PARAGRAFTA ANA DÜŞÜNCE
Bir kitapta anlatılanlar kısa bir yazıyla, kısa bir yazıda
anlatılanlar bir paragrafla, bir paragrafta anlatılanlar
da bir cümleyle özetlenebilir. İşte ana düşünce, bir
paragrafın tek bir cümleyle özetlenmiş biçimidir.
Bir parçada yazarın okura anlatmak istediği asıl
düşünceye “Ana Düşünce” denir. “Ana Düşünce”
yazarın okura vermek istediği mesajdır.





Paragrafta verilmek istenen en kapsamlı
yargı ana düşüncedir.
Paragrafta verilmek istenen iletinin en kısa
ve açık ifadesi ana düşüncedir.
Paragrafta verilmek istenen asıl görüş ana
düşüncedir.
Paragrafta verilmek istenen düşünce ana
düşüncedir.
Paragrafta yazarın savunduğu görüş ana
düşüncedir.
Ana düşünce soruları paragraf soruları içinde en
yüksek sayıyı oluşturur. Ancak bu sorularda ana
düşünce sözü çok fazla kullanılmaz. Aşağıdaki soru
cümleleri, çıkmış bazı ana düşünce sorularından
seçilmiştir:









Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden
hangisidir?
Bu parçada asıl anlatılmak istenen
aşağıdakilerden hangisidir?
Bu
parçada
anlatılmak
istenen
aşağıdakilerden hangisidir?
Bu parçada asıl söylenmek istenen
aşağıdakilerden hangisidir?
Bu parçadan çıkarılabilecek en kapsamlı
yargı aşağıdakilerin hangisidir?
Bu parçada vurgulanmak istenen düşünce
aşağıdakilerden hangisidir?
Bu
parçada
vurgulanmak
istenen
aşağıdakilerin hangisidir?
Bu
parçada
aşağıdakilerin
hangisi
vurgulanmaktadır?
Yazarın bu sözüyle belirmek istediği
aşağıdakilerden hangisidir?

Bu parçada söz konusu yazarla ilgili olarak
anlatılmak istenen aşağıdakilerin hangisidir?
Ana düşünce sorularında kimi zaman yazar,
anlatmak istediği düşünceyi anahtar
cümlelerle veya sözlerle okura sezdirir. Bir
ana düşünce sorusunun metni içinde
“Kısaca, özetle, ama, fakat, önemli olan,
bana öyle geliyor ki, bence, sonuç olarak,
işin sırrı, çünkü anlatmak istediğim,
kanımca, öyleyse…” gibi sözler geçiyorsa o
sözlerden sonraki cümleyi iyi yorumlamak
gerekir. Çünkü nu sözlerden sonra gelen
cümlelerde ana düşünce okura sezdirilir.
Ana Düşüncenin İfade Ediliş Biçimi:
1. Tip Paragraf: Bazı paragraflarda önce ana
düşünce söylenir. Daha sonra bu düşünce
geliştirilir. Ana düşüncenin sezdirildiği
anahtar cümle tümdengelim yöntemiyle
yazılmış, yani önce düşünce verilip sonra
açıklamanın
yapıldığı
paragraflarda
parçanın girişinde yer alır.
Ana Düşünce
Paragraf
Örnek:
“Bir dili ancak o dili ana dili olarak öğrenip
konuşanlar zenginleştirir ve geliştirir. Dilin
estetiğinden,
ruhundan,
inceliklerinden
haberdar
olmak
gerekir
bir
dili
zenginleştirmek için. Bunu da en iyi, o dili
anadili olarak öğrenip konuşanlar bilir. Dili
geliştirmek, zenginleştirmek isteyen birinin
söz konusu dili, anadili değilse, o kişi o dile
yabancıdır. Yabancı biri o dilin olanaklarını
bilemez ki o dile bir şeyler kazandırsın, dilin
söz varlığını zenginleştirsin, o dile yeni bir ufuk
açsın. O dili, anadili olarak konuşan kişinin
işidir bu.”
Bu
parçayı
okuduğumuzda
bütün
cümlelerin, parçanın ilk cümlesi etrafında
döndüğünü, ilk cümlede anlatılmak
istenen
düşünceyi
desteklediğini
görüyoruz.
3. Tip paragraf: Bazı ana düşünce
sorularında ana düşünce belli bir söz veya
cümle ile okura sezdirilmez. Bu tür
paragraflarda ana düşünce parçanın
bütününden çıkarılır.
Yardımcı Düşünce
2. Tip Paragraf: Bazı paragraflarda önce
düşünce geliştirilir, en son ana düşünce
söylenir. Tümevarım yöntemiyle yazılmış
paragraflarda ana düşüncenin sezdirildiği
cümle parçanın sonunda yer alır.
Yardımcı Düşünce
Ana Düşünce
Yardımcı Düşünce
Örnek:
Paragraf
Ana Düşünce
Örnek:
“Yüzyıllardan beri, bilgilerimizi, öğrenimimizi,
başkalarının düşüncelerini dil yoluyla elde
ederiz. Kendi düşüncelerimiz de kafamızın
içinde dilin yardımıyla oluşur; olgunlaşır. Dilin
doğurduğu düşünceyi, yine dilin yardımıyla
olgunlaştırırız. Dil aracılığıyla düşünür, yeni
yeni düşüncelere ulaşırız. Ulaştığımız yeni
düşünceleri yine dille ortaya koyar, onları
başkalarına yine dil aracılığıyla ulaştırırız.
Kısaca söylemek gerekirse dil, düşüncenin
yaratıcısı ve geliştiricisidir.”
Bu parçada bütün cümlelerin, parçanın son
cümlesinde dile getirilen yargıyı anlatmak için
kullanıldığını görüyoruz. Parçanın bütününde
“dilin
düşünceyi
üretip
geliştirdiği”
anlatılıyor.
Zaten
“Kısaca
söylemek
gerekirse…”
sözünden
de
parçada
anlatılanların son cümlede özetlendiğini,
dolayısıyla bu cümlenin parçanın ana
düşüncesini içerdiğini anlıyoruz.
“Bir yazarın yaşamı ve yapıtıyla ilgili çok sayıda
bilgi olabilir. Bu bilgileri, o yazarın yapıtını
eleştirmede size yardımcı olsun diye
kullanmaya kalkıştığınızda durum biraz
değişir. Çünkü yazarın yaşamöyküsündeki
ben’i ile yapıtındaki ben’i arasındaki ilişki bire
bir uyuşmayabilir. Bu durumda o bilgilerle
yapıttaki bilgileri daha yakından, daha
ayrıntıya inerek gözlemlemek, sorgulamak
gerekir. Sürdürülecek çalışma hem yapıt içi
hem dışı olduğundan daha uzun bir zaman ve
çalışma gerektirir. Bir yandan yazarın
yaşamıyla ilgili belgelerin taranması, öte
yandan da yapıttaki karşılıkların belirlenmesi,
zorlu bir çalışmayı beraberinde getirir.
Dolayısıyla bu bilgiler, yapıtı eleştirmede daha
fazla emek ve zaman harcamak anlamına
gelir.”
Bu parçayı okuduğumuzda ana düşünceyi
içeren bir cümleyle karşılaşmıyoruz. Bu
durumda ana düşünceyi parçanın genelinden
çıkarmamız gerekir. Parçanın bütününde “Bir
yazarın yaşamıyla ilgili bilgiler, o yazarın
yapıtını eleştirmede kolaylık sağlamaz.”
düşüncesi anlatılmak istenmiştir
PARAGRAFTA ANA DÜŞÜNCE
Download

PARAGRAFTA ANA DÜŞÜNCE