MUTLU ÇOCUKLAR
DERNEĞĠ
ÇOCUKLARDA İLETİŞİM
ARAÇLARI BAĞIMLILIĞI
(ANKET ÇALIŞMASI TEKNİK RAPORU)
2011
Dr. Salih AKYÜREK
ÇOCUKLARDA ĠLETĠġĠM ARAÇLARI BAĞIMLILIĞI
(Bilgisayar – Ġnternet – Cep Telefonu – Televizyon)
Mutlu Çocuklar Derneği
Anket Hazırlama Veri Analizi ve Raporlama:
Dr. Salih AKYÜREK
ÇOCUKLARDA ĠLETĠġĠM ARAÇLARI BAĞIMLILIĞI
(Bilgisayar – Ġnternet – Cep Telefonu – Televizyon)
Mutlu Çocuklar Derneği
Mebusevleri ġerefli Sok. No:27/3 Çankaya /ANKARA
Tel.: 0 312 222 03 55
Fax: 0 312 222 03 09
Web: mutlucocuklar.org
[email protected]
Anket Hazırlama
Veri Analizi ve Raporlama:
Dr. Salih AKYÜREK
BĠLGESAM
Copyright © Temmuz 2011
Bu yayının tüm hakları saklıdır.
Yayın Mutlu Çocuklar Derneğinin izni olmadan
elektronik veya mekanik yollarla çoğaltılamaz.
ĠÇĠNDEKĠLER
GĠRĠġ ...................................................................................................................... - 1 1. ÇALIġMANIN AMACI ....................................................................................... - 2 2. ÇALIġMA METODOLOJĠSĠ VE ÖRNEKLEM ................................................... - 2 3. ÖRNEKLEMĠN TEMEL ÖZELLĠKLERĠ ............................................................. - 3 3.1. Örneklemin Sınıf ve Okul Dağılımı ............................................................ - 3 3.2. Örneklemin Cinsiyete Göre Dağılımı ......................................................... - 4 3.3. Anne ve Baba Öğrenim Durumu................................................................ - 5 3.4. Anne ÇalıĢma Durumu .............................................................................. - 6 3.5. Baba ÇalıĢma Durumu .............................................................................. - 7 3.6. Ailelerin Ekonomik Durumu ....................................................................... - 8 3.7. Aile Bütünlüğü ........................................................................................... - 9 4. ĠLETĠġĠM ARAÇLARINA SAHĠPLĠK ............................................................... - 10 4.1. Ailelerin Bilgisayar Sahiplik Durumu ........................................................ - 10 4.2. Öğrencilerin Kedilerine Ait Bilgisayar Sahiplik Durumu ........................... - 13 4.3. Evde Ġnternet Bağlantısı Sahiplik Durumu ............................................... - 16 4.4. Cep Telefonu Sahiplik Durumu ................................................................ - 18 4.5. Cep Telefonunda Ġnternet Bağlantısı Bulunma Durumu .......................... - 21 5. ĠLETĠġĠM ARAÇLARI KULLANIM SIKLIĞI VE KULLANIM ġEKLĠ ................. - 22 5.1. Bilgisayar Kullanım Sıklığı ........................................................................ - 22 5.2. Ġnternet Kullanım Sıklığı ........................................................................... - 26 5.3. Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım ġekli ........................................................ - 29 5.4. Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım Zamanı ve Süresini Belirleme ................ - 33 5.5. Derslerde Cep Telefonunu Açık Bulundurma .......................................... - 37 5.6. Televizyon Seyretme Sıklığı .................................................................... - 41 5.7. ĠletiĢim Araçları Ġle Geçirilen Günlük Ortalama Süre................................ - 43 5.8. Ġnternet Kullanım Amacı .......................................................................... - 51 5.9. Ġnternet ĠletiĢim Araçlarına Sahiplik Durumu............................................ - 56 6. ĠLETĠġĠM ARAÇLARINA BAĞIMLILIK ........................................................... - 60 7. ÇOCUKLARDA YAġAMA BAĞLILIK ............................................................. - 67 8. ÇOCUKLARDA OKUL BAġARISI .................................................................. - 72 BULGULARIN ÖZETĠ ........................................................................................... - 78 SONUÇ YERĠNE .................................................................................................. - 85 EK- UYGULANAN ANKET FORMU ..................................................................... - 89 -
GĠRĠġ
Hızla değiĢen ve geliĢen teknoloji, iletiĢim araçlarında baĢ döndürücü yenilikleri
karĢımıza çıkarmakta ve bu durum insanların bu araçlara bağımlılığını da
beraberinde getirmektedir. Son yıllarda bu bağımlılığın tüm yaĢ gruplarını da
kapsayacak Ģekilde arttığını söyleyebiliriz. GeliĢen iletiĢim araçlarına en kolay uyum
sağlayan ve pek çok kolaylığı da beraberinde getiren bu araçlara bağımlılık
noktasında ilk sıradaki adaylar hiç Ģüphesiz 12-18 yaĢ grubu çocuklardır.
ĠletiĢim araçlarının; haberleĢme, bilgiye ulaĢma ve bilgiyi paylaĢma konusunda ortaya
koyduğu kolaylıklar ve yarattığı imkânlar olumlu yönleri olmakla birlikte, bu araçların
asosyal kiĢilik geliĢimi, Ģiddet ve daha pek çok sosyal ve psikolojik olumsuzluğu da
beraberinde getirmesi, üzerinde durulması ve tedbir alınması gereken bir durumdur.
Televizyon yayınları yoluyla çocukların gözlemlediği veya bizzat bilgisayar ve internet
oyunları yoluyla sanal bir aktör olarak dâhil olduğu Ģiddet unsuru içeren davranıĢlar,
çocukların hem okul hem de aile ve sosyal çevresinde pek çok olumsuzluğu
beraberinde getirebilmektedir. Okul baĢarısızlığı, kurallara uymamak, Ģiddete
yönelimli olmak, asosyal davranıĢlar sergilemek, aile içi iletiĢimsizlik, baĢkalarının
duygu ve düĢüncelerine duyarsızlık, gerçeklikten uzak kontrolsüz ve tutarsız
davranıĢlar, madde bağımlılığı, söz konusu olumsuzluklardan bazıları olarak
sıralanabilir.
Bilgisayar, internet, televizyon, cep telefonu vb. ĠletiĢim araçlarına bağımlılık ‘sanal
bağımlılık’ olarak da tanımlanmaktadır. Bu araçlara aĢırı bağımlılık düzeyi, çocuğun
fiziksel ihtiyaçlarını bile gözardı ettiği, gerçeklikten tamamen koptuğu ve mutlak
anlamda profesyonel desteğe ve tedaviye ihtiyaç duyduğu bir aĢamayı iĢaret
etmektedir. Çocuklar arasında sanal bağımlılığın görülme sıklığına dönük farklı
çalıĢmalarda farklı oranlar verilmekle birlikte bu oranın azımsanmayacak düzeyde
olduğunu söylemek gerekmektedir. Burada daha önemli olan nokta ise sanal
bağımlılığın çocuklar arasında yükselen bir eğilim göstermesidir.
Bu çalıĢma ile çocukların iletiĢim araçlarına sahiplik ve bağımlılık durumları ve bu
bulguların ailelerin ve çocukların sosyo-demografik özelliklerine göre farklılaĢması
ortaya konulmaya çalıĢılmıĢtır. Mevcut bulgular temelinde, iletiĢim araçlarına yüksek
bağımlılık gösteren ve bu durumdan kiĢisel geliĢim açısından olumsuz etkilenen
çocuk profilinin tespiti ile bu çocuklara yönelik verilecek eğitim ve yönlendirmelere
ıĢık tutulması amaçlanmaktadır.
-1-
1.
ÇALIġMANIN AMACI
Son yirmi yıldaki geliĢmeler teknolojiyi ve bunun getirdiği iletiĢim araçlarını günlük
yaĢamımızın vazgeçilmez bir parçası haline getirmiĢtir. Bu çalıĢma ile; okul çağındaki
(12-18 yaĢ) genç kuĢağın kullandığı iletiĢim araçları, bu araçlara verilen önem ve bu
araçlara bağımlılığın ortaya konulması ve bu sayede bir farkındalık yaratılması
amaçlanmaktadır.
ÇalıĢma ile açıklık getirilmeye çalıĢılan temel araĢtırma soruları Ģunlardır:
 Ailelerin ve çocukların iletiĢim araçları (Bilgisayar-Ġnternet-Cep TelefonuTelevizyon) sahiplik durumu ve sosyo-demografik faktörlere göre farklılaĢması.
 Çocukların iletiĢim araçları kullanım Ģekli, kullanım sıklığı ve bu tutumların
sosyo-demografik faktörlere göre farklılaĢması.
 Çocukların ĠletiĢim araçlarına bağımlılığı ve bu bağımlılığın sosyo-demografik
faktörlere göre farklılaĢması.
 Çocukların yaĢama bağlılık düzeyleri ve bu bağlılığın iletiĢim araçlarına
bağımlılık durumu ve sosyo-demografik faktörlere göre farklılaĢması.
 Çocukların iletiĢim araçlarına bağımlılığının ve sosyo-demografik faktörlerin
okul baĢarısını etkisi.
2.
ÇALIġMA METODOLOJĠSĠ VE ÖRNEKLEM
ÇalıĢma amacı doğrultusunda hazırlanan ve uygulanan anket formu, üç sayfadan ve
36 sorudan oluĢmaktadır. ÇalıĢma evreni olarak ilköğretim ikinci kademe ve lise
öğrencileri belirlenmiĢtir. Anket formları, Mutlu Çocuklar Derneğinin Ankara’da 13 ve
Bursa’da 6 okulda uyguladığı eğitim programı sonunda eğitime katılan 2611
öğrenciye sınıf ortamında izinli olarak uygulanmıĢtır. Anketlerden 2581 adedi geçerli
bulunarak analize dahil edilmiĢtir.
Elde edilen veriler PASW (18) istatistik programına aktarılmak suretiyle analiz edilmiĢ
ve raporlaĢtırılmıĢtır. ÇalıĢmada çapraz tablolar ve diğer tanımlayıcı istatistiki
değerlerle birlikte aĢağıda sıralanan analiz yöntemleri uygulanmıĢtır.

Korelasyon Analizi

Tek Yönlü Varyans Analizi (Anova)

Regresyon Analizi
-2-
3.
ÖRNEKLEMĠN TEMEL ÖZELLĠKLERĠ
Örneklemin Sınıf ve Okul Dağılımı
3.1.
Analize dâhil edilen toplam 2581 anket formunun %72’si ilköğretim ikinci kademe ve
%28’i lise öğrencilerinden oluĢmaktadır. Örneklemin okullara ve sınıflara göre
yüzdeleri aĢağıdaki tablo ve grafiklerde verilmiĢtir.
OKUL
Sıklık
Geçerli Yüzde
Ġlköğretim okulu
1.856
72,0
723
28,0
2.579
100,0
Anadolu Lisesi
Toplam
Kayıp
2
Genel Toplam
2.581
SINIF %
28,2
30
23,4
20,4
20
9,0
10
9,4
9,6
0
6'ncı sınıf 7'nci sınıf 8'inci sınıf 9'uncu sınıf 10'uncu 11'inci sınıf
sınıf
OKUL %
80
72,0
60
40
28,0
20
0
İlköğretim okulu
Anadolu lisesi
-3-
3.2.
Örneklemin Cinsiyete Göre Dağılımı
Örneklemin cinsiyete göre sayı ve yüzdeleri aĢağıda tablo ve grafik olarak verilmiĢtir.
CĠNSĠYET
Sıklık
Geçerli
Yüzde
Kız
1.317
51,7
Erkek
1.231
48,3
Toplam
2.548
100,0
Kayıp
33
Genel Toplam
2.581
CİNSİYET %
60
51,7
48,3
40
20
0
Kız
Erkek
-4-
Anne ve Baba Öğrenim Durumu
3.3.
ÇalıĢmaya katılan öğrencilerin anne ve baba öğrenim durumları aĢağıdaki tablo ve
grafiklerde verilmiĢtir. Örneklem anne ve babanın öğrenim durumuna göre
farklılaĢmaları inceleyecek yeterlilikte ve temsili bir dağılım sağlamaktadır.
Anne Öğrenim Durumu
Öğrenim Düzeyi
Baba Öğrenim Durumu
Sıklık
79
G. Yüzde
3,1
Sıklık
21
G. Yüzde
0,8
64
2,5
39
1,5
Ġlkokul mezunu
758
30,0
430
17,0
Ortaokul mezunu
353
14,0
363
14,3
Lise mezunu
781
31,0
765
30,2
Üniversite mezunu
451
17,9
806
31,8
37
1,5
109
4,3
2.523
100,0
2.533
100,0
Okuryazar değil
Okuryazar
Lisans üstü öğrenimi var
Toplam
Kayıp
Genel Toplam
58
48
2.581
2.581
ANNE ÖĞRENİM DURUMU %
40
30
20
10
0
31,0
30,0
17,9
14,0
3,1
2,5
1,5
Okuryazar Okuryazar İlkokul
değil
mezunu
Ortaokul
mezunu
Lise
Üniversite Lisans üstü
mezunu mezunu öğrenimi
var
BABA ÖĞRENİM DURUMU %
40
30,2
30
17,0
20
10
0,8
31,8
14,3
4,3
1,5
0
Okuryazar Okuryazar İlkokul
değil
mezunu
Ortaokul
mezunu
Lise
Üniversite Lisans üstü
mezunu mezunu öğrenimi
var
-5-
Anne ÇalıĢma Durumu
3.4.
ÇalıĢmaya katılan öğrencilerin annelerinin çalıĢma durumları aĢağıdaki tablo ve
grafikte verilmiĢtir. Örneklem annenin çalıĢma durumuna göre farklılaĢmaları
inceleyecek yeterlilikte ve temsili bir dağılımı sunmaktadır.
ANNE ÇALIġMA DURUMU
Sıklık
Geçerli
Yüzde
Ev kadını
1.785
70,6
570
22,6
Yarı zamanlı iĢlerde çalıĢıyor
76
3,0
Emekli
96
3,8
2.527
100,0
Sürekli bir iĢi var
Toplam
Kayıp
54
Genel Toplam
2.581
ANNE ÇALIŞMA DURUMU %
80
70,6
60
40
22,6
20
3,0
3,8
Yarı zamanlı
işlerde çalışıyor
Emekli
0
Ev kadını
Sürekli bir işi var
-6-
3.5.
Baba ÇalıĢma Durumu
ÇalıĢmaya katılan öğrencilerin babalarının çalıĢma durumları aĢağıdaki tablo ve
grafikte verilmiĢtir. Örneklem babanın çalıĢma durumuna göre farklılaĢmaları
inceleyecek yeterlilikte ve temsili bir dağılımı sunmaktadır.
BABA ÇALIġMA DURUMU
Sıklık
Geçerli
Yüzde
68
2,7
2.052
81,5
Yarı zamanlı iĢlerde çalıĢıyor
131
5,2
Emekli
267
10,6
2.518
100,0
ĠĢsiz
Sürekli bir iĢi var
Toplam
Kayıp
63
Genel Toplam
2.581
BABA ÇALIŞMA DURUMU %
100
81,5
80
60
40
20
2,7
5,2
10,6
0
İşsiz
Sürekli bir işi
Yarı zamanlı
var
işlerde çalışıyor
Emekli
-7-
3.6.
Ailelerin Ekonomik Durumu
ÇalıĢmaya katılan öğrencilerin ailelerinin ekonomik durumları aĢağıdaki tablo ve
grafikte verilmiĢtir. Bu beĢli kategorik değiĢken farklılaĢmaların analizinde kategoriler
birleĢtirilmek suretiyle (fakir-orta gelirli-zengin) kullanılmıĢtır.
AĠLE EKONOMĠK DURUM
Sıklık
Geçerli Yüzde
Çok fakir/muhtaç
22
0,9
Fakir
69
2,7
2.171
85,3
262
10,3
22
0,9
2.546
100,0
Orta gelirli
Zengin
Çok zengin
Toplam
Kayıp
35
Genel Toplam
2.581
AİLELERİN EKONOMİK DURUMU %
100
85,3
80
60
40
20
0,9
2,7
Çok
fakir/muhtaç
Fakir
10,3
0,9
0
Orta gelirli
Zengin
Çok zengin
-8-
3.7.
Aile Bütünlüğü
ÇalıĢmaya katılan öğrencilerin anne-baba birlikteliğine dönük aile bütünlük durumları
aĢağıdaki grafikte verilmiĢtir.
AĠLE BÜTÜNLÜĞÜ
Sıklık
Geçerli
Yüzde
Anne baba birlikte yaĢıyor
2.334
93,2
133
5,3
36
1,4
2.503
100,0
BoĢandı-ayrı yaĢıyor
Anne ve/veya baba hayatta değil
Toplam
Kayıp
78
Genel Toplam
2.581
AİLE BÜTÜNLÜĞÜ %
100
93,2
80
60
40
20
5,3
1,4
Boşandı-ayrı yaşıyor
Anne ve/veya baba
hayatta değil
0
Anne baba birlikte
yaşıyor
-9-
4.
4.1.
ĠLETĠġĠM ARAÇLARINA SAHĠPLĠK
Ailelerin Bilgisayar Sahiplik Durumu
Ailelerin sahip olduğu bilgisayar sayısı aĢağıda tablo olarak verilmiĢtir. Analiz
değerleri, ailelerin yaklaĢık %90’ının evinde en az bir bilgisayarın olduğunu
göstermektedir.
Evdeki Bilgisayar Sayısı
Sıklık
270
Yüzde
10,5
Geçerli Yüzde
10,6
1
1.545
59,9
60,4
2
587
22,7
22,9
3
117
4,5
4,6
4
26
1,0
1,0
5
12
0,5
0,5
6
1
0,0
0,0
2.558
99,1
100,0
Kayıp
23
0,9
Toplam
2.581
100,0
Geçerli
Bilgisayar Sayısı
0
Toplam
- 10 -
Ailelerin sahip olduğu bilgisayar sayısının öğrencilerin okul durumuna göre
farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Evinde bilgisayar olmayanlar,
ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında %13, lise öğrencileri arasında ise %4
düzeyindedir.
Evdeki Bilgisayar Sayısı * Okul Çapraz Tablosu
Okul
Yok
Evdeki
Bilgisayar
Sayısı
1
2
3 veya
fazla
Toplam
Ġlköğretim
okulu
241
Anadolu
lisesi
29
Toplam
13,1%
4,0%
10,6%
1.119
424
1.543
60,9%
59,0%
60,4%
378
209
587
20,6%
29,1%
23,0%
99
57
156
Okul içinde %
5,4%
7,9%
6,1%
Sayı
1.837
719
2.556
Okul içinde %
100%
100%
100%
Sayı
Okul içinde %
Sayı
Okul içinde %
Sayı
Okul içinde %
Sayı
270
Evde Bilgisayar Bulunma Oranı (%)
100
96,0
86,9
80
60
40
20
0
İlköğretim okulu
Anadolu lisesi
- 11 -
Sahip olunan bilgisayar sayısının ailenin ekonomik durumuna göre farklılaĢması
aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Evinde bilgisayar olmayanlar, zengin ailelerde
%1, orta gelirli ailelerde %10 düzeyinde iken bu oran fakir ailelerde %43’e
çıkmaktadır.
Evdeki Bilgisayar Sayısı * Ekonomik Durum Çapraz Tablosu
Ailenin Ekonomik Durumu
Toplam
Bilgisayar Sayısı
Yok
Sayı
Ekonomik durum içinde %
1 Adet
Orta
Gelirli
223
Zengin
3
264
43,2%
10,4%
1,1%
10,5%
42
1.356
131
1.529
47,7%
63,0%
46,1%
60,6%
5
478
96
579
5,7%
22,2%
33,8%
22,9%
3
95
54
152
3,4%
4,4%
19,0%
6,0%
88
2.152
284
2.524
100%
100%
100%
100%
Sayı
Ekonomik durum içinde %
2 Adet
Fakir/
Muhtaç
38
Sayı
Ekonomik durum içinde %
3 veya
fazla
Sayı
Toplam
Sayı
Ekonomik durum içinde %
Ekonomik durum içinde %
Evde Bilgisayar Bulunma Oranı (%)
98,9
100
89,6
80
60
56,8
40
20
0
Fakir/Muhtaç
Orta gelirli
Zengin
- 12 -
Öğrencilerin Kedilerine Ait Bilgisayar Sahiplik Durumu
4.2.
Öğrencilerin kendilerine ait bir bilgisayar sahibi olma durumunun okula göre
farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Kendisine ait bir bilgisayar sahibi
olanlar ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında %49 iken bu oran lise öğrencileri
arasında %66,8 ile çok daha yüksek düzeydedir.
Kendisine Ait Bir Bilgisayara Sahibi Olma * Okul Çapraz Tablosu
Okul
Kendisine
ait bir
bilgisayar
Sayı
Yok
Okul içinde %
Sayı
Var
Okul içinde %
Sayı
Toplam
Okul içinde %
Toplam
Ġlköğretim
okulu
Anadolu
lisesi
926
238
1.164
51,0%
33,2%
46,0%
889
478
1.367
49,0%
66,8%
54,0%
1.815
716
2.531
100,0%
100,0%
100,0%
Kendisine Ait Bilgisayar Sahibi Olma Oranı (%)
80
66,8
70
60
50
49,0
40
30
20
10
0
İlköğretim okulu
Anadolu lisesi
- 13 -
Öğrencilerin kendilerine ait bir bilgisayar sahibi olma durumunun cinsiyetine göre
farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Kendisine ait bir bilgisayar sahibi
olanların oranı kız öğrencileri arasında %51,7 iken bu oran lise öğrencileri arasında
%56,4’dür.
Kendisine Ait Bir Bilgisayar Sahibi Olma * Cinsiyet Çapraz Tablosu
Cinsiyet
Erkek
624
528
1.152
48,3%
43,6%
46,0%
668
684
1.352
51,7%
56,4%
54,0%
Sayı
1.292
1.212
2.504
Cinsiyet içinde %
100%
100%
100%
Sayı
Kendisine
ait bir
bilgisayar
Yok
Cinsiyet içinde %
Sayı
Var
Toplam
Toplam
Kız
Cinsiyet içinde %
Kendisine Ait Bilgisayar Sahibi Olma Oranı (%)
60
51,7
56,4
40
20
0
Kız
Erkek
- 14 -
Öğrencilerin kendilerine ait bir bilgisayar sahibi olma durumunun ailenin ekonomik
durumuna göre farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Kendisine ait bir
bilgisayar sahibi olanlar zengin ailelere mensup öğrenciler arasında %74,8 iken bu
oran fakir ailelere mensup öğrenciler arasında %23,8 oranındadır.
Kendisine Ait Bir Bilgisayar Sahibi Olma * Ekonomik Durum Çapraz Tablosu
Ailenin Ekonomik Durumu
Toplam
Fakir/
Muhtaç
Orta
gelirli
Zengin
64
1.008
71
1.143
76,2%
47,2%
25,2%
45,7%
20
1.126
211
1.357
23,8%
52,8%
74,8%
54,3%
84
2.134
282
2.500
100%
100%
100%
100%
Sayı
Kendisine
ait bir
bilgisayar
Yok
Var
Toplam
Ekonomik
durum içinde %
Sayı
Ekonomik
durum içinde %
Sayı
Ekonomik
durum içinde %
Öğrencilerin kendilerine ait bir bilgisayar sahibi olma oranının ailenin ekonomik
durumu ve okul düzeyine göre farklılaĢması aĢağıda grafik olarak verilmiĢtir.
75,8
80
67,3
70
71,4
60
46,8
50
36,4
40
30
20
19,4
10
0
Fakir/Muhtaç
Orta gelirli
İlköğretim okulu
Zengin
Anadolu lisesi
- 15 -
4.3.
Evde Ġnternet Bağlantısı Sahiplik Durumu
Ailelerin evde internet bağlantısına sahip olma durumlarının öğrencilerin okuluna
göre farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Analiz değerleri, ailelerin
yaklaĢık %75’inin evinde internet bağlantısına sahip olduğunu göstermektedir.
Evinde internet bağlantısı olanlar, ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında %71,
lise öğrencileri arasında ise %86 düzeyindedir.
Evde Ġnternet Bağlantısı * Okul Çapraz Tablosu
Okul
Sayı
Yok
Evde internet
bağlantısı
Okul içinde %
Sayı
Var
Okul içinde %
Sayı
Toplam
Okul içinde %
Ġlköğretim
okulu
Anadolu
lisesi
Toplam
518
99
617
28,3%
13,8%
24,2%
1.313
618
1.931
71,7%
86,2%
75,8%
1.831
717
2.548
100,0%
100,0%
100,0%
Evde İnternet Bulunma Oranı (%)
100
80
86,2
71,7
60
40
20
0
İlköğretim okulu
Anadolu lisesi
- 16 -
Evde internet bağlantısı sahipliğinin ailenin ekonomik durumuna göre farklılaĢması
aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Analiz değerleri, ailelerin yaklaĢık %75’inin
evinde internet bağlantısına olduğunu göstermektedir. Evinde internet bağlantısı
olanlar, zengin ailelerde %91, orta gelirli ailelerde %75 düzeyinde iken bu oran fakir
ailelerde %40 düzeyine düĢmektedir.
Evde internet bağlantısı * Ekonomik Durum Çapraz Tablosu
Ailenin Ekonomik Durumu
Sayı
Fakir/
Muhtaç
Orta
gelirli
Zengin
Toplam
50
532
25
607
59,5%
24,7%
8,8%
24,1%
34
1.618
258
1.910
40,5%
75,3%
91,2%
75,9%
84
2.150
283
2.517
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
Yok
Evde
internet
bağlantısı
%
Sayı
Var
%
Sayı
Toplam
%
Evde İnternet Bulunma Oranı (%)
100
91,2
75,3
80
60
40
40,5
20
0
Fakir/Muhtaç
Orta gelirli
Zengin
- 17 -
4.4.
Cep Telefonu Sahiplik Durumu
Öğrencilerin kendi cep telefonuna sahip olma durumlarının okula göre farklılaĢması
aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Analiz değerleri, öğrencilerin yaklaĢık
%78’inin kendi cep telefonunun olduğunu göstermektedir. Kendi cep telefonu
olmayan çocuk oranı ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında %30 iken bu oran
lise öğrencileri arasında ise %3’e düĢmektedir.
Kendi Cep Telefonuna Sahip Olma Durumu * Okul Çapraz Tablosu
Okul
Kendi cep
telefonum
Sayı
Yok
Okul içinde %
Sayı
Var
Okul içinde %
Sayı
Toplam
Okul içinde %
Toplam
Ġlköğretim
okulu
Anadolu
lisesi
508
22
530
30,0%
3,1%
22,1%
1.187
683
1.870
70,0%
96,9%
77,9%
1.695
705
2.400
100,0%
100,0%
100,0%
Cep Telefonu Sahiplik Oranı (%)
96,9
100
80
70,0
60
40
20
0
İlköğretim okulu
Anadolu lisesi
- 18 -
Öğrencilerin kendi cep telefonuna sahip olma durumlarının cinsiyete göre
farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Kendi cep telefonu olan kız ve
erkek çocuk oranı %77-78 ile aynı düzeydedir.
Kendi Cep Telefonum * Cinsiyet Çapraz Tablosu
Cinsiyet
Kendi cep
telefonum
Sayı
Yok
Cinsiyet içinde %
Sayı
Var
Cinsiyet içinde %
Sayı
Toplam
Cinsiyet içinde %
Toplam
Kız
Erkek
264
261
525
21,5%
22,8%
22,1%
963
883
1.846
78,5%
77,2%
77,9%
1.227
1.144
2.371
100,0%
100,0%
100,0%
Cep Telefonu Sahiplik Oranı (%)
100
80
78,5
77,2
Kız
Erkek
60
40
20
0
- 19 -
Öğrencilerin kendi cep telefonuna sahip olma durumlarının ailelerin ekonomik
durumuna göre farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo ve grafik olarak verilmiĢtir. Kendi
cep telefonu olan öğrencilerin oranı fakir ailelerde %44,1 ve orta gelirli ailelerde
%77,6 iken bu oran zengin ailelerde %89’a çıkmaktadır. Sahiplik oranı zengin ailelere
mensup lise öğrencilerinde ise %98,4’e yükselmektedir.
Kendi Cep Telefonuna Sahip Olma * Ekonomik Durum Çapraz Tablosu
Ailenin Ekonomik Durumu
Kendi cep
telefonum
Toplam
Toplam
Fakir/
Muhtaç
38
Orta
gelirli
453
Zengin
31
522
Yok
Sayı
55,9%
22,4%
11,0%
22,0%
Var
Ekonomik durum
içinde %
Sayı
30
1.569
250
1.849
Ekonomik durum
içinde %
Sayı
44,1%
77,6%
89,0%
78,0%
68
2.022
281
2.371
Ekonomik durum
içinde %
100,0
%
100,0
%
100,0%
100,0%
98,4
97,1
100
86,2
84,2
80
69,1
60
40
28,6
20
0
Fakir/Muhtaç
Orta gelirli
Zengin
İlköğretim okulu
Anadolu lisesi
- 20 -
4.5.
Cep Telefonunda Ġnternet Bağlantısı Bulunma Durumu
Öğrencilerin kendi cep telefonunda internet ulaĢımına sahip olma durumlarının okula
göre farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Analiz değerleri,
öğrencilerin yaklaĢık %61’inin cep telefonunda internet ulaĢımının olduğunu
göstermektedir. Kendi cep telefonunda internet ulaĢımı olmayan öğrenci oranı
ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında %42,3 iken bu oran lise öğrencileri
arasında ise %31,9’a düĢmektedir.
Cep Telefonunda Ġnternet UlaĢımı Bulunma * Okul Çapraz Tablosu
Okul
Cep
telefonumda
internet
ulaĢımım
Ġlköğretim
Okulu
Anadolu
Lisesi
572
222
794
42,3%
31,9%
38,8%
781
473
1.254
57,7%
68,1%
61,2%
1.353
695
2.048
100,0%
100,0%
100,0%
Sayı
Yok
Okul içinde %
Sayı
Var
Okul içinde %
Sayı
Toplam
Toplam
Okul içinde %
Öğrencilerin cep telefonunda internet bağlantısına sahip olma durumlarının ailenin
ekonomik durumuna göre farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir.
Öğrenciler arasında ortalama %61’ler düzeyinde olan cep telefonunda internet
bağlantısına sahip olma durumu, zengin ailelerde %71,9 iken, bu oran orta gelirli
ailelerde %60,6 düzeyine ve fakir ailelerde %30,8’e düĢmektedir.
Cep Telefonunda Ġnternet UlaĢımı Bulunma * Aile Ekonomik Durum Çapraz Tablosu
Ailenin Ekonomik Durumu
Cep
telefonumda
internet
ulaĢımım
Sayı
Yok
Ekonomik
durum içinde %
Sayı
Var
Ekonomik
durum içinde %
Sayı
Toplam
Ekonomik
durum içinde %
Fakir/
Muhtaç
Orta
gelirli
Zengin
36
674
73
783
69,2%
39,4%
28,1%
38,7%
16
1.038
187
1.241
30,8%
60,6%
71,9%
61,3%
52
1.712
260
2.024
100,0
%
100,0
%
100,0%
100,0%
Toplam
- 21 -
ĠLETĠġĠM ARAÇLARI KULLANIM SIKLIĞI VE KULLANIM ġEKLĠ
5.
5.1. Bilgisayar Kullanım Sıklığı
Öğrencilerin bilgisayar kullanım sıklıklarına ait istatistikler müteakip tablo ve
grafiklerde verilmiĢtir. AĢağıdaki tablo değerleri, öğrenciler arasında hiç bilgisayar
kullanmayanların oranının %15,2 ve her gün bilgisayar kullananların oranının %25,3
olduğunu göstermektedir.
Bilgisayar Kullanma Sıklığı
Sıklık
Yüzde
Hiç kullanmıyorum
392
15,2
Haftada 1-2 gün
943
36,5
Haftada 3-5 gün
593
23,0
Her gün kullanırım
653
25,3
2.581
100,0
Toplam
Bilgisayar Kullanma Sıklığı (%)
40
36,5
35
30
23,0
25
20
25,3
15,2
15
10
5
0
Hiç kullanmıyorum
Haftada 1-2 gün
Haftada 3-5 gün
Her gün kullanırım
- 22 -
Öğrencilerin bilgisayar kullanma sıklığının okula göre farklılaĢması aĢağıda çapraz
tablo olarak verilmiĢtir. Her gün bilgisayar kullananlar lise öğrencileri arasında %35
iken ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinde %21 düzeyindedir. Hiç bilgisayar
kullanmayanlar ise lise öğrencileri arasında %8,4 iken, ilköğretim ikinci kademe
öğrencilerinde %17,8 düzeyindedir.
Bilgisayar Kullanma Sıklığı * Okul Çapraz Tablosu
Okul
Toplam
Sayı
Ġlköğretim
Okulu
331
Anadolu
Lisesi
61
392
Okul Ġçinde %
17,8%
8,4%
15,2%
Sayı
714
229
943
Okul Ġçinde %
38,5%
31,7%
36,6%
Sayı
412
180
592
Okul Ġçinde %
22,2%
24,9%
23,0%
Sayı
399
253
652
Okul Ġçinde %
21,5%
35,0%
25,3%
Sayı
1.856
723
2.579
Okul Ġçinde %
100,0%
100,0%
100,0%
Hiç kullanmıyorum
Haftada 1-2 gün
Haftada 3-5 gün
Her gün kullanırım
Toplam
Bilgisayar Kullanmayanların Oranı (%)
80
60
40
20
17,8
8,4
0
İlköğretim okulu
Anadolu lisesi
- 23 -
Öğrencilerin bilgisayar kullanma sıklığının cinsiyete göre farklılaĢması aĢağıda
çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Her gün bilgisayar kullananlar, kız öğrenciler arasında
%21,3 iken bu oran erkek öğrencilerde %29,9’a çıkmaktadır.
Bilgisayar kullanma sıklığı * Cinsiyet Çapraz Tablosu
Cinsiyet
Toplam
Kız
Erkek
Sayı
217
169
386
Cinsiyet Ġçinde %
16,5%
13,7%
15,1%
Sayı
521
406
927
Cinsiyet Ġçinde %
39,6%
33,0%
36,4%
Sayı
298
288
586
Cinsiyet Ġçinde %
22,6%
23,4%
23,0%
Sayı
281
368
649
Cinsiyet Ġçinde %
21,3%
29,9%
25,5%
Sayı
1.317
1.231
2.548
Cinsiyet Ġçinde %
100,0%
100,0%
100,0%
Hiç kullanmıyorum
Haftada 1-2 gün
Haftada 3-5 gün
Her gün kullanırım
Toplam
Bilgisayar Kullanmayanların Oranı (%)
80
60
40
20
16,5
13,7
Kız
Erkek
0
- 24 -
Öğrencilerin bilgisayar kullanma sıklığının ailelerin ekonomik durumuna göre
farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Her gün bilgisayar kullananlar,
ailesi fakir öğrenciler arasında %12,1, ailesi orta gelirli öğrenciler arasında %25,1 ve
ailesi zengin öğrenciler arasında %31’dir.
Bilgisayar Kullanma Sıklığı * Aile Ekonomik Durum Çapraz Tablosu
Ailenin Ekonomik Durumu
Toplam
Sayı
Fakir/
Muhtaç
42
Orta
gelirli
332
Zengin
12
386
Gelir Durumu Ġçinde %
46,2%
15,3%
4,2%
15,2%
Sayı
24
810
97
931
Gelir Durumu Ġçinde %
26,4%
37,3%
34,2%
36,6%
Sayı
14
484
87
585
Gelir Durumu Ġçinde %
15,4%
22,3%
30,6%
23,0%
Sayı
11
545
88
644
Gelir Durumu Ġçinde %
12,1%
25,1%
31,0%
25,3%
Sayı
91
2.171
2.546
Gelir Durumu Ġçinde %
100,0%
100,0%
284
100,0
%
Hiç kullanmıyorum
Haftada 1-2 gün
Haftada 3-5 gün
Her gün kullanırım
Toplam
100,0%
Bilgisayar Kullanmayanların Oranı (%)
80
60
46,2
40
15,3
20
4,2
0
Fakir/Muhtaç
Orta gelirli
Zengin
- 25 -
5.2. Ġnternet Kullanım Sıklığı
Öğrencilerin internet kullanım sıklıklarına ait istatistikler müteakip tablo ve grafiklerde
verilmiĢtir. AĢağıdaki tablo değerleri, öğrenciler arasında hiç internet
kullanmayanların oranının %19,1 ve her gün internet kullananların oranının %23,7
olduğunu göstermektedir.
Ġnternet Kullanım Sıklığı
Sıklık
Yüzde
Hiç kullanmıyorum
492
19,1
Haftada 1-2 gün
900
34,9
Haftada 3-5 gün
578
22,4
Her gün kullanırım
611
23,7
2.581
100,0
Toplam
Ġnternet Kullanım Sıklığı (%)
40
35
30
25
20
15
10
5
0
34,9
22,4
23,7
19,1
Hiç
Haftada 1-2 gün Haftada 3-5 gün
kullanmıyorum
Her gün
kullanırım
- 26 -
Öğrencilerin internet kullanım sıklığının okula göre farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo
olarak verilmiĢtir. Her gün internet kullananlar lise öğrencileri arasında %34,6 iken bu
oran ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinde %19,5’dir. Hiç internet kullanmayanlar
ise lise öğrencileri arasında %8,7 iken, ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinde
%23,1 düzeyindedir.
Ġnternet Kullanma Sıklığı * Okul Çapraz Tablosu
Hiç kullanmıyorum
Haftada 1-2 gün
Haftada 3-5 gün
Her gün kullanırım
Toplam
Sayı
Okul
Ġlköğretim
Anadolu
okulu
lisesi
428
63
Toplam
491
Okul Ġçinde %
23,1%
8,7%
19,0%
Sayı
669
231
900
Okul Ġçinde %
36,0%
32,0%
34,9%
Sayı
398
179
577
Okul Ġçinde %
21,4%
24,8%
22,4%
Sayı
361
250
611
Okul Ġçinde %
19,5%
34,6%
23,7%
Sayı
1.856
723
2.579
Okul Ġçinde %
100,0%
100,0%
100,0%
Öğrencilerin internet kullanım sıklığının cinsiyete göre farklılaĢması aĢağıda çapraz
tablo olarak verilmiĢtir. Her gün internet kullananlar, kız öğrenciler arasında %21,2
iken bu oran erkek öğrencilerde %26,6’dır.
Ġnternet Kullanma Sıklığı * Cinsiyet Çapraz Tablosu
Cinsiyet
Hiç kullanmıyorum
Haftada 1-2 gün
Haftada 3-5 gün
Her gün kullanırım
Toplam
Toplam
Kız
Erkek
Sayı
239
247
486
Cinsiyet Ġçinde %
18,1%
20,1%
19,1%
Sayı
498
388
886
Cinsiyet Ġçinde %
37,8%
31,5%
34,8%
Sayı
301
268
569
Cinsiyet Ġçinde %
22,9%
21,8%
22,3%
Sayı
279
328
607
Cinsiyet Ġçinde %
21,2%
26,6%
23,8%
Sayı
1.317
1.231
2.548
Cinsiyet Ġçinde %
100,0%
100,0%
100,0%
- 27 -
Öğrencilerin internet kullanım sıklığının ailelerin ekonomik durumuna göre
farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Her gün internet kullananlar,
ailesi fakir öğrenciler arasında %12,1, ailesi orta gelirli öğrenciler arasında %22,8 ve
ailesi zengin öğrenciler arasında %34’dir.
Ġnternet Kullanma Sıklığı * Aile Ekonomik Durum Çapraz Tablosu
Ailenin Ekonomik Durumu
Hiç
kullanmıyorum
Haftada 1-2
gün
Haftada 3-5
gün
Her gün
kullanırım
Toplam
Fakir/
Muhtaç
Orta
gelirli
Zengin
Sayı
45
425
16
486
Gelir Durumu Ġçinde %
49,5%
19,6%
5,6%
19,1%
Sayı
25
764
97
886
Gelir Durumu Ġçinde %
27,5%
35,2%
34,2%
34,8%
Sayı
10
486
74
570
Gelir Durumu Ġçinde %
11,0%
22,4%
26,1%
22,4%
Sayı
11
496
97
604
Gelir Durumu Ġçinde %
12,1%
22,8%
34,2%
23,7%
Sayı
91
2.171
284
2.546
Gelir Durumu Ġçinde %
100%
100%
100%
100%
Toplam
- 28 -
5.3. Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım ġekli
Öğrencilerin bilgisayar ve internet kullanım Ģekline ait istatistikler müteakip tablo ve
grafiklerde verilmiĢtir. AĢağıdaki tablo ve grafik değerleri, öğrencilerin yaklaĢık
yarısının bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve süresinin plansız ve öğrencinin
inisiyatifinde olduğunu göstermektedir.
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım ġekli
Sıklık
Yüzde
Geçerli Yüzde
Planlıdır
1.109
43,0
49,9
Plansızdır
1.113
43,1
50,1
Toplam
2.222
86,1
100,0
Kayıp
359
13,9
Toplam
2.581
100,0
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım ġekli (%)
60
50
49,9
50,1
Planlıdır
Plansızdır
40
30
20
10
0
- 29 -
Öğrencilerin bilgisayar kullanım Ģeklinin okula göre farklılaĢması aĢağıda çapraz
tablo olarak verilmiĢtir. Bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve süresi planlı olanlar,
lise öğrencileri arasında %32,9 iken, ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinde bu oran
%57,2 düzeyindedir.
Bilgisayar Ve Ġnternet Kullanım ġekli * Okul Çapraz Tablosu
Okul
Anadolu
Lisesi
221
Toplam
Sayı
Ġlköğretim
Okulu
887
Okul Ġçinde %
57,2%
32,9%
49,9%
Sayı
663
450
1.113
Okul Ġçinde %
42,8%
67,1%
50,1%
Sayı
1.550
671
2.221
Okul Ġçinde %
100,0%
100,0%
100,0%
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanımı
Planlıdır
Plansızdır
Toplam
1.108
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanımı Planlı Olanlar (%)
60
57,2
50
40
32,9
30
20
10
0
Ġlköğretim okulu
Anadolu lisesi
- 30 -
Öğrencilerin bilgisayar ve internet kullanım Ģeklinin cinsiyete göre farklılaĢması
aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve
süreleri planlı olanlar, kız öğrencileri arasında %48 iken, erkek öğrencilerde bu oran
%51,7’dir.
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım ġekli * Cinsiyet Çapraz Tablosu
Cinsiyet
Kız
Erkek
Toplam
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanımı
Planlıdır
Sayı
539
554
1.093
Cinsiyet Ġçinde %
48,0%
51,7%
49,8%
Sayı
585
518
1.103
Cinsiyet Ġçinde %
52,0%
48,3%
50,2%
Sayı
1.124
1.072
2.196
Cinsiyet Ġçinde %
100,0%
100,0%
100,0%
Plansızdır
Toplam
Bilgisayar ve İnternet Kullanımı Planlı Olanlar (%)
60
48,0
51,7
40
20
0
Kız
Erkek
- 31 -
Öğrencilerin bilgisayar ve internet kullanım Ģeklinin ailelerin ekonomik durumuna göre
farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Bilgisayar ve internet kullanım
zamanı ve süreleri planlı olanlar, fakir ailelerden gelen öğrenciler arasında %46,8
iken, zengin ailelerden gelen öğrencilerde bu oran %52,5’dür.
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım ġekli * Aile Ekonomik Durumu Çapraz Tablosu
Ailenin Ekonomik Durumu
Toplam
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanımı
Sayı
Fakir /
Muhtaç
29
Orta
gelirli
925
Zengin
141
1.095
Gelir Durumu Ġçinde %
46,8%
49,7%
52,4%
49,9%
Sayı
33
938
128
1.099
Gelir Durumu Ġçinde %
53,2%
50,3%
47,6%
50,1%
Sayı
62
1.863
269
2.194
Gelir Durumu Ġçinde %
100%
100%
100%
100%
Planlıdır
Plansızdır
Toplam
Bilgisayar ve İnternet Kullanımı Planlı Olanlar (%)
60
50
46,8
49,7
52,4
40
30
20
10
0
Fakir/Muhtaç
Orta gelirli
Zengin
- 32 -
5.4.
Bilgisayar
Belirleme
ve
Ġnternet
Kullanım
Zamanı
ve
Süresini
Öğrencilerin bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve süresinin belirlenmesine ait
istatistikler müteakip tablo ve grafiklerde verilmiĢtir. AĢağıdaki tablo ve grafik
değerleri; öğrencilerin %54,4’ünün bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve süresini
kendisinin, %11,4’ünü ise ailelerin planladığını göstermektedir. Bilgisayar ve internet
kullanım zamanı ve süresini ailesiyle ortak belirleyenlerin oranı ise %34,2’dir. Bu
sonuçlar, bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve süresinin belirlenmesinde
öğrencilerin ailelerden çok daha etkin olduğunu göstermektedir.
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım Zaman ve Süresini Belirleme
Sıklık
Yüzde
Geçerli Yüzde
1.235
47,8
54,4
Ailemle birlikte belirleriz
776
30,1
34,2
Ailem belirler
259
10,0
11,4
2.270
88,0
100,0
311
12,0
2.581
100,0
Kendim belirlerim
Toplam
Kayıp
Toplam
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım Zamanı
ve Süresini Belirleme (%)
60
54,4
50
40
34,2
30
20
11,4
10
0
Kendim belirlerim
Ailemle birlikte
belirleriz
Ailem belirler
- 33 -
Öğrencilerin bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve süresinin belirlenmesinin okula
göre farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Bilgisayar ve internet
kullanım zamanı ve süresini kendisi belirleyenler, ilköğretim ikinci kademe
öğrencilerinde %43,9 iken, bu oran lise öğrencileri arasında %79 düzeyindedir.
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım Zaman ve Süresini Belirleme * Okul Çapraz
Tablosu
Okul
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım
Toplam
Ġlköğretim
Anadolu
Zaman ve Süresini
Okulu
Lisesi
Kendim belirlerim
Sayı
698
537
1.235
Ailemle birlikte
belirleriz
Okul Ġçinde %
43,9%
79,2%
54,4%
Sayı
663
113
776
Okul Ġçinde %
41,7%
16,7%
34,2%
Sayı
229
28
257
Okul Ġçinde %
14,4%
4,1%
11,3%
Sayı
1.590
678
2.268
Okul Ġçinde %
100,0%
100,0%
100,0%
Ailem belirler
Toplam
Bilgisayar ve İnternet Kullanım Zamanı ve
Süresini Kendisi Belirleyenlerin Oranı (%)
100
79,2
80
60
43,9
40
20
0
İlköğretim okulu
Anadolu lisesi
- 34 -
Öğrencilerin bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve süresinin belirlenmesinin
cinsiyete göre farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak verilmiĢtir. Bilgisayar ve
internet kullanım zamanı ve süreni kendisi planlayanlar kız öğrencileri arasında
%59,7 iken erkek öğrencilerde bu oran %49,4’dür. Bu sonuç, ailelerin erkek
çocukların bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve süresinin belirlenmesine daha
fazla müdahil olduğunu göstermektedir.
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım Zaman ve Süresini Belirleme * Cinsiyet Çapraz
Tablosu
Cinsiyet
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım Zaman
Toplam
ve Süresini
Kız
Erkek
Kendim belirlerim
Sayı
681
542
1.223
Ailemle birlikte
belirleriz
Cinsiyet Ġçinde %
59,7%
49,4%
54,6%
Sayı
368
395
763
Cinsiyet Ġçinde %
32,2%
36,0%
34,1%
Sayı
94
160
254
Cinsiyet Ġçinde %
8,2%
14,6%
11,3%
Sayı
1.143
1.097
2.240
Cinsiyet Ġçinde %
100,0%
100,0%
100,0%
Ailem belirler
Toplam
Bilgisayar ve İnternet Kullanım Zamanı ve
Süresini Kendisi Belirleyenlerin Oranı (%)
80
60
59,7
49,4
40
20
0
Kız
Erkek
- 35 -
Öğrencilerin bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve süresinin belirlenmesinin
ailelerin ekonomik durumuna göre farklılaĢması aĢağıda çapraz tablo olarak
verilmiĢtir. Bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve süresini kendisi belirler, fakir
ailelerden gelen öğrenciler arasında %57,8 iken, zengin ailelerden gelen öğrencilerde
bu oran %54’dür.
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım Zaman ve Süresini Belirleme * Aile Ekonomik
Durum Çapraz Tablosu
Ailenin Ekonomik Durumu
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım
Toplam
Zaman ve Süresini
Fakir/
Orta
Muhtaç
gelirli
Zengin
Kendim belirlerim
Sayı
37
1.034
148
1.219
Gelir Durumu
57,8%
54,4%
54,0%
54,3%
Ġçinde %
Ailemle birlikte
Sayı
16
653
97
766
belirleriz
Gelir Durumu
25,0%
34,3%
35,4%
34,2%
Ġçinde %
Ailem belirler
Sayı
11
216
29
256
Gelir Durumu
17,2%
11,4%
10,6%
11,4%
Ġçinde %
Toplam
Sayı
64
1.903
274
2.241
Gelir Durumu
100%
100%
100%
100%
Ġçinde %
Bilgisayar ve İnternet Kullanım Zamanı ve Süresini
Kendisi Belirleyenlerin Oranı (%)
80
60
57,8
54,4
54,0
Fakir/Muhtaç
Orta gelirli
Zengin
40
20
0
- 36 -
Derslerde Cep Telefonunu Açık Bulundurma
5.5.
Öğrencilerin cep telefonlarını derslerde yanlarında ve açık bulundurması durumu ve
bu konudaki farklılaĢmalar aĢağıda tablo ve grafiklerle verilmiĢtir. Analiz değerleri,
öğrencilerin yaklaĢık üçte birinin (%31,1) cep telefonlarını derslerde yanlarında ve
açık bulundurduğunu göstermektedir.
Derslerde Cep Telefonum Yanımda ve Açıktır
Sıklık
Yüzde
Geçerli Yüzde
1.407
54,5
68,9
633
24,5
31,0
2.040
79,0
100,0
Kayıp
541
21,0
Toplam
2.581
100,0
Hayır
Evet
Toplam
Derslerde Cep Telefonu (%)
80
70
60
50
40
30
20
10
0
68,9
31,1
Derslerde cep telefonum
yanımda / açık değildir.
Derslerde cep telefonum
yanımda ve açıktır.
- 37 -
Cep telefonlarını derslerde yanlarında ve açık bulundurma oranı lise öğrencileri
arasında %66,8 iken, ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinde bu oran %12,7’de
kalmaktadır.
Derslerde Cep Telefonum Yanımda ve Açıktır * Okul Çapraz Tablosu
Hayır
Sayı
Okul
Ġlköğretim
Anadolu
Okulu
Lisesi
1.175
230
Toplam
1.405
Okul Ġçinde %
87,2%
33,2%
68,9%
Sayı
171
462
633
Okul Ġçinde %
12,7%
66,8%
31,1%
Sayı
1.346
692
2.038
Okul Ġçinde %
100,0%
100,0%
100,0%
Evet
Toplam
Derslerde cep telefonum yanımda ve açıktır (%)
80
66,8
60
40
20
12,7
0
İlköğretim okulu
Anadolu lisesi
- 38 -
Aynı oranlara kız ve erkek öğrenciler olarak bakıldığında, öğrencilerin cep
telefonlarını derslerde yanlarında ve açık bulundurma davranıĢının cinsiyete göre
farklılaĢmadığı görülmektedir.
Derslerde Cep Telefonum Yanımda ve Açıktır. * Cinsiyet Çapraz Tablosu
Cinsiyet
Toplam
Kız
Erkek
Sayı
724
665
1.389
Cinsiyet Ġçinde %
68,8%
69,2%
68,9%
Sayı
329
296
625
Cinsiyet Ġçinde %
31,2%
30,8%
31,0%
Sayı
1.053
961
2.014
Cinsiyet Ġçinde %
100,0%
100,0%
100,0%
Hayır
Evet
Toplam
Derslerde cep telefonum yanımda ve açıktır (%)
60
40
31,2
30,8
Kız
Erkek
20
0
- 39 -
Öğrencilerin cep telefonlarını derslerde yanlarında ve açık bulundurmasının ailenin
ekonomik durumuna göre farklılaĢması aĢağıda tablo ve grafiklerle verilmiĢtir. Analiz
değerleri, fakir ailelerden gelen öğrencilerde derslerde cep telefonunu açık
bulundurma oranı %23,1 iken bu oran orta gelirli ve zengin ailelerden gelen
öğrenciler arasında %30-31 düzeyindedir.
Derslerde Cep Telefonum Yanımda ve Açıktır. * Aile Ekonomik Durum Çapraz
Tablosu
Hayır
Sayı
Ailenin Ekonomik Durumu
Fakir/
Orta
Muhtaç
gelirli
Zengin
40
1.164
180
Toplam
1.384
Gelir Durumu Ġçinde %
76,9%
68,3%
69,8%
68,7%
Sayı
12
540
78
630
Gelir Durumu Ġçinde %
23,1%
31,7%
30,2%
31,2%
Sayı
52
1.704
258
2.014
Gelir Durumu Ġçinde %
100%
100%
100%
100%
Evet
Toplam
Derslerde cep telefonum yanımda ve açıktır (%)
40
31,7
30,2
Orta gelirli
Zengin
30
23,1
20
10
0
Fakir/Muhtaç
- 40 -
5.6.
Televizyon Seyretme Sıklığı
Öğrencilerin televizyon seyretme sıklığı ve bu konudaki farklılaĢmalar aĢağıdaki tablo
ve grafiklerde verilmiĢtir. Analizler öğrencilerin %62,6’sının her gün, %32,9’unun ise
sadece hafta sonları ve tatillerde televizyon seyrettiğini göstermektedir.
Televizyon Seyretme Sıklığı
Sıklık
Yüzde
Hiç seyretmem
114
4,3
Geçerli
Yüzde
4,4
Sadece hafta sonları ve tatillerde seyrederim
842
32,6
32,9
Her gün seyrederim
1.603
62,1
62,6
Toplam
2.559
99,1
100,0
Kayıp
22
0,9
Toplam
2.581
100,0
Televizyon Seyretme Sıklığı (%)
80
62,6
60
40
32,9
20
4,4
0
Hiç seyretmem
Sadece hafta sonları ve
tatillerde seyredrim
Her gün seyrederim
- 41 -
Televizyon seyretme sıklığının okula göre farklılaĢmasına bakıldığında; her gün
televizyon seyredenlerin oranı lise öğrencileri arasında %54,2 iken bu oran
ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinde %65,9’a çıkmaktadır.
Televizyon Seyretme Sıklığı * Okul Çapraz Tablosu
Okul
Hiç seyretmem
Sayı
Okul Ġçinde %
Sadece hafta sonları ve
tatillerde seyrederim
Sayı
Her gün seyrederim
Sayı
Okul Ġçinde %
Okul Ġçinde %
Sayı
Toplam
Okul Ġçinde %
Ġlköğretim
okulu
50
Anadolu
lisesi
62
Toplam
112
2,7%
8,7%
4,4%
577
265
842
31,3%
37,1%
32,9%
1.214
387
1.601
65,9%
54,2%
62,6%
1.843
714
2.557
100,0%
100,0%
100,0%
Öğrencilerin televizyon seyretme alıĢkanlığının cinsiyete göre farklılaĢmasına
bakıldığında ise; Her gün televizyon seyredenlerin oranı kız öğrenciler arasında
%57,3 iken bu oran erkek öğrencilerde 67,8’e çıkmaktadır.
Televizyon Seyretme Sıklığı * Cinsiyet Çapraz Tablosu
Cinsiyet
Hiç seyretmem
Sayı
Cinsiyet Ġçinde %
Sadece hafta sonları ve
tatillerde seyrederim
Sayı
Her gün seyrederim
Sayı
Cinsiyet Ġçinde %
Cinsiyet Ġçinde %
Toplam
Sayı
Cinsiyet Ġçinde %
Toplam
Kız
59
Erkek
53
112
4,5%
4,4%
4,4%
500
337
837
38,2%
27,7%
33,1%
749
826
1.575
57,3%
67,8%
62,4%
1.308
1.218
2.526
100,0%
100,0%
100,0%
- 42 -
5.7.
ĠletiĢim Araçları Ġle Geçirilen Günlük Ortalama Süre
Öğrencilerin iletiĢim araçları ile geçirdikleri süreler aĢağıda tablo olarak verilmiĢtir.
Öğrencilerin bilgisayar kullanarak geçirdikleri günlük ortalama süre 103 dakika,
internette geçirdikleri günlük ortalama süre 93 dakika, cep telefonu kullanarak
geçirdikleri günlük ortalama süre 116 dakika, televizyon seyrederek geçirdikleri
günlük ortalama süre 120 dakika ve kitap okuyarak geçirdikleri günlük ortalama süre
ise 67 dakika ile bir saat civarındadır.
N
Geçerli
Kayıp
Ort.
Süre
(Dakika)
Bilgisayarda geçirilen günlük ortalama süre
2.311
270
103
Ġnternette geçirilen günlük ortalama süre
2.285
296
93
Cep telefonu kullanılan günlük ortalama süre
2.032
549
116
Televizyon seyredilerek geçirilen günlük ortalama süre
2.562
19
120
Ders dıĢı kitap dergi ve gazete okuyarak geçirilen
günlük ortalama süre
2.555
26
67
İletişim Araçları İle Geçirilen Günlük Ortalama Süre (Dakika)
150
120
120
116
103
93
90
67
60
30
0
Televizyon
Cep telefonu
seyredilen süre kullanılan süre
Bilgisayarda
geçirilen süre
İnternette
geçirilen süre
Ders dışı kitap
dergi ve gazete
okunan süre
- 43 -
ĠletiĢim araçları ile geçirilen süreler okul gruplarına göre analiz edildiğinde, cep
telefonu kullanılarak ve televizyon seyredilerek geçirilen sürelerin ilköğretim ve lise
öğrencileri arasında anlamlı farklılaĢtığı görülmektedir. Cep telefonu kullanılarak
geçirilen süre ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında günlük ortalama 93
dakika iken bu süre lise öğrencilerinde 159 dakikaya çıkmaktadır. Televizyon
seyredilerek geçirilen süre ise cep telefonunun aksine ilköğretim ikinci kademe
öğrencileri arasında günlük ortalama 129 dakika iken bu süre lise öğrencilerinde 98
dakikaya düĢmektedir.
Cep
telefonu
Televizyon
kullanılan
seyredilerek
günlük
geçirilen
ortalama
günlük
süre ortalama süre
(dakika)
(dakika)
Ders dıĢı kitap
dergi ve
gazete
okuyarak
geçirilen
günlük
ortalama süre
(dakika)
Bilgisayarda
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Ġnternette
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Ġlköğretim
Okulu
103
92
93
129
68
Anadolu
Lisesi
104
94
159
98
64
Toplam
103
93
116
120
67
Anlamlılık
0,623
0,700
0,000
0,000
0,228
F
0,241
0,149
117,764
66,522
1,457
Okul
159
180
129
120
103 104
92 94
98
93
68 64
60
0
Bilgisayarda
İnternette
Cep telefonu
Televizyon
Ders dışı kitap
geçirilen günlük geçirilen günlük kullanılan
seyredilerek dergi ve gazete
ortalama süre ortalama süre
günlük
geçirilen günlük
okuyarak
(dakika)
(dakika)
ortalama süre ortalama süre geçirilen günlük
(dakika)
(dakika)
ortalama süre
(dakika)
İlköğretim okulu
Anadolu lisesi
- 44 -
ĠletiĢim araçları ile geçirilen sürelerin cinsiyete göre analiz değerleri aĢağıda tablo ve
grafik olarak verilmiĢtir. Analiz sonuçları; iletiĢim araçlarında geçirilen günlük
ortalama sürenin kız ve erkek öğrenciler arasında farklılaĢtığını göstermektedir.
Erkek öğrencilerin bilgisayarda, internette ve televizyon seyrederek geçirdikleri
günlük ortalama süre kız öğrencilerden daha yüksektir. Bunun yanında kız
öğrencilerin cep telefonu ile ve ders dıĢı yazılı kaynak okuyarak geçirdikleri günlük
ortalama sürenin erkek öğrencilerden daha yüksek olduğu görülmektedir.
Bilgisayarda
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Ġnternette
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Cep
telefonu
kullanılan
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Televizyon
seyredilerek
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Ders dıĢı kitap
dergi ve gazete
okuyarak
geçirilen
günlük
ortalama süre
(dakika)
91
89
130
115
70
Erkek
115
96
100
123
63
Toplam
103
93
116
119
67
0,000
0,036
0,000
0,023
0,009
49,787
4,404
26,393
5,184
6,812
Cinsiyet
Kız
Anlamlılık
F
150
120
90
115
91
130
100
89 96
115 123
70 63
60
30
0
Bilgisayarda
İnternette
Cep telefonu
Televizyon
Ders dışı kitap
geçirilen günlük geçirilen günlük kullanılan
seyredilerek dergi ve gazete
ortalama süre ortalama süre
günlük
geçirilen günlük
okuyarak
(dakika)
(dakika)
ortalama süre ortalama süre geçirilen günlük
(dakika)
(dakika)
ortalama süre
(dakika)
Kız
Erkek
- 45 -
ĠletiĢim araçları ile geçirilen sürelerin annenin öğrenim durumuna göre
farklılaĢmasına ait tablolar aĢağıda verilmiĢtir. Analiz sonuçlarına %95 güven
aralığında bakıldığında, sadece cep telefonu kullanım süresi ve televizyon seyretme
süresi anne öğrenim durumuna göre anlamlı farklılaĢmaktadır. %95 güven aralığında
yapılan varyans analizi değerleri (F ve Post-Hoc Scheffe) aĢağıdaki tabloda
verilmiĢtir. Analiz sonuçlarına %90 güven aralığında bakıldığında ise;
 Bilgisayarla, internetle ve cep telefonu kullanılarak geçirilen günlük ortalama
süre annenin yükselen öğrenim düzeyi ile birlikte artmaktadır.
 Televizyon seyredilerek geçirilen günlük ortalama süre annenin öğrenim
durumu yükseldikçe düĢmektedir.
 Ders dıĢı kitap/dergi/gazete okunarak geçirilen süreler anne öğrenim
durumuna göre anlamlı olarak farklılaĢmamaktadır.
Anne öğrenim
durumu
Okuryazar değilOkuryazara
Bilgisayarda
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Cep
Ġnternette
telefonu
geçirilen kullanılan
günlük
günlük
ortalama ortalama
süre
süre
(dakika)
(dakika)
Televizyon
seyredilerek
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Ders dıĢı
kitap dergi
ve gazete
okuyarak
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
91
82
90
140
71
Ġlköğretim
mezunub
100
89
106
124
65
Lise mezunuc
105
95
129
118
68
Üniversite
mezunud
110
99
124
109
69
Toplam
103
93
117
120
67
Anlamlılık
0,067
0,098
0,001
0,000
0,511
F
2,388
2,098
5,172
6,156
0,769
b-c
a-c, a-d, b-c,
Scheffe testine
göre farklılaĢan
gruplar
- 46 -
180
140
150
129124
120
91
110
100105
90
82
99
89 95
106
124
118
109
90
71
65 68 69
60
30
0
Bilgisayarda
geçirilen günlük
ortalama süre
(dakika)
İnternette
Cep telefonu
Televizyon
Ders dışı kitap
geçirilen günlük kullanılan günlük
seyredilerek
dergi ve gazete
ortalama süre
ortalama süre
geçirilen günlük okuyarak geçirilen
(dakika)
(dakika)
ortalama süre günlük ortalama
(dakika)
süre (dakika)
Okuryazar değil-Okuryazar
İlköğretim mezunu
Lise mezunu
Üniversite mezunu
Baba öğrenim durumuna göre analizler yapıldığında ise, ders dıĢı kitap/dergi/gazete
okunarak geçirilen süreler baba öğrenim durumuna göre farklılaĢmazken, iletiĢim
araçları ile geçirilen günlük ortalama süreler farklılaĢmaktadır. %95 güven aralığında
yapılan varyans analizine ait değerler (F ve Post-Hoc Scheffe) ve ortalama süreler
aĢağıda tablo ve grafik olarak verilmiĢtir. Burada anne öğrenim durumuna benzer
Ģekilde; cep telefonu kullanarak geçirilen sürenin babanın öğrenim durumu
yükseldikçe arttığı, televizyon seyrederek geçirilen sürenin ise baba öğrenim durumu
yükseldikçe düĢtüğü görülmektedir.
- 47 -
Televizyon
seyredilerek
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Ders dıĢı
kitap dergi ve
gazete
okuyarak
geçirilen
günlük
ortalama süre
(dakika)
Bilgisayarda
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Ġnternette
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Cep
telefonu
kullanılan
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Okuryazar değilOkuryazara
99
96
111
147
73
Ġlköğretim
mezunub
95
85
100
129
66
Lise mezunuc
112
100
125
123
66
Üniversite
mezunud
103
93
123
108
68
Toplam
103
93
117
120
67
Anlamlılık
0,002
0,020
0,005
0,000
0,557
F
5,104
3,282
4,287
10,808
0,395
b-c
b-c
b-c, d-d
a-d, b-d, c-d
Baba öğrenim
durumu
Scheffe testine
göre farklılaĢan
gruplar
180
147
150
120
99 95
112
103
90
129
123
108
125123
100
96
85
93
111
100
73
66 66 68
60
30
0
Bilgisayarda
geçirilen günlük
ortalama süre
(dakika)
İnternette
geçirilen günlük
ortalama süre
(dakika)
Okuryazar değil-Okuryazar
Cep telefonu
kullanılan günlük
ortalama süre
(dakika)
İlköğretim mezunu
Televizyon
Ders dışı kitap
seyredilerek
dergi ve gazete
geçirilen günlük okuyarak geçirilen
ortalama süre
günlük ortalama
(dakika)
süre (dakika)
Lise mezunu
Üniversite mezunu
- 48 -
ĠletiĢim araçları ile geçirilen sürelerde anne ve babanın öğrenim durumuna göre
ortaya çıkan farklılaĢmanın temel nedeninin ailelerin ekonomik durumları olabileceği
varsayımından hareketle, iletiĢim araçları ile geçirilen süreler ailelerin ekonomik
durumuna göre de analiz edilmiĢ ve bu analize ait değerleri veren tablo ve grafik
aĢağıda sunulmuĢtur. Analiz sonuçlarına göre; iletiĢim araçlarına sahip olma
durumundan da kaynaklı olarak, televizyon dıĢındaki iletiĢim araçları ile geçirilen
günlük ortalama süre ailenin geliri yükseldikçe artmaktadır. Burada farklılaĢma
olmamakla birlikte anlamlı olan ve vurgulanması gereken önemli bir bulgu da, ders
dıĢı kitap/dergi/gazete okunarak geçirilen günlük ortalama sürenin, anne ve baba
öğrenim durumunda olduğu gibi, ailenin ekonomik durumuna göre de
farklılaĢmamasıdır. Bu durum okuma alıĢkanlığı ve bu konudaki sorunların aile
profiline göre değiĢmemesidir.
Ailenin
Ekonomik
Durumu
Fakir/Muhtaça
Orta gelirli
b
Zenginc
Toplam
Anlamlılık
F
Scheffe
150
Ġnternette
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Cep
telefonu
kullanılan
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Televizyon
seyredilerek
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
76
101
126
103
66
91
114
93
47
117
125
116
137
118
125
120
73
66
69
67
0,000
0,000
0,000
0,083
0,528
14,743
13,043
7,734
2,493
0,639
a-c, b-c
a-c, b-c
a-b, a-c,
126
101
120
90
Bilgisayarda
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
Ders dıĢı
kitap dergi
ve gazete
okuyarak
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
76
117125
114
137
118125
91
66
60
73 66 69
47
30
0
Bilgisayarda
İnternette
Cep telefonu
Televizyon
Ders dışı kitap
geçirilen günlük geçirilen günlük kullanılan günlük seyredilerek
dergi ve gazete
ortalama süre
ortalama süre
ortalama süre geçirilen günlük
okuyarak
(dakika)
(dakika)
(dakika)
ortalama süre geçirilen günlük
(dakika)
ortalama süre
(dakika)
Fakir/Muhtaç
Orta gelirli
Zengin
- 49 -
ĠletiĢim araçları ile geçirilen günlük ortalama sürelerin aile bütünlüğüne göre
farklılaĢmasını inceleyen varyans analizini değerleri (F ve Post-Hoc Scheffe) ve
ortalama süreler aĢağıda tablo ve grafik olarak verilmiĢtir. ĠletiĢim araçları ile geçirilen
günlük ortalama sürelerden sadece internette geçirilen günlük ortalama süre aile
bütünlüğüne göre farklılaĢırken diğerleri farklılaĢmamaktadır. Ġnternette geçirilen
süre, anne ve babanın hayatta olduğu ve birlikte yaĢadığı ailelerde yaĢayan
çocuklarda çok daha düĢüktür.
Aile bütünlüğü
Cep
Televizyon
Bilgisayarda Ġnternette
telefonu seyredilerek
geçirilen geçirilen kullanılan
geçirilen
günlük
günlük
günlük
günlük
ortalama ortalama ortalama
ortalama
süre
süre
süre
süre
(dakika)
(dakika)
(dakika)
(dakika)
Anne baba
birlikte yaĢıyora
BoĢandı-ayrı
yaĢıyorb
Anne ve/veya
baba hayatta
değilc
Ders dıĢı
kitap dergi
ve gazete
okuyarak
geçirilen
günlük
ortalama
süre
(dakika)
102
91
115
119
67
117
113
133
126
64
117
117
110
126
45
103
92
116
120
67
Anlamlılık
0,101
0,003
0,361
0,587
0,101
F
2,999
5,683
1,018
0,532
2,265
Toplam
Scheffe
a-b
150
120
133
102
117 117
113 117
115
110
119 126 126
91
90
67 64
60
45
30
0
Bilgisayarda
İnternette
Cep telefonu
Televizyon
Ders dışı kitap
geçirilen günlük geçirilen günlük kullanılan günlük seyredilerek
dergi ve gazete
ortalama süre
ortalama süre
ortalama süre geçirilen günlük
okuyarak
(dakika)
(dakika)
(dakika)
ortalama süre geçirilen günlük
(dakika)
ortalama süre
(dakika)
Anne baba birlikte yaşıyor
Boşandı-ayrı yaşıyor
Anne ve/veya baba hayatta değil
- 50 -
5.8.
Ġnternet Kullanım Amacı
Öğrencilerin en çok öne çıkan ilk iki internet kullanım amacı sorgulanarak analiz
edilmiĢtir. Temel değerler ve farklılaĢma analizleri sonuçları aĢağıdaki tablo ve
grafiklerde verilmiĢtir. Öğrencilerin, belki biraz beklentiler yönünde ve belki de biraz
anketin sınıflarda uygulanmıĢ olmasının getirdiği etkiyle, en öne çıkan internet
kullanım amacı olarak ‘ders takviyesi’ ni iĢaretlediği görülmektedir. Sohbetresim/müzik-film indirmek ve oyun birbirine çok yakın ve ikinci sırada gelen internet
kullanın amaçlarıdır.
N
ĠNTERNETĠ EN ÇOK
Geçerli
Kayıp
Ort.
Ödev ve ders takviyesi için kullanıyorum
2.235
346
71,2
Sohbet için kullanıyorum
2.235
346
47,8
Resim müzik ve film indirmek ve paylaĢmak için
kullanıyorum
2.235
346
47,6
Oyun için kullanıyorum
2.235
346
47,6
e-posta ve haberleĢme için kullanıyorum
2.235
346
37,7
Haber ve bilgilere eriĢim için kullanıyorum
2.235
346
21,5
Blog yazma ve web sayfası için kullanıyorum
2.235
346
6,4
- 51 -
Ġnternet kullanım amacının okul ve cinsiyet temelinde farklılaĢmasını analiz eden
tablo ve grafikler aĢağıda verilmiĢtir. Analizlere okul temelinde bakıldığında;
farklılaĢan boyutlarda, internetin ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında oyun
ve ders maksatlı olarak liselere göre çok daha öncelikli kullanıldığı görülmektedir.
Bunun yanında lise öğrencilerinde internetin film/müzik indirmek ve bilgi/haberlere
ulaĢım maksatlı olarak kullanımının ilköğretim öğrencilerine göre daha öncelikli
olduğu söylenebilir.
Okul
Oyun
Blog
Film Yazma Haber
Ödev
E-Posta
Müzik
Web
Bilgi
Ders
Sohbet HaberleĢme Ġndirmek Sayfası EriĢimi Takviye
Ġlköğretim okulu
53,9
48,2
37,1
41,8
6,3
16,8
77,0
Anadolu lisesi
32,7
46,7
39,0
61,0
6,4
32,4
57,8
Toplam
47,6
47,7
37,7
47,6
6,4
21,5
71,2
90
77,0
80
70
60
61,0
48,2 46,7
50
40
57,8
53,9
37,1 39,0
41,8
32,4
32,7
30
16,8
20
6,3 6,4
10
0
Oyun
Sohbet
E-Posta
Film Müzik Blog Yazma Haber Bilgi
Haberleşme İndirmek Web Sayfası
Erişimi
İlköğretim okulu
Ödev Ders
Takviye
Anadolu lisesi
- 52 -
Analizlere cinsiyet temelinde bakıldığında ise; kız öğrencilerde internet kullanım
amacının film/müzik indirmek ve ders maksatlı olarak daha fazla öne çıkarken, erkek
öğrencilerde oyun ve haber/bilgi ulaĢımı internet kullanımında kız öğrencilere göre
daha fazla öne çıkmaktadır.
Cinsiyet
Oyun
Blog
Film Yazma Haber
Ödev
E-Posta
Müzik
Web
Bilgi
Ders
Sohbet HaberleĢme Ġndirmek Sayfası EriĢimi Takviye
Kız
27,5
46,6
37,8
50,8
4,4
18,6
75,7
Erkek
68,2
48,7
37,1
44,0
8,5
24,7
66,3
Toplam
47,3
47,6
37,5
47,5
6,4
21,6
71,2
75,7
80
70
68,2
66,3
60
37,8 37,1
40
30
50,8
44,0
48,7
46,6
50
27,5
24,7
18,6
20
10
4,4
8,5
0
Oyun
Sohbet
E-Posta Film Müzik Blog Yazma Haber Bilgi Ödev Ders
Haberleşme İndirmek Web Sayfası Erişimi
Takviye
Kız
Erkek
- 53 -
Ġnternet kullanım amacının annenin öğrenim durumu temelinde farklılaĢmasını analiz
eden tablo ve grafik aĢağıda verilmiĢtir. Anne öğrenim durumu yükseldikçe,
öğrencilerin interneti film/müzik indirmek ve haber/bilgi paylaĢımı öncelikli kullanım
amacının arttığı, buna karĢın annenin öğrenim durumu yükseldikçe internetin ödev ve
ders takviyesi amacıyla kullanımının azaldığı görülmektedir.
Anne öğrenim
durumu
Okuryazar değilOkuryazar
Ġlköğretim
mezunu
Oyun
Blog
Film Yazma Haber
Ödev
E-Posta
Müzik
Web
Bilgi
Ders
Sohbet HaberleĢme Ġndirmek Sayfası EriĢimi Takviye
47,8
55,6
37,8
43,3
7,8
13,3
83,3
48,9
46,2
39,6
43,6
4,9
19,5
75,5
Lise mezunu
44,5
49,2
37,4
49,6
7,2
22,1
68,8
Üniversite
mezunu
49,7
47,1
34,0
52,9
8,1
25,5
64,5
Toplam
47,6
47,8
37,6
47,5
6,4
21,3
71,3
100
83
76
69
65
80
60
56
4849 50
45
49
46 47
384037
34
40
53
50
4344
20
8 5 7 8
25
1922
13
0
Oyun
Sohbet
E-Posta
Film Müzik Blog Yazma Haber Bilgi Ödev Ders
Haberleşme İndirmek Web Sayfası Erişimi
Takviye
Okuryazar değil-Okuryazar
İlköğretim mezunu
Lise mezunu
Üniversite mezunu
- 54 -
Ġnternet kullanım amacının babanın öğrenim durumu temelinde farklılaĢmasını analiz
eden tablo ve grafik aĢağıda verilmiĢtir. Anne öğrenim durumunda olduğu gibi,
babanın öğrenim durumu arttıkça, öğrencilerin interneti film/müzik indirmek ve
haber/bilgi paylaĢımı öncelikli kullanım amacının arttığı, buna karĢın babanın öğrenim
durumu yükseldikçe internetin ödev ve ders takviyesi amacıyla kullanımının azaldığı
görülmektedir.
Baba öğrenim
durumu
Okuryazar değilOkuryazar
Ġlköğretim
mezunu
Blog
Film Yazma Haber
Ödev
E-Posta
Müzik
Web
Bilgi
Ders
Oyun Sohbet HaberleĢme Ġndirmek Sayfası EriĢimi Takviye
60,5
48,8
32,6
39,5
4,7
18,6
81,4
45,9
49,4
41,7
41,3
4,2
15,6
78,8
Lise mezunu
48,7
50,3
38,5
49,3
6,4
21,9
70,7
Üniversite
mezunu
47,0
44,2
34,7
51,3
8,0
25,4
66,0
Toplam
47,4
47,6
37,8
47,6
6,4
21,4
71,3
100
8179
80
71
66
60
60
49
46 47
494950
44
40
4951
42
39
35
33
4041
25
22
19
16
20
8
5 4 6
0
Oyun
Sohbet
E-Posta Film Müzik Blog Yazma Haber Bilgi Ödev Ders
Haberleşme İndirmek Web Sayfası Erişimi
Takviye
Okuryazar değil-Okuryazar
İlköğretim mezunu
Lise mezunu
Üniversite mezunu
- 55 -
Ġnternet ĠletiĢim Araçlarına Sahiplik Durumu
5.9.
Ġnternet iletiĢim araçlarına sahiplik durumunun okul ve cinsiyet temelinde
farklılaĢmasını analiz eden tablo ve grafikler aĢağıda verilmiĢtir. Analizlere okul
temelinde bakıldığında; internet iletiĢim araçlarının genel olarak lise öğrencileri
arasında daha yaygın olarak kullanıldığı görülmektedir. E-posta adresi olanlar lise
öğrencilerinde %90,87 iken bu oran ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinde
%79,47’dir. Benzer Ģekilde facebook adresi olanlar lise öğrencilerinde %83,4 iken bu
oran ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinde %74,47’dir. Bu oranlar internet iletiĢim
araçlarının öğrenciler arasında yüksek oranda kullanıldığını göstermektedir.
e-posta
adresim
var
facebook
adresim
var
twitter
adresim
var
Blog'um
var
web sitem
veya
forumum
var
Ġlköğretim okulu
79,5
74,9
14,9
9,6
14,9
Anadolu lisesi
90,9
83,4
23,0
10,2
11,9
Toplam
82,7
77,3
17,2
9,8
14,0
Okul
100
80
90,9
79,5
83,4
74,9
60
40
23,0
14,9
20
9,6 10,2
14,9
11,9
0
e-posta adresim
var
facebook
adresim var
twitter adresim
var
İlköğretim okulu
Blog'um var
web sitem veya
forumum var
Anadolu lisesi
- 56 -
Analizlere cinsiyet temelinde bakıldığında ise; kız öğrencilerin internet iletiĢim
araçlarına sahiplik durumunun erkek öğrencilerden daha düĢük olduğu
görülmektedir.
e-posta
adresim var
facebook
adresim var
twitter
adresim var
Blog'um
var
web sitem
veya forumum
var
Kız
80,9
73,5
14,1
6,4
8,0
Erkek
84,8
81,5
20,7
13,6
20,5
Toplam
82,8
77,4
17,3
9,9
14,1
Cinsiyet
100
80,9
80
84,8
81,5
73,5
60
40
20,7
20
20,5
14,1
13,6
6,4
8,0
0
e-posta adresim facebook adresim twitter adresim
var
var
var
Kız
Blog'um var
web sitem veya
forumum var
Erkek
- 57 -
Ġnternet iletiĢim araçlarına sahipliği anne öğrenim durumuna göre analiz eden tablo
ve grafik aĢağıda verilmiĢtir. Annenin öğrenim durumu yükseldikçe öğrencilerin
internet iletiĢim araçlarına sahiplik yüzdeleri de artmaktadır.
e-posta
adresim
var
facebook
adresim
var
twitter
adresim
var
Blog'um
var
web sitem
veya
forumum
var
Okuryazar değilOkuryazar
53,8
51,0
5,6
2,1
9,1
Ġlköğretim mezunu
77,2
72,7
12,0
7,3
10,6
Lise mezunu
89,1
82,7
21,9
11,9
17,3
Üniversite mezunu
94,5
88,1
25,6
15,2
18,4
Toplam
82,9
77,6
17,3
9,9
14,1
Anne öğrenim durumu
100
89
83
77
80
60
94
54
88
73
51
40
22 26
20
6
12
2
7
12 15
9 11
17 18
0
e-posta adresim facebook adresim twitter adresim
var
var
var
Okuryazar değil-Okuryazar
İlköğretim mezunu
Blog'um var
Lise mezunu
web sitem veya
forumum var
Üniversite mezunu
- 58 -
Ġnternet iletiĢim araçlarına sahipliği babanın öğrenim durumuna göre analiz eden
tablo ve grafikler aĢağıda verilmiĢtir. Anne öğrenim durumunda olduğu gibi, babanın
öğrenim durumu yükseldikçe öğrencilerin internet iletiĢim araçlarına sahiplik yüzdeleri
de artmaktadır.
e-posta
adresim
var
facebook
adresim
var
twitter
adresim
var
Blog'um
var
web sitem
veya
forumum
var
Okuryazar değilOkuryazar
56,7
53,3
3,3
5,0
13,3
Ġlköğretim mezunu
71,6
68,5
9,7
5,8
10,1
Lise mezunu
84,6
79,2
19,6
11,0
15,0
Üniversite mezunu
92,8
85,5
22,7
12,7
16,9
Toplam
82,8
77,5
17,3
9,8
14,1
Baba öğrenim
durumu
100
85
79
72
80
60
93
85
68
57
53
40
20 23
20
3
10
5 6
11 13
13 10 15 17
0
e-posta adresim
var
facebook
adresim var
twitter adresim
var
Blog'um var
Okuryazar değil-Okuryazar
İlköğretim mezunu
Lise mezunu
Üniversite mezunu
web sitem veya
forumum var
- 59 -
ĠLETĠġĠM ARAÇLARINA BAĞIMLILIK
6.
AĢağıdaki tablo ve grafikte yer alan üç soru ile 0-10 ölçeğinde öğrencilerin iletiĢim
araçlarına psikolojik bağımlılığı ölçülmeye çalıĢılmıĢtır. Bir boyut olarak da analizlere
dâhil edilen bu üç soru ve boyut toplamına ait istatistiki değerler aĢağıdaki tabloda
verilmiĢtir. ĠletiĢim Araçlarına Bağımlılık boyutunun geçerlik ve güvenirlik analizleri de
yapılmıĢtır. Soruların faktör yükü olarak boyuta katkısının 0,4’ün üzerinde ve
Cronbach’s Alpha değerinin 0,69 olması, yapısal geçerlik ve güvenirlik olarak ölçeğin
uygulanabilir olduğunu göstermektedir. Öğrencilerin iletiĢim araçlarına bağımlılık
düzeyinin soru ve ölçek bazında 5-7 aralığında ve orta düzeyde olduğu
görülmektedir.
Bilgisayarsız ve
Televizyonsuz
internetsiz bir
Cep telefonsuz
bir yaĢam
yaĢam
bir yaĢam
düĢünemiyorum düĢünemiyorum düĢünemiyorum
Geçerli
ĠletiĢim
Araçlarına
Bağımlılık
Boyut Top.
2.459
2.449
2.469
2.426
Kayıp
122
132
112
155
Ortalama
5,00
6,36
5,69
5,68
5
7
6
6
10
10
10
10
3,55
3,50
3,73
2,83
Medyan
Mod
Std. Sapma
İletişim Araçlarına Bağımlılık Soru Ortalamaları (10'lu ölçek)
10
8
6
6,36
5,69
5,00
4
2
0
Bilgisayarsız ve internetsiz Cep telefonsuz bir yaşam
bir yaşam düşünemiyorum
düşünemiyorum
Televizyonsuz bir yaşam
düşünemiyorum
- 60 -
Üç soru geçerlik ve güvenirlik analizi de yapılarak tek bir boyut olarak hesaplanmıĢ
ve her bir kiĢiye ait 0-10 ölçeğindeki skor düĢük (0-4,99), orta düzey (5-7,99) ve
yüksek (8-10) olarak ayrıca gruplanmıĢ ve öğrencilerin dağılımı incelenmiĢtir.
AĢağıdaki tablodan da görüleceği üzere, iletiĢim araçlarına düĢük bağımlılık
gösterenler %37 iken yüksek bağımlılık gösterenler, yani ölçekteki dört sorunun
ortalaması sekiz ve üzerinde olan öğrenciler yaklaĢık %30’luk bir kitleyi
oluĢturmaktadır ve bu oldukça yüksek bir oran olarak kabul edilebilir.
ĠletiĢim Araçlarına Bağımlılık
Geçerli
Sıklık
898
Yüzde
34,8
Geçerli
Yüzde
37,0
Toplam
Yüzde
37,0
Orta Düzey Bağımlılık
876
33,9
36,1
73,1
Yüksek Bağımlılık
652
25,3
26,9
100
2.426
94,0
100
155
6,0
2.581
100
DüĢük Bağımlılık
Toplam
Kayıp
Toplam
İletişim Araçlarına Bağımlılık Düzeyi (%)
100
80
60
40
37,0
36,1
26,9
20
0
Düşük Bağımlı
Orta Düzey Bağımlı
Yüksek Bağımlı
- 61 -
Öğrencilerin iletiĢim araçlarına bağımlılığını cinsiyet ve okul ayrımında inceleyen
grafikler aĢağıda verilmiĢtir. Analizler, erkek öğrencilerin bağımlılığının daha yüksek
olduğunu göstermektedir (F=23,067 ; p=0,000). Burada ilginç olan bulgu ise, iletiĢim
ve internet araçlarına daha az sahip olan ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin
iletiĢim araçlarına bağımlılığının lise öğrencileri ile aynı düzeyde (5,69 ve 5,63)
olmasıdır (F=0,235 p=0,628).
İletişim Araçlarına Bağımlılık Düzeyi (10'lu ölçek) - Cinsiyet
10
8
6
5,4
6,0
4
2
0
Kız
Erkek
İletişim Araçlarına Bağımlılık Düzeyi (10'lu ölçek) - Okul
10
8
6
5,7
5,6
İlköğretim okulu
Anadolu lisesi
4
2
0
- 62 -
Öğrencilerin iletiĢim araçlarına bağımlılığını anne ve babanın öğrenim durumuna
göre gösteren grafikler aĢağıda verilmiĢtir. Yapılan tek yönlü varyans analizi
sonuçlarına göre ĠletiĢim araçlarına bağımlılık hem annenin hem de babanın öğrenim
düzeyine göre farklılaĢmaktadır (F=16,014 p=0,000 - F=11,326 p=0,000). ĠletiĢim
araçlarına bağımlılık düzeyi, anne ve babanın lise veya üzerinde öğrenime sahip
olması durumuna göre ise farklılaĢmamaktadır. Çocukların iletiĢim araçlarına
bağımlılık düzeyleri ile anne ve babanın öğrenim düzeyi arasındaki korelasyona
bakıldığında da bağımlılıkla anne ve baba öğrenim düzeyi arasında pozitif yönlü zayıf
bir korelasyon olduğu görülmüĢtür (r=0,132 p=0,000 - r=0,109 p=0,000). Yani, hem
annenin hem de babanın yükselen öğrenim düzeyi ile birlikte çocukların iletiĢim
araçlarına bağımlılığı artmaktadır.
İletişim Araçlarına Bağımlılık Düzeyi (10'lu ölçek) - Anne
Öğrenim Düzeyi
10
8
6
4,7
5,4
6,1
6,1
Lise mezunu
Üniversite mezunu
4
2
0
Okuryazar değil- İlköğretim mezunu
Okuryazar
İletişim Araçlarına Bağımlılık Düzeyi (10'lu ölçek) - Baba
Öğrenim Düzeyi
10
8
6
4,6
5,3
6,0
5,8
Lise mezunu
Üniversite mezunu
4
2
0
Okuryazar değil- İlköğretim mezunu
Okuryazar
- 63 -
Öğrencilerin iletiĢim araçlarına bağımlılığını anne ve babanın çalıĢma durumuna göre
gösteren grafikler aĢağıda verilmiĢtir. Yapılan tek yönlü varyans analizi sonuçlarına
göre ĠletiĢim araçlarına bağımlılık hem annenin hem de babanın çalıĢma durumuna
göre farklılaĢmaktadır (F=8,240 p=0,000 - F=7,554 p=0,000). Anne ve babası sürekli
bir iĢe sahip veya emekli olan öğrenciler ebeveyni iĢsiz/ev kadını veya yarı zamanlı
iĢlerde çalıĢanlara göre ĠletiĢim araçlarına daha fazla bağımlılık göstermektedir.
İletişim Araçlarına Bağımlılık Düzeyi (10'lu ölçek) Anne Çalışma Durumu
10
8
6
5,5
6,1
5,4
6,3
4
2
0
Ev kadını
Sürekli bir işi var
Yarı zamanlı
işlerde çalışıyor
Emekli
İletişim Araçlarına Bağımlılık Düzeyi (10'lu ölçek) Baba Çalışma Durumu
10
8
6
5,8
4,6
4,8
5,6
4
2
0
İşsiz
Sürekli bir işi var
Yarı zamanlı
işlerde çalışıyor
Emekli
- 64 -
Öğrencilerin iletiĢim araçlarına bağımlılığını ailenin ekonomik durumuna göre
gösteren grafik aĢağıda verilmiĢtir. Yapılan tek yönlü varyans analizi sonuçlarına
göre, ĠletiĢim araçlarına bağımlılık ailenin ekonomik durumuna göre farklılaĢmaktadır
(F=13,768 p=0,000). ĠletiĢim araçlarına bağımlılık düzeyi, zengin ailelerden gelen
çocuklarda orta gelirli ailelere göre ve orta gelirli ailelerden gelen çocuklarda fakir
ailelerden gelenlere göre daha yüksek gözlenmektedir. Çocukların iletiĢim araçlarına
bağımlılık düzeyleri ile ailenin ekonomik düzeyi (beĢli ölçek) arasındaki korelasyona
bakıldığında da bağımlılıkla ailenin ekonomik durumu arasında pozitif yönlü zayıf bir
korelasyon olduğu görülmüĢtür (r=,0,094 p=0,000). Yani, ailenin yükselen ekonomik
gücü ile birlikte iletiĢim araçlarına sahiplikten kaynaklı olarak çocukların iletiĢim
araçlarına bağımlılığı da artmaktadır.
İletişim Araçlarına Bağımlılık Düzeyi (10'lu
ölçek) - Ailenin Ekonomik Durumu
10
8
6
4
2
0
4,8
Fakir/Muhtaç
5,6
Orta gelirli
6,4
Zengin
Öğrencilerin iletiĢim araçlarına bağımlılığını aile bütünlüğüne göre gösteren grafik
aĢağıda verilmiĢtir. Yapılan tek yönlü varyans analizi sonuçlarına göre, ĠletiĢim
araçlarına bağımlılık aile bütünlüğüne göre, muhtemelen kategorilerdeki örneklem
sayısının azlığı nedeniyle istatistiki olarak anlamlı farklılaĢmamaktadır (F=1,960
p=0,141).
İletişim Araçlarına Bağımlılık Düzeyi (10'lu ölçek) Aile Bütünlüğü
10
8
6
5,7
5,7
Anne baba birlikte
yaşıyor
Boşandı-ayrı yaşıyor
6,7
4
2
0
Anne ve/veya baba
hayatta değil
- 65 -
ĠletiĢim araçlarına bağımlılığı etkileyen faktörleri birlikte incelemek amacıyla yapılan
regresyon analizi tablosu aĢağıda verilmiĢtir. Tablo değerleri incelendiğinde, Model
dâhil edilen yedi bağımsız değiĢkenden sadece beĢinin iletiĢim araçlarına bağımlılığı
etkilediği görülmektedir. Tabloda Model etki derecelerine göre sıralanan ilk beĢ
değiĢken ĠletiĢim araçlarına bağımlılığın yaklaĢık %4’lük bir kesimini açıklamakla
birlikte;

Anne ve babanın öğrenim düzeyi yükseldikçe çocukların iletiĢim
araçlarına bağımlılık düzeyleri artmaktadır.

Ailenin ekonomik durumu iyileĢtikçe çocukların iletiĢim araçlarına
bağımlılık düzeyleri artmaktadır.

Nedensellik iliĢkisi ters yönlü düĢünülebilir olmakla birlikte, çocukların
yükselen okul baĢarısı ile birlikte iletiĢim araçlarına bağımlılık düzeyleri
düĢmektedir.

Erkek çocukların iletiĢim araçlarına bağımlılık düzeyleri kız çocuklardan
daha yüksektir.

Çocukların yaĢama bağlılık ve sınıf düzeyleri (6-11) iletiĢim araçlarına
bağımlılık düzeylerini etkilememektedir.
ĠLETĠġĠM ARAÇLARINA BAĞIMLILIK REGRESYON MODELĠ
Std.
Hata
0,869
Std.
Beta
(Sabit)
Beta
3,706
Baba öğrenim durumu
0,212
0,068
0,091
3,129
0,002
Anne öğrenim durumu
0,189
0,062
0,087
3,057
0,002
Aile ekonomik durumu
0,458
0,153
0,070
2,988
0,003
-0,017
0,006
-0,073
-2,918
0,004
0,369
0,130
0,066
2,841
0,005
YaĢama Bağlılık
-0,048
0,044
-0,027
-1,098
0,272
Sınıf
-0,013
0,042
-0,008
-0,318
0,750
Ağırlıklı ders notu ortalaması
Cinsiyet
t
Anlamlılık
4,265
0,000
Bağımlı DeğiĢken: ĠletiĢim Araçlarına Bağımlılık
Anlamlılık=0,000
R2= 0,042 DüzeltilmiĢ R2=0,038
- 66 -
ÇOCUKLARDA YAġAMA BAĞLILIK
7.
AĢağıdaki tablo ve grafikte yer alan beĢ soru ile öğrencilerin 0-10 ölçeğinde YaĢama
Bağlılık düzeyleri ölçülmeye çalıĢılmıĢtır. Bir boyut olarak da analizlere dâhil edilen
bu beĢ soru ve boyut toplamına ait istatistiki değerler aĢağıdaki tabloda verilmiĢtir.
YaĢama Bağlılık boyutunun geçerlik ve güvenirlik analizleri de yapılmıĢtır. Soruların
faktör yükü olarak boyuta katkısının 0,4’ün üzerinde ve Cronbach’s Alpha değerinin
0,63 olması, yapısal geçerlik ve güvenirlik olarak ölçeğin uygulanabilir olduğunu
göstermektedir. Öğrencilerin YaĢama Bağlılık düzeyinin soru ve ölçek bazında 7-9
aralığında ve oldukça yüksek olduğu görülmektedir.
Sevdiğim ve
güvenebileceğim
Okulumu arkadaĢlarım
seviyorum
var
Geçerli
Geleceğe
dönük
Anne
güzel
ve
hayallerim babam
YaĢama
ve
bana Öğretmenlerim Bağlılık
planlarım
değer
bana değer
Boyut
var veriyor
veriyor Toplamı
2.479
2.477
2.455
2.473
2.448
2.389
Kayıp
102
104
126
108
133
192
Ortalama
6,90
8,50
8,82
9,27
7,23
8,16
Medyan
8,00
10,00
10,00
10,00
8,00
8,40
10
10
10
10
10
10
3,072
2,449
2,072
1,778
2,948
1,592
Mod
Std.
Sapma
Yaşama Bağlılık Boyutu Soru Ortalamaları (10'lu ölçek)
10
8
9,27
8,82
8,50
7,23
6,90
6
4
2
0
Anne ve babam Geleceğe dönük
Sevdiğim ve
Öğretmenlerim
bana değer
güzel hayallerim güvenebileceğim
bana değer
veriyor
ve planlarım var arkadaşlarım var
veriyor
Okulumu
seviyorum
- 67 -
Her bir kiĢiye ait 0-10 ölçeğindeki YaĢama Bağlılık Skoru düĢük (0-4,99), orta düzey
(5-7,99) ve yüksek (8-10) olarak ayrıca gruplanmıĢ ve öğrencilerin dağılımı
incelenmiĢtir. AĢağıdaki tablodan da görüleceği üzere, yaĢama bağlılık düzeyi düĢük
olanlar %4’lerde kalırken öğrencilerin yaklaĢık %64’ünün yaĢama bağlılık düzeyi
oldukça yüksektir (0-10 ölçeğinde sekiz ve üzeri) bu oldukça olumlu bir durum olarak
kabul edilebilir.
Geçerli
Sıklık
Yüzde
Geçerli
Yüzde
97
3,8
4,1
771
29,9
32,3
Yüksek Bağlılık
1.521
58,9
63,7
Toplam
2.389
92,6
100,0
192
7,4
2.581
100,0
DüĢük Bağlılık
Orta Düzey Bağlılık
Kayıp
Toplam
Yaşama Bağlılık Düzeyi (%)
100
80
63,7
60
40
32,3
20
4,1
0
Düşük Bağlılık
Orta Düzey Bağlılık
Yüksek Bağlılık
- 68 -
Öğrencilerin yaĢama bağlılık düzeylerini cinsiyet ve okul ayrımında inceleyen grafikler
aĢağıda verilmiĢtir. Analizler, erkek öğrencilerin yaĢama bağlılık düzeyinin kız
öğrencilerden daha düĢük olduğunu göstermektedir (F=35,556 p=0,000).
Yaşama Bağlılık Düzeyi (10'lu ölçek) - Cinsiyet
10
8,34
7,95
Kız
Erkek
8
6
4
2
0
Ayrıca, ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin yaĢama bağlılık düzeyleri lise
öğrencilerinden daha yüksektir (F=147,026 ; p=0,000).
Yaşama Bağlılık Düzeyi (10'lu ölçek) - Okul
10
8,40
8
7,55
6
4
2
0
İlköğretim okulu
Anadolu lisesi
Çocukların yaĢama bağlılık düzeyleri ile anne ve babanın öğrenim düzeyi arasındaki
korelasyona bakıldığında; anne ve babanın öğrenim düzeyleri ile çocukların yaĢama
bağlılık düzeyleri arasında istatistiki olarak anlamlı bir iliĢkinin olmadığı görülmüĢtür
(r=-0,033 p=0,055 - r=-0,031 p=0,063).
- 69 -
Öğrencilerin iletiĢim araçlarına bağımlılığını aile bütünlüğüne göre gösteren grafik
aĢağıda verilmiĢtir. Yapılan tek yönlü varyans analizi sonuçlarına göre, ĠletiĢim
araçlarına bağımlılık aile bütünlüğüne göre, muhtemelen bazı kategorilerdeki
örneklem sayısının azlığı nedeniyle istatistiki olarak anlamlı farklılaĢmamaktadır
(F=1,372 p=0,254).
Yaşama Bağlılık Düzeyi (10'lu ölçek) - Aile Bütünlüğü
10
8,17
7,97
7,92
Anne baba birlikte yaşıyor
Boşandı-ayrı yaşıyor
Anne ve/veya baba
hayatta değil
8
6
4
2
0
Öğrencilerin yaĢama bağlılık düzeylerini ailenin ekonomik durumuna göre gösteren
grafik aĢağıda verilmiĢtir. Yapılan tek yönlü varyans analizi sonuçlarına göre,
öğrencilerin yaĢama bağlılık düzeyleri ailenin ekonomik durumuna göre
farklılaĢmamaktadır (F=1,162 p=0,313).
Yaşama Bağlılık Düzeyi (10'lu ölçek) - Aile Ekonomik Durum
10
8
8,02
8,15
8,29
Fakir/Muhtaç
Orta gelirli
Zengin
6
4
2
0
- 70 -
Çocukların yaĢama bağlılık düzeylerini etkileyen faktörleri birlikte incelemek amacıyla
yapılan regresyon analizi tablosu aĢağıda verilmiĢtir. Tablo değerleri incelendiğinde,
Modele dâhil edilen yedi bağımsız değiĢkenden sadece dördünün yaĢama bağlılık
düzeyini etkilediği görülmektedir. Tabloda Modele etki derecelerine göre sıralanan ilk
dört değiĢken çocukların yaĢama bağlılık düzeylerinin yaklaĢık %16’lık bir kesimini
açıklamaktadır. Tablo değerleri okunduğunda;

Çocukların yaĢama bağlılık düzeylerini en fazla etkileyen değiĢken sınıf
değiĢkenidir. Çocukların sınıf düzeyleri (6-11) dolayısıyla yaĢları
yükseldikçe yaĢama bağlılık düzeyleri düĢmektedir.

Nedensellik iliĢkisi ters yönlü düĢünülebilir olmakla birlikte, çocukların
yükselen okul baĢarısı ile birlikte yaĢama bağlılık düzeyleri de
yükselmektedir.

Erkek çocukların yaĢama bağlılık düzeyleri kız çocuklardan daha
düĢüktür.

Anne öğrenim düzeyi yükseldikçe çocukların yaĢama bağlılık düzeyleri
düĢmektedir.

Babanın öğrenim
etkilememektedir.
düzeyi
çocukların
yaĢama
bağlılık
düzeyini

Ailenin ekonomik
etkilememektedir.
durumu
çocukların
yaĢama
bağlılık
düzeyini

Çocukların iletiĢim araçlarına bağımlılık düzeyleri yaĢama bağlılık
düzeylerini etkilememektedir.
(Sabit)
Sınıf
Beta
9,371
Std.
Hata Std. Beta
0,403
t
Anlamlılık
23,247
0,000
-0,295
0,021
-0,308
-13,960
0,000
0,023
0,003
0,179
7,810
0,000
Cinsiyet
-0,350
0,068
-0,112
-5,170
0,000
Anne öğrenim durumu
-0,091
0,032
-0,075
-2,821
0,005
Baba öğrenim durumu
0,023
0,036
0,018
0,648
0,517
Aile ekonomik durumu
0,050
0,081
0,014
0,624
0,533
-0,013
0,012
-0,024
-1,098
0,272
Ağırlıklı ders notu ortalaması
ĠletiĢim Araçlarına Bağımlılık
Bağımlı Değişken: Yaşama Bağlılık
Anlamlılık=0,000
R2= 0,164 Düzeltilmiş R2=0,161
- 71 -
8.
ÇOCUKLARDA OKUL BAġARISI
Öğrencilerin okul baĢarı notlarına ait istatistiki değerler aĢağıda verilmiĢtir. Çocukların
ağırlıklı ders notu ortalaması 80,11’dir.
Ağırlıklı
ders notu
ortalaması
(100'lü ölçek)
Geçerli
2.104
Kayıp
477
Ortalama
80,11
Medyan
82
Mod
90
Std. Sapma
12,180
Öğrencilerin ağırlıklı ders notu ortalamalarını cinsiyet ayrımında inceleyen grafik
aĢağıda verilmiĢtir. Analiz değerleri; kız öğrencilerin ağırlıklı ders notu ortalamalarının
erkek öğrencilerden daha yüksek olduğunu göstermektedir (F=74,350 p=0,000).
Ağırlıklı ders notu ortalaması (100'lü ölçek)
85
82,4
80
77,8
75
70
Kız
Erkek
- 72 -
Aile bütünlüğü ve ekonomik durumuna göre ağırlıklı ders notu ortalamalarını
karĢılaĢtıran grafik aĢağıda verilmiĢtir. Analizlere göre; anne ve babanın birlikte
yaĢadığı ailelerdeki öğrencilerin ders baĢarısı, boĢanmıĢ/ayrı yaĢayan ve
anne/babadan birisi vefat etmiĢ ailelerdeki öğrencilerden daha yüksektir (F=74,350
p=0,000).
Ağırlıklı ders notu ortalaması - Aile Bütünlüğü
85
80,3
80
76,7
77,3
Boşandı-ayrı yaşıyor
Anne ve/veya baba
hayatta değil
75
70
Anne baba birlikte yaşıyor
Ailenin ekonomik durumuna göre çocukların ağırlıklı ders notu ortalaması aĢağıda
grafik olarak verilmiĢtir. Ailenin gelir durumu yükseldikçe çocukların okul baĢarısı da
artmaktadır (F=12,841 p=0,000).
Ağırlıklı ders notu ortalaması - Ailenin Ekonomik Durumu
85
82,83
79,94
80
75
74,56
70
65
Fakir/Muhtaç
Orta gelirli
Zengin
- 73 -
Anne ve babanın öğrenim durumu ile öğrencilerin ders baĢarısı aĢağıda grafik olarak
verilmiĢtir. Analiz sonuçları, anne ve babanın öğrenim durumu yükseldikçe çocukların
okul baĢarısının da yükseldiğini göstermektedir (F=44,981 p=0,000 - F=49,379
p=0,000).
Ağırlıklı ders notu ortalaması - Anne öğrenim durumu
90
84,8
85
81,2
80
75,7
77,3
75
70
Okuryazar değil- İlköğretim mezunu
Okuryazar
Lise mezunu
Üniversite mezunu
Ağırlıklı ders notu ortalaması - Baba öğrenim durumu
90
83,8
85
80
79,0
75,5
76,4
Okuryazar değilOkuryazar
İlköğretim mezunu
75
70
Lise mezunu
Üniversite mezunu
- 74 -
YaĢama bağlılık düzeyine göre öğrencilerin okul ders notu ortalamaları aĢağıda grafik
olarak verilmiĢtir. Analiz sonuçlarına göre, yaĢama bağlılık düzeyi yüksek
öğrencilerde okul baĢarısı da yükselmektedir (F=35,564 p=0,000).
Ağırlıklı ders notu ortalaması - Yaşama Bağlılık
85
81,8
80
75
78,0
73,2
70
Yaşama Bağlılık Düşük Yaşama Bağlılık Orta Yaşama Bağlılık Yüksek
Düzey
- 75 -
Çocukların okul baĢarısı ile diğer değiĢkenlerin iliĢkisi daha önce yapılan tek yönlü
varyans analizi yanında korelasyon analizi ile de incelenmiĢtir. AĢağıda tablo olarak
verilen analiz değerlerine göre;

Annenin öğrenim düzeyi yükseldikçe çocukların okul baĢarısı yükselmektedir.

Babanın öğrenim düzeyi yükseldikçe çocukların okul baĢarısı yükselmektedir.

Çocukların iletiĢim araçlarına bağımlılık düzeyleri yükseldikçe okul baĢarısı
düĢmektedir.

Çocukların yaĢama
yükselmektedir.

Ailenin gelir durumu yükseldikçe çocukların okul baĢarısı yükselmektedir.
bağlılık
düzeyleri
yükseldikçe
okul
baĢarısı
Ağırlıklı ders notu
ortalaması
Anne öğrenim durumu
Baba öğrenim durumu
YaĢama Bağlılık
ĠletiĢim Araçlarına
Bağımlılık
Aile Ekonomik Durum
Pearson Korelasyon
,235
Anlamlılık
0,000
N
2.072
Pearson Korelasyon
,247
Anlamlılık
0,000
N
2.078
Pearson Korelasyon
,227
Anlamlılık
0,000
N
1.988
Pearson Korelasyon
-,048
Anlamlılık
0,016
N
2.018
Pearson Korelasyon
,104
Anlamlılık
0,000
N
2.090
- 76 -
Çocukların okul baĢarısını etkileyen faktörleri birlikte incelemek amacıyla yapılan
regresyon analizi tablosu aĢağıda verilmiĢtir. Tablo değerleri incelendiğinde, Modele
dâhil edilen yedi bağımsız değiĢkenden altısının okul baĢarısını etkilediği
görülmektedir. Tabloda Modele etki derecelerine göre sıralanan ilk altı değiĢken
çocukların okul baĢarısının yaĢama bağlılık düzeylerinin yaklaĢık %18’lik bir kesimini
açıklamaktadır. Tablo değerleri okunduğunda;

Çocukların okul baĢarısını en fazla etkileyen değiĢken babanın öğrenim
durumu değiĢkenidir. Babanın öğrenim düzeyi yükseldikçe çocukların
okul baĢarısı da yükselmektedir.

Çocukların yaĢama
yükselmektedir.

Çocukların sınıf düzeyleri (6-11) dolayısıyla yaĢları yükseldikçe okul
baĢarı düzeyleri düĢmektedir.

Erkek çocukların okul baĢarı düzeyleri kız çocuklardan daha düĢüktür.

Anne öğrenim düzeyi yükseldikçe çocukların okul baĢarısı da
yükselmektedir.

Çocukların iletiĢim araçlarına bağımlılık düzeyleri arttıkça okul baĢarıları
düĢmektedir.

Ailenin ekonomik durumu çocukların okul baĢarısını etkilememektedir.
bağlılık
düzeyi
arttıkça
okul
baĢarısı
da
Beta
67,909
Std.
Hata
3,108
Std.
Beta
Baba öğrenim durumu
1,992
0,267
0,198
7,467
0,000
YaĢama Bağlılık
1,349
0,173
0,176
7,810
0,000
Sınıf
-1,179
0,166
-0,160
-7,086
0,000
Cinsiyet
-3,796
0,511
-0,158
-7,431
0,000
1,135
0,245
0,121
4,630
0,000
-0,268
0,092
-0,062
-2,918
0,004
0,966
0,612
0,034
1,578
0,115
(Sabit)
Anne öğrenim durumu
ĠletiĢim Araçlarına Bağımlılık
Aile Ekonomik Durum
t
Anlamlılık
21,849
0,000
Bağımlı DeğiĢken: Ağırlıklı ders notu ortalaması
Anlamlılık=0,000
R2= 0,179 DüzeltilmiĢ R2=0,176
- 77 -
BULGULARIN ÖZETĠ
Bilgisayar Sahiplik Durumu
Yapılan çalıĢma, ailelerin yaklaĢık %90’ının evinde en az bir bilgisayarın olduğunu
göstermektedir. Ailelerde bilgisayar sahiplik oranı:
 Çocuğu ilköğretim ikinci kademe öğrencisi olan ailelerde %87, çocuğu lise
öğrencisi olan aileler arasında %96 düzeyindedir.
 Zengin ailelerde %99, orta gelirli ailelerde %90 iken bu oran fakir ailelerde
%57 düzeyindedir.
Çocukların yaklaĢık %54’ünün kendisine ait bir bilgisayarı vardır. Bilgisayar sahiplik
oranı:
 Ġlköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında %49, lise öğrencileri arasında
%67 düzeyindedir.
 Kız öğrenciler arasında %52, erkek öğrenciler arasında %56 düzeyindedir.
 Zengin ailelerde %75, orta gelirli ailelerde %53 iken bu oran fakir ailelerde
%24 düzeyine düĢmektedir.
Evde Ġnternet Bağlantısı Sahiplik Durumu
Yapılan çalıĢma, ailelerin yaklaĢık %76’sının evinde internet bağlantısının olduğunu
göstermektedir. Evinde internet bağlantısı olanların oranı:
 Çocuğu ilköğretim ikinci kademe öğrencisi olan ailelerde %71, çocuğu lise
öğrencisi olan aileler arasında %86 düzeyindedir.
 Zengin ailelerde %91, orta gelirli ailelerde %75 iken bu oran fakir ailelerde
%40 düzeyindedir.
Cep Telefonu ve Telefondan Ġnternet Bağlantısı Sahiplik Durumu
Çocukların yaklaĢık %71’i cep telefonu sahibidir. Cep telefonu sahiplik oranı:
 Ġlköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında %70, lise öğrencileri arasında
%97 düzeyindedir.
 Kız öğrenciler arasında %78 ve erkek öğrenciler arasında %77 ile aynı
düzeyindedir.
- 78 -
 Ġlköğretim ikinci kademe öğrencilerinde, zengin ailelerde %86, orta gelirli
ailelerde %69 iken bu oran fakir ailelerde %29 düzeyindedir.
 Lise öğrencilerinde, zengin ailelerde %98, orta gelirli ailelerde %97 iken bu
oran fakir ailelerde de %85 ile oldukça yüksek düzeydedir.
Cep telefonu sahibi çocukların yaklaĢık %61’inin cep telefonundan internet ulaĢımı
vardır. Cep telefonundan internet ulaĢımı olan çocukların oranı:
 Ġlköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında %57, lise öğrencileri arasında
%68 düzeyindedir.
 Zengin ailelerde %71, orta gelirli ailelerde %61 iken bu oran fakir ailelerde de
%31 düzeyindedir.
Bilgisayar Kullanım Sıklığı
Öğrenciler arasında hiç bilgisayar kullanmayanların oranı %15 ve her gün bilgisayar
kullananların oranı %25 düzeyindedir.
 Hiç bilgisayar kullanmayanların oranı, ilköğretim ikinci kademe öğrencileri
arasında %18, lise öğrencileri arasında %8 düzeyindedir. Bunun yanında, her
gün bilgisayar kullananların oranı ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında
%22, lise öğrencileri arasında %35 düzeyindedir.
 Hiç bilgisayar kullanmayanların oranı, kız öğrenciler arasında %17 ve erkek
öğrenciler arasında %14 düzeyindedir. Bunun yanında, her gün bilgisayar
kullananların oranı kız öğrenciler arasında %21 ve erkek öğrenciler arasında
% 30 düzeyindedir.
 Hiç bilgisayar kullanmayan çocukların oranı, zengin ailelerde %4, orta gelirli
ailelerde %15 iken bu oran fakir ailelerde de %46 düzeyindedir.
Ġnternet Kullanım Sıklığı
Öğrenciler arasında internet kullanmayanların oranı %19 ve her gün internet
kullananların oranı %24 düzeyindedir.
 Hiç internet kullanmayanların oranı, ilköğretim ikinci kademe öğrencileri
arasında %23, lise öğrencileri arasında %9 düzeyindedir. Bunun yanında, her
gün internet kullananların oranı ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında
%20, lise öğrencileri arasında %35 düzeyindedir.
 Hiç internet kullanmayanların oranı, kız öğrenciler arasında %18 ve erkek
öğrenciler arasında %20 düzeyindedir.
- 79 -
 Hiç internet kullanmayan çocukların oranı, zengin ailelerde %7, orta gelirli
ailelerde %20 iken bu oran fakir ailelerde de %50 düzeyindedir.
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanımının Planlı Olması
Bilgisayar ve internet kullanımı %50 oranında planlı ve %50 oranında plansız
zamanlama ve sürelere dayanmaktadır. Bilgisayar ve internet kullanımı planlı
olanların oranı:
 Ġlköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında %57 iken bu oran lise öğrencileri
arasında %33 düzeyine düĢmektedir.
 Kız öğrenciler arasında %48 ve erkek öğrenciler arasında %52 düzeyindedir.
 Zengin ailelerde %52, orta gelirli ailelerde %50 iken bu oran fakir ailelerde
%47 düzeyindedir.
Bilgisayar ve Ġnternet Kullanım Zaman ve Süresini Planlama
Bulgular, bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve süresini %54 oranında çocukların
belirlediğini göstermektedir. Kullanımı ailesi ile birlikte belirleyen çocukların oranı
%34 ve bu konuda sadece ailelerin belirleyici olduğu durum sadece %11
düzeyindedir. Bilgisayar ve internet kullanım zamanı ve süresini kendisi belirleyen
çocukların oranı:
 Ġlköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında %44 iken bu oran lise öğrencileri
arasında %79 düzeyine çıkmaktadır.
 Kız öğrenciler arasında %60 ve erkek öğrenciler arasında %49 düzeyindedir.
 Zengin ailelerde %58, orta gelirli ve fakir ailelerde %54 ile birbirine yakın
düzeydedir.
Derslerde Cep Telefonunu Açık Bulundurma
Öğrencilerin %31’i derslerde cep telefonu açık tutmaktadır. Derslerde cep telefonunu
açık tutan çocukların oranı:
 Ġlköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında %13 iken bu oran lise öğrencileri
arasında %67 düzeyine çıkmaktadır.
 Kız ve erkek öğrenciler arasında %31ile aynı düzeydedir.
- 80 -
Televizyon Seyretme Sıklığı
Öğrenciler arasında hiç televizyon seyretmeyenlerin oranı %4, sadece hafta sonu
seyredenlerin oranı %33 ve her gün televizyon seyredenlerin oranı %63
düzeyindedir.
 Hiç televizyon seyretmeyenlerin oranı, ilköğretim ikinci kademe öğrencileri
arasında %3, lise öğrencileri arasında %9 düzeyindedir. Bunun yanında, her
gün televizyon seyredenlerin oranı ilköğretim ikinci kademe öğrencileri
arasında %70, lise öğrencileri arasında %54 düzeyindedir.
 Hiç televizyon seyretmeyenlerin oranı, kız ve erkek öğrenciler arasında %4 ile
aynı düzeyde iken, her gün televizyon seyredenlerin oranı kız öğrenciler
arasında %57 ve erkek öğrenciler arasında % 68 düzeyindedir.
ĠletiĢim Araçları Ġle Geçirilen Günlük Süre
Öğrencilerin:
 Bilgisayar kullanarak geçirdikleri günlük ortalama süre 103 dakika,
 Ġnternette geçirdikleri günlük ortalama süre 93 dakika,
 Cep telefonu kullanarak geçirdikleri günlük ortalama süre 116 dakika,
 Televizyon seyrederek geçirdikleri günlük ortalama süre 120 dakika
 Kitap okuyarak geçirdikleri günlük ortalama süre ise 67 dakika ile yaklaĢık bir
saat civarındadır.
Bu süreler faaliyetlerin içiçeliği ve eĢzamanlı olabilmesi nedeniyle tam olarak
toplanabilir değerler olmamakla, birlikte kitap dıĢındaki iletiĢim araçları ile geçirilen
günlük toplam sürenin 5-6 saat olduğu söylenebilir. ĠletiĢim araçları ile geçirilen
sürelerin sosyo-demografik değiĢkenlere göre farklılaĢması Ģu Ģekilde özetlenebilir:
 Cep telefonu ile geçirilen süre ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında
ortalama 93 dakika iken bu süre lise öğrencileri arasında 159 dakikaya
çıkmaktadır.
 Televizyon seyredilen süre ise cep telefonunun tam tersi, ilköğretim ikinci
kademe öğrencileri arasında ortalama 129 dakika iken bu süre lise öğrencileri
arasında 98 dakikaya düĢmektedir.
 Bilgisayarda, internette geçirilen süre ile ders dıĢı kitap ve yayın okunarak
geçirilen süreler ilköğretim ikinci kademe ve lise öğrencileri arasında
farklılaĢmamaktadır.
- 81 -
 Kız çocukları bilgisayarda, internette ve televizyon karĢısında erkek
çocuklarına göre daha az zaman geçirirken; cep telefonu ile ve ders dıĢı kitap
ve yayın okumaya ayırdıkları zaman erkek çocuklardan daha yüksektir.
 Bilgisayarla, internetle ve cep telefonu kullanılarak geçirilen günlük ortalama
süre annenin yükselen öğrenim düzeyi ve ailenin artan gelir durumu ile birlikte
artmaktadır.
 Televizyon seyredilerek geçirilen günlük ortalama süre annenin ve babanın
öğrenim durumu yükseldikçe düĢmektedir.
 Ders dıĢı kitap/dergi/gazete okunarak geçirilen süreler anne ve babanın
öğrenim durumuna ve ailenin ekonomik durumuna göre anlamlı olarak
farklılaĢmamaktadır.
 Ġnternette geçirilen süre, anne ve babanın hayatta olduğu ve birlikte yaĢadığı
ailelerde yaĢayan çocuklarda çok daha düĢüktür.
Ġnternet Kullanım Amacı
Öğrencilerin, belki biraz beklentiler yönünde ve belki de biraz anketin sınıflarda
uygulanmıĢ olmasının getirdiği etkiyle, ‘ders takviyesi’ en öne çıkan internet kullanım
aracı durumundadır. Sohbet-resim/müzik-film indirmek ve oyun birbirine çok yakın ve
ikinci sırada gelen internet kullanın amaçlarıdır.
Ġnternet kullanım amaçlarının önceliğinin sosyo-demografik değiĢkenlere göre
farklılaĢması Ģu Ģekilde özetlenebilir:
 Ġnternet, ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında oyun ve ders maksatlı
olarak liselere göre çok daha fazla kullanılmaktadır.
 Lise öğrencilerinde ise internet film/müzik indirmek ve bilgi/haberlere ulaĢım
maksatlı olarak daha fazla kullanılmaktadır.
 Kız öğrencilerde internet kullanım amacında film/müzik indirmek ve ders
takviyesi daha fazla öne çıkarken, erkek öğrencilerde oyun ve haber/bilgi
ulaĢımı daha fazla öne çıkmaktadır.
 Anne ve babanın öğrenim durumu yükseldikçe, öğrencilerin interneti
film/müzik indirmek ve haber/bilgi paylaĢımı öncelikli kullanım amacı artmakta,
buna karĢın ödev ve ders takviyesi amacıyla kullanımının azaldığı
görülmektedir.
- 82 -
Ġnternet ĠletiĢim Araçlarına Sahiplik Durumu
Ġnternet iletiĢim araçlarının genel olarak lise öğrencileri arasında daha yaygın olarak
kullanıldığı görülmektedir. E-posta adresi olanlar lise öğrencilerinde %90,87 iken bu
oran ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinde %79,47’dir. Benzer Ģekilde facebook
adresi olanlar lise öğrencilerinde %83,4 iken bu oran ilköğretim ikinci kademe
öğrencilerinde %74,47’dir.
Ġnternet iletiĢim araçlarına sahipliğin
farklılaĢması Ģu Ģekilde özetlenebilir:
sosyo-demografik
değiĢkenlere
göre
 Kız öğrencilerin internet iletiĢim araçlarına sahiplik oranı erkek öğrencilerden
daha düĢüktür.
 Annenin ve babanın öğrenim durumu yükseldikçe öğrencilerin internet iletiĢim
araçlarına sahiplik oranları da artmaktadır.
ĠletiĢim Araçlarına Bağımlılık
Öğrencilerin %37’si ĠletiĢim araçlarına düĢük düzeyde bağımlılık gösterirken, %30’u
yüksek düzeyde bağımlılık göstermektedir.
ĠletiĢim araçlarına bağımlılığın sosyo-demografik değiĢkenlere göre farklılaĢması Ģu
Ģekilde özetlenebilir:
 ĠletiĢim araçlarına daha az sahip olan ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin
bu araçlara bağımlılığı lise öğrencileri ile aynı düzeydedir.
 Erkek öğrencilerin bağımlılık düzeyi kız öğrencilerden daha yüksektir.
 Hem annenin, hem de babanın yükselen öğrenim düzeyi ile birlikte çocukların
iletiĢim araçlarına bağımlılığı artmaktadır.
 Anne ve babası sürekli bir iĢe sahip veya emekli olan öğrenciler ebeveyni
iĢsiz/ev kadını veya yarı zamanlı iĢlerde çalıĢanlara göre ĠletiĢim araçlarına
daha fazla bağımlılık göstermektedir.
 Yukarıdaki bulgu ile örtüĢür Ģekilde, ailenin yükselen ekonomik gücü ile birlikte
iletiĢim araçlarına sahiplikten kaynaklı olarak çocukların iletiĢim araçlarına
bağımlılığı da artmaktadır.
- 83 -
Çocuklarda YaĢama Bağlılık Düzeyi
Öğrencilerde YaĢama Bağlılık düzeyi 10’lu ölçekte 8,16 ile oldukça yüksektir.
YaĢama bağlılık düzeyi düĢük olanlar %4’lerde kalırken, öğrencilerin yaklaĢık
%64’ünün yaĢama bağlılık düzeyi oldukça yüksektir (0-10 ölçeğinde sekiz ve üzeri)
bu oldukça olumlu bir durum olarak kabul edilebilir.
Öğrencilerin YaĢama Bağlılık düzeyleri sosyo-demografik değiĢkenlere göre
farklılaĢması Ģu Ģekilde özetlenebilir:
 Çocukların yaĢları yükseldikçe yaĢama bağlılık düzeyleri düĢmektedir.
 Çocukların yükselen okul baĢarısı ile birlikte yaĢama bağlılık düzeyleri de
yükselmektedir.
 Erkek çocukların yaĢama bağlılık düzeyleri kız çocuklardan daha düĢüktür.
 Anne öğrenim düzeyi yükseldikçe çocukların yaĢama bağlılık düzeyleri
düĢmektedir. Ancak, babanın öğrenim düzeyi çocukların yaĢama bağlılık
düzeyini etkilememektedir.
 Ailenin
ekonomik
etkilememektedir.
durumu
çocukların
yaĢama
bağlılık
düzeyini
 Çocukların iletiĢim araçlarına bağımlılık düzeyleri yaĢama bağlılık düzeylerini
etkilememektedir.
Çocuklarda Okul BaĢarısını Etkileyen Faktörler
Öğrencilerin okul baĢarı düzeyleri sosyo-demografik değiĢkenlere göre farklılaĢması
Ģu Ģekilde özetlenebilir:
 Babanın ve annenin öğrenim durumları yükseldikçe çocukların okul
baĢarısı da yükselmektedir.
 Çocukların yaĢama
yükselmektedir.
bağlılık
düzeyi
arttıkça
okul
baĢarısı
da
 Çocukların sınıf düzeyleri (6-11) dolayısıyla yaĢları yükseldikçe okul
baĢarı düzeyleri düĢmektedir.
 Erkek çocukların okul baĢarı düzeyleri kız çocuklardan daha düĢüktür.
 Çocukların iletiĢim araçlarına bağımlılık düzeyleri arttıkça okul baĢarıları
düĢmektedir.
 Ailenin ekonomik durumu çocukların okul baĢarısını etkilememektedir.
- 84 -
SONUÇ YERĠNE
Bu çalıĢma ile çocukların iletiĢim araçlarına sahiplik ve bağımlılık durumları ve bu
bulguların ailelerin ve çocukların sosyo-demografik özelliklerine göre farklılaĢması
ortaya konulmaya çalıĢılmıĢtır. Mevcut bulgular temelinde, iletiĢim araçlarına yüksek
bağımlılık gösteren ve bu durumdan kiĢisel geliĢim açısından olumsuz etkilenen
çocuk profilinin tespiti ile bu çocuklara yönelik verilecek eğitim ve yönlendirmelere
ıĢık tutulması amaçlanmaktadır. Ayrıca iletiĢim araçlarının kullanımında ortaya çıkan
çarpıklık ve olumsuzluklar konusunda; çocuklar, aileler ve iletiĢimciler nezdinde
farkındalık yaratılması da çalıĢmanın ana amaçlarından birisi durumundadır.
Yapılan çalıĢma, ailelerin yaklaĢık %90’ının evinde en az bir bilgisayarın olduğunu
göstermektedir. Zengin ailelerde bilgisayar sahiplik oranı %100’ü bulurken, fakir
ailelerde yaklaĢık her üç haneden ikisinde bilgisayar bulunmaktadır. Bunun yanında,
her dört ailenin üçünün evinde internet bağlantısı olması, fakir ailelerde dahi bu
oranın %40’lar düzeyinde olması, e-posta ve facebook gibi internet araçları ve
adreslerine sahiplik oranının ilköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında dahi
%80’ler düzeyinde olması, ailelerin ve çocuklarının teknoloji ile bağını ve teknolojiye
bağımlılığını ortaya koymaktadır. Benzer bulguları cep telefonu için de söylemek
mümkündür. Cep telefonu sahiplik oranı Ġlköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında
%70, lise öğrencileri arasında %97 düzeyindedir. Bunun yanında, her üç lise
öğrencisinin ikisinin cep telefonunda internet ulaĢımı bulunmaktadır.
Öğrencilerin bilgisayar/internet, cep telefonu ve televizyon ile geçirdikleri günlük
ortalama süre yaklaĢık 5-6 saattir. Bunun yanında ders dıĢı kitap, dergi ve diğer
yayınları okuyarak geçirilen günlük ortalama süre ise bir saat civarındadır.
Bilgisayarla, internetle ve cep telefonu kullanılarak geçirilen günlük ortalama süre
annenin yükselen öğrenim düzeyi ve ailenin artan gelir durumu ile birlikte artmaktadır.
Temel olarak ĠletiĢim araçlarına sahiplikten kaynaklanan bu durum, söz konusu
iletiĢim araçlarına bağımlılık ve bu iletiĢim araçlarının olumsuz etkileri noktasında
varlıklı ailelerin çocuklarının daha fazla risk altında olduğunu göstermektedir.
Çocukların yükselen yaĢ ile birlikte iletiĢim araçlarına bağımlılığı da artmakta ve bu
araçların olumsuz etkilerinden daha fazla etkilenmektedirler. Kız çocukları
bilgisayarda, internette ve televizyon karĢısında erkek çocuklarına göre daha az
zaman geçirirken; cep telefonu ile ve ders dıĢı kitap ve yayın okumaya ayırdıkları
zaman erkek çocuklardan daha yüksektir. Ayrıca Ġnternette geçirilen süre, anne ve
babanın hayatta olduğu ve birlikte yaĢadığı ailelerde yaĢayan çocuklarda çok daha
düĢüktür. Bu bulgular iletiĢim araçlarına yüksek bağımlılık noktasında risk grubunun
belirlenmesinde dikkate alınacak temel verilerdir. Bu noktada her üç çocuktan
- 85 -
birisinin ĠletiĢim araçlarına yüksek düzeyde bağımlılık gösterdiğinin de vurgulanması
gerekmektedir.
Çocuklarda bir diğer iletiĢim aracı olan televizyonu seyretme sıklığına ve bu konudaki
eğilimlere bakıldığında; çocuklarda ilköğretim çağında daha fazla öne çıkan TV
seyretme alıĢkanlığının lise düzeyindeki çocuklarda diğer iletiĢim araçlarına daha
fazla kaydığı görülmektedir. Erkek öğrencilerin kız öğrencilere göre TV seyretmeye
daha fazla zaman ayırdıkları da dikkati çekmektedir. Televizyon seyredilerek geçirilen
günlük ortalama sürenin annenin ve babanın öğrenim durumu yükseldikçe düĢtüğü
de gözlenmektedir. Bu durum ailenin yükselen ekonomik durumu ve diğer iletiĢim
araçlarına sahiplik oranının artması ile de açıklanabilir.
Ders dıĢı kitap, dergi ve diğer yayınları okuyarak geçirilen ve günlük ortalama bir saat
olan süre ilköğretim ikinci kademe ve lise öğrencileri arasında farklılaĢmamaktadır.
Ayrıca diğer iletiĢim araçları ile karĢılaĢtırıldığında oldukça düĢük olan ders dıĢı
kitap/dergi/gazete okunarak geçirilen sürenin anne ve babanın öğrenim durumuna ve
ailenin ekonomik durumuna göre farklılaĢmaması, orta yaĢ ve üzerinde gözlenen
okuma alıĢkanlığı noktasındaki zafiyetin çocuklarda da devam ettiğini ve kültürlü
aileler de olsa ebeveynlerin çocukların okuma alıĢkanlığına olumlu katkıda
bulunamadığını göstermektedir. Geçekte bu durum, diğer iletiĢim araçlarının
cazibesinin yanında, ailelerin sosyo-demografik profilinden bağımsız olarak, kitap
okumanın çocuklar için çok da önemsenen bir etkinlik olmadığını göstermektedir.
ĠletiĢim araçlarına orta düzey bağımlılığa rağmen, öğrencilerde ‘yaĢama bağlılık’
düzeyi 10’lu ölçekte 8,16 ile oldukça yüksektir. Bu durum, çocukların yeni iletiĢim
araçları ile kendilerine yeni sosyal bağlar ve yeni bir dünya yarattıklarını
göstermektedir. Teselli edici olan nokta yaĢama bağlılık düzeyleri oldukça yüksek
çıkan çocukların, ĠletiĢim araçlarına bağımlılığının çocukları aile ve okulun yarattığı
sosyal ortamdan koparmamıĢ olmasıdır. Çocukların yaĢları yükseldikçe yaĢama
bağlılık düzeyleri düĢmektedir. Bu durum, çalıĢmada yer alan lise düzeyindeki
çocukların ergenlik dönemini yaĢıyor olmaları ile de açıklanabilir. Bu noktada, erkek
çocukların yaĢama bağlılık düzeylerinin kız çocuklardan daha düĢük olduğunun da
vurgulanması gerekmektedir. Burada asıl çarpıcı olan bulgular ise baba öğrenim
durumu etkilememekle birlikte anne öğrenim düzeyi yükseldikçe çocukların yaĢama
bağlılık düzeylerinin düĢmesi ve ailenin ekonomik durumunun çocukların yaĢama
bağlılık düzeyi üzerinde etkili olmamasıdır.
Bilgisayar ve internet kullanımı ile ilgili temel problem alanlarından birisi, ailelerin bu
süreçteki kontrol ve etkinliğinde yaĢanan zafiyetler olarak karĢımıza çıkmaktadır.
Ġlköğretim ikinci kademe öğrencilerinde her iki çocuktan birisinin ve lise öğrencileri
arasında her iki çocuktan ikisinin bilgisayar ve internet kullanım zaman ve süresinin
önceden belirlenmemesi ve bir kurala bağlanmamıĢ olması, Türk ailesinde çocuk
yetiĢtirmede kuralcılığın ve bu yöndeki prensiplerin uygulanmasındaki problemlere
iĢaret etmektedir.
- 86 -
Bulgular, bilgisayar ve internet kullanımında kız öğrencilerin kuralcılığa daha yatkın
olduğunu, ailelerin bu anlamda kız öğrencilere daha fazla güvendiğini ve erkek
öğrenciler üzerinde daha fazla kontrol sağlamaya çalıĢtığını ortaya koymaktadır.
Bilgisayar ve internet kullanımının planlı olması ve kuralcılık konusunda zengin ve
fakir aileler arasında çocuklara davranıĢ boyutunda önemli bir farklılaĢmanın
olmaması dikkati çeken baĢka bir konu durumundadır.
Kuralcılık ve prensipler konusunda bir diğer çarpıcı bulgu ise okul boyutunda
gözlenmektedir. Derslerde cep telefonunu yanında ve açık bulunduran çocukların
oranının Ġlköğretim ikinci kademe öğrencileri arasında %13, lise öğrencileri arasında
%67 düzeyinde olması kuralcılık ve prensipler temelindeki zafiyet ve problemlerin
ailelerde baĢlamakla birlikte okullarda da devam ettiğini göstermektedir.
ĠletiĢim araçları ile bağlantılı olarak öğrencilerin okul baĢarı düzeyleri incelendiğinde
de çarpıcı bulgular ortaya çıkmaktadır. Beklenen bir bulgu olarak, babanın ve
annenin öğrenim durumları yükseldikçe çocukların okul baĢarısı da yükselmektedir.
Ancak ailenin ekonomik durumu çocukların okul baĢarısını etkilememektedir. Erkek
çocukların okul baĢarı düzeyleri kız çocuklardan daha düĢüktür. Burada asıl
vurgulanması gereken bulgu ise; çocukların iletiĢim araçlarına bağımlılık düzeyleri
arttıkça okul baĢarılarının düĢmesidir.
- 87 -
- 88 -
EK- UYGULANAN ANKET FORMU
- 89 -
- 90 -
Son yirmi yıldaki geliĢmeler teknolojiyi ve bunun getirdiği iletiĢim araçlarını günlük
yaĢamımızın vazgeçilmez bir parçası haline getirmiĢtir. Bu çalıĢma ile okul çağındaki genç
kuĢağın kullandıkları iletiĢim araçları, bu araçlara verilen önem ve bu araçlarla geçirilen
günlük zamanın ortaya konması amaçlanmaktadır. Anket formu, üç sayfadan ve 36 sorudan
oluĢmaktadır. AraĢtırma sonuçları 2011 yılı içerisinde www.mutlucocuklar.org adresinde
yayımlanacaktır. YaklaĢık 10 dakikanızı alacak bu çalıĢmaya katılım ve katkılarınız nedeniyle
teĢekkür ederiz.
Mutlu Çocuklar Derneği
1
Anket Uygulanan Okul:
2
Sınıfınız:
İlköğretim Okulu
Düz Lise
Anadolu Lisesi
6’ncı Sınıf
7’nci Sınıf
8’inci Sınıf
9’uncu Sınıf
10’uncu Sınıf
11’nci Sınıf
3
Cinsiyetiniz:
Kız
Erkek
5
Evinizdeki toplam bilgisayar sayısı:
Evde bilgisayar yok
1 adet
12’nci Sınıf
Yaşınız:
4
2 adet
..........
3 adet
…… Adet
6
Evde internet bağlantımız
Var
Yok
7
Kendime ait bir bilgisayarım
Var
Yok
!  Bilgisayar ve internet kullanmıyorsanız lütfen bu kutucuğu
soruya geçiniz.
8
9
işaretleyerek doğrudan 16’ınci
Bilgisayar kullanma sıklığınız nedir? (Sadece tek seçeneği ‘X’ ile işaretleyiniz)
Hiç kullanmam
Haftada 1-2 gün kullanırım
Haftada 3-5 gün kullanırım
Her gün kullanırım
İnternet kullanma sıklığınız nedir? (Sadece tek seçeneği ‘X’ ile işaretleyiniz)
Hiç kullanmam
Haftada 1-2 gün kullanırım
Haftada 3-5 gün kullanırım
10 Bilgisayar/internet kullanım gün ve sürelerim
Planlıdır
Her gün kullanırım
Plansızdır
11 Bilgisayar/internet kullanım gün ve sürelerimi (Sadece tek seçeneği ‘X’ ile işaretleyiniz):
Kendim belirlerim
Ailemle birlikte ortak belirleriz
Aile büyüklerim belirlemektedir.
12 Bilgisayarda geçirdiğiniz günlük ortalama süreyi ‘X’ ile işaretleyiniz.
Hiç Kullanmam
1 saatten az
1 saat
2 saat
3 saat
! İnternet kullanmıyorsanız lütfen bu kutucuğu
4 saat
5 saat
6 saat
7 saat veya daha fazla
işaretleyerek doğrudan 16’ncı soruya geçiniz.
13 İnternette geçirdiğiniz günlük ortalama süreyi (saat) ‘X’ ile işaretleyiniz.
Hiç Kullanmam
1 saatten az
1 saat
2 saat
3 saat
4 saat
5 saat
6 saat
7 saat veya daha fazla
- 91 -
14 İnternet iletişim araçlarından hangilerine sahipsiniz işaretleyiniz:
14.1
Kendime ait bir e-posta/mail adresim
Var
Yok
14.2
Kendime ait bir facebook adresim
Var
Yok
14.3
Kendime ait bir twitter adresim
Var
Yok
14.4
Kendime ait bir blog’um
Var
Yok
14.5
Kendime ait bir web site/forumum
Var
Yok
15 İnterneti en çok hangi iki amaç için kullanıyorsunuz:
(Sadece en çok öne çıkan iki kullanım amacını, örnekteki gibi ‘X’ ile işaretleyiniz.)
19.1
19.2
19.3
19.4
19.5
19.6
19.7
Oyun
Sohbet
e-Posta ve haberleşme
Resim, müzik, film indirme ve paylaşımı
Blog yazma, web sayfası güncelleme
Güncel haber ve bilgilere erişim
Ödev, ders takviyesi ve takibi
Örnek
X
X
16 Kendi cep telefonum
Var
Yok
! Cep telefonunuz yoksa lütfen doğrudan 20’nci soruya geçiniz.
17 Cep telefonumdan internet ulaşımım
18 Derslerde cep telefonum yanımda ve açıktır
Var
Yok
Evet
Hayır
19 Cep telefonunu kullandığınız (konuşma-internet-mesaj-oyun) günlük ortalama süreyi (saat) ‘X’ ile işaretleyiniz.
Hiç Kullanmam
1 saatten az
1 saat
2 saat
3 saat
4 saat
5 saat
6 saat
7 saat veya daha fazla
20 Televizyon seyretme sıklığınız nedir? (Sadece tek seçeneği ‘X’ ile işaretleyiniz)
Hiç seyretmem
Sadece hafta sonları ve tatillerde seyrederim
Her gün seyrederim
21 Televizyon seyrederek geçirdiğiniz günlük ortalama süreyi (saat) ‘X’ ile işaretleyiniz.
Hiç Seyretmem
1 saatten az
1 saat
2 saat
3 saat
4 saat
22 Düzenli spor yapıyorum.
23 Bir kulüpte faal sporcuyum.
5 saat
6 saat
7 saat veya daha fazla
Evet
Hayır
Evet
Hayır
24 Ders ile doğrudan ilgili olmayan kitap dergi ve gazete okuyarak geçirdiğiniz günlük ortalama süreyi (saat) ‘X’ ile
işaretleyiniz.
Hiç okumam
1 saatten az
1 saat
2 saat
3 saat
4 saat
5 saat
6 saat
7 saat veya daha fazla
- 92 -
ÇOCUKLARDA TEKNOLOJİ KULLANIM ALIŞKANLIĞI_ANKET FORMU
25 Geçen yılın ağırlıklı tahmini karne
notu ortalamanız (5’li ölçekte)
Geçen yılın ağırlıklı tahmini ders
notu ortalamanız (100’lü ölçekte)
26
... , ...
..........
27 Bu yıl birinci yarıyıldaki başarı durumunuz:
Takdir aldım
28
28.1
28.2
28.3
28.4
28.5
28.6
28.7
28.8
Teşekkür aldım
Zayıfsız bir karnem var
Aşağıdaki ifadelere katılma derecenizi 0-10 ölçeğinde
‘X’ ile işaretleyiniz.
(Her soru için sadece bir seçenek işaretleyiniz.)
Okulumu seviyorum.
Sevdiğim ve güvenebileceğim arkadaşlarım var.
Geleceğe dönük güzel hayallerim ve planlarım var.
Anne ve babam bana değer veriyor.
Öğretmenlerim bana değer veriyor.
Kendim için televizyonsuz bir yaşam düşünemiyorum.
Bilgisayarsız ve internetsiz bir yaşam düşünemiyorum.
Cep telefonsuz bir yaşamı düşünemiyorum.
Hiç
Katılmıyorum
0
1
2
0
1
2
0
1
2
0
1
2
0
1
2
0
1
2
0
1
2
0
1
2
3
3
3
3
3
3
3
3
En az bir zayıfım var
Orta
Derecede
Katılıyorum
4 5 6
4 5 6
4 5 6
4 5 6
4 5 6
4 5 6
4 5 6
4 5 6
29 Anneniz Hayatta mı?
Evet
Hayır
30 Babanız Hayatta mı?
Evet
Hayır
7
7
7
7
7
7
7
7
Tamamen
Katılıyorum
8 9 10
8 9 10
8 9 10
8 9 10
8 9 10
8 9 10
8 9 10
8 9 10
31 Anne ve babam:
Birlikte yaşıyor
Boşandı
Evli fakat ayrı yaşıyor
Annem ve/veya babam hayatta değil
32 Annenizin öğrenim durumu:
Okuryazar değil
Sadece okuryazar
İlkokul mezunu
Ortaokul mezunu
Lise mezunu
Üniversite mezunu
Yüksek lisans / doktora öğrenimi var
Sadece okuryazar
Üniversite mezunu
İlkokul mezunu
Ortaokul mezunu
Yüksek lisans / doktora öğrenimi var
33 Babanızın öğrenim durumu:
Okuryazar değil
Lise mezunu
34 Annenizin çalışma durumu (Anneniz hayatta ise cevaplayınız):
Ev Kadını
Yarı zamanlı işlerde çalışıyor
Sürekli bir işi var
Emekli
35 Babanızın çalışma durumu (Babanız hayatta ise cevaplayınız):
İşsiz
Yarı zamanlı işlerde çalışıyor
Sürekli bir işi var
Emekli
36 Ailenizi gelir ve varlık durumu itibariyle nasıl tanımlarsınız:
Çok fakir/muhtaç
Fakir
Orta gelirli
Zengin
Çok zengin
Ankete ayırdığınız zaman ve emek için teşekkür ederiz.
- 93 -
- 94 -
- 95 -
Download

indirmek için tıklayınız