BAUMETGEM
MESLEKİ
VE TEKNİK
EĞİTİME
YÖNELİK
ALGI
ANKETİ
Öğrenci, Veli, Yönetici/Öğretmen
ve Sektör Algısı
Temmuz 2014
İSTANBUL
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
İÇİNDEKİLER
1.
MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ........................................................................... 1
2.
BULGULAR ................................................................................................................................................ 3
2.1.
DEMOGRAFİK BULGULAR ..................................................................................................................... 3
2.2.
MESLEK LİSESİ ÖĞRENCİLERİNİN MESLEKİ TEKNİK EĞİTİME
YÖNELİK ALGILARINA İLİŞKİN BULGULAR ........................................................................................... 8
2.3.
ÇOCUĞU MESLEK LİSESİNE DEVAM EDEN VELİLERİN MESLEK LİSELERİNE
YÖNELİK ALGILARINA İLİŞKİN BULGULAR ......................................................................................... 19
2.4.
MESLEK LİSELERİNDE GÖREV YAPAN İDARECİ VE ÖĞRETMENLERİN MESLEK LİSELERİNE
YÖNELİK ALGILARINA İLİŞKİN BULGULAR ......................................................................................... 23
2.5.
SEKTÖR TEMSİLCİLERİNİN MESLEK LİSELERİNE
YÖNELİK ALGILARINA İLİŞKİN BULGULAR ......................................................................................... 27
3.
4.
SONUÇ VE ÖNERİLER .......................................................................................................................... 37
3.1.
SONUÇ ................................................................................................................................................ 37
3.2.
ÖNERİLER ........................................................................................................................................... 38
3.2.1.
Öğrenci Kalitesinin Yükseltilmesine Yönelik Görüş ve Öneriler ...................................................... 38
3.2.2.
Temel Eğitim Sürecinde Mesleki Rehberlik Hizmetlerine Yönelik Görüş ve Öneriler...................... 39
KAYNAKÇA.............................................................................................................................................. 41
I
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
1. Mesleki ve Teknik Eğitime Yönelik Algı
Teknolojik gelişmeler toplumların; ekonomik, politik ve kültürel yapılarında açtığı hızlı,
sürekli ve çok yönlü değişme süreci, gelişmişlik düzeyleri ne olursa olsun hemen her ülkede
toplum yaşamını derinden etkilemektedir. Bilim ve teknolojilerdi değişme ve gelişmeler,
nitelikli insan gücüne olan gereksinimi de artan oranda beraberinde getirmektedir. Ekonomik
gelişmenin temel araçlarından biri olan nitelikli insan gücünün yetiştirilmesi, mesleki ve
teknik eğitim sistemine büyük görevler ve sorumluluklar yüklemektedir.
Nitelikli İşgücünün Yetiştirilmesi Neden Önemlidir?
Ülkelerin zenginliğinin yetişmiş insan gücü ve bilgi sermayesi ile ölçüldüğü bir çağda
yaşamaktayız. “Bilgi Çağı” olarak adlandırılan bu dönemde;


Diploma sahiplerinin edinmiş olduğu bilgi, beceri ve yetkinlikler en fazla üç yıl gibi
bir süre için geçerliliğini korumakta,
Gelişen ve değişen dünyada meslek mensuplarının edindikleri bilgi ve diplomalar
mesleki hayatlarını sürdürmekte yeterli olmamakta, bu kişiler günümüz koşullarına
uygun olarak kendilerini geliştirmek ve yenilemek zorunda kalmaktadırlar.
“Bilgi Çağı”nda bu gelişim ve yenilenmeyi gerçekleştirecek nüfus ise “Aktif İş Gücüdür”.
Tabloda yer alan verilerden de görüldüğü üzere Türkiye, 21. Yüzyılın ilk 20-30 yılı boyunca
bu şanslı demografik süreçten geçecektir. Oldukça güvenilir projeksiyonlara göre Türkiye’de
çalışılabilir durumdaki nüfusun toplam nüfus içinde payı, 2025 yılında doruk noktasına
ulaşacaktır. Bu olumlu demografik yapıya rağmen
Türkiye bugün hala “GENÇ İŞSİZLER” sorununu
tartışmaktadır.
Mevcut duruma dikkatli bakıldığında görülecektir
ki: Türkiye’de Asıl Sorun “İşsizlik Değil,
Mesleksizlik ve Nitelikli Personel Eksikliği”
Sorunudur! [1]
1
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Yapılan araştırmalar ülkemizde hizmet ve üretim alanlarında teknolojik gelişmeler ile
uyumlu, mesleki ve teknik bilgi ve becerilerle donatılmış nitelikli iş gücüne ihtiyaç vardır.
İnsan gücü piyasasının ihtiyaç duyduğu nitelikli iş gücünün işletmelerle iş birliği yapılarak
yetiştirilmesi, mesleki ve teknik eğitim sistemi bütünlüğü içerisinde desteklenerek
geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması gerekmektedir.
Bu bağlamda, Türk Patent Enstitüsü tarafından Marka Tescil Belge sahibi olan Bahçeşehir
Üniversitesi Mesleki ve Teknik Eğitimi Geliştirme Merkezi (BAU METGEM)
tarafından
Türkiye’de mesleki ve teknik eğitimin tüm paydaşlarıyla beraber durumunun detaylı bir
şekilde analiz edileceği bir araştırma başlatılmıştır. Bu araştırmada amaç Türkiye’nin
kalkınmasında önemli bir rolü olan mesleki ve teknik eğitimin meslek lisesi öğrencileri,
velileri, idareci ve öğretmenleri ile birlikte incelenmesi ve elde edilen bulgular aracılığıyla
Türkiye’de mesleki ve teknik eğitim ile ilgili politikalar üretilmesidir.
Araştırma kapsamında İstanbul’da 14 bölgede 25 meslek lisesi, ticaret meslek lisesi, endüstri
meslek lisesi, kız meslek lisesi, sağlık meslek lisesinde öğrenime devam eden öğrenciler,
veliler ve eğitimci- idareciler ile ilgili araştırmacılar tarafından geliştirilmiş olan “Mesleki ve
Teknik Eğitime Yönelik Algı” başlıklı anketi cevaplamışlardır. Bu anketin geçerlik- güvenirlik
çalışması araştırmacılar tarafından yapılmış ve öğrenciler için uygulanan anketin güvenirlik
katsayısı .67; idareci ve öğretmenler için uygulanan anketin güvenirlik katsayısı .54; veliler
için uygulanan anketin güvenirlik katsayısı .77 ve sektör için uygulanan anketin güvenirlik
katsayısı ise .40 olarak belirlenmiştir. Araştırmaya 450 öğrenci, 270 veli, 191 idareci ve
öğretmen ile 47 sektör temsilcisi katılmıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılmış
ve SPSS paket programında değerlendirilmiştir.
2
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
2. Bulgular
2.1. Demografik Bulgular
Araştırmaya katılan 450 öğrenciden geçerli olan 447 anket değerlendirmeye alınmış ve buna
göre öğrencilerin 234’ünün (%52) kız ve 213’ünün (%47,3) erkek öğrenci olduğu
saptanmıştır (Tablo 1). Araştırmaya katılan 270 velinin 148’i kadın (%54,8) ve 121’i (%44,8)
erkektir (Tablo 2). Araştırmaya katılan idareci ve öğretmenlerin 100’ü (%52,4) kadın ve 91’i
(%47,6) erkektir (Tablo 3). Araştırmaya katılan sektör temsilcilerinin 10’u kadın (%21,3) ve
37’si (78,7) erkektir (Tablo4).
Araştırmaya katılan idareci ve öğretmenlerin demografik özelliklerine bakıldığında ise; 3
katılımcının müdür olduğu (%1,5), 15 katılımcının (%7,9) bölüm şefi, 21 katılımcının (%11)
müdür yardımcısı, 63 katılımcının meslek dersi öğretmeni (%33) ve 89 katılımcının (%46,6)
diğer dersler öğretmeni olarak görev yaptığı belirlenmiştir (Tablo 5).
Öğrencilerin devam ettikleri okul türüne bakıldığında ise; 2 öğrencinin (%0,4) Çok Programlı
Liseye, 140 öğrencinin Endüstri Meslek Lisesine (%31,1), 158 öğrencinin (%35,1) Kız
Meslek Lisesine, 45 öğrencinin (%10,0) Ticaret Meslek Lisesi’ne, 28 öğrencinin (%6,2)
Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesine devam ettiği belirlenmiştir. 77 öğrenci ise
(%16,2) devam ettiği okul türünü “diğer” olarak belirtmiştir (Tablo 6).
Araştırmaya katılan öğrencilerin ailelerinin aylık gelirleri ile ilgili bulgular incelendiğinde ise
100 (%22,2) öğrencinin ailesinin aylık geliri 600 ile 1000 TL arasında, 201 öğrencinin
(%44,7) ailesinin aylık geliri 1000-2000 TL arasında, 112 öğrencinin (%24,9) ailesinin aylık
geliri 2000 ile 4000 TL arasında ve 27 öğrencinin (%6) ailesinin aylık geliri ise 4000 TL’den
fazla olarak belirlenmiştir (Tablo 7).
Araştırmaya katılan öğrencilerin babalarının mesleğine yönelik bulgular şu şekildedir: 9
öğrencinin babası (%2) çalışmamakta, 52’sinin babası (%11,6) emekli, 20’sinin babası (%4,1)
memur, 128’inin babası (%28,4) işçi, 127’sinin babası (28,2) serbest çalışıyor ve 109 öğrenci
de (%24,2) babasının mesleğini “diğer” olarak belirtmiştir (Tablo 8).
Öğrencilerin
annelerinin meslek durumuna bakıldığında ise 261 öğrencinin (%58) annesinin çalışmadığı,
16’sının (%4,1) annesinin emekli olduğu, 11’inin (%2,8) memur olduğu, 54’ünün (%13,7)
işçi ve 22’sinin (%5,6) serbest çalıştığı saptanmıştır. Öğrencilerin 63’ü (%15,9) annesinin
mesleğini “diğer” olarak belirtmiştir (Tablo 9).
3
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Araştırmaya katılan öğrencilerin ebeveynlerinin eğitim durumu incelendiğinde ise;
öğrencilerin
3’ünün
(%0,7)
babasının
ve
19’unun
(%4,2)
annesinin
okuryazar
olmadığı,157’sinin (%34,9) babasının ve 212’sinin (%47,1) annesinin ilkokul mezunu olduğu,
115’inin
(%25,6) babasının ve 97’sinin (%21,6) annesinin ortaokul mezunu olduğu,
116’sının (%25,8) babasının ve 95’inin (%21,0) annesinin lise mezunu olduğu, 9’unun
babasının (%1,5) ve 5’inin (%1,3) annesinin meslek yüksekokulu mezunu olduğu, 38’inin
babasının (%8,9) ve 13’ünün annesinin (%4,1) üniversite mezunu olduğu bulunmuştur.
Ebeveyni yüksek lisans ve doktora mezunu olan öğrenci sayısı ise maalesef 4’ü
geçmemektedir (Tablo 10 ve 11).
Tablo 1: Cinsiyet (Öğrenci)
Sayı
Yüzde
Kız
234
52
Erkek
213
47,3
Toplam
447
100,0
Sayı
Yüzde
Kadın
148
54,8
Erkek
121
44,8
Toplam
270
100,0
Sayı
Yüzde
Kadın
100
52,4
Erkek
91
47,6
Toplam
191
100,0
Tablo 2: Cinsiyet (Veli)
Tablo 3: Cinsiyet (İdareci- Öğretmen)
4
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 4: Cinsiyet (Sektör Çalışanları)
Sayı
Yüzde
Kadın
10
21,3
Erkek
37
78,7
Toplam
47
100,0
Sayı
Yüzde
Müdür
3
1,5
Müdür Yardımcısı
21
11
Bölüm Şefi
15
7,9
Meslek Dersi Öğretmeni
63
33
Diğer Dersler Öğretmeni
89
46,6
Toplam
191
100,0
Sayı
Yüzde
2
,4
Endüstri Meslek Lisesi
140
31,1
Kız Meslek Lisesi
158
35,1
Ticaret Meslek Lisesi
45
10
Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Lisesi
28
6,2
Diğer
77
16,2
Toplam
450
100,0
Tablo 5: İdareci- Öğretmen Görev Türü
Tablo 6 : Okul Türü
Çok Programlı Lise
5
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 7: Ailenin Aylık Geliri
Sayı
Yüzde
600 TL-1000 TL
100
22,2
1000 TL-2000 TL
201
44,7
2000 TL- 4000 TL
112
24,9
4000 TL’den fazla
27
6,0
Sayı
Yüzde
Çalışmıyor
9
2,0
Emekli
52
11,6
Memur
20
4,1
İşçi
128
28,4
Serbest
127
28,2
Diğer
109
24,2
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
Çalışmıyor
261
58
Emekli
16
4,1
Memur
11
2,8
İşçi
54
13,7
Serbest
22
5,6
Diğer
63
15,9
Toplam
450
100,0
Tablo 8 : Baba Meslek
Tablo 9 : Anne Meslek
6
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 10 : Baba Eğitim Durumu
Sayı
Yüzde
Okuryazar değil
3
0,7
İlkokul mezunu
157
34,9
Ortaokul mezunu
115
25,6
Lise mezunu
116
25,8
Meslek Yüksekokulu Mezunu
9
1,5
Üniversite mezunu
38
8,9
Yüksek lisans
4
1,0
Doktora
4
1,0
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
Okuryazar değil
19
4,2
İlkokul mezunu
212
47,1
Ortaokul mezunu
97
21,6
Lise mezunu
95
22,1
Meslek Yüksekokulu Mezunu
5
1,3
Üniversite mezunu
18
4,1
Yüksek lisans
2
0,5
Doktora
2
0,5
Toplam
450
100,0
Tablo 11 : Anne Eğitim Durumu
7
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
2.2. Meslek Lisesi Öğrencilerinin Mesleki Teknik Eğitime Yönelik Algılarına
İlişkin Bulgular
Araştırmaya katılan 450 öğrencinin meslek lisesini seçme nedenleri ile ilgili sorulara
verdikleri cevaplar incelendiğinde öğrencilerin en fazla bir meslek sahibi olmak için (175 kişi,
% 38,9) ve daha kolay iş bulabilmek için (128 kişi, %28,4) meslek lisesini seçtikleri;
üniversitede ek puan alabilmek için meslek lisesini seçen öğrencilerin oranının ise sayıca az
olduğu (105 kişi, %25,3) belirlenmiştir (Tablo 12-13-14).
Tablo 12: Meslek Lisesi Seçme Nedeni
Meslek lisesini bir meslek sahibi olmak için seçtim.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
175
38,9
KATILIYORUM
138
30,7
KISMEN KATILIYORUM
94
20,9
KATILMIYORUM
21
4,7
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
21
4,7
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
68
15,1
KATILIYORUM
105
23,3
KISMEN KATILIYORUM
134
29,8
KATILMIYORUM
89
19,8
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
53
11,8
Toplam
450
100,0
Tablo 13 : Meslek Lisesi Seçme Nedeni
Meslek lisesini üniversitede ek puan kazanmak için seçtim.
8
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo14 : Meslek Lisesi Seçme Nedeni
Meslek lisesini daha kolay iş bulmak için seçtim
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
125
27,8
KATILIYORUM
128
28,4
KISMEN KATILIYORUM
105
23,3
KATILMIYORUM
60
13,3
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
31
6,9
Toplam
395
100,0
Öğrencilerin meslek lisesine kayıt yaptırmalarının kendi kararları mı yoksa ailelerinin kararı
mı olduğunu incelemeye yönelik sorulan sorulara cevap olarak öğrencilerin büyük bir
çoğunluğu meslek lisesine kayıt yaptırmanın kendi kararı olduğunu belirtmiştir (178 kişi, %
39,6). Meslek lisesine tamamen ailesinin kararıyla kayıt yaptıranların sayısı ise 35 kişi (%7,8)
olarak tespit edilmiştir (Tablo 15-16-17).
Tablo 15 : Meslek Lisesi Seçimini Etkileyen Faktörler
Meslek lisesine kayıt yaptırmak tamamen kendi kararımdı
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
178
39,6
KATILIYORUM
124
27,6
KISMEN KATILIYORUM
86
19,1
KATILMIYORUM
38
8,4
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
22
4,9
Toplam
450
100,0
9
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 16 : Meslek Lisesi Seçimini Etkileyen Faktörler
Meslek lisesine kayıt yaptırmayı ailemin yönlendirmesi ile kendim istedim
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
77
17,1
KATILIYORUM
121
26,9
KISMEN KATILIYORUM
103
22,9
KATILMIYORUM
65
14,4
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
83
18,4
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
35
7,8
KATILIYORUM
35
7,8
KISMEN KATILIYORUM
57
12,7
KATILMIYORUM
105
23,3
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
216
48,0
Toplam
450
100,0
Tablo 17: Meslek Lisesi Seçimini Etkileyen Faktörler
Meslek lisesine kayıt yaptırmak tamamen ailemin kararıydı.
Araştırmaya katılan öğrencilere mezun oldukları ilköğretim okulunda herhangi bir mesleki
yönlendirme veya mesleki rehberlik ile ilgili bir eğitim alıp almadıkları sorulmuştur. Bu
soruya öğrenciler benzer oranlarda cevap vermişlerdir. Şöyle ki; öğrencilerin 92’si (%20,4)
böyle bir bilgilendirme yapıldığını belirtirken, yine 100’ü (% 22,2) bu tarz bir
bilgilendirmenin yapılmadığını belirtmişlerdir (Tablo 18).
10
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 18 : Mesleki Yönlendirme
Mezun olduğum ilköğretim okulunda mesleki rehberlik (ilgi alanlarınıza göre
mesleklerin tanıtımı) ve yönlendirme konularında bilgiler aldım.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
92
20,4
KATILIYORUM
88
19,6
KISMEN KATILIYORUM
97
21,6
KATILMIYORUM
71
15,8
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
100
22,2
Total
450
100,0
Araştırmaya katılan öğrencilere liseye yeniden başlama imkanınız olsa yine meslek lisesini
seçip seçmeyecekleri sorulduğunda sevindirici bir bulgu olarak öğrencilerin çoğunluğu (112
kişi, %24,9) kesinlikle seçeceğini belirtirken, 106’sı (%23,6) kısmen bu yargıya
katılmışlardır. Kesinlikle bir daha meslek lisesinde okumayacağını belirten öğrencilerin oranı
ise %22 (99 kişi)’dir (Tablo 19).
Tablo 19 : Meslek Lisesi Memnuniyeti
Liseye yeniden başlama imkanım olsa yine meslek lisesini tercih ederdim.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
112
24,9
KATILIYORUM
71
15,8
KISMEN KATILIYORUM
106
23,6
KATILMIYORUM
62
13,8
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
99
22
Toplam
450
100,0
Öğrencilerin lise eğitiminden sonraki kariyer planlarıyla ilgili olarak da araştırma kapsamında
sorular sorulmuştur. Bu bağlamda, araştırmaya katılan öğrencilerin 172’si (% 38,2) mezun
olduktan sonra meslek alanıyla ilgili bir fakültede okumak istediğini; öğrencilerin 104’ü ise
(% 23,1) mezun olduktan sonra meslek alanı dışında bir fakültede okumak istemediğini
belirtmiştir. Öğrencilerin çoğunluğu (126 kişi, %28) mezun olduktan sonra 2 yıllık meslek
yüksekokulunu kesinlikle seçmeyeceğini belirtirken, 231’i (%51,3) kesinlikle açık öğretim
11
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
fakültesine gitmek istemediğini belirtmiştir. Açık öğretim fakültesine devam etmek istediğini
belirten öğrencilerin sayısı 20’dir (%4,4). Mezun olduktan sonra direkt olarak iş hayatına
atılmak istediğini belirtenlerin oranı %6 (27 kişi) iken mezun olduktan hemen sonra çalışmak
istemeyenlerin oranı %58,2’dir (262 kişi). Üniversiteye girişte meslek lisesi öğrencilerine
haksızlık yapıldığını düşünen öğrencilerin oranı ise %26,7’dir (120 kişi). Bunun yanı sıra
öğrencilerin %34,4’ü (155 kişi) üniversiteye girmek bakımında normal liselerde okuyan
öğrencilerin meslek liselerinde okuyan öğrencilere göre daha şanslı olduğunu düşünmektedir
(Tablo 20-26).
Tablo 20: Liseden Sonra Üniversiteye Devam
Mezun olduktan sonra meslek alanımla ilgili bir fakültede okumayı istiyorum.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
172
38,2
KATILIYORUM
92
20,4
KISMEN KATILIYORUM
86
19,1
KATILMIYORUM
53
11,8
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
46
10,2
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
89
19,8
KATILIYORUM
77
17,1
KISMEN KATILIYORUM
105
23,3
KATILMIYORUM
73
16,2
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
104
23,1
Toplam
450
99,7
Tablo 21 : Liseden Sonra Üniversiteye Devam
Mezun olduktan sonra meslek alanım dışında bir fakültede okumak istiyorum
12
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 22 : Liseden Sonra Üniversiteye Devam
Mezun olduktan sonra 2 yıllık meslek yüksekokulunu tercih edeceğim
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
47
10,4
KATILIYORUM
78
17,3
KISMEN KATILIYORUM
84
21,3
KATILMIYORUM
99
22
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
126
28
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
20
4,4
KATILIYORUM
35
7,8
KISMEN KATILIYORUM
39
8,7
KATILMIYORUM
124
27,6
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
231
51,3
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
27
6
KATILIYORUM
34
7,6
KISMEN KATILIYORUM
40
8,9
KATILMIYORUM
86
19,1
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
262
58,2
Toplam
450
100,0
Tablo 23 : Liseden Sonra Üniversiteye Devam
Mezun olduktan sonra açık öğretim fakültesine kayıt yaptırmak istiyorum
Tablo 24: Liseden Sonra Üniversiteye Devam
Mezun olduktan sonra çalışacağım için üniversiteye devam etmeyeceğim.
13
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 25 : Liseden Sonra Üniversiteye Devam
Bence üniversiteye girişte meslek lisesi öğrencilerine haksızlık yapılıyor.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
120
26,7
KATILIYORUM
89
19,8
KISMEN KATILIYORUM
119
26,4
KATILMIYORUM
66
14,7
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
55
12,2
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
155
34,4
KATILIYORUM
94
20,9
KISMEN KATILIYORUM
107
23,8
KATILMIYORUM
55
12,2
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
39
8,7
Toplam
450
100,0
Tablo 26: Liseden Sonra Üniversiteye Devam
Üniversiteye girmek bakımından normal liselerde okuyan öğrenciler meslek
liselerinde okuyan öğrencilere göre daha şanslı
Araştırmaya
katılan
öğrencilere
ayrıca
toplumun
meslek
liselerine
bakış
açısını
değerlendirmelerine yönelik sorular sorulmuştur. Buna göre; devletin meslek liselerine yeterli
ilgi gösterdiğini düşünen ve bu fikre katılmayan öğrencilerin sayısı benzerlik göstermektedir
(83 kişi “katılıyorum” seçeneğini işaretlerken, 87 kişi “katılmıyorum” seçeneğini
işaretlemiştir). Meslek liselerinin ihmal edildiğini düşünen öğrencilerin oranı %25,3 (114 kişi)
iken meslek liselerinin ihmal edilmediğini düşünen öğrencilerin oranı %6,4’dir (29 kişi).
Öğrencilerin %27,3’i (123 kişi) toplumun meslek liselerine hak ettiği değeri vermediğini
düşünmektedir (Tablo 27-29).
14
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 27: Toplumun Meslek Liselerine Bakış Açısı
Devlet, meslek liselerine yeterli ilgi gösteriyor.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
65
14,4
KATILIYORUM
83
18,4
KISMEN KATILIYORUM
147
32,7
KATILMIYORUM
87
19,3
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
67
14,9
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
114
25,3
KATILIYORUM
95
21,1
KISMEN KATILIYORUM
139
30,9
KATILMIYORUM
72
16,0
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
29
6,4
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
123
27,3
KATILIYORUM
115
25,6
KISMEN KATILIYORUM
126
28
KATILMIYORUM
54
12
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
31
6,9
Toplam
450
100,0
Tablo 28: Toplumun Meslek Liselerine Bakış Açısı
Meslek liseleri ihmal ediliyor
Tablo 29 : Toplumun Meslek Liselerine Bakış Açısı
Toplum, meslek liselerine hak ettiği değeri vermiyor
15
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Araştırmaya katılan öğrenciler lise sonrası işe yerleşme ile ilgili düşüncelerini de şu şekilde
ifade etmişlerdir: öğrencilerin büyük bir çoğunluğu (160 kişi, %35,6) liseyi bitirdiğinde
alanında iş bulabileceği konusunda ümitli olduğunu belirtirken, 134’ü (% 29,8) liseyi
bitirdiğinde alanı ile ilgili olmasa bile iş bulabileceği konusunda ümitli olduğunu ifade
etmiştir. 172 öğrenci (%38,2) ise liseyi bitirdikten sonra işsiz kalacağına inanmamaktadır
(Tablo 30- 32).
Tablo 30: Lise Sonrası İşe Yerleşme
Liseyi bitirdiğimde kendi alanımda iş bulabileceğim konusunda ümitliyim.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
130
28,9
KATILIYORUM
160
35,6
KISMEN KATILIYORUM
92
20,4
KATILMIYORUM
39
8,7
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
28
6,2
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
88
22,3
KATILIYORUM
123
31,1
KISMEN KATILIYORUM
92
23,3
KATILMIYORUM
48
12,2
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
44
11,1
Total
395
100,0
Tablo 31: Lise Sonrası İşe Yerleşme
Liseyi bitirdiğimde kendi alanımda olmasa bile iş bulabileceğime inanıyorum.
16
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 32: Lise Sonrası İşe Yerleşme
Liseyi bitirdiğimde ne eğitim gördüğüm alanda ne de diğer bir alanda iş
bulabileceğimi sanmıyorum.
Sıklık
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
32
8,1
KATILIYORUM
56
14,2
KISMEN KATILIYORUM
53
13,4
KATILMIYORUM
97
24,6
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
156
39,5
Toplam
395
100,0
Araştırmaya katılan öğrencilerin 109’unun (%27,6) okulda verilen bilgi ve eğitimle iş
yerindeki uygulamaların birbirine uyumlu olduğunu belirtirken, 113’ünün
(% 28,6) bu
konuya kısmen katılmaktadır (Tablo 33).
Tablo 33 : Okul ve Sektör Uyumu
Okulda verilen bilgi ve eğitimle, beceri eğitimi gördüğümüz işyerindeki
uygulamalar birbiri ile uyumludur.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
109
27,6
KATILIYORUM
100
25,3
KISMEN KATILIYORUM
113
28,6
KATILMIYORUM
43
10,9
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
30
7,6
Toplam
395
100,0
Araştırmaya katılan öğrencilerin 125’i (%27,8) meslek liselerinin en büyük sorununun
üniversiteye girişte ayrıma tabi tutulmaları olduğunu, 121’i (%26,9) meslek liselerinin en
büyük sorununun eğitimin kalitesizliği olduğunu, çok büyük bir çoğunluğu ise (119 kişi,
%26,7) mezuniyet sonrası iş bulma kaygısının meslek liselerinin en büyük sorunu olduğunu
belirtmişlerdir (Tablo 34-36). Fakat bireysel bazda bakıldığında öğrenciler önceki sorularda iş
bulma ile ilgili kaygılarının çok düşük olduğunu belirtmişlerdir.
17
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 34 : Meslek Lisesi Sorunları
Bana göre meslek liselerinin en büyük sorunu üniversiteye girişte ayrıma tabi
tutulmalarıdır.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
125
27,8
KATILIYORUM
108
24
KISMEN KATILIYORUM
135
30
KATILMIYORUM
48
10,7
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
34
7,6
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
121
26,9
KATILIYORUM
100
22,2
KISMEN KATILIYORUM
119
26,4
KATILMIYORUM
71
15,8
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
36
8
Toplam
450
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
105
25,4
KATILIYORUM
119
26,7
KISMEN KATILIYORUM
113
24,5
KATILMIYORUM
66
18,5
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
44
15,6
Toplam
450
100,0
Tablo 35 : Meslek Lisesi Sorunları
Bana göre meslek liselerinin en büyük sorunu okullardaki eğitimin kalitesinin
yetersizliğidir.
Tablo 36 : Meslek Lisesi Sorunları
Bana göre meslek liselerinin en büyük sorunu mezuniyet sonrası iş bulamama
kaygısıdır.
18
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Meslek yüksekokulları hakkında bilgi sahibi olduğunu düşünen öğrenciler ve bu konuda
çekimser olan öğrenciler ile meslek yüksekokulları hakkında yeterli bilgisi olmadığını belirten
öğrencilerin oranları birbirine yakınlık göstermektedir. Buna göre meslek yüksekokulları
hakkında yeterli bilgisi olduğunu belirten öğrencilerin oranı % 54,4 (245 kişi); meslek
yüksekokulları hakkında kısmen bilgisi olduğunu belirten öğrencilerin oranı %12,2 (55 kişi)
ve bu konuda yeterli bilgisi olmadığını ileten öğrencilerin oranı ise %6,2’ (28 kişi) dir
(Tablo 37).
Tablo 37 : Meslek Yüksekokulları Hakkında Bilgi
Meslek yüksekokulları hakkında yeterli bilgim var.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
245
54,4
KATILIYORUM
90
20
KISMEN KATILIYORUM
55
12,2
KATILMIYORUM
32
7,1
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
28
6,2
Toplam
450
100,0
2.3. Çocuğu Meslek Lisesine Devam Eden Velilerin Meslek Liselerine Yönelik
Algılarına İlişkin Bulgular
Araştırmaya katılan 270 veliye meslek liselerine yönelik algılarına ilişkin sorular sorulmuş ve
çok çarpıcı sonuçlar elde edilmiştir.
Öncelikle velilere çocuğunun lise seçiminde aktif rol alıp almadığı sorulmuştur. Velilerin
%33’ü (89 kişi) çocuğunun lise seçiminde aktif rol aldığını %40,4’ü ise (109 kişi) çocuğunun
seçtiği liseyi desteklediğini belirtmiştir (Tablo 38-39).
19
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 38: Çocuğunun Meslek Lisesi Seçimi
Çocuğumun lise seçiminde aktif rol aldım
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
85
31,5
KATILIYORUM
89
33
KISMEN KATILIYORUM
64
23,7
KATILMIYORUM
21
7,8
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
10
3,7
Toplam
270
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
109
40,4
KATILIYORUM
97
35,9
KISMEN KATILIYORUM
38
14,1
KATILMIYORUM
24
8,9
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
1
,4
270
100,0
Tablo 39: Çocuğunun Meslek Lisesi Seçimi
Çocuğumun seçtiği liseyi destekledim
Toplam
Velilere lise sonrası istihdama yönelik görüşleri de sorulmuştur. Velilerin %34,1’i (92 kişi)
meslek lisesi mezunlarının daha uzun süreli istihdam edildiğini düşünmekte, %33,3 ‘ü
(90 kişi) işletmelerin nitelikli işgücü seçiminde meslek lisesi mezunlarına öncelik verdiğini
düşünmekte, %39,6’sı (107 kişi) meslek lisesi mezunlarının yaratıcı ve yenilikçi düşündüğüne
inandığını belirtmekte ve %34,4’ü (93 kişi) meslek lisesi mezunlarının yurt dışında rahatlıkla
istihdam edildiğine kısmen katıldıklarını belirtmektedirler (Tablo 40-43).
20
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 40: Lise Sonrası İstihdam
Meslek lisesi mezunları daha uzun süreli istihdam edilmektedir.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
55
20,4
KATILIYORUM
92
34,1
KISMEN KATILIYORUM
89
33
KATILMIYORUM
20
7,4
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
10
3,7
Toplam
270
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
61
22,6
KATILIYORUM
90
33,3
KISMEN KATILIYORUM
76
28,1
KATILMIYORUM
32
11,9
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
10
3,7
Toplam
257
100,0
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
70
25,9
KATILIYORUM
107
39,6
KISMEN KATILIYORUM
59
21,9
KATILMIYORUM
25
9,3
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
8
3
270
100,0
Tablo 41: Lise Sonrası İstihdam
İşletmeler nitelikli
vermektedirler.
işgücü
seçiminde
meslek
lisesi
mezunlarına
öncelik
Tablo 42: Lise Sonrası İstihdam
Meslek lisesi mezunları yaratıcı ve yenilikçi düşünebilmektedirler.
Toplam
21
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 43: Lise Sonrası İstihdam
Meslek lisesi mezunları yurt dışında rahatlıkla istihdam edilmektedirler.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
39
15,2
KATILIYORUM
65
25,3
KISMEN KATILIYORUM
90
35,0
KATILMIYORUM
47
18,3
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
15
5,8
Toplam
270
100,0
Velilere meslek liselerinin iç yapısı hakkında da sorular sorulmuştur. Buna göre, velilerin
%25,2’si (68 kişi) liselerin, Anadolu liselerine dönüştürülerek bu okullara sınavla öğrenci
alınmasını ve geri kalan öğrencilerin meslek liselerine yönlendirilmesini doğru bulduğunu
belirtmişlerdir (Tablo 43). Velilerin %45,6’sı (123 kişi) iş dünyasının deneyimli elemanlarının
okullarda ders vermesi gerektiğini düşünmektedir (Tablo 45).
Tablo 44: Meslek Liselerinin İç Yapısı
Liselerin, Anadolu liselerine dönüştürülerek bu okullara sınavla öğrenci alınmasını
ve geri kalan öğrencilerin meslek liselerine yönlendirilmesini doğru buluyorum.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
35
13
KATILIYORUM
68
25,2
KISMEN KATILIYORUM
65
24,1
KATILMIYORUM
59
21,9
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
42
15,6
Toplam
270
100,0
22
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 45: Meslek Liselerinin İç Yapısı
İş dünyasının deneyimli elemanları okullarda ders vermelidir.
Sayı
Yüzde
KESİNLİKLE KATILIYORUM
123
45,6
KATILIYORUM
65
24,1
KISMEN KATILIYORUM
41
15,2
KATILMIYORUM
15
5,6
KESİNLİKLE KATILMIYORUM
25
9,3
Toplam
270
100,0
2.4. Meslek Liselerinde Görev Yapan İdareci ve Öğretmenlerin Meslek
Liselerine Yönelik Algılarına İlişkin Bulgular
Araştırmaya katılan 191 idareci ve öğretmenin 93’ü (% 48,7) 11-20 yıl, 35’i (%18,3) 5-10 yıl,
31’i (%16,2) 21 yıldan fazla ve 31’i (%16,2) 5 yıldan az bir süredir görevine devam
etmektedir (Tablo 46).
Tablo 46: Hizmet Süresi
Sayı
Yüzde
5 yıldan az
32
16,2
5-10 yıl
35
16.2
11-20 yıl
93
48.7
21 yıldan fazla
31
16,2
Toplam
191
100,0
Araştırmaya katılan idareci ve öğretmenlere meslek lisesinde öğrenim gören çocuğu olup
olmadığı sorulmuştur. Katılımcıların 155’ı (% 81,2) meslek liselerinde okuyan çocuğunun
olmadığını, 33’ü (%17,3) ise meslek liselerinde okuyan çocuğunun olduğunu belirtmiştir
(Tablo 47).
23
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 47: Çocuğu Meslek Lisesinde Öğrenim Gören İdareci ve Öğretmenler
Çocuklarınızdan Meslek Lisesinde Öğrenim Gören Var mı?
Sayı
Yüzde
Evet
33
17,3
Hayır
155
81,2
Toplam
191
100,0
Meslek lisesi öğrencilerinin iş bulma durumlarına ilişkin idareci ve öğretmen görüşleri
incelendiğinde ise katılımcılarının %64,4’ünün (123 kişi) kesinlikle öğrencilerin okul bitince
iş bulabileceklerine inandıkları (Tablo 48) belirlenmiştir. Mezun olduklarında iş bulma
açısından meslek liselerinin daha şanlı olduklarına inanan katılımcıların oranı ise %80,1 (153
kişi) olarak belirlenmiştir (Tablo 49).
Tablo 48: Öğrencilerin İş Bulma Durumlarına İlişkin İdareci ve Öğretmen Görüşleri
Öğrencilerinizin okullarını bitirdikten sonra eğitim gördükleri meslek alanında iş
bulabileceklerine inanıyor musunuz?
Sayı
Yüzde
Evet kesinlikle iş bulabilirler
123
64,4
Belki iş bulabilirler
63
32,8
Hayır, iş bulabileceklerini sanmıyorum
5
2,8
191
100,0
Toplam
Tablo 49: İş Bulma Açısından Meslek Lisesi ve Normal Liseye Devam Eden
Öğrencilerin Karşılaştırılmasına İlişkin İdareci ve Öğretmen Görüşleri
Mezun olduklarında iş bulma açısından normal liselere giden öğrenciler mi yoksa
meslek lisesine giden öğrenciler mi daha şanslı?
Sayı
Yüzde
Normal liselere giden öğrenciler daha şanslı
12
6,0
Meslek liselerine giden öğrenciler daha şanslı
153
82,4
Farkları yok
26
11,6
Toplam
191
100,0
Katılımcılara okulda verilen bilgi ve becerilerin iş hayatına uygunluğu ile ilgili görüşleri
sorulduğunda ise %52,9’unun okulda verilen bilgi ve becerilerin iş hayatı için kısmen yeterli
24
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
olacağını düşündükleri belirlenmiştir (Tablo 50). Benzer şekilde okulda verilen bilgi ve
eğitimle beceri eğitimi gördükleri işyerlerindeki uygulamaların birbiriyle uyumlu olduğunu
düşünen idareci ve öğretmen oranı % 59,2 (113 kişi) olarak saptanmıştır (Tablo 51).
Tablo 50: Okulda Verilen Bilgi ve Becerilerin İş Hayatına Uygunluğu
Okulda verilen mesleki bilgi ve becerilerin öğrencilerinizin iş hayatında yeterli
olacağını düşünüyor musunuz?
Sayı
Yüzde
Evet
73
38,2
Kısmen yeterli olur
101
52,9
Hayır
17
8,9
Toplam
191
100,0
Sayı
Yüzde
Evet uyumlu
113
59,2
Okulda uyum sorunu yaşanıyor
17
8,9
İşyerinde uyum sorunu yaşanıyor
24
12,6
Her ikisinde de uyum sorunu yaşanıyor
29
15,2
Toplam
191
100,0
Tablo 51: Okulda Verilen Eğitim İle İşyerlerinin Uyumu
Öğrencilerinize okulda verilen bilgi ve eğitimle, beceri eğitimi gördükleri
işyerlerindeki uygulamalar birbirleriyle uyumlu mu?
Katılımcı idareci ve öğretmenlere meslek liselerinin en büyük sorunu sorulduğunda ise
%53,9’u (103 kişi) “öğrenci kalitesinin düşüklüğü” seçeneğini işaretlemiştir (Tablo 52).
Tablo 52: Meslek Liselerinin En büyük Sorunu
Meslek liselerinin en büyük sorunu nedir?
Sayı
Yüzde
Eğitim ve öğretimde kullanılan araç, gereç ve malzemenin eksikliği
31
16,2
Öğretmenlerin alanları ile ilgili iş piyasası uygulama eksikliğinin olması
15
7,9
Beceri eğitimi görülen yerlerdeki imkanların yetersizliği
8
4,2
Sınıfların kalabalık olması
33
17,3
Öğrenci kalitesinin düşüklüğü
103
53,9
25
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Meslek liselerinin en büyük sorunu nedir?
Sayı
Yüzde
Eğitim ve öğretimde kullanılan araç, gereç ve malzemenin eksikliği
31
16,2
Öğretmenlerin alanları ile ilgili iş piyasası uygulama eksikliğinin olması
15
7,9
Beceri eğitimi görülen yerlerdeki imkanların yetersizliği
8
4,2
Sınıfların kalabalık olması
33
17,3
Öğrenci kalitesinin düşüklüğü
103
53,9
Toplam
191
100,0
Katılımcıların %47,1’i (90 kişi) meslek liselerinde 10. 11. ve 12. sınıflarda kültür derslerinin
daha fazla yer almaması gerektiğini belirtmiştir (Tablo 53).
Tablo 53: Kültür Dersleri
Meslek liselerinde 10., 11. ve 12. sınıflarda kültür dersleri daha fazla yer almalı
mıdır?
Sayı
Yüzde
Evet
72
37,7
Hayır
90
47,1
Emin değilim
28
14,7
Toplam
191
100,0
Araştırmaya katılan idareci ve öğretmenlerin %64,9’i (124 kişi) ilköğretim 7. ve 8. sınıflarda
meslek okullarını tanıtan programların etkili olarak gerçekleştirilmediğini düşündüklerini
belirtmişlerdir (Tablo 54).
Tablo 54: Meslek Okulları Tanıtım Programlar
Size göre ilköğretim 7. ve 8. Sınıflarda meslek okullarını tanıtan programlar etkili
olarak gerçekleştiriliyor mu?
Sayı
Yüzde
Evet
28
14,7
Hayır
124
64,9
Emin değilim
39
20,4
Toplam
191
100,0
26
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
2.5. Sektör Temsilcilerinin Meslek Liselerine Yönelik Algılarına İlişkin Bulgular
Araştırmanın bir diğer önemli boyutunu da mesleki teknik eğitime yönelik sektör
temsilcilerinin algılarının incelendiği bölüm oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan 47 sektör
temsilcisinin %57,4’ü (27 kişi) mesleklerini “diğer” olarak belirtirken, %19,1’i (9 kişi) işçi
olduğunu, %17’si (8 kişi) serbest çalıştığını %6,4’ü (3 kişi) ise emekli olduğunu belirtmiştir
(Tablo 55).
Tablo 55: Sektör Temsilcilerinin Meslekleri
Sayı
Yüzde
Emekli
3
6,4
İşçi
9
19,1
Serbest
8
17,0
Diğer
27
57,4
Toplam
47
100,0
Araştırmaya katılan sektör temsilcilerinin eğitim durumu incelendiğinde ise; %34’ünün (16
kişi) üniversite mezunu, %29,8’inin (14 kişi) lise mezunu, %17’sinin (8 kişi) yüksek lisans
mezunu, %10,6’sının (5 kişi) meslek yüksekokulu mezunu ve %8,5’inin (4 kişi) doktora ve
üstü eğitim aldıkları saptanmıştır (Tablo 56).
Tablo 56: Eğitim Durumu
Sayı
Yüzde
Lise Mezunu
14
29,8
Meslek Yüksekokulu Mezunu
5
10,6
Üniversite Mezunu
16
34,0
Yüksek Lisans Mezunu
8
17,0
Doktora ve Üstü
4
8,5
Toplam
47
100,0
27
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Araştırmaya katılan sektör temsilcilerinin meslek liseleri ile ilişkileri sorulduğunda
%42,6’sının meslek liseleri veya meslek yüksekokulları ile hiçbir ilişkisi olmadığını
belirtirken %29,8 ‘i (14 kişi), %19,1’i (9 kişi) meslek yüksekokulu mezunu olduğunu, %8,5’i
ise (4 kişi) annesi/babasının meslek lisesi/ meslek yüksekokulu mezunu olduğunu
belirtmişlerdir (Tablo 57).
Tablo 57: Meslek Liseleri İle İlişki
Sayı
Yüzde
Meslek Lisesi Mezunuyum
14
29,8
Meslek Yüksekokulu Mezunuyum
9
19,1
Annem/Babam Meslek Lisesi/ Meslek Yüksekokulu Mezunu
4
8,5
Hiçbiri
20
42,6
Toplam
47
100,0
Araştırmaya katılan sektör temsilcilerine ayrıca mesleki eğitime yönelik talep ile ilgili
görüşleri de sorulmuştur. Bu bağlamda araştırmaya katılan sektör temsilcilerinin %40,4’ü (19
kişi) meslek eğitiminin düşük statülü bir eğitim biçimi olarak algılandığını belirtmiştir (Tablo
58). Sektör temsilcilerinin %61,7’si (29 kişi) meslek eğitiminin kalitesi yükselirse talebin
kendiliğinden oluşacağını düşündüğünü belirtirken (Tablo 59), %59,6’sı (28 kişi) nitelikli
işgücünün çalışma şartları iyileştirilirse mesleki eğitime talep artacağını düşündüğünü
belirtmiştir (Tablo 60).
Tablo 58: Mesleki Eğitime Yönelik Talep
Meslek Eğitimi Düşük Statülü Bir Eğitim Biçimi Olarak Algılanmaktadır.
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
10
21,3
Katılıyorum
19
40,4
Kısmen Katılıyorum
11
23,4
Katılmıyorum
5
10,6
Kesinlikle Katılmıyorum
2
4,3
Toplam
47
100,0
28
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 59: Mesleki Eğitime Yönelik Talep
Meslek Eğitiminin Kalitesi Yükselirse Talep Kendiliğinden Oluşur
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
11
23,4
Katılıyorum
29
61,7
Kısmen Katılıyorum
6
12,8
Katılmıyorum
1
2,1
Toplam
47
100,0
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
11
23,4
Katılıyorum
28
59,6
Kısmen Katılıyorum
4
8,5
Katılmıyorum
4
8,5
Toplam
47
100,0
Tablo 60: Mesleki Eğitime Yönelik Talep
Nitelikli işgücünün çalışma şartları iyileştirilirse mesleki eğitime talep artacaktır.
Araştırmaya katılan sektör temsilcilerinin ülkemizin eğitim politikalarına ilişkin görüşleri
incelendiğinde; %36,2’sinin (17 kişi) belirli ve uzun soluklu bir eğitim politikamız olduğunu
düşünmediği, %29,8’inin (14 kişi) ailelerin çocuklarını mesleki eğitime yanlış beklentilerle
yönlendirdiklerini düşündüğü, %59,6’sının (28 kişi) mesleki eğitim kurumlarındaki öğretim
programlarının iş piyasasının ihtiyaçları ile örtüşmediği fikrine kısmen katıldıkları
belirlenmiştir. %51,1’i ise günümüz mesleki eğitim politikalarının ülkemiz sosyo-ekonomik
yapısına uygun olmadığı fikrine kısmen katıldıkları da araştırma sonucunda saptanmıştır
(Tablo 61-64).
29
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 61: Sektör Temsilcilerinin Eğitim Politikalarına İlişkin Görüşleri
Belirli ve uzun soluklu bir mesleki eğitim politikamız yoktur.
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
6
12,8
Katılıyorum
17
36,2
Kısmen Katılıyorum
18
38,3
Katılmıyorum
4
8,5
Kesinlikle Katılmıyorum
2
4,3
Toplam
47
100,0
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
8
17,0
Katılıyorum
14
29,8
Kısmen Katılıyorum
14
29,8
Katılmıyorum
10
21,3
Kesinlikle Katılmıyorum
1
2,1
Toplam
47
100,0
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
7
14,9
Katılıyorum
7
14,9
Kısmen Katılıyorum
28
59,6
Katılmıyorum
4
8,5
Kesinlikle Katılmıyorum
1
2,1
Toplam
47
100,0
Tablo 62: Sektör Temsilcilerinin Eğitim Politikalarına İlişkin Görüşleri
Aileler çocuklarını mesleki eğitime yanlış beklentilerle yönlendiriyorlar
Tablo 63: Sektör Temsilcilerinin Eğitim Politikalarına İlişkin Görüşleri
Mesleki eğitim kurumlarındaki öğretim programları iş piyasasının ihtiyaçları ile
örtüşmemektedir.
30
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 64: Sektör Temsilcilerinin Eğitim Politikalarına İlişkin Görüşleri
Günümüz mesleki eğitim politikaları ülkemizin sosyo-ekonomik yapısına uygun
değil.
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
4
8,5
Katılıyorum
13
27,7
Kısmen Katılıyorum
24
51,1
Katılmıyorum
6
12,8
Toplam
47
100,0
Araştırmaya katılan sektör temsilcilerinin %40,4’ü (19 kişi) mesleki eğitim ile ilgili projede
yer almadıkları belirlenmiştir (Tablo 65).
Tablo 65: Mesleki Eğitim İle İlgili Proje
Mesleki eğitim ile ilgili bir projede yer aldım.
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
8
17,0
Katılıyorum
7
14,9
Kısmen Katılıyorum
7
14,9
Katılmıyorum
19
40,4
Kesinlikle Katılmıyorum
6
12,8
Toplam
47
100,0
Araştırmaya katılan sektör temsilcilerinin meslek liselerine ve mesleki teknik eğitime yönelik
bakış açılarını incelemek için 10 ayrı soru sorulmuş ve cevaplar incelenmiştir. Buna göre,
araştırmaya katılan sektöre temsilcilerinin %42,6’sı (20 kişi) meslek liselerinde kültür ders
saatlerinin azaltılması, uygulamalı ders saatlerinin arttırılması gerektiğini düşünmektedir.
Sektör temsilcilerinin yine büyük bir çoğunluğu (%57,4; 27 kişi) meslek lisesi mezunlarının
daha uzun süreli istihdam edildiğini belirtmişlerdir. Benzer şekilde, araştırmaya katılan sektör
temsilcileri, işletmelerin nitelikli işgücü seçiminde meslek lisesi mezunlarına öncelik
verdiğini düşündüklerini belirtmişlerdir (%38,3; 18 kişi).
31
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Sektör temsilcilerinin %55,3’ü (26 kişi) işletmelerin nitelikli işgücünün mesleki eğitimini
şirket içinde kendilerinin yaptıklarını belirtmişlerdir. Ayrıca katılımcıların %44,7’si (21 kişi)
işletmelerin meslek lisesi öğrencilerinin kurumlarında staj yapmalarına sıcak baktıklarını
düşündüklerini belirtmişlerdir.
Katılımcıların %61,7’sine (29 kişi) göre sektör uzmanları mesleki eğitimle doğrudan
irtibatlandırılmalıdır. Katılımcıların %42,6’sı (20 kişi) işletmelerin nitelikli işgücü seçiminde
bireyin mesleki bilgi ve becerisini karakterinden daha çok önemsediklerini belirtmişlerdir.
Katılımcıların %51,1’i meslek lisesi mezunlarının yaratıcı ve yenilikçi düşündükleri fikrine
kısmen katılmaktadırlar.
Araştırmaya katılan sektör temsilcilerinin 21,3’ü (10 kişi) mesleki eğitim ile ilgili gelişmeleri
takip ettiklerini belirtmişlerdir. Katılımcıların %61,7’sinin (29 kişi) mesleki eğitim
sistemimizin piyasanın beklentilerine cevap verecek esnekliğe sahip olduğunu düşündükleri
saptanmıştır. Araştırmaya katılan sektör temsilcilerinin %38,3’ü (18 kişi) mesleki eğitimde
yabancı dil eğitiminin önemli olduğunu düşündüklerini belirtmişlerdir (Tablo 66-76).
Tablo 66: Sektör Temsilcilerinin Meslek Liselerine Bakış Açısı
Meslek liselerinde kültür ders saatleri azaltılmalı, uygulamalı ders saatleri
arttırılmalıdır
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
8
17,0
Katılıyorum
20
42,6
Kısmen Katılıyorum
8
17,0
Katılmıyorum
8
17,0
Kesinlikle Katılmıyorum
3
6,4
Toplam
47
100,0
32
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 67: Sektör Temsilcilerinin Meslek Liselerine Bakış Açısı
Meslek lisesi mezunları daha uzun süreli istihdam edilmektedir.
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
5
10,6
Katılıyorum
27
57,4
Kısmen Katılıyorum
11
23,4
Katılmıyorum
3
6,4
Kesinlikle Katılmıyorum
1
2,1
Toplam
47
100,0
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
13
27,7
Katılıyorum
18
38,3
Kısmen Katılıyorum
10
21,3
Katılmıyorum
6
12,8
Toplam
47
100,0
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
8
17,0
Katılıyorum
26
55,3
Kısmen Katılıyorum
12
25,5
Katılmıyorum
1
2,1
Toplam
47
100,0
Tablo 68: Sektör Temsilcilerinin Meslek Liselerine Bakış Açısı
İşletmeler nitelikli
vermektedirler.
işgücü
seçiminde
meslek
lisesi
mezunlarına
öncelik
Tablo 69: Sektör Temsilcilerinin Meslek Liselerine Bakış Açısı
İşletmeler nitelikli işgücünün mesleki eğitimini şirket içinde kendileri yapıyorlar
33
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 70: Sektör Temsilcilerinin Meslek Liselerine Bakış Açısı
İşletmeler meslek lisesi öğrencilerinin kurumlarında staj yapmalarına sıcak
bakarlar
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
21
44,7
Katılıyorum
14
29,8
Kısmen Katılıyorum
9
19,1
Katılmıyorum
3
6,4
Toplam
47
100,0
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
29
61,7
Katılıyorum
12
25,5
Kısmen Katılıyorum
5
10,6
Katılmıyorum
1
2,1
Toplam
47
100,0
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
7
14,9
Katılıyorum
20
42,6
Kısmen Katılıyorum
11
23,4
Katılmıyorum
6
12,8
Kesinlikle Katılmıyorum
3
6,4
Toplam
47
100,0
Tablo 71: Sektör Temsilcilerinin Meslek Liselerine Bakış Açısı
Sektör uzmanları mesleki eğitimle doğrudan irtibatlandırılmalıdır
Tablo 72: Sektör Temsilcilerinin Meslek Liselerine Bakış Açısı
İşletmeler nitelikli işgücü seçiminde
karakterinden daha çok önemsemektedir
bireyin
mesleki
bilgi
ve
becerisini
34
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 73: Sektör Temsilcilerinin Meslek Liselerine Bakış Açısı
Meslek lisesi mezunları yaratıcı ve yenilikçi düşünebilmektedirler
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
4
8,5
Katılıyorum
15
31,9
Kısmen Katılıyorum
24
51,1
Katılmıyorum
3
6,4
Kesinlikle Katılmıyorum
1
2,1
Toplam
47
100,0
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
8
17,0
Katılıyorum
10
21,3
Kısmen Katılıyorum
17
36,2
Katılmıyorum
11
23,4
Kesinlikle Katılmıyorum
1
2,1
Toplam
47
100,0
Sayı
Yüzde
Katılıyorum
9
19,1
Kısmen Katılıyorum
29
61,7
Katılmıyorum
8
17,0
Kesinlikle Katılmıyorum
1
2,1
Toplam
47
100,0
Tablo 74 : Sektör Temsilcilerinin Meslek Liselerine Bakış Açısı
Mesleki eğitim ile ilgili gelişmeleri takip ediyorum
Tablo 75: Sektör Temsilcilerinin Meslek Liselerine Bakış Açısı
Mesleki eğitim sistemimiz piyasanın beklentilerine cevap verecek esnekliğe sahiptir.
35
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Tablo 76: Sektör Temsilcilerinin Meslek Liselerine Bakış Açısı
Mesleki eğitimde yabancı dil eğitimi önemlidir.
Sayı
Yüzde
Kesinlikle Katılıyorum
8
17,0
Katılıyorum
18
38,3
Kısmen Katılıyorum
17
36,2
Katılmıyorum
2
4,3
Kesinlikle Katılmıyorum
2
4,3
Toplam
47
100,0
36
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
3. Sonuç ve Öneriler
3.1. Sonuç
Öğrenci yönüyle;
Araştırmanın bulguları incelendiğinde, meslek lisesine devam eden öğrencilerin;

“Gelir düzeyi düşük aile çocukları” olduğu,

Velilerinin eğitim durumlarının genel olarak düşük (ilk/orta) düzeyinde olduğu,

Meslek lisesini “Bir meslek sahibi olmak” ve “Daha kolay iş bulmak” için seçtikleri,

“Meslek lisesinde okumaktan memnun” oldukları,

Mezun olduklarında alanlarıyla ilgili bir yükseköğretim programında okumak
istedikleri,

Mezuniyet sonrası iş bulma ve iş edinme ümitlerinin yüksek olduğu,

Meslek yüksekokulları hakkında bilgi sahibi oldukları
Bununla birlikte, meslek lisesi öğrencilerinin genel olarak;

Temel eğitim sürecinde kendilerine yeterli mesleki rehberliğin yapılmadığını
düşündükleri,

Devlet ve toplumun meslek liselerine yeterli ilgi göstermediği ve meslek liselerini
ihmal ettiğini düşündükleri,

Meslek liselerindeki eğitimin kalite yönünden yetersiz olduğunu düşündükleri,
Veliler yönüyle;
Meslek lisesinde öğrencisi bulunan velileri genel olarak;

İş dünyasından deneyimli elemanların meslek liselerinde ders vermesi gerektiğinin
düşündükleri,

Yaratıcı ve yenilikçi düşünme yeteneğini kazandıklarını düşündükleri,
Yönetici/öğretmen yönüyle;
Yönetici/öğretmenlerin genel olarak;

Kendi çocuklarının düşük oranda meslek liselerinde okudukları,

Öğrencilerinin mezuniyette kesinlikle iş bulabilecekleri,

Öğrenci kalitesinin düşük olduğunu düşündükleri,
37
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ

Temel eğitim sürecinde meslek liselerinin yeterince tanıtılmadığını düşündükleri,
Sektör temsilcisi yönüyle;
Sektör temsilcilerinin genel olarak;

Meslek eğitimini düşük statülü bir eğitim biçimi olarak algıladıkları,

Ülkemizde belirli ve uzun soluklu mesleki eğitim politikasının bulunmadığı,

Meslek liselerinde uygulanan öğretim programları/müfredatlarının iş piyasası ile
örtüşmediği yönündeki verilere ulaşılmıştır.
Öğrenci, veli, yönetici/öğretmen ve sektör temsilcilerinin öğrencilerin meslek liselerinden
mezun olduktan sonra istihdam fırsatlarından memnun oldukları, fakat öğrenci kalitesinin
düşüklüğünün en büyük sorun olarak tanımlandığı görülmüştür. Ayrıca, temel eğitim
sürecinde yeterli mesleki rehberlik yapılmadığı da sorun olarak tanımlanmıştır.
Sektör temsilcilerinin mesleki eğitime yönelik olarak mezunların istihdamına daha olumlu bir
bakış açısına sahip olduklarını söylemek mümkündür. Bu doğrultuda meslek liselerine
alınacak öğrenciler için kaliteyi yükseltmeye yönelik politikalar geliştirilmesinin alana olumlu
katkı yapacağı düşünülmektedir.
3.2. Öneriler
3.2.1. Öğrenci Kalitesinin Yükseltilmesine Yönelik Görüş ve Öneriler
Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) 2010 yılında kademeli olarak başlattığı genel liselerin
Anadolu liselerine dönüştürülmesi sürecinin 2013 yılında tamamlanmasıyla, mesleki eğitimin
kalitesi ile ilgili bir başka sorun gündeme gelmektedir. Son düzenleme ile, “Temel Eğitimden
Ortaöğretime Geçiş (TEOG)” sınavı sonuçları ile yılsonu başarı puanları dikkate alınarak
öğrenciler liselere yerleştirilmektedir. Mesleki ve teknik liselerine geçiş için de kullanılan bu
yerleşime türünün, öğrencilerin tercih edecekleri meslek alanlarına yönelik ilgi, tutum gibi
duyuşsal düzeyde hazır bulunuşluluklarını ve bu alanlara yönelik psikomotor becerilerini
ölçen bir özelliği bulunmamaktadır. Dolayısıyla, Anadolu liselerine yerleşemeyen
öğrencilerin meslek liselerine ya da açık liseye kayıt yaptırmaktan başka alternatifleri
bulunmamaktadır.
Bu durum, görüldüğü üzere mesleki ve teknik eğitimin ve nitelikli iş gücünün kalitesini
düşürmesine neden olmaktadır. MEB’de yürütülen ulusal ve uluslar arası projelerle (METEK
gibi) ve imzalanan çeşitli protokollerle mesleki eğitimde kalite geliştirme çalışmalarına
38
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
devam etmektedir. Buna karşılık, Anadolu liselerine yerleşemeyen öğrencilerin meslek
liselerine yönlendirilmesi, iş piyasasının talebini karşılayacak “Nitelikli İş Gücü”
yetiştirilmesi imkanı azalacaktır.
Mesleki ve teknik eğitim, genel eğitimden farklı olarak daha fazla ilgi ve olumlu tutum
gerektiren bir eğitim türüdür. Öğrencilere hem beceri hem de teorik bilgilerin
kazandırılmasının amaçlandığı bu eğitimin başarısında, öğrencilerin yöneldikleri meslek
alanlarına dönük ilgileri, tutumları, benlik algıları gibi duyuşsal özellikleri önemli bir rol
oynamaktadır.
Mesleki eğitime geçiş sürecinde temel bilişsel ve üstbilişsel becerilerinin yanı sıra,
öğrencilerin meslek alanlarına yönelik ilgileri, tutumları, benlik algıları gibi duyuşsal
özellikleri ile mesleğin gerektirdiği temel psikomotor becerilerinin de belirlenmesi oldukça
önemlidir.
Bu nedenle merkezi sınavlar, yılsonu başarı puanları ile birlikte öğrencilerin duyuşsal
özelliklerinin
de
tanılanması
ve
bu
tanılama
sonuçlarının
yerleştirme
sürecinde
değerlendirilmesi de düşünülebilir.[2]
3.2.2. Temel Eğitim Sürecinde Mesleki Rehberlik Hizmetlerine Yönelik Görüş ve
Öneriler
Mesleki Rehberlik: Gençlerin çeşitli meslekleri tanımaları ve kendi özelliklerine uygun olan
meslekleri seçmeleri, seçtikleri mesleklere hazırlanmaları ve mesleki yönden gelişmeleri
amacıyla yapılan yardım hizmetleridir.
Mesleki gelişim süreci, çocuklukta bir meslek fikrinin oluşmaya başlamasından itibaren,
yetişkinlikte bir meslek sahibi oluncaya kadar geçen gelişim evrelerini kapsar. Artık
günümüzde, bireyin bir meslek seçmesinin bir anda verilen bir karar olmadığı, mesleki
gelişim süreci içinde biçimlenip ortaya çıktığı kabul edilen bir anlayıştır.
Mesleki gelişim sürecinin ilk iki aşaması temel eğitimde yaşanır:
1. Uyanış ve Farkında Olma (5–12 Yaş): Bu dönem, çocukta meslek bilincinin
oluşmaya başladığı dönemdir. Çocuk, bu dönemde, çevresindeki insanların farklı
uğraşları olduğunu, çeşitli mesleklerin varlığını görmeye ve anlamaya başlar.
2. Meslekleri Keşfetme ve Araştırma (12-15 Yaş): Çocuk, bu dönemde kişilerin ve
mesleklerin ortak olan yönlerini ve farklı nitelikleri üzerinde bilgi sahibi olmaya, yeni
yönleri anlamaya ve keşfetmeye başlar.
39
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
Dolayısıyla, temel eğitim sürecindeki bireylerin ilgi ve tutumları keşfedilmeye çalışılmalıdır.
Yapılacak mesleki rehberlik geleceğin tayinidir. Burada yapılacak hata bireyin mutsuzluğu
anlamına gelir.
40
BAU-METGEM MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİME YÖNELİK ALGI ANKETİ
4. KAYNAKÇA
1. Gökmen A. “Türkiye’de Asıl Sorun: İşsizlik Değil, Mesleksizlik ve Nitelikli Personel
Eksikliği Sorunudur.” Toprak İşveren Dergisi, Sayı: 102, ( s11-12)
2. Adıgüzel O. “Mesleki ve Teknik Eğitim: Temel Sorunlar ve Çözüm Önerileri” Toprak
İşveren Dergisi, Sayı: 102, ( s7-10)
41
Download

bau-metgem mesleki ve teknik eğitime yönelik algı anketi