Editör
Yrd. Doç. Dr. Muharrem ÖZTEL
Arş. Gör. Hüseyin BURGAZOĞLU
Uluslararası II. Trakya Bölgesi
Kalkınma - Girişimcilik Sempozyumu
Bildiri Kitabı I
Kırklareli Üniversitesi Yayınları:
2
İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Yayınları:
1
Yayın Koordinatörü
Yrd. Doç. Dr. Baki Çakır
Editör
Yrd. Doç. Dr. Muharrem Öztel
Arş. Gör. Hüseyin Burgazoğlu
Kapak Tasarımı
Yrd. Doç . Dr. Mehmet Han Ergüven
Abdurrahim Yüce
İç Düzen
Abdurrahim Yüce
Baskı Sayısı
1. Basım
Baskı Adedi
2000
ISBN
---------------------Baskı Tarihi
Nisan 2011
Baskı Yeri
Erkam Matbaası
Organize Sanayi Bölgesi
Turgut Özal Cad.No: 117/2 A-D
İkitelli / İstanbul
Yayıncı adresi:
Kırklareli Üniversitesi Rektörlüğü
Kültür Merkezi A Blok / KIRKLARELİ
Tel: 0 288 212 96 70 (10 Hat)
Fax: 0 288 212 96 79
Web: www.kirklareli.edu.tr
© KIRKLARELİ ÜNİVERSİTESİ
Bu kitabın bütün yayın hakları Kırklareli
Üniversitesi´ne aittir.
Onur Kurulu
Cengiz AYDOĞDU (Kırklareli Valisi)
Prof. Dr. Mustafa AYKAÇ (Kırklareli Üniversitesi Rektörü)
Prof. Dr. Ali AKDEMİR (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Rektörü)
Prof. Dr. Enver DURAN (Trakya Üniversitesi Rektörü)
Prof. Dr. Anna NEDYALKOVA (Varna Hür Üniversitesi Rektörü)
Prof. Dr. Sabri ORMAN (İstanbul Ticaret Üniversitesi Rektörü)
Prof. Dr. Necla PUR (Marmara Üniversitesi Rektörü)
Prof. Dr. Hüner ŞENCAN (Makedonya Uluslararası Balkan Üniversitesi Rektörü)
Prof. Dr. Nizamettin ŞENKÖYLÜ (Namık Kemal Üniversitesi Rektörü)
Prof. Dr. Hilmi ÜNLÜ (Uluslararası Saraybosna Üniversitesi Rektörü)
Bilim Kurulu
Prof. Dr. Ali AKDEMİR (Çanakkale Üniversitesi)
Prof. Dr. Mustafa AYKAÇ (Kırklareli Üniversitesi)
Prof. Dr. Gülfettin ÇELİK (Kırklareli Üniversitesi)
Prof. Dr. Teoman DURALI (Kırklareli Üniversitesi)
Prof. Dr. İsmail EKMEKÇİ (Kırklareli Üniversitesi)
Mehmet GENÇ (İstanbul Şehir Üniversitesi)
Prof. Dr. Tevfik GÜRAN (İstanbul Üniversitesi)
Prof. Dr. İ. Hakkı İNAN (Namık Kemal Üniversitesi)
Prof. Dr. Murat KASIMOĞLU (Çanakkale Üniversitesi)
Prof. Dr. Seval KARDEŞ SELİMOĞLU (Anadolu Üniversitesi)
Prof. Dr. Birol KAYİŞOĞLU (Namık Kemal Üniversitesi)
Prof. Dr. A.Kazım KİRTİŞ (Çanakkale Üniversitesi)
Prof. Dr. Derman KÜÇÜKALTAN (Trakya Üniversitesi)
Prof. Dr. Sedat MURAT (İstanbul Üniversitesi)
Prof. Dr. Suat OKTAR (Marmara Üniversitesi)
Prof. Dr. Tiğinçe OKTAR (Marmara Üniversitesi)
Prof. Dr. Adnan ORAK (Namık Kemal Üniversitesi)
Prof. Dr. Günal ÖNCE (Dokuz Eylül Üniversitesi)
Prof. Dr. Mehmet ÖZBİRECİKLİ (Mustafa Kemal Üniversitesi)
Prof. Dr. Murat ÖZER (Kırklareli Üniversitesi)
Prof. Dr. Erol ÖZVAR (Marmara Üniversitesi)
Prof. Dr. Alkan SOYAK (Marmara Üniversitesi)
Prof. Dr. Ahmet TABAKOĞLU (Marmara Üniversitesi)
V
Uluslararası II. Trakya Bölgesi Kalkınma - Girişimcilik Sempozyumu
Prof. Dr. Cengiz TORAMAN (Balıkesir Üniversitesi)
Prof. Dr. Kemal TURAN (Kırklareli Üniversitesi)
Prof. Dr. Sadi UZUNOĞLU (Trakya Üniversitesi)
Prof. Dr. Gültekin YILDIZ (Sakarya Üniversitesi)
Doç. Dr. Erhan AFYONCU (Marmara Üniversitesi)
Doç. Dr. Faruk AKYOL ( Kırklareli Üniversitesi)
Doç. Dr. Kıymet ÇALIYURT (Trakya Üniversitesi)
Doç. Dr. Murat ÇOKGEZEN (Marmara Üniversitesi)
Doç. Dr. Berkan DEMİRAL (Trakya Üniversitesi)
Doç. Dr. Mehmet ERKAN (Afyon Kocatepe Üniversitesi)
Doç. Dr. Alpay HEKİMLER (Namık Kemal Üniversitesi)
Doç. Dr. Ahmet KUBAŞ (Namık Kemal Üniversitesi)
Doç. Dr. Mustafa KÜÇÜKAŞÇI (İstanbul Üniversitesi)
Doç. Dr. Mehmet MARANGOZ (Çanakkale Üniversitesi)
Doç. Dr. Nurcan METİN (Trakya Üniversitesi)
Doç. Dr. Sadık TÜRKER (Kırklareli Üniversitesi)
Doç. Dr. Nazan YELKİKALAN (Çanakkale Üniversitesi)
Doç. Dr. Rasim YILMAZ (Namık Kemal Üniversitesi)
Doç. Dr. Aslı YÜKSEL MERMOD (Marmara Üniversitesi)
Düzenleme ve Yürütme Kurulu
Prof. Dr. Gülfettin ÇELİK (Başkan)
Doç. Dr. Kıymet ÇALIYURT (Başkan Yardımcısı)
Doç. Dr. Mehmet MARANGOZ (Başkan Yardımcısı)
Doç. Dr. Rasim YILMAZ (Başkan Yardımcısı)
Yrd. Doç. Dr. Ayfer GEDİKLİ (Başkan Yardımcısı)
Yrd. Doç. Dr. Nergis AYDOĞDU
Yrd. Doç. Dr. Gülnur ETİ İÇLİ
Yrd Doç. Dr. Hacı KARA
Yrd. Doç. Dr. Rahmi Deniz ÖZBAY
Yrd. Doç. Dr. Muharrem ÖZTEL
Öğr. Gör. Ali ÇAKIR
Sekreterya
Yrd. Doç. Dr. Muharrem ÖZTEL (Koordinatör)
Arş. Gör. Hüseyin Burgazoğlu
Arş. Gör. Hüseyin Mercan
Arş. Gör. Gökhan Övenç
Arş. Gör. Hasan Tekin
VI
Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Girişimcilik Eğilimleri:
Yalova ve Kadir Has Üniversitelerinde Yapılan
Karşılaştırmalı Bir Araştırma
Yrd. Doç. Dr. Orhan KOÇAK1
Yrd. Doç. Dr. Ersin KAVİ2
Özet
Üniversitelerin en önemli görevlerinden biri de geleceğin girişimcilerini
yetiştirebilmektir. Ancak, ne bu konuda yeterli uygulamalar yapılmakta ne de
yeterli maddi ve teknik destekler verilmektedir. Sadece, girişimcilik adı altında bazı
dersler okutularak öğrencilerin girişimciliğe ilgisi çekilmeye çalışılmakta ve bazı
girişimcilik ile ilgili etkinlikler yapılmaktadır. Ancak, tüm bu yetersizliklere rağmen
girişimciliğe ilgi duyan ve bu doğrultuda çalışmalar yapan öğrenciler de yok değildir.
Bu anlamda, geleceğin potansiyel girişimcileri olan üniversite öğrencilerinin
girişimcilik eğilimlerini ortaya koymak, girişimciliğe bakış açılarını ölçmek
ve öğrencilerin kişisel özelliklerinin girişimcilik eğilimleri üzerindeki etkisini
belirlemek gerekmektedir. Bu amaç çerçevesinde, öğrencilerin eğilimlerini ölçmek
için bir anket formu hazırlanmıştır. Söz konusu anket, Yalova Üniversitesi Meslek
Yüksek Okulu ile Kadir Has Üniversitesi Meslek Yüksek Okulu öğrencilerine
uygulanmıştır. Böylece, karşılaştırmalı olarak devlet üniversitesi öğrencileri ile
vakıf üniversitesi öğrencileri arasında girişimcilik açısından farklılıkların olup
olmadığı ortaya konmaya çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Girişimcilik, Girişimci Üniversite, Meslek Yüksek Okulu
1. Yalova Üniversitesi, İ.İ.B.F.,Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü, [email protected]
2. Yalova Üniversitesi, İ.İ.B.F.,Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü, [email protected]
175
Uluslararası II. Trakya Bölgesi Kalkınma - Girişimcilik Sempozyumu
The Entrepreneurship Tendencies Of Students Of Vocational Schools: A
Comparative Study In Yalova And Kadir Has Universities
Abstract
One of the duties of universities is to educate entrepreneurs for the future.
However, neither sufficient applications nor enough technical and financial
supports are given about that subject. A course, which is called “entrepreneurship”,
is solely given to students and some activities are done in schools in order to draw
their attentions. Although all of these inefficiencies, there are lots of students
interested in and studying for entrepreneurship.
In this context, it is required to determine how students approach to
entrepreneurship and the effect of personal characteristics of students on
entrepreneurship tendencies and to understand entrepreneurship tendencies
of university students as potential entrepreneurs of the future. In this aim, the
survey was questioned to measure students’ tendencies. The survey was asked to
students who are at Yalova and Kadir Has Universities. Thus, it is comparatively
to be understood if there is differences between state and private universities’
students in terms of entrepreneurship.
Key Words: Entrepreneurship, Entrepreneur University, Vocational High
School
1. Girişimci Tanımı
Girişimci, son yıllara kadar seri üretime dayalı sanayi toplumunun yansıttığı
klasik üretim unsurlarının koordinasyon rolünü üstlenen aktör olarak görülmüştür.
Bu anlamda girişimci, mal ve hizmet üretmek amacıyla üretim faktörlerini bir
araya getiren, hedeflediği ürün ya da hizmette katma değer yaratan ve bu anlamda
mevcut pazar içerisinde kabul edilebilen riskleri alabilen bir birey olabileceği gibi
bir süreç veya tüzel kişilik olarak düşünüldüğünde işletmede olabilmektedir. Bu
tanımdan da anlaşılabileceği gibi, girişimci öncelikle topluma, çevreye ve kendisine
fayda sağlamak için üretmek amacında olmalıdır. Arz ve talep arasında risk alarak
gerçekleştireceği bu süreçte, emek, sermaye ve hammadde gibi üretim unsurlarını
kullanmaktadır3. Bu anlayış günümüzde değişen rekabet yapısı, piyasaların
uluslararasılaşması, bilgi ve iletişim teknolojilerinin gelişmesi, bilgi toplumu
karakterinin dünya üzerinde yaygınlaşması ile beraber değişen tüketici anlayışı ve
işyeri yapısı ve yeni iş yapma metotları (ayrıca bunlara bağlı birçok faktör sayesinde)
girişimci ve girişimcilikte değişime uğramıştır.
Bilgi toplumunda girişimcilik her şey gibi ekonominin de küreselleştiği
bir dünyada, ekonomiler için birer kaldıraç işlevi görürler. Küresel ekonomi,
yenilikçiliğe, değişimcilik ve esnekliğe, ölçülü risk alma ve fırsatları kollama
algısı yüksek bireylere ihtiyaç duyduğundan girişimci birey, bu ölçülere en uygun
3. Koçak, Orhan, “Bilgi Teknolojilerini Kullanan Yeni Girişimcilik Modelinin İş Yaratma Etkisi”, Sosyal
Siyaset Konferansları, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Yayınları, Sayı, 57, ss. 381-405
176
Girişimcilik - Eğitim İlişkisi / Entrepreneurship - Education
model olmaktadır. Girişimci bireyler sosyal yönleri ile topluma yön veren ve onu
sürükleyen önemli bir kesimi de oluşturmaktadır4.
Bilgi toplumu özelliklerinin yaygınlaşması, emek, sermaye ve hammadde
olan üretim unsurları arasına “bilgi”nin dahil olmasıyla bilgi çağı işletmeleri
doğmuştur5. Hatta bazı yazarlar, üretim unsurları içerisine “girişimciliği”
beşinci unsur olarak dahil etmektedir. Üretim sürecine bilginin katılması, ar-ge,
katma değer ve farklı olmanın önemsendiğini gösterirken, girişimcinin katılımı
ise liderlik, mücadele, yeterlilik gibi değerlerin öne çıktığını yansıtmaktadır. Bu
değişim, girişimci ile bilginin çağımız ekonomik ve sosyal hayatında iki önemli
aktör olduklarını göstermektedir. Bilgi, sürece katma değer sağlarken, girişimci
ise, yenilikleri ile yatırımları tetiklemekte ve iş yaratmaya dolayısıyla istihdama da
katkıda bulunmaktadır.
Günümüz toplumlarının en önemli ekonomik ve sosyal sorunu işsizlik ve
istihdam yaratma olunca, beraberinde girişimcilikte hükümetlerin, uluslararası
kuruluşların ve üniversitelerin gündemine oturmuştur. Gelişmiş ülkeler
girişimciliği desteklemeye, girişimci sayısını arttırmaya, girişimci çabaları
desteklemeye ve önündeki engelleri kaldırmaya büyük önem verirler. Gelişmiş
ülkelerin üniversitelerinde girişimci kişiliklerin yetiştirilmesi ve derslerin
verilmesi 1970’li yıllarda başlarken, ülkemizde son 10 yılda birkaç üniversitede
başlamıştır. Amerika’da 1979’dan 1986’ya kadar girişimcilik ile ilgili derslerin sayısı
% 428 artarken, Avrupa’da ise en büyük 164 işletme eğitimi veren üniversitelerin
%42’sinin girişimcilik merkezi kurdukları tespit edilmiştir6.
Avrupa Üniversiteleri Girişimcilik Araştırma ve Eğitimi (ERENET) adı ile
ve şimdiye kadar 28 ülkenin ve 40 üniversitenin üyesi olduğu kurum, özellikle
Avrupa’da yüksek öğretim ve girişimcilik eğitimlerinin bilgi toplumunun
gereklerine uygun güncellenmesi ve girişimciliğin yeni rolü hakkında farkındalık
yaratılması amacıyla kurulmuştur. Üye ülkeler belli periyotlarla bir araya gelerek
hem girişimcik araştırmalarını hem de ülkelerdeki iyi uygulamaları birbirleriyle
paylaşmaktadırlar7. Ülkemizde ise, birkaç üniversite Meslek Yüksek Okullarında
girişimcilikle ilgili programlar açılmıştır. Ancak, Yüksek Öğretim Kurumu’nun
aldığı karar gereği bu bölümler yeni öğrenci almayacaktır. Üniversitelerimiz daha
çok girişimci merkezleri vasıtasıyla hem girişimci yetiştirme hem de özel sektör ile
ilişkiler kurmaya çalışmaktadır8.
Üniversiteler, öğrencileri entelektüel, sosyal ve duygusal olarak hayata
hazırlarken bir yönüyle de girişimcilerde bulunması gereken bu özellikleri de
4. SOYLU, Ali, Yüksel KEPENEK. “Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Girişimcilik Düzeyleri ve Aldıkları
Eğitimin Girişimciliğe Olan Katkılarının Belirlenmesi: Pau Honaz Meslek Yüksekokulu Örneği”, 2.
ULUSLARARASI GİRİŞİMCİLİK KONGRESİ, Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Yayınları: 112,
Kongreler Dizisi: 16, 2008, s. 459
5. Zaim, Halil, Orhan Koçak, “Bilgi Çalışanının Memnuniyeti”, Journal of Yasar University, 2010 18 (5)
2985-2994
6. Hamidi, Daniel Yar, Karl Wennberg, Henrik Berglund, “Creativity in entrepreneurship education”,
Journal of Small Business and Enterprise Development, Vol. 15 No. 2, 2008, Emerald Group
Publishing Limited, 1462-6004, DOI 10.1108/14626000810871691, p. 2.
7. Szabo, Antal, “Education For Entrepreneurship From Kindergarden To Adult Learning”, Prepared For
The International Conference On Law, Economics And Management Icelm3, 2008, p. 10
8. Kavi, Ersin, “Türkiye’deki Üniversitelerin Girişimcilikle İlgili Akademik Birimlerinin
Değerlendirilmesi”, I. Trakya Bölgesi Kalkinma ve Girişimcilik Stratejileri Sempozyumu, 2009, s. 5
177
Uluslararası II. Trakya Bölgesi Kalkınma - Girişimcilik Sempozyumu
vermiş olurlar9. Aşağıda, girişimci yetenek ve karakterleri başlıca 3 ana tema
üzerine oturtulmuştur10. Üniversitelerin gerek işletme, gerekse meslek öğreten
bölümlerinde aşağıdaki konular ile ilgili dersler verilmektedir.
1.Girişimci asıl becerileri; motivasyon, bağımsızlık ve otonomi, yaratıcılık ve
orijinallik, inisiyatif ve risk alma, ihtimalleri aramak, zor hedeflere odaklanmak
2.Yönetici olarak girişimci; planlama, organizasyon, finansal yönetim, liderlik,
3.Girişimcilik yetenekleri; piyasa fırsatlarını tanıyabilme ve firmanın paydaşları
ile iletişim kurma, tanımlama ve ikna edebilme
Girişimcilik, bilgi toplumu ile sermaye yoğun karakteristiğinden sıyrılarak, bilgi
ve proje odaklı bir sürece girmiştir. Üniversiteler ve enstitülerde ticarileşebilecek
bilginin atması, küresel bilgi toplumunda daha rekabetçi olabilme imkanını
sağlayacaktır11. Firmaların hantal yapılarından kurtulmaları amacıyla çalışanların
yaratıcılık özelliklerinden faydalanmak isterler. İç girişimcilik olarak tanımlanan,
çalışanların teşvik edilmesi yoluyla onların yaratıcılıklarından faydalanılması
günümüz firmalarında uygulanmaktadır. Bir diğer süreç ise, bilgi yoğun sektörlerde
sermayeye çok fazla ihtiyaç duyulmamaktadır. Örneğin, yazılım sektöründe ofis
ortamında çok az sermaye ile kurulan firmalar, kısa sürede ürettikleri projeler
sayesinde büyük firmaların dikkatlerini çekmişlerdir. Türk Telekom bu şekilde
kurulmuş ve sektöre değer katan firmalara yüksek bedeller ödeyerek ortak olmuştur.
2. Üniversitelerin Girişimcilik Üzerindeki Yeni Rolü
Üniversite mezunları, bilgi teknolojileri ve biyo-teknoloji gibi yenilikçi ve
dinamik alanlarda geleceğin girişimcileri için önemli bir kaynak olarak görülmüştür.
Amerika’daki başlangıç (start ups) firmalarının çoğunun kuruluşunda başarılı
üniversitelerin akademik enstitüleri katalizör rolü oynamıştır. Eğer, MIT’den
mezunlar tarafından 4000 şirket kurulup, bağımsız bir ulusu oluştursaydı,
şirketler bu ulusu dünyanın 24. Büyük ekonomisi yapardı. Silikon Vadisindeki
rekabetçi şirketlerin çoğunun Stanford Üniversitesi ile ilişkili olması benzer anlamı
taşımaktadır. Stanford Üniversitesi’nin 1951’de Stanford Sanayi Parkı’nı açarak
Silikon Vadisi sürecinin başlatılmasına katkısı olmuştur12. Bağımsız çalışanların
ücretli çalışanlara göre daha fazla üniversite mezunu oldukları ve üniversite
mezunlarının firmalarının ekonomik etkisinin daha fazla olduğu görülmüştür.
Ayrıca, üniversite mezunları mezun olmayanlara göre daha fazla istihdam ve
yenilik yapmaktadırlar13.
9. Akın, “Adnan, İnsan Sermayesi Kaynakları Açısından Girişimci Özellikleri (Anadolu Girişimcileri
Üzerine Bir Araştırma)”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Nisan 2010, s.8
10. Onstek, Jeroen, “Entrepreneurship End Vocational Education”, CINOP, Den Bosch, Netherlands,
European Educational Research Journal, Volume 2, Number 1, 2003, p. 74
11. Blenker, Per, Poul Dreisler, John Kjeidsen, Entrepreneurship Education – the New Challenge Facing
Universities, Working Paper, Aarhus School of Business, Department of Management, 2006-02, p.8
12. Castells, Manuel, Martin Ince, Manuel Castells’le Söyleşiler, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, Çev.
Ebru Kılıç, 2004, 40
13. Luthje, Christian, Nikolaus Franke, “Fostering entrepreneurship through university education and
training: Lessons from Massachusetts Institute of Technology”, 2nd Annual Conference on: Innovative
Research in Management, May 9 – 11, 2002, Stockholm, Sweden, Session: Management Education in a
Technology Driven Economy, p. 2.
178
Girişimcilik - Eğitim İlişkisi / Entrepreneurship - Education
Ülkemizin üyesi olmaya çalıştığı Avrupa Birliği’nde girişimcilik ve girişimci
davranışlar, hem eğitim hem de yaşam boyu öğrenim politikaları için üye devletlerin
her birine ilaveten genel olarak da birlik için önemli amaçlardır. Girişimcilik, esneklik
ve yenilikçiliğin, ekonomi için iş yaratmanın, kişisel gelişimin, gelişimin gereğini
yerine getirmenin ve vatandaşlığın bir kaynağı olarak görülür14. Avrupa’nın ve
Dünya’nın bilgi ve iletişim teknolojileri konusunda lider ülkelerinden biri olan
Finlandiya, bugünkü seviyesine üniversitelere yapmış olduğu yatırımları sayesinde
ulaşmıştır15. Genel olarak girişimciliğin önünde 4 engel vardır. Bunlar16;
1.İnsan kaynaklarının gelişimi
2.Sermaye ve kaynaklara ulaşım
3.Yeni iş yaratma için engellerin kaldırılması
4.Teknoloji ve yenilikçilik
Sermaye ve kaynaklara ulaşım ve yeni iş yaratma için engellerin kaldırılması
konuları yerel ve bölgesel idare ile hükümetlerin düzenlemeleri gereken konulardır.
Diğer 2 tanesi ise, ağırlıklı olarak üniversitelerin sorumluluğunda planlanması
gereken ve girişimcilik üzerinde etkili olacak konulardır. Üniversiteler, öncelikle
yapmış oldukları araştırma ve geliştirme (ar-ge) çalışmaları neticesinde ortaya
koydukları farklı ürün ya da hizmetlerin ticarileşmesiyle topluma sunularak yeni
iş alanlarının açılmasına katkıda bulunurlar. Bir diğer katkı ise, üniversiteler
öğrencilerinin girişimcilik özelliklerinin (girişimcilik ruhu ve zekası, rekabetçilik
yapıları) gelişmesini sağlayarak, mezun olduklarında iş yaratma düşüncelerini
harekete geçirirler. Yapılan araştırmalarda üniversitelerin başlangıç (start-ups)
firmaların kurulmasında etkili olan girişimcilerin yetişmesinde etkili oldukları
görülmüştür17.
Danimarka’da üniversitelerin girişimcilik üzerinde etkilerini artırmak amacıyla
bir proje başlatılmış ve bu projenin en önemli ayağı sanayici, hükümetler, sivil
toplum kuruluşları ve toplum gibi paydaşlar olmuştur. Üçlü model (Triple Helix
Model) olarak kurulan yeni anlayış ile üniversite, endüstri ve devlet işbirliğinin
önemini vurgulamaktadır18. Bu model ile, süreç her bir aktörün gerek kendileri
içerisinde gerekse diğerleri ile ilişkileri tanımlanır. Böylece üçlü arasındaki devamlı
olan ilişkiler “sürdürülebilir rekabet avantajını” sağlamış olacaktır19. Girişimcilik,
bilgi, öğrenme, yenilik, uygulama ve teşvikler ile dinamik bir yapıya kavuşacaktır.
Üniversiteler ise bilgiyi üretmekle kalmayacak, üretilen bilginin topluma yayılması
ile hayatın içerisinde kullanılması sağlanacaktır20. Özellikle gelişmekte olan
14. Onstek, A.g.e., p.74
15. Castells, Manuel, Pekka Himanen, The Information Society and the Welfare State, The Finnish Society,
Oxford University Press, 2004, p.52
16. Periquet, Anna Marie K., Entrepreneurship Development, Young Entrepreneurs Group-Asia Pacific,
CACCI, CACCI Journal, Vol. 1, 2006, p.2
17. Kailer, Norbert, “Evaluation of Entrepreneurship Education at Universities”, http://kgk.bmf.hu/
system/files/Kailer_0.pdf, Çevrimiçi, 27-07-2010
18. Blenker, Per, Poul Dreisler, John Kjeidsen, A.g.e., p.14
19. Mets 1, Tonis, Creating Business Model For Commercialization Of University Research, Management
of Organizations: Systematic Research, No. 51, 2009, ETIS 1.2, p.5
20. A.e., p.5
179
Uluslararası II. Trakya Bölgesi Kalkınma - Girişimcilik Sempozyumu
ülkelerdeki üniversitelerin ticarileşebilir bilgiyi üretmesi, bu ülkelerin kısa sürede
sınıf atlamalarına öncelikli katkıyı sağlayacaktır21.
3. Meslek Yüksek Okullarının Girişimcilik Üzerine Etkileri
MYO’lar hem müfredatları hem de öğrencilerini belirli mesleklere hazırlamaları
ile üniversite eğitim sisteminden farklı olarak, mezunlarını direk olarak iş piyasasına
yerleştirme hedefindedirler. Bazı ülkelerde üniversite yapısı içerisinde yer alırken
bazılarında ise tamamen ayrı kurumlar olarak farklı formlarda kurulmuşlardır.
1981 yılında çıkartılan 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu ile ülkemizdeki tüm
yükseköğretim kurumları aynı çatı altında toplanmıştır. Bu düzenleme sonucunda
akademiler üniversitelere, eğitim enstitüleri eğitim fakültelerine dönüştürülmüş
ve meslek yüksekokulları üniversitelere bağlanmıştır. Bu yasa ile üniversiteler
bünyesine alınan MYO’lar, hem yörenin özelliğine göre ara insan gücü gereksinimini
karşılamak, hem de yüksek öğretim eğitimi alma talebindeki öğrenci yoğunluğunu
azaltmak üzere Türkiye geneline yayılmıştır22.
Meslek Yüksekokulları iki yıl ön lisans düzeyinde ve üniversitelerin bünyesinde
eğitim ve öğretim yapan yüksek öğrenim kurumlarıdır. Kuruluş amaçları sanayi,
ticaret ve hizmet sektöründe ihtiyaç duyulan“nitelikli ara eleman” yani “tekniker”
yetiştirmektir23. Türkiye’de MYO’lar, ağırlıklı olarak belirli bir alanda öğrencileri
meslek sahibi yapan ve teorik yönü az fakat uygulama yönü piyasa ihtiyaçlarına
göre düzenlenen okullardır. Aşağıda Meslek Yüksek Okulu öğrencilerinin mesleki
eğitimle beraber almış oldukları girişimcilik eğitiminin faydaları sıralanmıştır24;
1.Kendi işini kurabilecek yetenek ve becerilere sahip girişimcilerin yetiştirilmesi
2.İş planı yazabilmeleri
3.Ekonomik esasları uygulayabilme
4.Bireysel girişimsel menfaatleri tespit edebilme
5.Yeni düşünce oluşturmak için stratejiler kullanma
6.Düşüncelerin verimliliğini değerlendirme
7.Risk yönetebilme
8.Sorunları fırsatlara dönüştürebilme
9.İnsan ilişkileri yönetimini uygulayabilme
21. Botshelo, I.S., Commodification of Knowledge in Developing Economy: The Case of the University of
Botswana, Published by the Forum on Public Policy, 2008, p. 9.
22. TUNÇ, Abdülkadir, “Yüksek Okullarına Sınavsız Geçişin Değerlendirilmesi”, ZKÜ Sosyal Bilimler
Dergisi,Cilt 1, Sayı 2, 2005, s. 76
23. Çelik, Mehmet, Abdulkadir Dilber, Fadime Dilber, “Meslek Yüksekokullu Öğrencilerinin Sorunları,
Sınavsız Geçişin Meslek Yüksekokullarındaki Eğitim Kalitesine Etkisi Üzerine Bir Araştırma;
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Örneği”, 1.Uluslararası 5.Ulusal Meslek Yüksekokulları
Sempozyumu, 27-29 Mayıs 2009, Selçuk Üniversitesi Kadınhanı Faik İçil Meslek Yüksekokulu, Konya,
s.2043
24. The Consortium for Entrepreneurship Education, Accelerating Entrepreneurship Everywhere,
Columbus, Ohio, The National Content Standards for Entrepreneurship Education and related Toolkit,
2004, p. 4
180
Girişimcilik - Eğitim İlişkisi / Entrepreneurship - Education
10.İşletme ve girişimci üslubuna sahip olma
11. Temel muhasebe ilkelerini uygulayabilme
12. Finansal yönetim kabiliyeti
13. Teori ve pratik arasında uyumun olması25
14. Tecrübeli girişimciler ve piyasadaki firmalarla iletişim halinde olma26
4. Anket Uygulaması
Anket çalışması için iki Meslek Yüksek Okulu seçilmiştir. Biri özel bir MYO
olan Kadir Has Üniversitesi seçilirken, diğeri ise Yalova MYO seçilmiştir. Özel ve
devlete ait ayrı okulların seçilmesi ile, farklı okullardaki öğrencilerin profilleri
arasında belirgin farklılığın olup olmadığı, öğrencilerin beklentileri ve girişimcilik
üzerinde etkilerinin olup olmayacağını anlamaya çalışılacaktır. Her iki üniversitede
147 öğrenci ile anket yapılmış olup, 3 tanesi değerlendirilmeye alınmamıştır.
Katılımcıların 90’ı (%62,5) erkek öğrenci, 54’ü(%37,5)ise kız öğrencidir. Ankete
katılanların 87’si (%60) özel, 57’si (%40) ise devlet üniversitesinden sağlanmıştır.
Toplanan veriler SPSS anket programında derlenerek analiz edilmiştir.
4.1. Anketin Hipotezi
Anket çalışmasında, öğrencilerin MYO’da almış oldukları gerek mesleki gerekse
girişimcilik eğitimlerin mezun olduktan sonra iş kurma düşüncelerini artırdığını
ve ailelerinin sahip olduğu gelir kaynağı ve eğitim durumunun da aynı beklentiyi
etkilediği üzerine hipotezimiz kurulmuştur.
4.2. Anket Çalışmasının Değerlendirilmesi
Tablo 1: MYO Mezunları Kendi Işlerini Kurmak İçin Fırsat Yakalama Yeteneğine Sahipler
Frekans
Yüzde
Geçerli Yüzde
Küm. Yüzde.
Hiç katılmıyorum
8
5,6
5,6
5,6
Katılmıyorum
25
17,4
17,5
23,1
Kararsızım
40
27,8
28,0
51,0
Katılıyorum
59
41,0
41,3
92,3
Çok katılıyorum
11
7,6
7,7
100,0
Toplam
143
99,3
100,0
Cevapsız
1
,7
Toplam
144
100,0
Anketimize katılan 144 öğrenciden 143’ü fırsat yakalama yeteneğine sahip olup
olmadıkları sorusuna cevap vermişlerdir. Tablo 1’de katılımcıların %23,1’i böyle
bir yeteneğe sahip olmadıklarını, %49’u ise fırsatları yakalama yeteneğine sahip
olduklarını ve %28 oranında da kararsızlıklarını belirtmişlerdir. Katılanların en
az yarısının girişimcilikte önemli bir beceri olan fırsat yakalama yeteneğine sahip
olduklarını kendi beyanlarına dayanarak söyleyebiliriz.
25. European Commission, Best Procedure Project Entrepreneurship In Vocatiıonal Education And
Training, Final Report Of The Expert Group, Final version, November 2009, p. 30
26. A.e., p. 30
181
Uluslararası II. Trakya Bölgesi Kalkınma - Girişimcilik Sempozyumu
Tablo 2: MYO Öğrencileri Kendi İşlerini Kurmayı Hedeflemelidirler
Frekans
Yüzde
Geçerli Yüzde
Küm. Yüzde
Hiç katılmıyorum
5
3,5
3,5
3,5
Katılmıyorum
19
13,2
13,2
16,7
Kararsızım
37
25,7
25,7
42,4
Katılıyorum
60
41,7
41,7
84,0
Çok katılıyorum
23
16,0
16,0
100,0
Toplam
144
100,0
100,0
Anketimize katılan 144 öğrencinin tamamı MYO öğrencilerinin kendi işlerini
kurmayı hedeflemelidir açıklamasına cevap vermiştir. %16,7 oranında katılmama
söz konusu iken, %57,7 oranında katıldıklarını belirtmişlerdir. %25,7 oranında ise
kararsız olduklarını beyan etmişlerdir. Girişimciliğin başlangıç aşaması olan bir
firma kurma önemli bir süreçtir. Birçok düşünce ve yeniliğin yasal bir zemin olan
firmanın kurulması geçekleşmeden hayata geçirilmesi ve ticarileşmesi çok zordur.
Birçok fikir ve düşünce sahibi olan genç girişimci bürokrasi, finans ve tecrübe gibi
bazı nedenlerden dolayı firma kurmaya cesaret edememektedir. Yukarıdaki Tablo
2’da ortaya çıkan %57,7’lik katılma oranı oldukça olumlu olup, bu oran karasızlarla
birlikte %83,4 gibi bir orana ulaşmaktadır.
Tablo 3: Girişimcilik Dersi Alanların iş Kurma Hedefleri
Hedeflerim için kendi işimi kurmalıyım
Girişimcilik dersi aldınız
mı?
Toplam
Hiç
Çok
Katılmıyorum Kararsızım Katılıyorum
katılmıyorum
katılıyorum
Toplam
Sayı
Evet % Gir. dersi
aldınız mı?
içinde
Sayı
Hayır % Gir. dersi
aldınız mı?
içinde
Sayı
% Gir. dersi
aldınız mı?
içinde
3
12
25
42
2,3%
9,2%
19,1%
32,1%
0
1
3
1
,0%
9,1%
27,3%
9,1%
3
13
28
43
2,1%
9,2%
19,7%
30,3%
49
131
37,4% 100,0%
6
11
54,5% 100,0%
55
142
38,7% 100,0%
Tablo 3’de görüldüğü gibi 131 öğrencinin girişimcilik dersi aldığı ve 11’inin
ise almadığı anlaşılmaktadır. Girişimcilik dersi alanların 91 tanesi %69,5 oran ile
mezuniyet sonrasında kendi işini kurmak isterken, almayanlarla birlikte ise bu sayı
98’e çıkmaktadır. Girişimcilik dersi alanların içinde %19,1 olan kararsızların oranı
dışında, katılmayanların oranı %11,5’le oldukça düşük çıkmıştır. Girişimcilik dersi
almayanların da %60’ının iş kurma hedefinin olması, Meslek Yüksek Okullarının
çoğunlukla piyasaya dönük uygulamalı programlar hazırlaması ve ona uygun
dersler vermesine bağlanılabilir. Diğer açıdan bakıldığında ise, girişimcilik dersleri
ile bağlantı kurulduğunda, MYO öğrencilerinin bu dersi alanlarının çoğunluğunun
kendi işlerini kurmalarının önemli olduğu ortaya çıkmıştır.
182
Girişimcilik dersi
aldınız. mı?
Girişimcilik - Eğitim İlişkisi / Entrepreneurship - Education
Tablo 4: Girişimcilik Dersi Alanların Risk Alma İsteği
Risk almayı sevmem
Toplam
Hiç
Çok
Katılmıyorum Kararsızım Katılıyorum
katılmıyorum
katılıyorum
Sayı
46
49
15
13
8
131
Evet % Gir. dersi
35,1%
37,4%
11,5%
9,9%
6,1% 100,0%
aldınız mı?
Sayı
3
5
2
1
1
12
Hayır % Gir. dersi
aldınız mı?
Toplam
25,0%
Sayı
% Gir. dersi
aldınız mı?
41,7%
49
34,3%
16,7%
54
37,8%
8,3%
17
11,9%
8,3% 100,0%
14
9,8%
9
143
6,3% 100,0%
Girişimciliğin önemli unsurlarından biri olan risk alma isteği ve becerisi bu soru
ile anlaşılmaya çalışılmıştır. Bu soru ile birlikte girişimcilik dersi alanlarla yapılan
çapraz tablo neticesinde ilişki kurulmaya çalışılmıştır. Tablo 4’te görüleceği gibi,
öğrencilerin konuya dikkatini çekme ve anketin güvenilirlik testini yapabilmek
amacıyla risk ile ilgili soru olumsuz bir ifade ile sorulmuştur. Alınan yanıtlar,
öğrencilerin kendi işini kurma hedefinde verilenlere yakın oranlarda olduğu
görülmektedir. Bu anlamda, girişimcilik dersi alan öğrenciler içerisinde %72,5 gibi
yüksek oranda risk almayı sevenler olduğu görülmektedir. Kararsızların dışında
kalan ve girişimcilik dersi alanların içinde %16’lık bir oran risk almayı sevmediğini
ifade etmişlerdir. Bu soruda da, iş kurma hedefinin sorgulandığı sorudaki
gibi, girişimcilik dersi almayanlarında risk almayı çoğunlukla benimsedikleri
görülmüştür.
Tablo 5: Üniversitenizin Statüsü ve Risk Alma İlişkisi
Risk almayı sevmem
Toplam
Üniversitenizin
Statüsü
Hiç
Katılmıyorum
katılmıyorum
Özel
Üniversite
Devlet
Üniversitesi
Toplam
Kararsızım
Katılıyorum
27
31,0%
55,1%
22
39,3%
44,9%
36
41,4%
66,7%
18
32,1%
33,3%
11
12,6%
64,7%
6
10,7%
35,3%
9
10,3%
64,3%
5
8,9%
35,7%
49
54
17
14
Çok
katılıyorum
4
87
4,6% 100,0%
44,4% 60,8%
5
56
8,9% 100,0%
55,6% 39,2%
9
143
34,3%
37,8%
11,9%
9,8%
6,3% 100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0% 100,0%
Risk almayı sevip sevmediklerini sorguladığımız soru ile öğrencilerin
üniversitelerinin statülerini karşılaştırdığımız Tablo 5’te, özel ve devlet üniversitesi
fark etmeksizin her iki üniversite öğrencilerinin %70’ler civarında birbirine yakın
183
Uluslararası II. Trakya Bölgesi Kalkınma - Girişimcilik Sempozyumu
oranlarda risk almayı sevdiklerini görmekteyiz. Toplamda her iki üniversite
öğrencilerinin %16,1 oranında risk almayı sevmediklerini belirtmişlerdir. Ankete
cevap verenlerin meslek yüksek okulu öğrencileri olması ve bir mesleğe yönelik
eğitilmelerinden dolayı, onların okul sonrası hayata ve çalışma hayatına diğer
okullara göre daha hazır olacaklarını ve risk alma gibi faktörlere psikolojilerini
uyarladıklarını belirtebiliriz.
Tablo 6: Cinsiyetiniz ve Risk Alma İlişkisi
Risk almayı sevmem
Hiç
Çok
Katılmıyorum Kararsızım Katılıyorum
katılmıyorum
katılıyorum
Bay
Cinsiyetiniz
Bayan
Toplam
Toplam
35
33
10
6
6
90
38,9%
71,4%
14
26,4%
28,6%
36,7%
61,1%
21
39,6%
38,9%
11,1%
58,8%
7
13,2%
41,2%
6,7%
42,9%
8
15,1%
57,1%
6,7%
66,7%
3
5,7%
33,3%
100,0%
62,9%
53
100,0%
37,1%
49
54
17
14
9
143
34,3%
37,8%
11,9%
9,8%
6,3%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
Tablo 6’dan da görülebileceği gibi, risk alma ile cinsiyeti sorguladığımızda,
sorumuza cevap veren 90 erkek öğrencinin 68’i, %73,6 oranıyla, buna karşın 53
adet bayanın 35’i, %66 oranı ile risk almayı sevdiklerini belirtmişlerdir. Yapılan
ampirik çalışmaların çoğunda erkeklerin girişimcilikle ilgili bayanlara göre daha
fazla risk almayı tercih ettikleri görülmüştür. Bayanların sınırlı imkânlarının
olması, sermayeye ulaşamamaları, riske atacak risk sermayelerinin olmaması,
başarısızlık karşısında toplum tarafından dışlanma korkusu ve bayanlara ait olan
fizyolojik nedenlerden dolayı risk almayı daha az tercih ettikleri tespit edilmiştir. Bu
oranlardan erkeklerin bayanlardan az da olsa daha fazla risk almayı tercih ettikleri
ortaya çıkmıştır. Aradaki farkın bu kadar az olması ise, meslek yüksek okulunda
verilen girişimcilik derslerinin olumlu yansıması ve mesleki becerilerin bayanların
kendilerine olan özgüvenlerini artırdıklarını belirtebiliriz.
Meslek hedefiniz
Tablo 7: Meslek Hedefi ve Üniversite Statüsü İlişkisi
Üniversitenizin Statüsü
Özel Üniversite Devlet Üniversitesi
Devlet memurluğu
Sayı
3
7
% Üniv. Statüsü
3,4%
12,3%
Baba mes. devam
Sayı
10
0
% Üniv. Statüsü
11,5%
,0%
Özel sektör
Sayı
32
16
% Üniv. Statüsü
36,8%
28,1%
Kendi işini kurma
Sayı
41
31
% Üniv. Statüsü
47,1%
54,4%
Diğer
Sayı
1
3
% Üniv. Statüsü
1,1%
5,3%
Toplam
Sayı
87
57
% Üniv. Statüsü
184
100,0%
100,0%
Toplam
10
6,9%
10
6,9%
48
33,3%
72
50,0%
4
2,8%
144
100,0%
Girişimcilik - Eğitim İlişkisi / Entrepreneurship - Education
Öğrencilere mezuniyetleri sonrasında mesleki hedeflerinin ne olduğu sorulmuş
olup, Tablo 7’de üniversite statüsü ile ilişkilendirilmiştir. Devlet memurluğu
tercih edenlerin ağırlıklı olarak devlet üniversitesinde kümelendiği görülmektedir.
3 özel ve 7 devlet üniversitesi öğrencisi devlet memurluğunu tercih etmektedir.
Baba mesleğini devam edeceklerinin tamamının (özel üniversite öğrencilerinin
içinde %11,5) özel üniversite öğrencisi olması ayrıca dikkati çekmektedir. Birçok
ebeveyn, özellikle büyük şehirlerde, çocuklarının yaşadıkları şehirdeki üniversiteye
gitmelerini istemekte ve bunun için bedelini ödeyerek çocuklarını aynı şehirdeki
özel üniversitelere göndermektedirler. Özel sektörü tercih edenlerin sayısı özel
üniversitede 32 iken, devlet üniversitesinde 16 olmuştur. Kendi işini kurma
amacında da aynı sırayla 41 ve 31 sayısı Tablo 7’de kendini göstermektedir. Tablo
7’deki oranlar genel olarak, özel üniversite öğrencilerinin daha çok girişimcilik
özelliklerinin gerektiği özel sektörde iş yapma ve baba mesleğinin devamından
yana tavırlarının olduğunu göstermektedir.
Tablo 8: Mesleki Hedef ve Girişimcilik Dersi İlişkisi
Girişimcilik dersi aldınız mı?
Evet
Hayır
9
1
Devlet memurluğu
90,0%
10,0%
6,8%
8,3%
9
1
Baba mesleğini devam
90,0%
10,0%
6,8%
8,3%
47
1
Özel sektör
97,9%
2,1%
35,6%
8,3%
63
9
Kendi işini kurma
87,5%
12,5%
47,7%
75,0%
4
0
Diğer
100,0%
,0%
3,0%
,0%
132
12
Toplam
91,7%
8,3%
100,0%
100,0%
Meslek hedefiniz
Toplam
10
100,0%
6,9%
10
100,0%
6,9%
48
100,0%
33,3%
72
100,0%
50,0%
4
100,0%
2,8%
144
100,0%
100,0%
Anketimize katılan öğrencilerin büyük bir çoğunluğunun %91,7 oranında
girişimcilik dersi aldığını Tablo 8’den görmekteyiz. Girişimcilik dersi alanların
devlet memurluğunu tercih etmesinin diğer seçeneklere göre çok daha az olduğunu
Tablo 8’den anlaşılmaktadır. Evet cevabını verenlerin, hem devlet memurluğu hem
de baba mesleğine olan yaklaşımları anlamlı olarak bulunmasa da, özel sektör ve
kendi işini kurma düşünceleri oldukça anlamlı görülmektedir. Özel sektör ve kendi
işini kurma seçeneklerine, girişimcilik dersi alanların verdiği olumlu yanıtların
oranları toplamı %83,3 gibi yüksek bir oranda çıkmıştır. Daha önceki Tablo 7 ve
185
Uluslararası II. Trakya Bölgesi Kalkınma - Girişimcilik Sempozyumu
Tablo 6’da görüldüğü gibi, öğrencilerin hem risk alma hem de kendi işlerini kurma
düşüncelerinin yüksek çıkması, aynı şekilde Tablo 8’deki veriler tarafından da teyit
edilmektedir.
Tablo 9: Baba Mesleği ve Risk Alma İlişkisi
Risk almayı sevmem
Hiç
Çok
Katılmıyorum Kararsızım Katılıyorum
katılmıyorum
katılıyorum
Babanızın Mesleği
Kamu çalışanı
Toplam
4
5
1
1
0
11
36,4%
45,5%
9,1%
9,1%
,0%
100,0%
8,2%
9,3%
5,9%
7,1%
,0%
7,7%
Özel sektör
çalışanı
8
12
1
3
1
25
32,0%
48,0%
4,0%
12,0%
4,0%
100,0%
16,3%
22,2%
5,9%
21,4%
11,1%
17,5%
Serbest
meslek veya
kendi hes.
çalışan
22
26
7
3
5
63
34,9%
41,3%
11,1%
4,8%
7,9%
100,0%
44,9%
48,1%
41,2%
21,4%
55,6%
44,1%
14
9
8
7
3
41
34,1%
22,0%
19,5%
17,1%
7,3%
100,0%
28,6%
16,7%
47,1%
50,0%
33,3%
28,7%
1
1
0
0
0
2
50,0%
50,0%
,0%
,0%
,0%
100,0%
2,0%
1,9%
,0%
,0%
,0%
1,4%
0
1
0
0
0
1
,0%
100,0%
,0%
,0%
,0%
100,0%
,0%
1,9%
,0%
,0%
,0%
,7%
49
54
17
14
9
143
34,3%
37,8%
11,9%
9,8%
6,3%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
Emekli
İşsiz
Diğer
Toplam
Öğrencilerin girişimcilik özelliklerini ve beklentilerini etkileyen en önemli
unsurlardan bir tanesi, babalarının sahip olduğu mesleklerdir. Tablo 9’da baba
mesleği sorusuna öğrencilerin %44,1’i serbest meslek veya kendi hesabına
çalışanlar yanıtını vermişlerdir. Bunların içinde ise, %73,2 oranında risk almayı
benimsedikleri yanıtı verilmiştir. Yine benzer oranlara özel sektör çalışanı yanıtında
da görmekteyiz. Baba mesleği özel sektör çalışanı olanların %80’i oranında risk
almaktan çekinmediklerini belirtmişlerdir. Serbest meslek ve özel sektör çalışanı
dışında diğer çalışan tiplerinde anlamlı sonuç elde edecek veriler elde edilmemiştir.
Toplamda ise öğrencilerin %72,1’i risk almayı benimsedikleri, %11,9’unun ise
kararsız oldukları ortaya çıkmıştır.
186
Girişimcilik - Eğitim İlişkisi / Entrepreneurship - Education
Tablo 10: Meslek Hedef ve Girişimci Olma Kişilik Özellikleri İlişkisi
Girişimci olmayı, kendi kişilik özelliklerime uygun görmüyorum
Hiç
Çok
Katılmıyorum Kararsızım Katılıyorum
katılmıyorum
katılıyorum
Meslek hedefiniz
Devlet
memurluğu
Baba
mesleğini
devam
Özel sektör
Kendi işini
kurma
Diğer
Toplam
Toplam
2
20,0%
3,4%
6
60,0%
10,3%
1
10,0%
2,4%
1
10,0%
2,4%
4
40,0%
19,0%
0
,0%
,0%
1
10,0%
10,0%
0
,0%
,0%
2
20,0%
15,4%
3
30,0%
23,1%
10
100,0%
6,9%
10
100,0%
6,9%
13
27,1%
22,4%
36
50,0%
62,1%
1
25,0%
1,7%
14
29,2%
33,3%
24
33,3%
57,1%
2
50,0%
4,8%
12
25,0%
57,1%
5
6,9%
23,8%
0
,0%
,0%
5
10,4%
50,0%
3
4,2%
30,0%
1
25,0%
10,0%
4
8,3%
30,8%
4
5,6%
30,8%
0
,0%
,0%
48
100,0%
33,3%
72
100,0%
50,0%
4
100,0%
2,8%
58
42
21
10
13
144
40,3%
29,2%
14,6%
6,9%
9,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
100,0%
Tablo 10’da öğrencilerin mesleki hedefleri ile girişimci olma kişilik özellikleri
arasındaki ilişkiyi yansıtmaktadır. Tablodan da anlaşılacağı gibi, kendilerinin
özelliklerini girişimciliğe uygun görenlerin oranı %79,5 olurken, karasızlar %14,6
ve uygun olmadığını söyleyenler ise %15,9 oranında çıkmıştır. Mesleki hedefleri
arasında da, en yüksek oranı kendi işini kurma ve özel sektör çıkmıştır. Diğer
tablolarda olduğu gibi, özel sektör ve kendi işini kurma ile girişimciliğin kendi kişilik
özelliklerine uygun olduğunu söyleyenler arasında anlamlı bir ilişki ve kümelenme
ortaya çıkmıştır. Kendi işini kurmak isteyenlerin %83,3’ü, özel sektörde çalışmak
isteyenlerin de %56,3’ü girişimciliğin kendi karakterlerine uygun olduğunu
belirtmişlerdir. Sırasıyla %6,9 ve %25 oranlarında ise kararsızların varlığı söz
konusudur.
5. Sonuç ve Değerlendirme
Girişimcilik, sadece ekonomik bir konu değil, bununla birlikte toplumsal ve
kültürel yönü olan çok boyutlu olarak analiz edilmesi gereken bir konudur. Bazı
toplumların demokrasi anlayışlarının seviyesi, gelenekleri ve kültürü, girişimcilik
becerilerinin geliştirilmesi için uygun zemin hazırlarken ve küresel rekabet
ortamında diğerlerine göre önde olurken, gereken bu iklim bazılarında da yeterli
değildir. Günümüzde, üretimin en önemli unsurlarından biri haline gelen gerek
girişimcilik, gerek girişimciliğe ait ikliminin olduğu gerekse olmadığı ülkelerde çok
187
Uluslararası II. Trakya Bölgesi Kalkınma - Girişimcilik Sempozyumu
fazla önemsenmeye başlanmış ve bu doğrultuda son 20 yılda birçok ülkenin eğitim
sistemlerinde yer almaya başlamıştır.
Ülkemizde 10 yıldan beri girişimcilik dersleri hem üniversitelerimizin
fakültelerinde hem de meslek yüksek okulları bünyesinde verilmektedir. Meslek
yüksek okulları, özellikle meslek lisesi mezunlarının, aldıkları mesleki eğitimi
daha ilerilere götürmek ve üniversite mezunu olabilmek için rağbet ettiklerini
görmekteyiz. Çalışmamızda, öğrencilerin mezun olduklarında direk çalışma
hayatına girmelerini sağlayan meslek yüksek okullarındaki mesleki eğitimin,
aldıkları girişimcilik derslerinin, yetiştirilme tarzlarının, kendi kişisel yapılarının
ve ailelerinin eğitimi ve mesleki durumlarının onların girişimcilik kararlarını ne
kadar etkilediği ölçmeye çalışılmıştır.
Yapılan anket çalışması SPSS programında derlendikten sonra, yapılan
değerlendirmede bazı verilerin anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Öncelikle
öğrencilerin büyük bir kısmının (kızlarda oran biraz az da olsa) risk almayı
benimsedikleri, mezuniyetleri sonrasında özel sektörde çalışma ve bireysel iş
yapma düşüncelerinin fazla olduğu, ailelerinin mesleki yapılarından etkilendikleri,
girişimcilik derslerinin girişimcilik düşüncelerini artırdığı ve çok fazla olmasa da
meslek yüksek okulunda verilen mesleki eğitimin mezuniyet sonrasında çalışma
hayatına adapte olmalarını kolaylaştırdığı tespitleri yapılmıştır.
Kaynakça
Akın, “Adnan, İnsan Sermayesi Kaynakları Açısından Girişimci Özellikleri
(Anadolu Girişimcileri Üzerine Bir Araştırma)”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal
Bilimler Dergisi, Nisan 2010, s.8
Blenker, Per, Poul Dreisler, John Kjeidsen, Entrepreneurship Education – the
New Challenge Facing Universities, Working Paper, Aarhus School of Business,
Department of Management, 2006-02, p.8
Botshelo, I.S., Commodification of Knowledge in Developing Economy:
The Case of the University of Botswana, Published by the Forum on Public
Policy, 2008, p. 9.
Castells, Manuel, Martin Ince, Manuel Castells’le Söyleşiler, İstanbul Bilgi
Üniversitesi Yayınları, Çev. Ebru Kılıç, 2004, 31
Castells, Manuel, Pekka Himanen, The Information Society and the Welfare
State, The Finnish Society, Oxford University Press, 2004, p.52
Çelik, Mehmet, Abdulkadir Dilber, Fadime Dilber, “Meslek Yüksekokullu
Öğrencilerinin Sorunları, Sınavsız Geçişin Meslek Yüksekokullarındaki Eğitim
Kalitesine Etkisi Üzerine Bir Araştırma; Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
Örneği”, 1.Uluslararası 5.Ulusal Meslek Yüksekokulları Sempozyumu, 27-29 Mayıs
2009, Selçuk Üniversitesi Kadınhanı Faik İçil Meslek Yüksekokulu, Konya, s.2043
European Commission, Best Procedure Project Entrepreneurship In
Vocatiıonal Education And Training, Final Report Of The Expert Group, Final
version, November 2009, p. 30
Hamidi, Daniel Yar, Karl Wennberg, Henrik Berglund, “Creativity in
entrepreneurship education”, Journal of Small Business and Enterprise
188
Girişimcilik - Eğitim İlişkisi / Entrepreneurship - Education
Development, Vol. 15 No. 2, 2008, Emerald Group Publishing Limited, 1462-6004,
DOI 10.1108/14626000810871691, pp. 304-320.
Kailer, Norbert, “Evaluation of Entrepreneurship Education at Universities”,
http://kgk.bmf.hu/system/files/Kailer_0.pdf, Çevrimiçi, 27-07-2010
Kavi, Ersin, “Türkiye’deki Üniversitelerin Girişimcilikle İlgili Akademik
Birimlerinin Değerlendirilmesi”, I. Trakya Bölgesi Kalkinma ve Girişimcilik
Stratejileri Sempozyumu, 2009, s. 5
Koçak, Orhan, “Bilgi Teknolojilerini Kullanan Yeni Girişimcilik Modelinin İş
Yaratma Etkisi”, Sosyal Siyaset Konferansları, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi
Yayınları, Sayı, 57, ss. 381-405
Luthje, Christian, Nikolaus Franke, “Fostering entrepreneurship through
university education and training: Lessons from Massachusetts Institute of
Technology”, 2nd Annual Conference on: Innovative Research in Management,
May 9 – 11, 2002, Stockholm, Sweden, Session: Management Education in a
Technology Driven Economy, p. 2.
Mets 1, Tonis, Creating Business Model For Commercialization Of
University Research, Management of Organizations: Systematic Research, No.
51, 2009, ETIS 1.2, p.5
Mets 2, Tonis, Entrepreneurial Business Model for Classical Research University,
COMMERCE OF ENGINEERING DECISIONS, 2785 Inzinerine EkonomikaEngineering Economics, 2010, 21(1), p. 82.
Onstek, Jeroen, “Entrepreneurship End Vocational Education”, CINOP, Den
Bosch, Netherlands, European Educational Research Journal, Volume 2, Number
1, 2003, p. 74
Periquet, Anna Marie K., Entrepreneurship Development, Young
Entrepreneurs Group-Asia Pacific, CACCI, CACCI Journal, Vol. 1, 2006, p.2
SOYLU, Ali, Yüksel KEPENEK. “Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Girişimcilik
Düzeyleri ve Aldıkları Eğitimin Girişimciliğe Olan Katkılarının Belirlenmesi: Pau
Honaz Meslek Yüksekokulu Örneği”, 2. ULUSLARARASI GİRİŞİMCİLİK KONGRESİ,
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Yayınları: 112, Kongreler Dizisi: 16, 2008,
s. 459
Szabo, Antal, “Education For Entrepreneurship From Kindergarden To Adult
Learning”, Prepared For The International Conference On Law, Economics And
Management Icelm3, 2008, 10
The Consortium for Entrepreneurship Education, Accelerating Entrepreneurship
Everywhere, Columbus, Ohio, The National Content Standards for Entrepreneurship
Education and related Toolkit, 2004, p. 4
TUNÇ, Abdülkadir, “Yüksek Okullarına Sınavsız Geçişin Değerlendirilmesi”,
ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi,Cilt 1, Sayı 2, 2005, s. 75-81
Zaim, Halil, Orhan Koçak, “Bilgi Çalışanının Memnuniyeti”, Journal of Yasar
University, 2010 18 (5) 2985-2994
189
Download

Editör Yrd. Doç. Dr. Muharrem ÖZTEL Arş. Gör. Hüseyin