OTEKON 2014
7. Otomotiv Teknolojileri Kongresi
26 – 27 Mayıs 2014, BURSA
TEST PİSTLERİ
TASARIMI, SINIFLANDIRMASI ve BAKIMI
Hüseyin Göbülükoğlu, İzzet Çokal, Erdal Usta
Otokar Otomotiv ve Savunma Sanayi A.Ş., Sakarya
ÖZET
Bir aracın tasarım doğrulamasının en önemli aşamalarından biri test aşamasıdır. Bu aşamada, araçta çıkabilecek
bütün hata ve arızaların tesbit edilmesi ve tasarım birimlerine geri bildirimlerde bulunulması gerekmektedir.
Araç doğru test edilmediği takdirde, müşteri kullanımı sırasında sorunlarla karşılaşılacaktır ve bu durum üretici
firmanın prestijini olumsuz etkileyecektir. Aracın doğru ve güvenli bir şekilde test edilebilmesi için, yapılan
testin gereksinimlerine uygun test pistlerinin bulunması önem teşkil etmektedir. Ülkemizde otomotiv ve savunma
sanayi firmalarının test ihtiyaçlarını karşılayacak ticari bir test pisti olmadığından dolayı, Otokar yerleşkesinde
ticari ve tekerlekli / paletli askeri araç test gereksinimlerini karşılamak üzere bir test pisti tasarlanmış ve faaliyete
geçirilmiştir.
Anahtar kelimeler:Test pisti, parkur, arazi, profilometre, PSD analizi
PROVING GROUNDS
DESIGN, CATEGORISATION and MAINTENANCE
ABSTRACT
One of the most important stages of a vehicle design verification is testing stage. At this stage, all possible errors
and faults must be detected and feedback reports should be given to the design department. If the vehicle is not
tested correctly, problems will occur during customer usage and this will negatively affect the manufacturer's
prestige. It is very important to have a proving ground that meets the test requirements, in order to test the
vehicles correctly and safely. In Turkey, there is not any commercial proving grounds which meets requirements
of automotive and defense industry companies. Therefore, a proving ground has been established on Otokar
territory which meets the test requirements of commercial vehicles and wheeled / tracked military vehicles.
Keywords:Proving ground, track, course, off-road, profilometer, PSD analysis
1-GİRİŞ
sınırları ve layoutu dahilinde mümkün olan en verimli
ve kapsamlı şekilde tasarlanmıştır.
Araç üreticileri için araçlarının dinamik yol
koşullarında test edilmesi güvenilirliğin en önemli
aşamasıdır. Her ne kadar bilgisayar destekli statik ve
dinamik analizlerle tasarımın doğruluğuna yaklaşım
yapılabilse de,aracın komplesinin yol koşullarında test
edilmesi, tasarımın gerçek doğrulamasıdır.
Bu testlerin yapılabileceği alan, test ve sonuçlarının
gizliliğini koruyabilmeli, test edilen araca güvenli bir
ortam sağlayarak hem aracı, hemde içerideki
personeli
koruyabilmeli,
araçta
oluşabilecek
sorunlardan kaynaklı kazalarda çevreye ve üçüncü
kişilere zarar vermemelidir.
Test pistleri 3 adet farklı özellikte pistten
oluşmaktadır. (Şekil 2.1'de Test Pistleri Genel
Yerleşimi verilmektedir.) Bunlar;
•
•
•
Otokar, askeri ve ticari araç ürün gamına sahip olması
ve sürekli yeni prototip ve ürün geliştirme
faaliyetlerinde bulunması nedeniyle test pisti ihtiyacı
en fazla olan üreticilerdendir. 2012 yılı temmuz
ayında inşaatı tamamlanan test pisti, yapıldığı günden
beri askeri ve ticari araçlarımız tarafından yoğun
olarak kullanılmaktadır. Otokar bu yatırımı kendi
yerleşkesinde yaparak güvenilirliğe ilave olarak, test
maliyetlerinin düşürülmesi ve olası değişiklik ve
revizyonların daha hızlı test edilebilmesine imkan
sağlamıştır. (Şekil 1.1'de Beton Test Pisti Görüntüsü
verilmektedir.)
Hızlanma, frenleme, stabilizasyon, profile-IV,
vb. parkurları içeren Beton Test Pisti
Sin-A parkuru ve genelde düz arazi geçişlerini
içeren düşük kırıcılıktaki Arazi-1 Test Pisti,
Tepe, sinüs, yan eğim, kaya geçişi vb. parkurları
içeren yüksek kırıcılıktaki Arazi-2 Test Pisti,
ARAZİ-2
Test Pisti
BETON
Test Pisti
ARAZİ-1
Test Pisti
Bu çalışmada, ilk bölümde Otokar yerleşkesinde inşaa
edilen test pistinin tasarım ve parkur özellikleri
anlatılacaktır. İkinci kısımda ise, inşa edilen arazi test
parkurunun yüzeyinin profilometre cihazı ile
ölçülerek kırıcılık seviyesinin ISO 8608 standardına
göre sınıflandırılması anlatılacaktır. Ayrıca, kullanım
ve zamana bağlı oluşabilecek yüzey profili değiştiği
durumlarında, pistte yapılacak bakım faaliyetleri
anlatılacaktır.
Şekil 2.1- Test Pistleri Genel Yerleşimi
2.1- Beton Test Pisti ve Parkurları
Bir tur uzunluğu 1,5 km olan Beton test pisti yüksek
kalite ve dayanımda betonarme zemine sahiptir.
2.1.1-Maksimum Hız Parkuru
Tankın istenilen max. hız ve frenleme testleri için
yapılmıştır. Tankın hız kesmeden, istenilen hıza
çıkabileceği ve kalan mesafede güvenli bir şekilde
durabileceği şekilde tasarlanmıştır.
İki farklı eğim ile tasarlanan eğimli viraj geçişinde,
1 no' lu denge denklemlerinden faydalanılarak, 5
no'lu kritik savrulma hızı deklemi elde edilmiştir.
Hesaplarda beton yüzey sürtünme katsayısı emniyet
faktörü olması açısından 0,7-0,8 yerine 0.5 alınarak,
düşük seviyelerde seçilmiştir.
Şekil 1.1- Beton Test Pistinden Görüntü
2.- TEST PİSTLERİ, PARKURLARI ve
TASARIM KRİTERLERİ
Otokar Test Pistleri, Altay projesi kapsamında tankın
tasarım ve geliştirme dönemi dayanım ve hareket
kabiliyeti testlerinin yapılabilmesi amacıyla fabrika
2
karayolları esaslarına uyum sağlayacak
virajların öncesinde düzlükler tasarlanmıştır.
şekilde
2.1.2.-Stabilizasyon Parkuru
Tankın atış kontrol sistemlerinin testi için yapılmıştır.
Parkur uzunluğu yaklaşık 390m'dir ve pistin düz olan
kısmına kısıma yerleştirilmiştir. Tasarım kriteri olarak
ITOP (International Test Operations Procedure)
3-2-836 (Combat Vehicle Fire Control Systems)
askeri standardından faydalanılmıştır. Standartta tarif
edilen 2 ayrı tip tümsek, parkur boyunca ilgili
mesafelere precast sert beton (pişirilerek yüzeyi
kürlenmiş, ısıl işlem ile mukavemeti arttırılmış)
olarak sabitlenmiştir. Tankın, stabilizasyon parkuru
sonunda emniyetli durabileceği 50m düzlük ve nokta
dönüş yaparak geri dönebileceği bir alan bırakılmıştır.
(Şekil 2.3'de Stabilizasyon Parkuru Görüntüsü
verilmektedir.)
Şekil 2.2- Eğimli Viraj Alan Araca Etkiyen Kuvvetler
Şekil 2.2'de görülen merkezkaç F kuvveti ve taşıt
ağırlığının eğik düzleme paralel ve dik olan
bileşenlerine ayırdığımızda, taşıt ağırlığı ve sürtünme
kuvveti merkezkaç kuvvetine karşı koymaya çalıştığı
için;
(1)
Denge denklemini yazmak mümkündür ayrıca P
sürtünme
kuvveti,
kendisine
dik
normal
kuvvet(burada bileşenleri kullanılır) ile sürtünme
katsayısının çarpımı olduğundan denge denklemi
aşağıdaki gibi yazılır,
(2)
Denklemde F merkezkaç kuvvetini yerine yazar ve
denklemi açarak yeniden yazarsak,
Şekil 2.3-Stabilizasyon Parkuru
(3)
2.1.3.-Profil IV Parkuru
Bu durumda denklemin her iki tarafı cosα’ya bölünür
ve Q terimleri sadeleştirilirse aşağıdaki denklem elde
edilir.
Tankın süspansiyon geliştirme testleri için yapılmıştır.
Profil
IV
parkuru
süspansiyon
sisteminin
fonksiyonlarını incelemek, karşılaşılabilecek sorunları
tespit etmek ve geliştirme döneminde tekrarlanabilir
bir parkurda tasarım girdi bilgileri oluşturmak üzere,
pistin düz olan kısmında, 45 km/sa giriş ve çıkış
hızlarını karşılayabilecek şekilde yerleştirilmiştir.
Parkurun uzunluğu yaklaşık 140 m’dir. Parkurun
çıkışında 50m mesafe bulunmaktadır. Tankın
yavaşlayarak
eğime
katılabilmesine
müsade
etmektedir. (Şekil 2.4'de Stabilizasyon Parkuru
Görüntüsü verilmektedir.)
(4)
Denklemde aşağıdaki sadeleştirmeler yapıldıktan
sonra kritik savrulma hızı bulunur.
(5)
Savrulma hızı hesaplarına ilaveten, projeci firma
tarafından viraja giriş-çıkış konforunu arttırmak üzere
Şekil 2.4- Profile IV ve Arnavut Kaldırım Taşlı Yol
3
kaldırım taşı döşeli yol, Profil IV süspansiyon test
parkurunun hemen yanına yola paralel olarak
konumlandırılmıştır. Pistin uzunluğu 135 m’dir.Farklı
hızlarda giriş ve çıkış yapılabilecek mesafeler
bırakılmıştır. Ayrıca her iki yanda bulunan fıskiye
sistemi alyapısıyla istenildiğinde parkur ıslatılarak
ticari araç ABS testleri yapılabilmektedir.
2.1.4.-Ses Ölçüm Parkuru
70/157 EEC (European Economic Community) 'ye
uygun olarak dış gürültü tip onay testleri için
yapılmıştır. Parkur, 1970L0157–EN–01.01.2007–
015.001-40’de tarif edilen DIN/ISO 10844 yüzey
pürüzlülük değerlerine sahiptir. Asfalt ve içeriğindeki
çakıl, tanecik boyutu bu standardın Annex4’ünde tarif
edildiği şekliyle aşağıda verilmiştir. ASTM
(American Society for Testing and Materials) E-965
ölçüm metodu ile yüzey derinliği, pürüzlülüğü
ölçümü yapılarak pistin uygunluğu kontrol edilmiştir.
Ses Ölçüm Parkuru etrafında 50 m yarıçapında bir
alanda yansıtıcı ağaç, bina bulunmamalıdır. (Şekil
2.5'de Dış Gürültü Ölçüm Alanı, Şekil 2.6'da Ses
Ölçüm Pisti Genel görüntüsü verilmektedir.)
Sin B ve Dönüş Yarıçapı Alanı
Tankın B tipi sinüs stabilizasyon ve dönüş yarıçapı
testleri için yapılmıştır. Alan, ITOP 3-2-836 (Combat
Vehicle Fire Control Systems) askeri standardından
faydalanılarak tasarlanmıştır. Test, 2 adet sinüsün
ardarda tekrar edilmesi şeklinde tarif edilmektedir
Pistin genişliği sadece 1 tam sinüs ve devamında 1
yarım sinüs yapılmasına elverişlidir. Bu sayede
kısmen geliştirme testleri yapılabilmektedir. 36m
çapındaki düz alan,dönüş yarıçapı testleri için de
kullanılmaktadır. (Şekil 2.7'de Sinüs B Parkur
Ölçüleri verilmektedir.)
Şekil 2.5- 70/157 EEC, Dış Gürültü Ölçüm Alanı
Şekil 2.7- ITOP 3-2-836, Sinüs B Parkur Ölçüleri
2.2- Arazi Test Pisti ve Parkurları
Özel olarak şekillendirilen arazi test pistleri toplam 1
tur uzunluğu 3,5 km 'dir. Arazi-1 ve Arazi-2 olmak
üzere iki ayrı pistten oluşan arazi parkurları stabilize
yol ile birbirlerine bağlanmaktadır.
Şekil 2.6- Ses Ölçüm Pisti Genel Görünüm
2.1.5-Belgian Block (Arnavut Kaldırım Taşlı Yol)
Parkuru
2.2.1- Arazi-1 Test Pisti
Tankın dayanım testlerinin bir bölümünün ve ABS
testleri için yapılmıştır. Parkur ITOP 2-2-506(1)
(Tracked Vehicle Endurance Testing) askeri
standardından faydalanılarak tasarlanmıştır. Bu
kapsamda pist yerleşkesinde,testin sadece %2’lik
kısmı olarak ifade edilen ‘’Belgian Block’’ arnavut
Arazi-1 test pisti düşük kırıcılıkta arazi koşullarını
sağlayacak şekilde tasarlanmıştır. Parkurları, beton
zeminli Sinüs-A parkuru, arazi çevre yolu ve arazi hız
parkurudur.
4
2.2.1.1-Sinüs-A Parkuru
2.2.1.3-Arazi Hız Parkuru
Tankın atış kontrol sistemi stabilizasyon testleri için
yapılmıştır. Sin-A parkuru, beton zemine sahiptir ve
yol kenarlarında savrulmaya karşı stabilize banket
bulunmaktadır. Bu parkur ITOP 3-2-836 (Combat
Vehicle Fire Control Systems) askeri standardından
faydalanılarak tasarlanmıştır. (Şekil 2.8'de Sinüs A
Parkur Ölçüleri, Şekil 2.9'de Sinüs A Parkur
Görüntüsü_verilmektedir.)
Stabilize düz zemine sahip arazi hız parkuru 330m
uzunluğundadır. (Şekil 2.11'de Arazi-1 Hız Parkuru
Görüntüsü_verilmektedir.)
Şekil 2.11- Arazi-1 Hız Parkuru Görüntüsü
Şekil 2.8- ITOP 3-2-836, Sinüs A Parkur Ölçüleri
2.2.2- Arazi-2 Test Pisti
Arazi-2 test pisti, tankın zorlu arazilerdeki hareket
kabiliyetlerini test edebilmek için çeşitli özel
parkurları içerecek şekilde tasarlanmıştır. (Şekil
2.12'de Arazi-2 Genel Görüntüsü, Şekil 2.13'de
Arazi-2 Test Pisti Genel Yerleşimi verilmektedir.)
Bunlar:
Şekil 2.9- Sinüs A Parkuru Görüntüsü
2.2.1.2-Arazi Çevre Yolu
Düz arazi geçişleri ve hafif kırıcılıktaki çukur ve
tümseklerden oluşmaktadır. Bölgeyi çevrelemektedir.
İçerisinde hızlı geçiş stabilize yol ve Sin-A parkurları
bulunmaktadır. (Şekil 2.10'da Arazi-1 Çevre Yolu
Görüntüsü_verilmektedir.)
- %60 Eğimli Tepe
- %30 Yan Eğim
- Sinüs Geçişleri
- Çamur Havuzu
- Taş Havuzu
- Kum Havuzu
- Bozuk Yol Geçişleri
- Vadi Geçişi
- V Kanal
- Doğal Hendek
- Doğal Step
- Arazi Çevre Yolları
Şekil 2.12- Arazi-2 Test Pisti Genel Görüntüsü
Şekil 2.10- Arazi-1 Çevre Yolu Görüntüsü
5
noktadan tablaya monte edilmiştir. Şekil-3.2’de X,Y
ve Z eksenleri profilometre üzerinde gösterilmektedir.
Şekil-3.2: Profilometre cihazı eksen gösterimi
Tablanın ön tarafında çekilmesini sağlayan mafsallı
bir bağlantı bulunmaktadır. Mafsallı bağlantı, tablanın
ön aksını çekici aracın arka aksına sürekli paralel
tutacak şekilde tasarlanmıştır.
Şekil 2.13- Arazi-2 Test Pisti Genel Yerleşimi
Tablanın ağırlık merkezine yakın bir noktada iki
eksenli elektronik bir Gyroscope bulunmaktadır. Arka
tekerleğe adapte edilmiş encoder ile birlikte
gyroscope sinyalleri kullanılarak, Profil Ölçüm
Cihazının hareket ettiği yolun iki boyutlu profili veri
işleme yazılımında oluşturulmaktadır. Tablanın
sağına ve soluna yerleştirilen lazer mesafe ölçüm
sensörleri ile de aracın sağ ve sol tekerlerinin geçtiği
bölümler taranmaktadır. Lazer mesafe sensörlerinden
elde edilen veriler ile yolun iki boyutlu profili sağ ve
sol taraf için ayrı ayrı detaylandırılmaktadır.
3. ARAZİ TEST PİSTLERİNİN
SINIFLANDIRILMASI ve BAKIMI
3.1. Amaç:
Otokar Arazi-2 test pistinin iki boyutlu profilinin
profilometre cihazı ile ölçülmesi ve parkurun kırıcılık
seviyesinin ISO 8608 (Mechanical Vibration, Road
Surface Profiles, Reporting of Measured Data)
standardına göre sınıflandırılması. Parkurda periyodik
ölçümler yapılarak; zamanla deforme olan arazi
formu ve kırıcılığının tesbit edilmesi. Bozulan formun
istenilen seviyeye getirilmesi için bakım faaliyetinin
gerçekleştirilmesi. Şekil-3.1’de profilometre ile
parkur profil ölçümü gösterilmektedir.
Profil ölçüm cihazı çekici bir aracın arkasına
bağlanarak 10 – 20 km/sa hızla çekilir. Bu esnada
tablanın üzerinde cihazın yolla temasının kesilmemesi
için yeterli miktarda ağırlık bulundurulur. Başlangıç
konumu sıfır alınarak, hareket anından itibaren
tekerleklere takılan encoderler ile aracın katettiği
mesafe veri toplama sistemine aktarılır. Katedilen
mesafenin veri toplama sistemine aktarım aralığı 0,01
saniyedir. Birim zamanda katedilen mesafe,
gyroscope tarafından ölçülen anlık yunuslama ekseni
açısının sinüs ve kosinüsü ile çarpılarak aracın birim
zamanda X ve Y eksenlerinde katettiği mesafeler
hesaplanır (Bkz: Formül 6 ve 7). Hesaplanan anlık
mesafelerin integralleri alınarak katedilen toplam X
ve Y mesafeleri bulunur ve yolun iki boyutlu profili
oluşturulur.
Şekil-3.1: Profilometre ile arazi profili ölçümü
3.2 Profilometre Cihazının Yapısı
Profil ölçüm cihazı, temel olarak üzerinde belirli bir
ağırlık olan iki serbestlik dereceli ve dört tekerlekli
bir tabladan oluşmaktadır. Tablanın ön aksı “Y”
ekseni (düşey eksen) etrafında serbest hareket
edebilecek şekilde, arka aksı da “X” ekseni (boyuna
eksen) etrafında serbest hareket edebilecek şekilde tek
(6)
(7)
6
Gyroscope tarafından ölçülen anlık X ekseni açısı ve
aracın orta noktasının takip ettiği yol profili
kullanılarak, sağ ve sol dış noktaların orta noktaya
göre olan yüksekliği hesaplanır(Bkz: Formül 8 ve 9).
-
(8)
Çevre yolu (parkur no:16,17)
Sinüs-1 (parkur no:8)
Sinüs-2 (parkur no:3)
Sinüs-3 (parkur no:2)
Çamur havuzu (parkur no:6)
Yan eğim (parkur no:5)
Parkur numaraları Şekil-3.4’te gösterilmektedir.
(9)
Hesaplanan sağ ve sol dış kenar yükseklikleri Lazer
mesafe sensöründen gelen anlık değerlerle toplanarak
yolun sağ ve sol taraflarının detaylı profili oluşturulur.
Lazer sensöründen okunan mesafe değeri, cihazın
“X” ve “Z” ekseni etrafında yaptığı açılardan dolayı
sapma gösterir. Aşağıda Şekil 3.3’de bununla ilgili
şematik çizimler görülmektedir.
Şekil-3.4: Otokar Arazi Parkuru Krokisi
3.4. Parkur Profilinin Oluşturulması
Yukarıdaki parkurlardan geçiş esnasında aşağıdaki
veriler kayıt altına alınmıştır.
-
-
Şekil-3.3: Lazer sensörünün ölçüm sapmasının
gösterimi
Tekerlek üzerindeki encoder ile birim
zamanda katedilen mesafe
Ataletsel ölçüm sistemi ile profilometre
gövdesinin zemine göre yaptığı Yunuslama
ve Yuvarlanma (Pitch & Roll) açıları
Lazer mesafe sensörleri ile profilometre
cihazının sağ ve sol kenar profillerinin
zemine olan uzaklığı
Toplanan ham verilerden parkur profilinin
oluşturulabilmesi için test datası analiz yazılımında
aşağıdaki
hesaplama
diyagramı
(Şekil-3.5)
oluşturulmuştur.
Açıdan kaynaklanan bu sapma, Gyroscope tarafından
ölçülen anlık açılar kullanılarak düzeltilir ve
denklemlere ilave edilir. Sonuç olarak aşağıdaki 10 ve
11 numaralı denklemler ortaya çıkar.
(10)
(11)
Şekil-3.5: Parkur profili hesaplama diyagramı
3.3. Parkur Ölçümü
Herbir parkurdan toplanan ham veriler ekteki
hesaplama diyagramından geçirilerek parkurların iki
boyutlu profilleri oluşturulmuştur. Oluşturulan
Profilometre cihazı bir Land Rover aracının arkasına
bağlanarak aşağıdaki parkurlardan geçilmiştir:
7
profiller arka arkaya birleştirilerek bütün parkur için
de ayrıca bir profil oluşturulmuştur.
3.5.- Parkur Profilinin ISO 8608 Standardına Göre
Sınıflandırılması
Aşağıdaki grafiklerde (Şekil-3.6 – Şekil-3.11) ölçüm
yapılan parkurların profilleri gösterilmektedir.
Grafiklerde her bir parkur için sağ ve sol tekerlek
hizasından ölçülen iki ayrı profil eğrisi verilmektedir.
ISO 8608 standardında parkur profilleri üzerlerindeki
engebelerin genliği ve frekansı bakımından sekiz
sınıfa ayrılmıştır. Bu sınıflar aşağıdaki grafikte (Şekil3.12) gösterilmiştir. A sınıfı pürüzsüz asfalt ve beton
yola denk gelmektedir.
Şekil-3.6: Sinüs-1 parkuru
Şekil-3.7: Sinüs-2 parkuru
Şekil-3.12: ISO 8608 parkur sınıflandırma grafiği
ISO 8608 standardında parkur profillerinin
sınıflandırılması amacıyla PSD (Power Spectral
Density) analiz yöntemi tariflenmektedir. Bu analiz
yöntemiyle, parkur yüzeylerinde bulunan engebeler
(çukur ve tümsekler) frekans ve genliklerine göre
ayrıştırılırlar. Ayrıştırılan frekans ve genlikler
yukarıdaki sınıflandırma grafiği üzerinde işaretlenir
ve parkur yüzeyi sınıflandırılmış olur.
Şekil-3.8: Çamur havuzu parkuru
Şekil-3.9: Çevreyolu parkuru
Aşağıdaki grafikte, Otokar arazi parkurunun iki
boyutlu profili ve PSD analizi ile sınıflandırılması
görülmektedir.
Şekil-3.10: Sinüs-3 parkuru
Şekil-3.13: Otokar arazi parkuru profili ve
sınıflandırılması
Şekil-3.11: Yan eğim parkuru
8
Şekil-3.13 incelendiğinde;
•
•
•
Yukarıdaki grafik (Şekil-3.15) incelendiğinde; Otokar
arazi parkurunun bütün frekans aralıklarında
Perryman ve Churchville parkurlarından daha sert
olduğu görülmektedir.
Otokar arazi parkurunun düşük frekans
bandında H sertlik sınıfına girdiği,
Orta frekans bandında F ve G sınıflarına
girdiği,
Yüksek frekans bandında ise E sınıfına
girdiği görülmektedir.
4. SONUÇ
Profilometre cihazı ile arazi parkuru profil ölçümü
yapılmasının önemli bir avantajı, periyodik ölçümler
ile pistin yüzey profilinde meydana gelen
bozulmaların kolaylıkla tesbit edilmesidir. Arazi
pistinde yüzey profilinin bozulmasını belirlemek için
ideal ölçüm periyodu 3 ay olarak belirlenmiştir. Bu
periyod, pistte yürütülen testlerin yoğunluğuna göre
değişiklik gösterebilmektedir.
Aşağıdaki grafiklerde ise Otokar arazi parkurunun,
benzer yöntemlerle ölçülmüş olan Chang-Won
(G.Kore), Yuma (ABD), Perryman-3 (ABD) ve
Churchville (ABD) parkurları ile karşılaştırmalı PSD
analizleri görülmektedir.
Periyodik olarak alınan ölçümler sonucunda yüzey
profilleri oluşturulmakta ve PSD analiz yöntemiyle
frekansa bağlı kırıcılık seviyesi incelenmektedir.
Herhangi bir frekans aralığında profil yapısının
değiştiği belirlendiği takdirde, pist yüzeyinde uygun
genişlik ve yüksekliklerde çukur ve tümsekler
oluşturulmaktadır. Çukur ve tümseklerin genlik ve
yükseklikleri, yüzey profilinde değişikliğe uğrayan
frekans aralığına göre belirlenmektedir. Bu sayede
arazi parkuru yüzey kırıcılık seviyesi başlangıç
konumuna getirilmektedir. Yapılan değişikliklerden
sonra pist profili tekrar ölçülerek PSD analizi
yapılmakta ve yüzey profilindeki iyileşmeler
incelenmektedir.
Şekil-3.14: Otokar Arazi Parkuru, CPG ve YPG
parkuru karşılaştırılması
Yukarıdaki grafik (Şekil-3.14) incelendiğinde;
•
•
Otokar arazi parkurunun düşük frekans
bandında ChangWon parkurundan daha
kırıcı olduğu, yüksek frekans bandında ise
daha az kırıcı olduğu görülmektedir.
KAYNAKLAR:
1. ISO 8608 – Mechanical Vibration, Road Surface
Profiles, Reporting of Measured Data, 1995
Otokar arazi parkurunun düşük frekans
bandında Yuma parkurundan daha kırıcı
olduğu, yüksek frekans bandında ise aynı
kırıcılığa sahip olduğu görülmektedir.
2. Do-Kyung Kang, Sang-Ho Lee and Sang-Hwa
Goo, “Development of Standardization and
Management System for the Severity of Unpaved
Test Courses”, 2007
3. ITOP 3-2-836 Main Battle Tank Fire Control
Systems
4. ITOP 2-2-506(1) Tracked Vehicle Endurance
Testing
5. 70/157 EEC Permissible sound level and the
exhaust system of motor vehicles
Şekil-3.15: Otokar Arazi Parkuru, Perryman3 ve
Churchville parkuru karşılaştırılması
9
Download

Test Pistleri Tasarımı Sınıflandırması ve Bakımı