İSTANBrL TİCARET laASI
pr ¸o¸kiEoİ vETİŞTİRİCİLİĞİ
ETarla Balıkçılığı)
AoAŞTIoMApI
Hazırlayan
ARZr YrRTMAN
İÇİNaEKİLER
NK= T¸RKİYE’aE BALIKÇILIK VE Sr ¸R¸NLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ
NKNK Türkiye’de pu ¸rünleri haynakları
NK2K pu ¸rünleri haynakları Açısından dAm BĞlgesi
NKPK pu ¸rünleri ¸retimi
OK= ¸LKEMİZaE Sr ¸R¸NLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ
2KNK İçsu ¸rünleri vetiştiriciliği
2K2K aeniz ¸rünleri vetiştiriciliği
2KPK pu ¸rünleri vetiştiriciliğine Başlamada İzlenecek vasal mrçsedür
2K4K Türkiye’de pu ¸rünleri Tüketimi
2KRK pu ¸rünleri aış Ticareti
PK= AKaENİZ ¸LKELERİNaE Sr ¸R¸NLERİ YETİŞTİRİCİLİĞİ
4K= AVRrPA BİRLİĞİ’NaE BALIKÇILIK VE Sr ¸R¸NLERİ
YETİŞTİRİCİLİĞİ
PKNK AB’de pu ¸rünleri vetiştiriciliği
PK2K AB pu ¸rünleri vetiştiriciliğinin vapısı
PKPK AB’de pektĞre İlişkin vasal aüzenlemeler
RK a¸NYAaA BALIKÇILIK VE Sr ¸R¸NLERİ
RKNK ¸retim ve Tüketim aurumu
RK2K aünyada pu ¸rünleri vetiştiriciliğinin delişimi
RKPK pektĞrdeki İstiÜdam aurumu
RK4K aünya Balık ¸retim ve Tüketimine İlişkin deleceğe aĞnük TaÜminler
SK lRGANİK Sr ¸R¸NLERİ ¸RETİMİ
TK GENEL aEĞERLENaİRME
UK SlNrÇ VE ÖNERİLER
KAYNAKLAR
=
=
NK=T¸ohİvb’ab=BAifhÇfifh=sb=pr=¸o¸kiboİ=vbTİŞTİRİCİLİĞİ=
=
=
NKNK=Türkiye’Çe=pu=¸rünleri=haynakları=
qürkiye üç tarafı Çenizlerle çevrili çlmasının Ççğal sçnucu çlarak UKPPP km
uzunluğunÇa kıyılarıI NTTKTN4 kmK uzunluğunÇa neÜirleriI Ööl ve Ööletleri ile cçğrafi
açıÇan çlÇukça zenÖin su kaynaklarına saÜiptirK qçplam yüzölçümü OSKMMM Üektara
yaklaşan bu su kaynakları Üem avcılık Üem Çe yetiştiricilik yçluyla su ürünleri
üretimine uyÖunÇurK
=
=
TABilWN=
T¸ohİvb=pr=¸o¸kiboİ=hAvkAhiAof=
=
¸retim=Alanları=
AÇeÇi=
Büyüklüğü=EeaF=
Tabii=dĞl=
OMM
VMSKNNU
Baraj=dĞlü=
OMS
P4OKPTT
dĞlet=
VRP
NRKRMM
keÜir=ve=ırmak=
PP
J
aenizler=
4
O4KSMTKOMM
TlmiAj=
ORKUTNKNVR=
NPVS
haynakW aİbI pu ¸rünleri İstatistikleri OMMO
rzunluğu=EhmF=
J
J
J
NTTKTN4
UKPPP
NUSKM4T=
¸lkemizÇe elÇe eÇilen balıkların BUM’ine yakını ÇenizlerÇen elÇe eÇilmekteÇirK
B T kaÇarı içsularÇan Öeri kalan miktar iseI yetiştiricilik yçluyla elÇe eÇilmekteÇirK
Avcılık yçluyla elÇe eÇilen balıkların büyük kısmı açğu ve Batı haraÇeniz
BölÖelerinÇe Üemen Üemen Çenize kıyısı çlan tüm illerÇe avlanmaktaÇırK jarmara
BölÖesinÇe; İstanbulI qekirÇağI ÇanakkaleI BursaI BalıkesirI hçcaeli ve valçva’ÇaI
bÖe BölÖesinÇe; bÇirneI ÇanakkaleI İzmirI BalıkesirI AyÇın ve juğlaI AkÇeniz
BölÖesinÇe ise AntalyaI İçelI AÇana ve eatay’Ça balıkçılık yapılmaktaÇırK
NKOK pu=¸rünleri=haynakları=AçısınÇan=dAm=BĞlÖesi=
¸lke ekçnçmisi ve tarımı için en büyük kaynaklarÇan biri Çe Üayata Öeçirilen
dAm prçjesiÇirK ¸lkemizÇeki sulanabilir arazi pçtansiyelinin NL4’üI yer altı sularının
NL4’üI ÜiÇrçelektrik enerjisinin NL4’ünün bu bölÖeÇe çlÇuğu Çüşünülürse pçtansiyelin
büyüklüğü ÇaÜa iyi anlaşılabilmekteÇirK
¸lkemizÇeki en zenÖin akarsu kaynaklarınÇan çlan cırat ve aicle neÜirlerinin
sağlaÇığı su ile çluşturulan baraj Ööl ve Ööletlerinin çluşturÇuğu pçtansiyel Üem ülke
Üem Çe bölÖe ekçnçmisi açısınÇan çlÇukça önemliÇirK BölÖeÇeki neÜirlerin tçplam
uzunluğu OKOPR kmKI Ççğal Ööllerin yüzölçümü SKRMM ÜaKI baraj Ööllerinin tçplam
yüzölçümü ise NPMKMMM ÜaK civarınÇaÇırK
Fırat ve aicle neÜir ÜavzasınÇa işletmeye açılmış NO aÇet baraj Öölü ve çluşan
yüzey alanı ülkemizÇe çluşmuş baraj Öölleri yüzey alanının BPU’ini çluşturmaktaÇırK
İnşası Çevam eÇen baraj Öölleri ve planlananlarla birlikte çluşacak yüzey alanının ise
ülkemizÇeki baraj Ööllerinin yaklaşık BSR’ini çluşturması beklenmekteÇirK
dAm BölÖesinÇe yapılacak çalışmalar sçnucu Üalen yaklaşık VMM tçnLyıl çlan
üretimin Ççğal avcılık yçlu ile Çünya çrtalamalarına Ööre yaklaşık NMKMMM tçnI
yetiştiricilik ile yaklaşık NOKMMM tçnLyıl balık ve tçplamÇa yaklaşık OOKMMM tçn üretilmesi
mümkün çlÇuğuI bunun qürkiye tçplam üretiminin yaklaşık B 4’üI iç su üretiminin ise
B OR’i kaÇar çlacağı belirlenmiştirK
NKPK=pu=¸rünleri=¸retimi=
=
pu ürünleri kaynaklarımızın çlÇukça zenÖin çlmasına rağmen balıkçılık ve su
ürünleri yetiştirciliğinin ülke ekçnçmisine katkısı beklenen ÇüzeyÇe çlamamaktaÇırK
hirlilikI yanlış ve plansız avlanmaI teknçlçjiI vbK unsurlar ülkemiz balık üretimini
çlumsuz etkileyen faktörler çlmaktaÇırK
TABilWO=
T¸oibob=dÖob=TlmiAj=pr=¸o¸kiboİ=¸obTİMİ=sb=mAviAof=
=
¸retim mayları
EBF
aeniz balıkları
TUIRV
qatlı su balıkları
VIT4
hültür balıkları
SIVV
aiğer Çeniz ürünleri
4ISS
haynakW aİbI pu ¸rünleri İstatistikleri OMMO
aenizlerÇen avlanma yçluyla elÇe eÇilen balık miktarı en büyük paya
saÜip çlmasına rağmen sçn yıllarÇa ÇünyaÇaki eğilim ile birlikte yetiştiricilik yçluyla
elÇe eÇilen balık miktarınÇa Ça artış kayÇeÇilmekteÇirK aenizler ve iç sularÇa avlanan
balık miktarı tçplamın BVM’ını yetiştiricilik yçluyla elÇe eÇilen balık miktarı ise
BNM’unu çluşturmaktaÇırK
q¸oiboİkb dÖob pr ¸o¸kiboİ ¸obqİMİ
hültür
balıkları
TIMB
aiğer Çeniz
ürünleri
4ITB
qatlı su
balıkları
VITB
aeniz
balıkları
TUISB
N
Avcılık yçluyla üretilen balıkların büyük kısmı açğu ve Batı haraÇeniz
BölÖelerinÇen sağlanmaktaÇırK haraÇeniz bölÖesinin tçplam balık üretiminÇeki payı
BUM çlup bunun Ççğal sçnucu çlarak bölÖenin balık üretiminÇeki Çüşüş ve artışlar
ülkemiz balık üretimi üzerinÇe ÇçğruÇan etkili çlmaktaÇırK
BölÖelere Ööre balık üretim miktarları şöyleÇirW
açğu haraÇeniz
Batı haraÇeniz
jarmara
bÖe
AkÇeniz
ORUKSN4
N4PKNRU
TNKRNO
PRKTTO
NPKSUU
tçn
tçn
tçn
tçn
tçn
Balık türlerine Ööre iseI haraÇeniz’Çe ÜamsiI kefalI palamutI lüferI tçrikI kalkanI
mezÖitI AkÇeniz ve bÖe’Çe sarÇalyaI kefalI çipuraI barbunya jarmara’Ça ÜamsiI
istavritI kefal en yayÖın türlerÇirK
TABilWP=
vfiiAo=İTİBAoİvib=pr=¸o¸kiboİ=¸obTİMİ==
Ejiktar=Z=TçnF=
=
Yıllar=
=
NVVO=
NVVP=
NVV4=
NVVR=
NVVS=
NVVT=
NVVU=
NVVV=
OMMM=
OMMN=
OMMO=
aeniz=
PM4KTSS
RMOKMPN
R4OKOSU
RUOKSNM
4T4KO4P
4M4KPRM
4POKTMM
ROPKSP4
4SMKRON
4U4K4NM
ROOKT44
Avcılık=
B=
USKM
VMKP
VMKO
UVKU
USKP
UMKU
TVKS
UOKO
TV
UO
UP
İçsu=
4MKPTM
4NKRTR
4OKUPU
44KVUP
4OKOMO
RMK4SM
R4KRMM
RMKNVM
4OKUO4
4PKPOP
4PKVPU
B=
NNK4
TKR
TKN
SKV
TKT
NMKN
NMKM
TKU
T
T
T
vetiştiricilik=
jiktar=
B=
VKONM
OKS
NOK4PU
OKO
NRKVVU
OKT
ONKSMT
PKP
PPKOMN
SKM
4RK4RM
VKN
RSKTMM
NMK4
SPKMMM
VKU
TVKMPN
N4
STKO44
NN
SNKNSR
NM
TlmiAj=
=
4R4KP4S
RRSKM44
SMNKNM4
S4VKOMM
R4VKS4S
RMMKOSM
R4PKVMM
SPSKUO4
RUOKPTS
RV4KVTT
SOTKU4T
haynakW qarım ve höyişleri Bakanlığı
pçn çn yıllık Çönem incelenÇiğinÇe avcılık yçluyla elÇe eÇilen balık miktarınÇa
bir Öelişme çlmaÇığı Üatta sçn yıllarÇa önceki yıllara çranla Çüşüşler çlÇuğu buna
karşılık yetiştiricilik yçluyla üretilen balık miktarının sürekli artarak tçplam üretimÇeki
payının BOJP’lerÇen BNM’lara çıktığı ÖörülmekteÇirK qçplam Çeniz ürünleri
üretimimizÇe kayÇeÇilen artışın yetiştiricilikten kaynaklanÇığı açıkça ÖörülmekteÇirK
2
pr=¸o¸kiboİ=¸obTİMİ
TMMKMMM
SMMKMMM
RMMKMMM
4MMKMMM
PMMKMMM
OMMKMMM
NMMKMMM
M
vetiştiricilik
İçsu
aeniz
NVVO NVVP NVV4 NVVR NVVS NVVT NVVU NVVV OMMM OMMN OMMO
OK=¸ihbjİZab=pr=¸o¸kiboİ===vbTİŞTİRİCİLİĞİ=
qürkiye’Çe üretilen balıkların BVM’ının avcılık yçluyla elÇe eÇilmesine rağmen
Ççğal kaynakların plansız ve Çüşüncesizce kullanımı sçnucu tükenebileceğinin tüm
ÇünyaÇa çlÇuğu Öibi ülkemizÇe Çe fark eÇilmesi su ürünleri yetiştiriciliğinin
Öelişmesini sağlamıştırK Özellikle sçn çn yılÇa teknçlçjik ve ekçnçmik Öelişmelerin Çe
etkisiyle su ürünleri yetiştiriciliğinÇe ciÇÇi artış kayÇeÇilmiştirK NVVM’lı yılların başınÇa
tçplam balık üretimi içinÇe yetiştiricilik yçluyla elÇe eÇilen balık miktarının tçplama
çranı BO civarınÇayken bu çran OMMM’li yıllarÇa BNM’a çıkmıştırK
pu ürünleri yetiştiriciliğinin ilk başlaÇığı yıl çlan NVTN yılınÇa yalnızca bir aÇet
tesis kurulmuş çlup ancak NVUR yılınÇan sçnra Öelişmeye başlayan sektörÇe buÖün
yetiştiricilik yapılan resmi tesis sayısıNOSU aÇet çlmuşturK Ancak saÜip çlÇuğumuz su
kaynakları Çikkate alınÇığınÇa üretimimizin istenilen ÇüzeyÇe çlmaÇığını söylemek
yanlış çlmazK
qürkiye buÖün AB üyesi bir ülke çlsa iÇi OMMM yılınÇa ROMKMMM tçn çlan AB
üyesi ülkelerin yetiştiricilik yçluyla elÇe eÇilen üretimi içinÇeki payı BNM civarınÇa
çlacaktır ki bu çranın BPM payı çlan İnÖiltere ve üretimÇeki payları BNM’un üzerinÇe
çlan vunanistanI cransa ve İtalya’nın altınÇa çlÇuğu ÖörülmekteÇirK
TABilW=4=
OMM4=yılı==İtibariyle==Tarım==ve==hĞyişleri===Bakanlığı’nca==İzin==serilen=pu=¸rünleri=
vetiştiricilik=Tesisleri=
=
cAAi=Tbpİp=
vATfofj=
cAAiİvbT==
=
=AŞAjApfkaA=
AiAkf=
AÇet
hapasite
AÇet
hapasite
qçnLvıl
qçnLvıl
İÇpr=¸o¸kiboİ=
NKMOS
O4KRST
OUN
UK444
abkİZ==¸o¸kiboİ=
PUKTPO
NMS
NRKSTU
O4O
TlmiAj=
NKOSU=
SPKOVV=
PUT=
O4KNOO=
haynakW qarım ve höyişleri Bakanlığı
P
vetiştiricilik üretimini öncelere ağırlıklı çlarak iç sularÇa Öerçekleştirilirken
ÖünümüzÇe Öelişen teknçlçjinin ve türlere çlan talebin Çe etkisiyle ÇenizlerÇe yapılan
yetiştiricilik miktarınÇa artış çlmuşturK OMMO yılı verilerine Ööre üretimin BRS’sı iç
sularÇaI B44’ü ÇenizlerÇe ÖerçekleştirilmiştirK
TABilWR=
vfiiAo=İTİBAoİvib==vbTİŞTİRİCİLİh=vlirviA=biab=baİibk=¸obTİj==
Ejiktar=Z=TçnF=
vfi=
NVVO=
NVVP=
NVV4=
NVVR=
NVVS=
NVVT=
NVVU=
NVVV=
OMMM=
OMMN=
İÇpr
SKROO
TKPVO
TKOSR
NPKNNP
NTKVSM
OTKPMM
PPKOVM
PTKTTM
4PKPUR
PTKRN4
B=
TMIU
RVI4
4RI4
SMIT
R4IN
SMIM
RUIT
SM
R4KV
RRKU
vbTİŞTİRİCİLİh=ETlkF=
abkİZ
B
OKSUU
OVIO
RKM4S
4MIS
UKTPP
R4IS
UK4V4
PVIP
NRKO4N
4RIV
NUKNRM
4MIM
OPK4NM
4NIP
ORKOPM
4M
PRKS4S
4RKN
OVKTPM
44KO
OMMO=
RS
OSKUSU
P4KOVT
haynakW aİbI pu ¸rünleri İstatistikleri OMMO=
TlmiAj
VKONM
NOK4PU
NRKVVU
ONKSMT
PPKOMN
4RK4RM
RSKTMM
SPKMMM
TVKMPN
STKO44
B
NMM
NMM
NMM
NMM
NMM
NMM
NMM
NMM
NMM
NMM
SNKNSR
NMM
44
=
¸lkemizÇe yapılan yetiştiriciliğin bölÖesel karakteristiğine ÖöreI iç sularÇa
alabalıkI bÖe ve AkÇeniz bölÖelerinÇe çipura ve levrekI haraÇeniz bölÖesinÇe ise
alabalık ve sçmçn yetiştiriciliği yapılmaktaÇırK
=
=
=
=
=
=
vbqİŞTİRİCİLİh vlirviA biab baİibk ¸obqİj
RMKMMM
4MKMMM
PMKMMM
OMKMMM
NMKMMM
M
NVVO NVVP NVV4 NVVR NVVS NVVT NVVU NVVV OMMM OMMN OMMO
İÇpr abkİw
=
=
=
=
=
pekizinci Beş vıllık halkınma mlanınÇaI ülkemiz su ürünleri yetiştiriciliğine
ilişkin çlarakI üretim Çüzeyinin yaklaşık NMMKMMM tçna ulaşmasının mümkün ÖörülÇüğü
ifaÇe eÇilmiştirK
4
AyrıcaI bu üretim Çüzeyinin barajlarımızın bu amaçla kullanılmasıI Ççğal
alanlarımızın ıslaÜ eÇilmesi ve açık Çeniz kafes yetiştiriciliğinin uyÖulanması ile
OMOM – OMOR yılına kaÇar ORMKMMM – PMMKMMM tçna yükselmesi beklenmekteÇirK
Bu ÜeÇefe ulaşabilmek için sektör bütün yönleriyle irÇelenmeli ve Öerekli
yatırımlar yapılmalıdırK Bunun için sektörÇe etkin pçlitikalar uyÖulamaya kçnulmalıI
belli bir süre teşvik eÇilmeli ve ÇesteklenmeliÇirK Bu araÇa AB’nin bu kçnuÇaki
uyÖulamaları Çetaylı çlarak incelenmeliI Öerekli yasal Çüzenlemeler yapılmalıI NPUM
sayılı pu ¸rünleri hanunu’nun AB mevzuatı ile uyumlaştırılması kçnusunÇa
çalışmalar ÜızlanÇırılmalıdırK=
=
=
=
OKNK=İçsu=¸rünleri=vetiştiriciliği=
=
=
¸lkemizÇeki zenÖin su kaynaklarının su ürünleri yetiştiriciliği amacıyla
ÇeğerlenÇirilmesi sçnucu NVVO yılınÇa SKROO tçn çlan üretim miktarı OMMO yılınÇa
P4KOVT tçna ulaşmış bulunmaktaÇırK Ancak içsu ürünleri yetiştiriciliğinin kenÇi içinÇe
elÇe kayÇetmiş çlÇuğu bu Öelişme saÜip çlunan kaynaklarla karşılaştırılÇığınÇa yeterli
miktara ulaşmaÇığı ÖörülmekteÇirK İçsu ürünleri yetiştiriciliğinÇen elÇe eÇilen balık
üretimi tçplam su ürünleri üretiminÇe BNM’luk paya saÜiptirK
=
TABilWS=
T¸ohİvb’ab=vfiiAo=İTİBAoİvibI=T¸oibob=dÖob==
İÇpr=¸o¸kiboİ=vbTİŞTİRİCİLİh=¸obTİMİ==
Ejiktar=Z=TçnF=
=
NVVO= NVVP= NVV4= NVVR= NVVS= NVVT= NVVU= NVVV= OMMM= OMMN= OMMO=
T¸o=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
Alabalık= SKOTN SKU4U SKVTT NOKSUV NTKNUM OSKRMM POKP4M PSKUTM 4OKRTO PSKUOT PPKTMT
pazan=
ORN R44 OUU
4O4
TUM
UMM
VRM
VMM
UNP
SUT
RVM
TlmiAj= SKROO= TKPVO= TKOSR= NPKNNP= NTKVSM= OTKPMM= PPKOVM= PTKTTM= 4PKPUR= PTKRN4= P4KOVT=
haynakW aİbI pu ¸rünleri İstatistikleri OMMO=
İçsu ürünleri yetiştiriciliği alabalık ve sazan türleri üzerinÇe yçğunlaşmış
ÇurumÇaÇırK ¸retim Çeğerleri incelenÇiğinÇe sazan üretiminin çlÇukça Çüşük çlÇuğu
alabalık üretimi sçn çn yılÇa R katı artış Öösterirken aynı Çönem içinÇe sazan üretimi
O kat artmıştırK jiktar çlarak Çeğerlere baktığımızÇa OMMO yılınÇaki alabalık üretimi
PPKTMT tçn çlarak Öerçekleşirken sazan üretimi yalnızca RVM tçn çlmuşturK
Alabalık üretiminin sazan üretiminÇen bu kaÇar büyük miktar farklılığı
çlmasının neÇeni sazanın ekçnçmik Çeğerinin ÇaÜa Çüşük çlması yanınÇa avcılık
yçluyla Ça önemli miktarÇa sazan elÇe eÇilmesinÇen kaynaklanmaktaÇırK
R
TABilW=T=
T¸oibo=İTİBAoİvib=cAAi=arorjaA=liAk=İÇ=pr=¸o¸kiboİ=vbTİŞTİRİCİLİh==
Tbpİpiboİ=
=
AiABAifhGG=
pAZAk=
dbkbi=TlmiAj=
OMM4= AiABAifh=
=
AÇet= hapasite= AÇet= hapasite= AÇet= hapasite= AÇet= hapasite=
ETçnLvılF=
ETçnLvılF=
ETçnLvılF=
ETçnLvılF=
=
=
=
=
=
=
=
=
=
TlmiAj= UUU= NUKOMM=
TO= 4KTTT=
SM= NRVM=
NKMOS= O4KRST=
GG=Ağ=kafes=tesisleri=
haynakW aİbI pu ¸rünleri İstatistikleri OMMO=
=
=
=
=
OKOK=aeniz=¸rünleri=vetiştiriciliği=
=
=
AkÇenizI bÖe ve haraÇeniz’Çe yapılmakta çlan Çeniz yetiştiriciliği NVUM’li
yıllarÇa bÖe bölÖesinÇe yavru balıkların yakalanarak Öeleneksel kafeslerÇe
büyütülmeleri şeklinÇe ilkel sayılabilecek bir yöntemle ÖerçekleştirilmekteyÇiK
pektörÇe kayÇeÇilen Öelişme ve büyüme sçnucu kuluçkaÜeneler kurulmuş ve yavru
balık yetiştirme faaliyetleri bu tesislerÇe uyÖulanmaya başlanmış ve Ççğal ÇenÖeye
müÇaÜale çlarak kabul eÇilen ÇçğaÇan yavru balık yakalanması yasaklanmıştırK
=
=
=
=
TABilWU=
T¸ohİvb’ab==vfiiAo==İTİBAoİvibI==T¸oibob==dÖob===
abkİZ==¸o¸kiboİ==vbTİŞTİRİCİLİh=¸obTİMİ=
=Ejiktar=Z=TçnF=
=
=
NVVO=
==T¸o=
=
Çipura=
VPT
ievrek=
UMU
pçmçn=
SUM
Alabalık=
hariÇes=
aiğer=G=
OSP
Tçplam= OKSUU=
GjiÇye=
=
=
=
=
aeniz
NVVP= NVV4= NVVR= NVVS= NVVT= NVVU=
=
=
=
=
=
=
NKMOV SKMTM 4KU4T SKPOM TKRMM NMKNRM
PKNRU OKOOV OKTTP RKONM SKPMM UKSSM
TVN 4P4 TS4
NVP
RM
4M
NKPPM OKMMM OKOVM
4M NKVNU
PMM
OTM
SU
TM
OTM OKMMM OKMMM
RKM4S= UKTPP= UK4V4= NRKO4N= NUKNRM=OPK4NM=
NVVV=
OMMM=
=
NNKMMM
NOKMMM
J
NKTMM
PM
RMM
ORKOPM=
=
NRK4SM
NTKUTT
J
NKVSN
OT
PON
PRKS4S=
OMMN=
OMMO=
=
=
NOKVPV NNKSUN
NRKR4S N4KPPV
J
J
NKO4M
U4S
J
J
R
O
OVKTPM= OSKUSU=
ürünleri yetiştiriciliği ülkemizÇe ağırlıklı çlarak bÖe bölÖesinÇe
ÖerçekleştirilmekteÇirK pektörÇeki en ileri teknçlçjiye saÜip yatırımlar bu bölÖeÇe
özellikle juğla yöresinÇe bulunmaktaÇırK Avrupa ve Çünya stanÇartlarınÇa üretim
yapılan tesislerÇe ağırlıklı çlarak çipura ve levrek üretilmekteÇirK Çipura ve levrek aynı
zamanÇa en fazla iÜracatı yapılan su ürünlerimizÇenÇirK
S
qürkiye AkÇeniz bölÖesinÇe vunanistan’Çan sçnra en fazla çipura ve levrek
üretimini Öerçekleştiren ülke kçnumunÇaÇırK qüm su ürünleri yetiştiriciliği yapılan
AkÇeniz ülkeleri arasınÇa çipura ve levrek üretiminÇeki payımız BOM’ÇirK
bÖe bölÖesinÇe Öelişmiş çlan Çeniz ürünleri yetiştiriciliğinin Çiğer pçtansiyel
ÇenizlerimizÇe Çe aynı şekilÇe Öeliştirilmesi için yapılacak çalışmalar Üem ülke Üem
Çe bölÖe ekçnçmilerine büyük katkılar sağlayacaktırK
=
=
=
=
TABilWV==
T¸oibo=İTİBAoİvib=cAAi=arorjaA=liAk==abkİZ=¸o¸kiboİ=
vbTİŞTİRİCİLİh==Tbpİpiboİ=
=
ÇİmroA=
=
OMM4== ibsobh=
AiABAifh=
pljlk=
lohİklp=
aİĞbo=
T¸oibo==
GÇİmroAdbkbi=
ibsobh=
TlmiAj=
hrirÇhAeAkb=
AÇet hapasite AÇet hapasite AÇet hapasite AÇet hapasite AÇet
vavru
AÇet hapasite
EqçnLvılF
EqçnLvılF
EqçnLvılF
EqçnLvılF
EqçnLvılF
EAÇetLvılF
TlmiAj= ONO= OPKRNN= NN= NKNPV= NP= VKVSM= S= 4KNOO= NV=NR4KSRMKMMM= O4O= PUKTPO
Gdenel=tçplam=Çeğerlerine=ÇaÜil=eÇilmemiştirK=
=
=
OKPK=pu=¸rünleri=vetiştiriciliğine=BaşlamaÇa=İzlenecek=vasal=mrçseÇür=
¸lkemizÇeI NPUM sayılı pu ¸rünleri hanunu Öereğince su ürünleri yetiştiricilik
tesisleri kurmak isteyenlerI qarım ve höyişleri BakanlığınÇan izin almak zçrunÇaÇırK
BakanlıkçaI ülke ekçnçmisiI sağlıkI Çeniz ulaşımıI teknik ve bilimsel yönÇen uyÖun
bulunan prçjeler çnaylanarak faaliyetlerine izin verilmekteÇirK
vetiştiricilik prçjelerinin uyÖulamaları qarım ve höyişleri Bakanlığı’nca su
ürünleri yetiştiriciliğinin ÇaÜa Çüzenli yapılmasını sağlamakI çevreye etkilerini
asÖariye inÇirmek ve kaliteli üretimi Öerçekleştirmek amacıyla Üazırlanan pu ¸rünleri
vetiştiriciliği rsul ve bsasları aÇlı denelÖe ile belirlenmiştirK
vetiştiricilik izni alabilmek içinI işletmenin kurulacağı arazi ve su kaynağı
belirlenÇikten sçnra Üazırlanacak prçje ve fizibilite rapçru ile birlikteI
♦ qarım İl jüÇürlüğü’ne çiftliğin türü ve yeriI yetiştirilecek balık türlerini belirten
bir yazı ile çnay başvurusunÇa bulunulurI
♦ vapılacak işletme çrmanlık alan bölÖesinÇe ise lrman Bakanlığı’nÇan
prçjenin çrmanlık alana zarar vermeyeceğine Çair belÖe alınırI
♦ Çevreye zarar verilmeyeceğine Çair çnay Çevre Bakanlığı’nÇanI
T
♦ İşletme
Bakanlığı’nÇanI
alanının
turizme
zarar
vermeyeceğine
Çair
çnay
qurizm
♦ hullanılacak çlan su kaynağınÇa ve araziÇe baraj veya sulama ile ilÖili
prçjeler çlmaÇığına Çair izin apİ İl jüÇürlüğü’nÇenI
♦ İşletme arazisinÇen ileriÇe yçl Öeçmeyeceğine Çair izin harayçlları denel
jüÇürlüğü’nÇen alınmaktaÇırK
vetiştiricilik prçjelerinin uyÖulanacağı alan eazine arazisi iseI NPUM sayılı pu
¸rünleri ve OUUS sayılı aevlet İÜale hanunu Öereği qarım ve höyişleri Bakanlığınca
belirlenen muÜammen kira beÇeliI kira süresi ve uyÖulamaya ilişkin teknik şartlarla
birlikte kiralama işleminin yapılabilmesi için sözleşme Çüzenlenmek üzere jaliye
Bakanlığı jilli bmlak denel jüÇürlüğü’ne ÖönÇerilmekteÇirK
Ayrıca eazinenin veya aevletin Üüküm ve tasarrufu altınÇa bulunan su ürünleri
üretim saÜalarının kiraya verilmesi amacıyla bu saÜaların yıllık kira beÇelleri ile kira
süreleriI teknik şartlar NPUM sayılı pu ¸rünleri hanunun ve bu kanunÇa Çeğişiklik
yapan POUU sayılı kanun ile OUUS sayılı aevlet İÜale hanunu’nun RNK ve SRK maÇÇeleri
Öereği qarım ve höyişleri Bakanlığınca belirlenmekteÇirK
♦ hurulacak çlan işletmenin sağlık açısınÇan uyÖunluğuna Çair izin ise en
yakın sağlık kurumunÇan alınırK
OK4K Türkiye’Çe=pu=¸rünleri=Tüketimi=
¸lkemizÇeki su kaynakları ve su ürünleri pçtansiyeli ile kıyaslanÇığınÇa
insanlar açısınÇan en Çeğerli prçtein kaynaklarının başınÇa Öelen balık tüketiminin
Çünya çrtalamasının çlÇukça altınÇa çlÇuğu ÖörülmekteÇirK cAl tarafınÇan yapılan
istatistiklere Ööre ÇünyaÇa kişi başı balık tüketimi NR kÖK çlmasına rağmen ülkemizÇe
çrtalama T kÖK civarınÇa çlÇuğu ÖörülmekteÇirK Bu miktarın yıllar itibariyle ise Üiçbir
artış kayÇetmeÇiği aksine Öeçmiş yıllara Ööre azalmakta çlÇuğu Ça Çikkati
çekmekteÇirK
qemel prçtein kaynaklarınÇan çlan balık tüketiminin su kaynakları açısınÇan
bu Çenli zenÖin çlan ülkemizÇe Çünya çrtalamasının çlÇukça altınÇa çlması
beslenme kültürü ile ÇçğruÇan ilÖiliÇirK vapılan araştırmalara Ööre balık tüketiminin
yarısınÇan fazlası ÜamsiÇen ÖelmekteÇirK Balık tüketim çranınÇaki Çüşüklüğün
başlıca neÇeni bölÖeselÇirK ¸lkemizÇe saÇece Çenize kıyısı çlan bölÖelerÇe yayÖın
çlan balık tüketimininI balığın sağlıklı beslenme açısınÇan taşıdığı öneme ilişkin
eğitim ile artırılması ÖerekmekteÇirK Bunun yanı sıra belli balık türleri EÜamsiI istavritI
mezÖitI palamutIKKF ÇışınÇaki balık türlerinin ekçnçmik Çeğerinin yüksek çlması
neÇeniyle paÜalı çlması tüm Öelir Öruplarınca tüketilmesini enÖellemekteÇirK
U
Balık tüketim alışkanlığının ççk yayÖın çlmaÇığı ülkemizÇe taze çlarak
tüketime sunulan balıklar ÇışınÇa kçnserveI ÇçnÇurulmuşI Üazır pişmişI vbK Öibi farklı
şekillerÇe tüketime sunulan Çeniz ürünlerine çlan talep ise ççk kısıtlı kalmaktaÇırK
TABilWNM=
vfiiAo=İTİBAoİvib=pr=¸o¸kiboİ=T¸hbTİMİ
vfiiAo=
KİŞİ=
BAŞf=
T¸hbTİj=
EhÖF=
NVVN
RIPTV
NVVO
TIR4N
NVVP
TIUR4
NVV4
UIORU
NVVR
VIUUN
NVVS
UISMO
NVVT
TISSP
NVVU
UINNV
NVVV
TIRVM
OMMM
TIVUR
OMMN
TIR4T
OMMO
SISVT
haynakW aİbI pu ¸rünleri İstatistikleri OMMO
¸retilen balık miktarınÇaki artışa rağmen tüketimÇe Üiçbir artış çlmaması iç
tüketime ayrılan balık miktarının Çüşmesi ile açıklanması mümkünÇürK
vfiiAo İTİBAoİvib hİŞİ BAŞf q¸hbqİj EhÖF
NM
U
S
4
O
M
NVVN NVVO NVVP NVV4 NVVR NVVS NVVT NVVU NVVV OMMM OMMN OMMO
9
OKRK pu=¸rünleri=aış=Ticareti=
pu ürünleri ülkemizÇe Üem itÜalatı Üem Çe iÜracatı yapılan bir ürün çlup Çış
ticaret ÇenÖesinin iÜracat leÜine çlÇuğu ürünlerimizÇenÇirK pu ürünleri iÜracatımız
miktar çlarak itÜalatımızın yaklaşık yarısı kaÇar çlmakla birlikte Çeğer
çlarak
iÜracatımız itÜalatımızın iki katına yakın çlmaktaÇırK Bu Çurumu ticari Çeğeri yüksek
çlan ürünleri iÜraç eÇerken ticari Çeğeri Çüşük ürünlerin itÜalatının yapılması ile
açıklamak mümkünÇürK ¸lkemizin saÜip çlÇuğu pçtansiyel Ööz önüne alınÇığınÇa
İÜracatımızÇaki miktarın artırılması mümkün ÖörülmekteÇirK
pu ürünleri yetiştiriciliğinin sçn çn yıl içinÇe ÖösterÇiği Öelişme ve üretim
miktarınÇaki artış üretimimizin istenilen Çüzeye Üenüz ulaşmaÇığı Çüşünülürse bu
ÜeÇefin ÖerçekleştirilmesinÇe çlÇukça önemli rçl çynayacaktırK
TABilW=NN=
pr=¸o¸kiboİ=afŞ=TİCAobT=abĞboiboİ=
=
vfiiAo=
NVVR
NVVS
NVVT
NVVU
NVVV
OMMM
OMMN
OMMO
OMMP
haynakW aİb
İeoACAT=
MİhTAo=
abĞbo=
EkÖF=
ABa=açları=
N4KMS4KTRS
4VKPPMKTMTITU
NOKTUVKPRS
RRKNVRKSNOIMM
NUK4NNKMPV
SUKOMSKVNPIMM
NNKRSNKNSV
PVKVUSK4RTIMM
NRKVRTK4PT
SNKR4TKOUVIMM
N4KRPSKUSR
4SK4MNKSOTIMM
NUKVUNKSOR
R4KRNPKTPUIMM
OSKU4TKURN
VSKTOUKPUVIMM
OVKSPVKRMO
NOPKTMMKNNSIMM
İTeAiAT=
MİhTAo=
abĞbo=
EkÖF=
ABa=açları=
PPKTMRKPRT
PRKM4VKSONIU4
PMKMTOKPPV
P4KMTOKUUUIMM
PVKVNSKN4S
RMKUPSKPSRIMM
PNK4SVKMOO
4MKRRUKNMVIMM
PVKSNTKTUV
OVK4MUKOPRIMM
44KOPRK4PN
PTKMOOKVPMIMM
NOKVTSKNUM
NNKRNTKOPTIMM
OOKRPNKSPT
NUKTR4KTUPIMM
ROK44NKRNM
URKMTTKSPMIMM
İÜracatımızın önemli bölümü başta İtalyaI vunanistanI İspanyaI ve cransa
çlmak üzere AB ülkelerine yapılmaktaÇırK Bunlar ÇışınÇa gapçnya ve Çin Çiğer önemli
pazarlarımızÇırK OMMP yılınÇa yaklaşık NO4KMMMKMMM Ççlarlık su ürünleri iÜracatımızın
PN milyçn ÇçlarınÇan fazlası İtalya’ya ÖerçekleştirilirkenI URKMMKMMM Ççlar çlan
itÜalatımızın S milyçn ÇçlarÇan fazlası bir başka AB ülkesi çlan İspanya’Çan
ÖerçekleştirilmiştirK qürkiye’Çen AB ülkelerine yapılan iÜracatI bazı kateÖçrilerÇeki
ürünlere uyÖulanan kçşullara uymak kayÇı ile Öümrüğe tabi ÇeğilÇirK AB tarafınÇan
alınan qürk su ürünleri bulunÇukları yerlerÇeki referans fiyatlara bağlı çlarak sıfır
tarife çranı ile işlem ÖörmekteÇirK
NM
TABilW=NO=
T¸oibob=dÖob=pr=¸o¸kiboİ=afŞ=TİCAobT=oAhAjiAof=
EOMMPF=
=
T¸oibo=
Canlı balıklar
qazeI
sçğutulmuş
balıklar
açnÇurulmuş balıklar
Balık ciletçsuI Çiğer
balık etleri EtazeI sçğKI
ÇçnÇKF
hurutulmuşI tuzlanmışI
salamuraI tütsülüI vbKI
balık unu
CanlıI tazeI sçğutulmuşI
ÇçnÇurulmuş
vbK
kabuklular
vumuşakçalarI
suÇa
yaşayan
Çiğer
çmurÖasızlar
=
TlmiAj=
haynakW aİb
İeoACAT=
MİhTAo=
abĞbo=
EkÖF
ABa=açları
İTeAiAT=
MİhTAo=
abĞbo=
EkÖF
ABa=açları
PMKU4P
PPOK4R4
NNTKUMR
4RUKMTN
NRKPVUKNUM
T4KMSRKMRV
RKVURK4NR
NKMNNKMUO
OKVVNKTMO
PKTVUKPSV
4OKROPKRVV
OSKNN4KOVT
NKSOVK4VN
UKSSSKVRS
NKMNNKORT
NKUSUKOPU
4NMKVSR
OK4URK4TP
OSKMNP
OR4KT4S
OKOVNKSS4
NOKUORKSTN
P4RKVMM
ORSKVVP
SKUUSKSRT
ONKRRSKNP4
OK4PNKRON
OKSTOKSVP
=
=
OVKSPVKRMO= NOPKTMMKNNS=
=
ROK44NKRNM=
=
URKMTTKSPM=
aış ticarete kçnu çlan su ürünlerini türlere Ööre inceleÇiğimizÇeI iÜracatımızÇa
levreğin tçplam iÜracatımızın miktar çlarak nereÇeyse üçte birini çluşturarak büyük
bir yere saÜip çlÇuğu ÖörülmekteÇirK aiğer önemli iÜraç kalemlerimizi canlı ÜalÇe
iÜracatı yapılan çrkinçs ve tatlı su balıkları ile ÇçnÇurulmuş şekilÇe iÜracatı yapılan
kariÇes ve salyanÖçz Öibi kabuklular çluşturmaktaÇırK
İtÜalatta ise özellikle ÇçnÇurulmuş ÜalÇe Öelen balıklar çluşturmaktaÇırK
Bunların başınÇa sçn yıllarÇa iç piyasaÇa talebi artan uskumru ÖelmekteÇirK
=
=
¸lkemizÇe su ürünleri yetiştiriciliğinin Öelişme Ööstermesi ile birlikte yçğun
çlarak yetiştiriciliği yapılan levrek iÜracatta büyük yer tutmuşturK İÜracatımızın
Öelişmesi su ürünleri yetiştiriciliğinÇe kayÇeÇilecek Öelişmelere bağlı çlÇuğunÇan su
ürünleri yetiştiriciliğinin Öeliştirilmesi yönünÇe önlemler alınmasının çlÇukça yararlı
çlacağı ÖörülmekteÇirK
=
=
NN
=
=
PK=AhabkİZ=¸ihbiboİkab=pr=¸o¸kiboİ=vbTİŞTİRİCİLİĞİ=
=
=
aünyanın birççk yerinÇe çlÇuğu Öibi AkÇeniz’Çe Çe plansız ve aşırı avlanma
neÇeniyle balık türlerinÇe önemli ölçüÇe azalma meyÇana Öelmiş ve bunun sçnucu
çlarak su ürünleri yetiştiriciliği artış Ööstererek NVUM yılınÇa B4 çlan üretim payı OMMM
yılınÇa BNP’e çıkmıştırK jiÇyeI istiriÇyeI çipuraI levrekI alabalık ve sazan Öibi pek ççk
tür yetiştiricilik yçluyla elÇe eÇilir Üale ÖelmiştirK AkÇeniz bölÖesinÇeki su ürünleri
üretimi OMMN yılınÇa NKP4VKTTT tçn çlarak Öerçekleşmiş ve Çünya üretiminin BP’üne
ulaşmıştırK
AkÇeniz’Çe su ürünleri yetiştiriciliği mçÇern anlamÇa yirmibeş yıl önce
başlamış çlup bölÖe ülkelerinin birççğunÇa üretim ÖerçekleştirilmekteÇirK ¸retim
önceleri avlanma yçluyla Çüşük miktarÇa elÇe eÇilen türlerin üretilmesi üzerinÇe
yçğunlaşmış ve yıllar itibariyle Çüzenli bir artış ÖöstermiştirK OMMN yılınÇa yaklaşık
NKPRMKMMM tçna ulaşan üretim miktarı NVVO yılına ait üretim miktarı ile
karşılaştırılÇığınÇa BUNIU’lik bir büyüme kayÇeÇilÇiği saptanmaktaÇırK
AkÇeniz su ürünleri üretiminÇe tüm ÇünyaÇaki trenÇ ile aynı ÇçğrultuÇa
ağırlığın tür çlarak yumuşakçalarÇa çlÇuğu ÖörülmekteÇirK vetiştirilen balık türlerinÇe
en Üızlı büyümenin BORIT ile çipuraI levrekI kefal Öibi Çeniz balıkları üretiminÇe
çlÇuğu ÖörülmekteÇirK Bunu BNO ile tatlı su balıkları izlemekteÇirK
TABilW=NP=
AkA=dormiAof=İTİBAoİvib=AhabkİZ’ab=pr=¸o¸kiboİ=¸obTİMİ=
ETlkF
=
=
Türler=
=
=
NVVO=
4SNKUOU
NOOKTMM
PPKTMN
=
=
NVVR=
RSSKRVR
NM4K4MS
SUK4MU
=
=
NVVU=
SPPKRSM
NRSKOVT
NPSKUPR
Yıllık=
=
Büyüme=
=
lranı=EBF=
OMMN=
SOSKMUM
PIT
OVPK44V
NOIM
ORPKNPT
ORIT
vumuşakçalar
qatlı pu Balıkları
aeniz Balıkları
eem tatlı su Üem
Çe
ÇenizÇe
yaşayabilenler
4I4
NNVKM4R
N4SKT4S
NTNKPMS
NTPKUNO
aiğer
RKMRO
RKNMM
PKMSM
PKMNP
J4IR
habuklular
O4M
OTP
RSM
OUS
UIV
TlmiAj=
T4OKRSS=
UVNKROU= NKNMNKSNU= NKP4VKTTT=
TIN=
haynakW faç
=
=
=
=
AkÇeniz ülkelerinÇe su ürünleri yetiştiriciliği bölÖeÇeki tçplam balık üretiminin
BVS’sını Öerçekleştiren jısırI İspanyaI cransaI İtalyaI vunanistan ve qürkiye çlmak
üzere altı ülkeÇe yçğunlaşmaktaÇırK İspanyaI cransa ve İtalya’Ça ağırlıklı çlarak
miÇyeI istiriÇyeI vbK yumuşakçalar üretilmekteI jısır’Ça tatlı su balıklarıI qürkiye ve
vunanistan’Ça ise çipuraI levrek ve alabalık üretimi ağırlıktaÇırK
N2
¸retimin en fazla Öerçekleştiği ülkelerÇe sçn çn yıl içinÇe jısır’Ça BO4ISI
qürkiye’Çe OSI4 ve vunanistan’Ça ROM çranınÇa Öerçekleşen önemli büyüme
saptanmıştırK jaltaI hıbrıs ve İsrail’in üretim rakamlarınÇa Ça büyüme çlurken
Cezayir ve oçmanya’Ça ÇüşüşI ArnavutlukI iübnan ve iibya’Ça ise kayÇa Çeğer bir
Öelişme saptanmamıştırK
TABilW=N4=
AkA=dormiAo=İTİBAoİvib=AhabkİZ=¸ihbiboİkabhİ==
pr=¸o¸kiboİ=¸obTİMİ==
EjiktarZtçn=L=OMMNF=
¸lke
vumuJ
şakçalar
Mısır
İspanya
cransa
İtalya
qurkiye
vunanistan
İsrail
oçmanya
Hırvatistan
puriye
Kıbrıs
qunus
BulÖaristan
cas
jalta
iübnan
Arnavutluk
Cezayir
iibya
TlmiAj=
J
ORSK4MP
NVNKPPM
N4VKMMM
R
ORKVTM
J
J
PKMMM
J
J
4S
J
NRS
J
J
NRM
OM
J
SOSKMUM=
qatlı su
ve
aeniz
qatlı su habuklu
Yıllık
aenizÇe balıkları
balıkları Jlar
aiğer
qçplam
Artış
yaşayaJ
lranı
bilenler
N
VUKUVM O4PKVS4
V
J
P4OKUS4
O4IS
PSKNUS
NVKVOV
NP
NNS
J
PNOKS4T
UIU
44KUSS
RKNNN
NMKSVO
RP
NM
OROKMSO
MIO
4TKOMM
OMKTMM
NKPRM
NV
PKMMM
OONKOSV
PIP
PUKMS4
OUK4UR
SUT
J
J
STKO4N
OSI4
PKORO
SUKMUO
4VU
J
J
VTKUMO
OMIR
V4M
4KRPM
N4KSPM
J
J
OMKNMM
RIU
SMM
J
NMKONU
J
J
NMKUNU
JTIV
NKOSN
OKRMM
PK4MR
J
J
NMKNSS
VIP
J
J
RKUUM
J
J
RKUUM
OIV
J
UP
NKTOR
J
TR
J
P4IN
NN
NKPM4
RMT
J
J
NKUSU
NPIP
UVP
J
TNT
J
P
NKSNP
JUIV
NOM
RMS
RUM
J
J
NKPSO
NNIM
J
NKOPR
J
J
J
NKOPR
N4IT
PMM
J
J
J
J
PMM
NPIO
NR
NMM
T
N4
J
OPS
VIM
OM
4M
OMN
J
J
OUN
NNIS
J
J
NMM
J
J
NMM
OIS
NTPKUNO=
ORPKNPT= OVPK44V=
OUS= PKMNP= NKP4VKTTT=
TIN=
haynakW faç
=
=
¸retim artışı saÇece tçplam üretim miktarınÇa Çeğil aynı zamanÇa yetiştirilen
türlerin Çe artırılması ile ÖerçekleşmiştirK AkÇeniz ülkelerinÇe sçn yirmi yılÇa su
ürünleri yetiştiriciliği sektörünÇe ççk sayıÇa türün yetişmesi çeşitliliği ÖetirmiştirK cAl
tarafınÇan yapılan istatistiklere Ööre OMMN yılınÇa RN’i NMM tçnun üzerinÇe üretilen UR
tür saptanmıştırK
NP
AkÇeniz ülkeleri arasınÇa çipura ve levrek üretim miktarınÇaki artış Çikkati
çekmekteÇirK Bu ürünlerÇe qürkiye ve vunanistan liÇer ÇurumÇaÇırK AkÇeniz’Çeki
tçplam çipura ve levrek üretiminin yarısını vunanistanI BOM’sini qürkiyeI BNO’sini
İtalya ve BNM’unu İspanya ÖerçekleştirmekteÇirK
=
=
TABilW=NR=
AhabkİZ’ab=BAŞifCA=¸ihbibo=İTİBAoİvib=ÇİmroA=sb=ibsobh=¸obTİMİ=
Ejiktar=Z=tçnF=
=
=
NVVS=
NVVT=
NVVU=
NVVV=
OMMM=
OMMN=
OMMO=
ÇİmroA=
Kıbrıs
SMM
TSU
UPM
VUS
NKOMM
NKPMM
NKOSM
cransa
NKMMM
NKMMM
NKORM
NKMMM
NK4MM
NKTMM
NKRMM
vunanistan
NOKMMM
N4KMMM
NVKMMM
OUKMMM
PSKMMM
PTKMMM
4OKMMM
İsrail
NKNMM
NKPMM
NKSMM
OKMMM
OKMMM
J
J
İtalya
PKMMM
PKRMM
4KSMM
4KUMM
SKMMM
SKUMM
UKMMM
jalta
NKNRS
OKMMM
NKVMM
NKVMM
NKSMM
NKRMM
NKRMM
mçrtekiz
NKNRM
NKTMM
NKVMM
NKRVR
OKMSM
OKMMM
OKOMM
İspanya
4KTMM
RKRPM
SKPPM
TKSMM
UKPMM
NMKSUR
NMKVSM
T¸ohİvb=
VKMMM=
TKRMM= NMKNRM= NNKMMM= NRK4SM= NOKVPV= NPKMMM=
Tçplam= PPKTMS= PTKOVU= 4TKRSM= RUKUUN= T4KMOM= TPKVO4= UMK4OM=
ibsobh=
Kıbrıs
NRM
RU
OM4
OVU
PMM
PMM
4ON
cransa
NKRMM
NKSRM
OKRMM
PKNRM
PKSMM
PKMMM
PKRMM
vunanistan
VKMMM
NOKMMM
NTKMMM
OMKMMM
OPKMMM
O4KMMM
OUKMMM
İtalya
PKVMM
4KPMM
RKOMM
SKSMM
UKNMM
UKVMM
VKMMM
jalta
PVS
RMM
SMM
RMM
SMM
J
J
mçrtekiz
RRS
VMO
NKMMM
U4V
NKMUM
TMM
UMM
İspanya
VMM
UOV
NK4MU
NKSTM
OKPMM
NKVRM
PKNUM
T¸ohİvb=
PKMMM=
SKPMM=
UKSSM= NOKMMM= NTKUTT= NRKR4S= NRKRMM=
Tçplam= NVK4MO= OSKRPV= PSKRTO= 4RKMST= RSKURT= R4KPVS= SMK4MN=
=
=
=
AkÇeniz ülkeleri arasınÇa çipura ve levrek üretiminÇe liÇer ÇurumÇa çlan
vunanistan ve ikinci büyük üretici kçnumunÇa çlan qürkiye’nin yıllar itibariyle üretim
miktarları incelenÇiğinÇe ülkemiz üretiminÇe yıllar itibariyle kayÇeÇilen artışın ççk
istikrarlı çlmaÇığı Ööze çarpmaktaÇırK
=
=
Çipura ve levrek üretiminÇe en büyük rakibimiz çlan vunanistan’ın sektörÇe
AB’Çen alÇığı Çestek önemli bir avantaj çluşturmaktaÇırK Bu açıÇan bakılÇığınÇa
önemli bir iÜraç ürünü çlması yanınÇa kazanılmış bir pazar çlan çipura ve levrek
üretiminin Çevlet Çesteğine açıkça iÜtiyacı bulunmaktaÇırK Ayrıca yeni işletmelerin
açılması aşamasınÇa turizm bölÖesi çlması Ççlayısıyla önemli enÖellerle
karşılaşılarak ruÜsat alınmasınÇa yaşanan zçrluklar üretim artışını çlumsuz yönÇe
etkilemekteÇirK
=
=
N4
=
=
=
=
=
=
=
Yıllar itibariyle qürkiye ve vunanistan’ın çipura üretimi incelenÇiğinÇe NVVS
yılınÇa qürkiye’nin VKMMM tçn çlan çipura üretimininI üretimi NOKMMM tçn çlan
vunanistan’Çan BPM ÇaÜa az Öerçekleştiği ÖörülmekteÇirK OMMO yılına ÖelinÇiğinÇe
vunanistan’ın çipura üretimininNPKMMM tçn çlan ülkemiz üretiminin üç katı çranınÇa
4OKMMM tçn çlarak Öerçekleştiği ÖörülmekteÇirK
=
=
Türkiye=ve=vunanistan’Ça=Çipura=¸retimi=
=
RMKMMM
4MKMMM
PMKMMM
OMKMMM
NMKMMM
M
vunanistan
OMMO
OMMN
OMMM
NVVV
NVVU
NVVT
NVVS
q¸ohİvb
=
AkÇeniz ülkelerinÇe çipuraÇan sçnra en fazla üretimi Öerçekleştirilen su ürünü
çlan levrek üretimi ülkemizÇe NVVS yılınÇa PKMMM tçn iken aynı yıl vunanistan’Ça
VKMMM tçn çlmuşturK OMMO yılına ÖelinÇiğinÇe ise vunanistan’ın üretimi OUKMMM tçna
qürkiye’nin üretimi ise yaklaşık beş katı artarak NRKRMM tçna çıkmıştırK
=
Türkiye=ve=vunanistan’Ça=ievrek=¸retimi=
=
PMKMMM
OMKMMM
vunanistan
NMKMMM
q¸ohİvb
=
=
=
=
=
OMMO
OMMN
OMMM
NVVV
NVVU
NVVT
NVVS
M
=
NR
4K AsormA=BİoiİĞİ’kab=BAifhÇfifh=sb=pr=¸o¸kiboİ=vbTİŞTİRİCİLİĞİ=
Avrupa Birliğinin lrtak Balıkçılık mçlitikası su ürünlerinin yönetimi ve
kçrunmasınÇa bir araç çlarak kabul eÇilmiş çlup AB içinÇe çrtak kaynakların yönetimi
ve buna ilişkin kurallar Öetirilmesi amacına ÇayanÇırılmıştırK lrtak Balıkçılık mçlitikası
balıkçılığı biyçlçjikI ekçnçmikI sçsyal ve çevresel bçyutlarıyla ele almaktaÇırK
Avrupa Birliği kültür balıkçılığı sçn yirmi yıl içinÇe AB balıkçılık sektörüne
çlÇukça önemli katkı sağlar Üale ÖelmiştirK ealen yirmibeşten fazla türün yetiştiriciliği
yapılmaktaÇırK ¸ye ülkelerce su ürünleri yetiştiriciliği yçluyla üretilen balık miktarı
ROMKMMM tçna ulaşmıştırK Bu Öelişmenin temelinÇe yatan sebepler aşağıÇaki Öibi
sıralanmaktaÇırK
► qalebi karşılayacak miktarÇa üretimi mümkün kılan teknçlçjiye saÜip
çlmakI
► Balıkların yetiştirilmesi
sağlayabilmekI
►
için
Öerekli
çlan
uyÖun
iklim
kçşullarını
Bu üretimin ÖerektirÇiği eğitim ve Çeneyime saÜip persçnel çalıştırmak
hültür balıkçılığının Öelişmeye başlaÇığı TM’li ve UM’li yıllarÇa pek ççk balık türü
talebi karşılayamayacak kaÇar sınırlı sayıÇa yetiştirilmekteyÇiK BeslenmeÇe balığa
verilen öneme karşın yetiştirilmesi çlÇukça zçr çlan ÇenizÇe yaşayan balık türleri bu
süreçte önemli zçrluklar çluşturmuşturK
pu ürünleri yetiştiriciliğinin ÖelişimiI ekçnçmik kalkınmaI yüksek kaliteli
beslenme kaynağı ve Çeniz ürünleri itÜalatının azalması Öibi yararlı ekçnçmik
sçnuçlar ÇçğurmuşturK Bu Öelişim saÇece Avrupa Çeğil tüm ÇünyaÇa aynı seyri
izlemiştirK Bu Öelişme sayesinÇe uzun bir Çağıtım zinciri çluşturan balıkçılar yerineI
ÇçğruÇan alıcı ve satıcı buluşmaktaÇırK
4KNK AB’Çe=pu=¸rünleri=vetiştiriciliği=
AB’Çe su ürünleri yetiştiriciliği üretimi tçplam balık üretiminin BO’sini
çluşturmaktaÇırK ¸retim miktarı sektörün Öelişmeye başlaÇığı TM’li yıllarÇan bu yana
BTIV büyüme ÖöstermiştirK NVTM yılınÇan OMMM yılına kaÇar çlan üretim miktarları
aşağıÇa ÖösterilÇiği ÖibiÇirK
NVTM
NVUM
NVVM
OMMM
RTKMMM
NORKMMM
PMMKMMM
ROMKMMM
tçn
tçn
tçn
tçn
NS
AB’Çe=NVTM’ten=OMMM’e=pu=¸rünleri=¸retim=jiktarları=
=
RMMMMM
4MMMMM
PMMMMM
OMMMMM
NMMMMM
M
NVTM
NVUM
NVVM
OMMM
AB’Çe tüm üye ülkelerÇe su ürünleri yetiştiriciliği üretimi yapılmakta çlupI
üretim miktarları itibariyle en büyük üretici ülkeler ve üretimÇeki payları sırasıyla
şöyleÇir;
İnÖiltere
BPM
vunanistan BNO
İtalya
BNO
cransa
BNN
İspanya
BV
aanimarka B T
Almanya
BT
İnÖiltere
TB
TB
VB
NNB
vunanistan
PMB
İtalya
cransa
İspanya
NOB
NOB
aanimarka
Almanya
NT
¸retilen türler arasınÇa en fazla üretimi yapılanı alabalıktırK bn fazla büyüme
ise Çeniz ürünleri üretiminÇe ÖerçekleşmiştirK aeniz ürünlerinin yetiştiriciliğinÇe
türlerin Ççğal çrtamlarınÇaki Öenetik yapılarının kçrunmasına büyük özen
Öösterilmekte ve Ççğasına en yakın şekilÇe üretimi yapılmaktaÇırK
AB’Çe su ürünleri yetiştiriciliği tüketicilere yüksek kaliteÇe ve çeşitlilikte ürün
sunmayı sağlamasıI uyÖun fiyatlı ve Öüvenli bir ÖıÇa çlması neÇeniyle balıkçılık
sektörüne büyük katkılar sağlaÇığı ÇüşünülmekteÇirK
4KOK=AB=pu=¸rünleri=vetiştiriciliğinin=vapısı=
AB’Çe su ürünleri yetiştiriciliği üç ana kateÖçriÇe yapılanmış ÇurumÇaÇırK
■
rlusal ve uluslararası faaliyet Öösteren ççk sayıÇa perakenÇe mağazası
bulunanI işlenmiş ürünleri bulunan büyük ölçekli üretim şirketleriK
■
Ççğunlukla aile işletmesi niteliğinÇe çlup bir kççperatif üyesi veya
ÇçğruÇan mağazalara ürün veren çrta büyüklükteki işletmelerK
■
paÇece bulunÇuğu bölÖeye satış yapabilecek ölçüÇe küçük ölçekli aile
şirketleriK
Bu temel yapıya ilave çlarakI bu işletmelere yavru balık yetiştiren veya
sektörÇe Öerekli malzeme temin etmek suretiyle yan sektör çluşturan şirketler Çe
bulunmaktaÇırK
mazarın bu planlı yapısı sayesinÇeI pazarÇaki fiyat ÇeğişimleriI mevsimsel
üretim Çeğişiklikleri veya belli bir bölÖe veya pazarÇa meyÇana Öelebilecek ÜerÜanÖi
ekçnçmik bir Çeğişimin bertaraf eÇilmesi mümkün çlabilmekteÇirK aiğer yanÇan
istikrarlı bir piyasanın mevcut çlması pazarÇa çrtaya çıkan talepleri anınÇa
karşılamak amacıyla üretime ve planlamaya yönelebilmek açısınÇan pek ççk üretici
için önem taşımaktaÇırK
pçn yıllarÇa üretimÇe meyÇana Öelen artış saÇece üretilen balık miktarınÇaki
artışı Çeğil aynı zamanÇa sektörÇe Çüşmekte çlan Öelir artışının iÜtiyacı çlan verimlilik
artışının Ça ÖösterÖesi çlmuşturK pektörÇe bu Öelişmeyle birlikte yeni iş çlanakları
çrtaya çıkmıştırK hapasiteleri neÇeniyle üretim artışı sağlamaları Öüç çlan küçük
firmalar için yeni iş çlanakları ÇaÜa cazip bir faktör çlmuşturK
AB pazarınÇa süpermarketlerin artan Üakimiyeti neÇeniyle rekabet ççk
yüksektirK vüksek kaliteli ve işlenmiş ürün iÜracatının ÜeÇefi AB’nin kalkınmış pazarı
çlmaktaÇırK Balıkçılık sektörü ise Üızlı Öelişmesine rağmen fiyatlarÇa ÇenÖeyi
bulmakta zçrlanmaktaÇırK
NU
AB su ürünleri yetiştiriciliği teknçlçjisi ve işletmesi ÇünyaÇa Öelişmişlik çlarak
liÇer kçnumÇaÇırK ¸niversiteler Ölçbal ÇüzeyÇe su ürünleri yetiştiriciliği alanınÇa
araştırmalar ve eğitim çalışmaları yürütmekteÇirK Buna karşınI sektörün çrtak
balıkçılık pçlitikasına çlan katkısının az biliniyçr çlması ve sektörün Öelişimi için
ayrılmış özel bir bütçe çlmaması Çikkat çekiciÇirK
4KPK=AB’Çe=pektĞre=İlişkin=vasal=aüzenlemeler=
Avrupa Birliği’nin balıkçılık alanınÇa çrtak bir pçlitika benimsemelerinin
temelinÇe çrtak bir kaynağın yönetimi iÜtiyacı yatmaktaÇırK lrtak balıkçılık
pçlitikasına ilişkin ilk uyÖulamalar balıkçılık saÜalarına Öiriş ve pazara ilişkin
Çüzenlemelere yönelik çlmuşturK lrtak Balıkçılık mçlitikasının ElBmF Üayata
Öeçirilmesi ise NVUP yılınÇa ÖerçekleşmiştirK
Bu tariÜten itibaren balıkçılık kçnusunÇaki uluslararası Öelişmeler ve
Çeğişikliklere paralel çlarak birliğin lBm’nın Çüzenlenmesine Çevam eÇilmiştirK lBm
balıkçılığı biyçlçjikI ekçnçmikI sçsyal ve çevresel bçyutlarıyla ele almaktaÇırK AB
balıkçılık kaynaklarının kçrunmasına ilişkin çlarak balıkçılık faaliyetlerinin lisans
sistemiyle kısıtlanmasıI avlanabilir balık miktarını belirleyen kçtalar kçymak ve balık
kayıplarını önlemek amacıyla avlanma bçylarını belirlemekI avlanma sezçnlarını
belirlemekI balıkçılık kaynaklarına uyÖun çlarak avlanma kapasitesini Çüşürmek Öibi
önlemlere başvurmaktaÇırK
Aynı zamanÇa Çünya ÖıÇa örÖütü cAl’nun bir üyesi çlan AB balıkçılık
kçnusunÇa üçüncü ülkelerle ON anlaşma yapmıştırK
OMMO yılınÇa AB lrtak Balıkçılık mçlitikasınÇa refçrm ÖerçekleştirmiştirK Bu
refçrmun başlıca ilkeleri ise;
J
ÇenizlerÇe sağlıklı bir ekçsisteme katkıÇa bulunacak sçrumlu ve
Çesteklenebilir balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliği
J
tüketici yararına ekçnçmik çlarak tutarlı ve rekabetçi balıkçılık ve su
ürünleri sanayi
J
balıkçılık faaliyetleri ile uğraşanlar için uyÖun yaşam stanÇartları
çlarak belirlenmiştirK
Avrupa su ürünleri yetiştiriciliğine ilişkin çlarak ise özel bir yasal Çüzenleme
bulunmamakla birlikte ÖıÇa maÇÇelerinin üretimiI işlenmesiI Çepçlanması ve
taşınmasına ilişkin pek ççk yasal Çüzenleme içinÇe sektörü ÇçğruÇan ilÖilenÇiren
önemli yasal Çüzenlemeler yeralmaktaÇırK
pektörü ÇçğruÇan ilÖilenÇiren bir başka mevzuat ise çevrenin kçrunmasına
ilişkin ÇüzenlemelerÇirK
N9
RK=a¸kvAaA=BAifhÇfifh=sb=pr=¸o¸kiboİ=
=
=
RKNK=¸retim=ve=Tüketim=aurumu=
=
=
pu ürünleri Çeniz ve içsularÇa yaşayan bitkisel ve Üayvansal çrÖanizmaların
çrtak aÇıdırK Bu canlıların avcılık veya yetiştiricilik yçluyla üretilmeleriI pazarlanması
ve işlenmesini içeren faaliyetlerin tümü ise su ürünleri sektörünü çluşturmaktaÇırK pu
ürünlerinin önemli bir bölümü avcılık yçluyla elÇe eÇilmekle birlikte kültür balıkçılığının
üretimÇeki payı özellikle sçn yıllarÇa tüm ÇünyaÇa sürekli artış ÖöstermekteÇirK
Avcılık ve yetiştiricilik yçluyla elÇe eÇilen Çünya balık üretimi tçplam Üayvansal
prçteinin BNR’inÇen fazlasını karşılamaktaÇırK 4O milyçn tçna yaklaşan balık üretimi
ile ÇinI Çünyanın en büyük balık üreticisi ülke kçnumunÇaÇırK aünya balık üretim
miktarı bölÖesel farklılıklar ÖösterÇiği Öibi bölÖelerin zaman içinÇeki Öelişimleri Çe
farklılıklar ÖöstermekteÇirK Örneğin huzeybatı masifik’teki balık üretimi NVTM’lerÇe NO
milyçn tçn çlurken OMMM’li yıllara ÖelinÇiğinÇe bu üretim OP milyçn tçna ulaşmıştırK
Avlanma yçluyla elÇe eÇilen balık üretimi OMMM yılınÇa en yüksek Çeğeri çlan
V4IU milyçn tçna ulaşmıştırK Bu miktarın satış Çeğerinin ise UN milyar Ççlar çlÇuğu
taÜmin eÇilmekteÇirK OMMN yılınÇa ise büyük üretici kçnumunÇa çlan ülkelerin
avlanma miktarınÇaki Çüşüş neÇeniyle VO milyçn tçn çlarak ÖerçekleşmiştirK
=
¸obTİj=
İç=pular=
Avcılık
vetiştiricilik
İç=pular=Tçplamı=
aenizler=
Avcılık
vetiştiricilik
aenizler=Tçplamı=
Avcılık qçplamı
vetiştiricilik qçplamı
dbkbi=TlmiAj=
T¸hbTİj=
GıÇa aışı qüketim
hişi başı balık tüketimi
EkÖF
haynakW faç
=
TABilW==NS=
a¸kvA=BAifh=¸obTİji==
Ejilyçn=tçnF=
NVVT=
NVVU=
NVVV=
OMMM=
OMMN=
TIR
NTIR
ORIM=
UIM
NUIR
OSIR=
UIR
OMIN
OUIS=
UIU
ONI4
PMIO=
UIU
OOI4
PNIO=
USI4
NNIN
VTIR=
VPIV
OUIS
NOOIR=
VMIU
PNIT
TVIP
NOIM
VNIP=
UTIP
PMIR
NNTIU=
VOIT
ORIN
U4IT
NPIP
VUIM=
VPIO
PPI4
NOSIS=
V4I4
POIO
USIM
N4IO
NMMIO=
V4IU
PRIS
NPMI4=
VSIT
PPIT
UOIR
NRIN
VTIS=
VNIP
PTIR
NOUIU=
VVI4
OVI4
NRIS
NRIT
NRIU
NSIM
NSIO
2M
pçn yıllarÇa ekçnçmik kalkınma ve insanların sağlıklı beslenme alışkanlıkların
Öelişmesiyle birlikte kişibaşına balık tüketiminÇe artış çlmaktaÇırK cAl verilerine Ööre
Çünya kişibaşı balık tüketimi NRIT kÖKÇırK
derek üreticiler Öerekse satıcıların su ürünleri üretiminin Öeleceğinin ççk
parlak çlÇuğu inancınÇa çlÇuğu ÖörülmekteÇirK hişibaşı tüketimÇeki artış ise bu inancı
ÇçğrulamaktaÇırK
Çin sçn yıllarÇa balık üretiminÇe önemli ilerleme kayÇeÇerek Çünyanın en
büyük balık üreticisi kçnumuna ÖelmiştirK NVV4 yılınÇan bu yana OM milyçn tçnÇan
fazla balık avlanan huzeybatı masifik ülkesi çlan Çin aynı zamanÇa en fazla balık
tüketiminin çlÇuğu ülkeÇirK Çin Üariç tutulÇuğunÇa tüm ÇünyaÇa avlanma yöntemiyle
elÇe eÇilen balık miktarınÇa başınÇa elÇe eÇilen miktara ETTJTU milyçn tçnF ulaşan
bir azalma saptanmıştırK
TABilW=NT=
Çİk=eAoİCİ=a¸kvA=BAifh=¸obTİj=sb=T¸hbTİMİ=
Ejilyçn=tçnF=
=
NVVT=
NVVU=
NVVV=
OMMM=
¸obTİj=
İç=pular=
Avcılık
vetiştiricilik
İç=pular=Tçplamı=
aenizler=
Avcılık
vetiştiricilik
aenizler=Tçplamı=
Avcılık qçplamı
vetiştiricilik qçplamı
dbkbi=TlmiAj=
qüketim
GıÇa aışı qüketim
hişi başı balık tüketimi
EkÖF
haynakW faç
OMMN=
RIT
RIN
NMIU=
RIU
RIO
NNIM=
SIO
RIV
NOIN=
SIS
SIP
NOIV=
SIS
SIR
NPIN=
TOIR
4IO
TSIT=
TUIO
VIP
UTIR=
SNIR
OSIM
S4IP
4IR
SUIU=
TMIN
VIT
TVIU=
SNIP
NUIR
SVIU
4IT
T4IR=
TSIM
NMIS
USIS=
SNIV
O4IT
TNIP
4IT
TSIM=
TTIV
NNIM
UUIV=
SPIM
ORIV
STIV
RIM
TOIV=
T4IR
NNIR
USIM=
SRIN
OMIV
NPI4
NPIN
NPIN
NPIN
NPIP
2N
OMMM yılınÇa Çin NT milyçn tçn üretimi ile Çünyanın en büyük üreticisi çlurkenI
NM milyçn tçnu aşan üretimi ile meru ikinci en büyük üretici çlmuşturK Bunları R milyçn
tçn üretim ile gapçnyaI 4 milyçn tçnu aşan üretimleri ile ABaI ŞiliI bnÇçnezyaI 4
milyçn tçn üretimi ile ousya ceÇerasyçnu ve PIR milyçn tçnu aşkın üretimi ile
einÇistan izlemiştirK
TABilW=NU=
abkİZ=sb=İÇpriAo=İTİBAoİvib=bk=cAZiA=BAifh=AsiAkAk=¸ihbibo=
Ejilyçn=tçnF=
=
¸ihb=
AsiAkAk=
BAifh=jİhTAof=
NTIM
NMIT
RIM
4IT
4IP
4IN
Çin
meru
gapçnya
ABa
Şili
bnÇçnezya
ousya
ceÇerasyçnu
einÇistan
qaylanÇ
kçrveç
İzlanÇa
cilipinler
4IM
PIS
OIV
OIT
OIM
NIV
AsiAkAk=BAifh=jİhTAofkfk=¸ihbibob=dÖob=aAĞfifjf=EBF=
AVLANAN BALIK MİKTAR f
PIS
4
OIV OIT
4IN
4IP
O NIV
4IT
NT
R
22
NMIT
RKOK=aünyaÇa=pu=¸rünleri=vetiştiriciliğinin=delişimi=
=
Balık Çünya üzerinÇe insanların en büyük ÖıÇa ve prçtein kaynağıdırK
aünyaÇaki NRM milyçn kişi için ise saÇece beslenme Çeğil istiÜÇam ve Öelir
kaynağıdırK pu ürünleri yetiştiriciliği ise Çünya ÖıÇa üretim sektörleri içinÇe en Üızlı
büyüyen sektör kçnumunÇaÇırK
Balık tüketimi NVSM yılınÇa OT milyçn metrik tçn iken NVVS yılınÇa bu rakam VN
milyçn metrik tçna ulaşmıştırK küfusun artmasıyla birlikte balık tüketiminin artmaya
Çevam eÇeceği ÖörülmekteÇirK Ancak ÇünyaÇaki NR büyük balıkçılık bölÖesinin
NN’inÇe balık türlerinin BTM’inin azalmakta çlÇuğu saptanmıştırK mlansız avlanmaI
Ççğal ÇenÖenin bçzulması ve ÇenizlerÇeki kirlilik aünya balık rezervlerinin
azalmasına neÇen çlmaktaÇırK
Buna rağmen artan balık talebini karşılamamızı sağlayacak bir yöntem çlarak
su ürünleri yetiştiriciliği Öelişme ÖöstermiştirK NVU4 yılınÇan bu yana avlama
yöntemiyle elÇe eÇilen balık üretiminÇe BNIS büyüme Öerçekleşirken su ürünleri
yetiştiriciliği üretimi yılÇa
B NM artış ÖöstermiştirK dünümüzÇe yiyecek çlarak
tüketilen balığın Çörtte biri tarlaÇa yetiştirilen balıklarÇan karşılanmaktaÇırK
pu ürünleri yetiştiriciliğinin PMMM yıl önce ilk uyÖulamalarını Öerçekleştiren Çin
iç sularÇa balık yetiştiriciliğinÇe NVTM ve OMMM yılları arasınÇa yılÇa B NNIR büyüme
kayÇetmiştirK Aynı Çönemler içinÇe Çin ÇışınÇaki Çünya üretimi ise B T artmıştırK
NVVM’lı yıllarınÇan başınÇan itibaren ise Çin’in su ürünleri üretimi istatistiki taÜminlerin
üzerinÇe Öerçekleşerek OMMM yılınÇa 4RIT tçn çlan Çünya üretiminin B TN’ini
üretmiştirK
=
BÖidbibo=
¸obTİjabhİ=
mAviAof=
B TN
B OM
B4
BO
BO
BN
Çin
Asya EÇin eariçF
Avrupa
huzey Amerika
lrta Amerika
Afrika
aünyaÇa ikinci önemli su ürünleri yetiştiricisi ülke einÇistan çlupI bunu
BanÖlaÇeşI bnÇçnezya ve qaylanÇ izlemekteÇirK panayileşmiş ülkeler arasınÇa ise
gapçnyaI ABa ve kçrveç su ürünleri yetiştiriciliğinÇe liÇer kçnumÇaÇırK aünyaÇa et
üretimi ağırlıklı çlarak Öelişmiş Esanayileşmiş F ülkelerÇe çlurken su ürünleri
yetiştiriciliğinin BUR’inin Öelişmekte çlan ülkelerce ÖerçekleştirilÇiği saptanmıştırK
2P
a¸kvA=pr=¸o¸kiboİ=¸obTİMİNİk=aAĞfifjf
lrta Amerika
OB
Afrika
NB
huzey Amerika
OB
Çin
TNB
Avrupa
4B
Asya EÇin eariçF
OMB
Balık yetiştiriciliği Öelişmiş ülkelere inciI kariÇes ve sçmçn Öibi paÜalı ürün türleri
yetiştirerek iÜracat Öeliri sağlarken az Öelişmiş ülkeler için ÖıÇa ve Öelir kaynağı
çluşturmaktaÇırK
RKPK=pektĞrÇeki İstiÜÇam=aurumu=
bmek yçğun bir sektör çlan balıkçılık Öerek avcılık Öerekse yetiştiricilik yçluyla
elÇe eÇilen balık üretiminÇe tüm ÇünyaÇa istiÜÇama büyük katkı sağlayan
sektörlerÇen biriÇirK Avcılık ve yetiştiricilik çlmak üzere Çünya ÖenelinÇe sektörÇe
tçplam PR milyçn kişinin istiÜÇam eÇilmekte çlup bunların BSR’inin Çeniz avlanmaI
BNR’inin iç sularÇa avlanma ve BOM’sinin ise su ürünleri yetiştiriciliğinÇe istiÜÇam
eÇilmekteÇirK
pektörÇe çalışan işçilerin ise BUR’i Asya ülkelerinÇe istiÜÇam eÇilmekte bunu
sB ile AfrikaI B O ile Avrupa ve Amerika kıtası izlemekteÇirK OMMM yılı verilerine ÖöreI
sektörÇe çalışanlar Çünya ÖenelinÇe tarım sektörünÇe çalışan NIP milyar kişinin
BOIS’sını temsil etmekteÇirK
Ççğunlukla Avrupa ve gapçnya Öibi Öelişmiş ülkelerÇe balıkçılık sektörünÇe
istiÜÇam çranı Çüşüş kayÇetmekteÇirK Örneğin kçrveç’te NVVM yılınÇa sektörÇe OTRMM
kişi istiÜÇam eÇilirken OMMM yılına ÖelinÇiğinÇe bu rakam OMNMM’e inmiştirK
delişmiş ülke ekçnçmilerinÇe Öenç nesiller için cazip bulunmaÇığınÇan
balıkçılık sektörünÇe çalışanların yaş çrtalamasının yüksekliği Çikkati çekmekteÇirK
Örneğin gapçnya’Ça NVUM yılınÇa balıkçıların B N4”ü SM yaşın üzerinÇe iken bu çran
OMMM yılınÇa B PO’ye yükselmiştirK
aiğer yanÇan balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliğinin ekçnçmik çlarak önem
taşımaÇığı ülkelerÇe istiÜÇam ve Öelire Çayalı ayrıntılı istatistiklere ulaşmak mümkün
çlamamaktaÇırK
24
TABilW=NV=
hfTAiAoA=dÖob=BAifhÇf=sb=pr=¸o¸kiboİ=¸obTİCİiboİ=
ENMMM=kişiF=
=
NVTM NVUM NVVM NVVR NVVS NVVT NVVU NVVV OMMM
Tçplam
Afrika
N PSM
huzey ve 4MU
lrta
Amerika
düney
4VO
Amerika
Asya
V PMN
Avrupa
SUO
lkyanusya 4O
aünya
NO=OUR
AfrikaG
KKK
huzey ve KKK
lrta
Amerika
düney
KKK
Amerika
Asya
KKK
Avrupa
KKK
lkyanusya KKK
aünya
KKK
haynakW faç
N RRP N VNT O OPU O PRV O PRT O 4RP O 4VN O RUR
R4T
TST
TTM
TTS
TUO
TUS
TUU
TRN
R4P
TSV
UN4
UMO
UMR
TVU
TUO
TU4
NP SVM OP SRS
S4O
SR4
SO
T4
NT=MPS OT=UPT
KKK
KKK
KKK
RP
OU RRO OU VS4 OV NPS OV 4RU OV NSM OV RMV
US4
UTM
UPT
UPR
URU
UON
TS
TT
TU
UO
UO
US
PP=PN4 PP=U4T PP=VVR P4=4NN P4=NSP P4=RPS
N4
SO
RR
RS
RT
TR
NTS
NUO
NUR
NVN
NVM
NVM
KKK
NS
4P
44
4O
4N
4O
4N
KKK
KKK
KKK
KKK
P SVU
NN
…
P=TTU
S MMP
NU
N
S=OR4
S MRN
OP
4
S=PSS
S RSV
OR
R
S=UUM
S TRU
OR
R
T=MTR
S VPM
OS
R
T=O4V
T NPO
OT
R
T=4TM
RK4K=aünya=Balık=¸retim=se=Tüketimine=İlişkin=deleceğe=aĞnük=TaÜminler=
OMNM yılı aünya balık üretimine ilişkin taÜminlere Ööre üretim NMT ile NN4
milyçn tçn arasınÇa Çeğişebilecek ve bunun PM milyçn tçnu ÖıÇa Çışı üretim amaçlı
çlacaktırK Buna Ööre insanların tüketebileceği balık miktarı T4 milyçn tçn ile NN4
milyçn tçn arasınÇa ÇeğişebilecektirK Balık üretiminÇeki artışın ççğunluğunun su
ürünleri yetiştiriciliği yçluyla üretilecek balık miktarının Üızlı artışı sayesinÇe
sağlanacağı taÜmin eÇilmekteÇirK Avlanan balık miktarının artması ise avcılık
yöntemlerinin iyileştirilmesi ve iyi planlanmasına bağlı çlarak ÖörülmekteÇirK
=
2R
=
TABilW=OM=
OMNM=vfif=a¸kvA=BAifh=¸obTİMİ=TAejİNİ=
Emilyçn tçnF
hĞtümser=penaryç=
İyimser=penaryç=
Av balıkçılığı
UM
NMR
pu ürünleri yetiştiriciliği
OT
PV
qçplam üretim
NMT
N44
GıÇa Çışı amaçlı balık
kullanımı
PP
PM
GıÇa tüketimine ayrılan
kısım
T4
NN4
haynak=W faç
cAl tarafınÇan yapılan taÜmin çalışmalarına Ööre OMPM yılına kaÇar çlan
ÇönemÇe Çünya Çin’in ÖıÇa Çışı balık tüketiminin büyük kısmının iatin AmerikaI
Avrupa ve Çin tarafınÇan karşılanacağı saptanmıştırK Avlanma yçluyla elÇe eÇilecek
balık üretimi ise iatin Amerika tarafınÇan sağlanacaktırK
NRM
NMM
hötümser penaryç
İyimser penaryç
RM
M
aünya su ürünleri üretiminÇeki artışların ise düney AsyaI iatin Amerika ve
harayiplerI Çin ve Avrupa’Çaki küçük üretim artışlarıyla sağlanacağı beklenmekteÇirK
Avrupa’nın ÖiÇerek artacağı taÜmin eÇilen tüketim iÜtiyacının ise su ürünleri
yetiştiriciliği ile karşılanması beklenmekteÇirK qaÜminlere Ööre Avrupa’Ça yetiştiricilikle
elÇe eÇilecek üretim OMNR’Çe OIR milyçn tçna OMPM’Ça ise 4 milyçn tçna ulaşarak ikiye
katlanacaktırK
ABa’Çe su ürünleri yetiştiriciliği ile elÇe eÇilecek üretimin Çiğer ülkelerle
kıyaslanÇığınÇa yüksek işçilik ve tçprak maliyetleriI katı çevreI sağlık ve ÖıÇa
Öüvenliği kuralları neÇeniyle ÇaÜa yavaş artacağı taÜmin eÇilmekteÇirK Bunun sçnucu
çlarak Ça ABa’nin artacak çlan tüketim iÜtiyacı itÜalat yçluyla karşılanacaktırK
2S
TABilW=ON=
BAifh=¸obTİj=AoTfŞ=TAejİkiboİ=
ENVVT-OMPMF=
=
¸ihb=
dormiAof
aünya
Afrika
Çin
OU Avrupa
¸lkesi
gapçnya
iatin Amerika
ve harayipler
Asya
lkyanusya
düney Asya
ABa
Avlanma=
pu=ürünleri=
miktarınÇaki=artış= yetiştiriciliğinÇeki=
ENMMM=tçnF
artış=ENMMM=tçnF=
NP=TMM
R4=MMM
aünya=üretim=
artışınÇaki=payı
aünya=üretim=
artışınÇaki=payı
B4
BR
BM
BN
B TM
BR
BM
B RT
BN
BT
B NV
BR
B NM
BM
BT
BN
BU
BN
haynakW faç
OMPM yılına kaÇar yapılan taÜmin çalışmasınÇa ise buÖün çlÇuğu Öibi Çünya su
ürünleri sektörünÇe Çin’in liÇerliği sözkçnusu çlacaktırK Çin’Çeki su ürünleri
yetiştiriciliğinin B TM civarınÇa artarak büyük bir Öelişme sağlayacağı taÜmin
eÇilmekteÇirK aünya su ürünleri yetiştiriciliğinÇeki payınÇa artış beklenen bir başka
ülke Örubu OU Avrupa ülkesiÇirK AsyaI AfrikaI iatin AmerikaI gapçnya ve
lkyanusya’nın Çünya su ürünleri yetiştiriciliğinÇe söz saÜibi çlması
beklenmemekteÇirK
=
=
2T
=
SK=lodAkİh=pr=¸o¸kiboİ=¸obTİMİ=
lrÖanik su ürünleri üretimi çrÖanik tarım Öibi ÇünyaÇa en Üızlı büyüyen ÖıÇa
sektörlerinÇen biri çlmuşturK pçn yirmi yılÇır ise Üayvansal üretim içinÇe büyük
Öelişme Öösteren kültür balıkçılığı beraberinÇe pek ççk prçblem ÖetirmiştirK lrÖanik
kültür balıkçılığı ise su ürünleri üretiminin yçl açtığı başta çevre kirliliği çlmak üzere
çlumsuz faktörleri çrtaÇan kalÇırarak sektörün Çevamlılığını sağlamak için insanlarınI
çevrenin ve balıkların yararı ÇçğrultusunÇa sisteme uyÖun bir Çüzen çluşturmak
amacıyla çrÖanik prensipler ÖetirmekteÇirK
pektörün en ççk talep ÖörÇüğü ülkeler AvrupaI ABa ve gapçnya pazarlarıdırK
ealen ÇünyaÇaki sertifikalı çrÖanik su ürünleri üretimine ilişkin resmi istatistiki veriler
çlmamakla birlikte OMMM yılınÇa ççğunluğu Avrupa ülkelerinÇen çlmak üzere RMMM
metrik tçn üretilÇiği taÜmin eÇilmiştirK Avrupa ÇışınÇaki ülkelerin üretim Çeğerlerine
ilişkin Üiçbir veri bulunmamaktaÇırK Avrupa ülkeleri ÇışınÇa en büyük çrÖanik su
ürünleri üreticisi ülke veni welanÇa’ÇırK
pektörÇe Üenüz uluslararası ÇüzeyÇe çluşturulmuş stanÇartlar ve benzeri
Çüzenlemeler çluşturulmamıştırK Buna karşın çrÖanik su ürünleri üretiminin Öelişme
ÖösterÇiği ülkelerÇe faaliyet Öösteren kamu veya özel sertifikalanÇırma kuruluşlarının
kenÇi çluşturÇukları stanÇartlar mevcutturK
aünya dıÇa ve qarım ÖrÖütü ve AB’nin çrÖanik ÖıÇa ürünlerine ilişkin
stanÇartları çlmasına rağmen saÇece çrÖanik su ürünleri üretimine özÖü bir
Çüzenleme mevcut ÇeğilÇirK
qüketicilerin çrÖanik ürünlere yönelmesinÇeki en büyük etken çevre ve sağlıklı
beslenmeye verilen önemin artması çlmuşturK vapılan araştırmalara Ööre OMMP
yılınÇa çrÖanik tarım ve çrÖanik su ürünleri üretiminin TRMM tçna ulaştığı taÜmin
eÇilmekteÇirK
lrÖanik su ürünleri üretiminin OMMN yılınÇan OMNM yılına kaÇar BPM büyümeI
OMNN yılınÇan OMOM yılına kaÇar BOM büyüme ve OMON yılınÇan OMPV yılına kaÇar ise
BNM büyüme kayÇeÇeceği taÜmin eÇilmekteÇirK Bu taÜminler Öelişmiş ülkelerÇeki
çrÖanik su ürünleri üretim miktarları ile sertifikalı üretim yapılacak büyük pazarlar çlan
AvrupaI huzey AmerikaI AvustralyaI gapçnyaI veni welanÇa ve pinÖapur Çikkate
alınarak ÖerçekleştirilmiştirK
lrÖanik su ürünleri üretiminÇe en önemli türler sçmçnI kariÇesI sazan ve
alabalıktırK Bunların yanı sıra sarÖçsI levrekI miÇyeI mersinbalığı Öibi türlerin Çe
üretimine başlanmıştırK
2U
lrÖanik pçmçn ¸retimi
pçmçn üretim miktar ve Çeğeri bakımınÇan üretilen en önemli çrÖanik balık
türüÇürK lrÖanik sçmçn üretimi ağırlıklı çlarak İrlanÇa ve İnÖiltere’Çe yapılmakta çlup
Çünya çrÖanik sçmçn üretiminin BRM’sini İrlanÇa Öerçekleştirmekte ve üretimin
ççğunu Ça cransaI Almanya ve İsviçre başta çlmak üzere Çiğer Avrupa ülkelerine
iÜraç etmekteÇirK İrlanÇalı çrÖanik sçmçn üreticileri OMNM yılınÇa çrÖanik sçmçn
üretiminin tçplam üretimÇeki payının BNM çlacağını önÖörmekteÇirK
lrÖanik sçmçn üretimi çlÇukça zçr ve masraflı çlmaktaÇırK Örneğin bu tür
üretimÇe balıkların ÖünÇe iki kez el ile beslenmeleri ÖerekmekteÇirK Bu Ça teknçlçji
kullanılarak çtçmatik makinalarla yapılan üretimÇe kullanılan O işçiye karşılık PU işçi
anlamına Öelmekte sçnuç çlarak ÇaÜa emek yçğun bir üretimi Öerektirmekte ve
ürünün fiyatı Çiğerine çranla iki kat ÇaÜa paÜalı çlmaktaÇırK
lrÖanik pazan ve Alabalık
lrÖanik sazan ve alabalık üretimi ağırlıklı çlarak AlmanyaI cransaI İsviçreI
İnÖiltereI İrlanÇa ve Avusturya’Ça Öerçekleştirilmekte ayrıca yeni AB üyesi ülkelerÇen
çlan jacaristan’Ça Ça sazan üretimine başlanmıştırK pazan özellikle çrÖanik tarım
için ççk uyÖun bir tür çlarak kabul eÇilmekteÇirK Avusturya’Ça sazan üretimi için
ayrılan alanların BNM’unÇa çrÖanik sazan üretimi ÖerçekleştirilmekteÇirK
İrlanÇa ve İnÖiltere Çe önemli çrÖanik alabalık üreticilerinÇenÇirK İnÖiltere’Çe
çrÖanik alabalık üretimi OMMP yılınÇa B OM artış ÖöstermiştirK
lrÖanik hariÇes ve jiÇye
lrÖanik su ürünleri üretiminÇe öncü türlerÇen çlan kariÇes iatin Amerika
ülkelerinÇen bkvaÇçr ve meruI Asya ülkelerinÇen bnÇçnezyaI qaylanÇ ve sietnam’Ça
üretilmekteÇirK qaze veya Ççnmuş çlarak çrÖanik süpermarketler veya çrÖanik ÖıÇa
maÇÇesi satan Çükkanlar kanalıyla tüketime sunulan çrÖanik kariÇesin en önemli
tüketicisi Avrupa’ÇırK Bunu ABa ve gapçnya izlemekteÇirK OMMP yılınÇa çrÖanik
kariÇes üretim miktarı NRMM tçn çlarak saptanmıştırK
lrÖanik miÇye ise İrlanÇa ve İnÖiltere’Çe üretilmekteÇirK
29
TK=dbkbi=abĞboibkaİojb=
=
BalıkI Çünya üzerinÇeki bir milyar insan için temel prçtein kaynağı çlmasının
yanı sıra yüzelli milyçn kişi için Çe istiÜÇam ve Öelir kaynağıdırK Bu sektörÇe
yaşamlarını sürÇürebilmek için çalışan insanların yaklaşık BVR’i ise Öelişmekte çlan
ülkelerÇe yaşamaktaÇırK
=
pu ürünlerinin tüketimi insan beslenmesinÇeki önemli bir prçtein kaynağı
çlması neÇeniyle nüfus artışıyla Ççğru çrantılı çlarak artmaktaÇırK Ancak ÇçğaÇa
avcılık yçluyla elÇe eÇilen su ürünleri üretimini ÇçğruÇan artırmak insançğlunun
elinÇe ÇeğilÇirK aiğer yanÇan artan iÜtiyacı karşılamak için başvurulan aşırı avlanma
balık stçklarının tükenmesine yçl açmaktaÇırK Çevre kirliliği ise tüm ekçsisteme
verÇiği zararla birlikte sularÇa yaşayan canlıların yaşamını Ça çlumsuz etkileyerek
azalmalarına Üatta bazı türlerin yçk çlmasına neÇen çlmaktaÇırK
wamanla artan nüfusun iÜtiyacına yetecek ÇüzeyÇe su ürünü elÇe etmenin
mümkün çlamayacağının anlaşılması sçnucu su ürünlerinin üretimine başlanmıştırK
aünyaÇa Öeçmişi ççk yeni çlan su ürünleri yetiştiriciliği sektörü kısa süreÇe
büyük bir Öelişme ÖöstermiştirK pektörÇe iÜtiyaç Çuyulan teknçlçjinin Öelişmesi ise
sektörün büyümesini ve yayÖınlaşmasını sağlamıştırK
pu ürünleri yetiştiriciliği buÖün ççk çeşitli amaçlarla ÖerçekleştirilmekteÇirK
Bunların başlıcaları;
♦ insanların tüketebileceği besin Çeğeri yüksek ÖıÇalar üretmekI
♦ su ürünleri yetiştiriciliği ve buna bağlı sektörler sayesinÇe kırsal bölÖelerÇe
Öelir ve istiÜÇam kaynağı yaratmakI
♦ balıkçılığı ÖeliştirmekI
♦ insanlar veya bitkiler için zararlı atıklar veya suÇa Öelişen yabani türleri
kçntrçl etmekI
♦ atıl tçpraklarÇan ÇaÜa fazla yararlanmakK
pu ürünleri insan beslenmesinin temel maÇÇelerinÇen çlan prçtein için ççk
önemli bir kaynak çlmasının yanı sıra birççk sanayi ÇalınÇa ve tıpta Ça ÜammaÇÇe
çlarak kullanılmaktaÇırK
Balıkçılığın sçsyç ekçnçmikI çevresel ve beslenmeÇeki önemi Ççlayısıyla
artan bir talep sözkçnusuÇurK aünya dıÇa ve qarım ÖrÖütü – cAl tarafınÇan yapılan
çalışmalar sçnucunÇa Çünya balık stçklarının kçrunabilmesi için alınması Öerekli acil
önlemler aşağıÇaki Öibi saptanmıştırK
▪ aşırı avlanmanın önüne ÖeçilmeliI
PM
▪ balık stçklarının artırılması sağlanmalıI
▪ taÜrip eÇici balıkçılık uyÖulamaları enÖellenmeliI
▪ sürÇürülebilir su ürünleri üretimi ÖeliştirilmeliI
▪balık türlerinin Ççğal yaşamları kçrunmalıI
▪ bilimsel temellere Çayalı ve sçrumlu yönetim anlayışıyla yeni ve alternatif
balık türleri ÖeliştirilmeliÇirK
pu ürünleri yetiştiriciliği sçn yıllarÇa kayÇettiği Öelişmeye karşın Üenüz ülkemiz
tarım sektörü içinÇe yeterli Çüzeye ulaşamamış çlÇuğu ÖörülmekteÇirK qürkiye’nin üç
tarafının Çenizlerle çevrili çlmasının yanı sıra ççk sayıÇa ÖölI Öölet ve akarsularÇan
çluşan iç su kaynakları ve dAm prçjesi Öibi ciÇÇi bir su pçtansiyeli mevcutturK qüm bu
su kaynaklarınÇan Öerek avcılık Öerekse yetiştiricilik yçluyla su önemli miktarlarÇa su
ürünleri elÇe etmek mümkünÇürK jevcut pçtansiyelimizin ÇeğerlenÇirilmesi ile su
ürünleri üretimimizin iki katına ulaşmasının mümkün çlacağı yapılan çalışmalarla
çrtaya kçnmuşturK
¸lkemizin
saÜip
çlÇuğu
pçtansiyel mutlaka
planlı bir
şekilÇe
ÇeğerlenÇirilmeliÇirK BuÖün su ürünleri yetiştiriciliğinÇe AkÇeniz BölÖesinÇeki en
büyük rakibimiz çlan vunanistan ile üretim miktarı ve iÜracat miktarlarımız açısınÇan
ciÇÇi farklar mevcutturK pu ürünlerinin iÜracat pçtansiyeli ÖözarÇı eÇilmemeliÇirK
vunanistan’ın AB fçnlarınÇan yararlanmak Öibi büyük bir avantajı çlÇuğu Çüşünülürse
sektörÇe faaliyet Öösteren üreticilerimizin Çesteklenmesi Öerekliliği çrtaya
çıkmaktaÇırK
pektörÇe kısıtlı çlanaklarla faaliyetini sürÇürme çabasınÇa çlan tesisler
mutlaka saptanmalı ve Öereken Çestek verilmeliÇirK Ayrıca su ürünleri yetiştiriciliğinÇe
sektörün Öelişimi için önemli faktör çlan teknçlçji kullanımının yayÖınlaştırılması
ÖerekmekteÇirK
¸lkemizÇeki büyük ölçekli su ürünleri yetiştiriciliği ve özellikle su ürünleri
işleme tesislerine saÜip firmalarımızın ÇaÜa cazip yatırım çlanakları bulÇukları ousyaI
lrta açğu ve Afrika Öibi ülkelere yatırımlarını yöneltmeleri sevinÇirici bir Öelişme
çlmakla birlikte ülkemizÇe sektörün yatırım pçtansiyeli Çikkate alınÇığınÇa aynı
zamanÇa ÇüşünÇürücü Çe çlmalıdırK
BuÖün yetiştiriciliği yapılan temel ürünler çlan levrek ve çipura ÇışınÇa yurtÇışı
pazarlarÇa raÜatlıkla talep Öörebilecek çlan türlerin üretimi ve bu amaçla yapılacak
yatırımlar teşvik eÇilmeliK ¸niversitelerin kçnuyla ilÖili yaptığı çalışmalar üreticilerle
paylaşılarak sektörün Öelişimi ÇesteklenmeliÇirK
pu ürünlerinin ekçnçmik Çeğeri ve ülke ekçnçmisine katkıları yanınÇa üzerinÇe
önemle Çurulması Öereken bir başka kçnu Ça balığın sağlıklı beslenmeÇeki rçlü
çlmalıdırK mrçtein açısınÇan zenÖin çlmayan ve karbçnÜiÇrat ağırlıklı çlarak beslenme
eğilimi çlan ülkemiz beslenme kültürü içinÇe tüketimi bölÖesel ve mevsimsel özellikler
Öösteren su ürünlerinin insan yaşamınÇaki ve sağlıklı beslenmeÇeki öneminin
vatanÇaşlarımıza anlatılması ÖerekmekteÇirK
PN
=
=
UK=plkrÇ=sb=Ökboİibo=
► Avcılık yçluyla elÇe eÇilen balık stçklarının kçrunması ve Ççlayısıyla
avcılığın sürÇürülebilir çlması için Öerekli önlemler alınmalıdırK aenizlerÇe ve
içsularÇa ÇçğruÇan insan müÇaÜalesi çlmaÇan üretimi Öerçekleşen balıkların
avlanmasınÇa planlı ve prçÖramlı bir pçlitika izlenmeÇiğinÇe avlanabilir balık miktarı
ciÇÇi kayıplara uğrayacağınÇan avcılığın sürÇürülmesi teÜlike altına ÖirebilecektirK
Avcılık kıyı balıkçılığınÇan açık Çeniz balıkçılığına kayÇırılmalıdırK Bunun için
Öerek Çuyulan teknçlçji ve av Öemileri için balıkçılara Çevlet Çesteği sağlanmalıdırK
hirlenme neÇeniyle balık türlerinÇe azalma saptanan ÇenizlerÇe ve içsularÇa
kirliliğe neÇen çlan faktörler öncelikli çlarak saptanarak önlemler alınmalıdırK
aenizlerin Çeniz canlıları yönünÇen en verimli bölÖesiI Çeniz balıklarının büyük
ölçüÇe yumurtalarını bıraktıkları ve yumurtaÇan çıkan larvaların yavru Çönemlerini
ÖeçirÇikleri saÜil kesimleriÇirK Bu neÇenle saÜil kesimlerinÇe ekçlçjik ÇenÖenin
bçzulmasına yçl açabilecek tüm faaliyetlerÇen kaçınılması ÖerekmekteÇirK Balıkçılık
yönünÇen verimli çlan saÜil kesimlerinin Üaritasının çıkarılıp kçruma altına alınması
amacıyla çalışmalar yapılmalıdırK
llÇukça zçr kçşullarÇa avlanan ve yetiştirilen su ürünlerinin ççk çeşitli
sebeplerle çrtaya çıkan zayiatlarının önüne Öeçilebilmesi için önlemler alınmalıdırK
qalebi artan ancak ÇçğaÇa azalan balık türlerinin yetiştiricilik yçluyla üretiminin
sağlanması teşvik eÇilmeliÇirK
► AB ülkelerinin artan su ürünleri talebi birliğin su ürünleri üretimi ile
karşılanamayacak bçyuta ulaşacağınÇan şimÇi çlÇuğu Öibi Çış alım sözkçnusu
çlacaktırK qürkiye’nin pçlitik ve cçğrafi yakınlık avantajını iyi ÇeğerlenÇirerek bu
pazarÇa önemli bir yer eÇinebilmesi için Öerekli önlemler alınmalıdırK
► jiÇye ve istiriÇye yetiştiriciliği için çlÇukça uyÖun kçşullara saÜip çlan
haraÇeniz’Çe bu türlerin yetiştirilmesi için çalışmalara başlanmalıdırK
► ¸lkemizin saÜip çlÇuğu pçtansiyel ÖözününÇe bulunÇurularak su ürünleri
sektörünün Öelişimine özel önem verilmeli bu amacın Öerçekleşmesi için ise öncelikle
sektörü ilÖilenÇiren tüm faaliyetlerin tek elÇe tçplanacağı bir iÇari Çüzenlemeye
ÖiÇilmeliÇirK
► pektörle ilÖili araştırma ve Öeliştirme faaliyetleri özenÇirilmeli ve
ÇesteklenmeliI sektörün üniversite ile işbirliği sağlanmalıdırK
P2
► pu ¸rünleri hanunu ve bağlı mevzuat Öünümüz kçşulları ve AB uyum
yasaları çerçevesinÇe yeniÇen Çüzenlenmeli yasaÇaki bçşluklar ve eksiklikler
ÖiÇerilmeliÇirK aiğer yanÇan prçje ve yatırım aşamalarınÇaki bürçkrasi ve bu
aşamaÇa özellikle farklı BakanlıklarÇan alınması Öereken çnayla yatırımcı için
cayÇırıcı çlabilmekteÇirK
► qarımÇa üretim artışı ve planlamanın sağlanabilmesi için iÜtiyaç Çuyulan
üreticiler ÇüzeyinÇeki örÖütlenme teşvik eÇilmeliÇirK ¸retici birlikleri ve kççperatifler
Öibi örÖütlenmeler tarım sektörünün iÜtiyaçlarınÇanÇırK
► aenizlerÇe yapılan yetiştiricilik faaliyetlerinin turizm tesisleriyle aynı
alanlarÇa yerleşmesinÇen kaynaklanan tartışmaların önlenebilmesi için önceÇen
yapılacak plan çalışması ile üretim tesislerinin yerlerinin belirlenmesi ve belirlenen
yerler ÇışınÇaki alanlara kurulacak tesislere ruÜsat verilmemesi ÖerekmekteÇirK
► pu ürünleri yetiştiriciliğinin ülkemizin Öelecek vaÇeÇen sektörlerinÇen biri
çlÇuğu Ööz önüne alınarak bu kçnuÇa eğitim veren çkulların artırılması ve
eksikliklerin ÖiÇerilmesi yararlı çlacaktırK
► pu ürünleri yetiştiriciliğinin yan sektörleri çlan sektörlerin Çe Öeliştirilmesi
sektörün Çevamlılığı için mutlaka ÖerekliÇirK
► pu ürünleri üretimi yçğun çlarak insan emeği ÖerektirÇiğinÇen Öeniş
istiÜÇam alanları yaratabilecek bir sektörÇürK Balığın insan beslenmesinÇe özellikle
Öelecekte alacağı önem ÇüşünülÇüğünÇe bu alana yatırım yapmak Üem ülke ve
bölÖe ekçnçmilerini kalkınÇıracak Üem Çe önemli ölçüÇe istiÜÇam çlanağı
yaratacağınÇan ekçnçmik fayÇası ile birlikte sçsyal fayÇası Ça birlikte çluşacaktırK
► pu ürünlerinin Öeçmişteki Öibi saÇece taze çlarak Çeğil kurutulmuşI
ÇçnÇurulmuşI kçnserveI tütsülenmişI salamuraI vbK Öibi şekillerÇe tüketilebilÇiği
Çüşünülerek su ürünleri işleme tesislerinin Çe kurulması yönünÇe teşvik verilmesi
sektörün Öelişimine katkı sağlayacaktırK pu ürünlerinin özellikle iç piyasaÇa ÇçğruÇan
tüketime yönlenÇirilmesi ile yetinilmemeli tüketimin mevsimsel Çeğil yılın tüm
zamanlarına yayılması sağlanmalıdırK Balık işleme teknçlçjisinin Öelişerek yeni
tesislerin kurulması ise iÜracatı artıracak ve Üem iç piyasa Üem Çe Çış piyasaÇa artan
talepI sektörÇeki yeni yatırımları teşvik eÇecektirK
► ¸lkemiz su ürünlerinin iÜracat pçtansiyeli Çikkate alınarak sektörÇeki kalite
kçntrçl ve stanÇartların Öeliştirilmesi ve ambalaj sanayinin Öeliştirilmesi
ÖerekmekteÇirK
=
PP
hAvkAhiAo=
=
=
►==amqI OMMNI pu ürünleri ve pu ¸rünleri panayi Öİh oapçru
►==qürkiye pu ¸rünleri pektörüI İqlI NVVVJO
=
►=qürk qarımI bylülJbkim OMMPJ qarım ve höyişleri Bakanlığı aerÖisi=
►=pu ¸rünleri İstatistikleriJOMMOI aİb
►=İdbjb ¸rün mrçfili – pu ¸rünleri
=
=
=
►=qürkiye pu ¸rünleri pektörü ve AB İle bnteÖrasyçnuIİqlI NVVVJSP
►=cAl Aquaculture mrçÇuctiçn ptatistics
►=tçrlÇ oeview çf cisÜeries anÇ Aquaculture OMMOI cAl
=
hçnuyla=İlÖili=teb=piteleri=
ÜttpWLLwwwKtarimKÖçvKtr
ÜttpWLLwwwKÇieKÖçvKtr
ÜttpWLLwwwKÇptKÖçvKtr
ÜttpWLLwwwKiÖemeKÖçvKtr
ÜttpWLLwwwKfaçKçrÖ
ÜttpWLLwwwKfeap
ÜttpWLLwwwKfutureÜarvestKçrÖ
ÜttpWLLwwwKÖlçbefisÜKçrÖ
ÜttpWLLwwwKaquapenaKnetfirmsKcçm
ÜttpWLLwwwKfaçKçrÖ
ÜttpWLLwwwKfeap
ÜttpWLLwwwKsçilassçciatiçnKçrÖ
ÜttpWLLwwwKfaçKçrÖ
ÜttpWLLwwwKfeap
ÜttpWLLwwwKeurçpaKeuKint
P4
Download

tarla balıkçılığı