H.Latif İŞCEN – A sınıfı İG Uzmanı – Sosyolog – Endüstri Müh
Aile Danışmanı

Gürültü

Titreşim

Termal Konfor ; nem, sıcaklık veya soğukta çalışma, ısıtma ve havalandırma

Aydınlatma

İyonize ve non iyonize ışınlar

Alçak ve yüksek basınç
Gürültü
Titreşim
Radyasyon
Aydınlatma
Havalandırma
Hava Akımı
Isı
Basınç
•
•
•
•
Gürültü şiddeti desibel olarak ölçülür.
Her 3 dB’lik artışda, ses iki kat artar.
Her 10 dB’lik artışta, ses on kat artar.
Desibel Skalaları
• A skalası: İnsan kulağının işitmelerinde
• B scale: Telefon şirketlerince kullanılır
• C scale: Tüm seslerde kullanılır
Anlık gürültü
ölçün
KATI ACİL ÇIKIŞ PLANI VE YAPILACAK İŞLEMLER
kotrol odası
80,8 dba
68 dba
72 dba
Gürültü
Haritası
Oluşturun
87 dba
82,6 dba
67 dba
94.3 dba
Anlık ve Dozimetrik Gürültü Ölçüm Formu
G-IGN-IT 014-01
Kontrol Eden: Hacı Latif İŞCEN
Dönem: 13-11-2008/28-05-2009
Tarih:13,11,2008
82,4 dba
80,8 dba
83 dba
82 dba
X < 80 dBA
80 < X < 85
85 < X < 90
X > 90 dBA
Gürültülü
Alanlardaki İşi
ve Kişileri
Belirle
Kişilere
Dozimetrik
Ölçüm Yaptır /
Yap
Sıra No
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
Anlık Ölçüm Yapılan Alan
Ölçüm Değeri
Kule 7
Kule 6
Kule 5
Kule 4
Kule 3
Kule 2
Kule 1 Atomizasyon
Kule Sıcak Hava Jeneratörü
Tote - Bin
Koz.Ambalaj Malzeme Depo
Forklift Atölyesi
Sülfonasyon Operatör Odası
Sülfonasyon Fan Odası
Sülfonasyon Üretim Sahası
Toz Paketleme
Soyunma Odaları -Mühendislik
İdari Bina
Sevkiyat Alanı
Likit Şişe Boşaltma Katı
Likit Mixer Zemin Kat
Likit Mixer 1. Kat
Likit Mixer 2. Kat
Likit Mixer 3. Kat
Bidon Dolum Hatları
Mezain Katlar
Kazan Operatör Odası
Kazan Çalışma Alanı
Likit Yardımcı İşletmeler
Likit Paketleme
Likit Ronchi 1 şişe sıralayıcı
Likit Ronchi 2 şişe sıralayıcı
Likit Ronchi 1 kapak makinası
Likit Ronchi 2 kapak makinası
Domestos dolum
Puk Hattı
Line 1 Dolum
Line 1 kapak makinası
Line 2 Kapak makinası
Line 3 Hattı
Line 6 hattı
Line 4-Line 5
80-83 dba
73-80 dba
103 dba
81-84 dba
71-74 dba
74-80 dba
73-84 dba
73-78 dba
91-92 dba
73.6-79.6 dba
65-67 dba
71 dba
68-75 dba
101 dba
72-84dba
69-82dba
68-80 dba
65-78 dba
65-78 dba
65-78 dba
68-79 dba
73-79 dba
73-79 dba
73-79 dba
75-79 dba
60-65dba
68-75dba
84-90dba
73-82dba
73-85dba
85 dba
85dba
86dba
86dba
73-85dba
85-87 dba
85-91dba
85-88dba
85-88dba
83-87 dba
83-89 dba
72-84dba
Toplam Fabrika Ortalama
Maximum
Özel Koşul
PY
PY
PY
PV
PV
PV
PY
PV
PY
PV
PV
PV
PV
PY
PY
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
PV
90 dBa
Ölçüm Yapılan
Personel
Dozimetrik Limit
Değer
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
87dba
Minimum
62 dBa
LavAg
Dozimetrik
Ölçüm Değeri
Lavg
Açıklama
Önlem
Kompresör odası
Giriş Kulaklık Zorunlu
Sıcak Hava Jeneratörü
Giriş Kulaklık Zorunlu
Fan odası
Giriş Kulaklık Zorunlu
78dba
İsmet Tokgöz
79,6 dba
73,4dba
79,6 dba
79,6 dba
Alkın Dönmez
Haydar çavdar
84 dba
84 dba
84 dba
75 dba
84 dba
84 dba
84 dBa
M.Zafer Kala
Aşım Değeri
*Genel Kontroller 6 Ayda bir anlık gürültü ölçüm cihazı ile yapılarak kaydedilir. 85 dBa Üzerindeki kısımlarda Dozmetre ile ölçüm yapılarak kaydedilir .87 dBa aşım durumunda kulaklık takmakla zorunlu alan olarak belirlenir.
** 85 dBa altındaki anlık ölçüm değerlerinin ölçülen alanın ortalaması alınır.
*** Personel çalışması olmayan alanlarda PY ibaresi koyularak dozimetrik ölçüm yapılmaz.
**** PY İbaresi olan alanlarda çalışma esnasında kulaklık takmak zorunludur.
PV : Personel Var
PY: Personel Yok.
Aşım Olan
Bölgelere
Önlem Al
Kontrol
Onay
Çalışmada Kulaklık
Çalışmada Kulaklık
Çalışmada Kulaklık
Çalışmada Kulaklık
Çalışmada Kulaklık
Çalışmada Kulaklık
Zorunlu
Zorunlu
Zorunlu
Zorunlu
Zorunlu
Zorunlu
Cinsi
Pamuk
Parafinli pamuk
Cam pamuğu
Kulak tıkacı
Manşon tipi Kulaklık
Derecesi
5 - 16 dB
20 - 35 dB
7,5 - 32 dB
20 - 45 dB
12 - 48 dB
Gürültü
Titreşim
Radyasyon
Aydınlatma
Havalandırma
Hava Akımı
Isı
Basınç
Aydınlık Düzeyi: Aydınlık şiddeti:(E), düsen ışıksal akının ydınlatılacak yüzeye
olan oranını bildirir.
• Aydınlık şiddeti, 1 Lm değerindeki ışık akısının 1 m² yüzeye eşit
yayılmıs şekilde düştüğü durumda 1 lx değerindedir.
Birimi Lux (lx) dür.
• Bir ortamın aydınlatma düzeyi, Luxmetre adlı ölçüm cihazları ile belirlenir.
• Işık Şiddeti : Bir ısık kaynağı, ışıksal akısını ( φ ) genelde çeşitli
yönlere ve değişik şiddette yayar.
• Belli bir yönde yayılan ışık yoğunluğu, ışık şiddeti (ı) olarak
adlandırılır. Birimi Candela ( cd ) dır.
Lüxmetre ile
ölçün
Lüx Haritası
Oluşturun
Aydınlatmaları
Yenileyin
Periyodik
Takibini
Oluşturun
Kontrol Edin
Asgari aydınlatma miktarı
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Genel aydınlatma 50 lüx
Özel
100 lüx
Mutfak
100 lüx
Yemekhane
125 lüx
Az kul. genel depo 25 lüx
Çok kul. genel depo 50 lüx
Büyük mlz. depo
50 lüx
Küçük mlz. depo
200 lüx
Dükkanlar
150 lüx
Teknik isyeri
400 lüx
Satıs salonları
500 lüx
Laboratuarlarda
500 lüx
Fabrikalarda
500 lüx
Mekanlara Göre Aydınlatma Şiddetleri
Bekleme Salonları
Açık Ofisler
Toplantı Odaları
Ofisler
Rutin ofis işleri
Kötü kontrastta çalışma
Genel arka ışık
İşyerindeki açık alanlar,
Yol ve merdivenler
300 lux
750 lux
500 lux
500 lux
400 lux
600 lux
160-240 lux
dış yollar, geçitler 20 lux
50 lux
ABD’de yapılan araştırmalarda
kazaların %16 sı aydınlatma
eksikliği nedeni ile
gerçekleşmektedir.
Sanayi tesislerinde floresan lâmbayla aydınlatma yapılıyorsa besleme mutlaka üç faz ile
yapılmalıdır. Tek faz ile aydınlatma yapıldığında dönen cisimler duruyormuş gibi görünür.
Göz yanılması olarak nitelenen duruma stroboskobik olay denir.
Üç faz dağıtılmış aydınlatma !
Önemli Maddelerin
Yansıma Katsayısı !
• Beyaz %75 ve daha fazlasını
• Açık renkler %50-75 arası (azalan soğuk renkler)
• Orta renkler % 20-50 arası (parlak sıcak renkler)
• Koyu renkler %20 veya daha az miktarda ışığı yansıtırlar.
Gürültü
Aydınlatm
a
Titreşim
Radyasyo
n
Havalandırm
a
Hava Akımı
Isı
Basınç
İyonize ve Non –İyonize Işınlar ( Radyasyon )
• Radyasyon Latince bir kelime olup dilimizde ışıma olarak
kullanılır.
• Atomlardan, Güneş’ten ve diğer yıldızlardan yayılan enerjiye,
radyasyon enerji denir.
• Radyasyon enerji ya dalga biçiminde ya da parçacık modeli ile
yayılırlar.
• Işık ışınları, ısı, X-ışınları, radyoaktif maddelerin saldığı ışınlar
ve evrenden gelen kozmik ışınların hepsi birer radyasyon
biçimidir.
• Bazı radyasyonlar çok küçük parçacıklardan, bazıları da
dalgalardan oluşur.
İyonize ve Non –İyonize Işınlar ( Radyasyon )
Elektromanyetik spektrumdaki ışınlar sahip oldukları enerjiye
göre iki gruba ayrılır.
1. İYONLAŞTIRICI RADYASYON : Partiküler (alfa ve beta radyasyon) veya
elektromanyetik dalgalar (X ve gama ışınları)
2. İYONLAŞTIRICI OLMAYAN RADYASYON: Ortama iyonlaştırıcı etki
yapmayan mor ötesi (UV) ışınlar, görünür ışık ve kızılötesi (IR) ışınlar ile mikro
dalgalar ve radyo frekansı (RF)
22
İyonize ve Non –İyonize Işınlar ( Radyasyon )
Radyasyon, vücut dokularında enerji depolanması
yolu ile hücre hasarı veya ölümüne dek uzanan olaylar
zincirine neden olur.
 ALARA prensibi, tüm radyasyon dozlarının mümkün olduğu kadar
düşük tutulması gerektiğini tanımlar.
 Bergonie ve Tribondeau, hızlı bölünen ve undiferansiye hücrelerin
radyasyona çok duyarlı olduklarını tanımladılar (1906)
23
İyonize ve Non –İyonize Işınlar ( Radyasyon )
Radyasyon tipi, dokuların radyasyona maruz kalma
hızı, dokularda absorbe edilen toplam enerji miktarı
ve doku özellikleri hücresel hasarın derecesini
belirleyen önemli faktörlerdir.
Direkt etkiler radyasyonun birincil etkisi sonucu oluşur.
Örnek; moleküllerin iyonizasyonuyla DNA zincirinin kırılmasıdır.
İndirekt etkiler serbest radikallerin kimyasal reaksiyonları ve diğer radyasyon
ürünleri sonucu oluşur.
Örnek; OH· radikalinin DNA şekerine saldırarak DNA ipliğini kırması.
İyonize ve Non –İyonize Işınlar ( Radyasyon )

Maruz kalınan radyasyon dozunun kantitatif ölçümü risk
değerlendirmek için gereklidir.

Dozimetrik ölçümler, absorbe edilen doz (rad veya Gray) ve efektif
doz (rem veya Sievert) ile tanımlanır.

İnsanlarda radyasyonun istenmeyen etkileri başlıca iki gruba ayrılır.
 Deterministik (non-stokastik)etkiler
 Stokastik etkiler
25
A. Radyasyon çalışanları için MPD değerleri
ETKİNİN TİPİ
ICRP (1990)
Stokastik etki (kanser ve
kalıtsal etki) için yıllık
efektif doz
Ardışık 5 yıllık ortalama 2 rem
(20 mSv)/ yıl,
bir yılda 50 mSv
aşmamalıdır
Stokastik etki için
kümülatif efektif doz
Doku için yıllık efektif doz
(non-stokastik etki)
Lens
Diğer tüm organlar (deri,
eller vb)
NCRP
5 rem (50 mSv)
1 rem x yaş yıl
10 mSv x yaş yıl
15 rem (150 mSv)
50 rem (500 mSv)
15 rem (150 mSv)
50 rem (500 mSv)
*18 yaşından küçükler radyasyon işlerinde çalışamaz
*Gebe radyasyon elemanı batın yüzeyine gebelik süresince 1 mSv
radyasyon alabilir. Gözetimli alanlarda çalışmalıdır.
26
B. Toplumdaki kişiler için MPD değerleri
ETKİNİN TİPİ
ICRP (1990)
Stokastik etki için yıllık
efektif doz
Sürekli veya sık
Nadir maruziyet
0.1 rem (1 mSv)
0.1 rem (1 mSv)
0.5 rem (5 mSv)
Eğitim sırasında
Doku için yıllık efektif doz
(non-stokastik etki)
Lens
Ekstremiteler
NCRP
0.1 rem (1 mSv)
1.5 rem (15 mSv)
5 rem (50 mSv)
5 rem (50 mSv)
5 rem (50 mSv)
C. Fötüs için MPD değerleri
Total etki
Stokastik etki için doz
Bir aylık efektif doz
0.2 rem (2 mSv)
0.5 rem (5 mSv)
0.5 rem27(5 mSv)
İyonize ve Non –İyonize Işınlar ( Radyasyon )
•Radyografi teknisyenleri kurşun paravan arkasında çalıştıkları için
radyasyon maruziyet dozu <1 mikroSv/işlem ‘dir.
•Mobil unitlerde zırhlama olmayacağı için maruziyet dozu artar.
•Bilgisayarlı tomografi ile görüntüleme sırasında hastanın maruz
kalacağı doz oldukça yüksek olmakla birlikte çalışanın alacağı doz
düşüktür, çünkü primer ışınlar iyi kolimedir ve saçılma azdır.
28

Pediatrik floroskopik uygulamalar ve BT sırasında görevli personel
ekstremitesinin maruz kaldığı doz rutin radyolojik işlemlerden
yüksektir.
 İşlem
 Kollar

süresi erişkine göre daha uzun
primer ışınlara doğrudan maruz kalmakta
Ancak, daha önceki çalışmalarda personelin ekstremite efektif
dozunun yıllık kabul edilir dozu aşmadığı (< 500 mSv/yıl)
gösterilmiştir
29
Br J Radiol 2002; 75: 249

Radyonüklidlerin hastaya tanı ve tedavi amaçlı uygulandığı
nükleer tıp bölümünde çalışan personel açık radyasyon
kaynağından sürekli maruziyet riski altındadır.

Radyofarmasötiklerin hazırlanmasında görevli personelin
yıllık tüm vücut efektif dozu 5 mSv’a ulaşabilir.

Eller ve parmaklar için bu değer, maksimum kabul edilir
sınıra (500 mSv) dek çıkabilir.

Ekstremitelerin radyasyon maruziyeti uygun zırhlama ve
radyoaktif madde hazırlama süresinin kısaltılması ile
belirgin azalacaktır.
30
İyonize ve Non –İyonize Işınlar ( Radyasyon )

Örn, nükleer tıp teknisyeni sıcak laboratuvarda çalışmaya ilk başladığında 3
aylık dönem için ölçülen tüm vücut EDE 0.15 mSv, eğitim alınca 0.1 mSv’dan
düşük

Yılda 0.15x4 = 0.6 mSv << 50 mSv

Maruziyet MPD deüerinden çok düşüktür. Eğitim ile sürenin kısalması ve
radyasyondan korunma prensiplerinin öğrenilmesi radyasyon maruziyetinin
anlamlı düzeyde azaltmaktadır.

Diğer bir yaklaşımda aylık kabul edilen doz 1.6 mSv olup ölçümler bunun
altındadır.

Ancak ölçülen değer 1.6 mSv/ay düzeyini aşarsa dikkat!!!
Yıllık alınan doz 50 mSv/yıl aşarsa sonraki 4 yıl dikkat!!! (5 yıllık ortalama
20 mSv /yıl değerini aşamaz.)

31
İyonize ve Non –İyonize Işınlar ( Radyasyon )

Nükleer tıp birimlerinde kaynak açık oduğu için daha yüksek maruziyet
beklenirken radyasyon güvenliği önlemleri alındığı ve bu konuda eğitimli kişiler
çalıştığı için radyofarmasistlerin yıllık efektif dozu < 1 mSv’ dır.

Ülkemizde nükleer tıp çalışanlarının aldığı ortalama yıllık doz ise 5 mSv’ı aşmaz.

Nükleer tıp biriminde PET/BT ve SPECT görüntülemede dönüşümlü olarak çalışan
teknisyenlerin radyasyon maruziyetlerinin incelendiği bir çalışmada;

Günlük ort. PET/BT hasta sayısı 6.8 ve tüm vücut radyasyon maruziyeti 4.5 mikroSv
/çalışma (31 mikroSv/gün) olarak bildirilmektedir. 31x20=620 mikroSv/ay ve 620x12=
7440 mikroSv/yıl = 7.5 mSv/yıl << 50 mSv
32

Radyasyon daha yüksek olmakla birlikte tüm vücut
maruziyet dozu kabul edilir sınırlar içindedir.

Hastadan saçılve tam zırhlama mümkün değildiran
ışınlar başlıca radyasyon kaynağıdır.

Floroskopi odasında bulunan personelin radyasyon
maruziyet hızı 2 mGy/saat veya daha fazla olabilir.
33
Mesafe
Zaman
Uzaklık etkisi
Zırhlama
Kurşun önlük etkisi
34
(AAPM 1998; NCRP 2002)

Radyasyon ile uğraşan elemanların radyasyon
güvenliği eğitimi alması radyasyondan korunmada
en önemli konudur.

Kurşun önlük, gözlük ve boyunluk kullanılması,
zırhlamaya dikkat edilmesi , gerektiğinde kurşun
eldiven giyilmesi ve özellikle floroskopik
çalışmalarda radyasyona mümkün olduğu kadar
kısa süreli maruz kalınması total vücut ve spesifik
organ radyasyon maruz dozunu azaltacaktır.
35

Radyasyon alanlarının uygun havalandırma sistemi bulunmalı

Radyoloji birimlerinde tabana yakın, nükleer tıpta tavana yakın ve
sirkülasyon hızı yüksek

Hastane genel havalandırma sisteminden ayrı
Radyasyondan koruma kısmı Dr Suna Kıraç Sunumundan Alınmıştır .
36
Gözlerin radyasyon maruziyetini azaltmak için X-ışını saçılımının yönü değiştirilmeli
37

Floroskopi uygulaması sırasında X-ışını tüpü yatağın altında ve hastaya mümkün olduğu kadar yakın olmalı

Hem hasta hem hekimin radyasyon maruziyeti azalır

Görüntü kalitesi düzelir (hava etkisi yok)
38
 Yardımcı personel eğitilmeli
 Floroskopik görüntüleme
anında, özellikle yüksek doz hızı
modlarında, yardımcı personel
masadan uzaklaştırılmalı
 İntermitant etkileşim ile
maruz kaldığı doz azaltılmalıdır.
39
Hareketli kurşun zırh kullanılmalı
Zırh mümkün olduğu kadar
hastaya yakın yerleştirilmeli
Operatörün konumuna göre zırh
pozisyonu ayarlanmalı
Operatör maruziyeti % 90 dan
fazla azalır
40
FSL Eğitim ve Danışmanlık Tic. Ltd. Şti.
“İnsan Değerlidir”
H. Latif İŞCEN – A Sınıfı İG Uzmanı
Katkınız ve İlginize teşekkür ederim...
Download

50 mSv