HEDA ELEKTRİK
ÜRETİM LİMİTED ŞİRKETİ
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe),
KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Trabzon İli, Tonya İlçesi,
Fol Deresi Üzerinde
ÇED Raporu
Nihai ÇED Raporu
Kabil Caddesi 1335. Sokak No: 20/10 Aşağıöveçler / ANKARA
Tel: 0312 481 33 73 (Pbx) Faks: 0312 481 45 85
[email protected]
ANKARA –2014
Proje Sahibinin Adı
: HEDA ELEKTRİK ÜRETİM LTD. ŞTİ.
Adresi
: Fevzi Çakmak Caddesi No: 222 Kazan/ANKARA
Telefonu ve Faks Numarası
: 0312 814 44 77 / 0312 814 44 79
Projenin Adı
Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali (8,04 MWm/7,72
: MWe), Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi, Hazır Beton Tesisi
ÇED Raporu
Proje Bedeli
: 45.040.545-TL
Proje İçin Seçilen Yerin Açık
: Trabzon İli, Tonya İlçesi, Fol Deresi Üzerinde
Adresi (adı, mevkisi)
Proje
İçin
Seçilen
Koordinatları, Zone
Yerin
G42-b1 Paftası
:
Proje için seçilen yerin koordinatları takip eden sayfada
sunulmuştur.
3.10.2013 Tarih ve 28784 Sayılı ÇED Yönetmeliği Geçici
Madde 1 gereği 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı ÇED
yönetmeliği kapsamında;
Ek-II “Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler Listesi”
Enerji, turizm, konut
Madde 32- “Kurulu Gücü 0-25 MWm Arasında Olan Nehir
Projenin
ÇED
Yönetmeliği
Kapsamındaki Yeri (sektörü, alt : Tipi Santraller”
sektörü)
EK-I “Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler
Listesi”
Madencilik Projeleri
Madde 28-d bendi “Kırma-Eleme-Yıkama Tesisleri” (3213
sayılı Maden Kanunu 1. (a) ve 2. (a) grup madenler ile
hafriyat malzemeleri - 400.000 ton/yıl)
Raporu
Adı
Hazırlayan
Raporu Hazırlayan
Adresi,
Telefonu
Numarası
Kuruluşun
: Selin İnşaat Turizm Müşavirlik Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Kabil Caddesi 1335. Sok. No:20/10
Kuruluşun
Aşağıöveçler / ANKARA
ve
Faks :
0 (312) 481 33 73 (Pbx) / 0 (312) 481 45 85
[email protected]
Veriliş tarihi: 30.01.2013
Raporu Hazırlayan Kuruluşun
:
Yeterlik No: 05
Yeterlik Belgesi No'su, Tarihi
Rapor Sunum Tarihi
(Gün, Ay, Yıl)
: 04/07/2014
PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KOORDİNATLARI
ÜNİTE ADI
Regülatör
İletim Tüneli-1
İletim Kanalı
İletim Tüneli-2
Yükleme Havuzu
NOKTA
NUMARASI
UTM ED50 DOM_39 ZON_37
COĞRAFİ WGS84
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
ENLEM
BOYLAM
R.1
524796,29
4525444,70
40,878118
39,294040
R.2
524851,19
4525474,14
40,878382
39,294693
R.3
524841,60
4525543,92
40,879011
39,294582
R.4
524812,16
4525556,16
40,879122
39,294233
R.5
524808,86
4525550,86
40,879074
39,294194
R.6
524810,51
4525508,86
40,878696
39,294212
R.7
524773,14
4525488,36
40,878512
39,293767
İLT1.1
524822,69
4525534,76
40,878929
39,294357
İLT1.2
525068,77
4526035,81
40,883435
39,297298
İLT1.3
525099,20
4526099,32
40,884006
39,297662
İLT1.4
525104,49
4526121,80
40,884208
39,297725
İLT1.5
525107,14
4526156,20
40,884518
39,297758
İLT1.6
525108,46
4526312,31
40,885924
39,297780
İLT1.7
525112,43
4527546,59
40,897043
39,297877
İLT1.8
524902,00
4528592,53
40,906471
39,295421
İLT1.9
524872,89
4528666,62
40,907140
39,295078
İLT1.10
524831,22
4528707,63
40,907510
39,294585
İLT1.11
524797,30
4528725,55
40,907673
39,294183
İK.1
524797,30
4528725,55
40,907673
39,294183
İK.2
524767,35
4528741,15
40,907814
39,293828
İK.3
524746,89
4528773,02
40,908102
39,293587
İK.4
524746,44
4528787,12
40,908229
39,293582
İLT2.1
524746,44
4528787,12
40,908229
39,293582
İLT2.2
524718,22
4529644,13
40,915950
39,293281
İLT2.3
524710,38
4529687,47
40,916341
39,293189
İLT2.4
524696,26
4529717,64
40,916613
39,293023
İLT2.5
524676,99
4529742,75
40,916840
39,292795
İLT2.6
524650,60
4529764,78
40,917039
39,292483
İLT2.7
524628,60
4529776,72
40,917147
39,292222
İLT2.8
524615,07
4529781,89
40,917194
39,292061
YH.1
524589,23
4529805,13
40,917404
39,291755
YH.2
524611,65
4529797,77
40,917337
39,292021
YH.3
524619,73
4529792,37
40,917288
39,292117
YH.4
524616,92
4529783,81
40,917211
39,292083
YH.5
524626,14
4529781,20
40,917188
39,292193
YH.6
524624,52
4529776,27
40,917143
39,292173
YH.7
524615,42
4529779,25
40,917170
39,292065
YH.8
524612,61
4529770,69
40,917093
39,292032
YH.9
524602,57
4529771,24
40,917099
39,291912
YH.10
524580,49
4529778,49
40,917164
39,291650
YH.11
524583,66
4529788,17
40,917252
39,291689
YH.12
524576,49
4529790,53
40,917273
39,291603
YH.13
524577,15
4529792,55
40,917291
39,291611
YH.14
524570,73
4529794,66
40,917310
39,291535
YH.15
524571,66
4529797,51
40,917336
39,291546
ÜNİTE ADI
Yükleme Havuzu
Cebri Boru
HES
Yaklaşım Tüneli
Kırma-Eleme-Yıkama
Tesisi ve Hazır Beton
Tesisi
Kazı Fazlası
Malzeme Alanı
Bitkisel Toprak
Depolama Alanı
Şantiye Alanı
NOKTA
NUMARASI
UTM ED50 DOM_39 ZON_37
COĞRAFİ WGS84
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
ENLEM
BOYLAM
YH.16
524578,08
4529795,40
40,917317
39,291623
YH.17
524578,75
4529797,44
40,917335
39,291631
YH.18
524585,93
4529795,09
40,917314
39,291716
CB.1
524573,12
4529795,66
40,917319
39,291564
CB.2
524393,07
4529853,87
40,917849
39,289428
HS.1
524357,65
4529899,02
40,918257
39,289009
HS.2
524397,07
4529887,65
40,918153
39,289477
HS.3
524387,38
4529858,29
40,917889
39,289360
HS.4
524393,86
4529856,04
40,917869
39,289437
HS.5
524392,41
4529851,68
40,917829
39,289420
HS.6
524385,93
4529853,79
40,917849
39,289343
HS.7
524377,19
4529827,20
40,917609
39,289238
HS.8
524338,56
4529839,84
40,917724
39,288780
YT.1
524998,61
4527466,66
40,896326
39,296523
YT.2
525112,45
4527466,09
40,896318
39,297874
KE.1
524826,54
4527265,28
40,894518
39,294472
KE.2
524854,51
4527251,77
40,894395
39,294804
KE.3
524829,85
4527200,73
40,893936
39,294509
KE.4
524801,87
4527214,37
40,894060
39,294177
KFA.1
524671,35
4527478,53
40,896443
39,292638
KFA.2
524719,47
4527432,87
40,896030
39,293208
KFA.3
524809,68
4527367,92
40,895443
39,294276
KFA.4
524853,22
4527307,66
40,894898
39,294790
KFA.5
524830,58
4527286,38
40,894707
39,294521
KFA.6
524747,30
4527309,65
40,894920
39,293533
KFA.7
524745,93
4527351,08
40,895293
39,293519
KFA.8
524660,78
4527424,09
40,895953
39,292510
KFA.9
524660,78
4527441,96
40,896114
39,292511
BDA.1
524830,58
4527286,38
40,894707
39,294521
BDA.2
524805,11
4527262,44
40,894493
39,294217
BDA.3
524749,30
4527248,96
40,894373
39,293554
BDA.4
524747,30
4527309,65
40,894920
39,293533
ŞA.1
524667,88
4525501,78
40,878636
39,292519
ŞA.2
524693,50
4525519,14
40,878792
39,292823
ŞA.3
524716,14
4525518,93
40,878789
39,293092
ŞA.4
524733,71
4525490,78
40,878535
39,293299
ŞA.5
524733,88
4525472,98
40,878375
39,293301
ŞA.6
524708,68
4525456,28
40,878225
39,293001
ŞA.7
524685,18
4525456,07
40,878224
39,292722
ŞA.8
524667,88
4525484,64
40,878482
39,292518
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
İÇİNDEKİLER BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE AMACI .................................................................................................... 1 Proje konusu faaliyetin, proje kapsamındaki tüm ünitelerin, proje karakteristiklerinin tanımı, proje ömrü, hizmet amaçları, pazar veya hizmet alanları ve bu alan içerisinde ekonomik ve sosyal yönden ülke, bölge ve/veya il ölçeğinde önem ve gereklilikleri (Rapor hazırlanırken proje kapsamındaki tüm işlemlerin DSİ tarafından onaylanmış olan Fizibilite Raporuna uygun olarak hareket edilmesi ve buna ilişkin bilgi ve su kullanma anlaşması hakkında bilgi) ............................................................................................................ 1 BÖLÜM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU ...................................................................................... 19 II.1. Faaliyet Yeri (Proje yerinin ilgili İdaresince onanmış 1/50.000 ya da 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı, Uygulama İmar Planı üzerinde gösterimi, lejandları ve plan notlarıyla birlikte sunulması, proje sahası ve yakın çevresinin ölçekli harita veya kroki üzerinde gösterimi, proje sahası ve yakın çevresinde bulunan yerleşimlerin harita üzerinde gösterilmesi, mesafelerin belirtilmesi, proje alanının hangi bölgesinde olduğu, etrafındaki tesislerin isim, yön ve uzaklıkları, tesise ulaşım için kullanılacak yol güzergahları (Varsa 1/50.000 Ölçekli Çevre Düzeni Planı, 1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1.000 ölçekli Uygulama İmar Planının lejand ve plan notlarıyla birlikte sunulması, ayrıca söz konusu planda ".... tarih ve ........ .. sayılı karar ile ... tarafından onaylanmıştır" ve "Aslının Aynıdır" damgalarının bulunması) belirtilmelidir.) ..................... 19 II.2. Proje Kapsamındaki Faaliyet Ünitelerinin Konumu (Bütün idari ve sosyal ünitelerin, teknik alt yapı ünitelerinin varsa diğer ünitelerin proje alanı içindeki konumlarının, hafriyat alanlarının koordinatları ile birlikte ve varsa memba ve mansabındaki diğer projelerle birlikte vaziyet planı üzerinde gösterimi, Planlanan tesisin mevcut yapılar ile olan ilişkisi ve alana ve yakın çevresine ait 1/25.000 ölçekli topografik haritanın eklenmesi, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan büyüklükleri, binaların kat adetleri ve yükseklikleri, temsili resmi, koordinatların harita üzerine işlenmesi) ................................................................................... 35 II.3. Proje alanının hangi karayoluna ne kadar uzaklıkta olduğunun belirtilerek proje kapsamındaki tüm ünitelerin, beton santrali kırma‐yıkama‐eleme tesisinin, kullanılacak yollar ile birlikte lejantlarıyla beraber 1/25000 ölçekli haritada gösterilmesi, ............................................................................................................ 42 BÖLÜM III: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI ....................................................................... 47 III.1. Projenin gerçekleşmesi ile ilgili yatırım programı ve finans kaynakları, .................................................. 48 III.2. Projenin gerçekleşmesi ile ilgili iş akım şeması veya zamanlama tablosu,.............................................. 49 III.3. Projenin fayda‐maliyet analizi, ................................................................................................................ 52 III.4. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesine bağlı olarak, proje sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi tasarlanan diğer ekonomik, sosyal ve altyapı projeleri, ................ 54 III.5. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşebilmesi için zaruri olan ve proje sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi planlanan diğer ekonomik, sosyal ve altyapı projeleri, ................. 54 III.6. Kamulaştırma, yeniden yerleşimin nasıl yapılacağı, ................................................................................ 55 III.7. Diğer hususlar. ........................................................................................................................................ 57 BÖLÜM IV: PROJE KAPSAMINDA ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE BU ALAN İÇİNDEKİ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN AÇIKLANMASI (*) .............................................................................................. 58 IV. 1. Projeden etkilenecek alanın belirlenmesi, (etki alanının nasıl ve neye göre belirlendiği açıklanacak ve etki alanı harita üzerinde gösterilecek) ........................................................................................................... 58 IV.2. Etki Alanı İçerisindeki Fiziksel ve biyolojik çevrenin özellikleri ve doğal kaynakların kullanımı, .............. 62 IV.2.1. Meteorolojik ve iklimsel özellikler; bölgenin genel iklim şartları, basınç, sıcaklık, yağış dağılımı, ortalama nispi nem, sayılı günler dağılımı, maksimum kar kalınlığı, buharlaşma, rüzgar dağılımı, (meteorolojik verilerin güncelleştirilmiş ve uzun yıllar gözlem kayıtları, meteorolojik parametrelerin dağılımlarının tablo, grafikler, detaylı anlatımı), ............................................................................................. 62 IV.2.2. Jeolojik özellikler .................................................................................................................................. 90 IV.2.2.1. Bölgesel jeoloji, sahanın 1/25.000 ölçekli genel jeoloji haritası, stratigrafik kolon kesitleri, ............ 90 IV.2.2.2. Proje alanı jeolojisi, inceleme alanına ait büyük ölçekli (1/5000 ya da varsa 1/1000 ölçekli) jeoloji haritası ile proje kapsamındaki ünitelerin kesitleri, harita ölçekleri ve lejantları metindekine uygun olmalı, yapılan büyütme ya da küçültmeler çizgisel ölçekte gösterilmeli, jeolojik harita ve kesitlerin harita alma tekniğine uygun olarak hazırlanması jeolojik bilgilerin formata uygun olarak detaylandırılması), ................. 96 IV.2.2.3. Kitle hareketleri (heyelan/moloz akması), duyarlılık analizi, heyelan risk haritası, heyelan yağış ilişkisi ............................................................................................................................................................... 99 IV.2.2.4. Proje sınırları içindeki alan için yamaç stabilitesi, yamaçlardaki kayma hareketlerini gösteren harita, kayma analizi (hafriyat atığı olması durumunda da uygulanmalıdır), ........................................................... 101 i
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
IV.2.2.5. Depremsellik ve doğal afet potansiyeli, .......................................................................................... 104 IV.2.2.6. Jeolojik‐Jeoteknik etüt raporu (proje kapsamındaki tüm ünitelerin detaylı jeoteknik etütleri), .... 109 IV.2.3. Hidrojeolojik özellikler (yer altı su seviyeleri; halen mevcut her türlü keson, derin, artezyen vb. kuyu; emniyetli çekim değeri; suyun fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik özellikleri; yeraltı suyunun mevcut ve planlanan kullanımı, debileri, proje alanına mesafeleri), .............................................................................. 110 IV.2.4. Hidrolojik özellikler (yüzeysel su kaynaklarından, göl, dalyan akarsu ve diğer sulak alanların fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özellikleri, bu kapsamda akarsuların debisi ve mevsimlik değişimleri, su toplama havzası oligotrofık, mezotrofık, ötrofık, distrofık olarak sınıflandırılması, sedimantasyon, drenaj, tüm su kaynaklarının kıyı ekosistemleri), projenin kurulacağı su kaynağının/kaynaklarının uzun yıllara ait aylık ortalama değerleri (m3/sn), akım gözlem istasyonları ve regülatör yerlerini temsil eden uzun yıllara ait aylık akım değerlerinin, ilgili kurum (bu verilerin temin edildiği kurum) onayı alınarak sunulması, projenin üzerinde gerçekleştirilen suyun herhangi bir göl ekosistemini besleyip beslemediği hakkında bilgi, ........... 113 IV.2.5. Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, varsa havza özelliği (içme, kullanma, sulama suyu, elektrik üretimi, baraj, göl, gölet, su ürünleri üretiminde ürün çeşidi ve üretim miktarları), proje alanının içme ve kullanma suyu temin edilen kıta içi yüzeysel su havzasında kalıp kalmadığı, söz konusu derenin herhangi bir içme suyu kaynağını besleyip beslemediği, içme suyu kaynaklarına mesafeleri, söz konusu dereden içme ve kullanma suyu alınıp alınmadığı, 1/25000 lik topografık haritada gösterimi, ....... 121 IV.2.6. Toprak özellikleri ve kullanım durumu (toprak yapısı, arazi kullanım kabiliyeti, sınıflaması, taşıma kapasitesi, toprak işleri için kullanımı, doğal bitki örtüsü olarak kullanılan mera, çayır vb.),........................ 123 IV.2.7. Tarım alanları (tarımsal gelişim proje alanları, sulu ve kuru tarım arazilerinin büyüklüğü, ürün desenleri ve bunların yıllık üretim miktarları, ürünlerin ülke tarımındaki yeri ve ekonomik değeri), ........... 129 IV.2.8. Orman Alanları (ağaç türleri ve miktarları (m2), kapladığı alan büyüklükleri ve kapalılığı bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım amaçları, 1/25 000 ölçekli Memleket ve Meşcere haritası), varsa 1/10000 ölçekli Orman Kadastro haritası, ........................................................................................... 132 IV.2.9. Koruma alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv Alanları, Biyosfer Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre Koruma Bölgeleri, Özel Çevre Koruma Alanları, Turizm Alan ve Merkezleri, Mera Kanunu kapsamındaki alanlar, Projenin korunan alanlara uzaklıklarının 1/100.000'lik ölçekli haritada gösterilmesi), ................................................................................................................................................. 135 IV.2.10. Flora ve Fauna (türler, endemik özellikle lokal endemik bitki türleri, alanda doğal olarak yaşayan hayvan türleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alınan türler, nadir ve nesli tehlikeye düşmüş türler ve bunların alandaki bulunuş yerleri, bölgedeki dağılımları, endemizm durumları, bolluk miktarları, av hayvanlarının adları, popülasyonları ve bunlar için alman Merkez Av Komisyonu Kararları) Her bir türün kim tarafından ve ne zaman, hangi yöntemle (literatür gözlem vs.) tespit edildiği, Collins Bird Guide, Türkiye'nin Önemli Kuş Alanları Kitabı, Türkiye'nin Önemli Doğa Alanları Kitabı, IUCN, Bern Sözleşmesi, MAK Kararları, CITES gibi uluslararası anlaşmalara göre durumu, türlerin projeden ne şekilde etkileneceği, proje alanındaki vejetasyon tiplerinin bir harita üzerinde gösterilmesi. Projeden ve çalışmalardan etkilenecek canlılar için alınması gereken koruma önlemleri (inşaat ve işletme aşamasında). Arazide yapılacak flora çalışmalarının vejetasyon döneminde gerçekleştirilmesi ve bu dönemin belirtilmesi, flora için Türkiye Bitkileri Veri Servisi (TUBİVES) kullanılarak kontrol yapılması, (arazi çalışmaları yapılarak belirlenmeli, literatür çalışmaları ile doğrulanmalı) ................................................................................................................................................ 139 IV.2.11. Sucul flora ve fauna, iç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri (bu türlerin tabii karakterleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alınan türler; bunların üreme, beslenme, sığınma ve yaşama ortamları; bu ortamlar için belirlenen koruma kararları), .............................................................................................. 167 IV.2.12. Endemik, hassas, nesli tehlike altındaki balık türleri için gerekli optimum su yükseklikleri, miktarları, çözünmüş oksijen miktarı, su hızı gibi parametrelerin incelenerek, projenin bu türler üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi, alınacak tedbirlerin belirtilmesi, ...................................................................................... 178 IV.2.13. Madenler ve Fosil Yakıt Kaynakları (rezerv miktarları, mevcut ve planlanan işletilme durumları, yıllık üretimleri ve bunun ülke veya yerel kullanımlar için önemi ve ekonomik değerleri), .................................. 181 IV.2.14. Hayvancılık (türleri, beslenme alanları, yıllık üretim miktarları, bu ürünlerin ülke ekonomisindeki yeri ve değeri), ...................................................................................................................................................... 184 IV.2.15. Peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları, ......................................................................... 185 IV.2.16. Devletin yetkili organlarının hüküm ve tasarrufu altında bulunan araziler (Askeri Yasak Bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar, vb.), .................................................. 187 IV.2.17. Proje yeri ve etki alanının mevcut kirlilik yükü, ................................................................................ 187 ii
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
IV.2.18. Diğer özellikler. ................................................................................................................................. 188 IV.3. Sosyo ‐ Ekonomik Çevrenin Özellikleri .................................................................................................. 194 IV.3.1. Ekonomik özellikler (yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca sektörler, yöresel işgücünün bu sektörlere dağılımı, sektörlerdeki mal ve hizmet üretiminin yöre ve ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemi, diğer bilgiler ), ................................................................................................................................................ 194 IV.3.2. Nüfus (yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfus hareketleri; göçler, nüfus artış oranları, ortalama hane halkı nüfusu, diğer bilgiler), ........................................................................................................................... 194 IV.3.3. Gelir (yöredeki gelirin işkollarına dağılımı, işkolları itibariyle kişi başına düşen maksimum, minimum ve ortalama gelir), ......................................................................................................................................... 197 IV.3.4. İşsizlik (yöredeki işsiz nüfus ve faal nüfusa oranı), ............................................................................. 198 IV.3.5. Yöredeki sosyal altyapı hizmetleri (eğitim, sağlık, kültür hizmetleri ve bu hizmetlerden yararlanılma durumu), ........................................................................................................................................................ 199 IV.3.6. Kentsel ve kırsal arazi kullanımları (yerleşme alanlarının dağılımı, mevcut ve planlanan kullanım alanları, bu kapsamda sanayi bölgeleri, konutlar, turizm alanları vb.), ......................................................... 201 IV.3.7. Diğer özellikler. ................................................................................................................................... 206 BÖLÜM V: PROJENİN BÖLÜM IV'DE TANIMLANAN ALAN ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER ............................................................................................................................................................ 206 (Bu bölümde; projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri, bu etkileri önlemek, en aza indirmek ve iyileştirmek için alınacak yasal, idari ve teknik önlemler V.l ve V.2 başlıkları için ayrı ayrı ve ayrıntılı bir şekilde açıklanır). .................................................................................................................................. 207 V.1. Arazinin hazırlanması, inşaat ve tesis aşamasındaki projeler, fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler .......................................................................................................................................... 207 V.1.1. Arazinin hazırlanması için yapılacak işler kapsamında nerelerde ve ne kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyatların depolanması amacıyla belirlenen sahaların dere yatağına sınır olması, depo alanlarının 1/1000 ölçekli halihazır harita gösterilmesi, dere yatağına ait en ve boy kesitleri, hafriyat miktarı, hafriyat sırasında kullanılacak malzemeler, patlayıcı maddeler, varsa patlatma ile ilgili bilgiler (delme‐patlatma düzeni, günlük/haftalık/aylık patlatma sayısı, kullanılacak aylık patlayıcı miktarı, patlatma tesir mesafesi vb.), etkiler ve alınacak önlemler, hafriyat artığı toprak, taş, kum vb maddelerin nerelere taşınacakları, nerelerde depolanacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, hafriyat döküm alanlarının koordinatları, özellikleri ve 1/1000 ölçekli plan ve kesit görünüşleri ile birlikte hafriyat malzemesi düzenleme ve restorasyon planı, alınacak önlemler, alınacak izinler, görüşler, ................................................................................................. 207 V.l.2. Arazinin hazırlanması sırasında ve ayrıca ünitelerin inşasında kullanılacak maddelerden parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli, toksin ve kimyasal olanların taşmışları, depolanmaları ve kullanımları, bu işler için kullanılacak aletler ve makineler, .................................................................................................................. 213 V.1.3. Proje kapsamında varsa kırma‐eleme tesisinin kapasitesi, üniteler ile ilgili bilgi, teknolojisi, iş‐akım şeması, koordinatları, üretim miktarlarının çalışma süreleri (gün‐ay‐yıl), ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili bilgiler ve işlemler, kullanılacak makine ekipmanları, ............................................................. 224 V.1.4. Proje kapsamında varsa hazır beton tesisi kapasitesi, üniteler ile ilgili bilgi, teknolojisi, iş‐akım şeması, koordinatları, üretim miktarlarının çalışma süreleri (gün‐ay‐yıl), ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili bilgiler ve işlemler, kullanılacak makine ekipmanları, ............................................................................ 228 V.1.5. Proje kapsamındaki ulaşım altyapısı planı, proje alanının karayollarına uzaklıkları, karayoluna bağlantı yolları, proje ünitelerinin herhangi bir mevcut ya da planlanan karayolu projesi ile çakışıp çakışmadığı, ulaşım için kullanılacak mevcut yolların zarar görmemesi için alınacak tedbirler ile trafik güvenliği açısından alınacak önlemler, ulaştırma altyapının inşası ile ilgili işlemler, yeni yapılacak yolların özellikleri, kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, araçlar, makineler; altyapının inşası sırasında kırma öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı mekanik işlemler, araç yükü, cinsi ve sayısı, artışın hesaplanması, haritası (bu kapsamda alınacak görüşler, izinler), ............................................................................................................ 228 V.1.6. Proje kapsamında yapılacak bütün tesis içi ve tesis dışı taşımaların trafik (araç) yükünün araç cinsi ve sayış şeklinde detaylandırılarak % artış olarak hesaplanarak etkilerinin değerlendirilmesi (bağlantı yolu veya mevcut yollarda genişletme yapılıp yapılmayacağı, yapılacak ise kim tarafından yapılacağı hakkında bilgi verilmeli, su altında kalacak karayolu, köprü, tarihi köprü ve diğer sanat yapıları olacaksa, yeni yol alternatiflerinin (relokasyon) belirtilmesi ve ilgili Karayolları Bölge Müdürlüğünün görüşü alınmalıdır) ...... 259 V.1.7. Zemin emniyetinin sağlanması için yapılacak işlemler, ....................................................................... 264 iii
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
V.1.8. Proje alanının taşkın etüdü, taşkın önleme ve drenaj ile ilgili işlemlerin nerelerde ve nasıl yapılacağı, projeye ait sanat yapılarının taşkından korunması için alınacak önlemler, suyun terfisi ve cebri boru güzergahında varsa kuru ve mevsimsel akışlı derelere olacak etkilerin değerlendirilmesi, .......................... 266 V.1.9. Proje alanı içindeki su ortamlarında herhangi bir amaçla gerçekleştirilecek kazı, dip taraması, vb. işlemler nedeni ile çıkarılacak taş, kum, çakıl ve benzeri maddelerin miktarları, nerelere taşınacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, dere yatağında yapılacak olan çalışmaların etkileri (bulanıklık, suyun debisi vb) ....................................................................................................................................................... 272 V.1.10. Derivasyon (regülatör inşaat alanının kuru tutulabilmesi için akarsu güzergahının geçici olarak değiştirilmesi) amacıyla veya diğer nedenlerle akarsu havzasında yapılacak her türlü doldurma, kazıklar üzerine inşaat ve benzeri işlemler ile bunların nerelerde ne kadar alanı kaplayacağı ve kullanılacak malzemeler, araç ve makineler, .................................................................................................................... 273 V.1.11. Olabilecek heyelanlara karşı alınacak önlemler, ............................................................................... 273 V.1.12. Arazinin hazırlanması döneminde flora ve faunaya (kara‐su) olabilecek etkiler, .............................. 275 V.1.13. Yeraltı suyuna etkiler, ........................................................................................................................ 288 V.1.14. Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla, elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım kabiliyetleri ve tarım ürün türleri, tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanımı ile ilgili bilgiler, mera alanları, projenin 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, 4342 sayılı Mera Kanunu, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun kapsamında değerlendirilmesi, olası etkilerin değerlendirilmesi, alınacak tedbirler, .......................................................................................................................................... 289 V.1.15. Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini amacıyla kesilecek ağaçların tür ve sayıları, meşcere tipi, kapalılığı, kesilecek ağaçların bölgedeki orman ekosistemi üzerine etkileri, gerekli izinler, görüşler, orman yangınları karşı alınacak önlemler projenin ya da bir kısmının orman alanı dışında olması halinde orman alanlarına mesafesi, etkilerin değerlendirilmesi, alınacak tedbirler, ......................... 290 V.1.16. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına kadar yapılacak işlerde kullanılacak yakıtların türleri, özellikleri, oluşacak emisyonlar, ........................................................................................ 291 V.1.17. Proje kapsamında (inşaat ve işletme aşamalarında) su temini sistemi planı, nereden temin edileceği, suyun arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek yerine getirilecek işlemler sonucu meydana getirilecek atık suların cins ve miktarları, bertaraf yöntemleri, deşarj edileceği ortamlar, bir kroki üzerinde atıksu hatları ile varsa arıtma tesisi yerinin gösterilmesi, atıksuların biriktirilmesi halinde fosseptik planının Rapora eklenmesi, mevcut su kalitesini korumaya yönelik alınacak tedbirler, (projenin memba ve mansabı dikkate alınarak su kalitesinin ilgili mevzuat kapsamında bir defaya mahsus çevre iznine esas ölçüm ve değerlendirmesinin yapılması, analiz sonuçlarının rapora eklenmesi), (alınacak gerekli görüşler, izinler),…………. ....................................................................... …………………………………………………………………….294 V.1.18. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek meydana gelecek katı atıkların cins ve miktarları, bu atıkların nerelere taşınacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, ........................... 300 V.1.19. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek yapılacak işler nedeni ile meydana gelecek vibrasyon, gürültünün kaynakları ve seviyesi, kümülatif değerler, .................................................. 306 V.1.20. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek yerine getirilecek işlerde çalışacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer teknik/sosyal altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği, ..................................................................................................................................... 335 V.1.21. Çevre ve Sağlık, arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek sürdürülecek işlerden, insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli olanlar, sağlık koruma bandı mesafesi, ....................... 336 V.1.22. Proje alanında, peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar ve/veya yeşil alan düzenlemeleri vb.) ne kadar alanda, nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri, ekolojik peyzaj onarım planının hazırlanarak Rapora eklenmesi, ................................. 338 V.1.23. Yeraltı ve yerüstünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarına (geleneksel kentsel dokuya, arkeolojik kalıntılara, korunması gerekli doğal değerlere) olabilecek etkilerin belirlenmesi, ........................................ 339 V.1.24. Diğer özellikler. .................................................................................................................................. 339 V.2. Projenin işletme aşamasındaki projeler, fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler……….. .............................................................................................................................................. 339 V.2.1. Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, hangi faaliyetlerin hangi ünitelerde gerçekleştirileceği, kapasiteleri, ünitelerde üretilecek mal ve/veya hizmetler, nihai ve yan ürünlerin üretim miktarları, .......... 340 V.2.2. Su kaynağına ait varsa diğer kullanım şekilleri ve etkileri, projenin memba ve mansap kısmında yer alan projeler ile birlikte değerlendirilmesi, ................................................................................................... 340 iv
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
V.2.3. Mansaba bırakılacak su hesabı (havza özellikleri, yatak ve kesit durumu, yağış‐akış ilişkisi, ekolojik potansiyel ve ekosistem unsurlarının ihtiyaçları, varsa ulusal ve uluslar arası mevzuatla korunan balık türleri ve muhtemel ihtiyaçları, su hakları savaklanan sular ve periyotları dikkate alınmalı), doğal akımlar ile çizilen debi süreklilik eğrileri ile uzun dönemli akımları gösteren tablo‐şekiller, (Doğal hayatın devamı için mansaba bırakılacak su miktarı projeye esas alman son 10 yıllık ortalama akımın en az %10'u olacaktır. ÇED sürecinde ekolojik ihtiyaçlar göz önüne alındığında bu miktarın yeterli olmayacağının belirlenmesi durumunda miktar arttırılabilecektir. Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün 15.03.2011 tarih ve 21767 sayılı yazısı uyarınca HES Projeleri ve Diğer Hidrolik Faaliyet Talepleri İçin Ekosistem Değerlendirme Raporu Formatı doğrultusunda hazırlanacak Raporun, ÇED Raporu ekinde sunulması, Raporda belirlenen miktara mansaptaki diğer teessüs etmiş su hakları ayrıca ilave edilecek ve kesin proje çalışmaları belirlenen toplam bu miktar dikkate alınarak yapılacaktır. Akımın son 10 yıllık ortalamanın % 10'undan az olması halinde tamamı bırakılacaktır. Havzada teessüs etmiş su hakları (içme suyu, sulama suyu tahsisleri, su değirmeni, balık çiftlikleri vs.) rapor içerisinde yer almalıdır. İlgili kurum ve kuruluşlar ile irtibata geçilerek ve arazide gerekli çalışmalar/araştırmalar yapılarak Su Hakları Raporunun hazırlanması ve ilgili bölgesine müracaat edilerek Raporun onaylatılması.) [havzanın hidrolojik karakteri, ekolojik potansiyeli ile havzada önerilen diğer tesislerde alınan çevre koruma tedbirlerinin yanma bırakılan miktarın enerji üretimine etkisinin dikkate alınması] ........................................................................................................................................... 341 V.2.4. Suyun temin edileceği kaynağın kullanılması sonucu su kalitesine, varsa alabalık yetiştirme çiftliğine, değirmene ve su ortamındaki diğer canlılara (Can suyunun bırakılacağı güzergahtaki canlı türleri ve ekolojik envanteri) olabilecek etkiler, alınacak izinler, proje için tespit edilen balık türlerine ait geçiş sistemleri ile asansörleri ile ilgili bilgi ve buna ait çizim, mansap can suyu çıkış yerinin gösterildiği çizim, ....................... 343 V.2.5. Kati proje aşamasında; doğal hayatın devamlılığının sağlanabilmesi için dere yatağına bırakılacak su miktarı ölçümleri, Akım Gözlem İstasyonu yerlerinin (AGİ) istasyon kurulmasına uygun olarak dizayn edilmesi, AGİ kurulma aşamasında ilgili DSİ Bölge Müdürlüğüne müracaat edilmesi ve söz konusu istasyonun ilgili firma tarafından GPRS modemli cihazla donatılması ile ilgili işlemler, .................................................. 349 V.2.6. Ulusal ve uluslararası mevzuatla korunması gereken alanlar üzerine etkiler, .................................... 352 V.2.7. Yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler, ........................................................................ 352 V.2.8. Orman alanlarına olabilecek etki ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin tanımlanması, .................. 352 V.2.9. Proje ünitelerinin işletilmesi sırasında oluşacak gürültünün kaynakları ve kontrolü için alınacak önlemler, ....................................................................................................................................................... 353 V.2.10. Projenin işletilmesi sırasında çalışacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde, nasıl temin edileceği, ............................................................ 356 V.2.11. İdari ve sosyal ünitelerde içme ve kullanma amaçlı suların kullanımı sonrasında oluşacak atık suların arıtılması için uygulanacak arıtma tesisi karakteristiği prosesinin detaylandırılması ve arıtılan atık suların hangi alıcı ortamlara, ne miktarlarda, nasıl verileceği, .................................................................................. 356 V.2.12. İdari ve sosyal tesislerden oluşacak katı atık miktar ve özellikleri, bu atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi amaçlar için ve ne şekilde değerlendirileceği, ........................................................ 357 V.2.13. Projenin işletilmesi aşamasındaki faaliyetlerden insan sağlığı ve çevre açısından riskli ve tehlikeli olanlar, ........................................................................................................................................................... 357 V.2.14. Proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak saha düzenlemeleri, ......... 358 V.2.15. Diğer özellikler. .................................................................................................................................. 358 V.3. Projenin Sosyo‐Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri ................................................................................... 358 V.3.1. Proje ile gerçekleşmesi beklenen gelir artışları; yaratılacak istihdam imkanları, nüfus hareketleri, göçler, eğitim, sağlık, kültür, diğer sosyal ve teknik altyapı hizmetleri ve bu hizmetlerden yararlanılma durumlarında değişiklikler vb. (Projenin yapımı dolayısıyla etkilenecek yöre halkı ile görüşmeler yapılarak sosyolojik etkinin ortaya konulması) ............................................................................................................. 359 V.3.2. Çevresel fayda‐maliyet analizi. ............................................................................................................ 359 V.3.3. Projenin gerçekleşmesine bağlı olarak sosyal etkilerin değerlendirilmesi.( Proje Alanı ve Etki Alanındaki tarım, hayvancılık, balıkçılık, arıcılık vb. faaliyetlere etkileri, projenin inşası ve işletmesi aşamasında çalışacak insanlar ile yerel halk ilişkileri, bunların insan yaşamı üzerine etkileri ve Sosyo‐Ekonomik Açıdan Analizi, uygulamaya geçirilecek sosyal sorumluluk projeleri) .................................................................................... 360 BÖLÜM VI: İŞLETME PROJE KAPANDIKTAN SONRA OLABİLECEK VE SÜREN ETKİLER VE BU ETKİLERE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER .......................................................................................................................... 362 VI.1. Arazi ıslahı ve Reklamasyon Çalışmaları, ............................................................................................... 363 VI.2. Mevcut su kaynaklarına etkiler, ............................................................................................................ 363 v
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
VI.3. Olabilecek hava emisyonları, ................................................................................................................. 364 BÖLÜM VII: PROJENİN ALTERNATİFLERİ ................................................................................................ 364 (Bu bölümde yer seçimi, teknoloji, alınacak önlemler, alternatiflerin karşılaştırılması ve tercih sıralaması belirtilecektir.) ...................................................................................................................................... 365 BÖLÜM VIII: İZLEME PROGRAMI ........................................................................................................... 365 VIII.1. Faaliyetin inşaatı için önerilen izleme programı, faaliyetin işletmesi ve işletme sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı, Çevre Yönetim ekibi, ..................................................................... 366 VIII.2. ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlik Tebliği'nde "Yeterlik Belgesi alan kurum/kuruluşları yükümlülükleri" başlığı altında belirtilen hususların gerçekleştirilmesi ile ilgili program.373 BÖLÜM IX: YUKARIDAKİ BAŞLIKLAR ALTINDA VERİLEN BİLGİLERİN TEKNİK OLMAYAN BİR ÖZETİ ........... 373 (Projenin inşaat ve işletme aşamalarında yapılması planlanan tüm çalışmaların ve çevresel etkiler için alınması öngörülen tüm önlemlerin, mümkün olduğunca basit, teknik terim içermeyecek şekilde ve halkın anlayabileceği sadelikte anlatılması,) ..................................................................................................... 374 BÖLÜM X: HALKIN KATILIMI ................................................................................................................. 374 (Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının nasıl ve hangi yöntemlerle bilgilendirildiği, proje ile ilgili halkın görüşlerinin ve konu ile ilgili açıklamalar) ..................................................................................... 378 BÖLÜM XI: SONUÇLAR.......................................................................................................................... 378 (Yapılan tüm açıklamaların özeti, projenin önemli çevresel etkilerinin sıralandığı ve projenin gerçekleşmesi halinde olumsuz çevresel etkilerin önlenmesinde ne ölçüde başarı sağlanabileceğinin belirtildiği genel bir değerlendirme, proje kapsamında alternatifler arası seçimler ve bu seçimlerin nedenleri) ....................... 386 Ekler: (Raporun hazırlanmasında kullanılan ve çeşitli kuruluşlardan sağlanan bilgi, belge ve tekniklerden rapor metninde sunulamayanlar,) Notlar ve Kaynaklar: ÇED Raporunu hazırlayanların tanıtımı (Adı Soyadı, Mesleği, 1 kişi için 1 sayfayı geçmeyecek şekilde hazırlanmış kısa özgeçmiş, Referansları ve Rapordan sorumlu olduğunu belirten imzası) (Kapsam ve Özel Format Belirleme Toplantısında; ÇED Raporunu hazırlayacak meslek grubunda, söz konusu ÇED Raporunu hazırlayacak firmanın Yeterlik Belgesi kapsamındaki çalışma grubuna Orman Mühendisi, Ziraat Mühendisi ve İnşaat Mühendisi ilave edilmesi komisyon tarafından belirlenmiştir.) Bu meslek grubuna ait özgeçmiş ve noter onaylı diploma, imza sirkülerinin asılları üst yazı ekinde yer almalıdır. vi
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Tablolar Dizini: Tablo 1: Projenin Genel Karakteristikleri ........................................................................................................... 9 Tablo 2: EPDK Tarafından Verilen Lisansların Yakıt/Kaynak Türlerine Göre Dağılımı ..................................... 17 Tablo 3: Proje Kapsamında Planlanan Tesislere Ait Koordinat Listesi ............................................................. 20 Tablo 4: Yerleşim Birimlerinin Proje Alanına Olan Yönleri ve Yaklaşık Mesafeleri ........................................... 25 Tablo 5: Arazi Kullanım Durumu ...................................................................................................................... 32 Tablo 6: Planlanan Tesislerin Alan Bilgisi......................................................................................................... 38 Tablo 7: Fol Deresi Üzerinde EİE Tarafından Mühendislik Hizmetleri Yürütülen Hidroelektrik Santral Projeleri
......................................................................................................................................................................... 41 Tablo 8: Proje Yatırım Programı ...................................................................................................................... 48 Tablo 9: Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali Projesinin Hazırlık Dönemine Ait Zamanlama Tablosu .. 51 Tablo 10: Çamlı Regülatörü ve HES Yıllık Giderler ........................................................................................... 53 Tablo 11: Sıcaklık Değerleri ............................................................................................................................. 63 Tablo 12: Yağış Değerleri ................................................................................................................................. 64 Tablo 13: Nem Değerleri .................................................................................................................................. 65 Tablo 14: Sayılı Günler Değerleri ..................................................................................................................... 67 Tablo 15: Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı ................................................................................. 68 Tablo 16: Yönlerine Göre Rüzgarın Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı ............................................................. 69 Tablo 17: Yönlerine Göre Ortalama Rüzgar Hızı .............................................................................................. 71 Tablo 18: Ortalama Rüzgar Hızı ....................................................................................................................... 72 Tablo 19: Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü ....................................................................................................... 72 Tablo 20: Basınç Değerleri ............................................................................................................................... 73 Tablo 21: Sıcaklık Değerleri ............................................................................................................................. 74 Tablo 22: Yağış Değerleri ................................................................................................................................. 75 Tablo 23: Nem Değerleri .................................................................................................................................. 76 Tablo 24: Sayılı Günler Değerleri ..................................................................................................................... 77 Tablo 25: Maksimum Kar Kalınlığı ................................................................................................................... 78 Tablo 26: Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı ................................................................................. 78 Tablo 27: Yönlerine Göre Rüzgarın Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı ............................................................. 80 Tablo 28: Yönlerine Göre Ortalama Rüzgar Hızı .............................................................................................. 84 Tablo 29: Ortalama Rüzgar Hızı ....................................................................................................................... 85 Tablo 30: Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü ....................................................................................................... 85 Tablo 31: Fırtınalı Günler Sayısı ve Ortalama Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı ................................................. 86 Tablo 32: 1963‐2013 Yılı Yönlere Göre Rüzgar Esme Sayıları .......................................................................... 88 Tablo 33: 2010 Yılı Yönlere Göre Rüzgar Esme Sayıları ................................................................................... 89 Tablo 34: Çamlı HES Kuyuları Kaya Mekaniği Deney Sonuçları ....................................................................... 99 Tablo 35: Trabzon İlinde Meydana Gelen Doğal Afet Olayları (1929‐2012) .................................................. 107 Tablo 36: Afet Türlerinin 2011 Yılına Ait İlçelere Göre Dağılımı ..................................................................... 108 Tablo 37: Trabzon İl Sınırları İçerisinde Kalan Yeraltı Sularının Drenaj Alanları ............................................. 110 Tablo 38: Trabzon İli Sınırları İçinden Denize Dökülen Akarsuların Mansap Akiferlerinin YAS Rezervleri ve Miktarları ....................................................................................................................................................... 110 Tablo 39: Proje Kapsamında Açılan Temel Sondaj Kuyularına İlişkin Karakteristikler ................................... 111 Tablo 40: Trabzon İlinin Başlıca Akarsuları ve Ortalama Akımlar .................................................................. 113 Tablo 41: Trabzon İlindeki Akarsulara Ait Yağış Alanı ve Yıllık Ortalama Su Potansiyeli ............................... 114 Tablo 42:Akım Gözlem İstasyonlarına Ait Karakteristik Bilgiler ve Gözlem Periyotları ................................. 117 Tablo 43: Çamlı Regülatörü ve HES Yeri Aylık Ortalama Akımları ................................................................. 118 Tablo 44: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Akarsu Kesit Alanında 1980‐2012 Yılları Arasında Gözlenen Aylık Akım Verileri .................................................................................................................................................. 119 Tablo 45: Çamlı Regülatöründen Sonra Tüm Uzmanların (Ekolog, Hidrojeolog, Hidrobiyolog) Etkileşimli Değerlendirmesi Sonucu Ortak Görüşlerini Yansıtan Can Suyu Miktarları .................................................... 121 Tablo 46: Proje Alanı Arazi Kullanım Durumu ................................................................................................ 126 Tablo 47: Tonya İlçesindeki Tarım Alanlarının 2012 Yılına Ait Kullanılış Şekli ................................................ 129 Tablo 48: Tonya İlçesi 2013 Yılına Ait Tarım Alanları ..................................................................................... 130 Tablo 49: Tonya İlçesi Bitkisel Üretim Ürünleri .............................................................................................. 130 vii
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Tablo 50: Trabzon İli’ne Bağlı İlçeler ve Kooperatif Dağılımları ..................................................................... 131 Tablo 51: Trabzon İlinde Yatırım ve Rehabilitasyon Projeleri ........................................................................ 131 Tablo 52: 2012 Yılı Yatırım ve Transfer Programından Desteklenen Kooperatifler ....................................... 132 Tablo 53:Mevcut Sulama Sahasındaki Sulanan Arazi Miktarı ve Dağılımı..................................................... 132 Tablo 54: İnceleme ve Değerlendirme Formuna Göre Proje Alanı Meşcere Durumu .................................... 133 Tablo 55: Proje Ünitelerine Ait Meşcere Tipleri, Kapalılık Durumu ve Bölme Numaralarına Göre Kapladıkları Alan (Tonya Orman İşletme Şefliği Amenajman Planına Göre) ..................................................................... 133 Tablo 56: Çamlı Regülatörü ve HES Proje Sahası Floristik Listesi ................................................................... 143 Tablo 57: Depo Sahaları Floristik Listesi ........................................................................................................ 148 Tablo 58: Çamlı Regülatörü ve HES Projesi İkiyaşamlı Türleri ve Koruma Statüleri ....................................... 160 Tablo 59: Çamlı Regülatörü ve HES Proje Alanı Sürüngen Türleri ve Koruma Statüleri ................................. 161 Tablo 60: Çamlı Regülatörü ve HES Proje Alanı Kuş Türleri ve Koruma Statüleri ........................................... 162 Tablo 61: Çamlı Regülatörü ve HES Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Belirlenen Memeli Hayvan (Mammalia)Türleri ve Koruma Statüleri ........................................................................................................ 165 Tablo 62: Proje Alanındaki Tatlısu Alg Türleri ................................................................................................ 171 Tablo 63: Proje Alanı Zooplanktonik Organizmaları ...................................................................................... 173 Tablo 64: Çalışma Alanındaki Bentik Omurgasız Türleri ................................................................................ 174 Tablo 65: Proje Alanı Balık Türleri.................................................................................................................. 175 Tablo 66: Proje Bölgesinde Yakalanan ve Literatür Bilgilerine Göre Bölgede Varlığı Bilinen Balık Türlerinin Ekolojik Özellikleri .......................................................................................................................................... 179 Tablo 67: Tonya İlçesi Büyükbaş Hayvan Varlığı ............................................................................................ 184 Tablo 68:Tonya İlçesi Küçükbaş Hayvan Varlığı ............................................................................................. 184 Tablo 69:Tonya İlçesi Kümes Hayvancılığı Varlığı .......................................................................................... 185 Tablo 70: Su Numunesi Bilgileri ..................................................................................................................... 190 Tablo 71:Fol Deresine Ait Analiz Sonuçları‐1 ................................................................................................. 190 Tablo 72:YSKYY, Tablo 5: Kıtaiçi Yüzeysel Su Kaynaklarının Sınıflarına Göre Kalite Kriterleri ........................ 191 Tablo 73: Fol Deresine Ait Suların Kalite Sınıfları ........................................................................................... 192 Tablo 74: Trabzon İli ve Tonya İlçesi Nüfus Bilgileri ....................................................................................... 195 Tablo 75: 2012 Yılı Verilerine Göre Tonya İlçesinde İl/İlçe ve Belde/Köy Nüfusları ........................................ 195 Tablo 76:2012 Yılı Verilerine Göre Tonya İlçesi Kadın ve Erkek Nüfus Oranları ............................................. 195 Tablo 77: Tonya İlçesi’ne Bağlı Belde ve Köylerin İsimleri ve Nüfus Bilgileri .................................................. 196 Tablo 78: Göre Nüfusları, İl Merkezine Uzaklıkları, Belediye, Köy ve Mahalle Sayıları .................................. 196 Tablo 79: TÜİK Verilerine Yıllık Nüfus Artış Hızı ve Nüfus Yoğunluğu Göstergeleri ........................................ 196 Tablo 80: Trabzon İli’ne Ait Göç Verileri ........................................................................................................ 197 Tablo 81: Trabzon İlindeki Sanayi Kuruluşları ve İstihdam Kapasiteleri......................................................... 197 Tablo 82: Trabzon İline Ait Temel İşgücü Göstergeleri, 2011 ........................................................................ 198 Tablo 83: Proje Alanı ve Çevresinde Yer Alan Köylerdeki Okuma Yazma Durumu (15+yaş) ‐ 2012 ............... 199 Tablo 84: Tonya İlçesindeki Sağlık Kurumlarının Dağılımı ............................................................................. 201 Tablo 85: Tonya İlçesi Sınırlarında Gerçekleştirilen Festival, Şenlik ve Anma Günleri ................................... 201 Tablo 86: İnşaat Aşamasında Ünite Alanlarında Oluşacak Kazı Miktarları ................................................... 212 Tablo 87: Tünel ve Açık Yüzey Patlatmaları Sırasında Alınacak Malzeme Miktarı ........................................ 215 Tablo 88:Çamlı Regülatörü ve HES Projesi Kapsamında Orta‐Sert Formasyon İçin Patlayıcı Madde Şarj Tablosu .......................................................................................................................................................... 218 Tablo 89: Orta‐Sert Formasyon İçin Patlatma Paterni................................................................................... 219 Tablo 90: Çamlı Regülatörü ve HES Projesi Kapsamında Zayıf Formasyon İçin Patlayıcı Madde Şarj Tablosu
....................................................................................................................................................................... 221 Tablo 91: Zayıf Formasyon İçin Patlatma Paterni .......................................................................................... 222 Tablo 92: Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu ............ 252 Tablo 93: Modelleme Çalışmaları Sırasında Etkileşimi Değerlendirilen En Yakın Yerleşimler ....................... 253 Tablo 94: Senaryo B‐Günlük En Yüksek Havada Asılı Toz Emisyonu Değerleri (µg/m3) ................................. 253 Tablo 95:Senaryo B‐ Aylık En Yüksek Çöken Toz Emisyonu Değerleri (mg/m2‐gün) ...................................... 254 Tablo 96: Senaryo B‐Yıllık En Yüksek Havada Asılı Toz Emisyonu Değerleri (µg/m3) ..................................... 255 Tablo 97:Senaryo B‐Yıllık En Yüksek Çöken Toz Emisyonu Değerleri (mg/m2‐gün)........................................ 256 Tablo 98: Kategorilere Göre Araç Sayım Sonuçları ve Günlük Mevcut Trafik Yoğunluğu .............................. 262 Tablo 99: İnşaat Aşamasında Kullanılacak Karayoluna Faaliyetin Yaratacağı Ek Yük ................................... 262 viii
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Tablo 100: BTFA Yöntemi İle Hesaplanmış Tekerrürlü Taşkın Pik Debi Değerleri (m3/s) ............................... 268 Tablo 101: NTFA Yöntemi İle Hesaplanmış Tekerrürlü Taşkın Pik Debi Değerleri (m3/s) ............................... 268 Tablo 102: Maksimum Baz Akım Değerleri(m3/s) .......................................................................................... 268 Tablo 103: DSİ‐Sentetik BH. Yöntemi İle Hesaplanmış Taşkın Pik Debi Değerleri (m3/s) ............................... 270 Tablo 104: Proje Alanı Sınırları İçerisinde ve Yakın Çevrede Kaydedilmiş Olan Türler Arasından “Av Hayvanı” Statüsüne Sahip Olan Türler .......................................................................................................................... 282 Tablo 105: Proje Kapsamında Kesilecek Ağaç Türleri ve Miktarları ............................................................... 290 Tablo 106:Motorinin Özellikleri ..................................................................................................................... 291 Tablo 107:İnşaat Aşamasında Kullanılması Öngörülen İş Makineleri ve Ekipmanlar .................................... 292 Tablo 108: Dizel Taşıt Araçlarından Kaynaklanan Emisyon Faktörleri (kg/ton) ............................................ 292 Tablo 109: Normal İşletme Şartlarında ve Haftalık İşgünlerindeki İşletme Saatleri İçin Kütlesel Debiler ...... 292 Tablo 110: İnşaatta Çalışacak İş Makinelerinin Yakıt Miktarı ........................................................................ 293 Tablo 111: İş Makinelerinden Kaynaklanması Beklenilen Kirletici Değerler .................................................. 293 Tablo 112: Su Temini Sistemi ve Bu Suların Kullanım Amaçlarına Göre Miktarları, Oluşacak Atık Suların Cins ve Miktarları .................................................................................................................................................. 299 Tablo 113: Projenin İnşaat Aşamasında Kullanılacak İş Makineleri ve Ekipmanları ...................................... 306 Tablo 114: İnşaat Aşamasında Ünitelerde Çalışacak Iş Makineleri Ses Gücü Düzeyleri ................................ 306 Tablo 115: İnşaat Aşamasında Çalışacak Iş Makinelerinin Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı
....................................................................................................................................................................... 307 Tablo 116:İnşaat Aşamasında Çalışacak Iş Makinelerinin Ses Basınç Düzeyleri ............................................ 307 Tablo 117: Frekanslara Göre Düzeltme Faktörleri ......................................................................................... 311 Tablo 118: İnşaat Aşamasında Çalışacak İş Makinelerinin Düzeltilmiş Ses Düzeyleri .................................... 311 Tablo 119:Mesafeye Bağlı Olarak Hesaplanan Atmosferik Yutuş Değerleri .................................................. 314 Tablo 120 : İnşaat Aşamasında Çalışacak İş Makinelerinin Net Ses Düzeyleri ............................................... 315 Tablo 121:İnşaat Aşamasında Çalışacak İş Makinelerinin Lgündüz Değerleri ................................................... 318 Tablo 122:Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri ........................................................................ 319 Tablo 123: Hesaplanan Değerler ile Sınır Değerin Karşılaştırılması ............................................................... 319 Tablo 124: Kırma‐Eleme‐Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Tesisi Çalışma Alanında Çalışacak Iş Makineleri Ses Gücü Düzeyleri ............................................................................................................................................... 320 Tablo 125: İnşaat Aşamasında Çalışacak Iş Makinelerinin Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına Dağılımı
....................................................................................................................................................................... 321 Tablo 126:İnşaat Aşamasında Çalışacak Iş Makinelerinin Ses Basınç Düzeyleri ............................................ 321 Tablo 127: Frekanslara Göre Düzeltme Faktörleri ......................................................................................... 323 Tablo 128: İnşaat Aşamasında Çalışacak İş Makinelerinin Düzeltilmiş Ses Düzeyleri .................................... 323 Tablo 129: Mesafeye Bağlı Olarak Hesaplanan Atmosferik Yutuş Değerleri ................................................. 325 Tablo 130 : İnşaat Aşamasında Çalışacak İş Makinelerinin Net Ses Düzeyleri ............................................... 326 Tablo 131:İnşaat Aşamasında Çalışacak İş Makinelerinin Lgündüz Değerleri ............................................... 327 Tablo 132: Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (W = 19,62 kg) ................................................................ 331 Tablo 133: Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (W = 16,35 kg) ................................................................ 332 Tablo 134: Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (W = 22,2 kg) .................................................................. 333 Tablo 135: ÇGDYY, EK‐VII: Tablo–6: Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda Patlama Nedeniyle Oluşacak Titreşimlerin En Yakın Çok Hassas ve Hassas Kullanım Alanının Dışında Yaratacağı Zemin Titreşimlerinin İzin Verilen En Yüksek Değerleri ........................................................................................................................... 334 Tablo 136: Bina Temeli Titreşim hızı (V0) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle Hasar Görebilecek Bina Türleri (Forssbland,1981) ....................................................................................................................... 334 Tablo 137: Fol Deresi Mansap Akiferi ............................................................................................................ 341 Tablo 138: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Akarsu Kesit Alanında 1980‐2012 Yılları Arasında Gözlenen Aylık Akım Verileri .................................................................................................................................................. 345 Tablo 139: Çamlı Regülatör Mansabından Bırakılacak Toplam Su Miktarları ve Enerji Üretiminde Kullanılacak Su Miktarı ...................................................................................................................................................... 348 Tablo 140:Çevresel Fayda‐Maliyet Analizi ..................................................................................................... 361 Tablo 141:İnşaat ve İşletme Aşamaları İçin Hazırlanmış İzleme Planı ........................................................... 366 ix
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekiller Dizini: Şekil 1: Proje Alanını Gösterir Pafta Indeksi ....................................................................................................... 2 Şekil 2: Proje Alanına Ulaşım Durumu ............................................................................................................... 7 Şekil 3: Yapılması Planlanan Bağlantı Yolu ve Kullanılması Öngörülen Mevcut Yol .......................................... 8 Şekil 4: Çamlı Regülatörü ve HES Proje Alanı Konumunu Gösterir Kroki .......................................................... 13 Şekil 5: Alternatif Elektrik Santrallerinin Çevresel Etkilerinin Gösterimi .......................................................... 17 Şekil 6: Proje Alanı Yer Bulduru Haritası .......................................................................................................... 23 Şekil 7: Proje Alanını Gösterir Uydu Görüntüsü ............................................................................................... 24 Şekil 8: Proje Alanındaki Yerleşim Yerlerini Gösterir Harita ............................................................................. 27 Şekil 9: Proje Alanının Arazi Kullanım Haritasına Göre Arazi Durumu ............................................................. 29 Şekil 10: Proje Alanının Meşcere Haritasına Göre Arazi Durumu .................................................................... 30 Şekil 11: Proje Alanının Çevre Düzeni Planına Göre Arazi Durumu .................................................................. 31 Şekil 12: Proje Alanı Çevresindeki Mevcut Yollar ve Proje Kapsamında Yapılacak Bağlantı Yolu .................... 34 Şekil 13:Proje Alanını Gösterir Üç Boyutlu Görüntü‐1 ...................................................................................... 38 Şekil 14: Proje Alanını Gösterir Üç Boyutlu Görüntü‐2 ..................................................................................... 39 Şekil 15: Proje Alanını Gösterir Üç Boyutlu Görüntü‐3 ..................................................................................... 39 Şekil 16: Proje Alanını Gösterir Üç Boyutlu Görüntü‐4 ..................................................................................... 40 Şekil 17: Proje Alanını Gösterir Üç Boyutlu Görüntü‐5 ..................................................................................... 40 Şekil 18: Proje Alanını Gösterir Üç Boyutlu Görüntü‐6 ..................................................................................... 41 Şekil 19: HES Alanı ve Karayoluna Göre Konumu ............................................................................................ 43 Şekil 20: HES Alanı ve Karayoluna Göre Konumu ............................................................................................ 43 Şekil 21: Cebri Borunun Karayoluna Göre Konumu ......................................................................................... 44 Şekil 22: Mevcut Yoldan Regülatör Alanına Ulaşımı Sağlayacak Olan Bağlantı Yolunun Güzergahı ............... 45 Şekil 23: Kazı Fazlası Malzeme Alanı Yerinin Karayolu İle Olan Bağlantısı ...................................................... 45 Şekil 24: Mevcut Karayolunun 19. Km’sinde Yer Alan Kazı Fazlası Malzeme Alanı ......................................... 46 Şekil 25: KET ve HB’nun Karayoluna Göre Konumu ......................................................................................... 46 Şekil 26: Projenin Yatırım Bedeli ve İnşaat Bedelinin Yıllara Dağılımı .............................................................. 49 Şekil 27: İş Akım Şeması ................................................................................................................................... 50 Şekil 28: Taşınmaz Malların Kamulaştırma Işlemleri Iş Akış Şeması ................................................................ 56 Şekil 29: Özel Mülkiyete Ait Taşınmaz Malların Edinilmesi İşlemleri ............................................................... 57 Şekil 30: Sıcaklık Değerleri Grafiği ................................................................................................................... 64 Şekil 31: Yağış Değerleri Grafiği ....................................................................................................................... 65 Şekil 32: Nem Değerleri Grafiği ....................................................................................................................... 66 Şekil 33: Sayılı Günler Değerleri Grafiği ........................................................................................................... 67 Şekil 34: Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı ................................................................................... 68 Şekil 35: Esme Sayılarına Göre İlkbahar ve Yaz Mevsimi Rüzgar Diyagramları ............................................... 69 Şekil 36: Esme Sayılarına Göre Sonbahar ve Kış Mevsimi Rüzgar Diyagramları .............................................. 69 Şekil 37: Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramı .................................................................................. 70 Şekil 38: Yönlerine Göre Ortalama Rüzgar Hızı Diyagramı ............................................................................. 71 Şekil 39: Ortalama Rüzgar Hızı Grafiği ............................................................................................................ 72 Şekil 40: Maksimum Rüzgar Hızı Grafiği .......................................................................................................... 73 Şekil 41: Basınç Değerleri Grafiği ..................................................................................................................... 74 Şekil 42: Sıcaklık Değerleri Grafiği ................................................................................................................... 75 Şekil 43: Yağış Değerleri Grafiği ....................................................................................................................... 75 Şekil 44: Nem Değerleri Grafiği ....................................................................................................................... 76 Şekil 45: Sayılı Günler Değerleri Grafiği ........................................................................................................... 77 Şekil 46: Maksimum Kar Kalınlığı Grafiği ......................................................................................................... 78 Şekil 47: Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı ................................................................................... 79 Şekil 48: Esme Sayılarına Göre İlkbahar, Yaz, Sonbahar ve Kış Mevsimi Rüzgar Diyagramları ....................... 81 Şekil 49: Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramı .................................................................................. 83 Şekil 50: Yönlerine Göre Ortalama Rüzgar Hızı Diyagramı ............................................................................. 84 Şekil 51: Ortalama Rüzgar Hızı Grafiği ............................................................................................................ 85 Şekil 52: Maksimum Rüzgar Hızı Grafiği .......................................................................................................... 86 Şekil 53: Fırtınalı Günler Sayısı ve Ortalama Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Grafiği ....................................... 86 x
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 54: 1963‐2013 Yılı Esme Sayıları Dağılımı ............................................................................................... 88 Şekil 55: 2010 Yılı Esme Sayıları Dağılımı ......................................................................................................... 89 Şekil 56: Proje Alanı ve Yakın Çevresinin Genelleştirilmiş Stratigrafik Kesiti .................................................... 94 Şekil 57: Proje Alanını Gösterir Heyelan Risk Haritası .................................................................................... 100 Şekil 58: Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası ve Proje Alanını Gösterir Trabzon İli Deprem Haritası .............. 105 Şekil 59: Diri Fay Haritası ............................................................................................................................... 106 Şekil 60: Afet Türlerinin 2011 Yılına Ait İlçelere Göre Dağılım Grafiği ........................................................... 108 Şekil 61: Doğal Afetlerin Dağılım Grafiği ....................................................................................................... 109 Şekil 62: Trabzon İli Hidroloji Havzası ............................................................................................................ 115 Şekil 63: Proje Alanı ve Çevresine Ait Hidrometeorolojik Ağ .......................................................................... 116 Şekil 64: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Akarsu Kesit Alanında Gözlenen Uzun Yıllar Aylık Ortalama Akım Miktarı Grafiği ............................................................................................................................................... 119 Şekil 65: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Aylık Ortalama Akım Miktarları Grafiği ........................................ 120 Şekil 66: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Aylık Akım ve Mevsimlik Akım % Grafiği ....................................... 120 Şekil 67: Proje Alanı ve Çevresini Gösterir Yüzeysel Su Kaynakları ve Yüzey Suyu Projeleri ........................... 122 Şekil 68: DSİ 22. Bölge Müdürlüğü Tarafından Yürütülen Taşkın Koruma Projesi ......................................... 124 Şekil 69: Proje Alanı ve Çevresine Ait Korunan Alanlar Haritası .................................................................... 137 Şekil 70: Proje Alanının Ava Yasaklanan Sahalara Göre Konumu (Kaynak: Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü‐ www.milliparklar.gov.tr) ........................................................................................................... 138 Şekil 71: Çamlı Regülatörü ve HES Orman Vejetasyonu ................................................................................ 140 Şekil 72: Çamlı Regülatörü ve HES Riperian Vejetasyonu .............................................................................. 141 Şekil 73: Fol Deresinden Görünüm ................................................................................................................. 168 Şekil 74: Çalışma Alanındaki Bazı Balık Türleri .............................................................................................. 177 Şekil 75: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Akarsu Kesiti .................................................................................. 178 Şekil 76: Fol Deresinden Bir Görünüm ........................................................................................................... 179 Şekil 77: Muhtemel Maden Varlıklarının Tespiti Amacıyla MİGEM Tarafından İncelemesi Yapılan Alan ...... 183 Şekil 78: Peyzaj Çalışmaları Kapsamında Fol Deresi Çevresinde Yapılması Öngörülen Düzenlemeler ........... 186 Şekil 79: Peyzaj Çalışmaları Kapsamında Şelale Mevkiinde Yapılması Öngörülen Düzenlemeler .................. 186 Şekil 80: Peyzaj Çalışmaları Kapsamında Şelale Mevkiinde Yapılması Öngörülen Düzenlemeler .................. 187 Şekil 81:Trabzon İlinde 2010‐2011 Kış Dönemine Ait SO2 (μg/m3) Gazı Değişimi Grafiği .............................. 188 Şekil 82: Trabzon İlinde 2011 Yılında Sabit Ölçüm İstasyonlarından Elde Edilen Aylık PM (μg/m3) Miktarının Değişim Grafiği .............................................................................................................................................. 188 Şekil 83: DSİ Bölge Müdürlüğü Görüşüne Sunulan Kazı Fazlası Malzeme Alanları ve Bitkisel Toprak Depolama Alanları .......................................................................................................................................................... 209 Şekil 84: DSİ Bölge Müdürlüğü Tarafından Proje Kapsamında Kullanılması Uygun Görülen Kazı Fazlası Malzeme Alanı ve Bitkisel Toprak Depolama Alanı ....................................................................................... 210 Şekil 85: Orta‐Sert Formasyon İçin Patlatma Dizaynı .................................................................................... 220 Şekil 86: Zayıf Formasyon İçin Patlatma Dizaynı ........................................................................................... 223 Şekil 87: Kırma‐Eleme Tesisi Krokisi ............................................................................................................... 225 Şekil 88: Kırma‐Eleme Tesisi Iş Akım Şeması .................................................................................................. 226 Şekil 89:Çeneli Kırıcı Dizaynı .......................................................................................................................... 227 Şekil 90:Sekonder Kırıcı Dizaynı ..................................................................................................................... 228 Şekil 91:Hazır Beton Üretim Tesisi İş Akım Şeması ........................................................................................ 229 Şekil 92: Senaryo B‐Günlük Havada Asılı Toz Konsantrasyon Dağılımı .......................................................... 254 Şekil 93:Senaryo B‐Aylık Çöken Toz Konsantrasyon Dağılımı ........................................................................ 255 Şekil 94:Senaryo B‐Yıllık Havada Asılı Toz Konsantrasyon Dağılımı ............................................................... 256 Şekil 95:Senaryo B‐Yıllık Çöken Toz Konsantrasyon Dağılımı ......................................................................... 257 Şekil 96: Proje Alanına Ulaşım Yollarını Gösterir Yollar Haritası .................................................................... 260 Şekil 97:Otoyollar Ve Devlet Yolları Trafik Hacim Haritası 2012 (T.C.K) ........................................................ 261 Şekil 98: Proje Alanı ve Thiessen Çokgenleri .................................................................................................. 269 Şekil 99: Yağış Alanı ‐ Q100 Taşkın Grafiği ..................................................................................................... 270 Şekil 100: Sızdırmasız Fosseptik Planı ............................................................................................................ 295 Şekil 101: Hazır Beton Üretim Tesisi Çökeltim Havuzu Akış Şeması ............................................................... 297 Şekil 102: Yağ Ayırıcı Akış Şeması .................................................................................................................. 298 Şekil 103: Örnek Merkezi Atık Depo Alanı ..................................................................................................... 305 xi
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 104: İnşaat Aşaması Gürültünün Mesafeye Göre Dağılım Grafiği......................................................... 319 Şekil 105: İnşaat Aşaması Gürültünün Mesafeye Göre Dağılım Grafiği......................................................... 328 Şekil 106: Kaynak Ile Alıcı Arasına Uygulanabilecek Gürültü Kontrol Tedbirinin Şematik Gösterimi ............. 329 Şekil 107: Sert‐Orta Sert Formasyon İçin Vibrasyon Hızının Mesafelere Göre Dağılımı ................................. 331 Şekil 108: Zayıf Formasyon İçin Vibrasyon Hızının Mesafelere Göre Dağılımı ............................................... 332 Şekil 109: Açık Yüzey Patlatmalarında Vibrasyon Hızının Mesafelere Göre Dağılımı .................................... 333 Şekil 110: Çamlı HES Optimizasyon Grafiği .................................................................................................... 341 Şekil 111: Çamlı Regülatörü Günlük Ortalama Net Akım Değerleri İle Oluşturulmuş Debi‐Zaman Grafiği ... 344 Şekil 112: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Akarsu Kesit Alanında Gözlenen Uzun Yıllar Aylık Ortalama Akım Miktarı Grafiği ............................................................................................................................................... 345 Şekil 113: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Aylık Ortalama Akım Miktarları Grafiği ...................................... 346 Şekil 114: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Aylık Akım % Grafiği .................................................................... 346 Şekil 115: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Mevsimlik Akım % Grafiği ........................................................... 347 Şekil 116: Projeyi Tanıtıcı Broşür .................................................................................................................... 380 Şekil 117: 12 Haziran 2013 Tarihli Yerel Gazete İlanı .................................................................................... 381 Şekil 118: 13 Haziran 2013 Tarihli Ulusal Gazete İlanı .................................................................................. 382 Şekil 119: Halkın Katılımı Toplantısına Ait Fotoğraflar .................................................................................. 385 xii
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
BÖLÜM I: PROJENİN TANIMI VE AMACI
Proje konusu faaliyetin, proje kapsamındaki tüm ünitelerin, proje
karakteristiklerinin tanımı, proje ömrü, hizmet amaçları, pazar veya hizmet alanları ve
bu alan içerisinde ekonomik ve sosyal yönden ülke, bölge ve/veya il ölçeğinde önem
ve gereklilikleri (Rapor hazırlanırken proje kapsamındaki tüm işlemlerin DSİ
tarafından onaylanmış olan Fizibilite Raporuna uygun olarak hareket edilmesi ve
buna ilişkin bilgi ve su kullanma anlaşması hakkında bilgi)
Proje Konusu Faaliyetin Tanımı;
Ülkemizdeki mevcut hidroelektrik potansiyelin değerlendirilerek Türkiye ekonomisine
ve enerji pazarına katkıda bulunmak amacıyla, Heda Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından,
Doğu Karadeniz Bölgesinde, Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde, Fol deresi
üzerinde “Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali (HES)” projesinin yatırımı
planlanmaktadır.
Doğu Karadeniz Havzasında yer alan Fol deresinin 745 m. ile 551 m. kotları
arasındaki düşüsünün değerlendirilmesi planlanan projede; maksimum su kotu 745 m.’dir.
Dolu gövdeli beton olarak planlanan regülatörden alınacak sular, 4.535 m. uzunluğunda
iletim hattı (3.350 m. iletim tüneli-1 + 85 m. iletim kanalı + 1100 m. iletim tüneli-2) ile
yükleme havuzuna, oradan 267 m. uzunluğunda cebri boru ile Fol deresinin 551 m. su
kotunda yer alan Çamlı Hidroelektrik Santrali’ne iletilecektir.
Planlanan proje ile santralin kurulu gücünün 8,04 MWm/7,72 MWe olması
öngörülmektedir.
Çamlı Regülatörü ve HES tesislerinin inşaat süresi 24 ay olarak planlanmaktadır.
Projenin inşaat aşamasında 1 adet 130 ton/saat kapasiteli kırma-eleme-yıkama tesisi ve 1
adet 60 m3/saat kapasiteli hazır beton tesisi işletilecek olup, söz konusu tesisler inşaat
sürecinin bitmesine müteakip alandan kaldırılacaktır. Kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır
beton tesisinin üretim miktarları aşağıda verilmiştir.
•
•
Kırma-eleme-yıkama tesisinin kapasitesi 160.000 m3/yıl (416.000 ton/yıl)’dır.
Hazır beton tesisi kapasitesi 192.000 m3/yıl (460.800 ton/yıl)’dır.
Çamlı Regülatörü ve HES Projesi, 03.10.2013 tarih ve 28784 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği” Geçici
Madde 1’de belirtilen “Bu yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce, ÇED Başvuru
Dosyası/Proje Tanıtım Dosyası Valiliğe ya da Bakanlığa sunulmuş projelere başvuru
tarihinde yürürlükte olan Yönetmelik hükümleri uygulanır” hükmü gereği; 17.07.2008 tarih
ve 26939 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Çevresel Etki
Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği” kapsamında değerlendirilmiştir.
Buna göre söz konusu proje kurulu gücü bakımından değerlendirildiğinde;
17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
05.04.2013 tarih ve 28609 sayı ile değişiklik yapılan Mülga “Çevresel Etki Değerlendirmesi
(ÇED) Yönetmeliği”nin, EK-II “Seçme-Eleme Kriterleri Uygulanacak Projeler” listesi 32.
maddesi (Kurulu Gücü 0-25 MWm Arasında Olan Nehir Tipi Santraller) kapsamında yer
almaktadır.
Diğer taraftan; inşaat aşamasında kullanılması öngörülen kırma-eleme-yıkama tesisi
aynı yönetmeliğin EK-I “Çevresel Etki Değerlendirmesi Uygulanacak Projeler” listesinde 28.
Madde, d bendi (Kırma-Eleme-Yıkama Tesisleri (3213 sayılı Maden Kanunu 1. (a) ve 2.
1
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
(a) grup madenler ile hafriyat malzemeleri-400.000 ton/yıl)) kapsamında yer alırken,
proje kapsamında gerekli olacak hazır betonun sağlanacağı hazır beton üretim tesisi ise
EK-II Listesi, Madde 19 - “Üretim kapasitesi 100 m³/saat ve üzeri olan hazır beton
tesisleri, çimento veya diğer bağlayıcı maddeler kullanılarak şekillendirilmiş
malzeme üreten tesisler, ön gerilimli beton elemanı, gaz beton, betopan ve benzeri
üretim yapan tesisler” hükmü uyarınca ÇED Yönetmeliği kapsamı dışında kalmaktadır.
Çamlı Regülatörü ve HES Projesi; 1/25.000 ölçekli Trabzon G42-b1 No’lu paftada
(Bkz. Şekil 1) yer almaktadır.
Şekil 1: Proje Alanını Gösterir Pafta Indeksi
Heda Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından yatırımı planlanan Çamlı Regülatörü ve
Hidroelektrik Santrali (HES) projesine yönelik 2009 yılında, 4,992 MWm/4,75 MWe kurulu
güç için Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmış ve Mülga Trabzon Çevre ve Orman İl
Müdürlüğü’ne sunulmuştur. Söz konusu projede yapılan inceleme ve değerlendirmeler
sonucunda, Mülga Trabzon Çevre ve Orman İl Müdürlüğü tarafından projeye “ÇED Gerekli
Değildir” kararı (Bkz. EK-25) verilmiştir.
Akabinde; 4,992 MWm/4,752 MWe kurulu güç ile kurulması planlanan Çamlı
Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali projesi için, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği
gereğince verilen 28.08.2009 tarih ve 1099 sayılı “ÇED Gerekli Değildir” kararının iptali
istemiyle Trabzon İdare Mahkemesine dava açılmıştır.
Bu süreçte yapılan değerlendirmeler sonucunda, Trabzon İdare Mahkemesi’nin
2011/1501 kararı ile hukuka uygunluğu bulunmadığı gerekçesi ile söz konusu “ÇED Gerekli
Değildir” kararı iptal (Bkz. EK-26) edilmiştir.
2
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Trabzon İdare Mahkemesi’nin 17.11.2011 tarihli ve 2011/1501 numaralı kararında;
Çamlı Regülatörü ve HES projesinin çevreye vereceği olumsuz yöndeki etkilerinin
önlenmesi ve/veya çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi gerektiği tespit
edilmiştir. Bu kapsamda hazırlanan Proje Tanıtım Dosyasının mahkeme kararında belirtilen
tespitler doğrultusunda yeterli hazırlanmadığı, projenin uygulamasının izlenmesi ve
kontrolünde sürdürülecek çalışmalar için ÇED Raporu hazırlanması ve hazırlanacak
raporda detaylı değerlendirmeler yapılarak teknoloji alternatiflerinin belirlenmesi gerektiği
karara (Bkz. EK-26) bağlanmıştır.
Projeye yönelik “ÇED Gerekli Değildir” belgesinin mahkeme kararı ile iptal edilmesi
sonrasında, yatırımcı firma tarafından revize çalışmalar başlatılmış ve ilgili projenin mevcut
formülasyonunda teknolojik alternatifler de dikkate alınarak değişiklikler yapılmasına karar
verilmiştir. Bu kapsamda söz konusu projeye yönelik olarak proje formülasyonu yeniden
değerlendirilmiş ve sol sahilde olan iletim hattı sağ sahile alınmış, kanal ile ilerlenecek iletim
hattının tünel ile geçilmesi öngörülmüştür. Dolayısıyla daha evvel Tonya ilçesine ait yoğun
yerleşim yerlerinden geçen iletim hattının, sağ sahile alınması ile söz konusu hattın
yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması sağlanmıştır. Bu çalışmalar yapılırken arazide jeolojik,
topoğrafik ve heyelan koşulları dikkate alınmış ve bölgenin doğal yapısının da bozulmaması
için uygun formülasyonlar belirlenmiştir. Bu aşamada yapılan değişiklikler sonucunda,
kurulu güç ve yılda üretilecek enerji miktarı artmıştır. Bu durumda projenin kurulu gücü,
4,992 MWm/4,752 MWe’den, 8,04 MWm/7,72 MWe’ye çıkarılmıştır. Ayrıca projeye ilişkin
regülatör yeri, İlçe merkezinde bulunan Canikdere Şelalesi dikkate alınarak belirlenmiş ve
söz konusu regülatör membadan mansaba doğru kuşuçuşu yaklaşık 100 metre, dere
boyunca ise yaklaşık 138 metre kaydırılmıştır. Bu kapsamda revize fizibilite raporu
hazırlanılarak, DSİ Genel Müdürlüğü onayına sunulmuştur. Revize fizibilite onay yazısı,
ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-11) verilmiştir.
DSİ Genel Müdürlüğü’nden revize fizibilite onay yazısının alınmasına müteakip,
Çamlı Regülatörü ve HES projesinin değişen formülasyonu dikkate alınarak, ÇED
Yönetmeliği kapsamında izlenecek süreç hakkında görüş almak üzere Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı’na başvuruda (Bkz. EK-27) bulunulmuştur. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı
tarafından yapılan incelemeler neticesinde söz konusu projeye yönelik olarak, 17.07.2008
tarih ve 26939 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Mülga ÇED
Yönetmeliği’nin (30.06.2011 tarih ve 27980 sayılı değişiklik işli) 8. maddesi gereğince
Çevresel Etki Değerlendirmesi sürecinin başlatılması gerektiği (Bkz. EK-27) belirtilmiştir.
Bu bağlamda ÇED süreci başlatılarak proje sahası ve çevresinde; sahanın floristik ve
faunistik özellikleri, jeolojik, hidrojeolojik ve hidrolojik özellikleri, bölgenin mevcut çevresel
özelliklerinin belirlenmesi amacıyla arazi çalışmaları yapılmış ve bu konuda Trabzon Çevre
ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne yazılı bildirimde (Bkz. EK-27) bulunulmuştur.
Bahse konu yatırım için, projenin özelliklerini, yerini, çevreye olası etkilerini ve
öngörülen önlemleri ortaya koymak ve projeyi boyutları ile tanıtmak amacıyla, Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı’nın 12.07.2013 tarih ve 11702 sayılı yazısı ekinde sunulan ÇED Raporu
Özel Formatına uygun olarak iş bu ÇED Raporu (Bkz. EK-29) hazırlanmıştır.
Ayrıca projenin ÇED süreci içerisinde, aşağıda belirtilmiş olan çalışmalar
gerçekleştirilmiş ve söz konusu çalışmalar iş bu ÇED Raporunun ilgili format başlıkları
altında değerlendirilmiştir. Buna göre proje kapsamında;
1. Hacettepe Üniversitesi ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi akademisyenleri
tarafından hazırlanan ve DKPMGM tarafından onaylanan “Çamlı Regülatörü ve HES
Projesi ve Diğer Hidrolik Faaliyet Talepleri İçin Değerlendirme Raporu”,
3
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
2. Ziraat Yüksek Mühendisi tarafından hazırlanan ve Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğü, Trabzon 22. Bölge Müdürlüğü tarafından onaylanan “Su Kullanım Hakları
Planlama Raporu”,
3. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan yeterlik belgesine sahip ve TÜRKAK onaylı özel
bir laboratuvar tarafından, projenin yapılması planlanan Fol deresinden alınan su numunesi
üzerinde “Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği” gereği gerçekleştirilmiş olan yüzey
suyu çevresel kalite ve analiz çalışması,
4. Projenin olası heyelan riskinin değerlendirildiği Jeoloji Yüksek Mühendisi
tarafından hazırlanan ve Jeoloji Mühendisleri Odası tarafından onaylanan “Mühendislik
Jeoloji Raporu”,
5. Hacettepe Üniversitesi akademisyenleri tarafından, proje sahası ve çevresine
yönelik gerçekleştirilen arazi çalışması ile karasal - sucul flora ve fauna çalışmalarının
yapılması,
6. Kamu Kurum ve Kuruluşlarından projeye yönelik görüş yazıları alınması,
7. Peyzaj çalışması ve doğal bütünlüğün korunması amacıyla Peyzaj Yüksek Mimarı
tarafından hazırlanan ve DKMPGM tarafından onaylanan “Peyzaj Onarım Planı Raporu”,
8. Hacettepe Üniversitesi akademisyeni tarafından hazırlanan ve sosyal etkilerin
değerlendirildiği “Sosyal Etki Değerlendirme Raporu”,
9. Projenin inşaat aşamasında oluşabilecek gürültü, patlatma ve toz etkileri için
yönetmelikler çerçevesinde hesaplamalar ve model çalışmaları
hazırlanmıştır.
Diğer taraftan; öngörülen yatırım kapsamında Kamu Kurum ve Kuruluşlarından alınan
görüş yazılarında belirtilen hususlara aşağıda değinilmiş olup, ilgi yazılar ÇED raporu
ekinde (Bkz. EK-27) verilmiştir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü’nün 21/11/2013
tarih ve 221903 sayı ile gelen görüş yazısında; “… proje alanının, 2634 sayılı Turizmi Teşvik
Kanunu uyarınca ilan edilen herhangi bir Turizm Merkezi veya Kültür ve Turizm Koruma ve
Gelişim Bölgesi kapsamında kalmadığı ve söz konusu alana ilişkin Bakanlığın Yatırım ve
İşletmeler Genel Müdürlüğü’nce yürütülen bir çalışmasının bulunmadığı” belirtilmiştir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Maden İşleri Genel Müdürlüğü’nün 06/01/2014
tarih ve 250016 sayı ile gelen görüş yazısında; “….Genel Müdürlük kayıtlarında 04.11.2013
tarihinde yapılan incelemede, proje alanında 1 adet imar planı onaylanmış özel izin
sahasının bulunduğu tespit edilmiştir. Çamlı Regülatörü ve HES projesinin sağlayacağı
kamu yararları düşünülerek, proje alanında herhangi bir maden hakkının bulunmadığı tespit
edildiğinden, ekli listede verilen koordinatlar dahilinde pafta no: G42b1 ve 180,65 hektarlık
alan için Genel Müdürlüğümüzce sakınca bulunmamakta olup, bu alan Genel
Müdürlüğümüz kayıtlarında madenciliğe kapalı alan haline getirilmeyerek, ER:3309344
nolu Çamlı Regülatörü ve HES özel izin alanı olarak işaretlenmiştir. Bu alanlara yapılacak
olan maden ruhsat müracaatları, ilgili kurumlardan izin alınması için 1 (bir) yıl süre verilerek
ruhsatlandırılacak alan olarak işlenecektir.” şeklinde ifade edilmiştir. Konu ile ilgili
bilgilendirmelere Bölüm IV.2.13.‘de yer verilmiştir.
4
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Trabzon Valiliği, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nün 07/11/2013 tarih ve 9484 sayı
ile gelen görüş yazısında; “….Müdürlük arşivlerinde yapılan incelemelerde söz konusu
alanda, tescilli tabiat varlığı veya doğal sit alanı olmadığı tespit edilmiş olup, söz konusu
proje alanında Tabiat Varlığına rastlanması durumunda Müdürlüğe bilgi verilmesi” gerektiği
belirtilmiştir.
Trabzon İl Özel İdaresi, Ruhsat ve Denetim Müdürlüğü’nün 06/11/2013 tarih ve 18656
sayı ile gelen görüş yazısında; “…Söz konusu proje alanı içinde 1(a) grubu maden işletme
ruhsatı bulunmadığı, bununla birlikte Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki
Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğüne gönderilen 04.07.2013 tarih ve 11179
sayılı yazıda belirtildiği üzere, HES projesi ile kırma-eleme-yıkama ve hazır beton tesisinin
yapılacağı alanın Tonya Belediyesi sınırları içerisinde kaldığı” bildirilmiştir.
Karayolları Genel Müdürlüğü, 10. Bölge Müdürlüğü’nün 02/01/2014 tarih ve 140 sayı
ile gelen görüş yazısında; “…….Genel Müdürlüğün 2007/6 sayılı İç Genelgesi hükümleri
gereğince Karayolundan açık kazı yöntemi ile yapılacak enine geçişlere izin verilmediği,
enine geçişlerin yatay sondaj yöntemi ile projelendirilerek kurumlarından izin alınması
gerektiği, yeraltından yol boyu geçişlerin ise kamulaştırma hududu dışından
projelendirilmesi ve kamulaştırma sınırının dışındaki 50 m.’lik mesafede projelendirilen
geçişleri için kurumlarından izin alınması, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
hükümlerine göre regülatör yapısının kamulaştırma dışından ve santral binasının çekme
mesafesini sağlayacak şekilde projelendirilerek kurumlarından izin alınması, HES iletim
tünelinin yol ile kesiştiği kesimde karayolu-iletim tüneli geçiş projesinin ve heyelan
haritasının hazırlanarak kurumlarından izin alınması, HES imalatları ve kazı fazlası
malzeme alanının İl yoluna etkileşimini gösterecek 1/1000 ölçekli vaziyet planı hazırlanarak
ve kamulaştırma sınırları dışında projelendirilerek kurumlarından izin alınması, HES inşaat
çalışmaları sırasında İl yoluna birçok noktada giriş-çıkış yapılacağından Trafik güvenliği can
ve mal emniyeti açısından tüm hususların dikkate alınarak çalışmaların yapılması gerektiği”
ve bu hususlara uyulması kaydıyla Bölge Müdürlüğü açısından sakınca bulunmadığı
belirtilmiştir.
İlbank Trabzon Bölge Müdürlüğü’nün 26/03/2012 tarih ve 571 sayı ile gelen görüş
yazısında; “…Fol deresi üzerinde planlanan Çamlı Regülatörü ve HES projesinin
bulunduğu sahada, Kurumlarına ait su haklarına yönelik projeli/projesiz herhangi bir
çalışma olmadığı” ifade edilmiştir.
Trabzon İl Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğü’nün 26/04/2012 tarih ve 2434 sayı
ile gelen görüş yazısında; “….Kayıtların tetkiki ve ekli haritaların incelenmesi neticesinde
enerji hattında su kullanım hakkına sahip su ürünleri üretim tesisi, sulama yapılan tarım
alanı, içme-kullanma suyu tesisi vb. bulunmadığı” belirtilmiştir.
Trabzon İl Özel İdaresi, Plan ve Proje Müdürlüğü’nün 20/12/2012 tarih ve 20900 sayı
ile gelen görüş yazısında; “… İş mahallinde yapılan incelemelerde söz konusu HES Projesi
sahasında Kurumlarına ait su kullanım miktarı olmadığı belirtilmiştir.
Bunun dışında DSİ 22. Bölge Müdürlüğü’nden; kazı fazlası malzeme alanlarına
yönelik görüş ve izin yazısı, ayrıca proje alanı ve çevresinde içme ve kullanma suyu amaçlı
kullanılan yeraltı suyu kaynaklarının olup olmadığı, olması halinde söz konusu yeraltı su
kaynaklarının projeden etkilenip etkilenmeyeceğini irdelemek üzere görüş (Bkz. Bölüm
V.1.1. ve Bölüm IV.2.3) alınmıştır.
5
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU

Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında yapımı önerilen tesisler;
•
Regülatör ve Çökeltim Havuzu,
•
İletim Tüneli,
•
İletim Kanalı (kapalı),
•
Yükleme Havuzu,
•
Cebri Boru,
•
Santral Binası’dır.
Ayrıca inşaat aşamasında proje alanında; kırma-eleme-yıkama tesisi, hazır beton
tesisi, kazı fazlası malzeme alanı, bitkisel toprak depolama alanı ve şantiye alanı
bulunacaktır.
Söz konusu tesislere ait plan ve kesitler ile proje alanına ait fotoğraflar rapor ekinde
(Bkz. EK-9, EK-28) sunulmuştur.
Proje alanının ulaşımı; E-70 Trabzon – Giresun karayolundan Vakfıkebir ilçe merkezi
ayrımındaki yol üzerinden sağlanmakta olup, Vakfıkebir ilçesinden Tonya ilçe merkezine
ulaşımın sağlandığı karayolunun yaklaşık 16. Km’sinde Çamlı HES ünite alanı yer alırken,
yaklaşık 21. Km’sinde Çamlı Regülatörü yer almaktadır. Bunun dışında proje alanında
regülatör alanına ulaşımı sağlamak amacıyla bağlantı yolu yapılacaktır. Tonya ilçe merkezi
içerisindeki yoldan regülatör alanına ulaşımı sağlamak üzere 620 m uzunluğunda yol
yapılacaktır.
Söz konusu projenin inşaat aşamasında ilçe merkezi içerisindeki şehir içi yolun
kullanılmaması planlanmıştır. Bu kapsamda yük kamyonlarının şehir içi trafiğini
etkilememesi, toz ve gürültü etkileri yaratmaması için alternatif yol güzergahının
kullanılması sağlanacaktır. Bağlantı yolunun yapılması ile birlikte şehir merkezinin
doğusunda yer alan mevcut yolların kullanılması öngörülmüştür. Diğer taraftan; DSİ 22.
Bölge Müdürlüğü tarafından çalışmaları yürütülen taşkın koruma yapısının yanına
yapılacak işletme (servis) yollarının kullanıma başlanması ile birlikte, şehir içindeki mahalle
yollarının kullanılmasına da gerek kalmayacaktır.
Proje alanına ulaşım durumunu gösterir harita Şekil 2’de verilmiş olup, yapılması
planlanan bağlantı yolu ve inşaat çalışmaları aşamasında kullanılacak yol güzergahı ise
Şekil 3’de sunulmuştur.
6
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 2: Proje Alanına Ulaşım Durumu
7
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 3: Yapılması Planlanan Bağlantı Yolu ve Kullanılması Öngörülen Mevcut Yol
8
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Proje Kapsamındaki Tüm Ünitelerin ve Proje Karakteristiklerinin Tanımı,
Fol deresi üzerinde elektrik enerjisi üretmek amacıyla planlanan Çamlı Regülatörü ve
HES Projesi için önerilen tesisler:
 Kret kotu 746.00 m., savak eşik kotu 743.00 m. olan beton gövdeli, kontrolsüz
dolu savak,
 Su yüzü itibariyle 3.3 m. x 1.9 m. ebatlarında sepet kulpu kesitli, 4450 m. (3350
m. + 1100 m.) uzunluğunda iletim tüneli, 3 m. x 1.9 m. ebatlarında, dikdörtgen kutu kesitli,
85 m. uzunluğunda iletim kanalı, (Tünel ve kanalın kazı boyutları 4 m. x 4 m. olacaktır.)
 13.50 m. x 25.00 m. ebatlarında, 7.50 m. derinliğinde bir yükleme havuzu,
 267 m. uzunluğunda, 1.30 m. iç çapında cebri boru ve
 Toplam 8,04 MWm / 7,72 MWe kurulu gücünde 2 adet yatay eksenli pelton türbin
barındıran bir santral binasından oluşacaktır. Optimizasyon çalışmaları sonucunda
belirlenen proje debisi 5 m3/sn olup, ortalama debi ise 2,21 m3/sn’dir. Santralde yılda toplam
22,1 GWh enerji (0,0 GWh firm enerji, 22,1 GWh sekonder enerji) üretilmesi
öngörülmektedir.
Çamlı Regülatörü ve HES projesinin genel karakteristikleri aşağıdaki tabloda
sunulmuştur.
Tablo 1: Projenin Genel Karakteristikleri
Genel
İli
İlçesi
Akarsu Adı
Pafta
Hidroloji
Yağış Alanı
Proje Debisi
Taşkın Debisi (Q25)
Taşkın Debisi (Q100)
Çamlı Regülatörü
Amacı
Tipi
Eşik Kotu
Talveg Kotu
Talvegden Yükseklik
Çevre Düzenleme Kotu
Dolu Savak Tipi
Dolu Savak Debisi (Q100)
Dolu Savak Açıklığı
Enerji Kırıcı Havuz Taban Kotu
Çamlı Çakıl Geçidi
Tipi
Adedi
Kapak Boyutları
Eşik Kotu
9
:
:
:
:
Trabzon
Tonya
Fol deresi
Trabzon G42-b1
:
:
:
:
103,58 km2
5 m3/s
154,0 m3/s
243,4 m3/s
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
Enerji
Dolu gövdeli
743,00 m
739,00 m
4,00 m
746,00 m
Karşıdan alışlı, kontrolsüz
243,40 m3/s
22,50 m
737,15 m
:
:
:
:
Düz kapaklı, dalgıç perdeli
1 Adet
2,50 m x 2,00 m
739,00 m
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Çamlı Çökeltim Havuzu ve Su Alma Yapısı
Çökeltim Havuzu Taban Kotu
İşletme Kapağı
Çökeltim Havuzu Genişliği
Çökeltim Havuzu Boyu
Çökeltim Havuzu Taban Eğimi
Çamlı İletim Hattı
Tünel 1 ve Tünel 2
Tünel Tipi
Tünel Uzunluğu
Tünel Eğimi
Tünel Giriş Kotu
Tünel Çıkış Kotu
Tünelde Su Hızı
Tünel Kapasitesi
Kanal
Kanal Tipi
Kanal Uzunluğu
Kanal Eğimi
Kanal Kapasitesi
Çamlı Yükleme Odası
Taban Kotu
Maksimum Su Kotu
Çevre Kotu
Boyu
Genişliği
Yüksekliği
Cebri Boru
Cebri Boru Çapı
Cebri Boru Boyu
Enerji Yapıları
Brüt Düşü
Net Düşü
Toplam Kurulu Güç
Yıllık Enerji Üretimi
Firm Enerji Üretimi
Sekonder Enerji Üretimi
Kuyruksuyu Kotu
Türbinler
Kurulu Güç
Sayısı
Tipi
Eksen Kotu
Devir Sayısı
Net Düşü
Toplam Proje Debisi
1. ve 2. Ünite Debisi
Verim
Generatörler
Kurulu Güç (büyük uniteler)
Tipi
Sayısı
Anma Gücü (Seçilen)
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
:
:
:
:
:
739,20-738,95 m
2 x (2,00x 2,00) m
8,00 m
35,00 m
0,01
:
:
:
:
:
:
:
Sepet Kulpu Kesitli Tünel, b=3,3 m, h= 1,90 m
4450 m
0,0003
740,00 m
738,64 m
0,94 m/s
5,0 m3/s
:
:
:
:
Dikdörtgen Kutu Kesit, b = 3.3 m, h = 1.90 m
85 m
0,0003
5,0 m3/s
:
:
:
:
:
:
733.80m
741,05 m
741,30 m
25,00 m
13,50 m
7,50 m
:
:
1,30 m
267 m
:
:
:
:
:
:
:
186,28 m
182,38 m
8.04 MWm /7,72 MWe
22,10 GWh
0.0 GWh
22.10 GWh
551,00 m
:
:
:
:
:
:
:
:
:
4020 kWm / 3860 kWe (2 ünite)
2
Pelton (yatay)
554,00 m
300 devir/dakika
182,38 m
5,00 m3/s
2,50 m3/s
0,899
:
:
:
:
4500 kVA (2 ünite)
Çıkık kutuplu senkron, 3 fazlı
2
4500 kVA
10
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Anma Gerilimi
Anma Hızı
Güç Faktörü
Anma Frenkansı
Verim
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
:
:
:
:
:
6,3 kV
300 d/d
0,9 endüktif
50 Hz
0,97
Transformatörler
: 4500 kVA (2 ünite )
1. ve 2. Ünite
: Harici, yağlı, 3 fazlı
Tipi
: 2
Sayısı
: 4500 kVA
Anma Gücü (Seçilen)
: 6,3/31.5 kV ± 2x2.5 kV
Anma Gerilimi
: 50 Hz
Anma Frenkansı
: 0,99
Verim
Kaynak: Çamlı Regülatörü ve Hes Revize Yapılabilirlik Raporu, 2012.
 Çamlı Regülatörü, Düşü Havuzu, Balık Geçidi, Çakıl Geçidi, Su Alma Yapısı
ve Çökeltim Havuzu
Çamlı Regülatör yeri, Fol deresi üzerinde bulunmaktadır. Regülatör yerinde dere
yatağı kotu 739,00 m.’dir. Normal işletme seviyesi 743,00 m. olan Çamlı Regülatörü suyu,
100 yıl tekerrürlü taşkın esnasında gelen debiyi kontrolsüz savağından 745,00 m. kotuna
kadar yükselterek mansaba deşarj edecek şekilde tasarlanmıştır. Dolu savak açıklığı 22.50
m.’dir.
Çamlı Regülatörü, taşkın esnasında su seviyesini 745,00 m. kotuna yükselterek
atacak şekilde tasarlanmıştır. Tasarım, 100 yıllık feyezan değeri olan 243,40 m3/s’ye göre
yapılmıştır. Taşkın esnasında, eşik kotu 743,00 m. ve açıklığı 22.50 m. olan savaktan
atılacak olan debi, 27.00 m. uzunluğunda, taban kotu 737,15 m. olan havuzdan dere
yatağına deşarj edilecektir. Tasarım sonucu havuz çıkışından dere yatağının belli bir
mesafesine kadar (10.00 ml’den az olmayacak şekilde) çapı 0.40 ml’den küçük olmayacak
şekilde radyasyonu ayarlanmış taş tahkimat yapılması uygun görülmüştür.
Proje kapsamında yapılması planlanan derivasyon, inşaat alanının kuruluğunu
sağlamak ve yüzey suyu kalitesini korumak amacıyla yapılmaktadır. Dere yatağındaki
akımın özellikle çok düşük olduğu yaz sezonu itibariyle başlanıp tamamlanması öngörülen
sistem, iki kademeli derivasyon olarak planlanmıştır. Bu kapsamda önce dere yatağı sağ
sahilinin kuruluğu sağlanarak, membadan mansaba doğru uzanan bir sedde yapısının inşa
edilmesi sağlanacaktır. Ayrıca bu bölümde çakıl geçidi ve çökeltim havuzu inşa edilecektir.
Bu kısım tamamlandıktan sonra önündeki sedde yıkılarak, dere yatağından geçen suyun
çakıl geçidi açıklığından ve çökeltim havuzundan tekrar nehre deşarjı sağlanacaktır.
Buradaki inşaat işleri de tamamlandıktan sonra sedde yıkılacak ve su tutma işlemine
başlanacaktır.
Dolu savak gövdesi ile su alma yapısı arasına taban kotu 739 m. olan 2.50 m. x 2.00
m. ebatlarında, kapakla işletmesi sağlanacak olan çakıl geçidi yerleştirilecektir.
Çamlı Regülatörü, dolu savak eşik kotu olan 743,00 m.’dir tuttuğu suyu, eşik kotu
739,80 m. olan iki adet 2.00 m. x 2.00 m. (yatay x düşey) kaba kapak açıklıktan su alma
yapısı aracılığıyla çökeltim havuzuna çevirmektedir. Çökeltim havuzu, toplamda 5.00 m3/s
olan proje debisini askıdaki silt malzemesinden arındıracak şekilde iki üniteli olarak
tasarlanmıştır. Çökeltim havuzu girişindeki taban kotu 739.300 m. olup, havuz çıkışındaki
taban kotu ise 738,95 m.’dir. Havuz taban eğimi 0.01 olup, havuz uzunluğu 35 m.’dir. Dik
11
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
kesitli olan havuzun ünite genişliği sabit ve 8.00 m.’dir. Havuz sonundaki su yüksekliği 2.85
m.’yi bulmakla beraber bu noktada görülen akımın hızı da yaklaşık 0.22 m/s’ye
düşmektedir.
Çökeltim havuzundan çıkan serbest yüzeyli akımın, bir tranzisyon yapısı ile taban
genişliği 3.3 m. olarak belirlenmiş ve sepet kulpu kesitli iletim tüneline bağlantısı
sağlanmıştır. İletim tüneli vasıtasıyla su alma yapısından alınan proje debisinin yükleme
havuzuna götürülmesi sağlanacaktır.
 İletim Hattı
İletim hattı sağ sahilde olup; 3350 metre uzunluğunda iletim tüneli, 85 metre
uzunluğunda iletim kanalı (gömülü) ve 1100 metre uzunluğunda iletim tüneli ile yükleme
havuzuna ulaşmaktadır. İletim hattının toplam uzunluğu 4535 m.’dir. Tünel tipleri sepet
kulpu kesitli, su yüzü itibariyle 3.3 m. x 1.9 m. ebatlarında ve beton kaplamalı planlanmıştır.
Tünel ve kanalın kazı boyutları 4 m. x 4 m.’dir. Tünel taban eğimi, yapılan optimizasyon
çalışmaları sonucunda 5.00 m3/s’lik proje debisini en optimum şekilde geçirebilecek
uygunlukta belirlenmiştir. Tünel giriş taban kotu 740.00 m. ve çıkış taban kotu 738.64 m.’dir.
Mevcut taban eğimiyle tüneldeki su yüksekliği 1.61 m. ve su hızı 0,94 m/s’dir.
İletim kanalı (gömülü) ise dikdörtgen kutu kesit tipinde ve su yüzü itibariyle 3.3 m. x
1.90 m. ebatlarında planlanmıştır. Kanal taban eğimi, yapılan optimizasyon çalışmaları
sonucunda 5.00 m3/s’lik proje debisini en optimum şekilde geçirebilecek uygunlukta
belirlenmiştir.
 Yükleme Havuzu ve Cebri Boru
İletim tünelinin sonunda, proje debisinin serbest yüzeyli akımdan basınçlı akıma
geçişini temin etmek ve depolama hacmi oluşturmak üzere tasarlanmış bir yükleme havuzu
bulunmaktadır. Yükleme havuzları, su darbesi etkilerini azaltarak türbin-generatör
sisteminin ulusal şebekeyle olan çalışma uyumunu arttırır. Temel işlevi, türbin ile en yakın
su yüzeyi arasındaki mesafeyi kısaltmaktır. Genellikle, su darbesi etkileri türbinin durması
veya çalışmaya başlaması, hidroelektrik generatörlerinde oluşan yük değişimi, güç kaybı,
boru hattının doldurulması veya boşaltılması vs. gibi sebeplerden kaynaklanmaktadır.
Ayrıca, türbinin çalıştırılmaya başlaması anında hali hazırda depoladığı su ile türbinin su
ihtiyacını giderir.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında tasarlanmış olan yükleme havuzu
13.50 m. eninde, 25.00 m. boyunda ve 7,50 m. derinliğinde olacak şekilde tasarlanmıştır.
Türbinlerin kapanması sonucunda geri tepen suyun deşarjını sağlamakla görevli olan yan
savağın eşik kotu 740.70 m. olarak hesaplanmıştır. Yan savak açıklığı 12.00 m. olup, proje
debisi olan 5.00 m3/s’lik miktarı yan savak eşiği üzerinde 0,35 m. kabartarak deşarj
edebilecek kapasitede boyutlandırılmıştır. Yükleme havuzu çevre kotu 741.30 m. ve
minimum havuz taban kotu 733.80 m.’dir. Bu kotta havuzda birikebilecek katı maddenin
temizlenmesini ve bakım-onarım çalışmaları esnasında havuzun tamamen boşaltılmasını
temin etmek amacıyla bir adet 1.00 m. x 1.00 m. ebatlarında dip savak öngörülmüştür.
Cebri borunun uzunluğu ise 267 m. olup, giriş eksen kotu 735.45 m.’dir.
 Santral Binası
Santral binası, Fol deresinin sağ sahilinde yaklaşık 555 m. arazi kotlarında tesis
edilecek olup kuyruk suyu santral çıkışındaki su kotunun 551 m. olması sağlanacaktır.
12
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Santral binası iki adet yatay eksenli Pelton türbin ihtiva etmektedir. Pelton türbinler için
eksen kotu, kavitasyon riskini ortadan kaldıracak şekilde 554 m. olarak hesap edilmiştir.
Şekil 4: Çamlı Regülatörü ve HES Proje Alanı Konumunu Gösterir Kroki
13
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Çamlı Regülatörü ve HES projesine ait tesislerin yapım süresi 2 yıl olarak
planlanmıştır. Buna göre inşaat süresince ünite yapılarının yılda 12 ay, ayda 25 gün, günde
16 saat (2 vardiya) çalışma periyodu ile tamamlanması öngörülmüş olup, tünel yapısının ise
günde 24 saat 3 vardiya çalışma periyodu ile yapılması planlanmıştır.
Projenin gerçekleşmesi ile burada üretilecek enerji ulusal enterkonnekte sisteme
yapılacak bağlantı ile verilecektir. Üretilen enerjinin 31,5 kV, 3/0 AWG iletkenli
Vakfıkebir-Tonya ENH’nın altında belirlenecek dağıtım merkezi üzerinden Vakfıkebir TM’ye
iletilmesi (Bkz. EK-21) planlanmaktadır. Projeye yönelik hazırlanmış olan tek hat şeması ve
planlarda söz konusu bağlantının yapılacağı ünite çıkış bölümlerine (Bkz. EK-20) yer
verilmiştir. Ancak kesin proje aşamasında TEİAŞ ve TEDAŞ’ın görüşleri dikkate alınarak,
yeni bir planlama da yapılabilecektir.
Gerçekleştirilmesi planlanan projenin yapılmasında ve işletilmesinde kullanılacak
malzemelerin seçimi, montajı, işletmeye alınması ve çalıştırılması ulusal ve uluslararası
standartlara ve ilgili mevzuata uygun olacaktır.
Proje kapsamında inşaat çalışmaları sırasında 45 kişi, işletme aşamasında ise 10
kişinin çalışacağı öngörülmektedir. Çamlı Regülatörü ve HES projesi inşaatında kullanılmak
üzere bir adet şantiye alanı kurulacak olup, çalışacak personelin ihtiyacını karşılayacak
şantiye binaları prefabrik yapılar olacaktır.
İşletme aşamasında çalışacak personel proje çevresindeki yerleşim yerlerinde ikamet
ettirilecek olup, tüm idari teknik ve sosyal altyapı ihtiyaçları bölgeden temin edilecektir.
Bunun yanında personelin her türlü ihtiyacını karşılayabilmesi için yemekhane, mutfak,
soyunma yeri, duş, tuvalet, lavabo, ardiye ve idari büroları santral binası alanında
oluşturulacaktır.
Çamlı Regülatörü ve HES Projesi’nin toplam yatırım bedeli 45.040.545 TL‘dir. Proje
çerçevesinde kullanılacak finansmanın; % 25’inin öz kaynaklardan ve % 75’inin ise dış
kaynaklardan karşılanması öngörülmektedir.
Kırma-Eleme-Yıkama ve Hazır Beton Tesisleri;
Proje kapsamında 1 adet 130 ton/saat kapasiteli kırma-eleme-yıkama tesisi ve 1 adet
60 m3/saat kapasiteli hazır beton tesisi yer alacaktır. Kurulması planlanan tesisler topoğrafik
harita üzerinde (Bkz. EK-1) verilmiştir.
Kırma-eleme-yıkama tesisinde kırılacak malzemeler, iletim tünelinden çıkacak kazı
fazlası malzemeden tedarik edilecektir. Kırma-eleme-yıkama tesisinde istenilen boyutlara
getirilecek malzemeler ise hazır beton üretim tesisinde hammadde olarak kullanılacaktır.
Kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton tesisinin inşaat süresi boyunca toplamda 8 ay
gibi bir çalışma periyodunda faaliyetlerini tamamlayacağı öngörülmüş olup, söz konusu
tesislerin kapasitelerine aşağıda yer verilmiştir.
Kırma-eleme-yıkama tesisine ait üretim kapasiteleri;
Yıllık üretim miktarı
Aylık üretim miktarı
Günlük üretim miktarı
Saatlik üretim miktarı
Çalışma periyodu
: 416.000 ton/yıl
: 52.000 ton/ay
: 2080 ton/gün
: 130 ton/saat
: 8 ay/yıl, 25 gün/ay, 16 saat/gün, 2 vardiya
14
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Hazır beton tesisine ait üretim kapasiteleri;
Yıllık üretim miktarı
Aylık üretim miktarı
Günlük üretim miktarı
Saatlik üretim miktarı
Çalışma periyodu
: 192.000 m3/yıl
: 24.000 m3/ay
: 960 m3/gün
: 60 m3/saat
: 8 ay/yıl, 25 gün/ay, 16 saat/gün, 2 vardiya
Proje Ömrü;
Yapılması planlanan tesislerin ekonomik işletme süreleri 50 yıl olarak öngörülmüştür.
Bu süre boyunca gerekli bakım ve onarım çalışmaları ile hidroelektrik santrali faaliyetini
sürdürebilecektir.
Hizmet amaçları, pazar veya hizmet alanları ve bu alan içerisinde ekonomik ve
sosyal yönden ülke, bölge ve/veya il ölçeğinde önem ve gereklilikleri;
Artan enerji ihtiyacını karşılamak amacı ile hidroelektrik santrallerin yapılarak mevcut
hidroelektrik potansiyelin değerlendirilmesi ülkemiz açısından büyük önem taşımaktadır.
Sanayi elektrik fiyatı olarak Avrupa'da en yüksek ikinci fiyatlara sahip olan ülkemizde,
ekonomik yapı gereği, sanayinin önemli girdilerinden birisi olan elektrik enerjisini üreten
tesislerin artması gerekmektedir. Bu artışta hammadde maliyeti olmayan hidroelektrik enerji
kritik rol oynamaktadır. Enerji tüketimleri günün belli saatlerinde artma ve azalma
göstermektedir. Pik talepleri karşılayabilme ve gereğinde kolaylıkla devreden çıkabilme
özelliğine sahip enerji üretim tesislerinin başında, hidroelektrik enerji santralleri
gelmektedir.
Bunun yanı sıra bir ülkede fert başına enerji tüketimi, o ülkenin kalkınma ve yaşam
standardının bir göstergesi olarak kabul edilmektedir ve Türkiye bu yönden pek çok ülkenin
gerisinde yer almaktadır.
Türkiye; petrol, doğalgaz ve kömür gibi enerji kaynakları bakımından zengin değildir.
Petrol ve doğalgaz gereksiniminin büyük bir kısmını döviz ödeyerek ithal etmektedir. Diğer
taraftan termik santrallerde işletme maliyeti 5 cent/kWh iken, hidroelektrik santraller 0,20
cent/kWh’dır. Hidroelektrik santraller, ürettiği her kWh için 4,80 cent ülke ekonomisine
müspet katkı sağlamaktadır.
Ülkemizin gelişme sürecinde olması ve bu nedenle enerji ihtiyacının her yıl % 8-10
civarında artma eğilimi göstermesi nedeniyle, enerji konusu daima ön planda yer
almaktadır. Bu nedenle yerli enerji kaynaklarının geliştirilmesinde büyük bir zorunluluk
bulunmaktadır.
Türkiye'nin bilinen en zengin üretim kaynağı hidroelektrik enerjidir. Toplam elektrik
üretimimizin dörtte biri hidroelektrik santrallerden karşılanmaktadır.
Türkiye elektrik enerjisi brüt tüketimi 2010 yılında % 8.4 artarak 210.4 Milyar kWh,
2011 yılında ise % 9 artış ile 229.3 Milyar kWh olarak gerçekleşmiştir. Türkiye net tüketimi
2010 yılında 172 Milyar kWh, 2011 yılında ise 187.6 Milyar kWh olmuştur.1
1Türkiye
Elektrik İletim A.Ş. Genel Müdürlüğü, Türkiye Elektrik Enerjisi 10 Yıllık Üretim Kapasite Projeksiyonu
(2012 – 2021), Temmuz 2012.
15
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Hidroelektrik enerji, suyun potansiyel enerjisinin kinetik enerjiye dönüştürülmesiyle
sağlanan bir enerji türüdür. Suyun üst seviyelerden alt seviyelere düşmesi sonucu açığa
çıkan enerji, türbinlerin dönmesini sağlamakta ve elektrik enerjisi elde edilmektedir. Hidrolik
potansiyel, yağış rejimine bağlıdır. Dolayısıyla, hidrolik enerji, iklim şartlarındaki değişimlere
karşı hassas bir enerji türüdür. Hidroelektrik santraller, diğer üretim tipleri ile
kıyaslandığında en düşük işletme maliyetine, en uzun işletme ömrüne ve en yüksek verime
sahiptirler.2
Türkiye’de yıllık ortalama yağış yaklaşık 643 mm. olup, yılda ortalama 501 milyar m3
suya tekabül etmektedir. Bu suyun 274 milyar m3 toprak ve su yüzeyleri ile bitkilerden olan
buharlaşmalar yoluyla atmosfere geri dönmekte, 69 milyar m3‘lük kısmı yeraltı suyunu
beslemekte, 158 milyar m3‘lük kısmı ise akışa geçerek çeşitli büyüklükteki akarsular
vasıtasıyla denizlere ve kapalı havzalardaki göllere boşalmaktadır. Yeraltı suyunu besleyen
69 milyar m3‘lük suyun 28 milyar m3’ü pınarlar vasıtasıyla yerüstü suyuna tekrar
katılmaktadır. Ayrıca, komşu ülkelerden ülkemize gelen yılda ortalama 7 milyar m3 su
bulunmaktadır. Böylece ülkemizin brüt yerüstü suyu potansiyeli 193 (158+28+7) milyar m3
olmaktadır. Yeraltı suyunu besleyen 41 (69-28) milyar m3’de dikkate alındığında, ülkemizin
toplam yenilenebilir su potansiyeli brüt 234 (193+41) milyar m3 olarak hesaplanmıştır.
Ancak, günümüz teknik ve ekonomik şartları çerçevesinde, çeşitli amaçlara yönelik olarak
tüketilebilecek yerüstü suyu potansiyeli yurt içindeki akarsulardan 95 milyar m3, komşu
ülkelerden yurdumuza gelen akarsulardan 3 milyar m3 olmak üzere yılda ortalama toplam
98 milyar m3’tür. 14 milyar m3 olarak belirlenen yeraltı suyu potansiyeli ile birlikte ülkemizin
tüketilebilir yerüstü ve yeraltı su potansiyeli yılda ortalama toplam 112 milyar m3
olmaktadır.3
Diğer sayfada verilen tabloda çeşitli enerji üretim kaynakları, yarattığı hava kirliliği,
iklimsel etki, normal işletme radyoaktivitesi, doğal görünüme zararı, pik ihtiyaç karşılama
güvencesi ve riske karşı duyarlılık başlıkları altında karşılaştırılmıştır. Söz konusu tabloda
hidroelektrik santrallerin diğer santrallere nazaran en az risk ve olumsuz etki oluşturduğu
görülmektedir.
Çeşitli enerji kaynakları içerisinde hidroelektrik enerji santralleri çevre dostu olmaları
ve düşük potansiyel risk taşımaları nedeniyle tercih edilmelidir. Bu tür santraller ani talep
değişimlerine cevap verebilmektedir. Bu nedenle ülkemizde de pik santral olarak
kullanılmaktadır. Hidroelektrik santraller, çevreyle uyumlu, temiz, yenilenebilir, pik talepleri
karşılayabilen, yüksek verimli (% 90’ın üzerinde), yakıt gideri olmayan, enerji fiyatlarında
sigorta rolü üstlenen, uzun ömürlü, yatırımı geri ödeme süresi kısa (5-10 yıl), işletme gideri
çok düşük (yaklaşık 0,2 cent/kWh), dışa bağımlı olmayan yerli bir kaynaktır.4
2Türkiye’de
3DSİ,
4DSİ
Hidroelektrik Enerji ve HES Uygulamalarına Bakış, İMO Su Yapıları, TMH-471-2012/1.
Toprak ve Su Kaynakları.
Vakfı, Enerji Sektörü-Hidroelektrik Enerji.
16
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 5: Alternatif Elektrik Santrallerinin Çevresel Etkilerinin Gösterimi
Kaynak: DSİ Vakfı, Enerji Sektörü-Hidroelektrik Enerji.
Tablo 2: EPDK Tarafından Verilen Lisansların Yakıt/Kaynak Türlerine Göre Dağılımı
Kaynak: EPDK Faaliyet Raporu, 2012.
Sonuç olarak çeşitli enerji kaynakları içerisinde hidroelektrik enerji santralleri çevre
dostu olmaları ve düşük potansiyel risk taşımaları sebebiyle tercih edilmektedir. Enerji
üretimi, tüm gelişmiş dünya ülkelerinde olduğu gibi, hızla gelişmekte olan ülkemizde de
önemli bir ihtiyaçtır. Ülke enerji kaynaklarının en verimli şekilde kullanılması ve ülke enerji
ihtiyacının karşılanması açısından yeni projelerin gerçekleştirilip, hizmete geçmesi önem
kazanmaktadır. Bu amaçla; Heda Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından Doğu Karadeniz
Bölgesi, Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde Fol deresi üzerinde, Çamlı Regülatörü
17
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ve Hidroelektrik Santrali projesi planlanmıştır. Çamlı HES’ten 8,04 MWm (7,72 MWe) kurulu
güçle yılda 22,10 GWh/yıl enerji üretimi yapılabilecektir.
Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali (HES) projesinin işletilmesi, Türkiye
ekonomisine ve enerji pazarına katkıda bulunacağı gibi, enterkonnekte sistem ile enerji
ihtiyacı bulunan bölgelere enerji imkanı sağlayacak, ekonomiye ve istihdama gerek inşaat,
gerekse işletme döneminde imkanlar getirecektir. Bunun yanı sıra Türkiye’nin ürettiği “yeşil
enerji” miktarına da katkıda bulunulacaktır. Ayrıca bu ve buna benzer santrallerin büyük
oranda yerli sermaye ile inşa edilerek devreye girmesi, devlet kaynaklarının daha verimli
kullanılmasını da sağlayacak, karşılığında döviz ödenen enerji kaynaklarına duyulan
ihtiyacı azaltacaktır.
Ülkemiz hızlı bir sosyal ve ekonomik gelişim göstermekte ve bu gelişmeye paralel
olarak gereksinim duyduğu elektrik enerjisini kesintisiz, kaliteli, güvenilir ve ekonomik olarak
çevreyi en az olumsuz etkileyecek şekilde üretmek durumundadır. Bu nedenle öncelikle
yerli enerji kaynaklarından yararlanılarak projeler geliştirmeli ve gerekli yatırımlar
yapılmalıdır. Elektrik enerjisi tüketimi ekonomik gelişmenin ve sosyal refahın en önemli
göstergelerinden biridir. Bugün tüm dünya ülkelerinde fert başına düşen milli gelirin o ülke
zenginliğini simgeleyen önemli bir ölçü olmasının yanı sıra fert başına tüketilen elektrik
enerjisi de o ülkenin gelişme derecesini gösteren önemli bir ekonomik göstergedir.
Ekonomik olarak yapılabilirliği belirlenmiş olan Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik
Santrali (HES) projesi için, Orman ve Su İşleri Bakanlığı, DSİ Hidroelektrik Enerji Dairesi
Başkanlığı’ndan 06.05.2013 tarih ve 4145 sayılı yazı ile fizibilite raporuna onay alınmıştır.
Söz konusu projenin devreye girmesi ile yerli bir kaynak olan hidrolik potansiyelimizin bir
parçası daha elektrik enerjisi üretimine ve ülke ekonomisine kazandırılmış olacaktır.
18
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
BÖLUM II: PROJE İÇİN SEÇİLEN YERİN KONUMU
II.1.Faaliyet Yeri (Proje yerinin ilgili İdaresince onanmış 1/50.000 ya da
1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı, Nazım İmar Planı, Uygulama İmar Planı
üzerinde gösterimi, lejandları ve plan notlarıyla birlikte sunulması, proje sahası ve
yakın çevresinin ölçekli harita veya kroki üzerinde gösterimi, proje sahası ve yakın
çevresinde bulunan yerleşimlerin harita üzerinde gösterilmesi, mesafelerin
belirtilmesi, proje alanının hangi bölgesinde olduğu, etrafındaki tesislerin isim, yön
ve uzaklıkları, tesise ulaşım için kullanılacak yol güzergahları (Varsa 1/50.000 Ölçekli
Çevre Düzeni Planı, 1/5.000 ölçekli Nazım İmar Planı ve 1/1.000 ölçekli Uygulama
İmar Planının lejand ve plan notlarıyla birlikte sunulması, ayrıca söz konusu planda
". tarih ve ........ Sayılı karar ile... tarafından onaylanmıştır" ve "Aslının Aynıdır"
damgalarının bulunması) belirtilmelidir.)
Proje yeri; Türkiye’nin kuzeydoğusunda, Doğu Karadeniz Bölgesinde, Trabzon ili,
Tonya ilçesi sınırları içerisinde yer almaktadır.
Heda Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından, Tonya ilçesi sınırları içerisinde, Fol deresi
üzerinde “Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali (HES)” projesinin yatırımı
planlanmıştır. Projenin toplam kurulu gücü 8,04 MWm/7,72 MWe ’dır.
Proje kapsamında, Fol deresinin 739 m. talveg kotunda Çamlı Regülatörü, 4.535 m.
uzunluğunda iletim hattı (3.350 m. iletim tüneli-1 + 85 m. iletim kanalı + 1100 m. iletim
tüneli-2), yükleme havuzu, 267 m. uzunluğunda cebri boru ve Fol deresinin 551 m. kotunda
santral binası planlanmaktadır.
Söz konusu proje, regülatörlü nehir tipi santral projesi olduğu için depolama tesisi
bulunmamaktadır.
Proje kapsamında 1 adet kırma-eleme-yıkama tesisi ve 1 adet hazır beton tesisi
işletilmesi planlanmaktadır. Kırma-eleme-yıkama tesisi kapasitesi 130 ton/saat, hazır beton
tesisi kapasitesi ise 60 m3/saat’tir. Söz konusu tesisler, inşaat çalışmalarının
tamamlanmasına müteakip sahadan kaldırılacak ve alanda rehabilite çalışmaları
yapılacaktır.
Proje alanı, 1/25.000 ölçekli Trabzon G42-b1 paftası içerisinde (Bkz. Şekil 1)
kalmaktadır. Proje alanı ve ilgili ünitelerin gösterildiği;





1/25.000 ölçekli Topoğrafik Harita EK-1’de
1/25.000 ölçekli Arazi Kullanım Haritası EK-2’de,
1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı EK-3’de,
1/25.000 ölçekli Meşcere Haritası EK-4’de,
1/25.000 ölçekli Uydu Görüntüsü EK-5’de,
verilmiştir. Proje kapsamında planlanan tesislere ait 6 derecelik koordinatlar Tablo
3’de, proje alanı Yer Bulduru Haritası ise Şekil 6’da verilmiştir. Proje ünitelerinin yerlerini
gösteren fotoğraflar ve kadastro planları rapor ekinde (Bkz.EK-28 ve EK-12) sunulmuştur.
19
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 3: Proje Kapsamında Planlanan Tesislere Ait Koordinat Listesi
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ
R.1
UTM ED-50 DOM_39 ZON_37
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
524796,29
4525444,70
COĞRAFİK WGS-84
ENLEM
BOYLAM
40,878118
39,294040
R.2
524851,19
4525474,14
40,878382
39,294693
R.3
524841,60
4525543,92
40,879011
39,294582
R.4
524812,16
4525556,16
40,879122
39,294233
R.5
524808,86
4525550,86
40,879074
39,294194
R.6
524810,51
4525508,86
40,878696
39,294212
524773,14
4525488,36
40,878512
39,293767
NOKTA
NO
R.7
2
Alan: 4187 m
İLETİM TÜNELİ-1 (L= 3350 metre)
İLT1.1
UTM ED-50 DOM_39 ZON_37
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
524822,69
4525534,76
COĞRAFİK WGS-84
ENLEM
BOYLAM
40,878929
39,294357
İLT1.2
525068,77
4526035,81
40,883435
39,297298
İLT1.3
525099,20
4526099,32
40,884006
39,297662
İLT1.4
525104,49
4526121,80
40,884208
39,297725
İLT1.5
525107,14
4526156,20
40,884518
39,297758
İLT1.6
525108,46
4526312,31
40,885924
39,297780
İLT1.7
525112,43
4527546,59
40,897043
39,297877
İLT1.8
524902,00
4528592,53
40,906471
39,295421
NOKTA
NO
İLT1.9
524872,89
4528666,62
40,907140
39,295078
İLT1.10
524831,22
4528707,63
40,907510
39,294585
İLT1.11
524797,30
4528725,55
40,907673
39,294183
İLETİM KANALI (L= 85 metre)
UTM ED-50 DOM_39 ZON_37
COĞRAFİK WGS-84
NOKTA
NO
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
ENLEM
BOYLAM
İK.1
524797,30
4528725,55
40,907673
39,294183
İK.2
524767,35
4528741,15
40,907814
39,293828
İK.3
524746,89
4528773,02
40,908102
39,293587
İK.4
524746,44
4528787,12
40,908229
39,293582
İLETİM TÜNELİ-2 (L= 1100 metre)
UTM ED-50 DOM_39 ZON_37
COĞRAFİK WGS-84
NOKTA
NO
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
ENLEM
BOYLAM
İLT2.1
524746,44
4528787,12
40,908229
39,293582
İLT2.2
524718,22
4529644,13
40,915950
39,293281
İLT2.3
524710,38
4529687,47
40,916341
39,293189
İLT2.4
524696,26
4529717,64
40,916613
39,293023
İLT2.5
524676,99
4529742,75
40,916840
39,292795
İLT2.6
524650,60
4529764,78
40,917039
39,292483
İLT2.7
524628,60
4529776,72
40,917147
39,292222
İLT2.8
524615,07
4529781,89
40,917194
39,292061
20
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. YAKLAŞIM TÜNELİ (L= 107 metre)
UTM ED-50 DOM_39 ZON_37
COĞRAFİK WGS-84
NOKTA
NO
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
ENLEM
BOYLAM
YT.1
524998,61
4527466,66
40,896326
39,296523
YT.2
525112,45
4527466,09
40,896318
39,297874
YÜKLEME HAVUZU
UTM ED-50 DOM_39 ZON_37
COĞRAFİK WGS-84
NOKTA
NO
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
ENLEM
BOYLAM
YH.1
524589,23
4529805,13
40,917404
39,291755
YH.2
524611,65
4529797,77
40,917337
39,292021
YH.3
524619,73
4529792,37
40,917288
39,292117
YH.4
524616,92
4529783,81
40,917211
39,292083
YH.5
524626,14
4529781,20
40,917188
39,292193
YH.6
524624,52
4529776,27
40,917143
39,292173
YH.7
524615,42
4529779,25
40,917170
39,292065
YH.8
524612,61
4529770,69
40,917093
39,292032
YH.9
524602,57
4529771,24
40,917099
39,291912
YH.10
524580,49
4529778,49
40,917164
39,291650
YH.11
524583,66
4529788,17
40,917252
39,291689
YH.12
524576,49
4529790,53
40,917273
39,291603
YH.13
524577,15
4529792,55
40,917291
39,291611
YH.14
524570,73
4529794,66
40,917310
39,291535
YH.15
524571,66
4529797,51
40,917336
39,291546
YH.16
524578,08
4529795,40
40,917317
39,291623
YH.17
524578,75
4529797,44
40,917335
39,291631
YH.18
524585,93
4529795,09
40,917314
39,291716
Alan:1001m
2
CEBRİ BORU (L=267 m)
UTM ED-50 DOM_39 ZON_37
COĞRAFİK WGS-84
NOKTA
NO
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
ENLEM
BOYLAM
CB.1
524573,12
4529795,66
40,917319
39,291564
CB.2
524393,07
4529853,87
40,917849
39,289428
ÇAMLI HES
UTM ED-50 DOM_39 ZON_37
COĞRAFİK WGS-84
NOKTA
NO
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
ENLEM
BOYLAM
H.1
524357,65
4529899,02
40,918257
39,289009
H.2
524397,07
4529887,65
40,918153
39,289477
H.3
524387,38
4529858,29
40,917889
39,289360
H.4
524393,86
4529856,04
40,917869
39,289437
H.5
524392,41
4529851,68
40,917829
39,289420
H.6
524385,93
4529853,79
40,917849
39,289343
H.7
524377,19
4529827,20
40,917609
39,289238
524338,56
4529839,84
40,917724
39,288780
H.8
Alan:2565 m
2
21
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ ve HAZIR BETON TESİSİ
UTM ED-50 DOM_39 ZON_37
COĞRAFİK WGS-84
NOKTA
NO
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
ENLEM
BOYLAM
KETHB.1
524826,54
4527265,28
40,894518
39,294472
KETHB.2
524854,51
4527251,77
40,894395
39,294804
KETHB.3
524829,85
4527200,73
40,893936
39,294509
KETHB.4
524801,87
4527214,37
40,894060
39,294177
Alan: 1761 m2
ŞANTİYE ALANI
UTM ED-50 DOM_39 ZON_37
COĞRAFİK WGS-84
NOKTA
NO
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
ENLEM
BOYLAM
ŞA.1
524667,88
4525501,78
40,878636
39,292519
ŞA.2
524693,50
4525519,14
40,878792
39,292823
ŞA.3
524716,14
4525518,93
40,878789
39,293092
ŞA.4
524733,71
4525490,78
40,878535
39,293299
ŞA.5
524733,88
4525472,98
40,878375
39,293301
ŞA.6
524708,68
4525456,28
40,878225
39,293001
ŞA.7
524685,18
4525456,07
40,878224
39,292722
ŞA.8
524667,88
4525484,64
40,878482
39,292518
Alan: 3215 m2
KAZI FAZLASI MALZEME ALANI
UTM ED-50 DOM_39 ZON_37
COĞRAFİK WGS-84
NOKTA
NO
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
ENLEM
BOYLAM
KFA.1
524671,35
4527478,53
40,896443
39,292638
KFA.2
524719,47
4527432,87
40,896030
39,293208
KFA.3
524809,68
4527367,92
40,895443
39,294276
KFA.4
524853,22
4527307,66
40,894898
39,294790
KFA.5
524830,58
4527286,38
40,894707
39,294521
KFA.6
524747,30
4527309,65
40,894920
39,293533
KFA.7
524745,93
4527351,08
40,895293
39,293519
KFA.8
524660,78
4527424,09
40,895953
39,292510
524660,78
4527441,96
40,896114
39,292511
KFA.9
Alan:12.621 m
2
BİTKİSEL TOPRAK DEPOLAM ALANI
UTM ED-50 DOM_39 ZON_37
COĞRAFİK WGS-84
NOKTA
NO
SAĞA(Y)
YUKARI(X)
ENLEM
BOYLAM
BDA.1
524830,58
4527286,38
40,894707
39,294521
BDA.2
524805,11
4527262,44
40,894493
39,294217
BDA.3
524749,30
4527248,96
40,894373
39,293554
524747,30
4527309,65
40,894920
39,293533
BDA.4
Alan:3000 m
2
22
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Proje kapsamında ÇED sürecinin tamamlanmasına müteakip, Kırma-Eleme-Yıkama
Tesisi, Hazır Beton Tesisi ve HES için İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatları alınacaktır.
Şekil 6: Proje Alanı Yer Bulduru Haritası
23
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 7: Proje Alanını Gösterir Uydu Görüntüsü
24
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI.  Yerleşim Yerleri;
Proje alanı; Doğu Karadeniz Bölgesinde, Trabzon ilinin yaklaşık 68 km. batısında,
Tonya ilçe sınırları içerisinde yer almaktadır.
Trabzon iline bağlı olan Tonya ilçesi, doğuda Düzköy ve Maçka, güneyde
Gümüşhane iline bağlı Kürtün ilçesi, kuzeyde ve batıda Vakfıkebir ve Şalpazarı ilçeleri ile
çevrilidir. İlçenin genel alanı 264 km² olup, ilçeye bağlı 16 köy bulunmaktadır.
İlçe arazisi genel olarak engebeli olup, yüksek dağ sıralarına rastlanmamaktadır.
Mevcut tepeler kuzeyden güneye doğru uzanmaktadır. Bu uzantılar arasında bulunan Fol
deresi ile Çamlık deresi vadisi Tonya sınırları içinde kalmaktadır. İlçe merkezi Fol deresi
vadisinde kurulmuştur.
Tonya'nın en yüksek tepesi 1900 m. yüksekliğindeki Karakısrak tepesidir. İlçe sınırları
içinde büyük akarsu ve göl yoktur. En önemli akarsu, Fol deresidir. Fol deresi, Tonya'nın
güneyinde Kürtün ilçesi sınırlarındaki Erikbeli tepesinden doğmaktadır. Kuzeye doğru
Tonya topraklarını geçtikten sonra Vakfıkebir ilçesi merkezinden Karadeniz’e
dökülmektedir.
Çamlı Regülatörü ve HES tesislerine en yakın yerleşim birimleri ve proje kapsamında
inşa edilecek tesislere yaklaşık olarak mesafeleri aşağıdaki tabloda verilmiş olup, yerleşim
yerlerini gösterir harita ise Şekil 8’de sunulmuştur. Aşağıdaki tabloda verilen mesafeler
yaklaşık konumlar olup, taahhüt niteliği taşımamaktadır.
Tablo 4: Yerleşim Birimlerinin Proje Alanına Olan Yönleri ve Yaklaşık Mesafeleri
Tesisler
Çamlı Regülatörü
Yerleşim
Tesise Göre Yönü
Mesafesi (m)
Tonya Kent Merkezi
Kuzeybatı
890
Kaleönü Mahallesinde meskun konut
Güneydoğu
207
Kaleönü Mahallesinde meskun konut
Güneybatı
115
Karşılar Mahallesinde meskun konut
Kuzeydoğu
116
Karşılar Mahallesinde tünelin 135.
km’sine en yakın meskun konut
Kuzeybatı
50
Karşılar Mahallesinde tünelin 650.
km’sine en yakın meskun konut
Batı
116
Yeni Mahallesinde tünelin 1650.
km’sine en yakın meskun konut
Doğu
60
Çamlı İletim Tüneli-1
25
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tesisler
Yerleşim
Tesise Göre Yönü
Mesafesi (m)
Çamlı İletim Tüneli-1
Çamlı köyünde tünelin 2890. km’sine
en yakın meskun konut
Doğu
56
Çamlı İletim Kanalı
Yeni Mahallesinde en yakın meskun
konut
Kuzeydoğu
155
Yeni Mahallesinde tünelin 145. km’sine
en yakın meskun konut
Doğu
65
Yeni Mahallesinde tünelin 350. km’sine
en yakın meskun konut
Doğu
40
Çamlı köyünde tünelin 1000. km’sine
en yakın meskun konut
Güneybatı
75
Kuzeydoğu
95
Çamlı köyünde en yakın meskun konut
Kuzeydoğu
120
Karaağaçlı köyü
Kuzeydoğu
1050
Çamlı Köyü
Doğu
312
Batı
40
Güney
80
Çamlı İletim Tüneli-2
Çamlı Yükleme Havuzu Çamlı köyünde en yakın meskun konut
Çamlı Cebri Boru
Çamlı Santral Binası
Kazı Fazlası Malzeme
Alanı ve Bitkisel
Orta mahallede en yakın meskun konut
Toprak Depolama Alanı
Kırma-Eleme Tesisi ve
Hazır Beton Tesisi
Alanı
Peynir ve Süt Fabrikası
26
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 8: Proje Alanındaki Yerleşim Yerlerini Gösterir Harita
27
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
 Arazi Kullanım Durumu;
Çamlı Regülatörü ve HES, Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Tesisi proje
alanını gösterir Arazi Kullanım Haritası, Meşcere Haritası ve yine Proje alanını içerisine
alan Ordu-Trabzon-Rize-Giresun-Gümüşhane-Artvin Planlama Bölgesi Çevre Düzeni
Planı ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-2, EK-3 ve EK-4) verilmiştir.
Arazi Kullanım Haritasına Göre;
Arazi Kullanım Haritası’na göre; proje alanı içerisinde büyük toprak grupları olarak gri
kahverengi podzolik topraklar bulunmaktadır. Arazi kullanım kabiliyet sınıflarına göre IV, VI
ve VII. sınıf arazilerin yer aldığı proje sahasında; arazi kullanımı bakımından mera-kuru
tarım (nadassız)-fındık-orman alanları (Bkz. Şekil 9 ve EK-2) yer almaktadır.
Meşcere Haritasına Göre;
Meşcere haritasına göre proje alanı, ziraat ve orman (Gürgen, Kızılağaç, Ladin,
Kayın) alanları üzerinde kalmaktadır. Proje alanını gösterir meşcere haritası rapor ekinde
(Bkz. Şekil 10 ve EK-4) verilmiştir.
Çevre Düzeni Planına Göre;
Çamlı Regülatörü ve HES proje alanı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından
24.06.2011 tarihinde onaylanan “Ordu-Trabzon-Rize-Giresun-Gümüşhane-Artvin Planlama
Bölgesi” kapsamında Trabzon-G42 paftasında yer almaktadır.
Proje sahasının işaretlendiği 1/25.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ile Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı, Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü’nden temin edilen 1/100.000
ölçekli onaylı Çevre Düzeni Planı, Plan Notları ve Lejantı ÇED Raporu ekinde (Bkz. Şekil 11
ve EK-3) sunulmuştur.
Çevre Düzeni Planı’na göre; Proje alanının bir kısmı bölgeye özel ürün alanlarında
(Bağcılık, Çay, Fındık vb.) bir kısmı ise orman arazilerinde (Bkz. Tablo 5 ve EK-3)
kalmaktadır.
28
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 9: Proje Alanının Arazi Kullanım Haritasına Göre Arazi Durumu
29
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 10: Proje Alanının Meşcere Haritasına Göre Arazi Durumu
30
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 11: Proje Alanının Çevre Düzeni Planına Göre Arazi Durumu
31
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Tablo 5: Arazi Kullanım Durumu
Tesisler
Arazi Kullanım
Haritasına Göre
Arazi
Kullanım
Sınıfı
Meşcere
Haritasına Göre
Çevre Düzeni Planı’na
Göre
Regülatör
Kuru tarım (nadassız) +
Mera+ Fındık + Orman
IV, VI, VII
Ziraat + Ladin +
Kızılağaç + dere
Dere yatağı + Bölgeye
özel ürün alanları
İletim Kanalı (85 m
kapalı kanal)
Fındık + Kuru tarım
(nadassız) + Orman
VII
Ziraat +
Kızılağaç
Bölgeye özel ürün
alanları + Orman alanı
Yükleme Havuzu
Fındık + Kuru tarım
(nadassız) + Orman
VII
Gürgen + Kayın
+ Ziraat
Bölgeye özel ürün
alanları
Cebri Boru
Fındık + Kuru tarım
(nadassız) + Orman
VII
Gürgen + Kayın
+ Yol
Bölgeye özel ürün
alanları
Santral
Fındık + Kuru tarım
(nadassız) + Orman
VII
Gürgen + Kayın
Orman alanı
Şantiye Alanı
Kuru tarım (nadassız) +
Mera
IV
Ziraat
Bölgeye özel ürün
alanları
Kazı Fazlası Malzeme
Alanı
Fındık + Kuru tarım
(nadassız) + Orman
VII
Ziraat
Bölgeye özel ürün
alanları
Bitkisel Toprak
Depolama Alanı
Fındık + Kuru tarım
(nadassız) + Orman
VII
Ziraat
Sanayi alanı
Kırma-Eleme-Yıkama
Tesisi ve Hazır Beton
Tesisi
Fındık + Kuru tarım
(nadassız) + Orman
VII
Ziraat
Sanayi alanı
Bağlantı Yolu
Kuru tarım (nadassız) +
Mera
IV
Ziraat
Kentsel yerleşme alanı
+ tarım alanı + Bölgeye
özel ürün alanları
*İletim tüneli-1 ve iletim tüneli-2 yeraltından geçeceği için yüzeydeki arazi vasıflarını etkilemeyecektir, bu
bağlamda yukarıdaki tabloda dikkate alınmamıştır.
32
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Çamlı Regülatörü ve HES projesi için kurulacak olan Kırma- Eleme-Yıkama Tesisi ve
Hazır Beton Tesisi sadece bu proje kapsamında hizmet verecek olup, inşaat sürecinin
bitmesine müteakip söz konusu tesisler alandan kaldırılacaktır.
Proje ünitelerine ait kadastral bilgiler, ÇED Raporu ekinde sunulan krokilerde (Bkz.
EK-12) verilmiş olup, ÇED sürecini takiben gerçekleştirilecek kamulaştırma ve izin
sürecinde hazine, orman ve özel mülkiyete konu alanlarla ilgili çalışmalar tamamlanacaktır.
Orman alanlarında kamulaştırma söz konusu olmadığından, ormanlık alanlar için
6831 sayılı Orman Kanunu’nun 16 ve 17’nci maddeleri gereğince izin alınacak olup, izin iş
ve işlemler Orman Genel Müdürlüğü’nün ilgili talimatları doğrultusunda yürütülecektir. Proje
alanında şahıs arazileri çıkması durumunda ise kamulaştırma yapılacak, kamulaştırma ve
izin işlemleri tamamlanmadan inşaata başlanılmayacaktır.
Proje kapsamında 5403 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu” ve 4342
sayılı “Mera Kanunu”nun ilgili hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca su ürünlerinin korunması için
1380 sayılı “Su Ürünleri Kanunu” hükümlerine ve bunu tadil eden 3288 sayılı Kanun, buna
dair Yönetmelik ve 35/1 nolu Su Ürünleri Sirküleri hükümlerine uyulacaktır.
Proje alanında yer alacak tarım arazileri için 5403 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi
Kullanımı Kanunu” kapsamında ve mera alanları için ise 4342 sayılı “Mera Kanunu”
gereğince Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü’ne başvurularak gerekli izinler
alınacaktır.
Diğer taraftan; proje alanının Tonya Belediyesi sınırları içerisinde kalması dolayısıyla,
Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planının tedarik edilebilmesi için, 30.10.2013 tarihinde
ilgili Belediye’ye müracaat (Bkz. EK-27) yapılmıştır. Ancak ilgili planlar, henüz Belediye
Başkanlığı’nın takdiri ile tarafımıza iletilmemiştir. Bu bağlamda ilgili planlara hazırlanan
ÇED Raporu’nda yer verilememiştir.
ÇED sürecine müteakip Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planı için Tonya
Belediyesi ile gerekli işlemler yapılacaktır.
Proje kapsamında kullanılacak yol güzergahları, Şekil 12’deki krokide gösterilmiş
olup, konuya ilişkin bilgilere ise Bölüm I başlığı altında yer verilmiştir.
33
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 12: Proje Alanı Çevresindeki Mevcut Yollar ve Proje Kapsamında Yapılacak Bağlantı Yolu
34
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
II.2.Proje Kapsamındaki Faaliyet Ünitelerinin Konumu (Bütün idari ve sosyal
ünitelerin, teknik alt yapı ünitelerinin varsa diğer ünitelerin proje alanı içindeki
konumlarının, hafriyat alanlarının koordinatları ile birlikte ve varsa memba ve
mansabındaki diğer projelerle birlikte vaziyet planı üzerinde gösterimi, Planlanan
tesisin mevcut yapılar ile olan ilişkisi ve alana ve yakın çevresine ait 1/25.000 ölçekli
topografik haritanın eklenmesi, bunlar için belirlenen kapalı ve açık alan
büyüklükleri, binaların kat adetleri ve yükseklikleri, temsili resmi, koordinatların
harita üzerine işlenmesi)
Heda Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından, Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde,
Fol deresi üzerinde Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santralinin (HES) yatırımı
planlanmıştır. DSİ Genel Müdürlüğü tarafından onaylanmış olan vaziyet planı ÇED Raporu
ekinde (Bkz. EK-8) sunulmuştur.
Proje kapsamında 1 adet kırma-eleme-yıkama tesisi ve 1 adet hazır beton tesisi
kullanılması öngörülmektedir. Kırma-eleme-yıkama tesisi kapasitesi 130 ton/saat, hazır
beton tesisi kapasitesi ise 60 m3/saat’tir. Ayrıca inşaat aşamasında kullanılmak üzere 1 adet
şantiye alanı, 1 adet kazı fazlası malzeme alanı ve 1 adet bitkisel toprak depolama alanı
belirlenmiştir.
Fol deresi üzerinde inşa edilecek Çamlı Regülatörü ile toplanacak sular, çökeltim
havuzuna aktarılarak buradan iletim hattı (3350.00 m. uzunluğundaki iletim tüneli-1+85.00
m. uzunluğundaki iletim kanalı+1100.00 m. uzunluğunda iletim tüneli-2) vasıtası ile yükleme
havuzuna, buradan 267.00 m. cebri boru ile 551.00 m. kuyruksuyu kotunda bulunan Çamlı
HES’e düşürülerek enerji üretilmesi amaçlanmıştır. Projenin toplam kurulu gücü 8,04
MWm/7,72 MWe’dir.
Projenin genel karakteristikleri Bölüm I-Tablo 1’de verilmiş olup, ünitelere ait
koordinatlar ve alan bilgisi ise Bölüm II.1-Tablo 3’de verilmiştir.
Çamlı Regülatörü ve HES Projesi kapsamında yapılması planlanan tesisler şunlardır:
- Çamlı Regülatörü,
- Çökeltim Havuzu,
- İletim Tüneli,
- İletim Kanalı,
- Yükleme Odası,
- Cebri Boru,
- Santral Binası,
- Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi (İnşaat sırasında kullanılacak)
- Hazır Beton Tesisi (İnşaat sırasında kullanılacak)
- Bağlantı Ulaşım Yolu
PROJE ÜNİTELERİ:
1. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE DOLUSAVAK
Bu tesis, biriktirmeli olmadığından proje ünitesi olarak regülatör yer alacaktır. Fol dere
üzerinde 739.00 m. talveg kotunda, beton dolu gövdeli olarak inşa edilecek olan regülatör,
Q100 taşkın pikine göre boyutlandırılmış ve regülatör eşik kotu 743.00 m. olarak
projelendirilmiştir.
35
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Çamlı Regülatörü ve Dolusavak Karakteristikleri:
Yağış Alanı
: 103,58 km2
Eşik Kotu
: 743.00 m.
Regülatör Talveg Yüksekliği : 4 m.
Dolusavak Tipi
: Karşıdan alışlı, kontrolsüz
Dolusavak Debisi (Q100)
: 243.40 m3/s
Dolusavak Açıklığı
: 22,50 m.
Çakıl Geçidi Yeri
: Sağ sahil (1 adet)
Çakıl Geçidi Tipi
: Düz Kapaklı, Dalgıç Perdeli
Çakıl Geçidi Kapak Boyutları : 2.50 m. x 2.00 m. (yükseklik x genişlik)
2. ÇÖKELTİM HAVUZU
Regülatöre bitişik olarak inşa edilecek olan çökeltim havuzu, yük kaybı minimum
olacak şekilde boyutlandırılmıştır. Çökelecek dane çapına bağlı olarak yapılan
hesaplamalar neticesinde genişliği 8,00 m., uzunluğu ise 35.00 m. olarak belirlenmiştir.
Çökeltim havuzdan sonra su enerji iletim hattına alınacaktır.
Çökeltim Havuzu Karakteristikleri:
Su Alma Yapısı Tasarım Debisi
Yeri
Çökeltim Havuzu Uzunluğu
Çökeltim Havuzu Genişliği
Çökeltim Havuzu Taban Kotu
Çökeltim Havuzu Su Yüksekliği
Çökeltim Havuzu Bölme Sayısı
Çökeltim Havuzu Taban Eğimi
: 5 m3/s
: Sağ sahil
: 35.00 m
:8m
: 739.300 m
: 2,85 m
: 2 adet
: 0.01 m/m
3. İLETİM HATTI
Fol deresi üzerinde inşa edilecek Çamlı Regülatörü ile toplanan su, çökeltim
havuzuna aktarılarak buradan 3350 metre uzunluğunda iletim tüneli, 85 metre uzunluğunda
iletim kanalı (gömülü) ve 1100 metre uzunluğunda iletim tüneli vasıtası ile yükleme
havuzuna iletilecektir.
İletim Hattı Karakteristikleri:
Tünel Tipi
Tünel Ebatları (su yüzü itibariyle)
Tünel 1-2 Uzunluğu
Tünel Tasarım Debisi
Tünel Eğimi
Kanal Tipi
Kanal Ebatları
Kanal Uzunluğu
Kanal Tasarım Debisi
Kanal Eğimi
: Sepet Kulpu Kesitli
: b= 3,3 m., h= 1,90 m.
: 4450.00 m.
: 5 m3/s
: 0.0003 m/m
: Dikdörtgen Kutu Kesitli
: b= 3,3 m., h= 1,90 m.
: 85.00 m.
: 5 m3/s
: 0.0003 m/m
36
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 4. YÜKLEME HAVUZU
İletim hattının sonuna yerleştirilecek olan yükleme havuzu, türbinler ani kapandığında
oluşacak basınç dalgalarını dengeleyecektir. Türbinler ilk yüke alındığında gereken su
ihtiyacı karşılanacaktır.
Yükleme Havuzu Karakteristikleri:
Uzunluğu
Genişliği
Yüksekliği
Yan Savak Açıklığı
Yan Savak Eşik Kotu
: 25.00 m.
: 13.50 m.
: 7.50 m.
: 12.00 m.
: 740.70 m.
5. CEBRİ BORU
Çamlı Regülatörü ve HES projesinde cebri boru güzergahı, topoğrafik ve jeolojik
şartların en uygun olduğu yerde seçilmiştir. Cebri boru güzergahında yer alan yamaç
molozu tamamen kaldırılacak ve beton mesnetlerin tamamen taze ve sağlam kayaçlara
oturtulması sağlanacaktır.
Cebri Boru Karakteristikleri:
Tipi
Tasarım Debisi
Çapı
Cebri Boru Boyu
: Kare Ağızlı Dairesel
: 5 m3/s
: 1,30 m
: 267.00 m
6. SANTRAL BİNASI
Çamlı Regülatörü ve HES Fol derenin sağ sahilinde yer alacak olup, 2 adet yatay
eksenli Pelton türbiniyle donatılacaktır. Santral boyutlarının 31,60 m. x 16,30 m. şeklinde
olması, santral yüksekliğinin ise 18,10 m. olması planlanmaktadır. Santralden türbinlenen
sular kuyruk suyu kanalından sonra Fol deresine bağlanacaktır. Santral kuyruk suyu kotu
551.00 m.’dir.
Projenin inşaat aşamasında gerekli olacak malzeme ve beton ihtiyacı için sahada
birer adet olmak üzere kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton tesisi konuşlandırılacaktır.
Kırma-eleme-yıkama tesisinde işleme alınacak agrega malzemesi tünelden çıkarılacak
malzemelerden sağlanacaktır. İnşaat süresince kırma-eleme-yıkama tesisinden çıkacak
malzemeler, hazır beton tesisinde hazır beton haline getirilecek ve projede kullanılacaktır.
Projeye yönelik olarak; HES, kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton tesisi alanları
için İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatları alınacaktır. Proje kapsamında 620 m.
uzunluğunda, 6 m. genişliğinde ulaşım yolu yapılacaktır.
Proje alanına ulaşım yollarının gösterildiği kroki Şekil 3 ve Şekil 12’de, yolların
işlendiği 1/25.000 ölçekli topoğrafik harita ise ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-1) verilmiştir.
37
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Yapılması planlanan projede, mevcut ünitelerin ve proje alanı yakın çevresinin
gösterildiği 1/25.000 ölçekli topografik harita ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-1), proje
ünitelerine ait alan kullanımları ise aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 6: Planlanan Tesislerin Alan Bilgisi
Ünite Adı
Alan Bilgisi (m2)
Çamlı Regülatörü
4186
-
İletim Tüneli-1
-
3350
İletim Kanalı
-
85
İletim Tüneli-2
-
1100
Yükleme Havuzu
1003
-
Uzunluk (m)
Cebri Boru
-
267
Çamlı HES
2565
-
Kazı Fazlası Malzeme Alanı
12621
-
Bitkisel Toprak Depolama Alanı
3000
-
Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve
Hazır Beton Tesisi
1760
-
Şantiye Alanı
3215
-
Proje kapsamında yapılması planlanan ünitelere ait plan ve kesitler ile yine bu
tesislerin yerlerini gösterir uydu görüntüsü ve Proje ünitelerinin yerlerini gösteren fotoğraflar
ÇED Raporu ekinde (Bkz.EK-9, EK-5 ve EK-28) sunulmuştur. Proje alanını ve yakın
çevresini gösteren üç boyutlu uydu görüntüleri ise aşağıda (Bkz. EK-7) verilmiştir.
Şekil 13:Proje Alanını Gösterir Üç Boyutlu Görüntü-1
38
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 14: Proje Alanını Gösterir Üç Boyutlu Görüntü-2
Şekil 15: Proje Alanını Gösterir Üç Boyutlu Görüntü-3
39
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 16: Proje Alanını Gösterir Üç Boyutlu Görüntü-4
Şekil 17: Proje Alanını Gösterir Üç Boyutlu Görüntü-5
40
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 18: Proje Alanını Gösterir Üç Boyutlu Görüntü-6
Memba ve Mansapta Yer Alan Diğer Projeler:
Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde yatırımı planlanan Çamlı Regülatörü ve
HES Proje alanının membaında, Fol deresi üzerinde, yatırım programına alınmış herhangi
bir proje bulunmamaktadır. Diğer taraftan; proje alanının mansabında Fol deresi üzerinde
Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilmiş master planı hazır olan 3
adet proje bulunmaktadır. Bu projelere ait bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 7: Fol Deresi Üzerinde EİE Tarafından Mühendislik Hizmetleri Yürütülen Hidroelektrik Santral
Projeleri
Kaynak: EIE, Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü, 2007.
41
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
II.3.Proje alanının hangi karayoluna ne kadar uzaklıkta olduğunun belirtilerek
proje kapsamındaki tüm ünitelerin, beton santrali kırma-yıkama-eleme tesisinin,
kullanılacak yollar ile birlikte lejantlarıyla beraber 1/25000 ölçekli haritada
gösterilmesi,
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında mevcut yollar kullanılacak olup,
relokasyon gerektirecek herhangi bir yol güzergah değişikliği bulunmamaktadır.
Proje alanının ulaşımı; E-70 Trabzon – Giresun karayolundan Vakfıkebir ilçe merkezi
ayrımındaki yol üzerinden sağlanmakta olup, Vakfıkebir ilçesinden Tonya ilçe merkezine
ulaşımın sağlandığı karayolunun yaklaşık 16. km’sinde Çamlı HES ünite alanı yer alırken,
yaklaşık 21. km’sinde Çamlı Regülatörü yer almaktadır.
Bunun dışında proje alanında regülatör alanına ulaşımı sağlamak amacıyla bağlantı
yolu yapılacaktır.
Tonya ilçe merkezi içerisindeki yoldan regülatör alanına ulaşımı sağlamak üzere 620
m. uzunluğunda, 6 m. genişliğinde ulaşım yolu yapılacak olup, ulaşım yolunun gösterildiği
Topoğrafik Harita’ya Bölüm 1’de (Bkz. EK-1) yer verilmiştir. Mevcut yolların ve bağlantı
yolunun gösterildiği kroki Şekil 3 ve Şekil 12’de verilmiş olup, bölgede ana ulaşımın
sağlandığı karayolunda yoğunluk yaratılmaması amacıyla inşaat aşamasında alternatif
ulaşım yolunun kullanılması (Bkz. EK-1) sağlanacaktır. Diğer taraftan; DSİ 22. Bölge
Müdürlüğü tarafından çalışmaları yürütülen taşkın koruma yapısının yanına yapılacak
işletme (servis) yollarının kullanıma başlanması ile birlikte, şehir içindeki mahalle yollarının
kullanılmasına da gerek kalmayacaktır.
Proje ünitelerinin karayollarına olan mesafesi ve konumları aşağıda sırasıyla
verilmiştir.
 Vakfıkebir ilçesinden Tonya ilçesine ulaşımın sağlandığı karayolunun 16.
Km.’sinde yer alan santral binasının yola göre konumunu gösterir fotoğraflar aşağıda
verilmiştir.
42
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HES ALANI
Şekil 19: HES Alanı ve Karayoluna Göre Konumu
HES ALANI
Şekil 20: HES Alanı ve Karayoluna Göre Konumu
43
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
 Vakfıkebir ilçesi ile Tonya ilçesi arasındaki bağlantıyı sağlayan karayolu
üzerinden HES’e bağlantının yapılacağı cebri borunun yaklaşık yerleşim izdüşümü aşağıda
Şekil 21’de verilmiştir. Projede yer alacak ünitelerden cebri borunun karayolundan geçişi
sırasında, açık kazı yöntemi ile geçiş yapılmayacaktır. Yapılacak cebri boru, yolun altından
yatay sondaj ile açılacak delikten HES binasına ulaşımı sağlanacaktır. Dolayısıyla karayolu
trafiğinin kapatılmasına gerek kalmayacak şekilde yolun altından geçiş sağlanmış olacaktır.
Şekil 21: Cebri Borunun Karayoluna Göre Konumu
 Mevcut durumda regülatör alanına ulaşım yolu bulunmamaktadır. Bu kapsamda
aşağıdaki fotoğraftan da görüleceği üzere proje dahilinde yapılması öngörülen bağlantı
yolu, mevcut yolun bittiği yerden itibaren dereye paralel olacak şekilde yapılacaktır.
44
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 22: Mevcut Yoldan Regülatör Alanına Ulaşımı Sağlayacak Olan Bağlantı Yolunun Güzergahı
 Kazı fazlası malzeme alanı, Vakfıkebir-Tonya yolunun yaklaşık 19. km’sinde yer
almaktadır. Söz konusu karayolundan dere yönüne doğru (sağa) yaklaşık 70 m. tali yoldan
devam edilerek, köprüden geçilmekte ve mevcut depo sahasına ulaşılmaktadır.
Şekil 23: Kazı Fazlası Malzeme Alanı Yerinin Karayolu İle Olan Bağlantısı
45
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 24: Mevcut Karayolunun 19. Km’sinde Yer Alan Kazı Fazlası Malzeme Alanı
Proje kapsamında depo sahasına ulaşımı sağlamak amacıyla kullanılacak köprü ise
özellikle hafriyat işlemleri sırasında kullanılacak makine ve ekipman özelliklerine bağlı
olarak gerekmesi halinde iyileştirilecek ve/veya güçlendirilecektir.
Proje kapsamında kullanılacak olan Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton
Tesisinin arazide konuşlandırılacağı saha ve karayoluna olan bağlantı konumu aşağıdaki
fotoğraflarda verilmiştir. Buna göre söz konusu alan karayolundan yaklaşık 50 m. sağ
sahilde yer alacaktır.
Şekil 25: KET ve HB’nun Karayoluna Göre Konumu
46
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Proje kapsamında Karayolları Genel Müdürlüğü, 10. Bölge Müdürlüğü’nden görüş
alınmıştır. 02.01.2014 tarih ve 140 sayı ile gelen görüş yazısında; “…….Genel Müdürlüğün
2007/6 sayılı İç Genelgesi hükümleri gereğince Karayolundan açık kazı yöntemi ile
yapılacak enine geçişlere izin verilmediği, enine geçişlerin yatay sondaj yöntemi ile
projelendirilerek kurumlarından izin alınması gerektiği, yeraltından yol boyu geçişlerin ise
kamulaştırma hududu dışından projelendirilmesi ve kamulaştırma sınırının dışındaki 50
m.’lik mesafede projelendirilen geçişleri için kurumlarından izin alınması, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanunu hükümlerine göre regülatör yapısının kamulaştırma dışından ve
santral binasının çekme mesafesini sağlayacak şekilde projelendirilerek kurumlarından izin
alınması, HES iletim tünelinin yol ile kesiştiği kesimde Karayolu-iletim tüneli geçiş projesinin
ve heyelan haritasının hazırlanarak kurumlarından izin alınması, HES imalatları ve kazı
fazlası malzeme alanının İl yoluna etkileşimini gösterecek 1/1000 ölçekli vaziyet planı
hazırlanarak ve kamulaştırma sınırları dışında projelendirilerek kurumlarından izin
alınması, HES inşaat çalışmaları sırasında İl yoluna birçok noktada giriş-çıkış
yapılacağından Trafik güvenliği can ve mal emniyeti açısından tüm hususların dikkate
alınarak çalışmaların yapılması gerektiği” ve bu hususlara uyulması kaydıyla Bölge
Müdürlüğü açısından sakınca bulunmadığı belirtilmiştir.
Yapılması planlanan projenin kesin ve uygulama projesi aşamasında, Karayolları 10.
Bölge Müdürlüğü görüşleri dikkate alınarak yol geçişine dair projeler hazırlanacaktır. Ayrıca
yatırımcı firma tarafından Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü görüş yazısında belirtilen tüm
hususlara (Bkz. EK-27) uyulacaktır.
47
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
BÖLÜM III: PROJENİN EKONOMİK VE SOSYAL BOYUTLARI
III.1. Projenin gerçekleşmesi ile ilgili yatırım programı ve finans kaynakları,
Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali (HES) projesi; bir adet regülatör, çökeltim
havuzu, iletim tüneli, yükleme havuzu, cebri boru ve 2 adet yatay Pelton türbin içeren nehir
tipi hidroelektrik santral projesidir. Söz konusu projenin inşaatı yaklaşık 24 ay olarak
planlanmıştır. Proje kapsamında yılda 12 ay, ayda 25 gün ve günde 16 saat (2 vardiya)
çalışılacak olup, tünel inşaatında ise günde 24 saat (3 vardiya) çalışılacaktır.
Çamlı Regülatörü ve HES Projesi’nin toplam yatırım bedeli 45.040.545 TL‘dir. Proje
çerçevesinde kullanılacak finansmanın; % 25’inin öz kaynaklardan ve % 75’inin ise dış
kaynaklardan karşılanması öngörülmektedir.
Tablo 8: Proje Yatırım Programı
Sıra
No
İşin Adı ve Tarifi
Toplam Tutar*
(TL)
Toplam Tutar
($)
250.000
138.889
1
Derivasyon ve Batardolar
2
Regülatör
1.156.664
642.591
3
İletim Tüneli
19.089.764
10.605.424
4
Yükleme Havuzu
564.104
313.391
5
Cebri Boru Şaft ve Alt Tünel
3.347.440
1.859.689
6
Santral Binası
1.995.109
1.108.394
7
Elektromekanik ekipman
3.979.800
2.211.000
8
Enerji Nakil Hattı
200.000
111.111
9
Ulaşım yolları
75.000
41.667
10
Kamp tesisleri
126.000
70.000
11
TOPLAM KEŞİF BEDELİ
30.783.881
17.102.156
12
Bilinmeyen giderler (İnşaat işlerinde%15, EMK %5)
4.199.602
2.333.112
13
TESİS BEDELİ
34.983.484
19.435.269
14
Kamulaştırma
450.000
250.000
15
Etüd, proje, mühendislik,
kontrollük giderleri (%15)
5.247.523
2.915.290
16
PROJE BEDELİ
40.681.006
22.600.559
17
İNŞAAT SÜRESİNCE FAİZ
4.359.539
2.421.966
18
YATIRIM BEDELİ
45.040.545
25.022.525
*DSİ 2012 Birim Fiyatları ile belirlenmiştir.
48
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 30.000.000
25.000.000
20.000.000
İnşaat Bedeli
15.000.000
Yatırım Bedeli
10.000.000
5.000.000
‐
1. Yıl
2. Yıl
Şekil 26: Projenin Yatırım Bedeli ve İnşaat Bedelinin Yıllara Dağılımı
III.2. Projenin gerçekleşmesi ile ilgili iş akım şeması veya zamanlama tablosu,
Fol deresi üzerinde yapılacak olan Çamlı Regülatörü ve HES projesinin tek maksadı
enerji üretmektir. Yapılacak olan tesislerden enerji amacı dışında bir kullanım olmayacak
olup, bu husus dışında herhangi bir proje geliştirilmesi de söz konusu olmayacaktır.
Projenin inşaatı sırasında yapılacak olan kazı, dolgu, düzeltme, yol açma ve
iyileştirme gibi işlemler nedeniyle mevcut arazinin topoğrafik yapısında değişiklikler
olabilecektir. Yapılacak ilk işlem arazinin temizlenmesidir. Bu temizlik işleminin ardından
arazideki bitkisel toprak tabakası sıyrılacaktır. Bu tabaka daha sonraki peyzaj
çalışmalarında yüzey kaplaması amaçlı kullanılmak üzere uygun yerlerde depolanacaktır.
Bitkisel toprak tabakası sıyırma işleminden sonra ise gerekli kazı ve dolgular yapılacaktır.
Projenin iş akım şeması Şekil 27’de verilmiştir.
Proje kapsamında 1 adet kırma-eleme-yıkama tesisi ve 1 adet hazır beton tesisi
işletilmesi planlanmaktadır. Kırma-eleme tesisi kapasitesi 130 ton/saat, hazır beton tesisi
kapasitesi ise 60 m3/saat’tir.
Ayrıca söz konusu projenin tünel inşaatı sırasında çıkacak pasa malzemesi;
kırma-eleme-yıkama tesisinde işleme tabi tutulacak olup, kırılan malzemeler beton
agregası olarak kullanılmak üzere hazır beton santraline aktarılacaktır. Bunun dışında
inşaat hazırlık aşamasında çıkacak kazı fazlası malzemelerden uygun olanlar proje
ünitelerinin yapımı sırasında dolgu çalışmalarında kullanılacaktır. Geriye kalan malzemeler,
kazı fazlası malzeme alanında depolanacaktır.
49
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
ARAZİNİN YÜZEY TEMİZLİĞİ
KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ, HAZIR BETON TESİSİ VE ŞANTİYE
TESİSİNİN KURULMASI
BAĞLANTI ULAŞIM YOLUNUN İNŞASI
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE ÇÖKELTİM HAVUZU İNŞASI
ENERJİ TÜNELİ VE İLETİM KANALI (KAPALI) İNŞASI
YÜKLEME HAVUZU İNŞASI
CEBRİ BORU VE BETON MESNETLERİ
SANTRAL BİNASININ VE
KUYRUKSUYU KANALININ İNŞASI
HİDROMEKANİK EKİPMAN VE
ELEKTROMEKANİK DONATI
Şekil 27: İş Akım Şeması
50
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 9: Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali Projesinin Hazırlık Dönemine Ait Zamanlama Tablosu
51
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. III.3. Projenin fayda-maliyet analizi,
Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali (HES) tesislerinin ekonomik açıdan
değerlendirilmesi yapılmış ve bu değerlendirmeler sırasında projenin ekonomik ömrü 50 yıl
olarak kabul edilmiştir. Maliyet hesaplarının tespiti sırasında ise, Devlet Su İşleri Genel
Müdürlüğü’ne ait kabul ve kriterler kullanılmıştır.
Yıllık Gelirler
Çamlı HES projesi enerji
gelirinden oluşmaktadır. Enerji
$/kWh ve sekonder enerji için
0.100 $/kWh alınarak projenin
şöyledir:
•
•
•
•
•
amaçlı bir projedir. Bu yüzden, projenin geliri yalnız enerji
birim fiyatı, DSİ kriterlerine göre güvenilir enerji için 0.06
0.033 $/kWh ve piyasa şartlarına göre toplam enerji için
geliri hesaplanmıştır. Projenin enerji üretimleri ve gelirleri
Güvenilir Enerji = 0.00 GWh
Sekonder Enerji = 22.10 GWh
Toplam Enerji = 22.10 GWh
Yıllık Enerji Geliri (DSİ) = 1 312 740 TL
Yıllık Enerji Geliri (0.100 $/kWh) = 3 978 000 TL
Yıllık Giderler
Yıllık giderler, işletme ve bakım gideri, yenileme gideri ve amortisman giderinden
oluşmaktadır. Proje birimlerinin işletme bakım gideri faktörleri ile tesis bedelleri çarpılarak
işletme ve bakım gideri; yenileme gideri faktörleri ile çarpılarak yenileme gideri
bulunmuştur.
Keşif bedeline bilinmeyen giderler eklenerek projenin tesis bedeli bulunmuş; tesis
bedeline etüt proje ve kontrollük hizmetleri bedelleri eklenerek proje bedeli bulunmuştur.
Projenin Rantabilitesi ve İç Karlılık Oranı
Projenin rantabilitesi DSİ birim fiyatları kullanılarak ve piyasa şartlarına göre
hesaplanmıştır. Bu hesaplar sonucunda proje rantabilitesi,
• DSİ ölçütlerine göre 0.29 olup, piyasa şartlarına göre 1.26 bulunmuştur.
Ayrıca projenin iç karlılık hesaplarına göre iç karlılık oranı,
• DSİ ölçütlerine göre iç karlılığı yoktur ancak piyasa şartlarına göre % 12.12
bulunmuştur.
52
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 10: Çamlı Regülatörü ve HES Yıllık Giderler
No.
İşin Cinsi
Faiz+Amort.
Faktörü
Yenileme
Faktörü
İnşaat Bedeli
Bilinmeyenler
Maliyet
(TL)
(TL)
(TL)
250.000
37.500
287.500
0,09603
0,0000326
İşletme+
Bakım
Faktörü
Yıllık Gider
Faiz+Amort
+Yenileme.
İşletme+
Bakım
Toplam
(TL)
(TL)
(TL)
0,01000
27.618
2.875
30.493
1
Derivasyon ve
Batardolar
2
Regülatör
1.156.664
173.500
1.330.164
0,09603
0,0041376
0,00500
133.239
6.651
139.890
3
İletim Tüneli
19.089.764
2.863.465
21.953.228
0,09603
0,0000326
0,01000
2.108.884
219.532
2.328.416
4
Yükleme Havuzu
564.104
84.616
648.720
0,09603
0,0041376
0,01000
64.981
6.487
71.468
5
Cebri Boru Şaft ve Alt
Tünel
3.347.440
502.116
3.849.556
0,09603
0,0008136
0,01000
372.805
38.496
411.300
6
Santral Binası
1.995.109
299.266
2.294.375
0,09603
0,0008136
0,00500
222.196
11.472
233.667
7
Elektromekanik
ekipman
3.979.800
198.990
4.178.790
0,09603
0,0041376
0,01000
418.579
41.788
460.367
8
Enerji Nakil Hattı
200.000
10.000
210.000
0,09603
0,0041376
0,01000
21.035
2.100
23.135
9
Ulaşım yolları
75.000
11.250
86.250
0,09603
0,0000326
0,01000
8.285
863
9.148
10
Kamp tesisleri
126.000
18.900
144.900
0,09603
0,0000326
0,01000
13.919
1.449
15.368
Tesis Bedeli
30.783.881
4.199.602
34.983.484
3.391.542
331.712
3.723.254
Etüt, Proje, Kontrollük
Kamulaştırma
5.247.523
0,09603
-
503.920
-
503.920
450.000
0,09603
-
43.214
-
43.214
3.938.675
331.712
4.270.387
418.647
-
418.647
4.357.322
331.712
4.689.034
PROJE BEDELİ
40.681.006
İnşaat Süresi Faizleri
4.359.539
YATIRIM BEDELİ
45.040.545
0,09603
53
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
III.4. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesine bağlı olarak,
proje sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi tasarlanan diğer
ekonomik, sosyal ve altyapı projeleri,
Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşmesine bağlı olarak, proje sahibi
veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi tasarlanan diğer ekonomik ve altyapı
projesi, HES’in işletilmesi ile birlikte üretilecek enerjinin bölgeye dağıtılmasını sağlamak
amacıyla yapılacak enerji nakil hattıdır.
Projenin gerçekleşmesi ile burada üretilecek enerji ulusal enterkonnekte sisteme
yapılacak bağlantı ile verilecektir. Üretilen enerjinin 31,5 kV, 3/0 AWG iletkenli
Vakfıkebir-Tonya ENH’nın altında belirlenecek dağıtım merkezi üzerinden Vakfıkebir TM’ye
iletilmesi (Bkz. EK-21) planlanmaktadır. Projenin tek hat şeması ve planlarda söz konusu
bağlantının yapılacağı ünite çıkış bölümlerine (Bkz. EK-20) yer verilmiştir. Ancak kesin
proje aşamasında TEİAŞ ve TEDAŞ’ın görüşleri dikkate alınarak, yeni bir planlama da
yapılabilecektir.
Bunun dışında; proje sahibi tarafından sosyal sorumluluk adına ve ekolojik yapının
bütünlüğünün sağlanması amacıyla, regülatör yerinin yaklaşık 135 m. membasında yer
alan Canikdere Şelalesi çevresinde yapılması planlanan piknik alanı ve Mesire yeri için
Tonya Belediyesi ile ortak çalışma yürütülmesi öngörülmektedir.
Bu bağlamda iş bu rapora konu proje için hazırlanmış olan Peyzaj Onarım Planı’nda
(Bkz. EK-14) bu husus değerlendirilmiş ve bir mesire yeri tasarlanmıştır. Ayrıca regülatör
yerinde oluşacak yaklaşık 4866 m2’lik göl alanı ile şelaleden akacak suların doğal çevre
görüntüsüne bütünlük katması sağlanacaktır.
Bunun dışında kış aylarında yolların sürekli açık olması sağlanacağı için yöre halkının
merkezlerde giderebileceği sağlık, eğitim vb. ihtiyaçlarına da katkıda bulunulmuş olacaktır.
İnşaat ve işletme aşamalarında çalışacak personelin büyük bir kısmının yöre
halkından karşılanması planlanmıştır.
İnşaat aşamasında çalışacak 45 kişinin barınma, yemek, duş, tuvalet vb. ihtiyaçları,
proje alanında kurulacak 1 adet geçici şantiyeden sağlanacaktır. İşletme aşamasında ise
çalışacak 10 personelin ihtiyaçları HES binasından karşılanacaktır. Çalışacak personel için
lojman vb. yapılmayacak olup, personel yakın yerleşimlerde kendi evlerinde kalacaktır.
Personel için servis aracı ile tesise ulaşım sağlanabilecektir.
III.5. Proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşebilmesi için zaruri
olan ve proje sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi planlanan
diğer ekonomik, sosyal ve altyapı projeleri,
Yapılması planlanan faaliyet kapsamında proje ünitelerine ulaşım, mevcut yollar ile
sağlanabilmekte olup, sadece regülatör yerine ulaşım maksadıyla bağlantı yolu
yapılacaktır. Ayrıca gerektiğinde özellikle inşaat çalışmaları sırasında mevcut yollar ve
köprü iyileştirmeleri yapılabilecektir. Diğer taraftan; DSİ 22. Bölge Müdürlüğü tarafından
çalışmaları yürütülen taşkın koruma yapısının yanına yapılacak işletme (servis) yollarının
kullanıma başlanması ile birlikte, şehir içindeki mahalle yollarının kullanılmasına da gerek
kalmayacaktır.
54
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Bunun dışında proje kapsamında olmayan ancak projenin gerçekleşebilmesi için
zaruri olan ve proje sahibi veya diğer yatırımcılar tarafından gerçekleştirilmesi planlanan
diğer ekonomik, sosyal ve altyapı projeleri bulunmamaktadır.
III.6. Kamulaştırma, yeniden yerleşimin nasıl yapılacağı,
Çamlı Regülatörü ve HES proje alanı;
 Arazi Kullanım Haritasına Göre; Mera-kuru tarım-fındık-orman alanları
içerisinde (Bkz. EK-2) yer almaktadır.
 Çevre Düzeni Planına Göre; Bölgeye özel ürün alanlarında (Bağcılık, Çay, Fındık
vb.) ve tarım alanlarında (Bkz. EK-3) kalmaktadır.
 Meşcere Haritasına Göre; Ziraat alanı ve orman (Gürgen, Kızılağaç, Ladin,
Kayın) alanı üzerinde (Bkz. EK-4) kalmaktadır.
Projeye ilişkin yeniden yerleşim durumu söz konusu olmayıp, mevcut yerleşimler
yerini koruyacaktır. Çamlı Regülatörü ve HES Proje ünitelerine ait kadastro verilerinin
işlendiği krokiler ÇED Raporu ekinde(Bkz. EK-12) sunulmuştur.
Proje alanına ait Orman İnceleme Değerlendirme Formu, ÇED Raporu ekinde (Bkz.
EK-24) verilmiştir. Orman alanlarında kamulaştırma söz konusu olmadığından, ormanlık
alanlar için 6831 sayılı Orman Kanunu’nun 16 ve 17 nci maddeleri gereğince izin alınacak
olup, izin iş ve işlemler Orman Genel Müdürlüğünün ilgili talimatları doğrultusunda
yürütülecektir.
Proje alanında yer alacak tarım arazileri için 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi
Kullanımı Kanunu kapsamında ve mera alanları için ise 4342 sayılı Mera Kanunu gereğince
Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü’ne başvurularak gerekli izinler alınacaktır.
4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 15/c (Değişik: 5496 SK. 5. md) maddesi
gereğince; kamulaştırma işlemleri EPDK tarafından yürütülecektir, bu konuda verilecek
olan kamulaştırma kararı kamu yararı kararı yerine geçecek ve kamulaştırılan taşınmaz
mallar tapu kütüğünde hazine adına tescil edilecektir.
Acele kamulaştırma işlemleri kapsamında 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 27.
maddesinin uygulanmasına yönelik, 30 Eylül 2004 tarih ve 25599 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Bakanlar Kurulu Kararının iptali için Danıştay’a açılan dava ile yürütmenin
durdurulmasına karar verilmiştir. Bu nedenle kamulaştırma işlemleri 4628 sayılı Elektrik
Piyasası Kanununun 15/c (Değişik: 5496 SK. 5. md) maddesi gereğince EPDK tarafından
yürütülmekte olup, acele kamulaştırma işlemleri ise aşağıda açıklandığı şekilde
yürütülmektedir.
EPDK’ya ilgili dokümanlar ile başvurular yapılmakta ve EPDK söz konusu başvuruya
yönelik ilgili Bakanlar Kurulu Kararının alınması için, ilgili dokümanları Başbakanlığa
iletilmek üzere T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na iletmektedir. Akabinde
Başbakanlık tarafından Bakanlar Kurulu Kararının alınmasıyla, bu karara istinaden EPDK
kamu yararı kararı alarak alınan yetkiyle acele kamulaştırma işlemlerini uygulamaktadır.
EPDK tarafından yürütülecek kamulaştırma işlemlerinde yapılacak işlemler Şekil 28
ve Şekil 29’da verilmiştir.
55
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
PROJE ALANI
ÖZEL MÜLKİYETE AİT TAŞINMAZ MALLAR
Kamulaştırma 4650 Sayılı Kanun İle değişik
2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümleri
doğrultusunda
Şekil 29’da belirtilen işlemler uygulanır.
KAMUYA AİT TAŞINMAZ MALLAR
ORMAN ARAZİLERİ
Şirket tarafından doğrudan Orman
Genel Müdürlüğü, İzin ve İrtifak
Dairesi Başkanlığına müracaat
edilerek, 6831 Sayılı Orman
Kanunu
hükümleri
gereğince
Orman Genel Müdürlüğüne ait
taşınmaz malların kullanımı için izin
alınır.
Ayrıca Orman arazileri içinde
vatandaşın aşılayıp, diktiği ve
vergilerini
ödediği
ağaçlar
bulunabilmektedir
ve
bunlara
müktesep denmektedir. Bilirkişiden
rapor getirilmesi durumunda bu
ağaçlara ait bedeller vatandaşa
ödenebilmektedir.
HAZİNEYE AİT TAŞINMAZ
MALLAR
MERA ALANLARI
Hazineye
ait
taşınmaz
mallarda irtifak hakkı tesisi
veya kiralama işlemlerinin
yapılabilmesi için, söz konusu
taşınmaz
mallara
ilişkin
bilgiler
Şirket
tarafından
EPDK’na iletilerek, Kurul
Kararı alınması talep edilir.
EPDK’nca alınan Kurul Kararı
Maliye Bakanlığı Milli Emlak
Gn. Müdürlüğüne iletilir. Milli
Emlak Gn. Müdürlüğünün
belirlediği bedeller üzerinden
Şirket lehine irtifak hakkı tesis
edilir veya kiralama yapılır.
DİĞER KAMU KURUMLARINA AİT TAŞINMAZ
MALLAR
Diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan taşınmaz malların 2942 Sayılı
Kamulaştırma Kanunun 30. maddesine göre Hazine adına devir işleminin
yapılabilmesi için söz konusu taşınmaz mallara ilişkin bilgiler Şirket tarafından
EPDK’na iletilir. EPDK’nca alınan Kurul Kararı ilgili kuruma iletilerek, taşınmaz
malların EPDK’nca belirlenen bedelleri üzerinden devri konusunda anlaşma
sağlanmaya çalışılır. Anlaşma sağlanamadığı durumlarda Danıştay’a
müracaat edilir.
Şekil 28: Taşınmaz Malların Kamulaştırma Işlemleri Iş Akış Şeması
56
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Lisans alındıktan sonra Şirket tarafından Kuruma müracaat
Kadastro Gören Yerlerde
Kadastro Görmeyen Yerlerde
Şirket tarafından kamulaştırma planları ile diğer bilgi
ve belgelerin hazırlanması
EPDK tarafından taşınmaz malların kamu
mallarından olup olmadığı araştırmasının
yapılması
EPDK tarafından mahallinde inceleme
Kamu mallarından olmadığının belirlenmesi halinde
Şirket tarafından zilyetlik tutanaklarının hazırlanması
EPDK tarafından Kamu Yararı Kararı yerine
geçecek Kamulaştırma Kararının alınması
EPDK tarafından tapu siciline idari şerh verilmesi
EPDK Kıymet Takdir Komisyonunun oluşturulması
Şirket tarafından kıymet takdirine esas olacak bilgi ve belgelerin hazırlanması
EPDK Kıymet Takdir Komisyonunca kamulaştırma bedelinin belirlenmesi
Uzlaşma toplantısına katılım için EPDK tarafından hak sahiplerine tebligatların gönderilmesi
Uzlaşma toplantısına katılımın kabul edilmemesi halinde
Uzlaşma toplantısına katılımın kabul edilmesi halinde
EPDK Uzlaşma Komisyonunun oluşturulması
EPDK tarafından mahallinde uzlaşma toplantısı yapılması
Uzlaşma sağlandığı takdirde
Uzlaşma sağlanamadığı takdirde
Hak sahiplerinin ferağ vermesi
Mahkemeye müracaat
Şirket tarafından kamulaştırma bedellerinin
ödenmesi
Mahkemece kamulaştırma bedellerinin
belirlenmesi
EPDK tarafından tapu siciline kesin şerh
verilmesi
EPDK tarafından Maliye Hazinesi adına tescil
işlemlerinin sağlanması
Şekil 29: Özel Mülkiyete Ait Taşınmaz Malların Edinilmesi İşlemleri
III.7. Diğer hususlar.
Bu bölümde ayrıca anlatılacak bir husus bulunmamaktadır.
57
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
BÖLÜM IV: PROJE KAPSAMINDA ETKİLENECEK ALANIN BELİRLENMESİ VE
BU ALAN İÇİNDEKİ MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLERİN AÇIKLANMASI(*)
IV. 1. Projeden etkilenecek alanın belirlenmesi, (etki alanının nasıl ve neye göre
belirlendiği açıklanacak ve etki alanı harita üzerinde gösterilecek)
Projenin inşaat aşamasında regülatör, çökeltim havuzu, iletim hattı, cebri boru ve
HES ünitelerinin yapılması, kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton tesisinin inşaat
süresince işletilmesi, ayrıca regülatör alanına ulaşımı sağlayacak bağlantı yolunun yapımı
aşamasında toz, gürültü ve vibrasyon oluşumu söz konusu olacaktır.
Çalışma alanlarında oluşacak toz, gürültü ve vibrasyon proje sahası etki alanının
belirlenmesini sağlamaktadır.
İnşaat sırasında meydana gelecek kirleticilerin etkisini yitirdiği yerler etki alanının
sınırını oluşturmaktadır. Buna göre proje etki alanının belirlenmesi amacıyla iş bu ÇED
Raporunda hesaplamalarına yer verilen toz, gürültü ve vibrasyon hususlarına bu başlık
altında değinilmiştir.
Proje kapsamında yer alan ünitelerin inşaat aşaması öncesinde, arazide kullanılması
öngörülen diğer alanların hazırlığının yapılması gerekecektir. Bu bağlamda öncelikle kazı
fazlası malzeme alanı, şantiye alanı ile kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton tesisi
alanındaki yüzey örtüsünün alınması sağlanacaktır. Bu süreçte bir taraftan da regülatör
alanına ulaşımın sağlanması amacıyla bağlantı yolunun yapım çalışmaları yürütülecektir.
Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliğinde; toplam toz emisyonu
yönetmelik Ek-2’de verilen 1 kg/saat sınır değerinin üzerinde olduğu durumlarda “Hava
Kirlenmesine Katkı Değerleri ve bu değerlerle teşkil edilen Toplam Kirlenme Değerlerinin”
hesaplanması gerekliliği getirilmiştir. Bu kapsamda söz konusu projenin toz emisyon
etkisinin irdelenmesi amacıyla, iki senaryo dikkate alınarak hesaplamalar yapılmıştır.
Senaryo-A ile; ünitelerin inşaat aşaması öncesinde, arazide kullanılması öngörülen diğer
alanların hazırlığının oluşturacağı toz emisyonu belirlenmiştir. Senaryo-B ile; Çamlı
Regülatörü ve HES ünitelerinin yapılması, Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton
Tesisinin işletilmesi aşamasında oluşacak toz emisyonu belirlenmiştir. Senaryo-B’de
gerçekleşecek faaliyetler için yapılan hesaplamaların, “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği” Ek-2’de verilen 1 kg/saat sınır değerinin üzerinde seyretmesi
sebebiyle toz dağılım modellemesi yapılmıştır. Gerçekleştirilen modelleme çalışması ile, en
yakın alıcı ortamlardaki etki değerlendirmesi yapılmıştır. Buna göre en yakın alıcı olan 40
m.’de bulunan meskun konut için hesaplanan toz emisyonu yönetmelik sınır değerleri ile
karşılaştırılmıştır. Yönetmeliğe göre günlük en yüksek havada asılı toz emisyon değeri 100
µg/m3 iken, yapılan hesaplamalarda en yakın konut için belirlenen toz emisyon miktarının
25,32 µg/m3 olduğu belirlenmiştir. Dolayısıyla tozdan etkileşimin sadece çalışma
kaynaklarında oluşacağı öngörülmüştür.
Diğer taraftan proje sahasında kullanılacak iş makinesi ve ekipmanların oluşturacağı
gürültü etkisinin belirlenmesi amacıyla gürültü hesaplamaları yapılmıştır. En yakın konutlar
için yapılan değerlendirmede gürültü etkisinin 80,55 dBA olacağı belirlenirken, gürültü
değerlerinin ise 130 m.’den sonra Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliği’nde belirtilen sınır değerini (70 dBA) sağladığı ve gürültünün sönümlendiği
tespit edilmiştir. Yapılan hesaplamalarda gerçekleşme ihtimali neredeyse ihmal
edilebilecek en kötü durum senaryoları irdelenmiş olup, araçların hepsinin aynı anda ve
aynı yerde çalıştığı kabulü yapılmıştır. Reel durumda söz konusu iş makinelerinin hepsinin
aynı anda ve aynı noktada çalışması söz konusu olmamaktadır. Bu nedenle oluşacak
58
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
gürültü seviyesinin hesaplamalarla belirlenen değerden çok daha düşük olacağı aşikardır.
Ancak etki sınırının belirlenmesinde bahsi geçen 130 metre dikkate alınmıştır.
Ayrıca iletim tünelleri yapımı sırasında gerçekleştirilecek patlatma ile sert zemine
rastlanılması halinde gerçekleştirilecek açık yüzey patlatmaları sırasında oluşacak
vibrasyon için yapılan hesaplamalar sonunda tünel patlatma etkisinin 180 metreden sonra,
açık yüzey etkisinin ise 190 metreden sonra “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve
Yönetimi Yönetmeliği” Ek-VII Tablo-6’da verilen 5 mm/s vibrasyon değerinin altına düşeceği
(Bkz. Bölüm V.1.20.) tespit edilmiştir. Yapılan vibrasyon hesaplamaları, en yakın yerleşim
yerinin yatay izdüşüme göre değerlendirilmiştir. Gerçek durumda hissedilecek titreşimlerin,
hesaplamalarda dikkate alınmayan tabaka kalınlığına ve dolayısıyla dikey izdüşüme bağlı
olarak hesaplanan değerlerden daha az olması beklenmektedir. Ancak etki sınırının
belirlenmesinde bahsi geçen 190 metre dikkate alınmıştır.
Tüm bu bilgiler ışığında Çamlı Regülatörü ve HES Proje alanı çevresinde yaklaşık
190 m’lik alan etki alanı olarak kabul edilmiştir. Projenin inşaatı sırasındaki etki alanı
topoğrafik harita üzerinde (Bkz. EK-10) gösterilmiştir.
Projenin arazi hazırlık ve inşaat süresince etkilenecek alanının belirlenmesinde en
kötü durum koşulları dikkate alınmış ve olası etkiler bu boyutta değerlendirilmiştir. Çalışma
alanlarında yürütülecek faaliyetlerinin aynı anda çalışma durumları değerlendirilmiş ve
kümülatif senaryolar üzerine hesaplamalar yapılmıştır.
Diğer taraftan; arazide topoğrafik yükseltilerin, doğal dokunun toz, gürültü bariyeri
görevi göreceği, patlatmalarda kontrollü ve gecikmeli patlatma yöntemleri uygulanacağı,
araçların aynı anda aynı yerde çalışmayacağı ve çalışma alanlarının birbirinden uzak
alanlarda olması göz önüne alındığında toz, gürültü ve vibrasyon hesaplamalarında girdi
olarak kullanılan kümülatif değerlerin gerçek arazi koşullarında daha da düşük olacağı
aşikardır.
Ancak projeden kaynaklı oluşması muhtemel çevresel etkilerin giderilmesine katkı
sağlamak üzere aşağıdaki önlemlerin de alınması sağlanacaktır.
Trafik kaynaklı etkiler ve alınacak önlemler;
Proje alanı Tonya ilçesi sınırlarında yer almakta olup, proje konusu ünitelere en yakın
yerleşim yerleri bu ilçeye ait meskenlerdir. Söz konusu ünitelerden yerleşim yerlerine en
yakın olan mesafe 40 metredir. Bu bağlamda nakliye sırasında trafik kurallarına azami özen
gösterilecek, gerekli yerlere uyarı levhaları konulacak ve proje alanı dışındaki nakliyelerde
kamyonların üzeri branda ile örtülecektir. İnşaat süresi toplam 24 ay sürecek olup, trafikten
kaynaklı etkiler inşaatın bitimi ile ortadan kalkacaktır. Ayrıca trafiğin yoğun olacağı
saatlerde trafiği aksatmamak için araçların sık kullanılmaması sağlanacaktır.
Gürültü ve vibrasyon kaynaklı etkiler ve alınacak önlemler;
Projenin inşaat aşamasında oluşacak gürültü kaynakları;
•
İnşaatta kullanılan iş makinelerinden kaynaklanacak gürültü,
•
Kırma-eleme-yıkama tesisinden kaynaklanacak gürültü,
•
Hazır beton tesisinden kaynaklanacak gürültü,
•
Çalışma alanlarında iletim tünelinde ve inşaat sırasında iş makinelerinin
kıramayacağı sertlikteki kayalara rastlanıldığında yapılacak patlatmadan kaynaklanacak
vibrasyondur. Buna göre;
59
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
- Kırıcılar ve elekler, gürültü emisyonunu ve toz emisyonunu azaltmak için kapalı bir
mahfaza (korunak) içine alınacaklardır.
- Proje kapsamında yürütülecek çalışmalar sırasında, “Çevresel Gürültünün
Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” hükümlerine riayet edilecek olup, yönetmelikte
verilen sınır değerlerin aşılmaması için azami özen gösterilecektir. Belirli periyotlarda veya
şikayet olması durumunda çevresel izleme planı gereği, yerleşim yerlerinde gürültü
ölçümleri yaptırılacaktır.
- Gürültü konusunda “İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği”nin ilgili maddeleri uyarınca
önlem alınacak, yine aynı yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtildiği gibi faaliyet alanında
çalışanların gürültüden etkilenmemeleri için kulaklık, kask ve iş elbisesi vb. kullanmaları
sağlanacak ve belirtilen hükümlere uyulacaktır.
- Susturucu ve ses giderici parçaları olmadan iş makinelerinin çalışmasına izin
verilmeyecektir.
- İş makineleriyle çalışırken korna veya ses çıkaran başka bir cihazın gereksiz yere
kullanılmamasına dikkat edilecektir.
- Çalışmalar sırasında araçlarda hız sınırlarına uyulması sağlanacaktır.
Söz konusu proje kapsamında yukarıda sıralanan kontrol tedbirlerine ek olarak
gerektiği durumlarda şantiye çalışma saatlerinin azaltılması vb. kontrol tedbirleri de
uygulanabilecektir.
- Patlatmanın yapılacağı zamanlarda diğer faaliyetlerin tamamının durdurulması
gerekeceğinden patlatma ayrıca değerlendirilmeye alınmaktadır. Yapılması planlanan açık
yüzey patlatma çalışmaları sadece gündüz saatlerinde yapılacaktır.
- Patlatma anında oluşacak ses gücü düzeyinin belirlenmesi için “Çevresel
Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” Madde 23 d bendinde belirtildiği
üzere LCmax 100 dBC değerini aşmayacaktır.
- Patlatma yapılmadan önce patlatmanın yeri ve saati yöre halkına duyurulacaktır.
Patlayıcı maddelerin kullanımı ile ilgili olarak 29 Eylül 1987 tarih ve 12028 sayılı “Tekel Dışı
Bırakılan Patlayıcı Maddelerle, Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması,
Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve
Esaslarına İlişkin Tüzük” hükümlerine uyulacaktır.
- Ateşlemelerde ateşçi ehliyetine sahip kişiler görevlendirilecektir.
- Patlatmalarda 30 milisaniye gecikmeli kapsül kullanılacaktır, böylece bir gecikme
aralığındaki patlayıcı madde miktarı da (anlık şarj) düşürülerek, ateşleme sonucu oluşacak
yer vibrasyon seviyeleri önemli ölçüde azaltılacaktır.
Proje kapsamında gerek tünel çalışmaları sırasında, gerekse arazide sert zemine
rastlanılması halinde yapılacak patlatmalar için, delme-patlatma tekniği, patlatma paterni
verileri patlayıcı temin edilmesi öngörülen firma uzmanları tarafından hazırlanmıştır. Söz
konusu tespit raporuna Bölüm V.1.2. başlığında yer verilmiştir.
60
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Toz kaynaklı etkiler ve alınacak önlemler:
Proje kapsamında inşaat sırasında yapılacak kazı ve patlatma işlemleri ile kırmaeleme-yıkama tesisi ve hazır beton tesisinin çalışmasından dolayı toz emisyonu
oluşacaktır.
Oluşacak bu toz emisyonunu en aza indirmek için Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği’nde belirtilen önlemler alınacaktır. Buna göre;
-
Savurma yapmadan yükleme-boşaltma yapılacaktır.
-
Çalışma alanı sıcak ve kuru havalarda arazöz ile sulanarak nemlendirilecektir.
Kamyonların üzeri inşaat alanı dışındaki nakliye sırasında branda ile
kapatılacaktır.
Kırma-eleme tesisinde toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, elekler,
bantlar) kapalı ortam içerisine alınacak ve bu ünitelere toz indirgeme sistemi kurulacaktır.
-
Hazır beton üretim tesisinde karıştırma işlemi kapalı ortamda yapılacaktır.
Hazır beton üretim tesisinde çimento silolarının üzerine toz tutucu filtreler
konulacaktır.
Açıkta depolanan malzemenin tozumasını engellemek için gerekli önlemler
(yığının üzerinin örtülmesi veya nemlendirilmesi vb.) alınacaktır.
Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Tesisi için, "Çevre Kanununca
Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik” gereği emisyon iznini içeren
Çevre İzni alınacaktır.
Proje kapsamında işletilmesi planlanan Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır
Beton Tesisi için, Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel
Müdürlüğü'nden “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği” kapsamında Ek.2. faaliyet izni
alınacaktır.
Ayrıca Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi, Hazır Beton Tesisi ve HES için ÇED sürecinin
tamamlanmasına müteakip, İş Yeri Açma ve Çalışma Ruhsatları alınacaktır.
Söz konusu projede Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi kapasitesi 160.000 m3/yıl, Hazır
Beton Tesisi kapasitesi 192.000 m3/yıl’dır. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmelik Madde-16’da; “sanayi bölgesi, organize sanayi bölgesi ve endüstri bölgeleri ile
bu bölgeler dışında kurulacak birinci sınıf gayrisıhhî müesseselerin etrafında, sağlık koruma
bandı konulması mecburidir. Sağlık koruma bandı mülkiyet sınırları dışında belirlenemez ve
bu alan içinde mesken veya insan ikametine mahsus yapılaşmaya izin verilmez.”
denilmektedir.
Diğer taraftan Yönetmelik Madde 4-c.’de, Birinci sınıf gayrisıhhî müesseseler,
meskenlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gereken işyerlerini tanımlar.
61
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Bu hususta söz konusu proje, ilgili yönetmelik kapsamında değerlendirilecek olursa;
Kırma-Eleme Tesisi EK-2 gayrisıhhi müesseseler listesi A) Birinci Sınıf GSM gereği;
“3.10-Maden Kanununun 2 nci maddesinde yer alan I. ve II. Grup madenlerin her türlü
işlemden geçirilmesi (kırma, eleme, öğütme, yıkama ve benzeri) projelerinden 100.000
m3/yıl ve üzeri kapasitede olanlar” kapsamında yer almakta olup, kapasitesi itibariyle sağlık
koruma bandı mesafesi belirlenmesi gerekecektir.
Projede yer alan HES ve Hazır Beton Tesisi ise; B) İkinci Sınıf Gayrisıhhî
Müesseseler, 1-Enerji Sanayi, 1.6- (Ek: 29/6/2010 – 2010/671 K.) Hidroelektrik Santralleri
(HES). 3- Maden Sanayi (Değişik: 23/5/2011-2011/1900 K.), 3.10- Hazır Beton Tesisleri
kapsamındadır.
Söz konusu yönetmeliğe göre sağlık koruma bandı, inceleme kurulları tarafından
tesislerin çevre ve toplum sağlığına yapacağı zararlı etkiler ve kirletici unsurlar dikkate
alınarak belirlenir. Bu bağlamda; ÇED sürecini takiben yetkili idareler tarafından
belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması sağlanacaktır.
IV.2. Etki Alanı İçerisindeki Fiziksel ve Biyolojik Çevrenin Özellikleri ve Doğal
Kaynakların Kullanımı,
IV.2.1. Meteorolojik ve iklimsel özellikler; bölgenin genel iklim şartları, basınç,
sıcaklık, yağış dağılımı, ortalama nispi nem, sayılı günler dağılımı, maksimum kar
kalınlığı, buharlaşma, rüzgar dağılımı, (meteorolojik verilerin güncelleştirilmiş ve
uzun yıllar gözlem kayıtları, meteorolojik parametrelerin dağılımlarının tablo,
grafikler, detaylı anlatımı),
Çamlı Regülatörü ve HES projesinin meteorolojik ve iklimsel özelliklerinin
belirlenmesi sürecinde iki istasyona ait rasat verileri değerlendirilmeye alınmıştır. Bu
kapsamda öncelikle proje alanına en yakın olan Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonuna ait
1983-2010 Uzun Yıllar Bülteni tedarik edilmiştir. Ancak projeye yönelik gerçekleştirilen
ISCST3 modelleme programına veri olarak kullanılacak dataların bu istasyonda
bulunmaması ve Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonunun küçük klima olması nedeniyle proje
sahasına yakın başka istasyonun belirlenmesi gerekliliği hasıl olmuştur. Bu kapsamda
Meteoroloji Genel Müdürlüğü ile yapılan şifahi görüşmelerde; büyük klima olan ve model
girdi veri eksikliği bulunmayan Akçaabat Meteoroloji İstasyonuna ait 1963-2013 Uzun Yıllar
Bülteninin kullanılmasının uygun olacağı bilgisi alınmıştır. Bu kapsamda Orman ve Su İşleri
Bakanlığı, Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nden tedarik edilmiş her iki istasyon verisi için
meteorolojik ve iklimsel özellikler aşağıda değerlendirilmiştir. Buna göre parametrelerin
dağılımlarının tablo, grafik ve yazılı anlatımları aşağıda başlıklar halinde verilmiş olup,
model çalışmalarının değerlendirmesine bu başlığın sonunda değinilmiştir. Vakfıkebir ve
Akçaabat Meteoroloji İstasyonlarına ait meteorolojik bültenler rapor ekinde (Bkz. EK-23)
verilmiştir.
1- Bölgenin Genel İklim Şartları
Yatırımı planlanan Çamlı Regülatörü ve HES Projesi, Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları
içerisinde kalmaktadır.
Trabzon ili, kuzeydeki kutbi hava kütleleriyle, güneydeki tropikal hava kütlelerinin
geçiş sahası üzerinde yer almaktadır. Kışın, güneşin zahiri hareketlerine bağlı olarak,
tropikal yüksel basıncın güneye inmesiyle, genellikle kuzeyden gelip Anadolu yüksek kara
parçası üzerine yerleşmiş bulunan Sibirya Antisiklonu'nun ve kuzeyde Doğu Avrupa
62
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. üzerinde yer alan kutbi hava kütlelerinin etkisindeki bir konverjans sahası özelliği
taşımaktadır. Ancak, yeryüzüne yakın kısımlarda, kış sıcaklıkları, kuzeyde Karadeniz'in
varlığı ve kıyıya yakın mesafede set gibi uzanan Doğu Karadeniz Dağları'nın bulunuşu
nedeniyle, aynı enlemlerdeki diğer sahalara göre oldukça ılıman hale gelmektedir. Yağışlar,
kıyıya yakın alanlarda yağmur, orta ve yüksek kesimlerde ise genellikle kar şeklindedir.
Yazın ise yeryüzüne yakın atmosfer bölümlerinde Azor Yüksek Basınç Alanı'nın
uzantıları ve Basra Alçak Basınç Merkezi arasında gelişen kuzey sektörlü hava akımları ile
Karadeniz üzerinden taşınan nemli kara kütleleri, kıyı kesiminde orografik yağışlara yol
açmakta, zaman zaman yine kuzeyden sokulan serin hava baskınları ile soğuk cephe
sağanak yağışları da sık sık görülmektedir. Yüksek seviyelerine ise soğuk hava damla
durumlarında büyük kararsızlık ve önceden kestirilemeyen gelişmeleri ile bol yağışlar
düşmektedir.
2- Trabzon (Vakfıkebir) Meteoroloji İstasyonuna ait 28 yıllık uzun süreli rasat
verilerinin (1983-2010) değerlendirilmesi:
Vakfıkebir rasat istasyonunun konumu;
Enlem (φ) : 41
Boylam (λ) : 39
Yükseklik (H): 25
2-a) Sıcaklık
1) Ortalama sıcaklık: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre
ortalama sıcaklık 14,3 oC’dir.
2) Maksimum sıcaklık: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre
maksimum sıcaklık 9 Haziran 1990 tarihinde 36,6 oC olarak ölçülmüştür.
3) Minimum sıcaklık: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre
minimum sıcaklık 18 Şubat 1985 tarihinde -6,4 oC olarak ölçülmüştür.
Tablo 11: Sıcaklık Değerleri
Parametre
Ortalama
Sıcaklık (°C)
Maksimum
Sıcaklık (°C)
Minimum
Sıcaklık (°C)
Ocak Şubat
Nisan
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
7,3
7
8,5
11,2
15,4
20
22,7
23
20,1
16,2
11,8
8,2
14,3
27,8
26
30
32,2
33,4
36,6
34,3
31,9
31
30,3
26,5
23,8
36,6
-4,2
-6,4
-4,3
-2,1
4
10
13,4
13,4
9
5
0,4
-2,8
-6,4
28
24
11
25
9
30
31
16
23
3
30
9
2004
2008
1985
1984
1990
2000
2006
1985
2000
1990
18
4
5
1
1
4
12
13
28
18
2006
1985
Maksimum
28
Sıcaklık Günü
Maksimum
2007
Sıcaklık Yılı
Minimum
Sıcaklık Günü
Mart
27
2002 2003
22
19
Minimum
2010 1985 1985 2004
1987
1987
1984
2009
1987 1984 1988
Sıcaklık Yılı
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1983-2010Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu Verileri.
63
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 40
35
30
25
20
15
10
5
0
‐5
‐10
Ortalama Sıcaklık (°C)
Maksimum Sıcaklık (°C)
Minimum Sıcaklık (°C)
Şekil 30: Sıcaklık Değerleri Grafiği
2-b) Yağış
1) Ortalama toplam yağış miktarı: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre toplam yağış ortalaması 1120,7 mm’dir.
2) Günlük maksimum yağış miktarı: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre günlük maksimum yağış miktarı 112,1 mm’dir.
Tablo 12: Yağış Değerleri
Parametre
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran
Temmuz
Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık
Yıllık
Toplam
Yağış
Ortalaması
(mm)
109,
5
77,5
74,2
55,4
45,9
66,5
63,5
67,1
105
161,9
153
141,2
1120,7
Maksimum
Yağış (mm)
79,3
49
41,1
31
30,1
112,1
87,2
90,8
98,4
95,2
105,3
73,4
112,1
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1983-2010 Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu Verileri.
64
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 180
160
140
120
100
80
60
40
20
0
Toplam Yağış Ortalaması (mm)
Maksimum Yağış (mm)
Şekil 31: Yağış Değerleri Grafiği
2-c) Nem
1) Ortalama nem: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre;
ortalama nem değeri % 72,5’tir.
2) Minimum nem: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre;
minimum nem değeri % 9’dur.
Tablo 13: Nem Değerleri
Parametre
Ocak
Şubat
Mart
Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Ortalama
Nem (%)
65
68,3
71,4
75,5
76,8
74,8
75,2
75
74,6
75,5
71,3
67
72,5
Minimum
Nem (%)
9
11
10
18
21
28
39
36
30
21
14
12
9
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1983-2010 Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu Verileri.
65
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
90
80
70
60
50
40
Ortalama Nem (%)
30
Minimum Nem (%)
20
10
0
Şekil 32: Nem Değerleri Grafiği
2-d) Sayılı günler
1) Ortalama sisli günler sayısı: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına
göre sisli günler sayısı toplamı 5,5’tir.
2) Ortalama dolulu günler sayısı: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre dolulu günler sayısı toplamı 0,8’dir.
3) Ortalama kırağılı günler sayısı: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre kırağılı günler sayısı toplamı 7,1’dir.
4) Ortalama orajlı gün sayıları: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına
göre orajlı günler sayısı toplamı 11,0’dir.
5) Ortalama kar yağışlı günler sayısı: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre kar yağışlı günler sayısı toplamı 9,7’dir.
6) Ortalama kar örtülü günler sayısı: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonunda kar
örtülü günler sayısı kayıtlara alınmamıştır.
7) Maksimum kar kalınlığı: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonunda maksimum kar
kalınlığı kayıtlara alınmamıştır.
66
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 14: Sayılı Günler Değerleri
Parametre
Ocak
Şubat
Mart
Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Sisli Günler
Sayısı
Ortalaması
0,4
0,3
0,8
2,4
1,1
0,2
-
-
-
0,1
0,1
0,1
5,5
0,1
0,1
0,2
0,1
0,8
-
0,2
1,6
7,1
Dolulu Günler
Sayısı
Ortalaması
Kırağılı Günler
Sayısı
Ortalaması
Toplam Orajlı
Günler Sayısı
Ortalaması
-
-
0,1
0,1
-
-
-
0,1
2,5
1,9
0,8
0,1
-
-
-
-
0,2
0,1
0,1
0,9
1,5
2
0,9
1,9
1,7
0,8
0,6
0,3
11,0
Kar Yağışlı
Günler Sayısı
2,1
3,1
1,5
0,3
-
-
-
-
-
-
0,6
2,1
9,7
Kar Örtülü
Günler Sayısı
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
0,0
Maksimum Kar
Kalınlığı (cm)
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
0,0
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1983-2010 Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu Verileri.
3,5
3
2,5
2
1,5
1
0,5
0
Sisli Günler Sayısı Ortalaması
Dolulu Günler Sayısı Ortalaması
Kırağılı Günler Sayısı Ortalaması
Toplam Orajlı Günler Sayısı Ortalaması
Kar Yağışlı Günler Sayısı
Şekil 33: Sayılı Günler Değerleri Grafiği
67
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 2-e) Rüzgar
1) Yıllık, mevsimlik, aylık rüzgar yönü:
Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre rüzgarın esme sayıları
toplamı aşağıda verilmiştir.
Tablo 15: Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı
Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı
Rüzgar
Yönü
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Yıllık
N
1224
1144
1536
1928
2320
2496
2200
1920
1328
1416
1200
1416
20128
NE
1752
1976
2472
2144
2424
2456
1584
1416
1656
1568
1576
1624
22648
E
680
536
440
416
488
568
896
808
1064
848
752
568
8064
SE
1920
1496
1184
592
680
872
1672
1456
2144
2512
2408
2344
19280
S
2624
2512
2688
2704
2744
2648
3112
3328
2504
2792
2752
2840
33248
SW
944
536
688
504
480
400
480
392
392
456
672
928
6872
W
2328
2096
1992
1744
1576
1480
1312
1552
1264
1904
2056
2072
21376
NW
1168
1160
1520
1328
1040
1032
1024
792
984
952
696
792
12488
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1983-2010 Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu Verileri.
N
NW
W
35000
30000
25000
20000
15000
10000
5000
0
NE
E
SW
SE
S
Şekil 34: Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı
68
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1. derecede hakim rüzgar
yönü S (Güney), 2. derecede hakim rüzgar yönü NE (Kuzeydoğu), 3. derecede hakim
rüzgar yönü W (Batı)’dir.
Tablo 16: Yönlerine Göre Rüzgarın Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı
Rüzgar
Yönü
N
Esme Sayıları
Toplamı (İlkbahar)
5784
Esme Sayıları
Toplamı (Yaz)
6616
Esme Sayıları Toplamı
(Sonbahar)
3944
Esme Sayıları
Toplamı (Kış)
3784
NE
7040
5456
4800
5352
E
1344
2272
2664
1784
SE
S
2456
8136
4000
9088
7064
8048
5760
7976
SW
1672
1272
1520
2408
W
5312
4344
5224
NW
3888
2848
2632
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1983-2010 Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu Verileri.
İLKBAHAR
10000
NW 8000
6000
4000
2000
W
0
3120
YAZ
N
10000
NW 8000
6000
4000
2000
W
0
NE
E
SW
6496
SE
N
NE
E
SW
SE
S
S
Şekil 35: Esme Sayılarına Göre İlkbahar ve Yaz Mevsimi Rüzgar Diyagramları
SONBAHAR
10000
NW 8000
6000
4000
2000
W
0
KIŞ
N
NW
NE
W
E
SW
8000
6000
4000
2000
0
N
NE
E
SW
SE
SE
S
S
Şekil 36: Esme Sayılarına Göre Sonbahar ve Kış Mevsimi Rüzgar Diyagramları
69
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 3000
NW 2000
Ocak
N
Şubat
3000
NW 2000
NE
1000
W
E
SW
W
SE
SW
Nisan
Mayıs
3000
NE
SW
W
SE
3000
E
E
0
W
SE
Ağustos
N
3000
NW 2000
E
0
SW
W
Ekim
N
Kasım
N
NW 2000
E
0
SW
SE
W
Aralık
3000
NE
N
NW 2000
NE
1000
E
SW
SE
S
Şekil 37: Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramı
70
SE
S
0
S
E
0
1000
1000
NE
SW
SE
S
NE
Eylül
N
1000
S
NW 2000
SE
S
NE
3000
E
0
SW
2000
SW
W
SE
4000
NE
1000
NW
NE
N
NW 2000
S
2000
W
Haziran
NE
SW
Temmuz
N
4000
NW
SE
S
0
S
E
SW
N
NW 2000
E
NE
0
1000
0
3000
W
SE
S
1000
W
E
0
N
Mart
N
1000
S
NW 2000
W
3000
NW 2000
NE
1000
0
3000
N
W
E
0
SW
SE
S
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 2) Yönlere göre rüzgar hızı:
Tablo 17: Yönlerine Göre Ortalama Rüzgar Hızı
Rüzgar
Yönü
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
N
1,1
1,2
1,2
1,1
1,2
1,1
1,1
1,1
1,1
1
NE
1,6
2,1
2
1,8
1,9
1,9
2,1
1,9
2,4
E
1,2
1,2
1,3
1
1,1
1,1
1,2
1,2
SE
1,7
1,6
1,6
1,3
1,3
1,2
1,3
S
1,9
1,9
1,6
1,5
1,3
1,4
SW
1,9
2
2,3
2,2
1,5
W
2,3
2,5
2,4
2,4
NW
1,8
2
2,5
2,2
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım
Aralık
Yıllık
1,1
1,1
1,1
2
1,8
1,6
1,9
1,3
1,2
1,2
1,2
1,2
1,4
1,6
1,5
1,6
1,8
1,5
1,3
1,5
1,7
1,7
1,9
1,8
1,6
1,6
1,8
1,8
2,2
2,2
1,8
2,2
2,0
2,5
2,4
2,1
2,1
2,2
2,1
2,2
2,2
2,3
2,3
2,2
2
2,8
2,2
2,3
2,1
2,1
2,2
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1983-2010 Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu Verileri.
YILLIK RÜZGAR ORTALAMA HIZI
N
2,5
NW
2,0
NE
1,5
1,0
0,5
W
E
0,0
SW
SE
S
Şekil 38: Yönlerine Göre Ortalama Rüzgar Hızı Diyagramı
71
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 3) Ortalama rüzgar hızı: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre
ortalama rüzgar hızı 1,7 m/s’dir.
Tablo 18: Ortalama Rüzgar Hızı
Parametre
Ocak
Şubat
Mart
Nisa
n
Mayı
s
Hazira
n
Temmu
z
Ağusto
s
Eylül
Ekim
Kası
m
Aralı
k
Yıllık
Ortalama
Rüzgar Hızı
(m_sec)
1,8
1,9
1,9
1,7
1,6
1,5
1,5
1,6
1,7
1,7
1,8
1,8
1,7
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1983-2010 Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu Verileri.
2
1,8
1,6
1,4
1,2
1
0,8
0,6
0,4
0,2
0
Ortalama Rüzgar Hızı (m_sec)
Şekil 39: Ortalama Rüzgar Hızı Grafiği
4) Maksimum rüzgar hızı ve yönü: Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre maksimum rüzgar hızı 9,4 m/s olup, rüzgar yönü kuzeydoğu (NE)’dir.
Tablo 19: Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü
Parametre
Ocak
Şubat Mart
Nisan
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
Maksimum
Rüzgar Hızı
(m_sec)
9,4
9,4
9,4
9,4
9,4
9,4
9,4
Yönü
W
NE
W
W
NW
NW
NE
Eylül
Ekim
9,4
9,4
9,4
9,4
9,4
9,4
NW
W
W
NE
NE
NE
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1983-2010 Vakfıkebir Meteoroloji İstasyonu Verileri.
72
Kasım Aralık
Yıllık
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0
Maksimum Rüzgar Hızı (m_sec)
Şekil 40: Maksimum Rüzgar Hızı Grafiği
3- Akçaabat Meteoroloji İstasyonuna ait 51 yıllık uzun süreli rasat verilerinin
(1963-2013) değerlendirilmesi:
Akçaabat rasat istasyonunun konumu;
Enlem (φ) : 41
Boylam (λ) : 39
Yükseklik (H): 3
3-a) Basınç
1) Ortalama basınç: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre yıllık
ortalama basınç 1015,4 hPa’dır.
2) Maksimum basınç: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre
maksimum basınç 1042,7 hPa’dır.
3) Minimum basınç: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre
minimum basınç 990,3 hPa’dır.
Yıllık
Aralık
Kasım
Ekim
Eylül
Ağustos
Temmuz
Haziran
Mayıs
Nisan
Mart
Şubat
Parametre
Ocak
Tablo 20: Basınç Değerleri
Ortalama
1018,8 1017,5
Basınç (hPa)
1016,7
1014,4 1014,2 1012,4 1010,8 1011,3 1014,2 1017,1 1018,2 1018,6 1015,4
Maksimum
1035,8 1035,9
Basınç (hPa)
1042,7
1033,3 1026,4 1024,4 1019,4 1019,8 1026,5
Minimum
Basınç (hPa)
996,3
998,7
990,3
996,7
999,1
998,9
998,5
1000,4
998
1032
1000,9
1033,2 1035,3 1042,7
999,7
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1963-2013 Akçaabat Meteoroloji İstasyonu Verileri.
73
992,4
990,3
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 1050
1040
1030
1020
1010
1000
990
980
970
960
Ortalama Basınç (hPa)
Maksimum Basınç (hPa)
Minimum Basınç (hPa)
Şekil 41: Basınç Değerleri Grafiği
3-b) Sıcaklık
1)Ortalama sıcaklık: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre
ortalama sıcaklık 14,4 oC’dir.
2) Maksimum sıcaklık: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre
maksimum sıcaklık 6 Ağustos 2010 tarihinde 23,2 oC olarak ölçülmüştür.
3) Minimum sıcaklık: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre
minimum sıcaklık 18 Şubat 1985 tarihinde -6,5 oC olarak ölçülmüştür.
Tablo 21: Sıcaklık Değerleri
Parametre
Ortalama
Sıcaklık
(°C)
Maksimum
Sıcaklık
(°C)
Minimum
Sıcaklık
(°C)
Maksimum
Sıcaklık
Günü
Maksimum
Sıcaklık Yılı
Minimum
Sıcaklık
Günü
Minimum
Sıcaklık Yılı
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran Temmuz Ağustos
Eylül
Ekim Kasım Aralık
Yıllık
6,9
6,7
8
11,4
15,7
20,3
23,1
23,2
20,1
16,1
11,9
8,8
14,4
6,9
6,7
8
11,4
15,7
20,3
23,1
23,2
20,1
16,1
11,9
8,8
23,2
-6,1
-6,5
-4,9
-2,3
4,9
8,8
13,7
12,8
9
2,6
0,2
-3,7
-6,5
1
18
24
23
21
9
10
6
16
23
27
5
6
1966
1973
2008
2008
1980
1990
2000
2010
1981
1973
1977
1980
2010
30
18
1
5
1
5
11
19
30
28
14
28
18
1980
1985
1985
2004
1984
1967
1992
1987
1970
1965
1988
2006
1985
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1963-2013 Akçaabat Meteoroloji İstasyonu Verileri.
74
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 25
20
15
10
5
0
‐5
‐10
Ortalama Sıcaklık (°C)
Maksimum Sıcaklık (°C)
Minimum Sıcaklık (°C)
Şekil 42: Sıcaklık Değerleri Grafiği
3-c) Yağış
1) Ortalama toplam yağış miktarı: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre toplam yağış ortalaması 681,3 mm’dir.
2) Günlük maksimum yağış miktarı: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre günlük maksimum yağış miktarı 90,7 mm’dir.
Tablo 22: Yağış Değerleri
Parametre
Toplam
Yağış
Ortalaması
(mm)
Maksimum
Yağış (mm)
Ocak
Şubat
Mart
Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül
Ekim
70,6
56,3
45,9
46,4
40,7
40,9
23,8
37,3
56,9
98,4
86,7
77,4
681,3
61,3
54,6
33,9
30,3
42,1
41,4
53,6
60,5
61,2
90,7
66,9
73,5
90,7
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1963-2013Akçaabat Meteoroloji İstasyonu Verileri.
120
100
80
60
40
20
0
Toplam Yağış Ortalaması (mm)
Şekil 43: Yağış Değerleri Grafiği
75
Maksimum Yağış (mm)
Kasım Aralık
Yıllık
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 3-d) Nem
1) Ortalama nem: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre; ortalama
nem değeri % 73,9’dur.
2) Minimum nem: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre;
minimum nem değeri ise % 7’dir.
Tablo 23: Nem Değerleri
Parametre
Ocak Şubat
Mart
Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık
Ortalama
Nem (%)
69,7
71
74,2
77,4
78,9
75,5
74,7
74,6
74,9
74,6
71,7
69,1
73,9
Minimum
Nem (%)
7
22
10
8
28
32
36
37
34
19
14
12
7
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1963-2013 Akçaabat Meteoroloji İstasyonu Verileri.
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0
Ortalama Nem (%)
Minimum Nem (%)
Şekil 44: Nem Değerleri Grafiği
3-e) Sayılı günler
1) Ortalama sisli günler sayısı: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına
göre sisli günler sayısı 8,6’dır.
2) Ortalama dolulu günler sayısı: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre dolulu günler sayısı 0,3’tür.
3) Ortalama kırağılı günler sayısı: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre kırağılı günler sayısı 10,2’dir.
4) Ortalama orajlı gün sayıları: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına
göre orajlı günler sayısı 15’dir.
76
Yıllık
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 5) Ortalama kar yağışlı günler sayısı: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre kar yağışlı günler sayısı 7,4’tür.
6) Ortalama kar örtülü günler sayısı: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre kar örtülü günler sayısı 5,5’dir.
Tablo 24: Sayılı Günler Değerleri
Parametre
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Sisli Günler
Sayısı Ortalaması
0,2
0,4
2,2
3,6
1,8
0,1
0
-
-
0
0,1
0,2
8,6
Dolulu Günler
Sayısı Ortalaması
0
0
0
0
0,1
0
-
-
-
0,1
-
0,1
0,3
Kırağılı Günler
Sayısı Ortalaması
3,7
3
1,6
0,1
-
-
-
-
-
-
0,2
1,6
10,2
Toplam Orajlı
Günler Sayısı
Ortalaması
0,3
0
0,1
0,8
2,4
3,4
1,6
2,4
2,4
1,1
0,3
0,2
15,0
Kar Yağışlı
Günler Sayısı
2,5
2,5
1,1
0,2
-
-
-
-
-
-
0,2
0,9
7,4
-
0,7
5,5
Kar Örtülü Günler
1,9
2,3
0,5
0,1
Sayısı
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1963-2013 Akçaabat Meteoroloji İstasyonu Verileri.
4
3,5
3
2,5
2
1,5
1
0,5
0
Sisli Günler Sayısı Ortalaması
Kırağılı Günler Sayısı Ortalaması
Kar Yağışlı Günler Sayısı
Dolulu Günler Sayısı Ortalaması
Toplam Orajlı Günler Sayısı Ortalaması
Kar Örtülü Günler Sayısı
Şekil 45: Sayılı Günler Değerleri Grafiği
3-f) Maksimum kar kalınlığı: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına
göre maksimum kar kalınlığı 50 cm’dir.
77
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 25: Maksimum Kar Kalınlığı
Parametre
Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Maksimum
Kar Kalınlığı
(cm)
43
50
28
16
-
-
-
-
-
-
-
33
50,0
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1963-2013Akçaabat Meteoroloji İstasyonu Verileri.
Maksimum Kar Kalınlığı (cm)
60
50
40
30
20
10
0
Şekil 46: Maksimum Kar Kalınlığı Grafiği
3-g) Rüzgar
1) Yıllık, mevsimlik, aylık rüzgar yönü:
Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre rüzgarın esme sayıları
toplamı aşağıda verilmiştir.
Tablo 26: Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı
Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı
Rüzgar
Yönü
Ocak
Şubat
Mart
Nisan Mayıs
N
923
1175
1768
1895
2876
2390
2257
2478
1436
992
844
861
19895
NNE
357
508
618
867
1028
895
807
744
624
485
399
340
7672
NE
762
622
990
1464
2011
1579
1578
1490
1307
1154
889
777
14623
ENE
362
378
625
783
933
953
853
810
722
645
400
237
7701
Haziran Temmuz Ağustos
Eylül
Ekim Kasım Aralık
Yıllık
E
1204
1439
2755
3217
3364
2491
1775
1467
1462
1687
1127
948
22936
ESE
1799
1929
2723
3282
3435
2642
1974
1697
1788
1950
1824
1741
26784
78
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Yönlere Göre Rüzgarın Esme Sayıları Toplamı
Rüzgar
Yönü
Ocak
Şubat
Mart
Nisan Mayıs
SE
1563
1628
2457
3050
2697
1446
1422
1055
SSE
1096
1057
1185
1175
794
637
571
Haziran Temmuz Ağustos
Eylül
Ekim Kasım Aralık
Yıllık
970
1282
1349
1420
20339
404
366
466
584
819
9154
S
1288
1251
1586
1431
1199
935
785
845
973
1325
1282
1244
14144
SSW
842
741
884
658
482
416
373
472
405
562
553
649
7037
SW
4010
3320
2689
2009
1616
1983
2125
2592
2825
3595
3773
3957
34494
WSW
7814
5516
4842
3533
4056
4828
5018
5460
5620
7078
8723
9091
71579
W
7749
6659
5490
3851
4272
6205
8217
9168
10180
9293
8010
8495
87589
WNW
1716
1567
1526
1109
1021
1149
1201
1323
1523
1717
1759
1583
17194
NW
2411
2523
2899
2357
2377
2697
2884
2582
2407
2281
2079
2230
29727
NNW
1064
1233
1870 1998
1920
2242
2289
2231
1613
1118
676
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1963-2013 Akçaabat Meteoroloji İstasyonu Verileri.
969
19223
N
NNW100000
NNE
80000
NW
NE
60000
WNW
ENE
40000
20000
W
E
0
WSW
ESE
SW
SE
SSW
SSE
S
Şekil 47: Esme Sayılarına Göre Yıllık Rüzgar Diyagramı
Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre 1. derecede hakim rüzgar
yönü W (Batı), 2. derecede hakim rüzgar yönü WSW (Batıgüneybatı), 3. derecede hakim
rüzgar yönü SW (Güneybatı)’dir.
79
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 27: Yönlerine Göre Rüzgarın Mevsimlik Esme Sayıları Toplamı
Rüzgar
Yönü
Esme Sayıları
Toplamı (İlkbahar)
Esme Sayıları
Toplamı (Yaz)
Esme Sayıları Toplamı
(Sonbahar)
Esme Sayıları
Toplamı (Kış)
N
6539
7125
3272
2959
NNE
2513
2446
1508
1205
NE
4465
4647
3350
2161
ENE
2341
2616
1767
977
E
9336
5733
4276
3591
ESE
9440
6313
5562
5469
SE
8204
3923
3601
4611
SSE
3154
1612
1416
2972
S
4216
2565
3580
3783
SSW
2024
1261
1520
2232
SW
6314
6700
10193
11287
WSW
12431
15306
21421
22421
W
13613
23590
27483
22903
WNW
3656
3673
4999
4866
NW
7633
8163
6767
7164
NNW
5788
6762
3407
3266
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1963-2013 Akçaabat Meteoroloji İstasyonu Verileri.
80
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. İLKBAHAR
YAZ
N
15000
NNW
NW
WNW
NE
10000
ENE
5000
W
25000
NNW
20000
NW
15000
WNW
10000
5000
W
0
NNE
E
0
WSW
E
SE
SSW
SSE
SSE
S
SONBAHAR
KIŞ
N
25000
NNW
20000
NW
15000
WNW
10000
5000
W
0
NNE
NE
ENE
E
WSW
ESE
SW
N
NNE
NE
ENE
E
WSW
SE
SSW
ENE
ESE
S
30000
NNW
25000
NW
20000
15000
WNW
10000
5000
W
0
NE
SW
SE
SSW
NNE
WSW
ESE
SW
N
ESE
SW
SSE
SE
SSW
S
SSE
S
Şekil 48: Esme Sayılarına Göre İlkbahar, Yaz, Sonbahar ve Kış Mevsimi Rüzgar Diyagramları
81
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Ocak
NNW8000
Şubat
N
NNE
6000
NW
NNW8000
NE
4000
WNW
ENE
W
WSW
SW
4000
WNW
E
W
ESE
WSW
SW
SSE
SE
SSW
SSE
S
Mart
Nisan
N
N
NNW6000
NNW4000
NNE
NW
NE
4000
3000
NE
ENE
1000
0
WSW
SW
E
W
ESE
WSW
SE
SSW
ESE
SW
SSE
SE
SSW
SSE
S
Mayıs
N
NNW5000
4000
NW
3000
E
0
S
Haziran
N
NNW8000
NNE
NE
NW
ENE
2000
NNE
6000
NE
4000
WNW
ENE
2000
1000
W
NNE
2000
WNW
ENE
2000
WNW
E
ESE
S
W
ENE
0
SE
SSW
WNW
NE
2000
0
NW
NNE
6000
NW
2000
N
0
WSW
SW
E
W
ESE
WSW
ESE
SW
SE
SSW
E
0
SE
SSW
SSE
SSE
S
S
82
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Temmuz
10000
NNW
8000
NW
6000
WNW
4000
2000
W
0
Ağustos
N
10000
NNW
8000
NW
6000
WNW
4000
2000
W
0
NNE
NE
ENE
E
WSW
ESE
SW
E
SE
SSW
SSE
S
S
Eylül
Ekim
N
10000
NNW
8000
NW
6000
WNW
4000
2000
W
0
NNE
NE
10000
ENE
5000
W
ENE
SW
N
WNW
NE
ESE
SSE
15000
NNW
NW
NNE
WSW
SE
SSW
N
E
0
WSW
ESE
SW
E
SW
SE
SSW
S
SSE
S
Kasım
Aralık
N
N
10000
NNW
8000
NW
6000
WNW
4000
2000
W
0
NNE
NE
ENE
E
WSW
ESE
SW
NNE
NE
ENE
E
WSW
SE
SSW
ENE
ESE
SSE
10000
NNW
8000
NW
6000
WNW
4000
2000
W
0
NE
WSW
SE
SSW
NNE
ESE
SW
SSE
SE
SSW
S
SSE
S
Şekil 49: Esme Sayılarına Göre Aylık Rüzgar Diyagramı
83
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 2)
Yönlere göre rüzgar hızı:
Tablo 28: Yönlerine Göre Ortalama Rüzgar Hızı
Rüzgar
Yönü
N
Ocak
Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
Eylül
Ekim Kasım Aralık
Yıllık
1,2
1,3
1,4
1,2
1,3
1,4
1,4
1,4
1,3
1,1
1
1,1
1,3
NNE
1,4
1,3
1,3
1,3
1,2
1,3
1,3
1,3
1,3
1,3
1,2
1,2
1,3
NE
1,2
1,1
1,2
1,1
1,2
1,2
1,2
1,2
1,3
1,1
1,2
1,3
1,2
ENE
1,4
1,4
1,4
1,3
1,3
1,4
1,4
1,4
1,5
1,4
1,3
1,4
1,4
E
1,6
1,7
1,6
1,5
1,4
1,5
1,4
1,5
1,6
1,4
1,4
1,6
1,5
ESE
1,8
1,9
1,9
1,7
1,7
1,9
1,8
1,9
2
1,8
1,7
1,8
1,8
SE
1,4
1,4
1,5
1,4
1,4
1,5
1,5
1,5
1,6
1,4
1,3
1,4
1,4
SSE
1,5
1,5
1,6
1,5
1,4
1,4
1,4
1,4
1,6
1,5
1,5
1,5
1,5
S
1,4
1,4
1,4
1,4
1,2
1,2
1,1
1,3
1,4
1,3
1,5
1,5
1,3
SSW
1,7
1,6
1,7
1,6
1,5
1,5
1,4
1,5
1,6
1,4
1,5
1,7
1,6
SW
1,4
1,3
1,3
1,3
1,2
1,2
1,2
1,1
1,2
1,3
1,4
1,4
1,3
WSW
1,9
1,8
1,7
1,6
1,7
1,8
1,8
1,7
1,9
1,9
2,1
2
1,8
W
1,7
1,6
1,6
1,5
1,5
1,6
1,6
1,6
1,7
1,7
1,7
1,7
1,6
WNW
2,2
2,3
2,2
1,9
1,7
2,1
2
2,1
2,3
2
2,3
2,2
2,1
NW
1,7
1,8
1,9
1,5
1,6
1,8
1,8
1,8
1,9
1,9
1,8
1,9
1,8
2
2,0
NNW
1,9
2
2,1
1,8
1,8
2,1
2,3
2,3
2,2
1,9
1,8
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1963-2013Akçaabat Meteoroloji İstasyonu Verileri.
YILLIK RÜZGAR ORTALAMA HIZI
N
NNW
2,5
NNE
2,0
NW
NE
1,5
WNW
ENE
1,0
0,5
W
E
0,0
WSW
ESE
SW
SE
SSW
SSE
S
Şekil 50: Yönlerine Göre Ortalama Rüzgar Hızı Diyagramı
84
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 3)
Ortalama rüzgar hızı: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre
ortalama rüzgar hızı 1,6 m/s’dir.
Tablo 29: Ortalama Rüzgar Hızı
Parametre
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Ortalama
Rüzgar Hızı
(m_sec)
1,7
1,7
1,6
1,4
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
1,3
1,4
1,4
1,5
Eylül
Ekim
1,7
1,7
Kasım Aralık
1,8
1,8
Yıllık
1,6
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1963-2013 Akçaabat Meteoroloji İstasyonu Verileri.
2
1,8
1,6
1,4
1,2
1
0,8
0,6
0,4
0,2
0
Ortalama Rüzgar Hızı (m_sec)
Şekil 51: Ortalama Rüzgar Hızı Grafiği
4) Maksimum rüzgar hızı ve yönü: Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem
kayıtlarına göre maksimum rüzgar hızı 34,9 m/s olup, rüzgar yönü batı (W)’dır.
Tablo 30: Maksimum Rüzgar Hızı ve Yönü
Parametre
Ocak
Şubat
Mart
Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos
Eylül
Maksimum
Rüzgar Hızı
(m_sec)
28
30,2
31,5
34,9
28,8
24
18,6
20
29,5
Yönü
WNW
W
WNW
W
WNW
W
WNW
WNW
W
Ekim Kasım Aralık Yıllık
28
WNW WNW
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1963-2013 Akçaabat Meteoroloji İstasyonu Verileri.
85
29,4
23,6
34,9
NW
W
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 40
35
30
25
20
15
10
5
0
Maksimum Rüzgar Hızı (m_sec)
Şekil 52: Maksimum Rüzgar Hızı Grafiği
5) Ortalama fırtınalı günler sayısı ve ortalama kuvvetli rüzgarlı günler sayısı:
Akçaabat Meteoroloji İstasyonu gözlem kayıtlarına göre ortalama fırtınalı günler sayısı 5’dir.
Ortalama kuvvetli rüzgarlı günler sayısı ise 21,2’dir.
Tablo 31: Fırtınalı Günler Sayısı ve Ortalama Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı
Parametre
Ocak
Şubat Mart Nisan
Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Yıllık
Ortalama
Fırtınalı Günler
0,6
0,6
0,7
0,4
0,4
0,2
0
0,1
0,3
0,2
0,5
Sayısı
Kuvvetli
Rüzgarlı
1,9
2,5
2,7
2
1,3
1,1
1
0,8
1,6
1,7
2,2
Günler Sayısı
Ortalaması
Kaynak: Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1963-2013 Akçaabat Meteoroloji İstasyonu Verileri.
3
2,5
2
1,5
1
0,5
0
Ortalama Fırtınalı Günler Sayısı
Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Ortalaması
Şekil 53: Fırtınalı Günler Sayısı ve Ortalama Kuvvetli Rüzgarlı Günler Sayısı Grafiği
86
0,6
5
2,4
21,2
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
4- Modellemede Kullanılan Meteorolojik Veri Setinin Belirlenmesi
Çamlı Regülatörü ve HES projesinin modelleme çalışmasında; proje alanına en yakın
büyük klima olan Akçaabat 17626 istasyon numaralı, 1963-2013 yıllarını kapsayan son 10
yılın aylık yönlere göre esme sayısı toplamı verileri değerlendirilmiştir. Bu kapsamda hakim
rüzgar yönleri karşılaştırılmış ve 2010 yılı verilerinin uzun yıllar verilerini en yakın temsili
sağladığı görülmüştür. Dolayısıyla son on yıllık veriler kullanılarak belirlenen hakim rüzgar
yönlerinin 2010 yılına uygunluk sağlayacağı görülmüş olup, modelleme programına girdi
sağlayan meteorolojik veri seti olarak Akçaabat istasyonunun 2010 yılına ait saatlik verileri
ve Samsun iline ait karışım yükseklikleri ile Trabzon Meydana ait güneşlenme şiddeti
verileri kullanılmıştır.
Söz konusu projeden kaynaklanacak emisyonların modelleme çalışmasında, ISCST3
(Industrial Source Complex Dispersion – ShortTerm Model) adı verilen, Amerika Birleşik
Devletleri Çevre Koruma Kurumu (United States Environmental Protection
Agency-USEPA) tarafından geliştirilmiş olan ve uluslararası geçerliliği bulunan bilgisayar
programı kullanılmıştır.
ISCST Modeli ile, gaz ve toz halinde değişik kirletici parametrelerin saatlik, günlük ve
yıllık yer seviyesi konsantrasyon değerleri tahmin edilmektedir. Model, izole bacalardan
kaçak kirleticilere kadar değişik (nokta, alan, hacim) pek çok farklı yayılım modeli
hesaplamasını bünyesinde barındırmaktadır. Ayrıca, herhangi bir çalışma bölgesinde
kaynaklardan çıkan kirleticilerin uğrayabileceği aerodinamik dalgalar, türbülans ve benzeri
olayları da göz önüne almaktadır.
ISCST modeli, kullanıcı tarafından tamamlanan bir ağ sisteminde çalışmakta,
hesaplar ağ sistemini oluşturan her bir alıcı ortam elemanının köşe noktaları için
yapılmaktadır. ISCST3 modelinin kullanıldığı ağ sistemi dışında da ayrık alıcı noktalar
belirlenerek bu noktalarda daha detaylı hesaplar yapılabilmektedir. Modellemede engebeli
araziyi göz önüne almak için de bir seçenek bulunmaktadır.
Modelleme programının çıktıları, inceleme alanının bütünü için dağılım haritaları
hazırlanmasına olanak tanıyacak yapıdadır. Böylelikle, yörenin hava kalitesini değişik
senaryolar (ör. farklı kirletici koşullar veya değişik mevsimsel şartlar) altında
değerlendirmek mümkün olmaktadır.
Gaz ve toz halinde kirleticilerin ortam havasındaki konsantrasyonlarının matematiksel
hesaplamalar yoluyla tahmin edilmesini sağlayan modelleme çalışması aşağıdaki
basamaklardan oluşmaktadır,
- Kaynaklara ait dağılım bölgesinin belirlenmesi,
- Belirlenen dağılım bölgesinin 250 m x 250 m veya 500 m x 500 m boyutundaki
karelere ayrılarak enlem, boylam ve yükseklik değerlerinin temin edilmesi,
- Kirletici kaynaklarına ait bilgilerin belirlenmesi,
- Temsili bir yıla ait saatlik meteorolojik verilerin temin edilmesi,
- Meteorolojik veriler kullanılarak saatlik kararlılık sınıflarının belirlenmesi ve karışım
yüksekliklerinin hesaplanması.
Yukarıda sıralanan işlemlerin programa aktarılması sonrasında modelleme
programının çalıştırılmasıyla, kirleticilerin ortam havasındaki saatlik, günlük ve yıllık yer
seviyesi konsantrasyon değerleri tahmin edilebilmiştir.
87
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 32: 1963-2013 Yılı Yönlere Göre Rüzgar Esme Sayıları
Rüzgar Yönü
Yıllık Esme Sayıları Toplamı
N
19895
NNE
7672
NE
14623
ENE
7701
E
22936
ESE
26784
SE
20339
SSE
9154
S
14144
SSW
7037
SW
34494
WSW
71579
W
87589
WNW
17194
NW
29727
NNW
19223
1.Dereceden Hakim Rüzgar Yönü
W (Batı)
2.Dereceden Hakim Rüzgar Yönü
WSW (Batıgüneybatı)
3.Dereceden Hakim Rüzgar Yönü
SW (Güneybatı)
N
NNW100000
NNE
80000
NW
NE
60000
WNW
ENE
40000
20000
W
E
0
WSW
ESE
SE
SW
SSW
SSE
S
Şekil 54: 1963-2013 Yılı Esme Sayıları Dağılımı
88
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 33: 2010 Yılı Yönlere Göre Rüzgar Esme Sayıları
Rüzgar Yönü
Yıllık Esme Sayıları Toplamı
N
360
NNE
172
NE
70
ENE
104
E
177
ESE
988
SE
295
SSE
207
S
70
SSW
150
SW
45
WSW
2682
W
1960
WNW
398
NW
146
NNW
936
1.Dereceden Hakim Rüzgar Yönü
WSW (Batıgüneybatı)
2.Dereceden Hakim Rüzgar Yönü
W (Batı)
3.Dereceden Hakim Rüzgar Yönü
ESE (Doğugüneydoğu)
2010
N
NW
NNW 3000
2500
NNE
NE
2000
1500
WNW
ENE
1000
500
W
E
0
WSW
ESE
SW
SE
SSW
SSE
S
Şekil 55: 2010 Yılı Esme Sayıları Dağılımı
89
2010
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
IV.2.2. Jeolojik özellikler
IV.2.2.1. Bölgesel jeoloji, sahanın 1/25.000 ölçekli genel jeoloji haritası,
stratigrafik kolon kesitleri,
Genel Jeoloji
Proje sahası Doğu Karadeniz Bölgesinde Trabzon ili Tonya ilçesi doğusunda,
Kaleönü ile Çamlı arasında yer almaktadır. Proje alanı için, “Trabzon İlinin Çevre Jeolojisi
ve Doğal Kaynakları,1997” MTA Raporu, Rize İlinin Çevre Jeolojisi, YILMAZ B.S.
1998-Ankara, MTA’nın 1/100.000 ölçekli Trabzon C28 ve D28 paftalarının Jeoloji
Haritaları’ndan, “Foldere Masterplan Raporu”ndan ve Çamlı HES Mühendislik Jeolojisi
Raporu’ndan faydalanılmıştır.
İnceleme alanı Pontitlerin doğu kesiminde yer almaktadır. Pontitlerin bu kesimi
litostratigrafik özellikleri birbirinden farklı iki zona ayrılmaktadır. Kuzeyde magmatik
aktivitenin en yoğun şekilde etkilediği bölge Kuzey zon, güneyde magmatizma etki alanı
dışında kalan tortul havza çökellerinin yüzeylendiği bölge ise Güney zon olarak
tanımlanmaktadır. Çalışma alanı Kuzey zonda yer almaktadır.
Paleozoyik-Kuvaterner zaman aralığında gelişmiş kaya birimlerinin yüzeylendiği
inceleme alanında, Liyas’tan başlayarak Eosen sonlarına kadar periyotlar halinde gelişimini
sürdüren magmatizmanın ürünlerinin içeren volkano-tortul, volkanik ve intrüzif kayaçlar
yaygındır. Magmatik faaliyetlerin durakladığı dönemlerde ise tortul istifler birikmiştir.
Kuzey zona ait, Liyas yaşlı bazalt, andezit, piroklastik, kumtaşı ve kireçtaşlarından
oluşan Hamurkesen formasyonu, Üst Jura-AltKretase yaşlı kireçtaşlarından oluşan Berdiga
formasyonu, Üst Kretase yaşlı bazalt, andezit, piroklastik, kumtaşı, marn vb. kaya
türlerinden oluşan Çatak formasyonu, dasit, riyodasit ve piroklasiklerden oluşan Kızılkaya
formasyonu bazalt, andezit, piroklasik ve kırıntılı kayaçlardan oluşan Çağlayan
formasyonu, riyolit, riyodasit ve piroklastiklerden oluşan Çayırbağ formasyonu,
Maastrihtiyon-Paleosen yaşlı kireçtaşlarından oluşan Ağıllar formasyonu, aynı yaşta
kumtaşı, marn ve kumlu kireçtaşlarından oluşan Bakırköy formasyonu ile Eoson yaşlı
andezit, bazalt, piroklastik ve kırıntılı kayaçlardan oluşan Kabaköy formasyonu yüzeylenir.
Ayrıca bölgede Üst Kretase ve Eosen döneminde yerleşmiş Kaçkar granitoyidi I ve II yer
alır. Güney zonda, Kuzey zonda izlenen Hamurkesen ve Berdiga formasyonları ile Üst
Kretase-Paleosen yaşlı kumtaşı, marn, şeyi tüf ve killi kireçtaşlarından oluşan Mescitli
formasyonu ve Eosen yaşlı andezit, bazalt, piroklastikler ile kumtaşı, kumlu kireçtaşı ve
marnlardan oluşan Kabaköy formasyonu yüzeylenir.
Doğu Pontidler'in Güney zonunda Üst Kretase dönemi, fliş fasiyesi ile temsil edilmiştir
ve bu fliş fasiyesi Kuzey zondaki beş formasyonun yanal karşılığı olan Mescitli
formasyonunu oluşturmaktadır.
Çalışma Alanı Jeolojisi
Mesozoyik ve Senozoyik yaşlı birimlerin yüzeylendiği çalışma alanında Liyas'tan
başlayarak Eosen sonlarına kadar periyotlar halinde gelişimini sürdüren magmatizmanın
ürünlerini içeren vokano-tortul, volkanik ve intrüzif fasiyesler yaygındır. Magmatik
faaliyetlerin durakladığı dönemlerde ise tortul istifler birikmiştir.
Üst Kretase dönemi boyunca Doğu Pontidler'in Kuzey zonunda gelişen aktif
volkanizma sonucu bazik ve asidik karakterli lavların düzenli ardalanmasının oluşturduğu
90
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
kalın bir volkano- tortul istif birikmiştir. Bu istifin ilk evredeki bazik lavları Çatak, asidik lavları
Kızılkaya, ikinci evredeki bazik lavları Çağlayan, asidik lavları Çayırbağ formasyonlarını
oluşturur. Bunları üzerleyen Bakırköy ve Ağıllar formasyonu ise tortul kayalardan oluşur.
Proje alanında yaşlıdan gence doğru Maastrihtiyen yaşlı Çayırbağ formasyonu (Kçb),
Meastrihtiyen-Alt Paleosen yaşlı, kumtaşı, marn ve killi kireçtaşı ardalanmasından oluşan
Bakırköy formasyonu (KTb), Maastrihtiyen-Paleosen yaşlı Ağıllar formasyonu, bazalt lav ve
piroklastlarından (kumtaşı, kumlu kireçtaşı ve marn ara seviyeli) oluşan Kabaköy
formasyonu (Tek) yer alır. Sınırlı alanlarda Kuvaterner yaşlı alüvyon (Qal) birikimleri
mevcuttur. Çamlı HES proje sahası ve yakın çevresinde oluşmuş jeolojik formasyonların
konumları ve litolojik özellikleri aşağıda ayrıntılı olarak verilmiştir.
MESOZOiK
Bölgedeki jeolojik birimler Mesozoyik, Liyas, Üst Jura-Alt Kretase ve Üst Kretase yaşlı
birimlerle temsil edilir. Liyas’ta volkanik, volkano-tortul; Üst Jura-Alt Kretase aralığında
neritik karbonatların oluştuğu bölgede Üst Kretase dönemi kuzey ve güney zonlarında farklı
ortam koşulları altında gelişmiş kaya birimlerini kapsar. Yoğun bir magmatik aktivite etkisi
altında kalan kuzey zonda kalın ve kesiksiz volkanik, volkano-tortul istifler gelişirken
magmatizmadan daha az etkilenen güney zondaki karbonat platformu üzerinde fliş
karakterli tortul bir istif çökelmiştir.
Hamurkesen Formasyonu (Jh)
Doğuda Demirkapı Dağları – Vacakar Dağı ve Çapans Dağları – Dilekdağı arasında
granitoyidlerle sınırlı KD-GB uzanımlı alanlarda yüzeylenen volkano-tortul istif Ağar (1977)
tarafından Hamurkesen formasyonu olarak adlandırılmıştır. Genellikle grimsi mor renkli
bazalt-andezit lav ve piroklastlarından oluşur. Olivin kristallerinin yer yer büyük ölçüde
iddingsite dönüşmüş olması nedeni ile bazaltlar, arazide kırmızı benekli bir görünüm
kazanır. Lav ve piroklastlar arasında kalınlığı fazla olmayan (3-5 m.) kırmızı-bordo renkli
kumtaşı, killi kireçtaşı tabakaları bulunur.
Hamurkesen formasyonu; Üst Jura-Alt Kretase yaşlı neritik kireçtaşlarından oluşan
Berdiga formasyonu tarafından uyumlu olarak örtülür.
Hamurkesen formasyonunun yaşı kapsadığı kırmızı-bordo renkli kireçtaşlarında
bulunan fosillere dayanarak Liyas olarak belirlenmiştir.
Berdiga Formasyonu (JKb)
İlk defa Pelin (1977) tarafından Berdiga Dağları'nda (Alucra güneyi) tanımlanan
Berdiga formasyonu olarak adlandırılan birim, volkano-tortul istifi üzerleyen neritik
karbonatlardan oluşur. Kireçtaşının kalınlığı 150-300 m. arasında değişir.
Doğu Pontid'lerin her iki zonunda da Hamurkesen formasyonu üzerine uyumlu olarak
gelen Berdiga formasyonu genellikle gri, kirli beyaz ve bej renkli, yersel dolomitik, oosparit,
oomikrit, oolitli pelmikrit, kumlu kalkaenit ve mikritleri kapsar. Kuzey zonda daha masif yapılı
ve resifal karakterli olan kireçtaşları Güney zonda daha mikritik, orta tabakalanmalı, yersel
plaketsi görünümlü ve pelajik karakterlidir. Üst Kretase yaşlı bazik volkanikler (Çatak
formasyonu) tarafından uyumlu olarak üstlenen Berdiga formasyonu kuzeyde sığ, güneyde
nispeten daha derin bir deniz ortamında çökelmiştir.
91
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Kireçtaşlarında saptanan formlara göre Berdiga formasyonu Malm-Alt KretaseSenomaniyen yaşındadır.
Doğu Karadeniz Bölgesinde kılavuz bir stratigrafik düzeyi oluşturan formasyon Ağar
(1977)'ın Demirözü (Bayburt) dolayında tanımladığı Hozbirikyayla kireçtaşını da kapsar.
Çatak Formasyonu (Kç)
Neritik kireçtaşları (Berdiga Formasyonu) üzerine uyumlu olarak gelen bazik
karakterli volkano-tortul istif, Maçka güneyindeki Çatak köyü civarında tipik olarak
gözlendiğinden Güven (1993) tarafından Çatak formasyonu olarak adlandırılmıştır.
Çatak formasyonu başlıca bazalt, andezit lav ve piroklastları ile kumtaşı, silttaşı,
marn, şeyi ve kırmızı-bordo renkli killi kireçtaşı düzeylerinin ardalanmasından oluşur.
Birimin lav, tüf ve breşlerden oluşan volkanik seviyeleri koyu gri, yer yer siyah renkli,
ayrıştığında kahve renklidir. Lavlar genel olarak kırıklı, çatlaklı ve boşluklu olup etkin şekilde
ayrışmış ve kloritleşmiştir. Breş ve aglomeralar içinde tortul kaya çakıl ve blokları
bulunabilir. Kurşuni gri renkli kumtaşı, marn ve şeyller düzenli ince tabakalanmalıdır. Bazı
kesimlerde kırmızı-bordo renkli mikritler ve rekristalize kireçtaşları yaygındır.
Asidik karakterli lavlardan oluşan Kızılkaya formasyonu tarafından uyumlu olarak
örtülen Çatak formasyonu tektonik hareketliliğe bağlı olarak parçalanan ve aktivite kazanan
karbonat platformu üzerinde çökelmiştir. Çatak formasyonu içindeki çamurtaşı ve marn
tabakalarında bulunan mikrofosiller formasyon Türoniyen-Koniasiyen-Santoniyen yaştadır.
Kızılkaya Formasyonu (Kk)
Çatak formasyonunu üstleyen asitik karakterli lav ve piroklastlar, Güven (1993)
tarafından Kızılkaya formasyonu olarak adlandırılmıştır. Birim, Kuzey zonda gözlenir.
Formasyonun kalınlığı 100-500 m. arasında değişir.
Kızılkaya formasyonu, çoğunlukla riyodasitik, dasitik lav ve piroklastlardan oluşur.
Çatak formasyonu üzerine uyumlu olarak gelen lavlar genellikle sarımsı ayrışmalı, gri,
beyaz, morumsu renkte ve prizmatik kolon yapılıdırlar. Yersel çok iri kuvarslı, porfiritik
dokulu ve akma (flüidal) yapılıdırlar. Yer yer düzgün tabakalanma gösteren tüf, aglomera ve
breş seviyeleri formasyonun üst kesiminde daha yaygındır.
Kızılkaya formasyonu, Turoniyen-Santoniyen yaşlı Çatak formasyonu üzerinde
uyumlu, Kampaniyen-Maestrihtiyen yaşlı Çağlayan formasyonu tarafından uyumlu olarak
örtülen dasitik lavların Santoniyen yaşında olduğu kabul edilmektedir.
Çağlayan Formasyonu (Kça)
Asidik volkanitleri üstleyen ikinci evreli bazik karakterli volkanit, volkanoklastik ve
çökel kaya ardalanmasının oluşturduğu volkano-tortul istif Güven (1993) tarafından
Çağlayan formasyonu olarak adlandırılmıştır. Tonya güneyinde yaklaşık D-B uzanımlı bir
şerit şeklinde yüzeylenen formasyonun kalınlığı 100-600 m. arasında değişir. Birim Kuzey
zonda izlenir.
Volkano-tortul bir istifi kapsayan formasyonda hakim kaya türü bazalt, andezit lav ve
piroklastları olup, aralarında kumtaşı, marn ve kırmızı-bordo renkli killi kireçtaşı ara
seviyeleri bulunur. Genellikle yeşilimsi gri, morumsu gri renkteki lavlar yersel sert, kırıklı ve
92
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
çatlaklıdır. Gaz boşlukları, genellikle kalsit veya klorit ile doldurulmuştur. Kloritleşme ve
epidotlaşmanın yaygın olduğu lavlarda yer yer iyi gelişmiş yastık yapıları görülür.
İyi tabakalanmalı tüf ve breşler içinde lav parçaları yanında kırmızı kireçtaşı ve killi
kireçtaşlarının parçaları da bulunur. İstif içindeki kumtaşları çoğunlukla volkanik
elemanlıdır. Formasyon aralı volkanizmanın etkin olduğu derin bir ortamda çökelmiştir.
Lav ve piroklastların arasında bulunan kırmızı-bordo kireçtaşlarından alınan
örneklerden Çağlayan Formasyonu’nun yaşı Kampaniyen-Maastrihtiyen olarak
belirlenmiştir.
Çayırbağ Formasyonu (Kçb)
Bazik karakterli volkano-tortul istifin (Çağlayan Formasyonu) üzerine uyumlu olarak
gelen ikinci evreli asitik lav ve piroklastları Güven (1993) tarafından “Çayırbağ Formasyonu”
olarak adlandırılmıştır. Kuzey zonda yer alan ve Tonya GB'sında fazla geniş olmayan bir
alanda yüzeylenen Çayırbağ formasyonunun kalınlığı yaklaşık 400 m. kadardır.
Çayırbağ formasyonu başlıca sarı ayrışma yüzeyli, mavimsi gri renkli, yersel iri
kuvarslı ve ayrışmış riyolit, riyodasit, dasitlerden ve bunların piroklastlarından oluşur.
Genellikle volkanojenik dom yapıları gösteren lavlarda prizmatik kolon yapıları iyi
gelişmiştir. Formasyonda alterasyon yaygındır.
Tirebolu-Espiye arasında trakiandezitik kayalara dönüşen Çayırbağ formasyonu
üzerinde Bakırköy veya Ağıllar formasyonu uyumlu olarak bulunur.
Kampaniyen-Maastrihtiyen yaşlı Çağlayan formasyonu ile Maastrihtiyen-Paleosen
yaşlı Bakırköy ve Ağıllar formasyonları arasında yer alan asidik lavların oluştuduğu
Çayırbağ formasyonu stratigrafık konumuna göre Maastrihtiyen yaşında olmalıdır.
Bakırköy Formasyonu (KTb)
Volkanik ve volkano-tortul istifleri üstleyen türbiditik fasiyes çökelleri, Güven (1993)
tarafından Bakırköy (Artvin) yöresinde Bakırköy formasyonu olarak adlandırılmıştır. Birim
Kuzey zonda izlenir. Tonya ilçe merkezi çevresinde yüzeylenen birimin kalınlığı yaklaşık
200 m. kadardır.
Genel olarak killi, kumlu kireçtaşı, marn, şeyl ve az oranda kumtaşı ardalanmasından
oluşan formasyon doğuya doğru kumlu kireçtaşı ve resifal kireçtaşlarından oluşan Ağıllar
formasyonu ile yanal geçişlidir. Formasyonu oluşturan litofasiyeslerin ince tabakaları ve
yerel kayma yapıları eğimli bir taban üzerinde çökeldiğini gösterir.
Eosen yaşlı Kabaköy Formasyonu tarafından açısal uyumsuz olarak örtülen Bakırköy
Formasyonun yaşı fosil türlerine göre Maastrihtiyen-Alt Paleosen olarak saptanmıştır.
93
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 56: Proje Alanı ve Yakın Çevresinin Genelleştirilmiş Stratigrafik Kesiti
94
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Ağıllar Formasyonu (KTa)
Masif görünümlü resifal kireçtaşlarının oluşturduğu stratigrafik seviye Güven (1993)
tarafından Artvin dolaylarında Ağıllar formasyonu olarak adlandırılmıştır. Birim Kuzey
zonda izlenir. Tonya doğusunda Çayırbağ kuzeyi, Çalköy, Düzköy arasında bir şerit
şeklinde uzanan birimin kalınlığı 150-200 m. dolayındadır.
Ağıllar formasyonu esas olarak gri, beyaz renkli, masif veya kalın tabakalanmalı, bol
rudist kavkı ve kırıntılı resifal kireçtaşından oluşur. Özellikle Bakırköy formasyonu ile geçiş
seviyelerinde ve tabanında kumlu kireçtaşları bulunur.
Üst Kretase-Paleosen döneminde çökel havzasının sığ bir kesiminde oluşan ve
batıya doğru Bakırköy formasyonu ile yanal geçişli olan Ağıllar formasyonu üzerinde
Kabaköy formasyonu uyumsuz olarak oturur.
Formasyondan alınan örneklere, mercan formlarına ve Bakırköy formasyonu ile olan
ilişkisine dayanılarak Ağıllar formasyonuna Maastrihtiyen-Paleosen yaşı öngörülmüştür.
Kaçkar Granitoyidleri ( Kk1, Tk2 )
Doğu Karadeniz Bölgesi'nin doğu kesiminde yer alan Kaçkar Dağları, Doğu Pontid
kuzey zonu içindeki granitoyidlerin en yoğun olduğu alandır. Bu yörede geniş ölçüde Üst
Kretase yaşlı birimlerin ve daha sonraki yenilenmesi ile de Eosen yaşlı birimlerin içine
sokulan intrüzif kayalar Güven (1993) tarafından, intrüzyon yaşına bakılmaksızın Kaçkar
granitoyidleri adı ile tanımlanmıştır.
Üst Kretase yaşlı birimleri kesen ve Eosen birimleri tarafından transgrasif olarak
örtülen granitoyidler Kaçkar granitoyidi-I (Kkl), Eosen yaşlı birimler içine intrüzyon yapmış
granitoyidler Kaçkar granitoyidi-II (Tk2) olarak ayırt edilmiştir. Kaçkar granitoyidleri Çoğulu
(1970)'nun Rize granitinin karşılığıdır.
Genellikle gri, yeşilimsi gri, yer yer pembemsi renkte, çok kırıklı, çatlaklı olan
granitoyidler taneli veya porfırik dokuludur. Mineral kompozisyonları ve dokularına göre,
granit, granodiyorit, mikrogranit, kuvars porfir, kuvarslı diyorit ve diyoritler ayırtlanabilir. Üst
Kretase boyunca gelişimini sürdüren ve yerleşimlerini büyük ölçüde Paleosen sonunda
tamamlayan granitoyidler ile Eosen yaşlı Kabaköy formasyonu arasında bir aşınma düzlemi
bulunur. Eosen döneminde yenilenen granitoyid intrüzyonları ise Kabaköy formasyonunda
kontakt etkiler yapmıştır.
SENOZOİK
Kabaköy Formasyonu (Tek)
Genellikle kırıntılı çökellerle başlayan ve üst bölümünde volkano-tortul seviyelerle son
bulan istif Güven (1993) tarafından “Kabaköy Formasyonu” olarak adlandırılmıştır.
İnceleme alanının kuzeyinde geniş yayılımı olan ve 800 m.’yi aşkın bir istif oluşturan
Kabaköy formasyonu güneyde Gümüşhane-Torul arasında BKB-DKD uzanımlıdır. Birim
her iki zonda da izlenir.
Üst Kretaese yaşlı birimler üzerine taban konglomerası ile açısal uyumsuz olarak
gelen Kabaköy formasyonu; kumtaşı, kumlu kireçtaşı ve marn ara tabakaları içeren, masif
veya kalın tabakalanmalı, gri renkli andezit ile yeşilimsi gri renkli bazalt lav ve
95
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
piroklastlarının oluşturduğu bir volkano-tortul istiftir. Birim içinde prizmatik veya yastık yapılı
lavlara rastlanabilir. Genellikle koyu renkli olan volkanitlerin tabanında kılavuz niteliğindeki
sarımsı renkli bol fosilli tortulardan derlenen paleontolojik bulgulara göre Kabaköy
formasyonunun yaşı fosil türlerine göre Alt-Orta Eosen olarak belirlenmiştir.
KUVATERNER
Taraça (Qtr)-Alüvyon (Qal)-Yamaç Molozu (Qym)
Taraça oluşukları çok yaygın olmayıp Uzungöl vadisinin aşağı kesimlerinde küçük
topoğrafik çukurluklarda depolanmıştır. Zayıf tutturulmuş, kötü boylanmalı blok, çakıl ve az
oranda kumlarla oluşturulmuştur.
Daha çok büyük dere yatakları ile denize yakın düzlüklerde izlenen alüvyon birikimleri
magmatik-volkanik kayalara ait değişik boyutlarda, az yuvarlak-yuvarlak blok, çakıl ile
kumlardan oluşmuştur. Kötü boylanmalı alüvyon oluşuklarının kalınlıkları üst kotlardan
denize doğru artmaktadır.
Yamaç molozları, yamaçlarda, küçük vadilerin üst kesimlerinde, magmatik ve
volkanik kayalara ait, çoğunlukla köşeli, çok köşeli değişik boyutlardaki kocataş, blok ve iri
çakıllardan meydana gelmiş güncel oluşuklardır.
Proje sahası ve civarına ait 1/25.000 ölçekli Jeoloji Haritası EK-6’da sunulmuştur.
IV.2.2.2. Proje alanı jeolojisi, inceleme alanına ait büyük ölçekli (1/5000 ya da
varsa 1/1000 ölçekli) jeoloji haritası ile proje kapsamındaki ünitelerin kesitleri, harita
ölçekleri ve lejantları metindekine uygun olmalı, yapılan büyütme ya da küçültmeler
çizgisel ölçekte gösterilmeli, jeolojik harita ve kesitlerin harita alma tekniğine uygun
olarak hazırlanması jeolojik bilgilerin formata uygun olarak detaylandırılması,
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında 164 metre derinliğinde toplam 7adet
temel araştırma kuyusu açılmıştır. Söz konusu kuyuların yapı yerleri üzerindeki dağılımları
ÇED Raporu ekinde verilen Mühendislik Jeolojisi Raporunda sunulmuştur. Kuyuların 3
adedi regülatör yerinde, 1 adedi tünel güzergahında ve 3 adedi de santral yerinde açılmıştır.
Kuyuların tamamı düşey doğrultuda ve karotlu olarak açılmış olup, kuyu açılımında
genelde kısa metrajlı kuyularda hidrolik baskı ile ilerlemenin sağlandığı düz dolaşımlı klasik
tipteki rotary sondaj makinesi kullanılmıştır.
Tüm kuyularda kuyu çapları 76 mm. olarak gerçekleşmiştir. Temel araştırma
kuyularından sağlanan veriler yardımıyla yapı yerlerindeki formasyonların jeolojik ve
mühendislik özellikleri, geçirimlilik değerleri ve kaya sınıflama sistemleri yüzey jeolojisi ile
kıyaslanarak irdelenmiş ve yeraltı suyu ölçümleri yapılmıştır. Bu kapsamda
değerlendirmeler ÇED Raporu ekinde verilen Mühendislik Jeolojisi Raporu’nda sunulmuş
(Bkz. EK-16) olup, yapı yerlerine ait jeolojik bilgiler ise aşağıda verilmiştir.
Yapı Yerlerinin Mühendislik Jeolojisi
1. Regülatör ve Çökeltim Havuzu Yeri:
Fol dereyi iletim hattına derive etmek amacıyla inşa edilecek Çamlı Regülatörü Tonya
ilçesi güneyinde 739 m. talveg kotunda olup, beton dolgu gövde tipinde inşa edilecektir. Su
alma yapısı ve çökeltim havuzu regülatör sağ sahilinde olacaktır.
96
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Regülatör ve çökeltim havuzu yerlerinde ince ve orta tabakalı, killi-kumlu kireçtaşı,
marn, şeyl ve az oranda kumtaşı ardalanmasından oluşan Bakırköy Formasyonu
yüzeylenmektedir. Regülatör yerlerinde yüzeyleyen Bakırköy formasyonu birimleri
yumuşak kaya sınıfında olup, regülatör yerinde yeterli taşıma gücüne sahiptir. Birim
yapılacak regülatör için litolojik görünüş itibariyle geçirimsiz özellikte olup, su kaçağı
yönünden sorunsuzdur.
Açılan RSK-3 No.’lu sondaj kuyusuna göre ana kaya olarak kumtaşı-kireçtaşı-marn
birimleri bulunmaktadır. İnce-orta belirgin katmanlı, genelde orta-düşük dayanımlı, yer yer
yüksek dayanımlı, az-orta derece ayrışmış, orta-sık kırık sıklığına sahip, eklemler kil-kalsit
sıvalı genellikle kapalıdır. Açılan sondaj kuyularına ve gözlemsel incelemelere göre RQD
değeri genellikle %60-80 arasındadır.
2. İletim Hattı:
Çökeltim havuzundan sonra Fol deresi sularını yükleme havuzuna iletecek olan
Çamlı Regülatörü İletim Hattı, Fol dere vadisi sağ sahilinde çökeltim havuzu ile yükleme
havuzu arasında 3350 m. uzunluğunda iletim tüneli-1, 85 m. uzunluğunda iletim kanalı ve
1100 m. uzunluğunda iletim tüneli-2 olarak inşa edilecektir.
İletim hattının jeolojik çalışmaları ve haritalanması yapılmış, yapılan bu çalışmalar
sonucuna göre iletim tünelinin geçeceği jeolojik formasyonlar, litolojik özellikleri ve kaya
sınıflamaları aşağıda anlatılmıştır.
İletim tüneli-1 ve iletim kanalı güzergahında Bakırköy formasyonu (KTb) bulunurken,
iletim tüneli-2’de ise Kabaköy formasyonu (Tek) yer almaktadır.
İletim Tüneli-1; Yer yer kireçtaşı-kumtaşı ve volkanik ara düzeyleri ile kumtaşı-silttaşı
ardalanmasından oluşan Bakırköy formasyonu (KTb) yer alır. Birim genelde kumtaşı-silttaşı
ardalanmasından oluşur. Bazı kesimlerde çakıltaşı ara katmanlı, ince-orta katmanlı,
kumtaşı-silttaşı-marn-tüf ardalanmasından oluşur. Bazı kısımlarda da kireçtaşı ve kireçtaşı
çakıllı,
çakıltaşı
ara
katmanlı
kumtaş-silttaşı-tüf
ardalanmasından
oluşur.
Kumtaşı-silttaşı-marn ardalanması; gri-sarımsı kahverengi, taze-az ayrışmış, orta
dayanımlı-orta zayıf dayanımlıdır. Kireçtaşı ve çakıltaşı ara katmanları, açık kahverengi-gri
renkli, taze-az yarışmış, orta-yüksek dayanımlıdır. Kaya birimleri genelde ince-orta
katmanlı, orta sık-sık eklemli, süreksizlik aralıkları geniş-orta geniş, süreksizlik yüzeylerinin
açıklığı çok dar-aşırı dar-yer yer kapalı, yüzeyleri düzlemsel, pürüzlü-az pürüzlü, kalsit ve kil
sıvalı yer yer oksitlidir. RQD değerlerinin genellikle %40-75 olduğu gözlenmiştir.
İletim Kanalı; Bakırköy formasyonu (KTb) bulunmaktadır. Yer yer kireçtaşı-kumtaşı
ve volkanik ara düzeyleri ile kumtaşı-silttaşı ardalanmasından oluşur. Bazı kısımlarda da
kireçtaşı ve kireçtaşı çakıllı çakıltaşı ara katmanlı kumtaşı-silttaşı-tüf ardalanmasından
oluşur. Kumtaşı-silttaşı-marn ardalanması; gri-sarımsı kahverengi, taze-az ayrışmış, orta
dayanımlı-orta zayıf dayanımlıdır. Kireçtaşı ve çakıl taşı ara katmanları, açık kahverengi-gri
renkli, taze-az yarışmış, orta-yüksek dayanımlıdır. Kaya birimleri genelde ince-orta
katmanlı, orta sık-sık eklemli, süreksizlik aralıkları geniş-orta geniş, süreksizlik yüzeylerinin
açıklığı çok dar-aşırı dar-yer yer kapalı, yüzeyleri düzlemsel, pürüzlü-az pürüzlü, kalsit ve kil
sıvalı yer yer oksitlidir. Kanal güzergahında herhangi bir toprak akması veya heyelan
belirtisi olmayıp yamaç stabilitesi yönünden bir problem bulunmamaktadır. RQD
değerlerinin genellikle %40-75 olduğu gözlenmiştir. Kayacın jeoteknik özellikleri
kullanılarak yapılan Jeomekanik Sınıflama-RMR (Bieniawski-1989)’ya göre iyi koşullarda,
40-60 puan arasında yani ‘Orta Kaya’ sınıfına girmektedir.
97
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
İletim Tüneli-2; Güzergahta yer alan Kabaköy formasyonu; genelde andezit, bazalt,
proklastikler ve tüflerden oluşur. Koyu yeşil, koyu gri ve siyahımsı renkli, genelde az
ayrışmış-taze, dayanımlı-orta dayanımlı, orta sık, yer yer sık eklemli, süreksizlik aralıkları
geniş, süreksizlik yüzeylerinin açıklığı çok dar-dar, yer yer kapalı, yüzeyleri düzlemsel,
pürüzlü-az pürüzlü yer yer belirgin sırtlı, yer yer oksitlidir. Alterasyon zonlarında kırmızımsı
ile kirli sarımsı arası renkli, taze yüzeyleri ise koyu yeşilimsi-siyahımsıdır. Boşlukları kalsit,
zeolit ve sekonder kuvarsla doldurulmuş, alterezonlarında yer yer küçük pirit kristallerine
rastlanır. Mostralarında aşırı kırıklı zonların gözlenmediği orta sık-yer yer sık eklemli olan
spilitik bazalttaki RQD değerlerinin genellikle %60-70’dir.
3. Yükleme Havuzu:
İletim tünelinde gözlenen Kabaköy formasyonu yer alır. Burada yapılan jeofizik
çalışmalarda, alanın üst kotunda (1 ve 3 No.’lu) ve alt kotunda (2 No.’lu) olmak üzere toplam
3 adet ölçü alınmıştır. Bu ölçülerin değerlendirilmesi sonucunda yüzeyden 5-7 m. derinliğe
kadar yamaç molozu+reziduel zemin bulunurken, bunun altında yine yüzeyden 12-15 m.
derinliğe kadar az-orta derecede ayrışmış volkanik kayaç, bununda altında çok
sağlam-dayanımlı volkanik kayaçlar yer almaktadır.
Kabaköy formasyonu andezit, bazalt, piroklastikler ve tüflerden oluşur. Koyu yeşil,
koyu gri ve siyahımsı renkli, genelde az ayrışmış-taze, dayanımlı-orta dayanımlı, orta sık,
yer yer sık eklemli, süreksizlik aralıkları geniş, süreksizlik yüzeylerinin açıklığı çok dar-dar,
yer yer kapalı, yüzeyleri düzlemsel, pürüzlü-az pürüzlü yer yer belirgin sırtlı, yer yer
oksitlidir. Alterasyon zonlarında kırmızımsı ile kirli sarımsı arası renkli, taze yüzeyleri ise
koyu yeşilimsi-siyahımsıdır. Boşlukları kalsit, zeolit ve sekonder kuvarsla doldurulmuş,
altere zonlarında yer yer küçük pirit kristallerine rastlanır. Mostralarında aşırı kırıklı zonların
gözlenmediği orta sık-yer yer sık eklemli olan bu birimde RQD değerlerinin genellikle %
50-70’dir.
4. Cebri Boru:
Cebri boru güzergahında genelde bazalt-aglomera-tüf birimleri bulunmaktadır. Bu
birimler kırmızımsı kahve yer yer koyu gri renkler ile temsil edilirler. Orta-seyrek eklemli,
taze-az ayrışmalı ve yüksek-çok yüksek dayanımlıdır. Cebri borunun yerleştirileceği
yamacın ortalama eğimi 30-40 derecedir. Bu yamaçta herhangi bir toprak akması veya
heyelan belirtisi olmayıp yamaç stabilitesi yönünden bir problem bulunmamaktadır.
Ayrışma sonucu yüzeyde 1-3 m. arasında rezidüel zemin+yamaç molozu oluşukları
izlenmektedir. Beton mesnetlerin tamamen taze ve sağlam kayaçlara oturtulması gereklidir.
5. Santral Yeri:
Santral yeri, sağ sahilde yaklaşık 555 arazi kotunda yer alır. Santralın temel kotu 548
m.’dir. Bu kısımda yüzeyde 2-5 m. kalınlığında yamaç molozu+reziduel zemin bulunurken
bunun altında Kabaköy formasyonuna ait bazalt-aglomera birimleri yer alır. Koyu
kahve-yeşil, koyu gri ve siyahımsı renkli, genelde az ayrışmış-taze, dayanımlı-orta
dayanımlı, orta sık, yer yer sık eklemli, süreksizlik aralıkları geniş-kapalı, yüzeyleri
düzlemsel, pürüzlü-az pürüzlü yer yer belirgin sırtlı, yer yer oksitlidir. Alterasyon zonlarında
kırmızımsı ile kirli sarımsı arası renkli, taze yüzeyleri ise koyu yeşilimsi-siyahımsıdır.
Boşlukları kalsit, zeolit ve sekonder kuvarsla doldurulmuş, altere zonlarında yer yer küçük
pirit kristallerine rastlanır. Mostralarında aşırı kırıklı zonların gözlenmediği orta sık-yer yer
sık eklemli olan bu birimde RQD değerlerinin genellikle % 60-80’dir.
98
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. IV.2.2.3. Kitle hareketleri (heyelan/moloz akması), duyarlılık analizi, heyelan risk
haritası, heyelan yağış ilişkisi
Heyelanlar başlıca jeolojik, morfolojik, fiziksel ve insan etkisi gibi faktörlerin etkisi
altında oluşmaktadır. Bu nedenle, heyelan tipleri mekânsal ve zamansal olarak geniş bir
aralıkta farklılık sunabilmektedir. Heyelanların tipi ve mekânsal dağılımını gösteren heyelan
envanter haritaları ise, bölgesel anlamda heyelan olaylarını anlamada, ayrıntılı çalışma
yapılması gerekli hedef bölgelerin seçimine yardımcı olan ve heyelan zarar azaltma
çalışmalarının temelini oluşturan haritalardır. Buna göre proje alanı için heyelan durumunu
irdelemek amacıyla; MTA tarafından yayımlanmış olan 1/500.000 ölçekli Türkiye Heyelan
Envanteri Haritası, Trabzon Paftası özel yayınından yararlanılmıştır. Proje alanını gösterir
heyelan risk haritası Şekil 57’de verilmiş olup, söz konusu haritadan da görüleceği üzere
proje üniteleri “Aktif Derin Heyelan” ve Aktif Olmayan Derin Heyelan” bölümlerinde
kalmamaktadır.
Bunun dışında proje alanında kitle hareketleri dikkate alınarak ünite yerleri için taşıma
gücü hesapları (Bkz. EK-16) yapılmıştır. Buna göre; regülatör yerinde alüvyon kalınlığı çok
az olduğu için yapılar temel kaya üzerine oturtulacaktır. Burada açılan sondaj kuyularında
alınan karot numuneleri üzerinde yapılan tek eksenli basınç dayanımı ve nokta yükleme
deneylerine göre flişlerin basınç dayanımı (qu) =344-457 kg/cm² arasında değişmektedir ve
kitle faktörü J=0,1 olarak alınmıştır.
Tablo 34: Çamlı HES Kuyuları Kaya Mekaniği Deney Sonuçları
Tek Eksenli
Birim Hacim
Yenilme
Basınç Deneyi
Ağırlık
Yükü P (kg)
qu
(kN/m3)
(kg/cm2)
Sondaj No /
Num. No
Derinlik
(m)
RSK-1/CR-2
7.00-7.20
28.13
650
RSK-1/CR-29
7.60-8.00
25.34
12500
RSK-1/CR-30
9.50-9.70
24.85
1090
RSK-1/CR-31
10.00-10.30
26.31
10100
RSK-1/CR-32
13.00-13.20
26.06
1020
RSK-1/CR-33
14.60-14.90
26.15
11200
RSK-2/CR-2
5.10-5.20
25.07
1010
RSK-2/CR-34
1.50-1.70
25.57
1220
RSK-3/CR-20
1.80-2.00
25.28
1370
RSK-3/CR-21
3.75-4.00
24.84
1100
RSK-3/CR-22
6.70-7.00
24.81
9410
457.0
RSK-3/CR-23
8.80-8.90
25.71
8590
420.5
RSK-3/CR-24
9.30-9.60
25.22
810
Nokta Yükleme
Deneyi
Is
Kg/cm2
İzin Verilebilir
Taşıma Gücü
Kg/cm2
17
13.6
426.3
14.21
29.3
344.5
11.48
27.4
394.8
21.92
13.16
27.8
22.24
32.8
26.24
36.7
29.36
29.1
23.28
15.23
14.01
30.9
99
23.44
24.72
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 57: Proje Alanını Gösterir Heyelan Risk Haritası
100
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Duyarlılık analizi; Regülatör yerinde dere yatağında çok az (kalınlığı 1-2,5 m.
arasında) alüvyon bulunmaktadır. Alüvyon çakıllı blok şeklinde olup, çapı 10 cm.’den büyük
malzemenin toplam malzemeye oranı % 60-80 dolayındadır. Sol sahilinde nehir kotundan
3-5 m. yükseklikten sonra kalınlığı 1-5 m. arasında değişen yamaç molozu+reziduel zemin
bulunmaktadır. Bu birim; killi-kumlu çakıl şeklinde olup çakıllar kireçtaşı-kumtaş-volkanik
kayaç kökenli, köşeli-yarı yuvarlak, maksimum çakıl boyutu 20 cm., ortalama çakıl boyutu
5-10 cm.’dir. Taneler zayıf-orta derecede tutturulmuştur. Regülatör yerinde az-orta
derecede ayrışma derinliği sol sahil de 1-5 m., sağ sahilde ve alüvyonun altında ise 0.5-1
m. mertebesindedir.
Açılan sondaj kuyularına ve gözlemsel incelemelere göre; RQD değeri genellikle %
60-70 yer yerde % 40-50 arasındadır. Açılan RSK-1, RSK-2 ve RSK-3 nolu kuyulardan
alınan karotlar üzerinde yapılan tek eksenli basınç deneyi sonuçlarına göre elde edilen
veriler dikkate alındığında kayacın, jeoteknik özellikleri kullanılarak yapılan Jeomekanik
Sınıflama-RMR (Bieniawski-1989)’ya göre 51 puan (41-60 puan arasında) yani ‘Orta Kaya’
sınıfına girdiği tespitlenmiştir.
Diğer taraftan; regülatör yapısının ana kayaya oturtulması planlandığından oturma ve
şişme yönünden bir sorun beklenmemekte olup, ayrıca sıvılaşma potansiyeli de
bulunmayacağı belirlenmiştir. Proje kapsamındaki diğer yapı yerlerinin duraylılık bilgilerine
Bölüm IV.2.2.4.’de değinilmiştir.
IV.2.2.4. Proje sınırları içindeki alan için yamaç stabilitesi, yamaçlardaki kayma
hareketlerini gösteren harita, kayma analizi (hafriyat atığı olması durumunda da
uygulanmalıdır),
Yapılan gözlemsel incelemelere göre regülatör yerinde, tünel güzergahında mevcut
durumda yamaçlarda bir stabilite problemi gözlenmemiştir. Bunun dışında yapay şevlerin
duraylılığı ise stabilite analizleri ile irdelenmiştir.
Bilindiği üzere kayaçlarda stabiliteyi etkileyen en önemli unsur; tabaka yapısı ve
eklem sistemleridir. Bunun için bu formasyondan 40 adet süreksizlik ölçüleri alınmıştır.
Alınan ölçümlerin kontur diyagramı yapılarak yoğunlaşma noktaları ile sağ ve sol yaka için
kinematik analizleri, “Dips 5.0 Paket Programı” kullanılarak bulunmuştur.
Yapılan değerlendirmede; E1= 20/070, E2=80/100 ve E3=75/290 olarak tespit
edilmiştir. Analizlerde, yapılacak kazılarda uygulanacak şev oranı 1Y:3D, eklem dolguları
kil-kalsit şeklinde olduğu için içsel sürtünme açısı ()=350 (Kaya Şev Stabilitesi-Sf.25,
Maden Müh. Odası Yayını), kazı duruşu sağ yaka için N20E/72NW (1Y; 3D), sol sahil için
ise N20E/72SE (1Y; 3D) olarak alınmıştır. Yapılan bu kinematik analiz sonuçlarına göre,
regülatör yerinde bu şekilde açılacak kazılarda düzlemsel-kama tipi kayma türünde stabilite
bozuklukları oluşmayacağı belirlenmiştir. Tabaka eğimleri yatay ve yataya çok yakın olduğu
için devrilme türü bir duraysızlık beklenmemektedir. Bu kapsamda kazılarda palye
yüksekliklerinin maksimum 10 m., palye genişliklerinin ise en az 3 m. olması önerilmiştir.
Proje kapsamında yamaç molozu ve alüvyon içerisinde yapılacak kazılarda; 1 yatay/1
düşey, temel kaya içerisindeki kazılarda 1 yatay/3 düşey şev uygulamasının yeterli olacağı
öngörülmüştür. Ancak kazı esnasında izlenecek şartların durumuna göre belirtilen şev
oranlarının yerinde ve şartlara uygun olarak belirlenmesi daha uygun olacaktır.
Diğer taraftan; göl alanında mevcut durumda herhangi bir yamaç duraysızlığına
rastlanılmamıştır. Gölalanı içerisindeki kayaçların tabaka eğimleri yataya yakın olup düzgün
101
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
bir topoğrafya göstermektedir. Bu yüzden ilerde göl alanında bu konuda herhangi bir
sorunla karşılaşılmayacaktır.
Çökeltim havuzu yeri sağ sahildeki ana kaya üzerinde planlanmıştır. Burada açılan
RSK-3 No.’lu sondaj kuyusuna göre ana kaya olarak kumtaşı-kireçtaşı-marn birimleri
bulunmaktadır. İnce-orta belirgin katmanlı, genelde orta-düşük dayanımlı, yer yer yüksek
dayanımlı, az-orta derece ayrışmış, orta-sık kırık sıklığına sahip, eklemler kil-kalsit sıvalı
genellikle kapalıdır. Açılan sondaj kuyularına ve gözlemsel incelemelere göre RQD değeri
genellikle % 60-80 arasındadır. Burada açılan sondaj kuyusundan alınan karot numuneler
üzerinde yapılan tek eksenli basınç dayanımı ve nokta yükleme deneylerine göre flişlerin
basınç dayanımı (qu) =420-457 kg/cm² arasında değiştiği belirlenmiştir. Buna göre kitle
faktörü de J=0,1 olarak alınarak taşıma gücü hesaplaması (Bkz. EK-16) yapılmıştır. Yapılan
hesaplamalar sonucunda zemin emniyet gerilmesinin 14 kg/cm2 ile 29 kg/cm2 arasında
değişmekte olduğu belirlenmiştir. Bu değerler ise çökeltim havuzu için oldukça yüksek
değerlerdir.
İletim hattı boyunca tünel güzergahında 1 adet sondaj kuyusu açılmıştır. Açılan
sondaj kuyusu ve gözlemsel çalışmalara göre; iletim tüneli-1 ve iletim kanalı güzergahında
Bakırköy formasyonu (KTb) bulunurken, iletim tüneli-2’de ise Kabaköy formasyonunun
(Tek) yer aldığı belirlenmiştir.
RQD değerlerinin genellikle % 40-75 olduğu gözlenen tünel güzergahının iletim-1
bölümünde, yeraltı su tablasının nehir seviyesinin üzerinde olması ve tünelin ıslak kaya
koşullarında açılması beklenmektedir. Tünel güzergahı boyunca yüzeyden belirlenemeyen
zayıflık zonları, tünelin açımında önemli boyutta duraylılık sorunu yaratmayacak olmalarına
karşın, anında desteklenmelerinin uygun olacağı öngörülmüştür. Bunun için genişliği fazla
olan tüm zayıflık zonlarındaki gevşek malzemeler, bozuk zonların genişliğinin en az iki katı
derinliğe kadar temizlenerek betonla tıkaçlanmalıdır. Yüzeyde gözlenmeyen tünelde
gözlenebilecek fay zonlarında sistematik kaya bulonu ile çelik hasır takviyeli iki kat
püskürtme betonu uygulanmalı ve gerektiğinde çelik iksa kullanılmalıdır.
Diğer taraftan; tünel güzergahı için jeomekanik sınıflamaya göre düzeltilmiş kaya
sınıfı en kötü koşullarda RMR=31; en iyi koşullarda RMR=59 olarak bulunmuştur. Bu
değerlere göre kaya kütlesi tünelcilik ve temel açısından en kötü koşullarda “zayıf kaya” en
iyi koşullarda “orta kaya” niteliğindedir. Buna göre; tünel açımı sırasında ihtiyaç duyulacak
destekleme tipleri oransal olarak tahmin edilerek aşağıda verilmiştir.
- Orta kaya için kazı destek sistemi; Üst kalot ve stros yöntemi (tepe çekirdek
yöntemi) kullanılır. Önce tavanda başlamak üzere 1.5-3 m.’lik ilerlemeler yapılabilir. Her
patlatmadan sonra desteğe başlanmalıdır. Destek aynanın 10 m. gerisinde olacak şekilde
tamamlanmalıdır. Tavanda ve duvarlarda 1.5-2 m. aralıklarla 4 m. uzunlukta düzenli
bulonlama ile tavanda tel kafes yapılmalıdır. Tavanda 5-10 cm. ve yanlarda 3 cm.’lik
püskürtme betonu atılmalıdır.
- Zayıf kaya için kazı destek sistemi; Üst kalot ve stros yöntemi (tepe çekirdek
yöntemi) kullanılır. Önce tavanda başlamak üzere 1-1.5 m.’lik ilerlemeler yapılabilir. Destek
kazı ile birlikte aynanın 10 m. gerisinde olacak şekilde ilerlenecektir. Hem tavanda, hem de
duvarlarda 4-5 m. uzunlukta 1-1.5 m. aralı düzenli bulonlama ile birlikte tel kafes
yapılmalıdır. Tavan kemerlerinde 10-15 cm., yan duvarlarda 1cm. püskürtme beton
atılmalıdır. Gereken yerde 1.5 m. aralıklı yer yer hafif traversler yapılmalıdır.
102
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Kanal güzergahı ise Bakırköy formasyonunda bulunmaktadır. RQD değerlerinin
genellikle % 40-75 olduğu gözlenmiştir. Kanal güzergahı boyunca kayacın jeoteknik
özellikleri kullanılarak yapılan Jeomekanik Sınıflama-RMR (Bieniawski-1989)’ya göre iyi
koşullarda, 40-60 puan arasında yani ‘Orta Kaya’ sınıfına girdiği tespitlenmiştir. Kanal
güzergahında herhangi bir toprak akması veya heyelan belirtisi olmayıp yamaç stabilitesi
yönünden bir problem bulunmamaktadır. Ayrışma sonucu yüzeyde 1-3 m.’ye varan rezidüel
zemin oluşukları izlenmektedir. Beton mesnetlerin tamamen taze ve sağlam kayaçlara
oturtulması gereklidir. Kanal güzergahında yapılacak kazılarda 1 Yatay: 3 Düşey şev açısı,
palyenin yüksekliği maksimum 10 m. ve genişliği 3-4m. olarak planlanmıştır.
İletim tüneli-2 güzergahında Kabaköy formasyonu yer almaktadır. Mostralarında aşırı
kırıklı zonların gözlenmediği orta sık-yer yer sık eklemli olan spilitik bazalttaki RQD
değerlerinin genellikle % 60-70 olduğu belirlenmiştir.
Tünel güzergahı boyunca, yeraltı su tablasının nehir seviyesinin altında olduğundan
yer yer sızıntı şeklinde yeraltı suyu gelimlerine rastlanılacaktır. Tünel güzergahı boyunca
yüzeyden saptanamamış olan küçük fay zonlarıyla karşılaşılması mümkündür. Bu tip
zayıflık zonları, tünelin açımında önemli boyutta duraylılık sorunu yaratmayacak olmalarına
karşın, anında desteklenmelerini gerektirmektedir. Bunun için genişliği fazla olan tüm
zayıflık zonlarındaki gevşek malzemeler, bozuk zonların genişliğinin en az iki katı derinliğe
kadar temizlenerek betonla tıkaçlanmalıdır. Tünel giriş ve çıkış ağızlarındaki yaklaşık 20
m.’lik kesimlerde ve fay zonlarında sistematik kaya bulonu ile çelik hasır takviyeli iki kat
püskürtme betonu uygulanmalı ve gerektiğinde çelik iksa kullanılmalıdır. Bu zayıflık
zonlarında orta yerde yüksek debili su boşalımları beklenmelidir.
Jeomekanik sınıflamaya göre düzeltilmiş kaya sınıfı en kötü koşullarda RMR=54; en
iyi koşullarda RMR= 77 olarak bulunmuştur. Bu değerlere göre kaya kütlesi tünelcilik ve
temel açısından en kötü koşullarda “orta kaya” en iyi koşullarda “iyi kaya” niteliğindedir.
Buna göre destek sistemi orta kaya ve iyi kaya için şöyledir.
Orta kaya için kazı destek sistemi; Üst kalot ve stros yöntemi (tepe çekirdek yöntemi)
kullanılır. Önce tavanda başlamak üzere 1.5-3 m.’lik ilerlemeler yapılabilir. Her patlatmadan
sonra desteğe başlanmalıdır. Destek aynanın 10 m. gerisinde olacak şekilde
tamamlanmalıdır. Tavanda ve duvarlarda 1.5-2 m. aralıklarla 4 m. uzunlukta düzenli
bulonlama ile tavanda tel kafes yapılmalıdır. Tavanda 5-10 cm. ve yanlarda 3 cm.’lik
püskürtme betonu atılmalıdır.
İyi kaya için kazı destek sistemi; Tam kesit yöntemi kullanılır. 1.5 m.’lik ilerlemelerle,
desteği aynanın 20 m. gerisinde olacak şekilde tamamlanır. Tavanda yer yer 3 m.
uzunluğunda ve 2.5 m. aralıklı bulonlama ile seyrek olarak tel kafes ve gerektiği zaman
tavanda 5 cm. kalınlığında püskürtme betonu atılmalıdır.
Yükleme havuzu yapısının temelinin ana kaya üzerine oturtulması durumunda
emniyetli taşıma gücü değerinin(qemn) en az 7-8 kg/cm2 civarında olacağı
öngörülmektedir. Bu değer ise yükleme havuzu için istenen değerlerin üzerindedir.
Yükleme havuzu yerinde yapılacak kazılarda, yamaç molozu ve reziduel zeminlerde
yarma şev oranı 1Y/1D olarak, ana kayadaki yarma şevi oranı ise 1Y/3D olarak
uygulanmalıdır. Daha yüksek eğimde açılması planlanan kazılarda bulonlama(tabaka
doğrultusuna dik olacak şekilde), tel kafes, püskürtme betonu, v.b. önlemler alınmalıdır.
Ancak, kazı esnasında izlenecek şartların durumuna göre şev oranlarının yerinde ve
şartlara uygun olarak belirlenmesi daha uygun olacaktır.
103
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Cebri borunun yerleştirileceği yamacın ortalama eğimi 30-40 derecedir. Bu yamaçta
herhangi bir toprak akması veya heyelan belirtisi olmayıp yamaç stabilitesi yönünden bir
problem bulunmamaktadır. Ayrışma sonucu yüzeyde 1-3 m. arasında rezidüel
zemin+yamaç molozu oluşukları izlenmektedir. Beton mesnetlerin tamamen taze ve
sağlam kayaçlara oturtulması gereklidir.
Cebri boru güzergahı kazılarında sağlam kayada 1Y:3D şev eğiminin uygulanması
yerinde olacaktır. Ayrışmanın yoğun olduğu kesimler ile yamaç molozunun bulunduğu
kısımlarda yapılacak kazılarda 1 Yatay:1 Düşey şev açısı uygulanması yerinde olacaktır.
Santral yerinde bulunan kayaçlar çok sağlam ve dayanımlı olup, RQD değeri
%70-80’dir. Buna göre oturma miktarı 1-2 mm. civarında olacaktır. Bu oturma miktarı ise
kabul edilebilir sınırlar içerisindedir.
Santral yeri ortalama eğimi yaklaşık 400 olan bir yamacın eteğindedir. Santral yerinde
yapılacak kazılarda, şev oranı reziduel zemin ve yamaç molozu için 1Y/1D ve temel kaya
için ise 1Y/3D şev uygulanabileceği öngörülmektedir. Kayanın sağlam ve masif
kesimlerinde daha yüksek şev oranı uygulanmak istenildiğinde gerekli tedbirlerin alınması
(bulonlama, tel kafes, püskürtme betonu, vb gibi) gerekebilecektir. Bundan dolayı kazı
esnasında izlenecek şartların durumuna göre belirtilen şev oranlarının yerinde ve şartlara
uygun olarak belirlenmesi daha uygun olacaktır.
IV.2.2.5. Depremsellik ve doğal afet potansiyeli,
Proje sahası ve yakın çevresi, Bakanlar Kurulu’nun 18 Nisan 1996 tarih ve 96/8109
sayılı kanunu ile yürürlüğe girmiş “Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası”na göre 4. derece
deprem bölgesi sınırları içerisinde (Bkz. Şekil 58) kalmaktadır.
Trabzon il sınırları içerisinde kalan bölge, aktif fay-deprem ilişkisi açısından ele
alındığında, inceleme alanında “Türkiye Diri Fay Haritası”nda da (MTA-1992) görüldüğü
gibi proje yapılarını etkileyecek diri faylar ve yıkıcı özellikte deprem yapabilecek aktif
fayların bulunmadığı görülmektedir. Sahaya en yakın fay sistemi, Kuzey Anadolu fay zonu
olup, kuş uçuşu 103 km uzaklıktadır.
Trabzon ilinde 1881-1986 yılları arasında Deprem Araştırma Dairesi kayıtlarına göre
53 adet deprem meydana gelmiştir. Magnitüdü 5.0’den büyük deprem sayısı 23 adet olarak
gerçekleşmiştir. İnceleme alanının deprem tehlikesi (% olarak) sırasıyla: Magnitüdü 5.0
olan deprem olma olasılığı 49 yılda % 96,1, 97 yılda % 99.8; magnitüdü 6.0 olan deprem
olma olasılığı 49 yılda % 75, 97 yılda % 93,7; magnitüdü 7.0 olan deprem olma olasılığı 49
yılda % 44,7, 97 yılda % 69 dur.
Bu hususlar dikkate alındığında projede uygulanacak yatay deprem ivmesinin 0.10 g
alınması uygun olacaktır. Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası ve proje alanının içinde yer
aldığı Trabzon ilinin Deprem Haritası Şekil 59’da, Diri Fay Haritası ise Şekil 59’da verilmiştir.
Çalışma alanı içerisinde yapılacak tüm yapı işlemleri Deprem Yönetmeliği’ne uygun
yapılacaktır. Ayrıca proje kapsamında “Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkındaki
Yönetmelik”ve “Deprem Bölgelerinde Yapılacak Binalar Hakkındaki Yönetmelik”
hükümlerine uyulacaktır.
104
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 58: Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası ve Proje Alanını Gösterir Trabzon İli Deprem Haritası
Kaynak: www.deprem.gov.tr
105
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
PROJE ALANI
Şekil 59: Diri Fay Haritası
Kaynak: MTA,1992
106
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Doğal Afetler;
Proje alanını sınırları içerisinde bulunduran Trabzon ilinde meydana gelmiş doğal
afetler; heyelan, sel/su baskını olarak kendini göstermektedir. Bu olayların en yoğun
yaşanıldığı ilçeler Akçaabat, Araklı, Çaykara, Düzköy, Hayrat, Maçka, Merkez, Of,
Sürmene ve Yomra ilçeleridir. Bunun dışında kaya düşmesi ve çığ gibi afet olayları da
Trabzon ilinde görülebilen olaylardır.
Heyelan veya Toprak Akması; Kayalardan, döküntü örtüsünden veya topraktan
oluşmuş kütlelerin, yerçekimi etkisi altında yerlerinden koparak yer değiştirmesine heyelan
denir. Trabzon ilinde özellikle yüksek eğim, jeolojik yapı (kalın toprak örtüsü), aşırı yağış,
bilinçsiz kazılar ve tarımsal etkenler heyelan ve akmalara neden olmaktadır. Trabzon ili,
Türkiye’de heyelan nedeniyle en fazla konut nakli veren bir ildir. Trabzon ilinde heyelan riski
% 62’dir. Proje alanının içinde yer aldığı Tonya ilçesi için belirlenmiş olan Heyelan Risk
Haritasına Bölüm IV.2.2.3’deyer verilmiştir. Harita’dan da görüleceği üzere proje üniteleri,
heyelan riski altında kalmayan topoğrafya üzerinden geçiş yapacak şekilde tasarlanmıştır.
Sel veya Taşkın; Suyun doğal ya da yapay yatağından taşarak tehlikeye neden olan
doğal afettir. Bazı seller birkaç gün içerisinde meydana gelebildiği gibi, ani sellerde suların
kabarmasına neden olabilmektedir. Trabzon ili genelinde sıkça ani seller oluşmaktadır.
Tablo 35: Trabzon İlinde Meydana Gelen Doğal Afet Olayları (1929-2012)
Kaynak: Trabzon İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, 2012.
Diğer taraftan; Trabzon ilinde 2011 yılı içerisinde işlem yapılmış olan afet türlerinin
ilçelere göre dağılımı ise aşağıdaki tabloda ve grafiklerde sunulmuştur.
107
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Tablo 36: Afet Türlerinin 2011 Yılına Ait İlçelere Göre Dağılımı
Kaynak: Trabzon İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğü, 2012.
Şekil 60: Afet Türlerinin 2011 Yılına Ait İlçelere Göre Dağılım Grafiği
108
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 61: Doğal Afetlerin Dağılım Grafiği
Heyelan ve Su Baskını Olaylarını Önleyebilmek Üzere Yapılması Gerekenler:
 Heyelan riski taşıyan alanlarda kazı yapılmamalıdır. Kazı yapılması zorunlu ise
mutlaka ıslah çalışmaları veya sanat yapılarının önceden yapılması gereklidir.
 Yöresel orman ağaçları kesilerek yerine çay, kivi vb. gibi ürünler dikilmemelidir.
 Kalın toprak örtüsü bulunan dik yamaçlarda yerleşim alanı vb. oluşturulmamalıdır,
mümkünse bu alanlar yöre özelliklerine uygun olarak ağaçlandırılmalıdır.
 Drenajlar sık sık kontrol edilerek her zaman açık bulundurulmalarına dikkat
edilmeli, gerekli alanlarda derin drenajlar yapılmalıdır.
 Nehir ve dere yatakları mutlaka ıslah edilmeli, derelerin üzeri kapatılmamalıdır.
 Dere kesitleri daraltılmamalıdır.
Proje kapsamında planlanan alanlar için 3194 sayılı kanun ile 7269 sayılı kanun
hükümleri uygulanacaktır. Bunun dışında; faaliyete yönelik olası doğal afetleri önlemek
maksadıyla önerilen metotlara Bölüm V.1.8 ve Bölüm V.1.11.‘de yer verilmiştir.
IV.2.2.6. Jeolojik-Jeoteknik etüt raporu (proje kapsamındaki tüm ünitelerin
detaylı jeoteknik etütleri),
Yatırımı planlanan proje kapsamında “Çamlı Regülatörü ve HES Projesi Mühendislik
Jeoloji Raporu” hazırlanmış olup, söz konusu rapor ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-16)
sunulmuştur.
ÇED sürecini takiben, 19.08.2008 tarih ve 10337 sayılı Mülga Bayındırlık ve İskan
Bakanlığı (Afet İşleri Genel Müdürlüğü) Genelgesi ve 11.11.2008 tarih ve 13171 sayılı
Makam Olur’u doğrultusunda sahanın afet riskinin de değerlendirildiği imar planına esas
jeolojik-jeoteknik etüt raporları hazırlattırılacak olup, ilgili Kuruma onaya sunulacaktır.
109
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Hazırlanarak onaya sunulacak etüt raporunun içeriğinde; kapağı, amaç ve kapsamı,
imar durumu, afet durumu, yerleşime uygunluk durumu, sonuç ve öneriler bölümü, onay
sayfası, yerleşime uygunluk paftası, Bölgesel Jeoloji Haritası (1/100.000 ölçekli), inceleme
alanının jeolojisi ve jeoloji haritası bölümleri yer alacaktır.
IV.2.3. Hidrojeolojik özellikler (yeraltı su seviyeleri; halen mevcut her türlü
keson, derin, artezyen vb. kuyu; emniyetli çekim değeri; suyun fiziksel, kimyasal,
bakteriyolojik özellikleri; yeraltı suyunun mevcut ve planlanan kullanımı, debileri,
proje alanına mesafeleri),
Trabzon ilinde yeraltı suyu hemen hemen bütün önemli akarsuların mansap
kesimindeki alüvyon sahalarda meydana gelmektedir. İldeki yeraltı suyu emniyetli rezervi
130 hm3/yıl’dır.
DSİ 22. Bölge Müdürlüğü’nce verilen verilere göre il sınırları içinde kalan yeraltı
sularının drenaj alanları km2 olarak aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 37: Trabzon İl Sınırları İçerisinde Kalan Yeraltı Sularının Drenaj Alanları
Yeri
Drenaj Alanı (km2)
Yomra Deresi
101 km2
Fol Deresi
İskefiye (Çarşıbaşı) Deresi
Söğütlü Deresi
Değirmendere
Yanbolu Deresi
Manahoz Deresi
Karadere
Baltacı Deresi
Solaklı Deresi
İyidere
Kaynak: DSİ Bölge Müdürlüğü Verileri, 2011.
184 km2
56 km2
141 km2
1061 km2
171 km2
136 km2
730 km2
380 km2
760 km2
1074 km2
Tablo 38: Trabzon İli Sınırları İçinden Denize Dökülen Akarsuların Mansap Akiferlerinin YAS Rezervleri
ve Miktarları
Akarsuyun Adı
Yeraltı Suyu
Rezervi (hm3)
6,1
5
2
3,4
Açılan Kuyu Adedi
Akhisar deresi
12
Fol deresi
6
Çarşıbaşı deresi
6
Söğütlü deresi
19
Değirmendere
21
26
çayı
Yomra deresi
3
3
Yanbolu çayı
6
8
Karadere
15,6
8
Manahoz çayı
7,2
6
Solaklı deresi
18,8
4
Baltacı deresi
13,2
2
İyidere çayı
17
4
Kaynak: DSİ Bölge Müdürlüğü Verileri, 2011.
110
Kullanılan YAS
Miktarı (hm3)
6
3,08
0,6
6
Kuyular iptal
edilmiştir.
x
3,8
7,3
1,2
5
1,4
4,5
Kullanılabilir YAS
Miktarı (hm3)
1,92
1,4
2
X
x
2,2
8,3
6
13,8
11,8
12,5
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Proje sahası Doğu Karadeniz Havzası kollarından olan Fol dere vadisinde yer
almaktadır.
Fol Deresi Akiferi: Trabzon ili Vakfıkebir ilçesinin içinden denize dökülen Fol
deresinin mansap bölümünde oluşmuş olan silt, kil, kum, çakıl ve küçük blok karmaşığından
oluşan alüvyon yeraltı suyu işletmesine elverişli akifer özelliğindedir. Akifer alanın
uzunluğu; devlet karayolu köprüsünden membaya doğru 5000 m., genişliği; 100-250 m.
kalınlığı; akarsuya paralel bir hat boyunca 4 noktada yapılan jeofizik çalışmalara göre 17-30
m.’dir. Vakfıkebir ilçesinin içme ve kullanma suyu ihtiyacını karşılamak için İller Bankası
tarafından akifer alanında açılan 6 adet su sondaj kuyusunda22-32 m. olarak su seviyesi
ölçülmüştür. Açılan su sondaj kuyularında statik su seviyesi 1.40-2.50 m. dinamik su
seviyesi 6.00-18.00 m. kuyu verimleri 15.00-45.00 l/s arasında tespit edilmiştir.
Proje sahasında yer alan jeolojik formasyonlar akifer kayaç niteliği taşımamakla
birlikte yeraltı suyu seviyesinin kayaçlarda yüzeye yakın olduğu söylenebilir. Proje alanında
hidrojeolojik açıdan değer kaydedebilecek akan dere, üzerinde HES yapımı planlanan Fol
deredir. Fol derenin yapımı planlanan Çamlı regülatör yerindeki ortalama yüzeysel akış
debisi (EİEİ rasat yıllığına göre) 5.00 m3/s’dir. Proje alanının beslenme kaynağını dağlara
düşen kar yağışının yavaş yavaş erimesi sonucu oluşan dereler ve yeraltı suyu boşalımları
oluşturur. Her iki sahil boyunca gelişmiş olan küçük dereler, bu kırık hatları ve eklemler
boyunca gelişen yeraltı suları ile beslenir. Proje alanında yüzeylenen kireçtaşları geçirimli
özellikte olup, genelde akifer özelliği taşırlar. Bu nedenle yan derelerde izlenen yüzey akış
miktarları ana havzada birim alandan gelen su miktarı ile orantılı değildir. Yeraltı suyu
seviyesi, vadilere göre oldukça alt kotlarda bulunan akarsuyu beslemektedir.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında 164 metre derinliğinde toplam 7 adet
temel araştırma kuyusu açılmış ve yeraltı suyu ölçümleri yapılmıştır. Proje kapsamında
açılan temel sondaj kuyularında elde edilen yeraltı su seviyesinin 1.00 ila 15.00 m. arasında
değişiklik gösterdiği (Bkz. Tablo 39) belirlenmiştir.
Tablo 39: Proje Kapsamında Açılan Temel Sondaj Kuyularına İlişkin Karakteristikler
KUYU
NO
KUYU YERİ
DER. (m)
KOT
(m)
GEÇİLEN SEVİYELER
YASS
RSK-1
Regülatör
Yeri
15.00
748
Alüvyon+(Kumtaşı-Marn-Kumlu
Kireçtaşı)
1.50
RSK-1
Regülatör
Yeri
10.00
750
Alüvyon+(Kumtaşı-Marn-Kumlu
Kireçtaşı)
1.30
RSK-3
Regülatör
Yeri
15.00
750
IT-SK-1
İletim Tüneli
55.00
800
SSK-1
Santral Yeri
20.00
555
SSK-2
Santral Yeri
19.50
560
SSK-3
Santral Yeri
19.50
555
111
Alüvyon+(Kumtaşı-Marn-Kumlu
Kireçtaşı)
Yamaç
Molozu+(Tüf+Aglomera)+(Kumlu
Kireçtaşı-Kumtaşı)
Yamaç
Molozu+(Bazalt-Aglomera)
Yamaç
Molozu+(Bazalt-Aglomera)
Yamaç
Molozu+(Bazalt-Aglomera)
1.00
15.00
3.00
4.50
2.50
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Söz konusu proje alanı ve çevresinde içme ve kullanma suyu amaçlı kullanılan yeraltı
suyu kaynaklarının olup olmadığı, olması halinde söz konusu yeraltı su kaynaklarının
projeden etkilenip etkilenmeyeceğini irdelemek üzere Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Devlet
Su İşleri Genel Müdürlüğü, 22. Bölge Müdürlüğü’ne görüş sorulmuştur. Bu bağlamda 22.
Bölge Müdürlüğü’nden 26.12.2013 tarih ve 781658 sayı ile gelen görüş yazısında; “ … Fol
deresi vadisinde birçok su kaynağı bulunduğu, Fol deresinin membasında ve su toplama
havzasında yer alan tesisin Vakfıkebir ilçesinin içme ve kullanma suyunun sağlandığı Fol
deresi akiferinin yukarı havzasında bulunduğu, akiferler ve yukarı havzalarında; “167 sayılı
Yeraltısuları Hakkında Kanun”, “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği”, “Yeraltısularının
Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkındaki Yönetmelik” ve “İçme Suyu Temin
Edilen Akifer ve Kaynakların Koruma Alanlarının Belirlenmesi Hakkındaki Yönetmelik” ve
“İçme Suyu Temin Edilen Akifer ve Kaynakların Koruma Alanlarının Belirlenmesi Hakkında
Tebliğ”de belirtilen kanun ve yönetmeliklerin uygulandığı belirtilmiştir. Ayrıca Yukarı Havza
koruma önlemi olarak;
1. Akifer alanını kirletecek her türlü sıvı ve katı atığın hiçbir şekilde ortama
boşaltılmaması,
2. Yapılacak çalışmalarda yeraltı ve yerüstü su kaynaklarına kesinlikle zarar
verilmeyecek şekilde hareket edilmesi gerektiği,
3. Sıvı atıklar için oluşturulacak fosseptik çukurunun sızdırmazlığının sağlanarak
atıkların ortamdan emniyetli bir şekilde boşaltılarak uzaklaştırılması gerektiği
belirtilmiştir.
Görüş yazısında; “Proje alanının bulunduğu bölgede ve yakın civarda çok sık görülen
kaynak suyu boşalımları nedeniyle, akarsu membasına herhangi bir nedenle hiçbir şekilde
sızıntı suyunun akmamasının sağlanması gerektiği belirtilmiştir.
Ayrıca ilgi yazıda, “bölgede ana kayayı oluşturan volkanik ve metamorfik kayaçların
değişik yönlerde gelişen çatlak ve kırık sistemlerine sahip olduğu, genelde dolgusuz olan
çatlakların birbirleriyle de irtibatlı ve çatlak suyu depolanması için uygun ortam oluşturduğu,
çatlak suların topoğrafyada bulmuş olduğu zayıf zonlardan yüzeye sızarak kaynak sularını
oluşturmakta olduğu” bilgisi verilmiştir. “Çatlak suları; ortamının su dengesi, su seviyesi alt
ve üst kotlarına dışarıdan olabilecek fiziki müdahalelerle oluşan boşluklar nedeniyle
bozulabilir. Çatlak suları da bu alanlara yönelerek su seviyesinin düşmesine, dolayısıyla su
kaynaklarının kurumasına neden olabilir. Projenin işletmesinde su kaynaklarına ve
akarsulara olumsuzluk verecek hiçbir uygulama ve işletme şeklinin yapılmaması gerektiği,
ayrıca şantiye binası diğer alanların büyük bir kısmının eski bir heyelan kütlesi tabanında
bulunduğu düşünülerek tünel açımı esnasında oluşan su boşalımlarının (her su boşalımının
koordinatı alınmalı, debi ölçümü yapılmalı ve tünel haritası ile birlikte Bölge Müdürlüğüne
bildirilmelidir) dikkatle takip edilmesi, su kaynaklarının yer değiştirmesi sonucu eski
heyelanda hareketliliğe neden olunabileceğinin göz önünde bulundurulması gerektiği”
belirtilmiştir.
Projeye yönelik yürütülecek faaliyetler sırasında yerleşim yerlerinin içme suyunu
karşıladıkları kaynak ve kaptajların bulunması halinde gerekli önlemler yatırımcı firma
tarafından alınacaktır. Faaliyetten dolayı içme ve kullanma suyunun zarar görmesi halinde
bu suyun başka kaynaklardan temin edilmesi sağlanacaktır.
112
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. IV.2.4. Hidrolojik özellikler (yüzeysel su kaynaklarından, göl, dalyan akarsu ve
diğer sulak alanların fiziksel, kimyasal, bakteriyolojik ve ekolojik özellikleri, bu
kapsamda akarsuların debisi ve mevsimlik değişimleri, su toplama havzası
oligotrofik, mezotrofik, ötrofik, distrofik olarak sınıflandırılması, sedimantasyon,
drenaj, tüm su kaynaklarının kıyı ekosistemleri), projenin kurulacağı su
kaynağının/kaynaklarının uzun yıllara ait aylık ortalama değerleri (m3/sn), akım
gözlem istasyonları ve regülatör yerlerini temsil eden uzun yıllara ait aylık akım
değerlerinin, ilgili kurum (bu verilerin temin edildiği kurum) onayı alınarak
sunulması, projenin üzerinde gerçekleştirilen suyun herhangi bir göl ekosistemini
besleyip beslemediği hakkında bilgi,
Trabzon ilinin başlıca akarsuları; Değirmendere, Karadere, Solaklı deresi ve Baltacı
deresi’dir. İl sınırları içerisinde yer alan akarsular doğudan batıya doğru sırasıyla; İyidere,
Baltacı deresi, Solaklı deresi, İvyon, Kemerli, Sargana, Kestil ve Civa dereleri, Sürmene
(Manahoz) deresi, Koha deresi, Karadere, Yanbolu deresi, Bodemiş, Falkoz, Arsin,
Varvara, Kalafa ve Şana dereleri, Değirmendere, Kuzgun (Tabakhane) ve Zağnos dereleri,
Kisarna ve Hacıbeşir dereleri, Yıldızlı deresi, Söğütlü deresi, Üstürkiya, Haldanoz,
İspandan, Akçakale, Vartan, İskefiye, Glida ve Kirazlık dereleri, Fol deresi, Çamlık ve
Akhisar deresi’dir.
Trabzon ilinin yerüstü suyunu oluşturan bu akarsular ve diğer küçük akarsuların il
çıkışı toplam ortalama akımları 3.486 hm³/yıl’dır. Yerüstü suyunu oluşturan bu akarsular ve
diğer küçük akarsuların toplam yüzeyleri ise 1.097 ha’dır.
Tablo 40: Trabzon İlinin Başlıca Akarsuları ve Ortalama Akımlar
Başlıca Akarsular
Ortalama Akım (hm³/yıl)
Değirmendere
560
Karadere
434
Solaklı Deresi
605
Baltacı Deresi
352
Diğerleri
1.535
TOPLAM
3.486
Kaynak: DSİ 22.Bölge Müdürlüğü, 2011.
Akarsuların yıl içindeki rejimleri çok değişkendir. Akarsu kol uzunluğunun kısalığı,
akış eğiminin fazlalığı ve yağışın yoğunluğu, akarsuların feyezan akımlarına kolayca
ulaşmasını sağlamaktadır. Trabzon ilinde yer alan akarsulara ait yağış alanı ve yıllık
ortalama su potansiyeli aşağıdaki tabloda verilmiştir.
113
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 41: Trabzon İlindeki Akarsulara Ait Yağış Alanı ve Yıllık Ortalama Su Potansiyeli
Sıra No
Akarsu Adı
Yağış Alanı (km2)
1
Akhisar
135
Yıllık Ortalama Su
(hm3)
88
2
Fol
200
130
3
Kirazlık (Çanakçı)
77
45
4
İskefiye
72
40
5
Söğütlü
265
112
6
Yıldızlı
126
71
7
Değirmendere
1061
560
8
Şana
71
46
9
Yomra
105
68
10
Yanbolu
290
189
11
Karadere
735
434
12
Küçükdere
118
116
13
Sürmene
235
230
14
Solaklı
760
605
15
Baltacı
380
352
16
Diğer küçük dereler
Toplam
Yeraltı Suyu
Toplam Su
Potansiyeli
Kaynak: DSİ 22.Bölge Müdürlüğü, 2011.
680
400
5310
3486
-
130
5310
3616
Trabzon ilinin başlıca gölleri ise; Uzungöl, Sera Gölü ve Çakırgöl’dür. Diğer küçük
göllerle birlikte bu göllerin toplam yüzeyleri 63 ha’dır.
Diğer taraftan; proje alanının içerisinde yer aldığı Tonya ilçesi sınırlarında ise büyük
akarsu ve göl yoktur. Tonya ilçesi Fol deresi havzasında (Bkz. Şekil 62) yer almaktadır.
İlçede en önemli akarsu Fol deresidir. Fol deresi Tonya'nın güneyinde Kürtün ilçesi
sınırlarındaki Erikbeli Tepesi'nden doğmaktadır. Kuzeye doğru Tonya topraklarını geçtikten
sonra Vakfıkebir İlçesi merkezinden Karadeniz'e dökülmektedir. İkinci önemli akarsu
Toksar tepesinden kaynağını alarak Beşikdüzü İlçesinden denize dökülen Çamlık deresidir.
Akarsuların rejimi düzenli değildir. Bahar aylarında karların erimesi ile su miktarı artar. Yaz
aylarında azalır.
Fol dere üzerinde yapılacak olan Çamlı Regülatörü ve HES projesinin tek maksadı
enerji üretmektir. Yapılacak olan tesislerden enerji amacı dışında bir kullanım söz konusu
olmayacaktır.
114
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
PROJE ALANI
Şekil 62: Trabzon İli Hidroloji Havzası
115
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Akım Gözlem İstasyonları
Çamlı Regülatörü ve HES Projesinin su kaynağını, 22 No.’lu Doğu Karadeniz
Havzasında yer alan Fol deresi teşkil etmektedir.
Fol deresi; proje yağış alanı güneyinde yer alan Gez Tepe (2342 m), Tolluoğlu Tepe,
ve Ziyaret Tepe (2072 m) eteklerinden doğan irili ufaklı çok sayıda derelerin birleşmesinden
oluşmaktadır. Fol dere; en önemlileri olan Kurtlusu dere ve Fındıcak derenin birleşmesiyle
oluşur. Bu noktadan sonra irili ufaklı birçok dere ile birleşen Fol dere Kuzey istikametine
doğru akar. Karadeniz’e dökülen Fol derenin Regülatör yerindeki yağış alanı 103.58 km²
dir.
Çamlı Regülatörü ve HES’in su potansiyeli hesaplarında 2228 No.’lu Fol deresi
Bahadırlı ve 22 - 58 No.’lu Görele D.-Cücen Köprü Akım Gözlem İstasyonu (AGİ)
değerlerinden faydalanılmıştır. EİE tarafından işletilen 2228 No.’lu Fol Deresi Bahadırlı
AGİ’nin gözlem süresi 1962-1966, 1968-1991 ve 1993-2003 yıllarıdır. 22 - 58 No.’lu Görele
D.-Cücen Köprü AGİ, 1979 yılında açılmış olup halen işletilmektedir. AGİ’nin 1989-1991
arası değersizdir. 1980-1989 arası ise sürekli olup değerlendirilmiştir. Bunun dışında
1992-2001 arası da ilgili hesaplamalarda değerlendirilmiştir. Proje alanında ve çevresinde
yer alan Akım Gözlem İstasyonları (AGİ), Şekil 63'deki hidrometeorolojik bulduru
haritasında verilmiştir. Akım Gözlem İstasyonlarına ait karakteristik bilgiler ve gözlem
periyotları ise Tablo 42'de verilmiştir.
PROJE ALANI
Şekil 63: Proje Alanı ve Çevresine Ait Hidrometeorolojik Ağ
116
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Tablo 42:Akım Gözlem İstasyonlarına Ait Karakteristik Bilgiler ve Gözlem Periyotları
İSTASYO
N NO
AKARSUYUN İSTASYONUN
ADI
ADI
İŞLETEN
KURULUŞ
KOT
(m)
YAĞIŞ
ALANI
km2
AÇILDIĞI
YIL
İSTASYO
DEĞERLİ
NUN
YIL SAYISI
DURUMU
2206
DEĞİRMEN
DERE
KANLIPELİT
EİE
257,0
737,2
1950
Kapalı
39
2228
FOL DERESİ
BAHADIRLI
EİE
17,0
191,4
1960
Açık
40
22-45
KALENİMA
DERESİ
HELVACIK
DSİ
40,0
248,7
1994
Açık
9
22-58
GÖRELE
DERE
CÜCEN
KÖPRÜ
DSİ
300,0
162,7
1979
Açık
18
22-59
KALYON
DERE
ÇİFT DERE
DSİ
250,0
125,6
1979
Kapalı
21
22-61
ALTIN DERE
ORTAKÖY
DSİ
450,0
267,3
1979
Kapalı
19
22-86
DEĞİRMEN
DERE
ÖĞÜTLÜ
DSİ
160,0
847,4
1983
Açık
11
22-88
MAÇKA
DERE
ORMANÜSTÜ
DSİ
770,0
169,4
1984
Kapalı
13
Su temini çalışmalarında; 2228 No.’lu Fol Deresi Bahadırlı Akarsu Gözlem
İstasyonunun (AGİ) günlük akım değerleri yağış alanı oranı ile Fol Deresi üzerinde 755 m.
kotunda yapılması tasarlanan regülatör yerine taşınarak hesaplanmıştır. 2228 No.’lu
AGİ’nin gözlem süresi 1962-1966,1968-1989 ve 1993-2010 yıllarıdır. (2228 no’lu AGİ’nin
akımları 1962 yılından başlamasına rağmen 1980-2010 arasının kullanılması yeterli
görülmüştür. Çünkü, seçilen periyot proje çalışması için gerekli olan en az 25 yıl şartını
sağlamakta olup, aynı zamanda son yıllardaki kurak periyodu da içine almaktadır. Yine
1960’lı ve 1970’li yılların sulak periyodunun dışında kalınması, projenin akımlarının
emniyeti açısından uygun görülmüştür). Eksik olan 1990, 1991 ve 1992 su yıllarına ait
günlük akım değerleri çevrede bulunan 22–58 No.’lu Görele D.-Cücen Köprü AGİ’den
yararlanılarak hesaplanmaya çalışılmıştır. 2228 ve 22-58 AGİ’lerin günlük doğal
akımlarından ortak olan yıllardaki akımları kullanılarak günlük korelasyon çalışması
yapılmıştır.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi su kaynağının uzun yıllara ait aylık ortalama
akım verileri
Çamlı Regülatörü ve HES projesi için akım değerlendirmeleri, 1980-2012 yılları
arasında kalan 33 yıllık döneme ait Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden alınan onaylı
aylık verilerini içermektedir.
Projenin kurulacağı su kaynakları dikkate alınarak belirlenmiş olan uzun yıllara ait
aylık ortalama akım değerleri için, Orman ve Su İşleri Bakanlığı, DSİ Genel Müdürlüğü Etüt,
Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığının onayı (Bkz. EK-17) alınmış olup, söz konusu
aylık ortalama akımlar Tablo 43’de verilmiştir.
Çamlı Regülatör yeri Fol deresi kesit alanında 1980-2012 yılları arasında kalan 33
yıllık döneme ait gözlenen uzun yıllar aylık ortalamalar ile gözlenen aylık ortalama akım
değeri 2.196 m3/s (Bkz. Şekil 64)’dir.
117
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Tablo 43: Çamlı Regülatörü ve HES Yeri Aylık Ortalama Akımları
118
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 10
9
8
Akım (m3/s)
7
6
5
4
Ortalama Akım = 2.196 m3/s
3
2
1
2011
2012
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1990
1989
1988
1987
1986
1985
1984
1983
1982
1981
1980
0
Şekil 64: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Akarsu Kesit Alanında Gözlenen Uzun Yıllar Aylık Ortalama
Akım Miktarı Grafiği
Şekil 64’deki çizelgede ayrıntılı olarak aylık ortalama, aylık en düşük ve aylık en
yüksek akım değeri ortaya konulmuştur. 1980-2012 yılları arasında kalan 33 yıllık döneme
ait gözlenen uzun yıllar aylık ortalama değeri 2.196 m3/s, en düşük aylık ortalama akım
değerinin yıllık ortalaması ise 0.663 m3/s ve en yüksek aylık ortalama akım değerinin yıllık
ortalaması ise 5.491 m3/s olarak belirlenmiştir.
Tablo 44: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Akarsu Kesit Alanında 1980-2012 Yılları Arasında Gözlenen
Aylık Akım Verileri
Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Aylık Akımlar
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran Temmuz Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
Aralık Ortalama
(m 3 /s)
Ortalama
1,793
2,470
3,815
4,203
2,141
1,797
0,911
0,697
1,196
2,074
2,977
2,272
2,196
Minimum
0,330
1,140
1,580
1,620
0,830
0,390
0,250
0,210
0,140
0,770
0,410
0,290
0,663
Maksimum
3,850
5,350
7,360
8,710
5,430
4,860
2,100
1,620
3,600
6,970
8,030
8,010
5,491
119
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Çamlı Regülatörü
Aylık Ortalama Akım 1980-2012
5
Aylık Ortalama Akım (m3/s)
4,203
3,815
4
2,977
3
2,470
2,141
2
0,911
1
2,272
2,074
1,797
1,793
1,196
0,697
Aralık
Kasım
Ekim
Eylül
Ağustos
Temmuz
Haziran
Mayıs
Nisan
Mart
Şubat
Ocak
0
Aylar
Şekil 65: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Aylık Ortalama Akım Miktarları Grafiği
Şekil 66: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Aylık Akım ve Mevsimlik Akım % Grafiği
Tüm akım değerlendirmeleri göz önüne alındığında Çamlı Regülatör yeri, Fol deresi
için yüksek akım dönemini Kasım, Aralık, Şubat, Mart ve Nisan aylarını içeren 5 aylık
dönem; düşük akış dönemi için ise ortalama değerlerin altında kalan Mayıs, Haziran,
Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Ocak aylarını içeren 7 aylık dönem belirlenmiştir.
Buna göre; deredeki doğal hayatın idamesine yönelik olarak Çamlı Regülatöründen
sonra bırakılacak çevresel akış miktarı (can suyu) şu şekildedir: Şubat, Mart, Nisan, Kasım
ve Aralık ayları süresince 0,400 m3/s, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve
Ocak ayları süresince 0,263 m3/s’dir. Bu kapsamda hazırlanan Çamlı Regülatörü ve
Hidroelektrik Santrali Projesi ve Diğer Hidrolik Faaliyet Talepleri İçin Değerlendirme
Raporu, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’ne sunulmuş (Bkz. EK-13) olup,
120
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. sunulan rapor kapsamında Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar
Genel Müdürlüğü’nden alınan olumlu görüş yazısı ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-27)
sunulmuştur.
OCAK
ŞUBAT
MART
NİSAN
MAYIS
HAZİRAN
TEMMUZ
AĞUSTOS
EYLÜL
EKİM
KASIM
ARALIK
Tablo 45: Çamlı Regülatöründen Sonra Tüm Uzmanların (Ekolog, Hidrojeolog, Hidrobiyolog) Etkileşimli
Değerlendirmesi Sonucu Ortak Görüşlerini Yansıtan Can Suyu Miktarları
Y.
ORT
Ortalama
1.793
2,470
3,815
4,203
2,141
1,797
0,911
0,697
1,196
2,074
2,977
2,272
2,196
Q_Can
(önerilen)
(m3/s)
0,263
0,400
0,400
0,400
0,263
0,263
0,263
0,263
0,263
0,263
0,400
0,400
Q_Can/YOA
(%)
12,00
18,22
18,22
18,22
12,00
12,00
12,00
12,00
12,00
12,00
18,22
18,22
Proje kapsamında bırakılacak çevresel akış miktarlarının kayıt edilmesi için,
debimetre takılacak ve yapılacak ölçümler altı aylık periyotlarla DSİ Bölge Müdürlüğü’ne
sunulacaktır. Ayrıca Proje kapsamında Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği ile HES
Projeleri ve Diğer Hidrolik Faaliyetler Değerlendirme Raporunda belirtilen ve alınması
gereken tüm önlemlerin alınması sağlanacaktır.
IV.2.5. Yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve planlanan kullanımı, varsa havza
özelliği (içme, kullanma, sulama suyu, elektrik üretimi, baraj, göl, gölet, su ürünleri
üretiminde ürün çeşidi ve üretim miktarları), proje alanının içme ve kullanma suyu
temin edilen kıta içi yüzeysel su havzasında kalıp kalmadığı, söz konusu derenin
herhangi bir içme suyu kaynağını besleyip beslemediği, içme suyu kaynaklarına
mesafeleri, söz konusu dereden içme ve kullanma suyu alınıp alınmadığı, 1/25000 lik
topografık haritada gösterimi,
Çamlı Regülatörü ve HES proje alanı Doğu Karadeniz Bölgesinde, Trabzon ili, Tonya
ilçesi sınırları içerisinde yer almaktadır. Tonya ilçesi ise Fol deresi havzasında kalmakta
olup, hidroloji havzasını gösterir harita Şekil 62’de sunulmuştur.
Proje kapsamında kullanılması öngörülen Fol deresi yüzeysel su kaynağı ve bölgede
yer alan diğer yüzey sularının mevcut ve planlanan kullanımını tespit etmek amacıyla DSİ
22. Bölge Müdürlüğü’nden görüş alınmıştır. Söz konusu görüş yazısına Bölüm IV.2.3.’de
(Bkz. EK-27) değinilmiştir.
Bunun dışında; Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde yatırımı planlanan Çamlı
Regülatörü ve HES Proje alanının membaında, Fol deresi üzerinde, yatırım programına
alınmış herhangi bir proje bulunmamaktadır. Diğer taraftan; proje alanının mansabında Fol
deresi üzerinde Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilmiş master
planı hazır olan 3 adet proje bulunmaktadır. Söz konusu projelere ilişkin bilgiler Tablo 7’de
verilmiştir.
121
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Proje alanı ve çevresini gösterir yüzeysel su kaynakları, Fol dere havzasındaki
mevcut ve planlanan diğer projeler Şekil 67’de verilmiştir.
Şekil 67: Proje Alanı ve Çevresini Gösterir Yüzeysel Su Kaynakları ve Yüzey Suyu Projeleri
122
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Regülatörden mansap alanlara kadar proje sahası, Tonya ilçe merkezinin hemen
memba bölümlerinden başlamaktadır. Bu bölümden Tonya ilçesi çıkışı olan ve Tonya Süt
Fabrikası yanına kadar olan güzergah boyunca Fol deresi üzerinde su hakkı tesisini
gerektirecek bir proje ve faaliyet tespit edilmemiştir.
Proje sahası, DSİ tarafından Fol deresi akiferi olarak tanımlanmış sahaların dışında
sahalar olup, yeraltı suyu temin edilen sahalardan değildir. Yine proje sahasında
izinli-izinsiz açılmış işletilen derin kuyu, keson kuyu varlığı tespit edilmemiştir.
Diğer taraftan; proje sahasında halen faaliyette olan veya balıkçılık amaçlı su
kullanma hakkı alınmış herhangi bir projede yoktur. Ayrıca içme suyu temin amaçlı alınmış
herhangi bir tahsisde bulunmamaktadır.
Etüt sahasında projeli bir sulama olmadığı gibi santrifüj ve motopomp vasıtası ile
yapılan sulama gözlenmemiş olup, yapılan sulamalarında el ile açılan basit toprak kanallar
vasıtası ile yapıldığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda; yüzeysel su kaynaklarının mevcut ve
planlanan kullanımını belirlemek amacıyla arazide yapılan çalışmalar ve Kurum Kuruluşlar
ile yapılan yazışmalar neticesinde Su Kullanım Hakları Planlama Raporu hazırlanmış ve
Trabzon 22. Bölge Müdürlüğü tarafından (Bkz. EK-14 ve EK-27) onaylanmıştır.
Arazide yapılan çalışmalar sırasında proje sahasında; biri Tonya ilçesi çıkışında
derenin sol sahilinde, diğer ikisi de Karaağaçlı köyü sınırları içerisinde olmak üzere üç adet
tek taşlı değirmenin var olduğu tespit edilmiştir.
Tonya ilçe merkezi, Orta mahallede dere mevkiinde olan değirmen, hali hazırda
işletilmese de basit onarımlar ile kullanılabilecek durumda olup, diğer iki değirmen ise
Karaağaçlı köyündeki Yakıt İstasyonunun hemen yanındadır. Bu iki değirmen yan yana
inşa edilmiş olup, iki ayrı kanal vasıtası ile su alarak çalıştırılmaktadır.
Hoşarlı köyü dere mevkiinde bulunan biri derenin sağ sahilinde diğeri sol sahilinde
karşılıklı konumdaki diğer iki değirmen proje sahası dışında yer almakta olup, tasarlanan
faaliyetlerden etkilenmesi söz konusu değildir.
Tek taşlı değirmenlerin bir tanesinin çalışması için gerekli su miktarı 40 lt/sn’dir. Proje
sahasındaki üç adet değirmenden ikisi santral sahasına yakın bir konumda, yan yana yer
almaktadır. Bu iki değirmen bölgenin şu anda aktif olan değirmenlerinden olup, ilçe halkı
tarafından yoğun olarak kullanılmaktadır.
Karaağaçlı köyü içerisinde yer alan bu iki değirmenin sağlıklı olarak faaliyetlerini
sürdürebilmesi için regülatörden her biri için 40 lt/s olmak üzere, toplamda 80 lt/s suyun
bırakılması gerekli görülmektedir. Tonya ilçe merkezindeki diğer değirmen belirtilen bu
değirmenlerin membasında kaldığından bırakılan bu suyu kullanacaktır. Bu sular Fol
deresine bırakılacak can suyuna ilave olarak dereye bırakılacaktır.
Regülatör, Tonya ilçe merkezinin hemen memba bölümlerinde yer almakta olup, bu
bölümde dere güzergahında DSİ tarafından taşkın koruma amaçlı inşa edilmiş olan tesisler
mevcuttur. DSİ 22. Bölge Müdürlüğü’nden temin edilmiş ve Fol deresi boyunca
çalışmalarına başlanılmış olan taşkın koruma projesi Şekil 68‘de verilmiştir.
123
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 68: DSİ 22. Bölge Müdürlüğü Tarafından Yürütülen Taşkın Koruma Projesi
124
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Proje sahasında tahsisi alınmış veya fiili olarak kullanım amaçlı su alınmadığı gibi,
DSİ tarafından tanımlanmış olan akifer sahaları da yoktur.
Ayrıca proje alanında gerçekleştirilen arazi çalışmaları sırasında, içme suyu temin
edilen kaptajların varlığı gözlenmemiştir. ÇED Raporu ekinde sunulan kurum görüşlerinde
de belirtildiği üzere içme suyu temini amaçlı bir tahsisin olmadığı da tespit (Bkz. EK-27)
edilmiştir.
Mansap Su Hakları kapsamında değerlendirilmiş olan ve ilgili derelere bırakılacak
kullanım suyu ihtiyacına ilave olarak; deredeki doğal hayatın idamesine yönelik olarak
bırakılacak can suyu da hazırlanmış olan “Hidroelektrik Santral Projeleri ve Diğer Hidrolik
Faaliyet Talepleri İçin Değerlendirme Raporu”nda değerlendirilmiş ve bırakılması önerilen
miktarlar tespit edilmiştir. Buna göre; Çamlı Regülatöründen sonra bırakılacak çevresel akış
miktarı (can suyu) Şubat, Mart, Nisan, Kasım ve Aralık ayları süresince 0,400 m3/s, Mayıs,
Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Ocak ayları süresince 0,263 m3/s olarak
öngörülmüştür. Bu kapsamda Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar
Genel Müdürlüğü’nden alınan görüş yazısı ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-13 ve EK-27)
sunulmuştur.
Yapılması planlanan projenin su kaynaklarının su kalitesini ortaya koymak ve ileri ki
süreçte izleme ve değerlendirmelerini takip etmek amacıyla memba ve mansap dikkate
alınarak; “Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği” EK-5 Tablo 5’e göre Fol deresinden
numune alınarak yüzey suyu analizi yaptırılmıştır. İlgili analiz sonuçları ÇED raporu ekinde
(Bkz. EK-18) verilmiştir.
Proje alanı 31.12.2004 tarih ve 25687 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
girmiş olan ve 30.11.2012 tarih ve 28483 sayı ile son değişikliği yayımlanan “Su Kirliliği
Kontrolü Yönetmeliği”nin içme ve kullanma suyu temin edilen kıta içi yüzeysel sulardaki
kirletme yasaklarıyla ilgili 16-20’nci maddelerinde belirtilen alanlarda kalıp kalmadığı
incelenecek olursa; Yönetmelik; Madde 17-Mutlak Koruma Alanını, Madde 18 – Kısa
Mesafeli Koruma Alanını, Madde 19 – Orta Mesafeli Koruma Alanını ve Madde – 20 Uzun
Mesafeli Koruma Alanını tanımlar. Proje sahasında ilgili maddelerde tanımlanan alanlar
bulunmamaktadır.
Proje kapsamında 26.11.2005 tarih ve 26005 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan “Tehlikeli
Maddelerin Su ve Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliği” ile 08.06.2010
tarih ve 27605 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 11.07.2013 tarih ve
28704 sayı ile son değişiklik yapılan “Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı
Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik “hükümlerine uyulacaktır.
IV.2.6. Toprak özellikleri ve kullanım durumu (toprak yapısı, arazi kullanım
kabiliyeti, sınıflaması, taşıma kapasitesi, toprak işleri için kullanımı, doğal bitki
örtüsü olarak kullanılan mera, çayır vb.),
Proje alanına ait arazi kullanım durumu haritası rapor ekinde (Bkz. EK-2) verilmiştir.
Rapor ekinde verilen haritaya göre proje alanının IV. sınıf, VI. sınıf ve VII. sınıf arazilere
sahip mera, kuru tarım, fındık ve orman arazilerinden oluştuğu görülmektedir.
125
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 46: Proje Alanı Arazi Kullanım Durumu
Arazi Kullanım Haritasına Göre
Şimdiki Arazi Kullanımı
Toprak Arazi
Özellikleri
Arazi Kullanım
Sınıfı
Kuru tarım (nadassız) + Mera+
Fındık + Orman
NMZfO
IV, VI, VII
İletim Kanalı
Fındık + Kuru tarım (nadassız) +
Orman
ZfNO
VII
Yükleme Havuzu
Fındık + Kuru tarım (nadassız) +
Orman
ZfNO
VII
Cebri Boru
Fındık + Kuru tarım (nadassız) +
Orman
ZfNO
VII
Santral Binası
Fındık + Kuru tarım (nadassız) +
Orman
ZfNO
VII
Regülatör Ulaşım Yolu
Kuru tarım (nadassız) + Mera
NM
IV
Şantiye Alanı
Kuru tarım (nadassız) + Mera
NM
IV
Kazı Fazlası Malzeme
Alanı
Fındık + Kuru tarım (nadassız) +
Orman
ZfNO
VII
Bitkisel Toprak Depolama
Alanı
Fındık + Kuru tarım (nadassız) +
Orman
ZfNO
VII
Kırma-Eleme-Yıkama
Tesisi ve Hazır Beton
Tesisi
Fındık + Kuru tarım (nadassız) +
Orman
ZfNO
VII
Çamlı Regülatörü ve HES
Regülatör
Yukarıdaki tabloda tüm ünitelerin toprak arazi özellikleri verilmiş olup, tespiti yapılmış
toprak özellikleri ve erozyon durumlarının detayları aşağıda verilmiştir.
Büyük Toprak Grubu: G: Gri Kahverengi Podzolik Topraklar
G14.2
NM
IVe
Toprak Özelliklerinin Kombinasyonu:14 Derinlik: Orta Derin (90-50), Eğim:% D12-20
Erozyon Derecesi:2: Orta Su Erozyonu
Şimdiki Arazi Kullanımı: N: Nadassız Kuru Tarım M:Mera
Arazi Kullanım Kabiliyeti: IV. Sınıf
Alt sınıf: e: Eğim ve erozyon zararı
Büyük Toprak Grubu: G: Gri Kahverengi Podzolik Topraklar
G18.2
MN
VIe
Toprak Özelliklerinin Kombinasyonu: 18: Derinlik: Orta Derin (90-50 cm), Eğim: % E 20-30
Erozyon Derecesi: 2: Orta Su Erozyonu
Şimdiki Arazi Kullanımı: M:Mera N: Nadassız Kuru Tarım
Arazi Kullanım Kabiliyeti: VI. Sınıf
Alt sınıf: e: Eğim ve erozyon zararı
126
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Büyük Toprak Grubu: G: Gri Kahverengi Podzolik Topraklar
G23.3
ZfNO
VIIes
Toprak Özelliklerinin Kombinasyonu: 23: Derinlik: Sığ (50-20 cm), Eğim: % F 30+
Erozyon Derecesi:3: Şiddetli Su Erozyonu
Şimdiki Arazi Kullanımı: Zf: Fındık N: Nadassız Kuru Tarım O: Orman
Arazi Kullanım Kabiliyeti: VII. Sınıf
Alt sınıf: es: Eğim ve erozyon zararı, Toprak yetersizliği (Taşlılık, tuzluluk ve alkalilik)
Toprak Sınıflaması:
Gri-Kahverengi Podzolik Topraklar: Bu topraklarda yüzeyde ince bir organik kat ve
bunun altında açık renkli mineral toprak bulunur. Alt toprakta kil birikmesi görülür. Toprak
reaksiyonu genellikle orta asittir. Bu toprakların verimliliği ana maddeye bağlı olarak büyük
ölçüde değişiklik gösterir. Bu toprakların kireçlenme ve gübrelenmesi iyi sonuç verir.
Arazi Kullanım Kabiliyet Sınıflaması:
IV. Sınıf Araziler:
Bu sınıftaki topraklar kültür bitkileri, çayır mera ve orman için kullanılabilir. IV. sınıf
topraklarda;
(1) Dik eğim,
(2) Şiddetli su veya rüzgar erozyonuna maruzluk,
(3) Geçmişteki erozyonun şiddetli olumsuz etkileri,
(4) Sığ toprak,
(5) Düşük rutubet tutma kapasitesi,
(6) Ürüne zarar veren sık taşkınlar,
(7) Uzun süren göllenme veya yaşlık,
(8) Şiddetli tuzluluk ve sodiklik,
gibi özelliklerden bir veya birkaçının sürekli etkilenmesi sonucu, kültür bitkileri için
kullanım sınırlıdır.
VI. Sınıf Araziler:
Bu sınıfa giren toprakların fiziksel koşulları gerektiğinde tohumlama, kireçleme,
gübreleme ve kontur karıkları, drenaj hendekleri, saptırma yapıları ve su dağıtıcıları ile su
kontrolü gibi çayır veya mera iyileştirmelerinin uygulanmasını pratik kılar.
Bu sınıftaki toprakların;
(1) dik eğim.
(2) ciddi erozyon zararı.
(3) geçmişteki erozyonun olumsuz etkileri.
(4) taşlılık,
(5) sığ kök bölgesi.
(6) aşırı yaşlık ve taşkın.
(7) düşük rutubet kapasitesi.
(9) tuzluluk veya sodiklik.
gibi düzeltilemeyecek sürekli sınırlandırmaları vardır. Bu sınırlandırmaların bir veya
birden fazlasının bulunduğu topraklarda kültür bitkilerinin yetiştirilmesi uygun değildir.
127
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
VII. Sınıf Araziler:
Bu sınıfa giren topraklar,
(1) Çok dik eğim,
(2) Erozyon,
(3) Toprak sığlığı,
(4) Taşlılık,
(5) Yaşlık,
(6) Tuzluluk veya sodiklik,
gibi kültür bitkilerinin yetiştirilmesini engelleyen çok şiddetli sınırlandırmalara sahiptir.
Fiziksel özellikleri tohumlama ve kireçleme yapmak, kontur karıkları, drenaj hendekleri,
saptırma yapıları ve su dağıtıcıları tesis etmek gibi iyileştirme, koruma ve kontrol
uygulamalarına elverişli olmadığından, çayır ve mera ıslahı için kullanılma olanakları da
oldukça sınırlıdır.
Erozyon Durumu:
Topraklarda büyük tahribata yol açan erozyon, toprak materyalinin koparılıp
taşınmasıdır.
Önerilen projenin etki alanının erozyon durumunu içeren Arazi Kullanım Durumu
Haritası ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-2) sunulmuştur. Buna göre değişik derecede
erozyona maruz kalan alanlar aşağıda verilmiştir.
Orta derecede (2) erozyona maruz alanlar; Regülatör, Regülatör Göl Alanı, Ulaşım
Yolu, Şantiye Alanı.
Şiddetli (3) derecede erozyona maruz alanlar; İletim Kanalı, Kazı Fazlası Malzeme
Alanı, Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Tesisi Alanı, Bitkisel Toprak Depolama
Alanı, Yükleme Havuzu, Cebri Boru, Santral Binası.
Proje kapsamında 5403 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu” ve 4342
sayılı “Mera Kanunu”nun ilgili hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca Su Ürünlerinin korunması için
1380 sayılı “Su Ürünleri Kanunu” hükümlerine ve bunu tadil eden 3288 sayılı Kanun, buna
dair Yönetmelik ve 35/1 nolu Su Ürünleri sirküleri hükümlerine uyulacaktır.
Proje alanında yer alacak tarım arazileri için 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi
Kullanımı Kanunu kapsamında ve mera alanları için ise 4342 sayılı Mera Kanunu’nun 14.
Maddesi gereğince tahsis amacı değişikliği yapılmasını sağlamak üzere Gıda, Tarım ve
Hayvancılık İl Müdürlüğü’ne başvurularak gerekli izinler alınacaktır.
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında; Devletin hüküm
ve tasarrufu altında ve Hazinenin özel mülkiyetinde olan araziler ile kamu kurumlarına,
gerçek ve tüzel kişilere ait olan arazilerin mülkiyet hakkı kullanılırken toprağın; bitkisel
üretim fonksiyonu, endüstriyel, sosyo-ekonomik ve ekolojik işlevlerinin tamamen, kısmen
veya geçici olarak engellenmemesi amacıyla faaliyetler sırasında, bu kanunun öngördüğü
tedbirler alınacaktır. Ayrıca, proje uygulama aşamasında tarımsal veya tarım dışı
faaliyetlerden kaynaklanan toprağı kirletici ve bozucu olumsuzlukların giderilmesi için
gerekli önlemlerin de alınması sağlanacaktır. Dolayısıyla projenin inşaat ve işletme
aşamalarında toprakta herhangi bir kirliliğe sebebiyet verilmeyecektir. Ancak olası bir sızıntı
128
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. döküntü durumunda Bölüm VIII.1.’de belirtilen Sızıntı-Dökülme Acil Durum Müdahale
Planı’na uyulacaktır.
IV.2.7. Tarım alanları (tarımsal gelişim proje alanları, sulu ve kuru tarım
arazilerinin büyüklüğü, ürün desenleri ve bunların yıllık üretim miktarları, ürünlerin
ülke tarımındaki yeri ve ekonomik değeri),
Tonya ilçesinin ekonomisi, genellikle tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Tarım
ürünlerinden en çok mısır, fasulye, patates gibi tarım ürünleri yetiştirilir. Sahile yakın
köylerde fındık yetiştirilse de büyük bir toplam tutmamaktadır.
Tarım çalışmaları, genel olarak hayvancılıkla bağlantılı olarak sürdürülmektedir.
Üretilen ürünlerin büyük bir bölümü hayvanların beslenmesi sırasında tüketilir. Ayrıca
yaklaşık 9000 hektar arazi, çayır ve mera olarak kullanılmaktadır. Bu meralardan kesilen
otlar hayvanların kışlık yiyeceği için kurutularak saklanır.
Tonya ilçesi sınırları içerisinde yer alan Orta mahallede, derenin sol sahili boyunca
cep şeklindeki tarım arazileri mevcuttur. Bu alanlar yöre insanının günlük ihtiyacını
karşılamaya yönelik sebze tarımı yapılan alanlardır.
Fol deresi kıyısı boyunca toplam 20 da’lık (2 ha) bir alanda halk sulaması yapılarak
arazilerin mevsim şartlarına göre sulama yapılmasına müsait olduğu tespit edilmiş olup, bu
sahalarda sebze tarımı yapılmakta olduğu belirlenmiştir.
Proje alanında tarımı yapılan ve sulanması muhtemel alanlarda ekilmekte olan
ürünler mısır ve fasulye olduğu yapılan etütler esnasında tespit edilmiştir.
Tonya ilçesindeki tarım alanlarının kullanış amaçlarına göre dağılımı aşağıdaki
tabloda verilmiştir.
Tablo 47: Tonya İlçesindeki Tarım Alanlarının 2012 Yılına Ait Kullanılış Şekli
Tarla Alanlarının Kullanılış Şekli
Toplam Tarım Alanı
Tarla Alanı
Miktar(Ha)
2572,1
Ekilen
1656,3
Nadas
-
Sebzelikler
256,2
Fındık
650
Çay
0
Zeytinlikler
0
Ceviz
6
Çilek
1,1
Kivi
0,5
Diğer Toplu Meyve
2
Kaynak: Trabzon Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü, 2012 Çalışma Raporu.
129
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 48: Tonya İlçesi 2013 Yılına Ait Tarım Alanları
İl
İlçe
Trabzon
Tonya
Tarım Sınıflaması
Alan (dekar)
Toplam Alan
23.714
Tahıllar ve Diğer Bitkisel Ürünlerin Ekilen Alanı
14.469
Nadas Alanı
0,00
Sebze Bahçe Alanı
2.565
Meyveler, İçecek ve Baharat Bitkilerinin Alanı
6.680
Kaynak: TUIK, 2013.
Tablo 49: Tonya İlçesi Bitkisel Üretim Ürünleri
Ürün Tipi
Tahıllar ve Diğer
Bitkisel Ürünler
Sebzeler
Ürün Tipi
Meyveler, İçecek
ve Baharat
Bitkiler
Fasulye
Ekilen Alan
(Dekar)
400
Hasat Edilen Alan
(Dekar)
400
72
Verim
(kg/da)
180
Mısır (Dane)
Mısır (Silajlık)
Patates
9.969
1.100
3.000
9.969
1.100
3.000
2.054
4.400
7.488
206
4.000
2.496
Barbunya
Fasulye (Taze)
190
-
95
-
Fasulye (Taze)
700
-
349
-
Hıyar (Sofralık)
2
-
30
-
Kabak (Sakız)
Lahana
(Karayaprak)
Marul (Göbekli)
30
-
12
-
1.600
-
1.120
-
1
-
1
-
Pırasa
42
-
34
Ürün Adı
Toplu
Meyveliklerin
Alanı (Dekar)
Toplam Ağaç
Sayısı/Meyve Veren
Ağaç Sayısı
Üretim (ton)
Armut
-
22.000/17.500
350
Ağaç
Başına
Ortalama
Verim (kg)
20
Ayva
-
400/400
6
15
Elma (Golden)
-
11.100/10.700
535
50
Elma (Amasya)
-
2.500/2.400
53
22
Elma (Diğer)
9
1.135/615
11
18
Dut
-
180/180
5
28
Ceviz
61
11.890/10.550
222
21
İncir
-
910/880
21
24
Erik
-
5.950/5.800
128
22
Fındık
6.594
325.000/275.000
448
2
Kivi
5
250/100
2
20
Ürün Adı
Üretim (ton)
Kiraz
1
100/50
-
-
Kestane
-
1.300/1.300
26
20
Muşmula
-
1.100/1.100
6
5
3
145/45
-
-
Trabzon Hurması
Kaynak: TUIK, 2013.
130
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tarımsal Gelişim Projeleri
Trabzon ilinde 64 adet tarımsal kalkınma, 23 adet su ürünleri kooperatifi olmak üzere;
toplam 87 adet tarımsal amaçlı kooperatif mevcuttur. Diğer taraftan ilde, 5200 sayılı Yasa
ile kurulan 13 adet üretici birlikleri, 5996 sayılı Kanun ile kurulan 3 adet yetiştirici birlikleri ve
1163 sayılı Kanun ile kurulan 3 adet kooperatifler birliği bulunmaktadır. Trabzon ilinde,
ilçelere göre kooperatif dağılımları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 50: Trabzon İli’ne Bağlı İlçeler ve Kooperatif Dağılımları
İlçeler
Kooperatif Adedi
Toplam
Tarımsal Kalkınma
Su Ürünleri
Akçaabat
6
7
13
Arsin
1
1
2
Araklı
2
1
3
Çarşıbaşı
1
2
3
Çaykara
4
-
4
Düzköy
4
-
4
Dernekpazarı
1
-
1
Beşikdüzü
1
1
2
Hayrat
3
-
3
Köprübaşı
2
-
2
Maçka
11
-
11
Of
15
1
16
Sürmene
1
3
4
Şalpazarı
3
-
3
Merkez
2
5
7
Tonya
4
-
4
Vakfıkebir
1
1
2
Yomra
2
1
3
Toplam
64
23
Kaynak: Trabzon Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü, 2012 Çalışma Raporu.
87
Bunun dışında Trabzon ilinde 2 kooperatif yatırım, 2 kooperatif rehabilitasyon
kooperatif projeleri programına alınmıştır.
Tablo 51: Trabzon İlinde Yatırım ve Rehabilitasyon Projeleri
Kooperatif Adı
Transfer 2012
Rehabilitasyon 2012
2012 Yatırım KASDEP
S.S Of Tarımsal Kalk.
*
Koop.
S.S. Hasko (Hamsi köy)
Tarımsal K.K.
S.S. Tonya ve Bütün
*
köyleri Tar. K.K.
S.S. Sütpınar Simenli
Köyleri Tar. K.K.
Kaynak: Trabzon Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü, 2012 Çalışma Raporu.
131
*
*
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 52: 2012 Yılı Yatırım ve Transfer Programından Desteklenen Kooperatifler
Kooperatif Adı
Uyguladığı Proje ve
Konusu
S.S. Sütpınar - Simenli
Köyleri Tar. K.K.
S.S Of Özçay Tarımsal
Kalk. Koop.
Destekleme Miktarı
Transfer (TL)
Rehb.-Yatırım (TL)
10 t/g S.H:D.M.Ort. Mülk.
100*2 Süt Sığırcılığı
-
788.320,00
150 t/g Çay Fabrikası
-
1.950.000,00
S.S. Hasko (Hamsi köy)
Tarımsal K.K.
40 t/g Süt Fabrikası
-
-
S.S. Tonya ve Bütün
Köyleri Tar. K.K.
70 t/g Süt Fabrikası
-
290.000,00
-
3.028.320,00
TOPLAM
Kaynak: Trabzon Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü, 2012 Çalışma Raporu.
Proje alanında yapılan etütler sonucu saptanan bitki deseni ve dağılımı aşağıdaki
tabloda verilmiştir.
Tablo 53:Mevcut Sulama Sahasındaki Sulanan Arazi Miktarı ve Dağılımı
Yetiştirilen
Bitkiler
Ekim
Sahası (Ha)
Dağılım (%)
SEBZE
2,00
100
Toplam
2,00
100
Tenebbüt
Müddeti
05 / 05- 30 / 09
Kaynak: Su Kullanım Hakları Planlama Raporu, 2012.
IV.2.8. Orman Alanları (ağaç türleri ve miktarları (m2), kapladığı alan
büyüklükleri ve kapalılığı bunların mevcut ve planlanan koruma ve/veya kullanım
amaçları, 1/25.000 ölçekli Memleket ve Meşcere haritası), varsa 1/10000 ölçekli
Orman Kadastro haritası,
Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde bulunan proje alanı, Trabzon Orman Bölge
Müdürlüğü, Trabzon Orman İşletme Müdürlüğü’nün, Tonya Orman İşletme Şefliği
sınırlarına girmekte olup, Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü’nden temin edilen ÇED
İnceleme ve Değerlendirme Formu ÇED Raporu (Bkz. EK-24) ekinde verilmiştir.
Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü’nden alınan ÇED İnceleme ve Değerlendirme
Formu’na göre proje alanının orman sayılan alan miktarı yaklaşık 9005 m2 olarak tespit
edilmiştir.
Orman alanlarında kamulaştırma söz konusu olmadığından, ormanlık alanlar için
6831 sayılı Orman Kanunu’nun 16 ve 17 nci maddeleri gereğince izin alınacak olup, izin iş
ve işlemleri Orman Genel Müdürlüğü’nün ilgili talimatları doğrultusunda yürütülecektir.
İnceleme ve Değerlendirme Formu’na göre değerlendirme aşağıdaki tabloda verilmiştir.
132
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 54: İnceleme ve Değerlendirme Formuna Göre Proje Alanı Meşcere Durumu
Meşcere Seri
Adı
Meşcere Bölme
Numarası
Tonya Serisi, 68,
69, 70, 87, 88,
103, 104, 115,
116, 117 nolu
bölmeler
Tonya
Meşcere
İşletme Şekli
Meşcere Mevcut
Ağaç Cinsleri
Meşcere Tipleri
Kz: Kızılağaç
Gn: Gürgen
L: Ladin
Kn: Kayın
Dy: Diğer
Yapraklılar
GnKnDybc2
Z
Kzc2
LKnDybc2
KzDybc2-3
KzLDybc2-2
Kzbc2
Lbc3
LKnDycd3
KzDycd2-1
Koru
Kaynak: Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü, OİDF.
Proje alanına ait 1/25.000 ölçekli Memleket ve Meşcere Haritası ÇED Raporu ekinde
(Bkz. EK-1 ve EK-4) verilmiş olup, 1/10.000 ölçekli Orman Kadastro Haritası ise Orman
İnceleme Değerlendirme Formu ekinde (Bkz. EK-24) sunulmuştur.
Proje sahası Orman İnceleme Değerlendirme Formunda belirtildiği üzere; muhafaza
ormanları, gen koruma alanları, bilimsel çalışmalar için ayrılmış araştırma ormanı,
araştırma istasyonu, kent ormanları, endemik ve korunması gereken nadir ekosistem
alanları, tohum meşceresi alanlarında ve etki mesafesinde kalmamaktadır. Ayrıca proje
alanı 6831 sayılı Orman Kanununun 18. maddesindeki yangın görmüş orman alanı,
gençleştirmeye ayrılmış veya ağaçlandırılan sahalar ile baraj havzasında da
kalmamaktadır.
Proje sahası orman alanlarına ait değerlendirmeler; Orman Yüksek Mühendisi
Mustafa Yaşar İNAN tarafından yapılan çalışmalar ile desteklenmiştir. Buna göre proje
alanının girdiği orman işletme şeflikleri, meşcere tipleri tespit edilmiştir.
Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü, Trabzon Orman İşletme Müdürlüğü’nün Tonya
Orman İşletme Şefliği amenajman planının (2008-2027 uygulama yıllarını içeren) meşcere
haritasında, Çamlı HES’in, regülatör, iletim hattı ve cebri borunun geçtiği bölme no.’ları,
meşcere tipleri, kapalılıkları ve alanları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 55: Proje Ünitelerine Ait Meşcere Tipleri, Kapalılık Durumu ve Bölme Numaralarına Göre
Kapladıkları Alan (Tonya Orman İşletme Şefliği Amenajman Planına Göre)
Bölme No
Meşcere Tipi
REGÜLATÖR
115
Z
LKzcd2
116
Su
Z
MAKSİMUM SU KOTU
115
Z
Su
116
Z
YAKLAŞIM TÜNELİ GİRİŞİ
87
Yol
Açıklamaları
Ziraat
Ladin Kızılağaç Yaşlı Koru
Fol Deresi
Ziraat
Ziraat
Fol Deresi
Ziraat
Kapalılık Oranı (%)
41-70
Alanı (m2)
1502
748
457
1480
1209
882
2775
254
133
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Bölme No
Meşcere Tipi
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Açıklamaları
Kapalılık Oranı (%)
İLETİM KANALI
KzDybc2
Kızılağaç Diğer Yapraklılar Genç Koru
41-70
Z
Ziraat
KzDybc2
Kızılağaç Diğer Yapraklılar Genç Koru
41-70
69
Z
Ziraat
YÜKLEME HAVUZU
Gürgen Kayın Diğer Yapraklılar Genç
GnKnDybc2
41-70
68
Z
Ziraat
CEBRİ BORU
Gürgen Kayın Diğer Yapraklılar Genç
GnKnDybc2
41-70
68
Yol
HES
Gürgen Kayın Diğer Yapraklılar Genç
68
GnKnDybc2
41-70
KAZI FAZLASI MALZEME ALANI
86
Z
Ziraat
BİTKİSEL TOPRAK DEPOLAMA ALANI
115
Z
Ziraat
KIRMA-ELEME-YIKAMA
115
Z
Ziraat
ŞANTİYE ALANI
115
Z
Ziraat
YAPILACAK ULAŞIM YOLU
116
Z
Ziraat
İŞLETME ŞEFLİĞİ TOPLAMI
68
LKzcd2
GnKnDybc2
KzDybc2
Toplam
Z
Su
Yol
Toplam
Alanı (m2)
255
43
278
62
863
138
1352
211
2565
12621
3000
1761
3215
3752
39423
748m2
4780 m2
533 m2
6061 m2 Verimli Koru Ormanları
6061 m2 Ormanlık Alanlar
31558 m2
1339 m2
465 m2
33362 m2 Açık Alanlar
39423 m2 İŞLETME ŞEFLİĞİ TOPLAMI
TRABZON ORMAN BÖLGE MD. TRABZON İŞLETME MD.
TONYA İŞLETME ŞEFLİĞİNDE
PROJENİN ÇALIŞMA ALANI
134
39423 m2
39423 m2
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
IV.2.9. Koruma alanları (Milli Parklar, Tabiat Parkları, Sulak Alanlar, Tabiat
Anıtları, Tabiatı Koruma Alanları, Yaban Hayatı Koruma Alanları, Biyogenetik Rezerv
Alanları, Biyosfer Rezervleri, Doğal Sit ve Anıtlar, Tarihi, Kültürel Sitler, Özel Çevre
Koruma Bölgeleri, Özel Çevre Koruma Alanları, Turizm Alan ve Merkezleri, Mera
Kanunu kapsamındaki alanlar, Projenin korunan alanlara uzaklıklarının 1/100.000'lik
ölçekli haritada gösterilmesi),
Çamlı Regülatörü ve HES, Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Tesisi Projesi,
Türkiye’nin kuzeydoğusunda, Doğu Karadeniz Bölgesinde, Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları
içerisinde Fol deresi üzerinde yer almaktadır.
Proje alanı ve çevresindeki koruma alanlarının tespitinde; Orman ve Su İşleri
Bakanlığı’nın resmi web sitesinden alınan korunan alanlara ait haritaya göre (Bkz. Şekil 69),
ava açık ve yasak alanlar haritası (Bkz. Şekil 70), çevre düzeni planı (Bkz. EK-3), orman
inceleme değerlendirme formu (Bkz. EK-24), meşcere haritası (Bkz. EK-4) ve arazi
kullanım haritası (Bkz. EK-2) dikkate alınmış olup, bu çalışmalarımız arazi gözlemlerimiz ve
literatür çalışmalarımızla desteklenmiştir. Buna göre proje alanında ve çevresinde;
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Tabiat Parkı
Tabiat Anıtı
Tabiat Koruma Alanları
Yaban Hayatı Koruma Alanları
Biyogenetik Rezerv Alanları
Biyosfer Rezervleri
Arkeolojik, Tarihi, Kültürel Sitler
Turizm Alan ve Merkezleri
Özel Çevre Koruma Alanı
Tohum Meşcereleri, Gen Koruma Alanları
bulunmamaktadır. Diğer taraftan proje ünitelerine en yakın korunan alan, Ladin
Tohum Meşceresi ve Çalcamili Tabiat Parkı’dır. Söz konusu alanlar, proje alanının yaklaşık
6,8 km doğu istikametinde yer almaktadır.
Proje alanını gösterir Trabzon İli Ava Açık ve Yasak Alanlar Haritası Şekil 70’de
verilmiştir.
Trabzon il sınırları içerisinde yer alan proje sahası "Av Dönemi MAK Kararıyla
Yasaklanan Sahalar" içerisinde yer almamaktadır.
Ancak yine de inşaat süresi boyunca ve işletme aşamasında proje alanında fauna
türlerine müdahale edilmeyecek, 2014-2015 yılı Merkez Av Komisyonu Kararlarına
uyulacaktır.
Bunun dışında proje alanı içerisinde korunması gerekli Kültür varlığı tescil kaydı
bulunmamakta olup, taşınmaz alanlar üzerinde yapılan arazi incelemeleri sırasında 2863
sayılı yasa kapsamına giren herhangi bir kültür varlığına da rastlanılmamıştır.
Proje kapsamında yer alan Regülatör, HES, Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır
Beton Tesisi için; “Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği” kapsamında Ek.2. faaliyet izni
proje inşaatına başlanmadan önce alınacaktır.
Diğer taraftan, söz konusu proje kapsamında, Trabzon Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü, Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğü’ne görüş sorulmuş olup, gelen
135
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
görüş yazısında “ …..Müdürlük arşivlerinde yapılan incelemelerde söz konusu alanda,
tescilli tabiat varlığı veya doğal sit alanı olmadığı tespit edilmiş olup, söz konusu proje
alanında Tabiat Varlığına rastlanması durumunda Müdürlüğe bilgi verilmesi” gerektiği
belirtilmiştir. İlgi yazı ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-29) sunulmuştur.
Ayrıca, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yatırım İşletmeler Genel Müdürlüğü’ne proje alanı
kapsamında görüş sorulmuş ve gelen görüş yazısında; “… proje alanının, 2634 sayılı
Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca ilan edilen herhangi bir Turizm Merkezi veya Kültür ve
Turizm Koruma ve Gelişim Bölgesi kapsamında kalmadığı ve söz konusu alana ilişkin
Bakanlığın Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü’nce yürütülen bir çalışmasının
bulunmadığı” belirtilmiştir. İlgi yazı ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-29) sunulmuştur.
İnşaat çalışmaları sırasında yapılacak kazılarda, kültür varlığına rastlanılması
durumunda inşaat durdurulacak ve en yakın Müze Müdürlüğü’ne haber verilecektir.
136
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 69: Proje Alanı ve Çevresine Ait Korunan Alanlar Haritası
137
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 70: Proje Alanının Ava Yasaklanan Sahalara Göre Konumu (Kaynak: Doğa Koruma ve Milli Parklar
Genel Müdürlüğü- www.milliparklar.gov.tr)
138
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
IV.2.10. Flora ve Fauna (türler, endemik özellikle lokal endemik bitki türleri,
alanda doğal olarak yaşayan hayvan türleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma
altına alınan türler, nadir ve nesli tehlikeye düşmüş türler ve bunların alandaki
bulunuş yerleri, bölgedeki dağılımları, endemizm durumları, bolluk miktarları, av
hayvanlarının adları, popülasyonları ve bunlar için alınan Merkez Av Komisyonu
Kararları) Her bir türün kim tarafından ve ne zaman, hangi yöntemle (literatür gözlem
vs.) tespit edildiği, Collins Bird Guide, Türkiye'nin Önemli Kuş Alanları Kitabı,
Türkiye'nin Önemli Doğa Alanları Kitabı, IUCN, Bern Sözleşmesi, MAK Kararları,
CITES gibi uluslararası anlaşmalara göre durumu, türlerin projeden ne şekilde
etkileneceği, proje alanındaki vejetasyon tiplerinin bir harita üzerinde gösterilmesi.
Projeden ve çalışmalardan etkilenecek canlılar için alınması gereken koruma
önlemleri (inşaat ve işletme aşamasında). Arazide yapılacak flora çalışmalarının
vejetasyon döneminde gerçekleştirilmesi ve bu dönemin belirtilmesi, flora için
Türkiye Bitkileri Veri Servisi (TUBİVES) kullanılarak kontrol yapılması, (arazi
çalışmaları yapılarak belirlenmeli, literatür çalışmaları ile doğrulanmalı)
FLORA
Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde kalan Çamlı Regülatörü ve HES projesi
kapsamında alanda hakim olan floral yapıyı meydana getiren bitki türlerini, bu türlerin
koruma statülerini ve bu türlerin karşı karşıya bulundukları riskler ile alınması gereken
koruma önlemlerini belirleyebilmek amacıyla 2012 yılı içerisinde Hacettepe Üniversitesi
öğretim üyesi Uzman Botanikçi Haşim ALTINÖZLÜ tarafından açık alan çalışmaları
gerçekleştirilmiştir. Açık alan çalışmaları sırasında alandan bitki örnekleri toplanmıştır.
Toplanan bu yaş bitki örnekleri herbaryum tekniğine uygun olarak kurutulmuştur. Kurutulan
bitki örneklerinin teşhis edilmesi aşamasında "Flora of Turkey And East Aegean Islands"
adlı kaynaktan yararlanılmıştır. Teşhis edilen bitkilerin listesi Tablo 56’da verilmiştir.
Oluşturulan floristik listede alanda mevcut olduğu belirlenen bitkilerin sistematik konumları
kontrollerde kolaylık sağlaması bakımından alfabetik olarak verilmiştir. Birinci sütunda
familya, ikinci sütunda takson, üçüncü sütunda endemizm durumu, dördüncü sütunda
biliniyor ise fitocoğrafik bölgesi, beşinci sütunda bitkinin Türkçe adı verilmiştir. Bitkilerin
Türkçe adlarının belirlenmesinde Şinasi Akalın tarafından hazırlanmış olan "Büyük Bitkiler
Kılavuzu" ve Prof. Dr. Turhan Baytop tarafından hazırlanmış olan "Türkçe Bitki Adları"
adlı kaynaklardan faydalanılmıştır.
Bitki türlerinin tehlike kategorilerinin tespitinde kullanılan kısaltmalar ve açıklamaları:
EX: Tükenmiş
EW: Doğada tükenmiş
CR: Çok tehlikede
EN: Tehlikede
VU: Zarar görebilir
LC: Az tehdit altında
DD: Veri yetersiz
NT: Tehlike altına girmeye aday
NE: Değerlendirilemeyen
Habitat Sınıfları:
1- Orman
2- Maki
3- Frigana (Çoğu dikenli, alçak boylu ve yumak yastık oluşturan bitkiler
4- Kültür alanları (Bağ, bahçe v.b.)
5- Kuru çayır
6- Nemli çayır, Bataklık ve Sulak Alan
7- Yol kenarı
8- Kayalık
139
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Nisbi Bolluk Sınıfları:
1- Çok nadir
2- Nadir
3- Orta derecede bol
4- Bol
5- Çok bol
Endemizm:
L- Lokal endemik
B- Bölgesel endemik
Y- Yaygın endemik
VEJETASYON
Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde bulunan Çamlı Regülatörü ve HES proje
sahasına yapılan arazi çalışmaları sırasında alanın dominant vejetasyon yapısı da tespit
edilmiştir.
1- Orman vejetasyonu
2- Riperian vejetasyon olmak üzere iki farklı yapı tespit edilmiştir.
1-
ORMAN VEJETASYONU
Çoğunluğu mezofil türlerden oluşan baskın ağaç ve çalılardan başlıcaları; Fagus
orientalis Lipsky, Picea orientalis (L.) Link, Castanea sativa Miller, Rhododendron ponticum
L. subsp. ponticum var. ponticum, Sedum stoloniferum Gmelin, Psoralea acaulis Stev.,Vicia
cracca L. subsp. cracca, Hypericum androsaeum L.,Salvia glutinosa L. Ve Stachys
macrantha (C.Koch) Stearn. türleri tespit edilmiştir (Bkz. Şekil 71).
Şekil 71: Çamlı Regülatörü ve HES Orman Vejetasyonu
140
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
2- RİPERİAN VEJETASYON
Çamlı Regülatörü ve HES projesinde riperian vejetasyon, Fol deresinin etkisi ile
oluşan alanlarda tespit edilmiştir (Şekil 72). Bu alanlarda; Lythrum salicaria L.,Polygala
alpestris Reichb.,Lysimachia dubia Sol., Primula vulgaris Huds. subsp. sibthorpii
(Hoffmann.) W.W.Sm.,Asperula involucrata Berger. & Wahlenb.,Veronica manga
M.A.Fischer, Alnus glutinosa (L.) Gaertner subsp. barbata (C.A.Meyer) Yalt. ve
Tripleurospermum oreades (Boiss.) Rech fil. var. oreades gibi türler tespit edilmiştir.
Şekil 72: Çamlı Regülatörü ve HES Riperian Vejetasyonu
PROJE ALANININ ULUSLARARASI SÖZLEŞMELER AÇISINDAN VE MİLLİ
PARKLAR AÇISINDAN DEĞERLENDİRMESİ
Çamlı Regülatörü ve HES proje sahalarının floristik listeleri değerlendirildiğinde; 3
Mart 1978’de Washington da imzalanan CITES (Nesli tehlikede olan hayvan ve bitki
türlerinin uluslararası ticaretine ilişkin sözleşme) gereği koruma altına alınan ve ticareti
yasaklanan bitki türlerinin hiçbiri alanda bulunmamaktadır. Ayrıca 09.01.1984 tarihinde
Türkiye’nin resmen taraf olarak onayladığı Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşam Ortamlarını
Koruma Sözleşmesi (BERN) gereği koruma altında bulunan bitki türleri proje sahası
içerisinde bulunmamaktadır.
FLORİSTİK ANALİZ
Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde kalan Çamlı Regülatörü ve HES proje
sahasında toplanan bitkilerin değerlendirilmesi ve alana yakın yerlerde, benzer ekolojik
yapıyı gösteren yerlerde yapılan floristik çalışmalardan faydalanarak oluşturulan floristik
listede;
Çamlı Regülatörü ve HES proje sahasında; 52 familyaya ait 111 cins, 123 tür ve 6
alttür tespit edilmiştir. Çalışma alanından tespit edilen bitkilerin fitocoğrafik bölgelere
dağılımı ise; Iran-Turan 2, Avrupa-Sibirya 30, Akdeniz 3 ve Öksin 16 şeklindedir. 72 tür
birden fazla fitocoğrafik bölgeye ait ya da fitocoğrafik bölgesi bilinmeyenler grubundadır.
Proje sahasında endemik bir bitki türü tespit edilmiştir. Bu tür; Heracleum platytaenium
141
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Boiss. dir.
Diğer depo alanları ve KET-HB alanlarında; 40 familyaya ait 80 cins, 87 tür, 4 alttür ve
1 varyete tespit edilmiştir. Çalışma alanından tespit edilen bitkilerin fitocoğrafik bölgelere
dağılımı ise; Iran-Turan 1, Avrupa-Sibirya 18 ve Öksin 15 şeklindedir. 46 tür birden fazla
fitocoğrafik bölgeye ait ya da fitocoğrafik bölgesi bilinmeyenler grubundadır. Yaklaşım tüneli
ve denge bacası proje sahasında endemik bir bitki türü tespit edilmiştir. Bu tür, Heracleum
platytaenium Boiss. dir.
Arazi çalışmaları sırasında proje alanlarında tespiti yapılmış floristik listeler Tablo
56‘da verilmiştir. Bunun dışında alınacak önlemler ise Bölüm V. 1.12‘de verilmiştir.
142
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 56: Çamlı Regülatörü ve HES Proje Sahası Floristik Listesi
Familya
Türün Bilimsel Adı
Türkçe Adı
Fito.Coğ.
Bölge
Habitat
1
PTERIDOPHYTA
Aspleniaceae
Athyriaceae
Aspidiaceae
Polypodiaceae
Hypolediaceae
SPERMATOPHYTA
GYMNOSPERMAE
Pinaceae
ANGIOSPERMAE
DICOTYLEDONES
Amaranthaceae
Araliaceae
Apiaceae
Asteraceae
Asplenium trichomanes L.
Cytopteris fragilis (L.) Bernh.
Dryopteris filix-mas (L.) Schott.
Polypodium vulgare L. subsp.
vulgare
Pteridium aquilinum (L.) Kuhn.
2
3
4
5
Nisbi Bolluk
6
7
8
1
2
3
4
Endemizm
5
L
B
ERL
(IUCN)
Y
Esmer sürgünlü
şerit eğrelti
__
Solucan eğrelti
Benekli eğrelti
__
x
x
LC
__
__
__
x
x
x
x
x
x
LC
LC
LC
Kartal eğrelti
__
x
Öksin ele.
x
Picea orientalis (L.) Link
Ladin
Amaranthus retroflexus L.
Hedera helix L.
Hedera colchica (C.Koch) C. Koch
Sanicula europaea L.
Heracleum paltytaenium Boiss.
Bellis perennis L.
Carlina vulgaris L.
Centaurea salicifolia Bieb.
Cirsium hypoleucum L.
Cirsium vulgare (Savi) Ten.
Conyza bonariensis (L.) Cronquist
Crepis alpestris (Jacq.) Tausch
Echinops galaticus Freyn
Mycelis muralis (L.) Dum.
Lapsana communis L. subsp.
grandiflora
Petasites albus (L.) Gaertner
Pilosella hoppeana (Schultes)
C.H.&F.W.Schultz. Bip
Senecio fluviatilis Wallr.
Sonchus asper (L.) Hill
Amarant
Orman sarmaşığı
Duvar sarmaşığı
Deve kulağı
Kral tacı
Bellis
Carlina
Yanar döner
Su dikeni
Su dikeni
__
__
Kirpi başı
__
__
__
__
__
Avr.-Sib. ele.
Avr.-Sib. ele.
Avr.-Sib. ele.
__
__
__
__
__
__
Öksin ele.
Avr.-Sib. ele.
__
Veba kökü
__
Avr.-Sib. ele. x
__
x
Kanarya otu
Eşek marulu
Avr.-Sib. ele.
__
143
x
x
x
LC
x
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
x
LC
LC
x
x
x
x
x
x
LC
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
LC
LC
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Familya
Betulaceae
Boraginaceae
Brassicaceae
Campanulaceae
Caprifoliaceae
Caryophyllaceae
Chenopodiaceae
Cornaceae
Crassulaceae
Türün Bilimsel Adı
Türkçe Adı
Fito.Coğ.
Bölge
Tanacetum parthenium (L.) Schultz
Bip.
Taraxacum crepidiforme DC.
Taraxacum vulgare Schrank.
Tripleurospermum oreades (Boiss.)
Rech fil. var. oreades
Xanthium strumarium L. subsp.
strumarium
Alnus glutinosa (L.) Gaertner subsp.
barbata (C.A.Meyer) Yalt.
Echium vulgare L.
Myosotis alpestris F.W.Schmidt
subsp. alpestris
Myosotis arvensis (L.) Hill subsp.
arvensis
Symphytum longipetiolatum
Wickens
Alliaria petiolata (Bieb.) Cavare &
Grande
Cardamine impatiens L. var.
impatiens
Erophila verna (L.) Chevall. subsp.
verna
Thlaspı arvense L.
Campanula rapunculoides L.
Sambucus nigra L.
Arenaria serpyliifolia L.
Holosteum umbellulatum L. var.
umbellulatum
Sılene italica(L.) Pers.
Sılene vulgaris (Moench) Garcke
Chenopodium album L. subsp.
album var. album
Chenopodium botrys L.
Cornus sanquinea L. subsp. australis
(C.A.Meyer) Jav. Chamberlain
Sedum stoloniferum Gmelin
Tekesakalı
__
Hindiba
Hindiba
__
__
__
__
Pıtrak
__
Kızıl ağaç
Öksin ele.
Habitat
1
x
x
x
2
3
4
5
Nisbi Bolluk
6
1
x
x
Karakafes otu
__
x
__
__
x
Yaban teresi
__
x
Çırçır otu
__
x
Nakıl
Nakıl
Kaz ayağı
__
__
__
Kaz ayağı
Kızılcık
__
Akd. ele.
x
Dam koruğu
Öksin ele.
x
4
5
L
B
Y
x
x
LC
LC
LC
x
LC
x
x
x
3
ERL
(IUCN)
LC
x
__
__
__
x
Avr.-Sib. ele. x
__
x
__
2
x
x
Unutma beni çiçeği
144
8
x
x
x
Sığır dili
Avr.-Sib. ele.
Unutma beni çiçeği
__
x
Akça çiçeği
Çan çiçeği
Siyah mürver
Kum otu
Holosteum
7
Endemizm
LC
x
x
LC
LC
x
LC
x
LC
LC
x
x
x
LC
x
LC
x
LC
LC
LC
LC
LC
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
LC
LC
x
x
LC
LC
LC
x
LC
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Familya
Türün Bilimsel Adı
Türkçe Adı
Fito.Coğ.
Bölge
Habitat
1
Dipsacaceae
Ericaceae
Euphorbiaceae
Fabaceae
Fagaceae
Geraniaceae
Hypericaceae
Lamiaceae
Lythraceae
Moraceae
Onagraceae
Oxalidaceae
Papaveraceae
Phytolacaceae
Knautia involucrata Somm. & Lev.
Rhododendron ponticum L. subsp.
ponticum var. ponticum
Euphorbia stricta L.
Coronilla varia L. subsp. varia
Medicago lupulina L.
Melilotus officinalis (L.) Desr.
Eşek kulağı
Orman gülü
Avr.-Sib. ele.
__
x
Sütleğen
Taç otu
Yonca
Kokulu yonca
Avr.-Sib. ele.
__
__
__
Psoralea acaulis Stev.
Robinia pseudo-acacia L.
Trifolium aureum Poll.
Trifolium pratense L. var. pratense
Vicia cracca L. subsp. cracca
Castanea sativa Miller
Fagus orientalis Lipsky
Erodium moschatum (L.) L’Herit.
Hypericum androsaeum L.
__
Yalancı akasya
Üçgül
Üçgül
Fiğ
Kestane
Kayın
Turna gagası
Binbir delik otu
Öksin ele.
__
Avr.-Sib. ele.
__
__
__
__
__
__
Mentha longifolia (L.) Hudson
subsp. longifolia
Origanum vulgare L. subsp. gracile
(C.Koch) Ietswaart
Prunella vulgaris L.
Salvia glutinosa L.
Salvia verticillata L.
Stachys macrantha (C.Koch) Stearn.
Teucrium chamaedrys L.
Lythrum salicaria L.
Ficus carica L. subsp. carica
Nane
Öksin ele.
Mercan köşk
Ir.-Tur. ele.
Erik otu
Ada çayı
Ada çayı
Karabaş
Kısa mahmut
Kırmızı hevhulma
İncir
Avr.-Sib. ele.
Avr.-Sib. ele. x
__
Öksin ele.
x
__
Avr.-Sib. ele.
__
Epilobium angustifolium L.
Oxalis acetocella L.
Chelidonium majus L.
Papaver dubium L.
Phytolaca americana L.
Yakı otu
Ekşi yonca
__
Gelincik
Amerikan şekerci
boyası
__
__
Avr.-Sib. ele. x
__
__
x
145
2
3
4
5
Nisbi Bolluk
6
7
8
1
x
x
x
x
x
x
x
x
x
2
4
5
L
B
ERL
(IUCN)
Y
x
x
LC
LC
x
x
LC
LC
LC
LC
x
x
x
x
x
3
Endemizm
x
x
x
x
x
x
x
x
x
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
x
x
LC
x
x
x
x
x
x
LC
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Familya
Türün Bilimsel Adı
Türkçe Adı
Fito.Coğ.
Bölge
Habitat
1
Plantaginaceae
Polygalaceae
Polygonaceae
Primulaceae
Ranunculaceae
Rosaceae
Rubiaceae
Salicaceae
Saxifrgaceae
Scrophulariaceae
Solanaceae
Urticaceae
Verbenaceae
Violaceae
MONOCOTYLEDONES
Cyperaceae
Iridaceae
Juncaceae
Plantago lanceolata L.
Polygala alpestris Reichb.
Rumex tuberosus L. subsp.
horizontalis (Koch) Rech.fil.
Lysimachia dubia Sol.
Primula vulgaris Huds. subsp.
sibthorpii (Hoffmann.) W.W.Sm.
Clematis vitalba L.
Ranunculus constantinopolitanus
(DC.) d’Urv.
Fragaria vesca L.
Rosa montana Chaix subsp.
woronowii (Lonacz.) Ö.Nilsson
Rubus saxatilis L.
Asperula involucrata Berger. &
Wahlenb.
Galium aparine L.
Galium verum L. subsp. verum
Salix caprea L.
Saxifraga cymbalaria L. var.
cymbalaria
Linaria genistifolia (L.) Miller subsp.
genistifolia
Scrophularia chrysantha Jaub. et
Spach
Verbascum gnaphalodes Bieb. Sin.
Sinir otu
Keten
Labada
__
__
Ir.-Tur. ele.
__
Çuha çiçeği
Akd. ele.
Öksin ele.
Ak asma
Düğün çiçeği
__
__
x
Çilek
Gül
__
__
x
x
__
Öksin ele.
x
x
Böğürtlen
Asperula
Yoğurt otu
Yoğurt otu
Söğüt
Taşkıran otu
__
__
x
Avr.-Sib. ele. x
__
Nevruz
Avr.-Sib. ele.
Sıraca otu
Öksin ele.
Sığır kuyruğu
Öksin ele.
3
4
5
6
x
x
7
Öksin ele.
Öksin ele.
__
Avr.-Sib. ele.
__
__
x
Carex pendula L.
Crocus vallicola Herbert
Juncus effusus L.
Ekşi çimen
Çiğdem
Gevşek hasır otu
Avr.-Sib. ele.
Öksin ele.
__
1
2
x
x
x
x
x
x
x
3
x
LC
LC
x
x
LC
LC
x
x
x
LC
x
LC
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
x
x
LC
LC
LC
LC
x
x
x
LC
LC
LC
x
x
x
Y
x
x
x
B
LC
LC
x
x
L
LC
LC
x
x
5
ERL
(IUCN)
x
x
x
x
4
Endemizm
x
x
x
Yavşan otu
Yavşan otu
Köpek memesi
Isırgan
Mine çiçeği
Menekşe
8
x
x
x
Veronica filiformis J.E.Smith
Veronica manga M.A.Fischer
Solanum nigrum L. subsp. nigrum
Urtica dioica L.
Verbena officinalis L.
Viola arvensis Murray
146
2
Nisbi Bolluk
LC
LC
LC
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Familya
Liliaceae
Poaceae
Türün Bilimsel Adı
Luzula forsteri (Sm.) DC.
Colchicum speciosum Steven
Smilax excelsa L.
Agrostis stolonifera L.
Alopecurus arundinaceus Poiret
Bromus hordeaceus L. subsp.
hordeaceus
Bromus japonicus Thunb. subsp.
japonicus
Bromus sterilis L.
Calamagrostis arundinacea (L.) Roth
Dactylis glomerata L. subsp.
glomerata
Elymus panormitanus (Parl.)
Tzvelev
Festuca pratensis Hudson
Glyceria arundinacea Kunth
Koeleria cristata (L.) Pers.
Milium schmidtianum C.Koch
Phleum alpinum L.
Phleum pratense L.
Poa annua L.
Poa pratensis L.
Türkçe Adı
Luzul
Acı çiğdem
Solucan otu
Ayrık çimi
Tilki kuyruğu
Brom
Brom
Brom
__
Domuz ayrığı
Elym
Fetük
Gliserya
__
__
__
__
Orman salkım otu
Orman salkım otu
Fito.Coğ.
Bölge
Habitat
1
Avr.-Sib. ele.
Öksin ele.
x
Akd. ele.
x
Avr.-Sib. ele. x
Avr.-Sib. ele.
__
2
3
4
5
Nisbi Bolluk
6
x
x
7
x
x
x
x
x
__
Avr.-Sib. ele.
__
x
x
x
__
Avr.-Sib. ele.
__
Öksin ele.
Avr.-Sib. ele.
Avr.-Sib. ele.
__
__
147
1
2
3
x
x
4
5
x
x
x
x
x
x
x
x
x
x
L
B
ERL
(IUCN)
Y
x
LC
LC
LC
LC
LC
LC
x
LC
x
__
__
8
Endemizm
x
x
x
x
LC
LC
LC
x
LC
x
x
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
LC
x
x
x
x
x
x
x
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 57: Depo Sahaları Floristik Listesi
FAMİLYA
Türün Bilimsel Adı
Türkçe Adı
FİTO.COĞ.
BÖLGE
HABİTAT
1
PTERIDOPHYTA
Aspleniaceae
Aspidiaceae
Hypolediaceae
SPERMATOPHYTA
GYMNOSPERMAE
Pinaceae
ANGIOSPERMAE
DICOTYLEDONES
Araliaceae
Apiaceae
Asteraceae
Asplenium trichomanes L.
Dryopteris filix-mas (L.)
Schott.
Pteridium aquilinum (L.)
Kuhn.
2
3
4
5
NİSBİ BOLLUK
6
7
8
1
2
3
4
5
ENDEMİZM
L
B
ERL
(IUCN)
Y
Esmer sürgünlü
şerit eğrelti
Solucan eğrelti
__
x
x
LC
__
x
x
LC
Kartal eğrelti
__
x
Öksin ele.
x
LC
x
x
LC
__
__
x
x
x
x
LC
LC
Deve kulağı
Kral tacı
Avr.-Sib. ele.
Avr.-Sib. ele.
x
Bellis
Su dikeni
Avr.-Sib. ele.
__
x
Picea orientalis (L.) Link
Ladin
Hedera helix L.
Hedera colchica (C.Koch)
C. Koch
Sanicula europaea L.
Heracleum paltytaenium
Boiss.
Bellis perennis L.
Cirsium vulgare (Savi)
Ten.
Crepis alpestris (Jacq.)
Tausch
Lapsana communis L.
subsp. grandiflora
Petasites albus (L.)
Gaertner
Pilosella hoppeana
(Schultes C. H.&F.W.
Schultz. Bip
Sonchus asper (L.) Hill
Tanacetum parthenium (L.)
Schultz Bip.
Taraxacum vulgare
Schrank.
Orman sarmaşığı
Duvar sarmaşığı
x
x
x
__
__
__
x
Avr.-Sib. ele.
x
__
__
x
Eşek marulu
Tekesakalı
__
__
x
Hindiba
__
x
x
x
x
x
x
LC
LC
LC
LC
x
LC
x
LC
LC
x
LC
x
x
LC
LC
LC
x
x
148
x
x
x
__
Veba kökü
x
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. FAMİLYA
Balsaminaceae
Betulaceae
Boraginaceae
Brassicaceae
Caprifoliaceae
Caryophyllaceae
Cornaceae
Coryllaceae
Crassulaceae
Ericaceae
Türün Bilimsel Adı
Tripleurospermum oreades
(Boiss.) Rech fil. var.
oreades
Impatiens noli-tangere L.
Alnus glutinosa (L.)
Gaertner subsp. barbata
(C.A.Meyer) Yalt.
Myosotis alpestris
F.W.Schmidt subsp.
alpestris
Myosotis arvensis (L.) Hill
subsp. arvensis
Symphytum
longipetiolatum Wickens
Alliaria petiolata (Bieb.)
Cavare & Grande
Cardamine impatiens L.
var. impatiens
Erophila verna (L.)
Chevall. subsp. verna
Thlaspı arvense L.
Sambucus nigra L.
Arenaria serpyliifolia L.
Holosteum umbellulatum
L. var. umbellulatum
Sılene italica(L.) Pers.
Sılene vulgaris (Moench)
Garcke
Cornus sanquinea L. subsp.
australis (C.A.Meyer) Jav.
Chamberlain
Corylus avellana L. var.
pontica (C.Koch) Winker
Sedum stoloniferum
Gmelin
Rhododendron ponticum
L. subsp. ponticum var.
Türkçe Adı
FİTO.COĞ.
BÖLGE
HABİTAT
Avr.-Sib. ele.
Öksin ele.
x
x
Unutma beni çiçeği
__
x
x
LC
Unutma beni çiçeği
__
x
x
LC
Karakafes otu
__
x
__
__
x
Yaban teresi
__
x
Çırçır otu
__
x
Akça çiçeği
Siyah mürver
Kum otu
Holosteum
Nakıl
Nakıl
__
Avr.-Sib. ele.
__
__
4
5
6
x
7
8
1
x
x
x
x
__
__
Dam koruğu
Öksin ele.
x
Orman gülü
__
x
149
L
B
Y
LC
LC
LC
LC
x
LC
x
x
x
LC
LC
LC
LC
x
LC
LC
x
x
x
Öksin ele.
5
LC
x
Fındık
4
LC
x
x
Akd. ele.
3
x
x
x
x
Kızılcık
2
x
ERL
(IUCN)
1
x
Dokunma bana
Kızıl ağaç
3
ENDEMİZM
__
__
2
NİSBİ BOLLUK
x
x
x
x
LC
x
x
LC
x
x
LC
LC
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. FAMİLYA
Türün Bilimsel Adı
Türkçe Adı
FİTO.COĞ.
BÖLGE
HABİTAT
1
Euphorbiaceae
Fabaceae
Fagaceae
Geraniaceae
Hypericaceae
Lamiaceae
Onagraceae
Plantaginaceae
Polygalaceae
Polgonaceae
Primulaceae
Ranunculaceae
ponticum
Rhododendron luteum
Sweet
Euphorbia stricta L.
Coronilla varia L. subsp.
varia
Melilotus officinalis (L.)
Desr.
Psoralea acaulis Stev.
Trifolium aureum Poll.
Trifolium pratense L. var.
pratense
Vicia cracca L. subsp.
cracca
Castanea sativa Miller
Fagus orientalis Lipsky
Quercus petraea
(Mattuschka) Liebl.
Erodium moschatum (L.)
L’Herit.
Hypericum androsaeum L.
Mentha longifolia (L.)
Hudson subsp. longifolia
Prunella vulgaris L.
Salvia forskahlei L.
Epilobium angustifolium
L.
Plantago lanceolata L.
Polygala alpestris Reichb.
Rumex tuberosus L. subsp.
horizontalis (Koch)
Rech.fil.
Primula vulgaris Huds.
subsp. sibthorpii
(Hoffmann.) W.W.Sm.
Clematis vitalba L.
Sarı orman gülü
Sütleğen
Taç otu
Kokulu yonca
__
Üçgül
Üçgül
3
4
5
6
Avr.-Sib. ele.
__
8
1
x
x
__
2
Fiğ
__
x
Kestane
Kayın
Meşe
__
__
__
x
x
x
Turna gagası
__
Binbir delik otu
__
x
x
x
Avr.-Sib. ele.
Öksin ele.
__
Sinir otu
Keten
Labada
__
__
Ir.-Tur. ele.
x
x
Çuha çiçeği
Öksin ele.
x
__
x
150
x
LC
x
LC
LC
LC
x
LC
x
x
LC
x
LC
x
LC
x
x
LC
LC
LC
x
LC
LC
LC
x
LC
x
x
x
x
x
Y
LC
LC
LC
x
x
x
B
LC
LC
x
Erik otu
Ada çayı
Yakı otu
L
x
x
x
x
5
ERL
(IUCN)
LC
x
x
x
4
x
x
x
Öksin ele.
3
ENDEMİZM
x
x
x
Ak asma
7
x
Öksin ele.
Avr.-Sib. ele.
__
Nane
2
NİSBİ BOLLUK
LC
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. FAMİLYA
Türün Bilimsel Adı
Türkçe Adı
FİTO.COĞ.
BÖLGE
HABİTAT
Ranunculus
constantinopolitanus (DC.)
d’Urv.
Alchemilla barbatiflora
Juz.
Rubus saxatilis L.
Asperula involucrata
Berger. & Wahlenb.
Galium verum L. subsp.
verum
Salix caprea L.
Rhinanthus angustifolius
C.C.Gmelin subsp.
grandifolius (Wallr.)
D.A.Webb
Verbascum gnaphalodes
Bieb. Sin.
Veronica filiformis
J.E.Smith
Veronica manga
M.A.Fischer
Urtica dioica L.
Viola arvensis Murray
Düğün çiçeği
__
Arslan pençesi
Öksin ele.
Böğürtlen
Asperula
__
Öksin ele.
x
x
x
Yoğurt otu
__
x
x
Avr.-Sib. ele.
__
x
Isırgan
Menekşe
Avr.-Sib. ele.
__
Carex pendula L.
Juncus effusus L.
Luzula forsteri (Sm.) DC.
Colchicum speciosum
Steven
Polygonatum multiflorum
(L.) All.
Orchis morio L. subsp.
morio
Agrostis stolonifera L.
Alopecurus arundinaceus
Poiret
Bromus hordeaceus L.
Ekşi çimen
Gevşek hasır otu
Luzul
Acı çiğdem
Avr.-Sib. ele.
__
Avr.-Sib. ele.
Öksin ele.
x
x
x
__
__
x
x
Orkide
__
1
Rosaceae
Rubiaceae
Salicaceae
Scrophulariaceae
Urticaceae
Violaceae
MONOCOTYLEDONES
Cyperaceae
Juncaceae
Liliaceae
Orchidaceae
Poaceae
Söğüt
__
2
3
4
5
NİSBİ BOLLUK
6
x
7
x
x
x
Öksin ele.
x
Yavşan otu
Öksin ele.
5
L
B
ERL
(IUCN)
Y
LC
x
LC
x
x
LC
LC
LC
LC
LC
x
LC
x
LC
x
x
LC
x
x
x
LC
LC
x
x
x
x
LC
LC
LC
LC
x
x
x
x
151
4
x
Yavşan otu
__
3
x
x
x
x
Brom
2
x
Öksin ele.
Avr.-Sib. ele.
Avr.-Sib. ele.
1
x
Sığır kuyruğu
Ayrık çimi
Tilki kuyruğu
8
ENDEMİZM
x
x
x
x
x
x
LC
x
LC
x
x
LC
LC
x
LC
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. FAMİLYA
Türün Bilimsel Adı
Türkçe Adı
FİTO.COĞ.
BÖLGE
HABİTAT
1
subsp. hordeaceus
Calamagrostis arundinacea
(L.) Roth
Elymus panormitanus
(Parl.) Tzvelev
Festuca pratensis Hudson
Glyceria arundinacea
Kunth
Koeleria cristata (L.) Pers.
Milium schmidtianum
C.Koch
Phleum pratense L.
__
Elym
Fetük
Gliserya
2
3
4
5
NİSBİ BOLLUK
6
Avr.-Sib. ele.
__
7
1
2
3
4
x
x
__
Avr.-Sib. ele.
x
x
__
__
__
Öksin ele.
x
__
Avr.-Sib. ele.
x
152
8
x
L
B
ERL
(IUCN)
Y
LC
x
LC
x
x
LC
LC
x
x
x
x
5
ENDEMİZM
x
LC
LC
LC
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Lapsana communis subsp. grandiflora
Symphytum longipetiolatum
Myosotis alpestris subsp. alpestris
Sonchus asper
Cirsium hypoleucum
Tanacetum parthenium
Senecio fluviatilis
Saxifraga cymbalaria var. cymbalaria
153
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Heracleum platytaenium
Fragaria vesca
Polygala alpestris
Echium vulgare
Psoralea acaulis
Trifolium pratense var. pratense
Orchis morio subsp.morio
Polygonatum multiflorum
154
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Rhinanthus angustifolius subsp.
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Sedum stoloniferum
grandifolius
Primula vulgaris
Rhododendron ponticum
subsp. sibthorpii
155
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
FAUNA
Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde kalan Çamlı Regülatörü ve HES projesi
kapsamında tesis edilmesi planlanan yapıların yer alacağı kesimleri kapsayan proje alanı
sınırları içerisinde ve yakın çevrede yaşamakta olan hayvan türlerini belirleyebilmek, ayrıca
gerçekleştirilmesi planlanan faaliyetle ilgili olarak ekolojik bir değerlendirme yapabilmek
amacıyla çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen çalışmalar ile, doğal alanlarda
daimi olarak veya geçici sürelerle yaşamakta olan karasal fauna bileşenleri; bu
kesimlerdeki konumları ve statüleri; bu bileşenler tarafından kullanılmakta olan habitatları;
gerçekleştirilmesi planlanan faaliyetin lokal karasal fauna üzerine olası etkileri ve alınması
gereken önlemleri belirlenmiştir. Proje alanı sınırları içerisinde ve yakın çevrede
gerçekleştirilen saha gözlemleri ve habitat incelemeleri 2012 yılı içerisinde Zoolog Prof. Dr.
Levent TURAN tarafından gerçekleştirilmiştir. Arazi çalışmaları, geçmiş dönemlerde, farklı
projeler kapsamında gerçekleştirilmiş olan saha çalışmalarında toplanmış olan veriler ile
desteklenmiştir. Ayrıca tüm bu çalışmaları destekleyici olması açısından bazı yöre sakinleri
ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiş ve literatür kontrolleri de yapılmıştır.
Bu çalışmalar sonucunda Çamlı Regülatörü ve HES proje alanı sınırları içerisinde
ve yakın çevrede, ekolojik olarak birbirinin devamı niteliğindeki kesimlerde yaşadığı
belirlenen yabanıl fauna bileşenleri; bu türlerin bölgedeki statüleri ile ulusal ve uluslararası
koruma statülerini gösteren envanter tabloları oluşturulmuştur. Bu amaçla IUCN tarafından
hazırlanmış olan Avrupa Kırmızı Listesi Bern Sözleşmesi’nin fauna için hazırlanmış olan ek
listeleri; kuş ve memeli hayvan türleri için Milli Parklar Av ve Yaban Hayatı Genel Müdürlüğü
Merkez Av Komisyonu (MAK) tarafından hazırlanmış ve güncellenmiş koruma listelerinden
yararlanılmıştır.
Proje sahası kuş türleriyle ilgili olarak yapılan değerlendirmelerde Kiziroğlu tarafından
hazırlanmış “Türkiye Kuşları Kırmızı Listesi” (Species List in Red Data Book=R.D.B) den de
yararlanılmıştır.
PROJE ALANI FAUNA LİSTESİ
Fauna ile ilgili olarak gerçekleştirilen çalışmalar kapsamında karasal omurgalı faunası
sınıflarını meydana getiren İkiyaşamlılar, Sürüngenler, Kuşlar ve Memeli Hayvanlar
sınıflarıyla ilgili gözlem, inceleme ve değerlendirmeler yapılmıştır.
A- İKİYAŞAMLILAR (AMPHIBIA)
Proje alanı sınırları içerisinde; ayrıca proje alanına bitişik tüm habitat tiplerinde
gerçekleştirilmiş çalışmalar sonucunda yörede 4 Amfibi türünün yaşamakta olduğu
belirlenmiştir. Alanda, sulak ve nemli habitatların söz konusu olmasına karşılık yaşadığı
belirlenen İkiyaşamlı türü sayısı fazla değildir. Bunun en önemli nedeni Türkiye sınırları
içerisinde bugüne kadar kaydedilmiş olan İkiyaşamlı türleri sayısının da çok fazla
olmamasıdır. Bunun yanında yörede sulak alan olarak nispeten hızlı akan bir akarsu ve yan
kolların mevcudiyeti; bölge genelinde baskın olan yoğun bitki örtüsü yanında göl, gölet veya
gölcük gibi amfibiler tarafından öncelikle tercih edilen durgun su ortamlarının fazlaca
bulunmaması ve proje alanının da sınırlı büyüklükte olmasıdır.
Amfibi Türlerinin Koruma Statüleri
Yörede yaşadığı belirlenmiş olan Amfibi türlerinin koruma statüleri ile ilgili olarak
yapılan değerlendirme kapsamında, Bern Sözleşmesi kriterleri baz alınarak yapılan
incelemeye göre envanter listesinde yer alan türler ve Ek-II’ye giren Gece Kurbağası
156
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
dışında kalan amfibi türlerinin tamamının Bern Listesi Ek-III’de, yani “Koruma Altındaki
Türler Listesi”nde yer aldıkları belirlenmiştir.
IUCN tarafından hazırlanmış olan Avrupa Kırmızı Listesi (ERL)’ne göre yapılan
değerlendirme sonucunda yörede yaşadığı belirlenmiş olan Amfibi türleri arasında yer alan
Kafkas Semenderi’nin VU, yani Hassas, Zarar Görebilir kategorisinde yer aldığı, kalan 3
Amfibi türünün ise “LC” yani En Düşük Derecede Tehdit Altında kategorisinde yer aldıkları
belirlenmiştir.
Diğer taraftan; Ulusal Koruma Listesi olan Merkez Av Komisyonu Listeleri’nde
İkiyaşamlı türleriyle ilgili herhangi bir değerlendirme bulunmamaktadır.
B- SÜRÜNGEN TÜRLERİ (REPTİLİA)
Proje alanı sınırları içerisinde ve yakın çevrede gerçekleştirilmiş olan saha gözlemleri
ile yörede yaşayan sürüngen türleri ve çeşitli özellikleri araştırılmıştır. Bunun dışında;
literatürde verilen kayıtlar esas alınarak yöre sakinleriyle yüz yüze görüşmeler ile bazı
türlerin yöredeki mevcudiyetleri değerlendirilmiştir.
Gözlem, inceleme ve değerlendirmeler sonucunda proje alanı sınırları içerisinde ve
yakın çevredeki habitatlarda 9 sürüngen türünün yaşadığı belirlenmiştir.
Sürüngen Türlerinin Koruma Statüleri
Proje alanındaki habitatlarda ve yakın çevrede yaşadığı belirlenen sürüngen türlerinin
ulusal ve uluslararası koruma statüleri de belirlenerek sonuçları Tablo-59’da verilmiştir.
- Bern Sözleşmesine göre;
Bern Sözleşmesi ek listeleri temel alınarak yapılan değerlendirmeye göre yörede
kaydedilmiş olan sürüngenler arasından; 2 tür Ek-II’de, yani “Mutlak Koruma Altındaki
Türler” listesinde yer alırken geriye kalan 7 Sürüngen türü ise Ek-III’te, yani “Koruma
Altındaki Türler” listesinde yer almaktadır.
- Avrupa Kırmızı Listesine göre;
Avrupa Kırmızı Listesi’nin güncellenmiş listelerine göre yapılan değerlendirmede
alanda ve yakın çevrede kaydedilmiş olan Sürüngen türleri arasında yer alan Derjugin
Kertenkelesi’nin “NT” yani “Tehlikeye Yakın” kategorisinde yer aldığı, geriye kalan sekiz
Sürüngen türünün ise “LC”, yani “En Düşük Derecede Tehdit Altında” kategorisinde
bulundukları belirlenmiştir.
- Merkez Av Komisyonu Kararlarına göre;
Merkez Av Komisyonu tarafından 2014-2015 dönemi için güncellenmiş olan koruma
listelerine göre, yörede yaşamakta olduğu belirlenen sürüngen türlerinin tamamının Ek-I’de,
yani “Bakanlık Tarafından Koruma Altına Alınmış Olan Yaban Hayvanları” listesinde yer
aldıkları belirlenmiştir.
- Endemizm Durumu;
Proje sahası içerisinde ve komşu kesimlerde yaşadığı belirlenen sürüngen türleri
arasında herhangi bir endemik tür bulunmamaktadır.
157
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. C- KUŞ TÜRLERİ (AVES)
Proje alanı ve yakın çevresinde tüm yıl boyunca bulunanlar yanında geçici süreler için
bu kesimleri ziyaret eden kuş türlerinin hangileri olduğunun belirlenebilmesi; ayrıca bu
türlerin habitat olarak kullandıkları kesimler, türlerin alanda bulunuş nedenleri ve bu türlerin
sahip oldukları koruma statülerinin belirlenebilmesi amacıyla, alanda ornitolojik gözlem ve
değerlendirmeler gerçekleştirilmiştir. Proje alanı ile yakın çevresinde var olan kuş türleri,
koruma statüleri ve proje ile ilgili durumlarını belirlemek amacıyla yapılan çalışmalar ve
değerlendirmeler sonucunda 48 kuş türü tespit edilmiştir.
Kuş Türlerinin Koruma Statüleri
Yörede tespit edilmiş olan kuş türlerinin ulusal ve uluslararası koruma statülerini
ortaya koyabilmek amacıyla gerçekleştirilen değerlendirme sonuçları aşağıda verilmiştir.
- Bern Sözleşmesi’ne göre;
Yörede yaşadığı belirlenmiş olan kuş türleri arasından 30 tür Bern Listesi Ek-II’de,
yani “Mutlak Koruma Altındaki Türler” listesinde yer alırken, 14 kuş türü Ek-III’te yani
“Koruma Altındaki Türler” listesinde bulunmaktadır. Kalan 4 kuş türü ise listelerde yer
almamaktadır.
- Avrupa Kırmızı Listesi (ERL)’ne göre;
Avrupa Kırmızı Listesi’ne göre yapılan değerlendirme sonucunda proje alanı ve yakın
çevresinde kaydedilmiş olan kuş türlerinin tamamının “LC” kategorisinde yer aldıkları
belirlenmiştir.
- Merkez Av Komisyonu Kararlarına göre;
Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Merkez
Av Komisyonu (MAK) 2014-2015 dönemi koruma listeleri baz alınarak yapılan
değerlendirme sonuçlarına göre proje alanında yıl boyunca bulunan veya geçici süreler için
yaşadığı belirlenmiş olan kuş türleri arasından;
 32 kuş türünün Ek-I’e, yani “Orman ve Su İşleri Bakanlığı Tarafından Koruma Altına
Alınan Yaban Hayvanları” listesine girdiği,
 11 kuş türünün Ek-II’ye, yani “Merkez Av Komisyonu Tarafından Koruma Altına
Alınan Av Hayvanları Listesi” girdiği,
 5 kuş türünün ise Ek-III’e, yani, “Belli Edilen Sürelerde Avlanmasına İzin Verilen Av
Hayvanları Listesi’ne” girdiği belirlenmiştir.
- Türkiye Kuşları Kırmızı Listesi’ne göre;
Türkiye’de bugüne kadar kaydedilmiş olan kuş türleri için hazırlanmış olan “Kırmızı
Listesi” (R.D.B For Turkish Bird Species) kriterleri esas alınarak yapılan değerlendirme
sonucuna göre, proje alanında ve proje alanına yakın kesimlerde yaşadığı belirlenen kuş
türleri arasından;




A.1.2
A. 2
A. 3
A.3.1
kategorisine giren
kategorisine giren
kategorisine giren
kategorisine giren
3 kuş türü,
10 kuş türü,
15 kuş türü,
10 kuş türü,
158
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI.  A. 4
 A. 5
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
kategorisine giren 2 kuş türü,
kategorisine giren 8 kuş türünün bulunduğu belirlenmiştir.
- Endemizm Durumu;
Çamlı Regülatörü ve HES proje alanı sınırları içerisinde ve yakın çevrede yaşadığı
belirlenmiş olan kuş türleri ile ilgili olarak yapılan değerlendirme sonuçlarına göre söz
konusu kuş türleri arasında hiçbir endemik kuş türü yer almamaktadır.
D- MEMELİ HAYVAN TÜRLERİ (MAMMALİA)
Proje alanı içerisinde ve komşu alanlarda gerçekleştirmiş olan faunistik çalışmalarda
Memeli Hayvanlar sınıfına, yani Böcekçiller, Yarasalar, Tavşanlar, Kemiriciler, Yırtıcılar ve
Toynaklılar gruplarına ait olan yabanıl formlar, bu formların proje sahası ile ilişkileri ve
faaliyetle etkileşimleri değerlendirilmiştir. Gerçekleştirilmiş olan saha gözlemleri,
incelemeler ve değerlendirmeler sonucuna göre projeyle ilgili kesimlerde 10 memeli hayvan
türünün yaşamakta olduğu belirlenmiştir.
Memeli Hayvan Türlerinin Koruma Statüleri
Proje kapsamında yer alan çeşitli tipteki faaliyetlerin gerçekleşeceği kesimlerde;
ayrıca bu alanlara yakın kesimlerde kaydedilmiş olan memeli hayvan türlerinin ulusal ve
uluslararası koruma statülerini ortaya koyabilmek amacıyla değerlendirmeler yapılmış ve
sonuçları aşağıda verilmiştir.
-Bern Sözleşmesine göre;
Yörede yaşadığı belirlenmiş olan memeli hayvan türlerinden 2 tanesinin, Bern Listesi
Ek-II’ye girdiği; bunun yanında 5 memeli hayvan türünün de Ek-III’de yer aldıkları
belirlenmiştir. Geriye kalan 3 memeli hayvan türü ise Bern Sözleşmesi Ek Listelerinde yer
almamaktadır.
-Avrupa Kırmızı Listesine göre;
Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından hazırlanmış olan Avrupa
Kırmızı Listesi (ERL)’ne göre yapılan değerlendirmede proje alanı ve yakın çevresinde
doğal olarak bulundukları belirlenen Memeli Hayvan türlerinin tamamı ise “LC” (=Least
Concern), yani “En Düşük Derecede Tehdit Altında” kategorisinde yer almaktadırlar.
-Merkez Av Komisyonu Kararlarına göre;
Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, Merkez
Av Komisyonu tarafından 2014-2015 dönemi için güncellenmiş olan koruma listelerine göre
yapılan değerlendirme sonucunda, 2 memeli hayvan türünün Ek-I’e, yani “Orman ve Su
İşleri Bakanlığı Tarafından Koruma Altına Alınan Yaban Hayvanları Listesi”ne girdiği, 1
memeli hayvan türünün Ek-II’ye, yani “MAK Tarafından Koruma Altına Alınmış Av
Hayvanları” listesine girmekte olduğu, 3 memeli hayvan türünün Ek-III’e, yani 2014-2015
Avlanma Dönemi İçin “Belli Edilen Dönemlerde Avlanmasına İzin Verilen Türler” listesinde
bulunduğu ve kalan 4 memeli hayvan türünün ise listelerde yer almadığı belirlenmiştir.
159
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 58: Çamlı Regülatörü ve HES Projesi İkiyaşamlı Türleri ve Koruma Statüleri
REG.
ALANI
HES
ALANI
YAKIN
ÇEVRE
ERL
(IUCN)
BERN
SÖZL.
END
KAYIT
ŞEKLİ
--
--
+
VU
Ek-III
--
L
Gece Kurbağası
--
+
+
LC
Ek-II
--
G
Bufo b. Bufo
Karakurbağası, Siğilli kurbağa
--
--
+
LC
Ek-III
--
G
RANIDAE
OVA VE SU KURBAĞALARI
+
+
+
LC
Ek-III
--
G
BİLİMSEL TANIM
URODELA
TÜRKÇE TANIM
KUYRUKLU KURBAĞALAR
SALAMANDRIDAE
SEMENDERLER
Mertensielle caucasica
Kafkas semenderi
ANURA
BUFONIDAE
Pseudepidalea viridis
Pelophylax ridibundus
KUYRUKSUZ İKİYAŞAMLILAR
KARAKURBAĞALARI
Ova/Su kurbağası
160
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 59: Çamlı Regülatörü ve HES Proje Alanı Sürüngen Türleri ve Koruma Statüleri
BİLİMSEL TANIM
SQUAMATA
TÜRKÇE TANIM
REG.
ALANI
HES
ALANI
YAKIN
ÇEVRE
ERL
(IUCN)
BERN
MAK
END
KAYIT
ŞEKLİ
YILANLAR VE KERTENKELELER
LACERTIDAE
GERÇEK KERTENKELELER
Darevskia rudis
Kaya Kertenkelesi
--
+
+
LC
Ek-III
Ek-I
--
G
Derjugin kertenkelesi
+
+
+
NT
Ek-III
Ek-I
--
G
İri Yeşil
kertenkele
+
--
+
LC
Ek-II
Ek-I
--
G
Trabzon kertenkelesi
+
--
+
LC
Ek-III
Ek-I
--
G
+
--
+
LC
Ek-III
Ek-I
--
G
--
--
+
LC
Ek-III
Ek-I
--
G
Darevskia derjugini
Lacerta trilineata
Darevskia armeniaca
ANGUIDAE
YILANIMSI KERTENKELELER
Anguis fragilis
Yılanımsı kertenkele
TYPHLOPHIDAE
Typhlops vermicularis
COLUBRIDAE
KÖR YILANLAR
Kör Yılan
YILANLAR
Dolichopis schmidti
Kırmızı Yılan
--
--
+
LC
Ek-III
Ek-I
--
G
Zamenis hohenackeri
Kafkas Yılanı
--
--
+
LC
Ek-III
Ek-I
--
G
Su yılanı
+
--
+
LC
Ek-II
Ek-I
--
G
Natrix t. tesellata
161
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 60: Çamlı Regülatörü ve HES Proje Alanı Kuş Türleri ve Koruma Statüleri
BİLİMSEL TANIM
CICONIIFORMES
ARDEIDAE
Ardea cinerea
Egretta garzetta
ACCIPITRIFORMES
ACCIPITRIDAE
Accipiter nisus
Buteo rufinus
FALCONIFORMES
FALCONIDAE
Falco tinnunculus
SCOLOPACIDAE
Actitis hypoleucos
LARIDAE
Larus cachinnans
COLUMBIFORMES
COLUMBIDAE
Columba livia
STRIGIFORMES
STRIGIDAE
Athena noctua
APODIFORMES
APODIDAE
Apus apus
CORACIIFORMES
MEROPIDAE
Merops apiaster
UPUPIDAE
Upupa epops
PICIFORMES
PICIDAE
Dendrocopus medius
PASSERIFORMES
ALAUDIDAE
Galerida cristata
TÜRKÇE TANIM
LEYLEKSİLER
BALIKÇILLAR
Gri balıkçıl
Küçük akbalıkçıl
YIRTICI KUŞLAR
ATMACA- KARTALLAR
Atmaca
Kızıl şahin
DOĞANLAR
DOĞANGİLLER
Kerkenez
ÇULLUKGİLLER
Akkarın Yeşilbacak
MARTIGİLLER
Sarı Ayaklı Martı
GÜVERCİNLER
GÜVERCİNGİLLER
Kaya güvercini
GECE YIRTICILARI
BAYKUŞGİLLER
Kukumav
SAĞANLAR
EBABİLGİLLER
Ebabil, Kara sağan
KUZGUNKUŞLARI
ARIKUŞUGİLLER
Arıkuşu
ÇAVUŞKUŞUGİLLER
İbibik, çavuşkuşu
AĞAÇKAKANLAR
AĞAÇKAKANGİLLER
Albaş ağaçkakan
ÖTÜCÜ KUŞLAR
TARLA KUŞLARI
Tepeli toygar
REG.
ALANI
HES
ALANI
YAKIN
ÇEVRE
BERN
ERL
STATÜ
MAK
R.D.B
(2008)
KAYIT
ŞEKLİ
---
---
+
+
Ek-III
Ek-II
LC
LC
Y
G, Y
Ek-II
Ek-II
A.3.1
A.3.1
G
G
+
--
---
+
+
Ek-II
Ek-II
LC
LC
Y, KZ
Y
Ek-II
Ek-II
A.3
A.2
G
G
--
--
+
Ek-II
LC
Y
Ek-I
A.2
G
--
--
+
Ek-II
LC
T, KZ
Ek-I
A.3
G
--
+
+
EK-III
LC
Y
EK-II
A.4
G
+
+
+
Ek-III
LC
Y
EK-III
A.5
G
--
--
+
Ek-II
LC
Y
Ek-I
A.2
G
--
--
+
Ek-III
LC
G, T
Ek-I
A.3.1
G
--
--
+
Ek-II
LC
G
Ek-I
A.3.1
G
+
+
+
Ek-II
LC
G
Ek-I
A.2
G
+
--
+
Ek-II
LC
Y
Ek-I
A.2
G
--
+
Ek-III
LC
Y
Ek-II
A.3
G
--
162
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. BİLİMSEL TANIM
HIRUNDINIDAE
Hirundo rustica
Hirundo rupestris
MOTACILLIDAE
Motacilla flava
Motacilla alba
Motacilla cinerea
CINCLIDAE
Cinclus cinclus
TROGLODYTIDAE
Troglodytes troglodytes
TURDIDAE
Erythropygia galactotes
Erithacus rubecula
Luscinia. megarhynchos
Phoenicurus phoenicurus
Turdus merula
Turdus philomelos
SYLVIDAE
Cettia cetti
Sylvia melanocephala
Phylloscopus collybita
MUSCICAPIDAE
Muscicapa striata
Ficedula parva
PARIDAE
Parus major
Parus ater
LANIIDAE
Lanius collurio
Lanius minor
Lanius excubitor
CORVIDAE
Garrulus glandarius
Corvus corone
Corvus frugilegus
TÜRKÇE TANIM
KIRLANGIÇGİLLER
İs kırlangıcı
Kaya Kırlangıcı
KUYRUKSALLAYANLAR
Sarı kuyruksallayan
Ak kuyruksallayan
Dağ Kuyruksallayanı
SU KARATAVUKLARI
Derekuşu
ÇİT KUŞLARI
Çit Kuşu
ARDIÇKUŞUGİLLER
Kızıl çalıbülbülü
Kızılgerdan
Bülbül
Bahçe kızılkuyruğu
Karatavuk
Şarkıcı Ardıç
ÖTLEĞENGİLLER
Setti bülbülü
Karabaş küçük ötleğen
Cif caf
SİNEKKAPANGİLLER
Gri sinekkapan
Cüce sinekkapan
BAŞTANKARALAR
Büyük baştankara
Çam Baştankarası
ÇEKİRGE KUŞLARI
Çekirgekuşu
Karaalınlı Çekirgekuşu
Büyük Çekirgekuşu
KARGAGİLLER
Kestane kargası
Leş kargası
Ekin kargası
REG.
ALANI
HES
ALANI
YAKIN
ÇEVRE
BERN
ERL
STATÜ
MAK
R.D.B
(2008)
KAYIT
ŞEKLİ
+
--
+
--
+
+
Ek-II
Ek-II
LC
LC
G, T
G
Ek-I
Ek-I
A.5
A.5
G
-+
--
-+
+
+
+
+
Ek-II
Ek-II
Ek-II
LC
LC
LC
G
Y
Y
Ek-I
Ek-I
Ek-I
A.3.1
A.3.1
A.2
G
G
G
+
+
+
Ek-II
LC
Y
Ek-I
A.1.2
G
+
--
+
Ek-II
LC
Y
Ek-I
A.1.2
G
-+
+
-+
--
----+
+
-+
+
+
+
--
Ek-II
Ek-II
Ek-II
Ek-II
Ek-III
Ek-III
LC
LC
LC
LC
LC
LC
G
Y
G
Y
Y
Y
Ek-I
Ek-I
Ek-I
Ek-II
Ek-III
Ek-II
A.3
A.3
A.3
A.3
A.3
A.2
G
G
G
G
G
G
--+
----
+
+
+
Ek-II
Ek-II
Ek-II
LC
LC
LC
Y
Y
Y
Ek-I
Ek-I
Ek-I
A.2
A.3
A.3.1
G
G
G
-+
-+
+
+
Ek-II
Ek-II
LC
LC
G
T
Ek-I
Ek-I
A.3
A.2
G
G
+
+
---
+
+
Ek-II
Ek-II
LC
LC
Y
Y
Ek-I
Ek-I
A.3.1
A.3
G
G
--+
-+
+
+
+
+
Ek-III
Ek-III
Ek-III
LC
LC
LC
G
G
G
Ek-I
Ek-I
Ek-I
A.3
A.3
A.1.2
G
G
G
+
-+
+
+
--
+
+
+
-Ek-III
--
LC
LC
LC
Y
Y
Y, KZ
EK-III
EK-III
EK-III
A.3.1
A.5
A.5
G
G
G
163
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. BİLİMSEL TANIM
Corvus corax
PASSERIDAE
Passer domesticus
Passer montanus
FRINGILLIDAE
Fringilla coelebs
Carduelis chloris
Carduelis carduelis
Carduelis cannabina
EMBERIZIDAE
Emberiza hortulana
TÜRKÇE TANIM
Kuzgun
SERÇEGİLLER
Ev serçesi
Dağ serçesi
İSPİNOZGİLLER
İspinoz
Florya
Saka
Keten Kuşu
KİRAZKUŞUGİLLER
Kirazkuşu
REG.
ALANI
HES
ALANI
YAKIN
ÇEVRE
BERN
ERL
STATÜ
MAK
R.D.B
(2008)
KAYIT
ŞEKLİ
--
--
+
Ek-III
LC
Y
Ek-II
A.5
G
+
--
---
+
+
---
LC
LC
Y
Y
Ek-III
Ek-II
A.5
A.5
G
G
+
+
+
--
+
----
+
+
+
+
Ek-III
Ek-II
Ek-II
Ek-II
LC
LC
LC
LC
Y
Y
Y
Y, KZ
Ek-II
Ek-I
Ek-I
Ek-I
A.4
A.3
A.3.1
A.3
G
G
G
G
--
+
+
Ek-III
LC
G
Ek-II
A.2
G
Türkiye Kuşları İçin 2008 Kırmızı Liste (RDB) Kategorileri
A.1.2= Bu kuş türlerinin nüfusları Türkiye genelinde çok azalmıştır. İzlendikleri bölgelerde 1 birey-10 çift (=1-20 birey) ile temsil edilirler.
A.2= Bu kuş türlerinin sayıları, gözlendikleri bölgelerde 11-25 çift (22-50 birey)arasında değişmektedir.
A.3= Bu kuş türlerinin Türkiye genelindeki nüfusları, gözlendikleri bölgelerde genel olarak 26-250 çift (52-500 birey) arasında
değişmektedir.
A.3.1=Bu kuş türlerinin populasyonlarında, gözlendikleri bölgelerde azalma söz konusudur. Bu türlerin nüfusu da 251-500 çift (502-1000
birey) arasında değişmektedir.
A.4= Bu türlerin IUCN ve ATS ölçütlerine göre yoğunlukları, gözlendikleri bölgelerde henüz tükenme tehdidi altına girmemiş olmakla birlikte,
populasyonlarında lokal bir azalma söz konusudur. Ayrıca bu eğilimin sürmesi durumunda zamanla tükenme tehdidi altına girmeye adaydırlar. Bu
türlerin populasyonları gözlendikleri bölgelerde 501-5000 çift (=1002-10 000 birey), arasında değişmektedir.
A.5= Bu kuş türlerinin gözlenen populasyonlarında henüz bir azalma veya tükenme tehdidi gibi bir durum söz konusu değildir.
A.6= Bu kategori yeterince araştırılmamış ve haklarında sağlıklı veri olmayan türleri içerir. Sadece “rastlantısal türler= RT” olarak bir veya
en fazla iki gözleme dayandıkları için, şu an güvenilir bir değerlendirme şansı yoktur ve araştırılmaları gerekmektedir.
164
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 61: Çamlı Regülatörü ve HES Proje Alanı ve Yakın Çevresinde Belirlenen Memeli Hayvan (Mammalia)Türleri ve Koruma Statüleri
BİLİMSEL TANIM
TÜRKÇE TANIM
REG.
ALANI
HES
ALANI
YAKIN
ÇEVRE
ERL
(IUCN)
BERN
MAK
END.
KAYIT
ŞEKLİ
INSECTIVORA
BÖCEKÇİLLER
SORICIDAE
SİVRİFARELER
Crocidura suaveolens
Bahçe sivrifaresi
--
--
+
LC
Ek-III
--
--
L
Sorex araneus
Orman Sivrifaresi
--
--
+
LC
Ek-III
--
--
G
--
+
+
LC
Ek-II
Ek-I
--
L,A
+
+
+
LC
Ek-III
--
--
L,A
+
+
+
LC
Ek-II
Ek-I
--
G, A, L
--
--
+
LC
--
--
--
G
--
+
+
LC
--
Ek-III
--
G, A
MICROCHIROPTERA
RHINOLOPHIDAE
Rhinolophus ferrumequinum
VESPERTILIONIDAE
Pipistrellus pipistrellus
BÖCEKÇİL YARASALAR
NALBURUNLUYARASALAR
Nalburunlu Büyükyarasa
DÜZBURUNLU YARASALAR
Cüce Yarasa
RODENTIA
KEMİRİCİLER
SCIURIDAE
SİNCAPGİLLER
Sciurus anomalus
Anadolu Sincabı
MURIDAE
FARELER VE SIÇANLAR
Apodemus flavicollis
Sarıboyunlu Ormanfaresi
CARNIVORA
ETÇİLLER, YIRTICILAR
CANIDAE
Vulpes vulpes
KÖPEKGİLLER
Kızıl tilki
165
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. BİLİMSEL TANIM
MUSTELIDAE
TÜRKÇE TANIM
REG.
ALANI
HES
ALANI
YAKIN
ÇEVRE
ERL
(IUCN)
BERN
MAK
END.
KAYIT
ŞEKLİ
SANSARGİLLER
Martes foina
Kayasansarı
--
--
+
LC
Ek-III
Ek-III
--
L, A
Meles meles
Porsuk
+
+
+
LC
Ek-III
EK-II
--
L, A
+
+
+
LC
--
Ek-III
--
G, A
ARTIODACTYLA
ÇİFT TIRNAKLILAR
ESKİ DÜNYA DOMUZLARI
SUIDAE
Sus scrofa scrofa
Yabani domuz
Tablolarda kullanılan sembollerin açıklamaları
Y = Düzenli olarak yurdumuzda kuluçkaya yatan yerli kuş türleri,
G = Yurdumuzda kuluçkaya yattıktan sonra göç eden türler,
KZ = Kış aylarını yurdumuzda geçiren, kış ziyaretçisi türler,
T= Transit,
LC = En Düşük Seviyede Kaygı Verici,
VU=(Vulmerable) Hassas,
ERL=(European Red List) Avrupa Kırmızı Listesi,
MAK= Merkez Av Komisyonu Kararları,
END= Endemizm Durumu,
G= Gözlem,
A= Anket,
L= Literatür
166
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Yatırımı planlanan Çamlı Regülatörü ve HES projesinin karasal fauna üzerine olası
etkileri ve alınması gereken önlemlerine Bölüm V.1.12.‘de yer verilmiştir.
IV.2.11. Sucul flora ve fauna, iç sulardaki (göl, akarsu) canlı türleri (bu türlerin
tabii karakterleri, ulusal ve uluslararası mevzuatla koruma altına alınan türler;
bunların üreme, beslenme, sığınma ve yaşama ortamları; bu ortamlar için belirlenen
koruma kararları),
Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde Fol deresi üzerinde yapılması planlanan
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında, iç sulardaki canlı türlerini belirlemek ve buna
bağlı olarak, bu türlerin karşı karşıya bulundukları riskler ile alınması gereken koruma
önlemlerini ortaya koyabilmek amacıyla 2012 yılı içerisinde Hacettepe Üniversitesi öğretim
üyesi Prof. Dr. Aydın AKBULUT tarafından sucul saha çalışmaları gerçekleştirilmiştir.
Fol deresindeki habitat zenginliği sucul canlı çeşitliliğinin yüksek olmasını sağlayan
önemli bir unsurdur. Sucul besin zincirini oluşturan tatlısu algleri, zooplanktonik
organizmalar, bentik organizmalar ve balıklar açısından yapılan değerlendirmelerde
özellikle temiz su indikatörü olarak bilinen bazı türlerin yoğunlukları fazla bulunmuştur.
Çalışma bölgesinde yapımı planlanan regülatör alanındaki sucul canlıları temsil
edecek nitelikte habitatlar değerlendirilerek iki istasyon seçilmesi yeterli (Bkz. Şekil 73)
görülmüştür.
1. istasyon: Regülatör gövde inşaatının yapılacağı alandır. Su oldukça hızlı ve
bulanık akmakta, dip kısmı irili ufaklı çakıllar ve büyük kaya bloklarından oluşmaktadır.
2. istasyon: Çamlı Regülatörü’nün santral alanı olarak seçilmiştir. Akıntı hızı yüksek
ve bulanık olup, dip yapısı irili ufaklı çakıllar ve büyük kaya blokları ile kaplıdır.
Fol deresi, dip yapısı irili ufaklı çakıllar ve büyük kaya blokları ile kaplı olup temiz ve
hızlı akıntılı bir habitat yapısına sahiptir. Bu çakıllı ve taşlı kesimler, farklı böcek gruplarına
ait birçok larva için uygun habitatlardır. Yine bu taşlar üzerinde ve alt kısımlarında
zooplanktonik organizmalardan, bağlı yaşama özelliğine sahip Rotiferleri görmek
mümkündür. Özellikle kıyı kesimlerdeki taşlar üzerinde ve durgun alanlarda bağlı alglerin
belirgin bir baskınlığı söz konusudur. Balıklar ise yaşam ortamlarına göre farklı ortam ve
yoğunluklarda bulunmaktadırlar. Cyprinidae familyası üyeleri genellikle durgun kesimlerde
bulunurlarken Salmonidae familyası üyeleri akıntılı bölgeleri tercih etmektedirler.
167
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 73: Fol Deresinden Görünüm
Tatlısu Alglerinin Toplanması
Tatlısu algleri sucul sistemde farklı habitatlarda yaşarlar. Bu nedenle yaşam
ortamlarına göre örnekleme yöntemleri de değişiklik göstermekte olup, her bir habitattaki
örnekleme metotları aşağıda verilmiştir.
Fitoplanktonik Organizmaların Toplanması
Bu örneklemede temel prensip sudan fitoplanktonun süzülerek toplanması esasına
dayanır. Bu amaçla hazırlanmış olan plankton kepçeleri kullanılır. Bu kepçeler özel
kumaşlardan hazırlanmış, suyun bu bezlerden süzülmesini sağlarken, su içerisindeki
fitoplanktonik organizmaların ayrılarak alt haznede toplanmasını sağlayan bir
mekanizmaya sahiptir. Bu kumaşlar özel olarak hazırlanmış ipek bezlerden ya da naylon
bezlerden oluşmaktadır ve bunların por çapları toplanacak örneğin büyüklüğüne göre
değişiklik gösterebilmektedir. Fitoplanktonik örnekler için por çapı ne kadar küçük olursa o
denli verimli çalışır. Bu çalışmada kullanılan kepçelerin por çapı 10 µm ve 55 µm’dir.
Plankton kepçesi su içerisine atılmış ve su kütlesi içerisindeki örnekler bu kepçeden
süzülerek toplanmıştır. Belli bir süre sonra kepçenin toplama haznesindeki örnekler plastik
bir kaba alınarak % 4’lük formaldehit ile ya da lugol solüsyonu ile fikse edilmiştir.
Bağlı Alglerin Toplanması
Sedimana bağlı yaşayan alglerin toplanması amacıyla 1-1.5 m. uzunluğunda ve
0.8-1.2 cm. çapında uzun çam borulardan yararlanılmıştır. Kıyıların sediman kısımları
epipelik örnekleme için uygun yerlerdir. Kasık çizmesi giyerek ya da kıyıdan bu çam borular
yardımı ile örnekleme yapılmıştır. Borunun bir ucunu 45 derecelik bir açı ile sedimanın
yüzeyinde hareket ettirerek çamursu epipelik alg toplulukları boru içerisine alınmıştır. Cam
boruyu yukarı kaldırmadan önce işaret parmağı ile kapatarak bir vakum oluşturulmuş ve
168
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
içerisindeki örnekler dökülmeden kaldırılarak plastik kavanozlara alınarak % 4’lük
formaldehit ya da lugol solüsyonu ile fikse edilmişlerdir.
Diğer bağlı alg örneklerinin toplanması, temelde kazıma metoduna göre
gerçekleştirilir. Taşlar (epilitik), bitkiler (epifitik) ve kabuklu hayvanlar (epizooik) toplanıp, diş
fırçası ya da bıçak gibi sert cisimler kullanılarak dış kısımları kazanmıştır. Kazınan kısım saf
su ile temizlenerek örnekleme şişelerine alınmış ve fikse edilmişlerdir.
Laboratuara getirilen örneklerden diyatome dışındaki tatlısu alglerin daimi ve geçici
preparatları hazırlanarak Nikon marka mikroskop altında teşhisleri yapılmıştır.
Türlerin teşhis işlemlerinde aşağıda belirtilen literatürler kullanılmıştır; Krammer and
Lange-Bertalot, 1986; 1988; 1991a; 1991b; Bold and Wynne, 1985; Czernecki and Blinn,
1978; Foged, 1982; Germain 1981; Hustedt, 1930; Prescott, 1982; Patrick and Reimer,
1966; Sreenivasa and Duthie, 1973; Van Heurck, 1962; Cox, 1996; Huber Pestalozzi, 1938;
1941; 1955; 1961; 1968; 1982; Komarek, 1983.
Zooplanktonik Organizmaların Toplanması
Zooplanktonik organizmaların örnekleme yöntemi daha önceden anlatılan planktonik
alg örneklemeleri ile aynıdır. Bu canlılar için de plankton ağları kullanılmaktadır.
Zooplanktonik organizmalar için kullanılan plankton ağlarının çeşidi daha fazla olup, por
çapları da çalışılan canlı grubuna yönelik olarak farklılıklar göstermektedir. Rotifera grubu
diğerlerine göre daha küçük boyutlarda olduğu için bu canlılar için daha küçük por çapına
sahip bezler kullanılmıştır.
Zooplanktonik organizmalar çoğunlukla limnetik bölgede fazla tür ile temsil edilirler.
Dolayısı ile örneklemelerin, makrofit vejetasyonun fazla olduğu kıyı kesimlerinden
yapılması tercih edilmiştir.
Rotifera türlerinin tanısında; Hutchinson (1967), Pejler (1962), Kuttikova (1970),
Kolisko (1974), Koste (1978a; 1978b), Ridder (1981) kaynaklarından yararlanılmıştır.
Cladocera ve Copepoda için Kiefer (1978)'in referansı kullanılmıştır. Ayrıca tespit edilen
türlerin yayılış alanları da Illies (1978)'e göre kontrol edilmiştir.
Bentik Organizmaların Toplanması
Fol deresi sığ bölgelerinden beş dakika boyunca dip kepçesi ile tabanının
taranmasıyla bentik örnekleri toplanmıştır. Alınan bu dip materyallerinin analizi için birçok
mekanik, kimyasal ve biyolojik yöntemlere uygun standart elekler kullanılmıştır. Genellikle
birbirlerinin üzerlerine gelecek şekilde iç içe monte edilebilen bir düzenekleri vardır. Bu
sistem, 3’lü elek sistemi ve en altta da geniş bir kap içermektedir. En üstte en büyük por
çapına sahip elek konmaktadır. Aşağıya doğru gittikçe elek por çaplarında da bir azalma
söz konusudur ve en altta da en düşük por çapındaki elek yer almaktadır. Dipten alınan
örnek en üstteki elek üzerine boşaltılır ve su ile seyreltilerek ve karıştırma işlemi yaparak
çamurun dağılması ve içerisindeki organizmaların kademeli elek sistemi içerisinde kendi
boyutlarına uygun elekte tutulması sağlanır. Eleklerde kalan materyal pensler yardımı ile
toplanarak taksonomik gruplarına göre cam tüpler içerisine alınmış ve % 70’lik alkol
içerisinde muhafaza edilmişlerdir.
Bentik hayvanlar son derece çeşitlidir ve protozoalardan büyük makroomurgasızlar
ve omurgalılara kadar neredeyse tüm şubelerle temsil edilirler. Bu gerçek, heterojen
169
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
habitat, beslenme, gelişme, üreme, ölüm ve davranış özellikleri ile birleşince bu hayvanların
bütünsel ve fonksiyonel bir yaklaşımla ele alınmalarını son derece zorlaştırmaktadır.
Teşhisler için kullanılan literatürler şunlardır; Sennika, 1943; Mann, 1962; Needham
and Needham, 1962; Macan, 1982; Quigley, 1977; Pennak, 1978; Illies, 1978; Elliot and
Mann, 1979; Biro, 1981; Edington, 1981; Bellman, 1988; Şahin, 1991; Glöer, 1992; Ludwig,
1993.
Balıkların Toplanması
Balık örnekleri için elekroşoker kullanılmıştır. Elde edilen balıklar önce % 4'lük
formaldehite alınmış, suda yıkandıktan sonra alkolde muhafaza edilerek balık türlerinin
teşhisleri yapılmıştır. Balık türlerinin teşhisleri Geldiay ve Balık (1999) ve Balık ve Ustaoğlu
(1992)’ye göre yapılmıştır.
ARAZİDE TESPİTİ YAPILAN BULGULAR
Tatlısu Algleri
Algler, gerek yapısal olarak gerekse de dış görünüşleri bakımından oldukça farklı
görünümdedirler. Yapısal olarak karyotik (gelişmiş hücre tipi) ve prokaryotik (basit yapılı
hücre tipi) olmak üzere iki büyük gruba ayrılırlar. Buna göre mavi-yeşil algler göstermiş
oldukları hücre organizasyonları bakımından prokaryot hücre özelliği taşımaktadırlar.
Belirgin bir hücre çekirdeğinin olmaması ve çok basit olan kromatofor yapısındaki
pigmentlerin dağılımı ve prokaryotik hücre özellikleri bakımından diğer alglerden ayrılırlar.
Dış görünümleri bakımından tek hücreli ve ipliksi formlardan karışık olarak gelişmiş
bireylere kadar değişik biçimlerde gözlenebilmektedirler (Round, 1973).
Ekolojik olarak algler, karlı alanlar, tamamen buzla kaplı alanlarda da bulunabilirler.
Fakat % 70'nin dağıldığı asıl yayılış alanı sulardır. Bu ortamlarda organik karbon
bileşenlerinin major primer üreticisidirler. Mikroskobik fitoplankton formunda meydana
gelebilirler. Makroskobik ve mikroskobik formların her ikisi de kara ve su ortamlarında
bulunurlar. Gövde ya da benzer işlevlere sahip yapıları ile derelerin alt kısımları ve
sedimenlere, toprak partiküllerine ya da kayalara tutunurlar. Yukarıda da belirtildiği üzere
buzla kaplı alanlarda bulundukları gibi 70 °C ya da daha yüksek sıcaklıktaki kaynak
sularında da yaşayabilirler. Bazıları çok tuzlu su ortamlarında bile gelişebilirler. Göllerde ve
denizlerde yüzeyden 100 m. aşağıda ya da daha düşük ışık yoğunluğu ve yüksek basınç
altında yaşayabilirler. Denizlerde yüzeyden 1 km. aşağıda da yaşayabildikleri görülmüştür
(Elliot et. al., 1992).
Algler su ortamında primer üretici canlılardır. Yapılarındaki pigmentleri sayesinde
karbondioksit ve suyu ışığın etkisi ile karbonhidratlara çevirirler, böylece su ortamındaki
besin değerinin ve çözünmüş oksijen oranının artmasını sağlarlar. Sonuçta kendi
gelişimlerini sağlayarak besin zincirinin ilk halkasını oluştururlar. Bu şekilde üretime olan
katkıları ve üst basamaktaki canlılarla olan ilişkileri açısından önem taşımaktadırlar.
Çalışma alanında teşhis edilen tatlısu alglerinin listesi Tablo 62’de verilmiştir.
170
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Tablo 62: Proje Alanındaki Tatlısu Alg Türleri
BACILLARIOPHYTA
Pennales
Achnanthes lanceolata
Amphora commutata
Amphora ovalis
Caloneis bacillum
Ceratoneis arcus
Cocconeis placentula
Cymatopleura elliptica
Cymatopleura solea
Cymbella affinis
Cymbella cistula
Cymbella lanceolata
Diatoma vulgaris
Epithemia arcus
Epithemia sorex
Fragilaria capucina
Fragilaria contruens
Fragilaria ulna
Gomphonema gracile
Gomphonema olivaceum
Gomphonema parvalum
Hantzschia amphioxys
Navicula bacillum
Navicula cincta
Navicula cuspidata
Navicula pupula
Navicula radiosa
Nitzschia amphibia
Nitzschia constricta
Nitzschia sigmoidea
Nitzschia triblionella
Rhoicosphenia abbreviata
Surirella brightwelli
Surirella ovalis
Centrales
Cyclotella meneghiniana
Cyclotella ocellata
171
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
DIVISIO: CHLOROPHYTA
Chlorella vulgaris
Cladophora fracta
Closterium aciculare
Cosmarium botrytis
Cosmarium granatum
Mougeotia sp.
Oocystic borgei
Pediastrum boryanum
Scenedesmus acuminatus
Scenedesmus quadricauda
Spirogyra dubia
Spirogyra fluviatilis
Spirogyra weberi
Tetraedron minimum
Zygnema sp.
DİVİSİO: CYANOPHYTA
Calothrix epiphytica
Chroococcus turgidus
Merismopedia elegans
Merismopedia glauca
Oscillatoria subbrevis
Spirulina major
DIVISIO: PYRROPHYTA
Peridinium sp.
Araştırma alanı içerisinde 4 ayrı alg divizyosuna ait toplam 57 takson (tür ve alttür)
teşhis edilmiştir. Özellikle Bacillariophyta (diatom) grubu algler çeşitlilik bakımından en
zengin sınıf olmuştur. Bu sınıfa ait 35, Chlorophyta'ya ait 15, Cyanophyta'ya ait 6 ve
Pyyrophyta’ya bir takson bulunmuştur.
Çalışma alanında örnekleme yapılan istasyonların hepsinde de baskın sınıf
Bacillariophyceae (Diatom) olarak bulunmuştur. Bu grup Türkiye tatlı sularında da en fazla
türle temsil edilmektedir. Proje alanının tür çeşitliliği bakımından ikinci baskın grubu
Chlorophycea ve ardından Cyanophyceae sınıfları gelmektedir.
Genel olarak teşhisi yapılan tatlısu alg türlerin hepsi kozmopolit olup bölgeye özgü
endemik, nadir ve tehlike altında olan bir tür bulunmamaktadır.
Zooplanktonik Organizmalar
Zooplaktonik organizmaların önemli bir grubunu oluşturan Cladocera ve Copepoda,
oldukça küçük, çoğunlukla mikroskobik hayvanların oluşturduğu gruplardır. Cladocera
172
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
takımına ait türlerin büyük bir çoğunluğu tatlısularda yayılış göstermektedir. Tatlısularda
yaşayan türler genellikle planktonik olup göllerin limnetik ve akarsuların durgun
bölgelerinde bulunurlar.
Zooplanktonik organizmaların bir diğer grubu ise Rotifera'dır. Rotifera'ya ait bireylerde
oldukça küçük, mikroskobik canlılardır. Büyük bir çoğunluğu tatlısularda yayılış
göstermektedir. Türlerin büyük bir kısmı planktonik olup, göllerin limnetik ve littoral
bölgelerinde yaşarken bir kısmı da dip kesimlerde sesil olarak yayılış gösterirler.
Tatlısu sistemlerinin su kalitesini saptamada, Rotifera türlerinin indikatör olarak
kullanılmaları, sucul ekosistemlerde birçok omurgasız ve omurgalı canlının besinlerini
oluşturmaları nedeniyle önem taşımaktadırlar.
Proje alanında teşhis edilen zooplanktonik organizmaların listesi Tablo 63’de
verilmiştir.
Tablo 63: Proje Alanı Zooplanktonik Organizmaları
ROTIFERA
Brachionus urceolaris
Lecane luna
Polyarthra dolichoptera
Polyarthra vulgaris Carlin
Brachionus calyciflorus Pallas
Cephalodella gibba (Ehrenberg)
Zooplanktonik organizmalar çoğunlukla suyun hareketine bağlı olarak yer değiştirirler
ve durgun su habitatlarında yaşarlar. Akarsuların hızlı akıntılı kısımlarındaki mevcudiyetleri
çok sınırlıdır. Ancak bazı gruplarda hızlı akan derelerde psammofil olarak yani taşların
altında yaşayabilen türler olarak görülebilirler. Özellikle Rotifera grubuna bağlı türler taş
altlarını kullanmakta olup akıntı hızının olumsuz etkisini bertaraf etmektedirler. Çalışma
alanındaki zooplanktonik organizmalara ilişkin bulgular bu değerlendirmeyi güçlendirecek
yöndedir.
Belirtilen nedenlerden dolayı dere kısımlarındaki tür çeşitliliğinin zengin olmadığı
görülmüştür. Tespit edilmiş olan türler de kozmopolit olup yaygın türlerdir.
Çalışma alanı, taşların altında bağlı olarak yaşayabilen Rotifera türlerine bağlı
yaşayan formları için uygun zemin yapısına sahiptir. Tüm istasyonlarda yapılan
örneklemelerde zooplanktonik organizmalar içerisindeki Rotifera grubundan altı ayrı tür
yakalanmıştır. Cladocera ve Copepoda’dan ise hiçbir birey yakalanamamıştır. Proje
alanında su akıntısının oldukça hızlı olması ve dar bir dere yatağı olduğu için bu iki gruba ait
türlerin yaşaması için gerekli durgun alan olmadığından örnekler de toplanamamıştır.
173
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Bentik Organizmalar
Bentik faunanın dağılımı, beslenme, gelişme ve üremeleri için farklı gereksinimlerinin
olması sonucu, son derece heterojendir. Bu gereksinimler büyük ölçüde, oksijen
içeriğindeki değişimler ve besin için gereken canlı ya da ölü organik madde girdisi gibi,
yaşam ortamlarındaki değişimlerden ve mevsimsel değişimlerden etkilenir. Bentik
organizmalar ya bu değişikliklerin üstesinden gelebilecek uyumsal mekanizmalara
sahiptirler ve uygun koşulları beklemek için durağan evreye girerler ya da ölürler. Bentik
canlıların dağılımları, gelişimleri, verimlilikleri ve üreme potansiyelleri çevresel parametre
değişikliklerine karşı uyum yeteneklerine bağlıdır.
Bentik hayvanlar son derece çeşitlidir ve protozoalardan büyük makroomurgasızlar
ve omurgalılara kadar neredeyse tüm şubelerle temsil edilirler. Bu gerçek, heterojen
habitat, beslenme, gelişme, üreme, ölüm ve davranış özellikleri ile birleşince bu hayvanların
bütünsel ve fonksiyonel bir yaklaşımla ele alınmalarını son derece zorlaştırmaktadır. Proje
alanında teşhis edilen bentik organizmaların listesi aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 64: Çalışma Alanındaki Bentik Omurgasız Türleri
TAKSON
Şube: PLATYHELMİNTHES
Sınıf: TURBELLARIA
Planaria sp.
Şube: ARTHROPODA
Sınıf: CRUSTACEA
Gammarus pulex
Sınıf: INSECTA
Takım: COLEOPTERA
Noterus sp.
Elmis sp.
Takım: EPHEMEROPTERA
Baetis sp.
Rhithrogena sp.
Iron sp.
Ephemerella sp.
Takım: PLECOPTERA
Nemoura sp.
Perla sp.
Takım: TRICHOPTERA
Rhyacophila sp.
Hydropsyche sp.
Leptocerus sp.
Takım: ODONATA
Anax sp.
Cordulegaster sp.
Takım: DIPTERA
Simulium sp.
174
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Çalışma bölgesindeki örneklemelere göre iki büyük şubeye ait toplam 16 bentik
omurgasız türü teşhis edilmiştir. Bunlardan 1'i Platyhelmintes şubesine, 15’i de
Artropoda'ya bağlıdır. Artropoda içindeki takson dağılımına bakıldığında 1’i Crustacea
sınıfına ait olmakla birlikte diğerleri Insecta üyeleridir. Insecta içerisinde Ephemeroptera 4,
Coleoptera 2, Odonata 2, Trichoptera 3, Diptera 1 ve Plecoptera ise 2 takson ile temsil
edilmektedir.
Bentik organizmalar içerisinde nesli tehlike altında olan ve korunması gereken bir tür
bulunmamaktadır.
Balıklar
Balıklar, sucul sistemlerdeki besin zincirinin üst halkasında yer alan önemli biyolojik
bileşenlerdir. Ekolojik olarak alg, zooplankton ya da bentik canlılarla beslenen balıklar su
içerisindeki zincirin en üst halkasında yer almaktadırlar. Ekolojik olduğu kadar ekonomik
önemleri bakımından da önemli bir girdi kaynağını oluşturmaktadırlar.
Tablo 65: Proje Alanı Balık Türleri
Latince Adı
ERL
BERN
Kaynak
Habitat
Salmo labrax
LC
-
Gözlem
Hızlı akıntılı bol oksijenli sular
Oncorhynchus mykiss
-
-
Gözlem
Hızlı akıntılı bol oksijenli sular
Squalius cephalus
LC
-
Literatür
Hafif akıntılı veya durgun sular
Capoeta banarescui
-
-
Literatür
Hafif akıntılı veya durgun sular
Barbus tauricus
-
Ek III
Literatür
Hızlı akıntılı bol oksijenli sular
Alburnus chalcoides
LC
Ek III
Literatür
Hafif akıntılı veya durgun sular
Salmonidae
Cyprinidae
Çalışma alanına ilişkin olarak 2 ayrı familya'ya ait 6 balık türü belirlenmiştir.
Cyprinidae familyası en fazla türle (4 tür) temsil edilmektedir. Bu familya içerisinde Barbus
tauricus ve Capoeta banarescui en önemli türler olarak dikkati çekmektedir. Bu taksonlar
tüm Anadolu'da yaygın ve bol olarak bulunmaktadır.
Çalışma alanının en önemli türleri arasında Salmonidae familyasına bağlı Salmo
labrax (Dağ Alabalığı) ve Oncorhynchus mykiss (Gökkuşağı Alabalığı) türleri de
bulunmaktadır. Bunlardan Salmo labrax bölgenin doğal türü olmasına karşın Oncorynchus
mykiss kültür türüdür ve bu suların doğal balığı değildir. Bu derenin alt havzasında bulunan
balık çiftliklerinden kaçan bireyler bu ortamlara adapte olabilmektedir.
Alandan belirlenen türler arasında Bern (Ek III) listesine giren iki balık türü
bulunmaktadır (Barbus tauricus, Alburnus chalcoides). Ayrıca European Red List'te göre üç
taksonda düşük riskli-LC (Salmo labrax, Squalius cephalus, Alburnus chalcoides)
kategorisindedir.
Çalışma alanında yakalanan bazı balık türlerinin fotoğrafları aşağıda verilmiştir.
175
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Salmo labrax
Barbus tauricus
176
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Capoeta banarescui
Şekil 74: Çalışma Alanındaki Bazı Balık Türleri
Proje Bölgesi Sucul Ekosistem Analizi
Çamlı HES projesi kapsamında, sulak ekosistem açısından, yalnızca akarsu
habitatının varlığı söz konusudur. Sulak alanlar temel olarak akıntılı ve durgun olmak üzere
iki büyük ekosistem tipi ile tanımlanmaktadır. Bununla birlikte, suların fiziksel ve kimyasal
özelliklerine göre de alt sistem tiplerini tanımlamak mümkündür. Bu açıdan bakıldığında Fol
deresinin tatlısu özelliğinde akıntılı bir (lotik) habitat olduğu görülmektedir.
Bu akıntılı ortamların kendi içinde barındırdıkları daha küçük ve birbiri ardınca
tekrarlanabilen habitatlara ayrıldıkları bilinmektedir. Özellikle havzanın üst kotlarında,
eğime bağlı olarak hızlı akıntılı habitatlar görülürken (rhitron), bazı alanlarda daha yavaş ve
durgun (potamon) habitatlar da bulunmaktadır. Bu habitat yapıları tüm vadi boyunca ardışık
olarak değişim gösterebilmektedir.
Bu habitat yapılarına bağlı olarak yaşayan türlerin kompozisyonlarında da değişimler
söz konusudur. Hızlı akıntılı ortamdaki sucul türler ile durgun ortamlardaki canlı türleri
birbirlerinden tamamen farklıdır.
Çamlı Regülatörü ve HES proje bölgesi, rithron ve potamon olarak tanımlanan hızlı ve
durgun su habitatlarına sahiptir. Ancak hızlı akıntı bölgelerin daha az oranda temsil edildiği
çoğunlukla normal ve nispeten yavaş akıntılı habitat yapısının daha baskın olduğu
gözlenmiştir.
Batı ve Doğu Karadeniz akarsu ekosistemleri değerlendirildiğinde ve aynı zamanda
mevcut sucul canlı türleri karşılaştırıldığında, Fol deresinin diğerlerinden çok farklı ve
kendine özgü bir hassaslık ve enderlik durum söz konusu değildir.
177
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Sucul çalışmalara ilişkin yapılan tespitlere göre projenin etkisi ve alınması gereken
önlemlerine Bölüm V.1.12.’de yer verilmiştir.
IV.2.12. Endemik, hassas, nesli tehlike altındaki balık türleri için gerekli
optimum su yükseklikleri, miktarları, çözünmüş oksijen miktarı, su hızı gibi
parametrelerin
incelenerek,
projenin
bu
türler
üzerindeki
etkilerinin
değerlendirilmesi, alınacak tedbirlerin belirtilmesi,
Proje alanında yapılan değerlendirmeler sırasında endemik, hassas, nesli tehlike
altındaki balık türlerine rastlanılmamıştır. Çalışma alanına ilişkin olarak 2 ayrı familya'ya ait
6 balık türü belirlenmiştir. Cyprinidae familyası en fazla türle (4 tür) temsil edilmektedir. Bu
familya içerisinde Barbus tauricus ve Capoeta banarescui en önemli türler olarak dikkati
çekmektedir. Bu taksonlar tüm Anadolu'da yaygın ve bol olarak bulunmaktadır.
Çalışma alanının en önemli türleri arasında Salmonidae familyasına bağlı Salmo
labrax (Dağ Alabalığı) ve Oncorhynchus mykiss (Gökkuşağı Alabalığı) türleri de
bulunmaktadır. Bunlardan Salmo labrax bölgenin doğal türü olmasına karşın Oncorynchus
mykiss kültür türüdür ve bu suların doğal balığı değildir. Söz konusu derenin alt havzasında
bulunan balık çiftliklerinden kaçan bireyler bu ortamlara adapte olabilmektedir.
Alandan belirlenen türler arasında Bern (Ek III) listesine giren iki balık türü
bulunmaktadır (Barbus tauricus, Alburnus chalcoides). Ayrıca European Red List'te göre üç
takson da düşük riskli-LC (Salmo labrax, Squalius cephalus, Alburnus chalcoides
kategorisindedir.
Çamlı Regülatör yeri Fol deresinde 08.07.2012 tarihinde yapılan arazi çalışmaları ile
akarsu kesiti ve akarsu parametreleri belirlenmiş olup, Fol deresi için Manning pürüzlülük
katsayısı (n) tespit edilmiştir. Ayrıca arazide yapılan ölçümler ile 12 metre akarsu yatak
genişliğine sahip Fol deresi eğimi 0.04, akarsu derinliği yaklaşık 15-40 cm. arasında,
yaklaşık akış hızı 1.4 m/s, ölçüm yapılan zamanda tahmini debi 2.5 m3/s olarak
belirlenmiştir.
Şekil 75: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Akarsu Kesiti
178
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 76: Fol Deresinden Bir Görünüm
Bölgenin balık türlerinin ekolojik özelliklerine bakıldığında, minimum derinlik ihtiyaçları
15 cm. dolaylarındadır. Bununla birlikte minimum akıntı miktarının da 0.20 m/s olması
gerekmektedir. Bu minimum koşulların oluşması durumunda sucul yaşamın devamlılığının
da sağlanacağı öngörülmektedir.
Tablo 66: Proje Bölgesinde Yakalanan ve Literatür Bilgilerine Göre Bölgede Varlığı Bilinen Balık
Türlerinin Ekolojik Özellikleri
Balık Türü
Salmo labrax
Capoeta banarescui
Barbus tauricus
Squalius cephalus
Kaynak: Cows and Welcomme, 1998.
Yaşayabildiği Minimum
Derinlik (m)
Yaşayabildiği Minimum Akıntı
(m/s)
0.15
0.15
0.15
0.15
0.20
0.20
0.20
0.20
Proje bölgesini oluşturan Fol deresi balıklarının belli bir stok oluşturması ve
çoğalabilmesi için gerekli koşullar dikkate alındığında; bırakılması önerilen can suyu
değerleri yüksek akım ve düşük akımlı dönemlerine göre aylık olarak (Bkz. Tablo 45)
değerlendirilmektedir. Balıklar ve diğer sucul canlılar olan algler, zooplanktonik
organizmalar ve bentik canlıların üreme dönemleri Mart sonu Haziran sonu arasında en üst
düzeydedir. Bu dönemde artan biyolojik aktivite fazla besin maddesine ihtiyaç duymaktadır.
Besin maddeleri de su debisi ile ilişkili olabildiği gibi çalışmanın yapıldığı su sisteminin
ekolojik koşulları ile de ilgilidir.
179
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Bu kapsamda balıkların mevcudiyetlerini sürdürebilmesi için gerekli minimum
değerler temelinde (minimum derinlik ve minimum akım hızı) bırakılması gerekli can suyu
değerleri hesaplanmıştır. Bu hesaplamalarda, Fol deresi için minimum su derinliğinin 0.15
m. ve minimum akım hızının 0.20 m/s olması için bırakılması gereken can suyu değerleri
(Bkz. Tablo 45) belirlenmiştir. Söz konusu bu değerler, Fol deresinin sucul canlıları için
gerekli koşulları sağlamakta olup yaşamlarını sürdürebilecekleri yeterliliktedir.
Buna göre yatırımı planlanan proje kapsamında balık türlerinin etkilenmemesi
amacıyla aşağıdaki tedbirler alınacaktır.
Can suyu: Çamlı Regülatörü ile HES arasında kalan dere yatağındaki canlı hayatın
devamı için sürekli olarak regülatörden dere yatağına DKMPGM tarafından onaylanmış
miktarlarda su bırakılacaktır. Bırakılacak su miktarı, debimetre ile sürekli ölçülecek ve
ölçüm raporları düzenli olarak Trabzon Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne iletilecektir.
Balık geçidi: Çamlı regülatörünün kurulacağı Fol deresinde tespit edilmiş balık türleri
için, balıkların geçebileceği yükseklikte balık geçidi projelendirilecektir. 1380 sayılı Su
Ürünleri Kanunun 22. Maddesi ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununa dayalı olarak
hazırlanan Su Ürünleri Yönetmeliğinin 8. Maddesi gereği; “regülatörlerin ve hidroelektrik
santrallerin kurulduğu yerlere su ürünlerinin geçmesine mahsus balık geçidi veya
asansörlerin yapılması ve bunların devamlı olarak işler durumda bulundurulması
mecburidir.” Yine ilgili yönetmeliğin 8. Maddesi ile de, “her türlü kanal ve arkların başlangıç
kısımlarına uygun bir ızgara veya kafes konulması zorunludur.” denilmektedir. Buna göre;
Çamlı Regülatörü ve HES kapsamında, yapımı planlanan regülatörün gövde yüksekliği de
göz önüne alınarak en kullanışlı balık geçidi seçilmiş olup, balık geçidi kesiti ÇED Raporu
ekinde (Bkz. EK-19) sunulmuştur.
Balık geçidi yapımı sırasında dikkate alınacak hususlar: Balık geçidi planı
yapılırken, bölge balıklarının biyolojik ve ekolojik özelliklerinin dikkate alınarak
düzenlenmesi gerekmektedir. Balıkların geçide yönlendirilmesi, basamaklar arasındaki
mesafe ve genel eğimleri açısından yönlendirici ve uygun özelliklere sahip olmalıdır. Ayrıca
balık merdivenlerinin derinliği ve basamakların alt ve üst kesimlerindeki geçiş deliklerinin
büyüklükleri ve konumlarına da dikkat edilmelidir.
• Balıklar, çabuk bir şekilde geçit yapılarını bulabilmelidir ve geçitten gelen akıntılar
balıkları doğal olarak girişe götürebilmelidir. Balıklar, genellikle, taban kısmındaki güçlü
türbülanslı bölgelerden dolayı sürüklenip uzaklaşmaktadır. Böyle zonlara ulaşmadan
hemen önce balıkların düzenli bir akıntı tarafından yönlendirilmesi gerekmektedir. Bu akıntı
güçlü olmakla birlikte balıkların yüzme kapasitelerini olumsuz yönde etkilememeli ve toplam
akıntı oranının % 1-5 arasında olmalıdır.
• Balık geçitlerinin girişi farklı akıntı rejimlerine adapte olabilmelidir. Akıntı rejiminde
çok büyük değişimler yapan regülatörlerin alt ve üst kısımlarının her ikisindeki seviyede
değişimler görülmektedir. Balık geçitlerinin rezervuara açıldığı kısımlar uygun lokalitelerde
olmalıdır.
• Balık geçitleri su alan yapılardan uzak yerlerde konumlandırılmalıdırlar. Aksi halde
mansaptan memba kısmına çıkan balıklar türbülansa kapılarak türbin ya da kanallara
gidebilirler.
• Balık geçitlerinde yılın tüm zamanı su bulundurulmalıdır. Bunun için dere yatağına
bırakılacak olan can suyu balık geçitlerinden bırakılmalıdır. Bununla birlikte bırakılacak olan
180
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
su mevcut kanallardaki havuz bölmelerini dolduracak ve düzenli bir akıntı oluşturacak
yeterlilikte olmalıdır.
• Balık geçitlerinin eğimi % 10’dan büyük olmamalıdır. Eğimin fazla olması, akıntı
hızını arttıracağından dolayı olumsuz koşullar yaratabilecektir. Havuzlar arasında su
geçişleri için oluşturulan bölmelerin ortalama büyüklüğü 20 cm’den küçük olmamalıdır.
Ayrıca havuzlarda suyun toplanabilmesi için yeterli derinlik olmalıdır, bu sayede balıkların
dinlenebilecekleri durgun bölümler oluşabilecektir.
• Balık geçitleri, erozyon, sediman birikimi, akıntı ile gelen materyaller gibi birçok
etkenden dolayı problemlerle karşı karşıya kalabilir ve bu yüzden düzenli olarak bakım
gerektirmektedir. Bu durum tercih edilecek olan sistem kadar önemlidir ve yapım
aşamasında göz ardı edilmemelidir.
Çamlı regülatörü balık geçit projesi, FAO’nun ve DSİ’nin öngördüğü ayrıca yukarıda
verilen koşulları taşıyan ve bölge balıklarının biyolojik ve ekolojik özellikleri açısından yeterli
teknik özelliklere sahip olacak şekilde tasarlanmıştır.
IV.2.13. Madenler ve Fosil Yakıt Kaynakları (rezerv miktarları, mevcut ve
planlanan işletilme durumları, yıllık üretimleri ve bunun ülke veya yerel kullanımlar
için önemi ve ekonomik değerleri),
Trabzon ili metalik maden yönünden oldukça zengin bir il’dir. Özellikle; bakır, kurşun,
çinko, demir ve manganez zuhur ve yataklarına sık rastlanmaktadır. Bölgenin ada yayı
özelliğinden dolayı, volkanojenik masif sülfid yatak ve zuhurları en önemli yeri tutmaktadır.
Bunun yanında, porfiri tip yataklar ile granitoyidik sokulum kayaçlarının kenar zonlarında,
skarn ve kontakt tip zuhur ve yataklar ile damar tip zuhurlar gelişmiştir.
Trabzon ilinde yer alan bakır-kurşun-çinko zuhur ve yataklardan 8 adetinde rezerv
hesaplamaları yapılmış ve bunlarda işletilebilir tenörde 5156896 ton Cu+Pb+Zn rezerv
saptanmıştır.
Manganez yatak ve zuhurlarından 6 adetinde rezerv hesaplamaları yapılmış ve
işletilebilir tenörde 65990 ton görünür+muhtemel rezerv saptanmıştır. Maçka-Güzelyayla
bakır-molibden yatağında ise; % 0.3 eşdeğer bakır tenörlü154.700.000 ton görünür rezerv
tespit edilmiştir. Düşük tenörlü fakat büyük rezervli bu yatak, günümüz koşullarında
ekonomik değildir.
Proje alanının içerisinde bulunduğu Tonya ilçesinde bulunan metalik maden yatak ve
zuhurları; Tonya-Fol Maden’de olup, kurşun-çinko madenidir. Bu madenin tenörü % 7
Pb+Zn’dir. Yine Tonya ilçesi Kaleönü mahallesi sınırları içerisinde sıcaklığı 18 0C, debisi
0,01 lt/sn ve pH değeri 6 olan madensuyu alanı bulunmaktadır. MTA kayıtlarına göre söz
konusu alanın işletme durumu önemsiz sınıfında değerlendirilmiştir.
Bunun dışında; Trabzon ili jeolojik ortamın uygun olmaması nedeniyle, enerji
hammaddeleri yönünden fakirdir. Asfalt, linyit, petrol, tabi buhar, taş kömürü, tortum,
bitümlü şişt v.b malzeme zuhurlarının bugüne kadar il dahilinde varlığı saptanamamıştır.
Diğer taraftan proje sahası içerisinde olması muhtemel maden varlıklarının tespiti için
Maden İşleri Genel Müdürlüğü’ne başvuru yapılmıştır. Yapılan değerlendirme neticesinde
gelen görüş yazısında; “….Genel Müdürlük kayıtlarında 04.11.2013 tarihinde yapılan
incelemede, proje alanında 1 adet imar planı onaylanmış özel izin sahasının bulunduğu
tespit edilmiştir. Çamlı Regülatörü ve HES projesinin sağlayacağı kamu yararları
181
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
düşünülerek, proje alanında herhangi bir maden hakkının bulunmadığı tespit edildiğinden,
ekli listede verilen koordinatlar dahilinde pafta no: G42b1 ve 180,65 hektarlık alan için
Genel Müdürlüğümüzce sakınca bulunmamakta olup, bu alan Genel Müdürlüğümüz
kayıtlarında madenciliğe kapalı alan haline getirilmeyerek, ER:3309344 nolu Çamlı
Regülatörü ve HES özel izin alanı olarak işaretlenmiştir. Bu alanlara yapılacak olan maden
ruhsat müracaatları, ilgili kurumlardan izin alınması için 1 (bir) yıl süre verilerek
ruhsatlandırılacak alan olarak işleneceği” belirtilmiştir. Maden İşleri Genel Müdürlüğü’nden
alınan görüş yazısı ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-27) sunulmuştur.
182
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 77: Muhtemel Maden Varlıklarının Tespiti Amacıyla MİGEM Tarafından İncelemesi Yapılan Alan
183
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. IV.2.14. Hayvancılık (türleri, beslenme alanları, yıllık üretim miktarları, bu
ürünlerin ülke ekonomisindeki yeri ve değeri),
Proje alanının içerisinde bulunduğu Trabzon ili, Tonya ilçesinde ekonomi genel olarak
tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır.
Büyükbaş Hayvancılık
İlçe’de, büyükbaş hayvan türlerinden yerli sığır ve manda üretimi bulunmamakta olup,
kültür ve melez sığır üretimi yapılmaktadır. Toplam sığır (kültür-melez)sayısı ise 12.535
baştır. Bu hayvanlardan kesim yapılmadan ilçe ekonomisi için süt üretiminde
faydalanılmaktadır. Bu bağlamda TÜİK 2012 yılı verileri dikkate alınarak Tonya ilçesindeki
büyükbaş hayvan varlığı, hayvan türlerine göre sayısı ve süt miktarları aşağıdaki tabloda
verilmiştir.
Tablo 67: Tonya İlçesi Büyükbaş Hayvan Varlığı
Hayvan Adı
Yetişkin
Genç-Yavru
Toplam
(baş)
Sağılan
Hayvan Sayısı
(baş)
Süt Miktarı
(ton)
Sığır (yerli)
-
-
-
-
-
Manda
-
-
-
-
-
Sığır (kültür)
9.375
2.041
11.416
6.197
24.556,730
Sığır (melez)
897
222
1.119
526
1.417,543
2.263
12.535
6.723
25.974,273
Toplam
10.272
Kaynak: TÜİK 2012 Yılı Verileri.
Küçükbaş Hayvancılık
Küçükbaş hayvan varlığına göre, ilçede yerli koyun üretimi 3.863 baş iken, kıl keçisi
üretimi ise 786 baş’tır.
Tablo 68:Tonya İlçesi Küçükbaş Hayvan Varlığı
Hayvan Adı
Koyun
(merinos)
Keçi (tiftik)
Koyun (yerli)
Keçi (kıl)
Yetişkin
Sağılan
Hayvan Sayısı
(baş)
Toplam
(baş)
Genç-Yavru
Süt Miktarı
(ton)
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
3.031
832
3.863
2.050
143,840
632
154
786
553
50,867
986
4.649
2.603
194,707
Toplam
3.663
Kaynak: TÜİK 2012 Yılı Verileri.
184
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Kümes Hayvancılığı
Tonya ilçesi, kümes hayvancılığı bakımından gelişim göstermemiştir. Bu kapsamda
ilçede sadece tavuk yetiştirilmekte olup, üretilen tavuktan daha ziyade et olarak değil
yumurta ihtiyacının karşılanmasında faydalanılmaktadır.
Tablo 69:Tonya İlçesi Kümes Hayvancılığı Varlığı
Hayvan Adı
Mevcut Sayı
Yumurta Tavuğu
Ördek
Et Tavuğu
Hindi
Kaz
Toplam
Kaynak: TÜİK 2012 Yılı Verileri.
1.420
1.420
Diğer Hayvancılık Sektörleri
İlçe’de 12 köyde yaklaşık olarak 4.730 kovan bulunmaktadır. Bu kovanlardan
sağlanan bal üretimi 18,920 ton’dur. Diğer taraftan ipekböcekçiliği yapılmayan ilçenin sahip
olduğu at sayısı 11 olup, katır sayısı 4 baş’tır.
IV.2.15. Peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanları,
Tonya ilçesi, deniz yüzeyinden 755 m. yükseklikte olup, arazisi genel olarak
engebelidir. İlçe merkezi Fol deresi vadisinde kurulmuştur. Fol deresi Tonya ilçesinin
güneyinde Kürtün ilçesi sınırlarındaki Erikbeli tepesinden doğmaktadır.
Kızılağaç, kayın, gürgen ve ladin ağaçlarıyla kaplı yörede en yüksek tepe 1900 m.
yükseklikteki Karakısrak tepesidir. İlçe sınırlarındaki köy ve yaylalarda çalılıklar, otlaklar,
tarlalar ve ormanlar hakimdir. İlçe iklimi, Karadeniz iklimi ile karasal iklim arasında bir geçiş
alanıdır. Karadeniz kenarından yükselen tepeler üzerinde bulunan ormanlar sürekli nem
çekmektedir. Denizden gelen su buharı burada yoğunlaşarak, sis haline gelmektedir. Bu
nedenle özellikle yaz aylarında günlerin büyük bir bölümü sisli geçmektedir.
Yatırımı planlanan projenin mahkeme kararı ile iptal edilmesi sonrasında, yatırımcı
firma tarafından mevcut formülasyonda değişiklikler yapılmış ve detaylı irdelemelerin
yapılabilmesi amacıyla iş bu rapora konu olan projenin ÇED süreci başlatılmıştır. Bu
süreçte ayrıca projeye ilişkin regülatör yeri, ilçe merkezinde bulunan Canikdere Şelalesi
dikkate alınarak belirlenmiş ve söz konusu regülatör membadan mansaba doğru kuşuçuşu
yaklaşık 100 m., dere boyunca ise yaklaşık 138 m. kaydırılmıştır. Bu kapsamda revize
fizibilite raporu hazırlanılarak, DSİ Genel Müdürlüğü onayına (Bkz. EK-11) sunulmuştur.
Bu kapsamda regülatör alanı mevkiinde bulunan Canikdere şelalesinin de doğal
güzelliğini korumak, yöre halkına bu alanı görsel olarak sunulabilmek ve peyzaj
bütünlüğünü korumak amacıyla şelale çevresinde rekreasyon alanı oluşturulmasına karar
verilmiştir.
Regülatör ve şelale çevresinde yapılacak düzenlemelerle yöre halkının rekreasyonel
ihtiyaçları karşılanmış olacaktır. İnşaat çalışmalarının tamamlanmasına müteakip alanda,
185
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
gerek yörenin kültürel özelliklerine gerekse doğal yapıya uyumlu olacak şekilde mesire yeri,
yaya ve yürüyüş yolları, pergola-kameriyeler, doğa balkonları ve çocuk oyun alanları
yapılacaktır. Yapısal peyzaj düzenlemeleri yörenin bitki örtüsüne uygun ağaç, çalı ve
mevsimlik çiçek gibi bitkisel materyallerle (Bkz. EK-15) desteklenecektir.
Şekil 78: Peyzaj Çalışmaları Kapsamında Fol Deresi Çevresinde Yapılması Öngörülen Düzenlemeler
Şekil 79: Peyzaj Çalışmaları Kapsamında Şelale Mevkiinde Yapılması Öngörülen Düzenlemeler
186
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 80: Peyzaj Çalışmaları Kapsamında Şelale Mevkiinde Yapılması Öngörülen Düzenlemeler
IV.2.16. Devletin yetkili organlarının hüküm ve tasarrufu altında bulunan
araziler (Askeri Yasak Bölgeler, kamu kurum ve kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis
edilmiş alanlar, vb.),
Çamlı Regülatörü ve HES proje alanında askeri yasak bölgeler, kamu kurum ve
kuruluşlarına belirli amaçlarla tahsis edilmiş alanlar bulunmamaktadır.
Proje alanı, arazi kullanım haritasına göre mera-kuru tarım (nadassız)-fındık-orman
alanlarında yer almakta olup, arazi kullanım sınıfı ise IV, VI ve VII. sınıf kullanıma sahiptir.
Çevre Düzen Planına göre; proje alanı ve çevresi bölgeye özel ürün alanları (Bağcılık,
Çay, Fındık vb.) ve orman arazilerinde kalmaktadır.
Meşcere haritasına göre de proje alanı, ziraat alanı ve orman (Gürgen, Kızılağaç,
Ladin, Kayın) alanları üzerinde kalmaktadır.
IV.2.17. Proje yeri ve etki alanının mevcut kirlilik yükü,
Hava kalitesi;
Hava kalitesi, hava kirliliğinin insanlar ve çevreleri üzerindeki etkilerinin bir göstergesi
olan ve havadaki hava kirleticilerinin artan miktarlarıyla azalan atmosfer kalitesidir. Buna
göre; ısınma, ulaştırma ve sanayi kaynaklı hava kirleticilerinin atmosferdeki yoğunluğuna
göre hava kalitesi değişmektedir.
Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde yapılması öngörülen Çamlı Regülatörü ve
Hidroelektrik Santrali (HES) proje alanının yer aldığı mevkide ilçe yerleşimleri
bulunmaktadır. Bunun dışında ilçede sanayi tesisi bulunmamakta olup, bir tane Süt
Fabrikası bulunmaktadır.
187
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Trabzon ili merkez ve bağlı ilçelerinde, Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği’nde belirtilen kriterler doğrultusunda hava kirlilik derecesinin
belirlemesi yapılmıştır. Yönetmelik çerçevesinde yapılan değerlendirmelerde; Merkez ve
Akçaabat ilçesi I. Grup kirletici sınıfında kalırken, Tonya ilçesinin içinde bulunduğu
Trabzon’a bağlı diğer ilçeler ise II. Grup kirletici sınıfında kaldığı tespit edilmiştir.
Diğer taraftan; hava kalitesi ölçümünün yapılabilmesi amacıyla Trabzon ilinde SO2 ve
PM10 ölçümlerinin yapıldığı 2 istasyon bulunmaktadır.
Şekil 81:Trabzon İlinde 2010-2011 Kış Dönemine Ait SO2 (μg/m3) Gazı Değişimi Grafiği
3
Şekil 82: Trabzon İlinde 2011 Yılında Sabit Ölçüm İstasyonlarından Elde Edilen Aylık PM (μg/m )
Miktarının Değişim Grafiği
Yukarıdaki grafiklerden de görüldüğü üzere Trabzon ilinin hava kalitesi indeksi,
yönetmelik değerlerine göre uygun olup, herhangi özel bir tedbir alınması
gerekmemektedir. Diğer taraftan; proje alanı ve çevresinde hava kalitesini olumsuz yönde
etkileyecek herhangi bir faaliyet ya da tesis bulunmamaktadır. Proje kapsamında yapılacak
kazı, nakliye ve sert zemine rastlanılması halinde yapılması öngörülen yüzey patlatma
işlemlerinden dolayı oluşacak toz emisyonlarının en aza indirilmeleri için gerekli tüm
tedbirler alınacaktır.
İş rapor kapsamında, projenin inşaat aşamasında gerçekleştirilecek kazı çalışmaları
sırasında oluşacak toz emisyon değerleri hesaplanmış olup etkilenecek yerleşimler için toz
188
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
modellemesi yapılmıştır. Söz konusu toz emisyon değerlerine göre etki alanı belirlenmiştir.
İnşaat çalışmaları sırasında kazı çalışmalarından yerleşimlerin etkilenmemesi için Toz
Eylem Planı hazırlanacak ve bu kapsamda yapılması gerekenler çalışacak işçilere
uygulatılacaktır. Bu kapsamda savurma yapmadan yükleme-boşaltma yaptırılacak, çalışma
alanı sıcak ve kuru havalarda arazöz ile sulanarak nemlendirilecektir. Böylece nakliye
sırasında oluşacak toz emisyonu minimuma indirilecektir. İnşaat aşaması süresince Sanayi
Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Buna göre inşaat
süresi boyunca düzenli aralıklarla toz ölçümü yapılarak proje sahasına en yakın
yerleşimlerdeki mevcut durum değerlendirmesi kontrol edilecektir.
Gürültü;
Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali, Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır
Beton Tesisi projesinin gürültü etkileri, hesaplamalar ve değerlendirmeleri ile birlikte Bölüm
V.I.19. başlığı altında ayrıntılı olarak verilmiştir. İnşaat aşamasında iş makinelerinden
kaynaklı gürültü hesaplamaları yapılırken, sahada çalışacak ekipman ve iş makinelerinin
kümülatif etkisi değerlendirilmiştir.
Gerçek çalışma koşulları altında; projenin konumu ve kullanılan teknikler göz önünde
bulundurulduğunda, ses seviyesinin sınır değeri aşması halinde Çevresel Gürültünün
Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği’nde belirtilen standartlar esas alınarak gerekli
kontrol tedbirlerinin yerine getirilmesi sağlanacaktır. Buna göre yönetmelik sınır değerinin
aşılması halinde aşağıdaki kontrol tedbirlerinin uygulanmasıyla bu sorunların ortadan
kaldırılması sağlanacaktır.
• Susturucu ve ses giderici parçaları olmadan iş makinelerinin çalışmasına izin
verilmemesi,
• İş makineleriyle çalışırken korna veya ses çıkaran başka bir cihazın gereksiz yere
kullanılmaması,
• Hız sınırlarına uyulması,
• Yüksek viteste ve düşük devirde sürme şeklinin benimsenmesi,
• Çalışma süresince alıcı ile kaynak arasına ses perdeleri, bariyerler ve doğal
engeller yerleştirilmesi.
Diğer taraftan; patlatmanın yapılacağı günler diğer faaliyetlerin tamamının
durdurulması gerekeceğinden patlatma ayrıca değerlendirilmeye alınmaktadır.
Patlatma anında oluşacak ses gücü düzeyinin belirlenmesi için “Çevresel Gürültünün
Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” Madde 23 d bendinde belirtildiği üzere Lcmax
100 dBC değerini aşmayacaktır.
İnşaat sahasında patlatma sırasında oluşacak gürültü anlık olduğu için hesaplama
yapılmamıştır.
İnşaat başladıktan sonra herhangi bir şikâyet olması durumunda gürültü ölçümleri
yapılacaktır. Ölçülen gürültü değerinin sınır değerleri aştığı tespit edildiğinde ise gürültü
kontrol tedbirlerinden en uygun olanı seçilerek uygulanacaktır.
189
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Su kalitesi;
Proje alanında yer alan yüzeysel su kaynağı; Fol deresidir.
Proje çalışmaları kapsamında mevcut durum tespiti amacıyla, tesislerinin kurulacağı
yüzey suyundan, 31.05.2012 tarihinde su numunesi alınmış ve Dokay Çevre
Laboratuvarına, Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği Ek-5’te yer alan parametrelere
göre analiz (Bkz. EK-18) yaptırılmıştır. Buna göre numune bilgileri Tablo 70’de, analiz
sonuçları ise Tablo 71’de verilmiştir.
Tablo 70: Su Numunesi Bilgileri
Kayıt Numarası
Numunenin Alındığı Yer
Numune Alma
Tarihi
DKL-12/S3579-REV01
Trabzon ili-Tonya ilçesi-Fol deresi
31.05.2012
Tablo 71:Fol Deresine Ait Analiz Sonuçları-1
190
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Diğer analiz sonuçları ise ÇED Raporu ekinde sunulan analiz raporunda yer (Bkz.
EK-18) almaktadır.
Yüzeysel su kaynağı için yapılan analiz sonuçları; Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi
Yönetmeliği EK-5 Yüzeysel Su Kütlelerinde Bazı Parametreler İçin Çevresel Kalite
Standartları ve Kullanım Maksatları, Tablo 5: Kıtaiçi Yüzeysel Su Kaynaklarının Sınıflarına
Göre Kalite Kriterleri’ne değerlendirilmiş olup, söz konusu yönetmelikte bahsi geçen tablo
aşağıda verilmiştir.
Tablo 72:YSKYY, Tablo 5: Kıtaiçi Yüzeysel Su Kaynaklarının Sınıflarına Göre Kalite Kriterleri
Su Kalite Sınıfları
Su Kalite Parametreleri
Genel Şartlar
Sıcaklık (oC)
pH
İletkenlik (µS/cm)
I
II
III
IV
≤ 25
≤ 25
≤ 30
> 30
6,5-8,5
6,5-8,5
6,0-9,0
< 400
1001-3000
> 3000
RES 436 nm: 4.3
RES 525 nm: 3.7
RES 620 nm: 2.5
RES 436 nm: 5
RES 525 nm: 4.2
RES 620 nm: 2.8
6-8
3-6
<3
70-90
40-70
< 40
25-50
50-70
> 70
4-8
8-20
> 20
< 0,2b
0,2-1b
1-2b
>2
Nitrit azotu (mg NO2⎯-N/L)
< 0,002
0,002-0,01
0,01-0,05
> 0,05
Nitrat azotu (mg NO3⎯-N/L)
<5
5-10
10-20
> 20
Toplam kjeldahl-azotu (mg/L)
0.5
1.5
5
>5
< 0,03
0,03-0,16
0,16-0,65
> 0,65
< 0,1
0,1-0,5
0,5-2
>2
Kadmiyum (μg Cd/L)
≤2
2-5
5-7
>7
Kurşun (μg Pb/L)
≤10
10-20
20-50
> 50
Bakır (μg Cu/L)
≤20
20-50
50-200
> 200
Nikel (μg Ni/L)
≤20
20-50
50-200
> 200
Çinko (μg Zn/L)
≤200
200-500
500-2000
> 2000
≤10
10-200
200-2000
> 2000
≤100
100-20000
20000-100000
> 100000
RES 436 nm: 1.5
RES 525 nm: 1.2
RES 620 nm: 0.8
Renk
400-1000
6,0-9,0 dışında
RES 436 nm: 3
RES 525 nm: 2.4
RES 620 nm: 1.7
(A)Oksijenlendirme Parametreleri
Çözünmüş oksijen (mg O2/L)a
>8
a
Oksijen doygunluğu (%)
90
Kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ)
< 25
(mg/L)
Biyolojik oksijen ihtiyacı (BOİ5)
<4
(mg/L)
B) Nutrient (Besin Elementleri) Parametreleri
Amonyum azotu (mg NH4+-N/L)
Toplam fosfor (mg P/L)
C) İz Elementler (Metaller)
Cıva (μg Hg/L)
D) Bakteriyolojik Parametreler
Fekal koliform (EMS/100 mL)
Toplam koliform (EMS/100 mL)
Tehlikeli maddeler
Tehlikeli maddeler ve bu tabloda verilmeyen diğer kirleticiler konuyla ilgili ülke
envanteri (referans değerler) oluşturulduktan sonra, 1 Ocak 2015’den itibaren
değerlendirilecektir.
191
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 73: Fol Deresine Ait Suların Kalite Sınıfları
Fol Deresi
Su Kalite Sınıfı
I
I
Parametreler
Sıcaklık (oC)
pH
İletkenlik (µS/cm)
Çözünmüş oksijen (mg O2/L)a
Oksijen doygunluğu (%)a
I
I
Kimyasal oksijen ihtiyacı (KOİ) (mg/L)
II
Biyolojik oksijen ihtiyacı (BOİ5) (mg/L)
I
+
Amonyum azotu (mg NH4 -N/L)
Nitrit azotu (mg NO2⎯-N/L)
Nitrat azotu (mg NO3⎯-N/L)
Toplam kjeldahl-azotu (mg/L)
Toplam fosfor (mg P/L)
Cıva (μg Hg/L)
Kadmiyum (μg Cd/L)
Kurşun (μg Pb/L)
Bakır (μg Cu/L)
Nikel (μg Ni/L)
Çinko (μg Zn/L)
Fekal koliform (EMS/100 mL)
Toplam koliform (EMS/100 mL)
I
I
I
I
III
I
I
I
I
I
I
III
II
Kalite sınıflarına göre suların kullanım maksatları aşağıda verilmiştir. Buna göre Fol
deresi genel olarak I. sınıf sular kategorisinde kalmaktadır.
Sınıf I - Yüksek kaliteli su;
1) İçme suyu olma potansiyeli yüksek olan yüzeysel sular,
2) Yüzme gibi vücut teması gerektirenler dahil rekreasyonel maksatlar için
kullanılabilir su,
3) Alabalık üretimi için kullanılabilir nitelikte su,
4) Hayvan üretimi ve çiftlik ihtiyacı için kullanılabilir nitelikte su,
Sınıf II - Az kirlenmiş su;
1) İçme suyu olma potansiyeli olan yüzeysel sular,
2) Rekreasyonel maksatlar için kullanılabilir nitelikte su,
3) Alabalık dışında balık üretimi için kullanılabilir nitelikte su,
4) Mer’i mevzuat ile tespit edilmiş olan sulama suyu kalite kriterlerini sağlamak
şartıyla sulama suyu,
Sınıf III - Kirlenmiş su;
Gıda, tekstil gibi nitelikli su gerektiren tesisler hariç olmak üzere, uygun bir arıtmadan
sonra su ürünleri yetiştiriciliği için kullanılabilir nitelikte su ve sanayi suyu,
192
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Sınıf IV - Çok kirlenmiş su;
Sınıf III için verilen kalite parametrelerinden daha düşük kalitede olan ve üst kalite
sınıfına ancak iyileştirilerek ulaşabilecek yüzeysel sular.
Proje kapsamında mevcut durumun tespit edildiği yüzey kaynağında, inşaat
öncesinde memba ve mansap dikkate alınarak su kalitesi 30.11.2012 tarih ve 28483 sayılı
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği
Tablo 5’e göre bir defaya mahsus çevre iznine esas ölçümü yapılacaktır. İnşaat ve faaliyet
sırasında 30.11.2012 tarih ve 28483 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine uyulacaktır.
Su kaynaklarının yönetimine ve korunmasına yönelik hazırlanan 17.10.2012 tarih ve
28444 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Su Havzalarının Korunması
ve Yönetim Planlarının Hazırlanması Hakkında Yönetmeliğin” ilgili hükümleri projenin
inşaat ve işletme aşamasında yerine getirilecektir.
Ayrıca planlanan proje kapsamında 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, Yeraltı
Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik ile Su Kirliliği
Kontrol Yönetmeliği kapsamında mevcut yüzey kaynaklarına hiçbir şekilde katı ve sıvı atık
boşaltılmayacak, dere yataklarına kesinlikle malzeme dökülmeyecek ve yatak kesiti
daraltılmayacaktır.
IV.2.18. Diğer özellikler.
Bu bölümde ayrıca anlatılacak bir husus bulunmamaktadır.
193
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
IV.3. Sosyo - Ekonomik Çevrenin Özellikleri
IV.3.1. Ekonomik özellikler (yörenin ekonomik yapısını oluşturan başlıca
sektörler, yöresel işgücünün bu sektörlere dağılımı, sektörlerdeki mal ve hizmet
üretiminin yöre ve ülke ekonomisi içindeki yeri ve önemi, diğer bilgiler ),
Çamlı Regülatörü ve HES projesi; Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde olup,
Regülatör yeri fol deresi üzerindedir.
Proje alanını içerisine alan Tonya ilçesinin ekonomisi, genellikle tarım ve hayvancılığa
dayanmaktadır. Tarım çalışmalarının başında tarla tarımı gelmektedir. Arazinin dar oluşu
ve iklim şartlarının elverişli olmayışı, yetiştirilecek ürünlerin az oluşuna neden olmakta,
alınan ürün satış amaçlı olmayıp, halkın kendi ihtiyacını karşılayacak şekilde
yetiştirilmektedir. Tarım ürünlerinden en çok mısır, fasulye, patates gibi tarım ürünleri
yetiştirilmektedir.
İlçede, tarım çalışmaları genel olarak hayvancılıkla bağlantılı olarak sürdürülmektedir.
Üretilen ürünlerin büyük bir bölümü hayvanların beslenmesi sırasında tüketilmektedir.
Ayrıca ilçede yaklaşık 9000 hektar arazi, çayır ve mera olarak kullanılmakta olup, bu
meralardan kesilen otlar hayvanların kışlık yiyeceği için kurutularak saklanmaktadır.
İlçe genelinde büyükbaş hayvanlar beslenmekte olup, küçükbaş hayvan sayısı azdır.
Hayvancılığın gelişmesi sonucu 1972 yılında kurulan kooperatif aracılığı ile süt fabrikası
kurulmuştur.
Dolayısıyla ekonominin asıl dayanağı süt hayvancılığıdır. Tarım ürünlerinde pazarcı
üretim olmamasına rağmen hayvan ürünlerindeki üretim tamamen pazarcı bir nitelik
göstermektedir. Elde edilen sütler ya ilçede kooperatife ait fabrikada işlenmekte yada
evlerde tereyağı ve peynir haline getirildikten sonra pazarlanmaktadır. Her ikisi de ilçe
halkının geçimini temin etmede önemli rol oynamaktadır.
Herhangi bir sanayi kuruluşu bulunmayan ilçede, sadece süt fabrikası yer almaktadır.
Mevcut fabrika merkeze yakın olan mahalle ve köylerin sütlerini almakta ve işlemektedir.5
İlçe halkının önemli geçim kaynaklarından biri de gurbetçiliktir. Başta Zonguldak
olmak üzere yurdun birçok yerinde çalışan Tongalılar vardır. Bunun yanında Almanya,
Avusturya, Fransa, Hollanda ve Belçika gibi Avrupa devletlerinde çalışan Tonyalı işçiler de
ilçenin ekonomisine büyük katkıda bulunmaktadır.
IV.3.2. Nüfus (yöredeki kentsel ve kırsal nüfus, nüfus hareketleri; göçler, nüfus
artış oranları, ortalama hane halkı nüfusu, diğer bilgiler),
Tonya ilçesi, doğudan Düzköy ve Maçka, güneyden Gümüşhane iline bağlı Kürtün
ilçesi, kuzeyden ve batıdan Vakfıkebir ile Şalpazarı ilçeleri ile çevrilidir.
Tonya ilçesinde köy sayısı 16’dır. Proje sahası Tonya merkezinde kalmaktadır ve
Proje etki alanında yer alan mahalleler; Karşılar Mahallesi, Orta Mahalle, Büyük Mahalle,
Yeni Mahalle, Kaleönü Mahallesi’dir.
5http://www.trabzon.org/tonya/ekonomi.htm
194
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Proje alanının içerisinde yer aldığı il ve ilçe nüfusları aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 74: Trabzon İli ve Tonya İlçesi Nüfus Bilgileri
2012 Yılı
ADNKS
2011 Yılı
Kadın
Erkek
Toplam
Kadın
Erkek
Toplam
Türkiye Nüfusu
37.671.216
37.956.168
75.627.384
37.191.315
37.532.954
74.724.269
Trabzon İl Nüfusu
383.221
374.677
757.898
382.927
374.426
757.353
Tonya İlçe Nüfusu
8.077
7.416
15.493
8.366
7.732
16.098
Kaynak: TÜİK ADNKS Verileri
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) Veri Tabanına göre 2012 yılında toplam
nüfusu 15.493 kişi olan Tonya’nın, ilçe merkezi ve köylerde yaşayan halka ait nüfus bilgileri
aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 75: 2012 Yılı Verilerine Göre Tonya İlçesinde İl/İlçe ve Belde/Köy Nüfusları
2012 Yılı
Tonya
İl/İlçe Merkezi
Belde/Köy
Kadın
Erkek
Toplam
Kadın
Erkek
Toplam
3.663
3.449
7.112
4.414
3.967
8.381
Kaynak: TÜİK ADNKS Verileri
Tablo 76:2012 Yılı Verilerine Göre Tonya İlçesi Kadın ve Erkek Nüfus Oranları
Yaş grubu
Toplam
Erkek
Kadın
Erkek Oran %
Kadın Oran %
0-4
5-9
799
948
419
483
380
465
52,44
50,95
47,56
49,05
10-14
1.223
617
606
50,45
49,55
15-19
1.346
693
653
51,49
48,51
20-24
1.077
544
533
50,51
49,49
25-29
1.020
555
465
54,41
45,59
30-34
35-39
998
968
534
493
464
475
53,51
50,93
46,49
49,07
40-44
1.116
557
559
49,91
50,09
45-49
1.155
548
607
47,45
52,55
50-54
935
461
474
49,30
50,70
55-59
989
448
541
45,30
54,70
60-64
65-69
713
660
301
235
412
425
42,22
35,61
57,78
64,39
70-74
539
209
330
38,78
61,22
75-79
423
204
219
48,23
51,77
80-84
369
87
282
23,58
76,42
85-89
158
26
132
16,46
83,54
2
7.416
55
8.077
3,51
47,87
96,49
52,13
90+
57
Toplam
15.493
Kaynak: TÜİK ADNKS Verileri
195
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Proje alanının içerisinde yer aldığı Tonya ilçesine bağlı belde ve köylerin nüfus
bilgileri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 77: Tonya İlçesi’ne Bağlı Belde ve Köylerin İsimleri ve Nüfus Bilgileri
İlçe
Bucak
Tonya
Belde/Köy
Toplam
Erkek
Kadın
Şehir
7112
3449
3663
Biçinlik
Çamlı
Çayıriçi
Hoşarlı
(B) İskenderli
Kalemli
Kalınçam
Karaağaçlı
Karasu
Kayacan
Kozluca
Kösecik
Melikşah
Sağrı
Sayraç
Yakçukur
129
109
316
1213
1515
388
743
1350
228
371
145
156
501
93
886
238
66
42
150
574
717
177
357
673
113
176
66
70
224
37
412
113
63
67
166
639
798
211
386
677
115
195
79
86
277
56
474
125
Bucak Toplamı
8381
3967
4414
Merkez
Kaynak: TÜİK ADNKS Verileri
Tablo 78: Göre Nüfusları, İl Merkezine Uzaklıkları, Belediye, Köy ve Mahalle Sayıları
İLÇE
NÜFUSU
(2012)
İLÇELERİN İL
MERKEZİNE
UZAKLIĞI (Km.)
BELEDİYE
SAYISI
KÖY
SAYISI
MAHALLE
SAYILARI
Tonya
15.493
68
2
15
7
Kaynak: TÜİK ADNKS Verileri
Trabzon ilinin 2011-2012 yıllarına ait nüfus artış hızı aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 79: TÜİK Verilerine Yıllık Nüfus Artış Hızı ve Nüfus Yoğunluğu Göstergeleri
İl
Yıllık Nüfus Artış Hızı (%0)
Nüfus Yoğunluğu
2010-2011 Yılı
2011-2012 Yılı
2011
2012
-8,4
0,7
162
162
Trabzon
Kaynak: TÜİK Verileri
196
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Trabzon ilinde, başta coğrafi ve ekonomik koşullar olmak üzere birçok etkenin
gerekçe olduğu bir göç olgusu görülmektedir. Göçe konu olan nüfusun çoğunluğu (% 67,6)
25-44 yaş grubuna dahildir. Göçün nedenleri olarak, nüfus artışı ve geleneksel yaşam
tarzının bozulması, yetersiz kazanç, eğitim, sağlık, kültür hizmetlerinden yararlanma ve
daha iyi bir yaşam standardına erişmek gibi nedenler sıralanabilir.
Tablo 80: Trabzon İli’ne Ait Göç Verileri
Göstergeler
Toplam Nüfus
Aldığı Göç
Verdiği Göç
Net Göç
Net Göç Hızı (%0)
Kaynak: TÜİK Verileri
2011-2012
757898
21864
25478
-3614
2010-2011
757353
24858
38446
-13588
-4,8
-17,8
IV.3.3. Gelir (yöredeki gelirin işkollarına dağılımı, işkolları itibariyle kişi başına
düşen maksimum, minimum ve ortalama gelir),
Trabzon kültürel ve sosyal yönden gelişmiş olmasına rağmen, arzulanan ekonomik
gelişmeyi sağlayamamıştır. İl’in ekonomisi halen tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır;
nüfusun % 65′i bu faaliyetlerde elde edilen gelirlerle geçimini sağlamaktadır. Ticaret,
sanayi, el sanatları, taşımacılık, inşaat ve diğer hizmetler alanında istihdam edilenler ise
nüfusun % 35′ini oluşturmaktadır.
Trabzon’da toplam üretim içinde katma değerin payı % 59, girdi payı ise % 41′dir.
Trabzon’da girdi oranları Türkiye geneline göre kıyasla daha yüksektir. Bu durum
maliyetlerin yükselmesi sonucunu doğurmaktadır.
İl’de büyük ölçekli üretim tesisi yok denecek kadar azdır. En önemli imalat sanayi
kuruluşu, 1992 yılında özeleştirilen Çimento Fabrikası’dır. Bunun haricindeki imalat sanayi
kuruluşları daha çok tarımsal ürünleri işlemeye yönelik küçük ve orta ölçekli işletmelerdir.
İl'de imalat sanayinde sayılabilecek belli başlı alanlar un ve kepek, süt mamulleri,
balık yağı ve unu, hazır giyim, mefruşat, ayakkabı, kereste, beton direk, lastik ve plastik
ürünler, PVC boru, bakır, çinko, kurşun, alüminyum, boru, galvanizli saç, tuğla, metal,
otomobil yan sanayi ve cerrahi dikiş malzemesi imalatıdır.6
Tablo 81: Trabzon İlindeki Sanayi Kuruluşları ve İstihdam Kapasiteleri
İşyeri Sayısı
İstihdam Kapasitesi
Kamuya Ait İşletmeler
SANAYİ KURULUŞLARI
12
1.824
Özel Sektöre ait İşletmeler
363
7.401
Organize Sanayi Bölgeleri
100
4.127
Küçük Sanayi Sitleri
1.469
3.381
TOPLAM
Kaynak: Trabzon Valiliği
1.944
16.733
6http://www.trabzon.gov.tr/
197
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Proje alanının yer aldığı Tonya ilçesi ve yakın köylerin geliri, hayvancılığa
dayanmaktadır. Bölgede süt besiciliği yapılmakta ve hane ölçeğinde toplanan sütler
kooperatif ve Kebir Sütçülük gibi şirketler eliyle toplanmaktadır.
Tarım, geçimlik düzeyde olup, tamamen hane ihtiyaçlarına yönelik olarak
sürdürülmektedir. Karaağaçlı köyündeki fındık üreticiliği hariç olmak üzere, pazar için
üretim yapılmamaktadır. Küçük ölçekli ve eğimli parsellerde üretilen mısır, ilçeye ve köylere
ait su değirmenlerinde öğütülerek ekmeklik un ihtiyacı karşılanmaktadır. Pazar
ekonomisiyle eklemlenmiş yegâne faaliyet alanı hayvancılıktır. Tonya, özellikle süt
ürünlerini işleyen tarımsal kalkınma kooperatifinin ve bu kooperatifin çalıştırdığı fabrikasıyla
Doğu Karadeniz bölgesinde örnek oluşturmuş bir beldedir.
Ancak fabrikanın verimliliği giderek düşmekte ve süt ürünleri, Tonya için önemli bir
gelir kalemi olmaktan yavaş yavaş çıkmaktadır. Kooperatifte şu anda sadece 35 kişi
çalışmaktadır. 2000 yılına kadar günde 110 ton süt işleyen fabrika, bugün süt işleme
kapasitesini günde 30-40 tona kadar düşürmüştür.
Sınırlı tarım alanlarında üretilen ikinci önemli ürün, hayvan yemi olarak üretilen yonca
ve ottur. Süt ürünlerinin temel geçim kaynaklarından biri olması nedeniyle hayvanların
beslenmesinde kullanılan yonca ve ot Tonya ve çevresi için kritik önemdedir. Ancak
hanelerin ortalama hayvan yemi ihtiyacı yılda 1 tonu bulduğundan, ot ve yoncaya bağımlılık
en üst seviyededir ve bu mahsulün üretiminde su ihtiyacı haneler için belirleyicidir.
Kasaplık hayvan üretimi ise sınırlıdır. İlçe merkezine bağlı mahallelerde ve etki
alanındaki köylerde yaklaşık olarak 20.000 civarında büyükbaş hayvan mevcuttur. İlçeye
dışarıdan nakit girişi yoğundur. Avrupa’ya göç etmiş işçi aileleri ile mevsimlik olarak büyük
kentlere giden çalışan nüfusun taşıdığı gelir ve kamu kurumlarında çalışanların aktardığı
paylar, en önemli gelir kaynağını oluşturmaktadır. Ayrıca bu kalemden olmak üzere Rusya
ve Arap ülkelerine yönelik dönemlik işçi göçü de mevcuttur. Üçüncü gelir kalemi emekli
maaşlarıdır. 1950’lerden itibaren Zonguldak kömür havzasına yoğun işçi göçü olmuş,
ancak bu hareket bugün tamamen durmuştur. 1950 ile 1980 yılları arasında Tonya’nın en
önemli dış gelir kaynağı kömür madencilerinin kazançları olmuştur. 7
IV.3.4. İşsizlik (yöredeki işsiz nüfus ve faal nüfusa oranı),
Trabzon ilinin 2010 yılı il düzeyindeki temel işgücü göstergelerine göre; işgücüne
katılım oranı % 56,4, işsizlik oranı % 6,3 ve istihdam oranı ise % 52,8 olarak belirlenmiştir.
Ancak söz konusu temel işgücü göstergelerinden işgücüne katılım oranı azalırken, işsizlik
oranı artış göstermiştir. Buna göre 2011 yılı verileri aşağıda verilmiştir.
Tablo 82: Trabzon İline Ait Temel İşgücü Göstergeleri, 2011
Temel İşgücü Göstergeleri
2011 Yılı Verileri
15 ve daha yukarı yaştaki nüfus
592
İşgücü
305
İstihdam
281
İşsiz
24
İşgücünde Olmayan Nüfus
288
7Çamlı-Tonya
Sosyal Etki Değerlendirme Raporu, SEDR.
198
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Temel İşgücü Göstergeleri
2011 Yılı Verileri
İşgücüne Katılım Oranı
51,4
İstihdam Oranı
47,4
İşsizlik Oranı
Kaynak: TÜİK Verileri
7,8
IV.3.5. Yöredeki sosyal altyapı hizmetleri (eğitim, sağlık, kültür hizmetleri ve bu
hizmetlerden yararlanılma durumu),
Eğitim:
Tonya ilçe merkezinde bir Anadolu Lisesi, bir İmam-Hatip Lisesi ve birçok programlı
lise ile dört adet ilköğretim okulu bulunmaktadır. Proje sahası civarında yer alan köylerden
sadece Karaağaç köyünde 8 yıllık ilköğretim okulu mevcuttur ve 207 öğrencisi vardır.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2012 yılı verilerine göre Tonya ilçesindeki 15 yaş ve
üzeri 5724 kişilik nüfusun; 594’ü okuma yazma bilmeyen halk olup, 4958’i okuma yazma
bilen kişilerdir. 172 kişi ise tespiti yapılamamış grubu oluşturmaktadır.
Buna göre; Tonya ilçesi merkezine bağlı köylerdeki 15 yaş ve üzeri okur-yazar
durumu verileri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 83: Proje Alanı ve Çevresinde Yer Alan Köylerdeki Okuma Yazma Durumu (15+yaş) - 2012
İl
İlçe
Bucak
Belde/Köy
Okuma yazma durumu
Toplam
Erkek
Kadın
Trabzon
Tonya
Merkez
Biçinlik
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
18
81
2
101
8
83
1
92
30
230
7
267
131
763
2
896
156
1.050
131
1.337
63
226
6
295
91
492
19
3
47
1
51
0
33
0
33
8
114
3
125
17
403
0
420
15
547
64
626
14
122
2
138
14
265
11
15
34
1
50
8
50
1
59
22
116
4
142
114
360
2
476
141
503
67
711
49
104
4
157
77
227
8
Çamlı
Çayıriçi
Hoşarlı
(B) İskenderli
Kalemli
Kalınçam
199
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. İl
İlçe
Bucak
Belde/Köy
Karaağaçlı
Karasu
Kayacan
Kozluca
Kösecik
Melikşah
Merkez
Sağrı
Sayraç
Yakçukur
Kaynak: TÜİK Verileri
Okuma yazma durumu
Toplam
Erkek
Kadın
Toplam
602
290
312
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
37
991
32
6
504
17
31
487
15
Toplam
1.060
527
533
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
Okuma yazma bilmeyen
Okuma yazma bilen
Bilinmeyen
Toplam
13
182
1
196
23
254
6
283
18
102
6
126
4
121
3
128
46
367
6
419
594
4.958
172
5.724
16
60
2
78
83
615
22
720
17
169
8
194
6
90
0
96
3
124
4
131
3
50
3
56
1
52
1
54
5
162
5
172
78
2.559
93
2.730
1
32
1
34
5
304
14
323
2
82
5
89
7
92
1
100
20
130
2
152
15
52
3
70
3
69
2
74
41
205
1
247
516
2.399
79
2.994
15
28
1
44
78
311
8
397
15
87
3
105
Sağlık:
Trabzon ili sınırları içerisinde yer alan Tonya ilçesinde 1 adet hastane bulunmakta
olup, 1 adet Toplum Sağlığı Merkezi yer almaktadır.
200
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 84: Tonya İlçesindeki Sağlık Kurumlarının Dağılımı
İlçe
Hastane
Sağlık
Merkezi
Tonya
1
-
Ağız ve
Diş
Sağlığı
Merkezi
Toplum
Sağlığı
Merkezi
A.Ç.S.
AP.
Verem
Savaş
Dispanseri
112
Acil
Hiz.
İst.
ASM
Aile
Hekimliği
-
1
-
-
1
2
5
Kaynak: İl Sağlık Müdürlüğü verileri, 2011.
*
*
A.Ç.S. AP. = Ana Çocuk Sağlığı Aile Planlaması
A.S.M = Aile Sağlığı Merkezi
Kültür:
Trabzon ili, Roma, Bizans ve Osmanlı eserleri yönünden çok zengin bir ildir. İl sınırları
içinde sayısız tarihi eser kalıntılarına rastlamak mümkündür. Trabzon ilinde merkez ilçede
134 adet olmak üzere birçok tescilli anıtsal yapı mevcuttur.
Ayrıca Trabzon ilinde TÜİK 2010 yılı verilerine göre; 18 adet kütüphane, 20 adet
sinema ve 2 adet tiyatro salonu yer almaktadır.
Proje alanının yer aldığı Tonya ilçesinde ise bir adet ilçe halk kütüphanesi
bulunmaktadır. Diğer taraftan; ilçede kayıta alınmış herhangi bir kültürel değere
rastlanılmamış olup, ilçeye bağlı Kaleönü Mahallesinin güney yönünde bulunan ormanlar
içerisindeki yüksek kaya Ali Ağa kalesi olarak bilinmektedir. Bunun dışında Tonya ilçesinde,
kültürsel ve yöresel zenginliklerin yaşatılması amacıyla festival, şenlik ve anma günleri
düzenlenmektedir. Yörede gerçekleştirilen söz konusu etkinlikler aşağıda verilmiştir.
Tablo 85: Tonya İlçesi Sınırlarında Gerçekleştirilen Festival, Şenlik ve Anma Günleri
ADI
YER
TARİH
Kadırga Yaylası Şenlikleri
Tonya-Şalpazarı-Gümüşhane-Giresun
Sınırı. Kadırga Yaylası.
Temmuz ayının 3. Cuma Günü
Tonya Tereyağı Festivali
Tonya
Ağustos’un son C.tesi-Pazar
Günü
Tonya-Beşikdüzü ve Şalpazarı’nın
Birleştiği Nokta(Gölkiriş Köyü İzmiş
Tepesi Mevkii)
Kaynak: İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2011
İzmiş Şenliği
Ağustos Ayının Son Pazar
Günü
IV.3.6. Kentsel ve kırsal arazi kullanımları (yerleşme alanlarının dağılımı,
mevcut ve planlanan kullanım alanları, bu kapsamda sanayi bölgeleri, konutlar,
turizm alanları vb.),
Tonya ilçe toprakları, akarsularla parçalanmış dağlık alanlardan meydana gelmiştir.
İlçede kızılağaç, kayın, gürgen ve ladin ağaçlarıyla kaplı dağların yüksek kısımlarında
hayvancılık ve sayfiye yönünden önemli yaylalar bulunmaktadır. Önemli akarsuları Fol
deresi ve Kale deresi olup denize kıyısı olmayan ilçelerden biridir.
İlçe ekonomisi hayvancılığa dayanmaktadır ve ilçede tarıma elverişli düzlük yoktur.
Süt üretimi gayesiyle daha çok büyükbaş hayvan yetiştirilmektedir.
201
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
İlçe merkezi Foldere vadisinde kurulmuştur. İl merkezine 57 km uzaklıktadır. İlçe
gelişmemiş, küçük bir yerleşim merkezidir. Tonya belediyesi ise 1954’te kurulmuştur.
Yapılması planlanan Çamlı Regülatörü ve HES projesinin yer alacağı Tonya ilçe
merkezi ve civar bölgesinde sosyal değerlerin ve projenin etkilerinin irdelenmesi amacıyla
sosyal çalışma gerçekleştirilmiştir.
Hacettepe Üniversitesi’nden Prof. Dr. Suavi AYDIN tarafından, 2012 yılı Mayıs ayı
içerisinde bölgede sosyal çalışma yapılmış ve projenin yöre halkı üzerindeki olası etkilerini
konu alan bir rapor hazırlamıştır. Söz konusu rapor aşağıda sunulmuştur:
TRABZON İLİ TONYA İLÇESİ ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESİ
SOSYAL ETKİ DEĞERLENDİRME RAPORU
KAPSAM
Bu raporun kapsamı, Trabzon ili Tonya ilçesi sınırları içinde yapılması planlanan
Çamlı Regülatörü ve HES tesislerine ilişkin sosyal etkilerin değerlendirilmesidir. Bu
tesislere ilişkin etki alanı, Tonya ilçe merkezini ve Tonya ilçesine bağlı Kaleönü Mahallesi ile
Karaağaçlı ve Melikşah köylerini kapsamaktadır.
SOSYO-EKONOMİK VE DEMOGRAFİK DURUM
Genel Durum
Tonya ilçesi Vakfıkebir ilçesinin 20 kilometre güneyinde Fol deresinin oluşturduğu
vadi içindedir. İlçe nüfusu 2011 yılı ADNKS verilerine göre 16.098 kişi olup, bu nüfusun
7.310’u ilçe merkezinde yaşamaktadır. Tonya ilçesi sınırları içinde yaşayan toplam 9.295
kişi, planlanan tesisin etki alanı içinde kalmaktadır. Tonya nüfusu düşme eğilimindedir.
2007 yılı ADNKS verilerine göre toplam 17.052 kişinin yaşadığı ilçe nüfusunun beş yıl içinde
16.098 kişiye (yaklaşık olarak % 5,5 oranında) düşmesi bu açıdan anlamlıdır. İlçe’de bu
düşüşü durduracak ya da tersine çevirecek bir ekonomik dinamizm yoktur.
Tonya ve yakın köylerin ekonomisi tamamen hayvancılığa dayanmaktadır. Süt
besiciliği yapılmakta ve hane ölçeğinde toplanan sütler kooperatif ve Kebir Sütçülük gibi
şirketler eliyle toplanmaktadır.
Nüfusun Sosyal ve Ekonomik Nitelikleri
Tonya ve çevre köyleri, bir orman-içi ekonomisi yaratmıştır. Tarım geçimlik düzeyde
olup tamamen hane ihtiyaçlarına yönelik olarak sürdürülmekte, Karaağaçlı köyündeki fındık
üreticiliği hariç olmak üzere, pazar için üretim yapılmamaktadır. Küçük ölçekli ve eğimli
parsellerde üretilen mısır, ilçeye ve köylere ait su değirmenlerinde öğütülerek ekmeklik un
ihtiyacı karşılanmaktadır. Pazar ekonomisiyle eklemlenmiş yegâne faaliyet alanı
hayvancılıktır. Tonya, özellikle süt ürünlerini işleyen tarımsal kalkınma kooperatifinin ve bu
kooperatifin çalıştırdığı fabrikasıyla Doğu Karadeniz bölgesinde örnek oluşturmuş bir
beldedir. Ancak fabrikanın verimliliği giderek düşmekte ve süt ürünleri, Tonya için önemli bir
gelir kalemi olmaktan yavaş yavaş çıkmaktadır. Kooperatifte şu anda sadece 35 kişi
çalışmaktadır. 2000 yılına kadar günde 110 ton süt işleyen fabrika, bugün süt işleme
kapasitesini günde 30-40 tona kadar düşürmüştür. Sınırlı tarım alanlarında üretilen ikinci
önemli ürün, hayvan yemi olarak üretilen yonca ve ottur. Süt ürünlerinin temel geçim
kaynaklarından biri olması nedeniyle hayvanların beslenmesinde kullanılan yonca ve ot
Tonya ve çevresi için kritik önemdedir. Ancak hanelerin ortalama hayvan yemi ihtiyacı yılda
202
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
1 tonu bulduğundan, ot ve yoncaya bağımlılık en üst seviyededir ve bu mahsulün
üretiminde su ihtiyacı haneler için belirleyicidir. Kasaplık hayvan üretimi ise sınırlıdır. İlçe
merkezine bağlı mahallelerde ve etki alanındaki köylerde yaklaşık olarak 20.000 civarında
büyükbaş hayvan mevcuttur. İlçeye dışarıdan nakit girişi yoğundur. Avrupa’ya göç etmiş işçi
aileleri ile mevsimlik olarak büyük kentlere giden çalışan nüfusun taşıdığı gelir ve kamu
kurumlarında çalışanların aktardığı paylar, en önemli gelir kaynağını oluşturmaktadır.
Ayrıca bu kalemden olmak üzere Rusya ve Arap ülkelerine yönelik dönemlik işçi göçü de
mevcuttur. Üçüncü gelir kalemi emekli maaşlarıdır. 1950’lerden itibaren Zonguldak kömür
havzasına yoğun işçi göçü olmuş, ancak bu hareket bugün tamamen durmuştur. 1950 ile
1980 yılları arasında Tonya’nın en önemli dış gelir kaynağı kömür madencilerinin kazançları
olmuştur. Bugün bu gelir kaynağı yukarıda betimlendiği gibi şekil değiştirmiştir. Tonya ilçe
merkezinde bir Anadolu lisesi, bir İmam-Hatip lisesi ve bir çok-programlı lise ile dört adet
ilköğretim okulu bulunmaktadır. Etki sahası içinde kalan köylerden sadece Karaağaç
köyünde 8 yıllık ilköğretim okulu mevcuttur.
Karaağaçlı Köyü
480 hanede 1409 kişinin yaşadığı Karaağaçlı köyü ekonomisi hayvancılık ve fındık
üreticiliğine bağlıdır. Köyde 1500’e yakın büyükbaş hayvan bulunmakta olup, bu
hayvanlardan elde edilen süt ise Tonya’daki fabrikalara verilmektedir. Fındık ve hayvansal
ürünler dışında, Pazar için üretim yoktur. Ancak köyün öz varlıkları üzerinden yarattığı
değer, köy nüfusunu besleyici nitelikte değildir. Geçimlik olarak üretilen mısır, köye ait iki
değirmende öğütülerek ekmeklik un ihtiyacı karşılanmaktadır. Ancak son yıllarda
değirmenlerin üzerinde kurulu bulunduğu yan deredeki suyun azalmasına bağlı olarak
değirmenlerin verimi düşmüştür. Muhtarın aktardığına göre bu değirmenlerin yılda 10.000
TL kadar bir masrafı ortaya çıkmaktadır. Nüfusun büyük bölümünün emekli olması ve köye
emekli maaşı girmesi, bu ekonomik sorunu kısmen hafifletmekle beraber, köyün çalışabilir
nüfusu Tonya dışında inşaat işçiliği yapmak zorunda kalmaktadır. Köyde 8 yıllık ilköğretim
okulu mevcuttur ve 207 öğrencisi vardır. Ayrıca köy sınırları içinde bir de alabalık çiftliği
bulunmaktadır.
Kaleönü (Vamenli) Mahallesi
Bu mahalle Tonya’nın güneyinde olup regülatör tesisi bu mahallenin sınırları içinde
kurulacaktır. Mahallenin yaklaşık nüfusu 2550 kişidir. Mahalle, Tonya ilçe merkezi ile
bütünleşmiş olup, mahalle halkı tarıma dayalı geçim biçimlerinin yanısıra, ikinci kademe
yerleşim yeri işlevlerine yönelik iştigal sahalarında da (kahvecilik, bakkallık, lokantacılık,
belediye memurluğu v.s.) çalışmaktadır. Hizmet sektöründe yapılan işler dışında,
mahallenin temel geçim kaynağı hayvancılıktır. Mahalleye ait hanelerde 300-400 kadar
küçükbaş ve 1000’e yakın büyükbaş hayvan mevcuttur. Mahalle sınırları içinde bir de 5
sınıflı ilköğretim okulu vardır. Ekmeklik mısır unu ihtiyacını karşılamak üzere kullanılan ve
mahalleye ait olan üç değirmen mevcuttur. Bunlardan biri Fol deresi üzerinde olup yaz-kış
çalışmaktadır, bir diğeri Kantar üzerinde, sonuncusu ise Barbaro mevkiindedir. Dereye
bırakılacak su miktarı hesaplamasında söz konusu değirmenler göz önünde
bulundurulmalıdır.
Melikşah Köyü
Bu köy 223 hane olup köy sakinleri bu hanelerden 140’ını kullanmaktadır. Köyde
hayvancılık temel geçim faaliyetidir. Burada 500 kadar büyükbaş hayvan mevcuttur. Ayrıca
köy sınırları içinde ekmeklik mısır unu ihtiyacını karşılamak üzere 1830 yılından beri faaliyet
gösteren dört değirmen vardır. Muhtar, henüz bir sonuç alamamış olsa da, değirmenlerin
kullandığı suya ilişkin kullanım haklarını elde etmek için DSİ’ye müracaat etmiştir. Köyün
203
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
çocukları taşımalı sistem çerçevesinde Büyük mahalledeki ilköğretim okuluna gidip
gelmektedir.
SOSYAL ETKİLERİN ANALİZİ
Planlanan tesislere ait regülatör ilçe merkezine bağlı Kaleönü mahallesi içindedir. Bu
regülatörden alınacak su, Fol deresinin sağ sahilini izleyen bir tünel yardımıyla Çamlı
köyünün altından, dere üzerinde kurulacak HES’e düşürülerek enerji üretilmesi
planlanmaktadır. Proje bu şekliyle uygulandığı zaman, Tonya ilçe merkezinin içinden geçen
derede su azalması söz konusu olabilecektir. Ayrıca Tonya beldesine ve Melikşah köyüne
ait su değirmenlerini çalıştıracak su miktarı da azalacağından dereye bırakılacak su miktarı
hesaplamasında değirmenlerin göz önünde bulundurulması gerekecektir. Ayrıca inşaat
atıklarıyla ilgili bütün depolama alanları beldeye bağlı mahallelerin meskûn alanlarına yakın
olup sosyal ve ekonomik hareketliliğin yüksek olduğu saha içindedir.
Haziran ayından itibaren yaylalara hayvan çıkarılmaktadır. Haziran ve Eylül ayları
içinde yaylalara yönelik ve tersi yönde yoğun hayvan hareketi mevcuttur. İnşaat faaliyetleri
bu hareketi kesintiye uğratacak nitelikte değildir. Zira hayvan hareketi, vadinin eteklerindeki
yerleşmelerden vadinin üst kotlarına yönelik olup, vadi tabanındaki inşaat faaliyeti bu
hareketi sekteye uğratacak konumda bulunmamaktadır. Ancak, bölgede yerel kaynaklı
pazara yönelik tek geçim faaliyeti olan hayvancılığın sürdürülmesi, yan derelerden gelen
suyun yamaçlardaki yonca ve çayırların kanallara aktarılan sularla sulanmasına ve bu
sulama sayesinde artan verimin sağladığı yem bitkisi miktarına bağlıdır. Bu hassasiyet
yörede dile getirilmiştir. Faaliyet sahibinin projesinde yan derelerden su alınması söz
konusu değildir. Sadece ana dereden alınan suyun doğrudan doğruya santrale taşınması
uygun görülmüştür. Bu konu yerel bir duyarlılık noktası olup, yerel hassasiyetlere bağlı
muhtemel sosyal etkiler bağlamında not edilmiştir.
Tonya ilçe merkezinin ve çevre köylerin kanalizasyonları tamamen derelere
boşaltılmaktadır. Dolayısıyla söz konusu tesis sıvı atıkların dere tabanında birikmesine
engel olan su miktarını azaltacağından, tesis işletmeye alındıktan sonra, pis su ve atıkların
dere tabanında kalıcılaşmasına bağlı sağlık ve temizlik sorunları ortaya çıkması
kaçınılmazdır. Tonya ilçe merkezi ile yakın köylerin sıvı atıklarının yönetimi önemlidir.
Tonya Belediyesi tarafından Mekanik Atık Su Arıtma Tesisi için ihaleye çıkılmıştır. Bu
çerçevede hem ilçe merkezi hem de dereyi bu işlev için kullanan köylerin atıkları, derenin
hem sağ hem de sol sahiline yapılacak kollektör (kanalizasyon) yoluyla modern bir şebeke
içine alınarak arıtma tesisine bağlanacaktır. Tonya şehir merkezinin 3 kilometre kuzeyinde
Ağreliyaz mevkiinde inşa edilecek mekanik atık su tesisinin tamamlanmasıyla birlikte,
şehrin atık suyu arıtılmış olacaktır. Tesisin bitirilmesi halinde Tonya’dan Fol deresine
kanalizasyon suyu akmayacağı öngörülmektedir.
Öte yandan dere üzerinde ilçe merkezine ait 2, Melikşah köyüne ait 4 ve Karaağaçlı
köyüne ait 2 değirmen mevcuttur. Bu değirmenler, ilçe merkezinin ve çevre köylerin ürettiği
mısırı ekmeklik una çevirmekte ve yıl boyunca bu nüfus ekmeklik un ihtiyacını bu yolla
karşılamaktadır. Regülatörde toplanıp tünele verilecek su, bu değirmenleri çevirecek suyu
azaltacak ve işlemez hale getirecektir. Bu durumda yerel ekonominin kendi olanaklarıyla
çevrilmesini sağlayan en önemli stratejilerden birisi işlemez hale gelecek ve çevre halkı
bundan zarar görecektir.
Regülatör bölgesindeki bazı parseller hariç, tünelin ve HES tesisinin hazine arazisine
yapılacak olması istimlak miktarını azaltmaktadır. Ne var ki halihazır arazi mülkiyeti
durumunun işlenmesi ve istimlak sürecinin başlatılması, yasal ÇED raporu sürecinin
204
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. tamamlanmasından sonraya kaldığından şu aşamada hak sahiplerine ilişkin ayrıntılı bir
mahiyet analizi yapmak mümkün değildir.
Bütün bu nedenlere bağlı olarak yörede faaliyete karşı olumsuz tutumlar gelişmiş ve
örgütlü bir muhalefet başlatılmıştır.
ETKİ AZALTICI ÖNLEMLERİN GELİŞTİRİLMESİ
Proje kapsamında yan derelerden su alınması söz konusu olmadığı için, bölgede
yerel kaynaklı pazara yönelik tek geçim faaliyeti olan hayvancılığın sürdürülmesinde, yan
derelerden gelen suyun yamaçlardaki yonca ve çayırların kanallara aktarılan sularla
sulanmasında herhangi bir sorunla karşılaşılmayacaktır.
Tonya ilçe merkezi ile yakın köylerin sıvı atıklarının yönetimi önemlidir. Tonya
Belediyesi tarafından Mekanik Atık Su Arıtma Tesisi için ihaleye çıkılmıştır. Bu çerçevede
hem ilçe merkezi hem de dereyi bu işlev için kullanan köylerin atıkları, derenin hem sağ
hem de sol sahiline yapılacak kollektör (kanalizasyon) yoluyla modern bir şebeke içine
alınarak arıtma tesisine bağlanacaktır. Tonya şehir merkezinin 3 kilometre kuzeyinde
Ağreliyaz mevkiinde inşa edilecek mekanik atık su tesisinin tamamlanmasıyla birlikte,
şehrin atık suyu arıtılmış olacaktır. Tesisin bitirilmesi halinde Tonya’dan Fol deresine
kanalizasyon suyu akmayacağı öngörülmektedir.
Diğer sorun ise geçimlik yerel ekonominin en önemli bileşenlerinden biri olan su
değirmenlerinin yatırımdan sonra da çalışabilmesinin sağlanmasıdır. Bu bağlamda,
değirmenleri çalıştıran suyun, bırakılacak su miktarının hesaplamasında dikkate alınması
ve böylece değirmenlerin üretime devam etmesi sağlanmalıdır. Bu çerçevede bu
değirmenler tarafından kullanılacak enerjinin, ilgili HES’in ürettiği enerjiden bedelsi olarak
sağlanması hem etki azaltıcı bir önlem hem de bir sosyal sorumluluk girişimi olacaktır.
İZLEME PROSEDÜRÜ VE YÖNETİM PLANI
Yukarıdaki
düzenlenmelidir.
kritik
unsurlar
ve
kriterler
çerçevesinde
aşağıdaki
prosedürler
- Okul ve ekonomik etkinlik yoğunluğu olan bölgelerde, gün ve saatlerde trafiğin
düzenlenmesi ve haritalama.
Kritik günler: Temmuz ayının ikinci yarısı (Zera yaylasında Hoşarlı Şenliği)
Kritik aylar:
- Mayıs ayının son haftası (yaylalara hayvan çıkarımı)
- Eylül ayı (yaylalardan hayvan indirilmesi)
- Ağustos ayı (fındık hasatı)
Kritik saatler:
- Sabah 7.30-8.30, öğleden sonra 15.00-16.00 saatleri (öğrenci ve servis hareketliliği)
- Köy alt yapılarının (kanalizasyon, içme ve sulama suyu şebekesi, başka su yolları ve
arklar, köprü, menfez, geçit ve yolların) zarar görmesinin önlenmesi için köy muhtarlarıyla
ve belde yöneticileriyle, Karayolu ve Köy Hizmetleri yetkilileriyle işbirliği içinde haritalama ve
trafik levhalarının geliştirilmesi, eski ve yıpranmış uyarı levhalarının yenilenmesi (özellikle
205
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
menfez gerektiren, su ve vadi geçişlerinde güçlendirme isteyen yerlerin tespiti ve sorunun
giderilmesi)
- Belirlenecek hassasiyetler çerçevesinde şoför eğitimi verilerek, kritik noktalar, kritik
saat ve günler konusunda şoförlerin bilgilendirilmesi ve denetim
- Okul giriş ve çıkış saatlerinde ağır taşıt trafiğinin durdurulması, küçük araç trafiğinin
sınırlanması
- İnşaat ve tesis sırasında periyodik kontrol takviminin geliştirilmesi
BİLGİLENDİRME SÜRECİ
- İlk olarak bir halkın katılımı toplantısı düzenlenerek, projenin çevresel etki
değerlendirmesi hakkında bilgi verilecektir. Ayrıca bu toplantıda HES tesislerinin özellikleri
ve inşaatın kullanacağı yol şebekesi ile diğer kulanım alanları anlatılacaktır. Bu toplantıda
istimlâk süreci, trafik yoğunluğu ve düzenlemesi hakkında bilgi aktarılarak, halkın kaygı ve
beklentileri dinlenecektir. Toplantı sonrasında tutanak düzenlenerek taraflarca imza altına
alınacaktır.
- Halkın katılımı toplantısı sırasında dile getirilen kaygı ve beklentilerin karşılanması
konusunda, ilgili köy muhtarlarına ve Tonya belediye başkanı ile yetkililerine aylık
periyotlarla bilgi verilecektir.
- Yapılacak her yeni iş ve prosedürle ilgili olarak köy muhtarlarına ve Tonya
Belediyesi’ne bilgi verilecektir. Bu çerçevede proje yönetiminin bir halkla ilişkiler memuru
görevlendirmesi gereklidir.
PROJE PAYDAŞLARI
Projenin etki alanına giren bölgenin ilgili resmî ve özel tüzel kişilikleri ile projeden
doğrudan etkilenecek nüfusun temsilcileri ve yöredeki STK’lar projenin doğal paydaşları
sayılır. Buna göre proje paydaşları şu kurum ve kuruluşlardan oluşmaktadır:
Trabzon Valiliği
Trabzon İl Özel İdaresi
Trabzon Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
Trabzon İl Orman ve Su İşleri İl Müdürlüğü
DSİ 22. Bölge Müdürlüğü
Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü
Trabzon Orman İşletme Müdürlüğü
Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası
Tonya Kaymakamlığı
Tonya Belediye Başkanlığı
Tonya Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanlığı
Tonyalılar Kültür Dayanışma ve Kalkınma Derneği
Tonya’ya Hizmet Derneği
Karaağaçlı Köyü Muhtarlığı ve ihtiyar heyeti
Çamlı Köyü Muhtarlığı ve ihtiyar heyeti
Melikşah Köyü Muhtarlığı ve ihtiyar heyeti
Kaleönü Mahallesi Muhtarlığı ve ihtiyar heyeti
IV.3.7. Diğer özellikler.
Bu bölümde ayrıca anlatılacak bir husus bulunmamaktadır.
206
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
BÖLÜM V: PROJENİN BÖLÜM IV'DE TANIMLANAN ALAN ÜZERİNDEKİ
ETKİLERİ VE ALINACAK ÖNLEMLER:
(Bu bölümde; projenin fiziksel ve biyolojik çevre üzerine etkileri, bu etkileri
önlemek, en aza indirmek ve iyileştirmek için alınacak yasal, idari ve teknik önlemler
V.l ve V.2 başlıkları için ayrı ayrı ve ayrıntılı bir şekilde açıklanır).
V.1. Arazinin hazırlanması, inşaat ve tesis aşamasındaki projeler, fiziksel ve
biyolojik çevre üzerine etkileri ve alınacak önlemler
V.1.1. Arazinin hazırlanması için yapılacak işler kapsamında nerelerde ve ne
kadar alanda hafriyat yapılacağı, hafriyatların depolanması amacıyla belirlenen
sahaların dere yatağına sınır olması, depo alanlarının 1/1000 ölçekli halihazır harita
gösterilmesi, dere yatağına ait en ve boy kesitleri, hafriyat miktarı, hafriyat sırasında
kullanılacak malzemeler, patlayıcı maddeler, varsa patlatma ile ilgili bilgiler
(delme-patlatma düzeni, günlük/haftalık/aylık patlatma sayısı, kullanılacak aylık
patlayıcı miktarı, patlatma tesir mesafesi vb.), etkiler ve alınacak önlemler, hafriyat
artığı toprak, taş, kum vb maddelerin nerelere taşınacakları, nerelerde
depolanacakları veya hangi amaçlar için kullanılacakları, hafriyat döküm alanlarının
koordinatları, özellikleri ve 1/1000 ölçekli plan ve kesit görünüşleri ile birlikte hafriyat
malzemesi düzenleme ve restorasyon planı, alınacak önlemler, alınacak izinler,
görüşler,
Proje kapsamında kazı fazlası malzeme, inşaat alanları için yapılacak kazılardan
ortaya çıkacaktır. İnşaat aşamasında yapılacak kazı miktarları Tablo 86’da verilmiştir.
Planlanan faaliyete ilişkin yer alan ünitelerin arazi hazırlık ve inşaat aşaması
öncesinde, arazide kullanılması öngörülen alanların hazırlığının yapılması gerekecektir. Bu
bağlamda öncelikle kazı fazlası malzeme alanı, şantiye alanı ile kırma-eleme-yıkama tesisi
ve hazır beton tesisi alanındaki yüzey örtüsünün alınması sağlanacaktır. Alanlar üzerindeki
bitkisel toprak sıyrılarak bitkisel toprak depolama alanına nakledilerek mevzuatlar
çerçevesinde depolanması sağlanacaktır.
Bu süreçte bir taraftan ünitelere ulaşımın sağlanması amacıyla bağlantı yolunun
yapım çalışmaları başlatılacaktır. Proje ünitelerine ulaşım sıkıntısı bulunmayan projede
sadece regülatör alanına bağlantı yolu yapılacak olup, bağlantı yolunun uzunluğu 620 m.
olacaktır.
Proje kapsamında oluşması muhtemel bitkisel toprak yaklaşık 3953 m3’dür. Bitkisel
toprak, kazı fazlası malzemeden ayrı olarak depolanarak inşaat sona erdikten sonra
çalışma alanlarının eski haline getirilmesi sürecinde tekrar kullanılacaktır. Bitkisel toprak
depolama alanının konumunu gösterir harita, ÇED Raporu ekinde
(Bkz. EK-1)
sunulmuştur.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi inşaat aşamasında çıkacak kazı fazlası
malzemenin ise uygun kısımları inşaat işlerinde, dolguda, yol yapım ve onarım işlerinde
kullanılacaktır. Proje kapsamında çıkacak toplam kazı miktarının yaklaşık 142.797 m3
olacağı öngörülmüş olup, bu miktarın 56.352 m3’ü dolguda kullanılacaktır. Kazı fazlası
malzeme alanına nakledilecek malzeme miktarı ise yaklaşık 86.445 m3’dür. Bu miktarın ise
yaklaşık 64.550 m3’ü tünel çalışmaları sırasında çıkacak malzeme miktarı olup, bu
malzemeler kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton tesisinde işleme tabi tutularak inşaat
faaliyetleri sırasında kullanılacaktır. Bu çalışmalar sürecinde “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve
Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
207
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Kazı fazlası malzeme alanı ve bitkisel toprak depolama alanı koordinatları Bölüm
II.1’de verilmiştir.
Yatırımı planlanan projenin inşaat faaliyetleri aşamasında çıkacak hafriyat
malzemelerinin depolanması amacıyla, ÇED Başvuru Dosyası sürecinde 9 adet depolama
sahası belirlenmiş ve önerilen bu alanların ÇED süreci içerisinde değerlendirilmesi
yapılmıştır. ÇED sürecinin başlaması ile birlikte bu alanlarda yapılan arazi çalışmaları ve
değerlendirmeleri sırasında bu alanların çoğunun topoğrafik ve jeolojik konumları itibariyle
uygun alanlar olmadığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte Halkın Katılımı Toplantısı
öncesinde yapılan arazi çalışmaları sırasında, 9 adet depolama alanının içerisinde
depolama yapılabilmeye müsait olabilecek 3 alanın uygun olabileceği öngörülmüştür. Bu
kapsamda yörenin depolama yapmaya müsait düz araziye sahip olmamasına bağlı olarak,
konuya ilişkin DSİ Bölge Müdürlüğü görüşünün alınmasının uygun olacağı kararı ile Bölge
Müdürlüğü’ne müracaat yapılmıştır.
DSİ 22. Bölge Müdürlüğü’ne yapılan müracaatta, 3 adet kazı fazlası malzeme
alanının ve yine arazi çalışmaları sırasında belirlenmiş 2 adet bitkisel toprak depolama
alanının kullanılabilmesi için uygunluk sorulmuştur.
DSİ 22. Bölge Müdürlüğü tarafından yerinde de yapılan inceleme ve değerlendirmeler
sonrasında, söz konusu alanlardan sadece kazı fazlası malzeme alanı-3’ün uygun olduğu,
diğer kazı fazlası malzeme alanları ve bitkisel toprak depolama alanlarının ise kullanılmaya
müsait olmadığı görüşü alınmıştır.
Başvuru konusu olan kazı fazlası malzeme alanları ve bitkisel toprak depolama alanı
yerleri ve DSİ Bölge Müdürlüğü tarafından uygun bulunan kazı fazlası malzeme alanı ve bu
alan içerisinde ayrı olarak yer belirlemesi yapılmış olan bitkisel toprak depolama alanı yeri
aşağıda Şekil 83 ve Şekil 84‘de verilmiştir.
İnşaat aşamasında oluşacak kazı fazlası malzemeler ile ilgili yapılacak çalışmalarda
onay için Orman ve Su İşleri Bakanlığı DSİ Genel Müdürlüğü’nün 2012/8 sayılı Genelgesi
doğrultusunda iş ve işlemler yapılacaktır.
Kullanılmayan kazı fazlası malzemenin depolanması için proje alanı içerisinde
belirlenen kazı fazlası malzeme alanı, harita üzerinde (Bkz. EK-1) gösterilmiştir. Kazı
fazlası malzeme alanlarına yönelik, DSİ 22. Bölge Müdürlüğü’nden uygunluk alınmış olup,
onay yazısı ÇED raporu ekinde (Bkz. EK-27) sunulmuştur.
208
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 83: DSİ Bölge Müdürlüğü Görüşüne Sunulan Kazı Fazlası Malzeme Alanları ve Bitkisel Toprak
Depolama Alanları
209
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 84: DSİ Bölge Müdürlüğü Tarafından Proje Kapsamında Kullanılması Uygun Görülen Kazı Fazlası
Malzeme Alanı ve Bitkisel Toprak Depolama Alanı
210
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
DSİ 22. Bölge Müdürlüğü görüş (Bkz. EK-27) yazısında; “Fol deresi sol sahilinde
dereye sınır şekilde yer alan kazı fazlası malzeme alanın (3 nolu alan) Bölge Müdürlüğü
tarafından yapımı planlanan “Trabzon-Vakfıkebir-Tonya Fol Deresi Islahı” işi güzergahında
olduğu ve taşkın koruma tesisi yapılana kadar şev üstünden itibaren en az 15 m. mesafe
bırakıldıktan sonra depolama yapılmasının uygun görüldüğü” belirtilmiştir. Ayrıca “Taşkın
koruma tesisi tamamlandıktan sonra ise 15 m. mesafesi iptal edilerek taşkın koruma
tesisinden itibaren devamlılığı olan en az 5 m. genişliğinde işletme-bakım yolu
bırakılmasının yeterli olacağı, inşaat sürecinde hazırlanacak “Depo Alanlarının
Rehabilitasyonu Projesi (DARP)”nin depo alanının ormandan tahsis edilmiş ise Orman
Bölge Müdürlüğüne, diğer tahsisler ve yerlerde ise DSİ Bölge Müdürlüğü onayına
sunulması gerektiği, geçici kabul işlemlerinden önce onaylı proje doğrultusunda gerekli
rehabilitasyon işlemlerinin tamamlanması gerektiği” ifade edilmiştir. DSİ 22. Bölge
Müdürlüğü’nden tedarik edilen taşkın koruma projesine Bölüm IV.2.5’de yer verilmiştir.
Yine aynı görüş yazısında;
“İnşaat sırasında Bölge Müdürlüğünün uygun görüşü haricinde hiçbir surette dere
yataklarına müdahale edilmemesi, dere yataklarına hafriyat atıkları boşaltılmaması, depo
malzemesi şevlerinde palyeleme yapılması, palye yüksekliğinin en fazla 10 m., palye
genişliğinin en az 3 m. olması, hafriyat bütün şev yüzeyleri dayanma duvarı ile
tutulmaksızın doğal hali ile stabil olacak şekilde düzenlenmesi, depo alanının toplam
yüksekliğinin projesine ve yerine göre sınıflandırılması, yol seviyesini geçmemesi, dolgu
alanı yapılacak bitkilendirme çalışmasına bağlı olarak bitkisel üst örtü toprağı ile
kaplanması, depo malzemesinin üzeri doğaya uyumlu ağaç türleri ile ağaçlandırılması veya
çimlendirme çalışmalarının yapılması, depo sahasında meydana gelebilecek kayma, akma,
dere yatağına müdahale sonucu oluşabilecek dolaylı can ve mal kaybından yüklenicinin
sorumlu olacağı” ifade edilmiştir.
Bu kapsamda görüş yazısında belirtildiği üzere; 18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı
“Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” ve 26.03.2010 tarih ve
27533 sayılı “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği’nde
Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” hükümlerine ve yukarıda belirtilen hususlara riayet
edilecektir.
Hazırlanacak “Depo Alanlarının Rehabilitasyonu Projesi (DARP)”nde izin verilen
depo alanının ED-6o koordinatları, 1/25000 ölçekli haritadaki yeri, 1/1000 ölçekli haritası
uygulanacak projenin en-boy kesitleri ve detayları yer alacaktır. DARP raporu çevre, orman
peyzajı veya HES çevre düzenleme-rehabilitasyonu konularında çalışma yapmış yetkili
mühendislik-müşavirlik firmalarına hazırlatılacaktır.
Projenin inşaat çalışmaları sırasında “Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya
Karşı Korunması Hakkındaki Yönetmeliği” ve “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği”nin ilgili
maddelerine uyulacaktır. Bu bağlamda; dere yatağında uygun akış koşulları sağlanacak
olup, DSİ Genel Müdürlüğü’nün bilgisi ve izni dışında dere yatağına herhangi bir
müdahalede bulunulmayacaktır. Dere yatağına kesinlikle malzeme dökülmemesine, yatak
kesitinin daraltılmamasına azami özen gösterilmesi sağlanacaktır.
Kazı fazlası malzeme alanı ve bitkisel toprak depolama alanının arazi vasıfları; ÇED
raporu kapsamında değerlendirmeye alınan Meşcere Haritası, Arazi Varlığı Haritası ve
Çevre Düzeni Planı’na göre aşağıda verilmiştir.
211
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Alan
Arazi Varlığı Haritası
Meşcere Haritası
Çevre Düzeni Planı
Kazı Fazlası
Malzeme Alanı
Fındık + Kuru tarım
(nadassız) + Orman
Ziraat
Bölgeye özel ürün
alanları
Bitkisel Toprak
Depolama Alanı
Fındık + Kuru tarım
(nadassız) + Orman
Ziraat
Sanayi alanı
Proje kapsamında tünel inşaatı sırasında patlatma işlemi yapılacaktır. Bunun dışında
ünitelerin yapımı sırasında iş makinelerinin kıramayacağı sertlikteki kayalara
rastlanıldığında malzemeyi gevşetmek amacı ile patlatma yapılabilecektir. Bunun dışındaki
kazılar iş makineleri ile yapılacaktır.
Açık yüzey patlatma işlemleri gündüz saatlerinde yapılacak olup, yöredeki doğal
hayatın etkilenmemesi için uygulamada gerekli düzenlemeler yapılacaktır.
Ayrıca; arazi hazırlık ve inşaat çalışmaları sürecinde DSİ tarafından yapılan tesislere
zarar verilmeyecek olup, olası bir nedenden ötürü zarar verilmesi halinde ise gerekli bakım
ve onarımların yatırımcı tarafından yapılması sağlanacaktır. Bunun dışında proje alanında,
şehir ulaşım ve köy yollarının kullanılması sırasında ağır tonajlı araçların yola zarar vermesi
halinde bu zararlar giderilecektir.
Tablo 86: İnşaat Aşamasında Ünite Alanlarında Oluşacak Kazı Miktarları
Toplam Kazı Miktarı 3
(3=1+2)
Ünite
Depolanacak Kazı Fazlası
Malzeme Miktarı2
Dolgu Miktarı1
Kazı Fazlası
Toprak Dolgu Kaya Dolgu Toprak Malzeme
3
(m )
(m3)
(m3)
Kazı Fazlası
Kaya Malzeme
(m3)
Toprak Kazısı
(m3)
Kaya Kazısı
(m3)
Çamlı
Regülatör,
Çökeltim
Havuzu ve
Çakıl Geçidi
13280
3320
13280
3320
-
-
Çamlı HES
İletim Tüneli
8560
64550
7750
-
810
64550
Çamlı
Yükleme
Havuzu
9150
9300
5580
9300
3570
-
Çamlı Cebri
Boru ve
Mesnetler
11120
-
-
-
11120
-
Çamlı Santral
Binası
8665
9050
3620
9050
5045
-
Ulaşım Yolu
2622
3180
1272
3180
1350
-
Toplam
53.397
89.400
31.502
24.850
21895
64.550
Genel
Toplam
142.797
56.352
86.445
*85 m. iletim kanalı, aç-kapa metodu ile yapılacağı için yukarıdaki tabloda belirtilmemiştir.
212
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Kazı fazlası malzeme miktarı:
Kazı fazlası malzeme miktarı (kaya): 89.400 m3 x 2,6 ton/m3= 232.440 ton
(Kaya yoğunluğu 2,6 ton/m3 alınmıştır.)
Kazı fazlası malzeme miktarı (toprak): 53.397 m3 x 1,6 ton/m3= 85.435 ton
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
Toplam kazı fazlası malzeme miktarı: 232.440 ton + 85.435 ton = 317.875 ton
Tablo 86’da verildiği üzere Çamlı Regülatörü ve HES projesi inşaatı sırasında
yaklaşık 142.797 m3 kazı yapılacaktır. Bu miktarın yaklaşık 56.352 m3’ü dolgu işlemlerinde
ve yol yapım ve onarım işlemlerinde kullanılacaktır. Geriye kalan 86.445 m3’ü kazı fazlası
malzeme alanında depolanacaktır. Kazı fazlası malzeme alanı yeri topoğrafik harita
üzerinde (Bkz. EK-1) gösterilmiştir.
Proje kapsamında “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü
Yönetmeliği” hükümlerine uyulacak, çevreyi kirletmeden koruyarak faaliyet gösterilecektir.
Tüm kazı fazlası malzeme çıkarımı ve diğer inşaat faaliyetleri sırasında sağlık açısından
sakınca oluşturmayacak ve mevcut su kalitesini bozmayacak şekilde çalışılacaktır.
Depolanan kazı fazlası malzemenin akarak yüzey suyuna karışmasını engellemek
için erozyon önleyici tedbirlerden (riprap, teraslama, sedde çekme, drenaj, vb.) en uygun
olanı seçilerek uygulanacaktır. Kazı fazlası malzeme alanı için faaliyete başlanmadan önce
bölgenin mülki amirinden gerekli izinler alınacaktır.
Patlatma ile ilgili değerlendirmelere bir sonraki bölüm başlığında yer verilmiştir.
V.l.2. Arazinin hazırlanması sırasında ve ayrıca ünitelerin inşasında
kullanılacak maddelerden parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli, toksin ve kimyasal olanların
taşınımları, depolanmaları ve kullanımları, bu işler için kullanılacak aletler ve
makineler,
Çamlı Regülatöründen Çamlı HES ünitesine aktarımın sağlanması amacıyla iletim
hattı, tünel ile geçilecektir. İletim tünellerinin yapımı sırasında 3 vardiya ile çalışma
yapılacaktır. İletim tünelinin yapılması sırasında, küçük çaplı gevşetme patlatması işlemleri
yapılarak ilerlenecektir. Patlatmalar tünel içerisinde yapılacaktır. Diğer taraftan tünel
dışındaki ünitelerin inşaat aşamasında sert kaya ile karşılaşılması durumunda da gevşetme
patlatması yapılabilecektir.
Tünelde İlerleme İçin Yapılacak Olan Delme – Patlatma Tekniği ve Detayları,
Patlatma Paterni
Proje kapsamında biri 3.350 m. uzunluğunda, diğeri 1.100 m. uzunluğunda olmak
üzere 2 adet tünel yer alacaktır.
İletim tüneli açılması sırasında patlayıcı maddelerin kullanımı bu konuda eğitim almış
ve yeterlik belgesine sahip kişiler tarafından yapılacak olup, teknik nezaretçi ve ISG
uzmanlarının gözetiminde gerçekleştirilecektir. Tünelde yapılacak olan patlatmalar
gecikmeli olarak uygulanacaktır.
Patlatma işlemi gerçekleştirilirken kullanılacak olan aletler ve makineler aşağıda
verilmektedir.
213
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. • Dinamit patlayıcı,
• Exel (Non Electric) kapsül ateşleyici,
• İnfilak fitili,
• Elektrikli kapsül,
• Kaya delici,
Dinamit: Esas itibariyle (% 25) diyatomit (kiselgur) veya odun unu içine emdirilmiş
(%75) nitrogliserin (NG), den ibaret olan patlayıcı maddedir. Dinamitin terkibindeki
nitrogliserin diyatomit tarafından absorbe edilmiştir. Ancak patlama kabiliyeti yüksek olan ve
patlayıcı madde olarak kullanılan bütün terkiplere de dinamit denilmektedir. Dinamit
yapımında temel girdi olan nitrogliserin, gliserin ve glikolün birlikte oleum-nitrik asit karışımı
(nitrolama asidi) ile nitrolanmasıyla elde edilir. Üretilmesi istenen dinamitin türüne göre
nitrogliserin/nitroglikol, amonyum nitrat, nitro sellülöz, sodyum klorür, odun unu, kalsiyum
karbonat, DNT, TNT gibi maddeler belirli oranlarda karıştırılarak istenen homojen kitle elde
edilir.
Exel (Non Electric) Kapsül Ateşleyici: Yeraltı patlatma çalışmaları için uzun
gecikme sağlayan elektriksiz (nonelectric) kapsül sistemidir. İnfilaklı fitil ile bağlantısı
yapılan Exel Kapsül sistemi, gecikme aralığı ile kolay kullanım ve patlatma dizayn esnekliği
sağlar. Yeraltı madencilik, tünel ve kuyu çalışmalarında kullanılır.
İnfilaklı Fitil: Dünya’da çok yaygın olarak kullanılan ateşleme sistemlerinden birisidir.
Emniyetli fitilden farklı olarak PETN içerir ve kendisi de kapsülle ateşlenir. Sürtünmeye ve
çarpmaya karsı hassas değildir. Statik elektrikten etkilenmez. Bu özelliği nedeni ile,
elektrikli kapsül kullanımlarının sakıncalı olduğu ortamlarda ve uygun olmayan hava
koşullarında emniyetle kullanılabilmektedir. İnfilaklı fitil ile ateşlemede, bu ateşleyici için
özel geliştirilmiş gecikme elemanları kullanılır.
Elektrikli Kapsül: İçinde bir direnç teli (resistans), hassas kimyasal patlayıcı bulunan
ve ağzı rutubet geçirmez bir madde ile sıkılanmış kovan ve birer ucu kovanın içindeki
resistansa bağlı iki ateşleme telinden ibaret detanatör. Elektrikli kapsüller tek, seri, paralel
ve karışık bağlanarak ateşleme manyetosu veya herhangi bir elektrik üretecinden verilen
cereyanla ateşlenir.
Adi kapsüllerin yarattığı zamanlama sorununu ortadan kaldırmak ve deliklerdeki
patlayıcıları, istenilen zamanda ve milisaniye mertebesinde aralıklar ile patlatabilmek için,
elektrikli kapsüller kullanıma girmiştir.
İnşaat sırasında kullanılacak olan parlayıcı ve patlayıcı maddelerin güvenli bir şekilde
nakledilmesi ve kullanılması, faaliyet sahibinin yükümlülüğünde olacak ve "Patlayıcı,
Parlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışacak iş Yerlerinde Alınacak Tedbirler
Hakkındaki Tüzük" ve 29 Eylül 1987 tarih ve 19589 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan
"Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali,
Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi,
Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük'te belirtilen esaslara uygun olarak yapılacaktır.
Sahada yapılacak olan inşaat çalışmalarından kaynaklı olarak herhangi bir kimyasal
madde kullanımı söz konusu değildir.
Kazı çalışmalarında patlayıcı madde kullanılması planlanan alanlar için, Su Kirliliği
Kontrolü Yönetmeliği içme ve kullanma suyu temin edilen kıta içi yüzeysel sularla ilgili
kirletme yasakları başlığı 17,18 ve 19. maddelerinde belirtilen koruma alanları dışında
yönetmelikte belirtilen hususlara uygun olarak çalışmalar yapılacaktır.
214
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Ayrıca 24.12.1973 tarih ve 14752 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe
girmiş olan "Parlayıcı, Patlayıcı, Tehlikeli ve Zararlı Maddelerle Çalışan İşyerlerinde ve
İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük" hükümlerine uyulacaktır. Patlatma yapılacağı
zaman anons veya duyuru yöntemleriyle, yöre sakinlerinin bilgilendirilmesi sağlanacak olup
patlatma işlemi uzman tarafından gerçekleştirilecektir.
Söz konusu projede, kapasite artışı yapılmadan çevresel düzenleme ve yaptırımlara
uyulacak ve her deliğe farklı gecikme süresi ile ateşleme imkânı tanıyan kısa gecikmeli
elektriksiz kapsül (Non Electric) kullanılacaktır. Sadece ilk ateşleme sırasında elektrikli
kapsül kullanılacaktır.
Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği’nde belirtilen
limitlere uyularak çalışma yapılacaktır. Patlatmalardan kaynaklı sarsıntı ölçümlerinin
sismograf cihazıyla ilk patlatmada ve yılda bir periyodik olarak yapılması, sonuçlarının ise
cihaz çıktıları ile birlikte rapor halinde Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne sunulması
sağlanacaktır.
2872 sayılı Çevre Kanununa istinaden yürürlüğe giren ilgili yönetmeliklere ve diğer
meri mevzuat kapsamında çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi için gerekli izinlerin
alınması sağlanacaktır.
Çamlı Regülatörü ve HES projesinde yer alacak 4x4 tünel kesiti için patlatma paterni,
patlayıcı temin edilmesi öngörülen firma uzmanları tarafından hazırlanmıştır.
Hazırlanmış olan paterndeki özgül şarj miktarları ise Türkiye’de açılmış birçok tünel
örneklerinde uygulandığı şekliyle belirlenmiştir.
Proje kapsamında gerek tünel çalışmaları sırasında gerekse açık yüzey patlatmaları
sırasında alınacak malzeme miktarları aşağıdaki tabloda öngörülmüştür.
Tablo 87: Tünel ve Açık Yüzey Patlatmaları Sırasında Alınacak Malzeme Miktarı
PARAMETRELER
Mevcut durum
Birim
Formasyon
:
Orta-Sert
Kayaç Yoğunluğu
:
2600
kg/m
Yıllık Çalışma Süreleri
:
240
gün/yıl
Yıllık Üretim Miktarı
:
234000
ton/yıl
Aylık Üretim Miktarı
:
29250
ton/ay
Aylık Üretim Miktarı
:
11250
m³/ay
Günlük Üretim Miktarı
:
975
ton/gün
Günlük Üretim Miktarı
:
375
m³/gün
Kaç günde bir patlatma yapacağı
:
Her gün
gün
Aylık Patlatma Sayısı
:
360
adet
Yıllık Patlatma Sayısı
:
1440
adet
215
3
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Buna göre orta-sert formasyon ve zayıf-orta formasyon için kullanılacak patlayıcı
miktarları, açık yüzey ve tünel patlatmaları için aşağıda verilmiştir.
1. Açık Yüzey Patlatma Verileri
PARAMETRELER
Mevcut durum
Birim
Delik Paterni
Delik Çapı
:
89
mm
Delik Eğimi
:
1/3-1/5
o
Basamak Boyu
:
10
m
Dip Delgi
:
1
m
Delik Boyu
:
11
m
Sıkılama Boyu
:
7,50
m
Yük Mesafesi
:
2
m
Delikler Arası Mesafe
:
2
m
Bir delikteki yüzey/delik içi gecikme süreleri
:
ms
Sıralar Arası Gecikme Süresi
:
ms
Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim
:
41,80
m3
Bir Delikten Elde Edilen Teorik Hacim
:
108
ton
Bir Deliğe Doldurulan Patlayıcı Madde Miktarları
Ana Şarj (ANFO) Miktarı
:
40
kg
Yemleyici (Dinamit) Miktarı
:
4,4
kg
Elektriksiz Kapsül Miktarı
:
2
adet
Bir delikteki toplam patlayıcı madde miktarı
:
44,4
kg
Birim Tüketimler
ANFO
:
0,957
kg/m3
Yemleyici (Dinamit)
:
0,105
kg/m3
Elektriksiz Kapsül
:
0,05
ad/m3
Elektrikli Kapsül
:
0,001
ad/m3
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
:
0,001
ad/m3
Fitil (sadece ön kesme uygulamaları için)
:
0,382
m/m3
Delgi
:
0,263
m/m3
Bir Atımdaki Tüketimler
Bir atımdaki üretim
:
836
m³/atım
ANFO
:
800
kg/atım
Dinamit
:
176
kg/atım
Elektriksiz Kapsül
:
40
adet/atım
Elektrikli Kapsül
:
1
adet/atım
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
Fitil (sadece ön kesme uygulamaları için)
:
:
1
320
adet/atım
m/atım
216
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
PARAMETRELER
Mevcut durum
Birim
Bir Atımdaki Delinmesi Gereken Delik Sayısı
Delik Sayısı
:
40
adet/atım
Projenin Toplam Patlayıcı Madde Miktarları
ANFO
:
23925
kg/yıl
Dinamit
:
177625
kg/yıl
Elektriksiz Kapsül
:
82790
adet/yıl
Elektrikli Kapsül
:
1525
adet/yıl
Sıralar Arası Gecikme Kapsülü
:
25
adet/yıl
Fitil sadece Ön kesme uygulamaları için
:
51575
m/yıl
2. Tünel Patlatma Verileri
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında tünelde gerçekleştirilecek orta-sert ve
zayıf formasyon için patlayıcı madde şarj verileri ile patlayıcı miktarları aşağıda verilmiştir.
217
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Orta-Sert Formasyonda Yapılacak Patlatmalar:
Tablo 88:Çamlı Regülatörü ve HES Projesi Kapsamında Orta-Sert Formasyon İçin Patlayıcı Madde Şarj Tablosu
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESİ - PATLAYICI MADDE ŞARJ TABLOSU
A
B
C
D
E
Deliğe
Şarjlanan
Kartuş
(adet/delik)
Delik
Doluluk
Oranı
(%)
Delik Yeri
Gecikme No
Delik
Sayısı
(Adet)
Delik
Boyu
(m)
1. Kesme
Non Electric LP Number: 1
6
2. Kesme
Non Electric LP Number: 2
Kesme Tarama
1,65
3
69,09
6
3,30
6
69,09
Non Electric LP Number: 3,4
6
3,05
4
49,84
Kesme Tarama
Non Electric LP Number: 5,6
6
3,00
4
50,67
Dynamite
(38*400)
Dynamite
(38*400)
Dynamite
(38*400)
Dynamite
(38*400)
Tarama (aşağı
patlayanlar)
Non Electric LP Number: 3,
5,8
12
3,00
3
38,00
Dynamite
(38*400)
Duvar
Non Electric LP Number: 9
6
3,00
4
50,67
Tavan
Non Electric LP Number:
10,11
10
3,00
3
38,00
Taban
Non Electric LP Number: 5,7,9
5
3,00
5
63,33
Taban Köşe
Non Electric LP Number: 12
2
3,00
6
76,00
Dynamite
(38*400)
Dynamite
(38*400)
Dynamite
(38*400)
Dynamite
(38*400)
TOPLAM
Kartuş şarjlanma
esnasında
darbe etkisi ile bir
miktar
sıkışmaktadır. Bu
sıkışma oranı;
59
0,95
%
218
F
G
H=E*G
I=H*C
J=C*D
Kullanılan
Patlayıcı
Madde
1 Kartuşun
Ağırlığı (kg)
Delik Başına
Şarj (kg/delik)
Toplam
Şarj (kg)
Toplam Delik
Boyu (m)
0,545
1,64
9,81
9,90
0,545
3,27
19,62
19,80
0,545
2,18
13,08
18,30
0,545
2,18
13,08
18,00
0,545
1,64
19,62
36,00
0,545
2,18
13,08
18,00
0,545
1,64
16,35
30,00
0,545
2,73
13,625
15,00
0,545
3,27
6,54
6,00
124,805
171,00
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Tablo 89: Orta-Sert Formasyon İçin Patlatma Paterni
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESİ
PARAMETRELER
Formasyon
:
Tünel Kesit Alanı
Delik Çapı
Delik Boyu
İlerleme
:
14,28
m2
:
:
:
45
3,00
:
:
41,55
0,97
mm
m
m
m3
:
:
:
:
:
124,81
59
30
1,00
171,00
kg
adet
m
adet
m
Dinamit(38*400)
:
3,00
kg/m
Elektriksiz Kapsül (Non Electric LP-4 m)
:
1,42
adet/m3
İnfilaklı Fitil (10 g/m)
:
0,72
m/m3
Elektrikli Kapsül
:
0,024
adet/m3
Delgi
:
4,12
m/m
Üretim
Verim
Sert-Orta Sert
2,91
%
TOPLAM KULLANILAN PATLAYICI MİKTARI
Dinamit(38*400)
Elektriksiz Kapsül (Non Electric LP-4m)
İnfilaklı Fitil (10 g/m)
Elektrikli Kapsül
Delgi
ÖZGÜL TÜKETİMLER
219
3
3
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 85: Orta-Sert Formasyon İçin Patlatma Dizaynı
220
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 90: Çamlı Regülatörü ve HES Projesi Kapsamında Zayıf Formasyon İçin Patlayıcı Madde Şarj Tablosu
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESİ - PATLAYICI MADDE ŞARJ TABLOSU
A
B
C
D
E
F
G
H=E*G
I=H*C
J=C*D
Delik Yeri
Gecikme No
Delik
Sayısı
(Adet)
Delik
Boyu
(m)
Deliğe
Şarjlanan
Kartuş
(adet/delik)
Delik
Doluluk
Oranı (%)
Kullanılan
Patlayıcı Madde
1 Kartuşun
Ağırlığı (kg)
Delik Başına
Şarj
(kg/delik)
Toplam
Şarj (kg)
Toplam Delik
Boyu (m)
1. Kesme
Non Electric LP Number: 1
6
1,65
2. Kesme
Non Electric LP Number: 2
6
3,30
3
69,09
Dynamite (38*400)
0,545
1,64
9,81
9,90
5
57,58
Dynamite (38*400)
0,545
2,73
16,35
19,80
Kesme Tarama
Non Electric LP Number: 3,4
6
3,05
4
49,84
Dynamite (38*400)
0,545
2,18
13,08
18,30
Kesme Tarama
Non Electric LP Number: 5,6
Tarama (aşağı
patlayanlar)
6
3,00
4
50,67
Dynamite (38*400)
0,545
2,18
13,08
18,00
Non Electric LP Number: 5,8
7
3,00
3
38,00
Dynamite (38*400)
0,545
1,64
11,445
21,00
6
3,00
4
50,67
Dynamite (38*400)
0,545
2,18
13,08
18,00
8
3,00
3
38,00
Dynamite (38*400)
0,545
1,64
13,08
24,00
Taban
Non Electric LP Number: 9
Non Electric LP Number:
10,11
Non Electric LP Number: 12
5
3,00
5
63,33
Dynamite (38*400)
0,545
2,73
13,625
15,00
Taban Köşe
Non Electric LP Number: 13
2
3,00
6
76,00
Dynamite (38*400)
0,545
3,27
Duvar
Tavan
52
TOPLAM
Kartuş şarjlanma
esnasında
darbe etkisi ile bir
miktar sıkışmaktadır.
Bu sıkışma oranı;
0,95
%
221
6,54
6,00
110,09
150,00
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Tablo 91: Zayıf Formasyon İçin Patlatma Paterni
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HES PROJESİ
PARAMETRELER
Formasyon
:
Tünel Kesit Alanı
Delik Çapı
Delik Boyu
İlerleme
:
14,28
m2
:
:
:
45
3,00
:
:
41,55
0,97
mm
m
m
m3
:
:
:
:
:
110,09
52
30
1,00
150,00
kg
adet
m
adet
m
Dinamit(38*400)
:
2,65
kg/m
Elektriksiz Kapsül (Non Electric LP-4 m)
:
1,25
adet/m3
İnfilaklı Fitil (10 g/m)
:
0,72
m/m3
Elektrikli Kapsül
:
0,024
adet/m3
Delgi
:
3,61
m/m
Üretim
Verim
Zayıf
2,91
%
TOPLAM KULLANILAN PATLAYICI MİKTARI
Dinamit(38*400)
Elektriksiz Kapsül (Non Electric LP-4m)
İnfilaklı Fitil (10 g/m)
Elektrikli Kapsül
Delgi
ÖZGÜL TÜKETİMLER
222
3
3
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 86: Zayıf Formasyon İçin Patlatma Dizaynı
223
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. V.1.3. Proje kapsamında varsa kırma-eleme tesisinin kapasitesi, üniteler ile
ilgili bilgi, teknolojisi, iş-akım şeması, koordinatları, üretim miktarlarının çalışma
süreleri (gün-ay-yıl), ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili bilgiler ve
işlemler, kullanılacak makine ekipmanları,
Proje kapsamında kurulması planlanan kırma-eleme-yıkama tesisi topografik harita
üzerinde (Bkz. EK-1) verilmiştir. Kırma-eleme-yıkama tesisinde istenilen boyuta getirilen
malzeme, hazır beton tesisine verilecek ve inşaat aşamasında gerekli hazır beton, bu
tesislerden sağlanacaktır.
Kırma-eleme tesisine ait üretim bilgileri aşağıda verilmiştir.
Yıllık üretim miktarı (ton)
:
416.000 ton/yıl (160.000 m3/yıl)
Aylık üretim miktarı (ton)
:
52.000 ton/ay (20.000 m3 /ay)
Günlük üretim miktarı (ton)
:
2080 ton/gün (800 m3 /gün)
Saatlik üretim miktarı (ton)
:
130 ton/saat (50 m3 /saat)
Çalışma periyodu
:
8 ay/yıl, 25 gün/ay, 16 saat/gün 2 vardiya
Kırma–eleme-yıkama tesisinde oluşacak en önemli çevresel etki toz ve gürültüdür.
Bunun için tesisteki toz kaynağı olan her bir ünite (Bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı
ortam içerisine alınacak ve torbalı filtre ile donatılacaktır. Bu konuda Mülga Çevre ve Orman
Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi ve Planlama Genel Müdürlüğü’nün 08 Temmuz
2009 tarih ve 5102-40174 sayılı genelgesine uygun hareket edilecektir. Filtrenin tesis ile eş
zamanlı çalışması ve düzenli kontrollerinin yapılması sağlanacaktır. Ayrıca kırma-eleme
tesislerinin tüm ünitelerine toz bastırma sistemi kurulacaktır.
Kırma-eleme tesisine ait kroki ve iş akım şeması aşağıda sırasıyla verilmiştir. Proje
kapsamında kurulacak olan 1 adet kırma-eleme-yıkama tesisi ile 1 adet hazır beton üretim
tesisine ulaşım, mevcut yollar kullanılarak sağlanacak olup söz konusu tesisler inşaat
bittikten sonra kaldırılacaktır. Diğer taraftan; DSİ 22. Bölge Müdürlüğü tarafından
çalışmaları yürütülen taşkın koruma yapısı üzerine yapılacak işletme yollarının (servis)
kullanıma başlanması ile birlikte, şehir içindeki mahalle yollarının kullanılmasına da gerek
kalmayacaktır.
224
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 87: Kırma-Eleme Tesisi Krokisi
225
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. BUNKER
ÇENELİ KIRICI
ÖN ELEK
SEKONDER KIRICI
ELEME
BOYUTLARINA GÖRE AYRIŞTIRMA
HAZIR BETON ÜRETİM SANTRALİNE NAKİL
Şekil 88: Kırma-Eleme Tesisi Iş Akım Şeması
Çeneli Kırıcılar:
Kırılacak malzemeyi, biri sabit diğeri hareketli iki çenesi arasında sıkıştırarak kıran en
eski ve en çok kullanılan kırıcı tipidir. Kırma olayını gerçekleştiren hareketli çene eksantrik
tahrik mili yardımıyla gövdeden askıya alınmış ve emniyet plakası ile kırıcı gövdesine
desteklenmiştir.
Hareketli çene, besleme ağzında daireye yakın bir elips, çıkış ağzı bölgesinde ise düz
çizgiye yakın dar bir elips çizerek yukarı aşağı hareket etmektedir. Bu durum, malzemenin
yukarıda kavranarak kırılmasını, aşağıda ise ivme kazanarak çıkış ağzını terk etmesini,
dolayısıyla malzeme akışını sağlar.
226
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 89:Çeneli Kırıcı Dizaynı
A1. Besleme Ağız Açıklığı, A2. Çıkış Ağız Açıklığı, Α. Kavrama Açısı, 1. Kırıcı Gövdesi, 2. Pitman, 3. Hidrolik
Çene Ayar Mekanizması, 4. Yay Mekanizması, 5. Ayar Bloğu, 6. Emniyet Plakası, 7. Emniyet Plakası Yuvası, 8.
Hareketli Çene, 9. Sabit Çene, 10. Sıkma Civatası, 11. Sıkma Kaması, 12. Yan Astar Plakası, 13. Volan +
Kasnak, 14. Eksantrik Mil, 15. Yatak Grubu
Besleme ağız açıklığı (A1): Sabit ve hareketli çene plakaları arasında, birinin diş
üstü noktasıyla karşısındakinin diş dibi noktası arasındaki yatay uzaklıktır.
Çıkış ağız açıklığı (A2): Kırma bölgesinin en uç noktasında A1 açıklığı ile aynı
şekilde ölçülen çene plakaları arasındaki uzaklıktır. Bu ölçüm anında ağız açıklığı en kapalı
konumda olmalıdır.
Kavrama açısı (α): Sabit ve hareketli çene plakaları arasındaki açıya denir. Belli bir
değerin üzerine çıkarılırsa malzeme zor kavranacağından geri tepme yapar ve kırma
kapasitesi düşer.
Sekonder Kırıcılar:
Malzemeye yüksek hızda darbe etkisi uygulama prensibine göre çalışmaktadır.
Besleme ağzından makine içine verilen malzeme paletler tarafından ayarlanabilir pandüller
üzerindeki astarlara yüksek hızda gönderilmektedir. Bu süreç sürekli devam ederek
malzemenin kırılması sağlanmakta ve yüksek oranda ince malzeme elde edilmektedir. Bu
makinenin en önemli özelliklerinden biri de rotorun dönüş yönünün istenildiğinde veya
periyodik olarak tersine çevrilebilmesidir. Bu ise rotor paletlerindeki aşınmanın çift yönlü
olarak gerçekleştirilebilmesini ve palet ömrünün daha uzun olmasını sağlamaktadır.
227
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 90:Sekonder Kırıcı Dizaynı
Proje kapsamında işletilmesi planlanan kırma-eleme-yıkama tesisi için emisyon izni
ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı alınacaktır.
29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
14.09.2012 tarih ve 28411 sayılı değişiklik yapılan "Çevre Kanununca Alınması Gereken
İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik” gereğince, proje kapsamında emisyon kaynağı olan
üniteler (hazır beton üretim tesisi, kırma-eleme-yıkama tesisi) için Çevre İzinleri alınacaktır.
İnşaat aşamasında Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
hükümlerine uyulacaktır.
V.1.4. Proje kapsamında varsa hazır beton tesisi kapasitesi, üniteler ile ilgili
bilgi, teknolojisi, iş-akım şeması, koordinatları, üretim miktarlarının çalışma süreleri
(gün-ay-yıl), ulaşım altyapısı planı, altyapının inşası ile ilgili bilgiler ve işlemler,
kullanılacak makine ekipmanları,
Proje kapsamında kurulması planlanan hazır beton santrali tesisi topoğrafik harita
üzerinde (Bkz. EK-1) gösterilmiştir.
Hazır beton tesisinde; agrega malzemeleri, çimento, su ve istenilen betonun özeliğine
göre bazı kimyasal katkı maddeleri ile belirli oranlarda karıştırılarak hazır beton elde
edilecektir. Hazır beton mikserlere doldurularak inşaat alanına nakledilecektir.
Hazır beton tesisinde kullanılacak beton agregası için mümkün olduğu kadar inşaat
alanında yapılacak kazılardan ve tünel kazısından çıkacak uygun malzemeler
kullanılacaktır. Kırma-eleme tesisinde istenilen boyuta getirilen malzeme hazır beton
tesisine agrega malzemesi olarak verilecek ve inşaat aşamasında gerekli olan hazır beton,
bu tesislerden sağlanacaktır.
Kullanılması planlanan malzemenin yeterli olmaması ve/veya ihtiyaç halinde hazır
beton piyasadan satın alınabilecektir.
228
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tesiste kullanılacak katkı maddeleri ise betonda mukavemet, yoğunluk ve
işlenebilirliği artırmak, beton suyunu azaltmak, akışkanlık sağlamak, başlangıç prizini
hızlandırmak, karıştırma suyunun miktarını azaltmak, antifiriz görevi yapmak, vb. gibi için
kullanılan sıvı ve toz katkı maddeleridir. Genelde bu katkı maddeleri melamin ve toz
polimerler bazlı olmaktadır. Hazır beton tesisine ait üretim bilgileri aşağıda verilmiştir.
Yıllık üretim miktarı (ton)
: 460800 ton/yıl (192.000 m3/yıl)
Aylık üretim miktarı (ton)
: 57600 ton/ay (24000 m3 /ay)
Günlük üretim miktarı (ton)
: 2304 ton/gün (960 m3 /gün)
Saatlik üretim miktarı (ton)
: 144 ton/saat (60 m3 /saat)
Çalışma periyodu
:
8 ay/yıl, 25 gün/ay, 16 saat/gün 2 vardiya
Şekil 91:Hazır Beton Üretim Tesisi İş Akım Şeması
Hazır beton üretimi tesisinde, mikserlerin yıkanması gibi işlemler sonucu ortaya çıkan
atıksudaki askıda katı madde (AKM) konsantrasyonu ve bulanıklık oldukça yüksektir.
Ayrıca mikser araçlarının dışının ve tozlanmış sahaların yıkanması sonucunda atık sular
oluşmaktadır. Yine bu nedenlerle atık suların ve mikser içerisinde kalmış agreganın geri
kazanılması için tesiste “Çökeltim Havuzu” yapılacaktır. Çökeltme havuzu 3 gözlü olacaktır.
Çöktürülen malzeme kazı fazlası malzeme alanına götürülerek depolanacaktır. Çöktürme
havuzundan çıkacak arıtılmış sular tekrar mikser yıkama işlerinde kullanılacaktır. Fazla
suyun artması durumunda Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği Tablo 7.5’de verilen
parametrelere uygun olarak Fol deresine deşarj yapılacaktır. Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü’ne müracaat edilerek deşarj izin belgesi alınacaktır. Hazır beton üretim tesisinde
toz oluşumu olabilecek bunkerler kapalı olacaktır. Çimento silolarına da filtreler takılacaktır.
Böylece hazır beton üretim tesisinden toz emisyonu çıkışı önlenmiş olacaktır.
229
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Proje kapsamında işletilmesi planlanan hazır beton tesisi için emisyon izni ve İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatı alınacaktır.
29.04.2009 tarih ve 27214 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
14.09.2012 tarih ve 28411 sayılı değişiklik yapılan "Çevre Kanununca Alınması Gereken
İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik” gereğince, proje kapsamında emisyon kaynağı olan
üniteler (hazır beton üretim tesisi, kırma-eleme-yıkama tesisi) için çevre İzinleri alınacaktır.
İnşaat aşamasında Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
hükümlerine uyulacaktır.
V.1.5. Proje kapsamındaki ulaşım altyapısı planı, proje alanının karayollarına
uzaklıkları, karayoluna bağlantı yolları, proje ünitelerinin herhangi bir mevcut ya da
planlanan karayolu projesi ile çakışıp çakışmadığı, ulaşım için kullanılacak mevcut
yolların zarar görmemesi için alınacak tedbirler ile trafik güvenliği açısından alınacak
önlemler, ulaştırma altyapının inşası ile ilgili işlemler, yeni yapılacak yolların
özellikleri, kullanılacak malzemeler, kimyasal maddeler, araçlar, makineler;
altyapının inşası sırasında kırma öğütme, taşıma, depolama gibi toz yayıcı mekanik
işlemler, araç yükü, cinsi ve sayısı, artışın hesaplanması, haritası (bu kapsamda
alınacak görüşler, izinler),
Proje alanı; Doğu Karadeniz Bölgesinde, Trabzon ilinin yaklaşık 68 km. batısında,
Tonya ilçe sınırları içerisinde yer almaktadır.
Yatırımı planlanan projedeki ünitelere ulaşım amacıyla mevcut yollar kullanılacaktır.
Sadece regülatör yerine ulaşım maksadıyla bağlantı yolu yapılacaktır. Diğer taraftan; DSİ
22. Bölge Müdürlüğü tarafından çalışmaları yürütülen taşkın koruma yapısının yanına
yapılacak işletme (servis) yollarının kullanıma başlanması ile birlikte, şehir içindeki mahalle
yollarının kullanılmasına da gerek kalmayacaktır.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında relokasyon gerektirecek yol güzergah
değişikliği bulunmamaktadır.
Proje alanının ulaşımı; E-70 Trabzon – Giresun karayolundan Vakfıkebir ilçe merkezi
ayrımındaki yol üzerinden sağlanmakta olup, Vakfıkebir ilçesinden Tonya ilçe merkezine
ulaşımın sağlandığı karayolunun yaklaşık 16. km’sinde Çamlı HES ünite alanı yer alırken,
yaklaşık 21. km’sinde Çamlı Regülatörü yer almaktadır.
Proje kapsamında yürütülecek faaliyetlerde kullanılacak araç ve ekipmanların mevcut
yollara getireceği trafik yükü, yolların kullanımı, alınacak tedbirler ve güvenlik önlemlerine
Bölüm V.I.6.’da yer verilmiştir.
 İnşaat esnasında kırma, öğütme, yıkama-eleme, taşıma ve depolama gibi toz
yayıcı işlemler, kümülatif değerlendirmeler
Projeye yönelik arazi hazırlık ve inşaat süresince yürütülecek faaliyetlere ilişkin
atmosfere yayılacak emisyonların, kütlesel debileriyle ilgili sınırlamalar Sanayi Kaynaklı
Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2'de verilmiştir. İlgili madde gereği mevcut
tesislerin bacalarından veya baca dışından atmosfere verilen emisyonların saatlik kütlesel
debileri, mevcut tesisler için bacalarda ölçülerek, baca dışından atmosfere verilen
emisyonlar için emisyon faktörleri kullanılarak tespit edilir. Saatlik kütlesel debi (kg/saat)
değerleri Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2, Tablo 2.1'de verilen
değerleri aşması halinde, tesis etki alanında emisyonların Hava Kirlenmesi Katkı Değeri
230
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
(HKKD) mümkünse saatlik, aksi taktirde günlük, aylık ve yıllık olarak hesaplanır. Buna göre
proje kapsamında emisyonların Hava Kirlenmesi Katkı Değeri saatlik olarak
hesaplanmıştır.
Literatürden Alınan Emisyon Faktörleri (SKHKKY, Ek 12, Tablo 12.6);
Emisyon Faktörleri
Kaynaklar
Kontrolsüz
Kontrollü
Sökme
0,025 kg/ton
0,0125 kg/ton
Yükleme
0,010 kg/ton
0,005 kg/ton
0,7 kg/km-araç
0,35 kg/km-araç
Boşaltma
0,010 kg/ton
0,005 kg/ton
Depolama
5,8 kg toz/ha gün
2,9 kg toz/ha gün
Nakliye (gidiş-dönüş toplam mesafesi)
Literatürden Alınan Emisyon Faktörleri (EPA)
Kaynaklar
Emisyon Faktörleri
Birincil Kırıcı -Torbalı Filtre
0,00050 kg/ton
İkincil Kırıcı-Torbalı Filtre
0,00016 kg/ton
Senaryo A: Kazı Fazlası Malzeme Alanı Üzerindeki Bitkisel Toprağın
Sıyrılması+Şantiye
Alanı
Üzerindeki
Bitkisel
Toprağın
Sıyrılması+Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Üretim Tesisi Alanı Üzerindeki
Bitkisel Toprağın Sıyrılması+ Ulaşım Yolunun Yapılması
Proje kapsamında yer alan ünitelerin inşaat aşaması öncesinde, arazide kullanılması
öngörülen diğer alanların hazırlığının yapılması gerekecektir.
Bu bağlamda öncelikle kazı fazlası malzeme alanı, şantiye alanı ile
kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton tesisi alanındaki yüzey örtüsünün alınması
sağlanacaktır. Alanlar üzerindeki bitkisel toprak sıyrılarak bitkisel toprak depolama alanına
nakledilerek mevzuatlar çerçevesinde depolanması sağlanacaktır.
Bu süreçte bir taraftan regülatör alanına ulaşımın sağlanması amacıyla bağlantı
yolunun yapım çalışmaları başlatılacaktır.
A.1- Kazı Fazlası Malzeme Alanındaki Bitkisel Toprağın Sıyrılması Sırasında
Oluşacak Toz Emisyon Miktarı Hesabı:
Proje ünitelerinin yapımı sırasında kullanılacak kazı fazlası malzeme alanına,
malzemeler yığınlanmadan önce, arazideki bitki örtüsü yüzeyden sıyrılacak ve alan
döküme hazır hale getirilecektir.
Proje kapsamında 1 adet kazı fazlası malzeme alanı yer almakta olup, yüzeydeki
bitkisel örtünün alınması işleminin yaklaşık 25 günlük bir süre içerisinde tamamlanması
planlanmıştır. Kazı fazlası malzeme alanından çıkacak bitkisel toprak, alanın hemen
yanında bulunan bitkisel toprak depolama alanına aktarılacağı ve aktarım sırasında gerekli
231
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. önlemler alınacağı için aşağıda yapılan hesaplamalarda nakliye değerlendirmeye
alınmamıştır. Yürütülecek çalışmada ayda 25 gün, günde 16 saat (2 vardiya) çalışma
periyodu öngörülmüştür.



Sökme
Yükleme-boşaltma
Depolama
Kazı Fazlası Malzeme Alanı
Yer
Bitkisel Toprak
Kazısı (m3)
Bitkisel Toprak Malzemesi
(ton)
Kazı Fazlası Malzeme Alanı
1893
3.028,8
Bitkisel toprak malzeme miktarı:
Bitkisel toprak malzeme
: 1893 m3 x 1,6 ton/m3 = 3028,8 ton
miktarı (toprak)
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
Saatlik Kazı Miktarı

:
3028,8 ton / 1 ay / 25 gün / 16 saat = 7,57 ton/saat
Kontrollü Durum:
Sökme + Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
Yükleme ve Boşaltma Emisyon
Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu
Oluşacak Toplam Emisyon
: 0,0125 kg/ton
:0,0125 kg/ton x 7,57 ton/saat = 0,09kg/saat
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 7,57 ton/saat = 0,08 kg/saat
Depolama Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın, bitkisel toprak depolama alanında ortalama 1,3 metre yüksekliğinde
depolanacağı varsayılırsa, günlük depolanacak malzeme (75,72 m3) için yüzey alanı
yaklaşık 58,25 m2/gün olacaktır.
Depolama Emisyon Faktörü
Depolanacak Yüzey Alanı
Saatte
Oluşacak
Toz
Emisyonu
: 2,9 kg toz/ha gün
: 58,25 m2/gün
: 2,9 kg toz/ha – gün x 58,25 m2/gün x 1 ha/10.000 m2 x 1
gün/24 saat = 0,0007kg/saat
Kazı fazlası malzeme alanındaki bitkisel toprağın sıyrılması sırasında kaynaklanacak
toplam toz emisyonu (KONTROLLÜ)
= 0,09 kg/saat + 0,08 kg/saat + 0,0007kg/saat = 0,17 kg toz/saat
232
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. A.2- Şantiye Alanındaki Bitkisel Toprağın Sıyrılması Sırasında Oluşacak Toz
Emisyon Miktarı Hesabı:
Projede çalışacak personelin kalacağı şantiye yapıları prefabrik yapılar olacaktır. Bu
yapılar kurulurken, ilk önce yüzeyde bulunacak bitkisel toprak sıyrılacaktır.
Proje kapsamında 1 şantiye öngörülmüş olup, yüzey temizliğinin 15 gün, günde 16
saat (2 vardiya) çalışma periyodu ile tamamlanması planlanmıştır.




Sökme
Yükleme-boşaltma
Nakliye
Depolama
Şantiye Alanı
Yer
Bitkisel Toprak
Kazısı (m3)
Bitkisel Toprak
Malzemesi (ton)
Şantiye Alanı
482
771
Bitkisel toprak malzeme miktarı:
Bitkisel toprak malzeme :
482 m3 x 1,6 ton/m3 = 771 ton
miktarı (toprak)
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
Saatlik Kazı Miktarı

:
771 ton / 15 gün / 16 saat = 3,21 ton/saat
Kontrollü Durum:
Sökme + Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 0,0125 kg/ton
: 0,0125 kg/ton x 3,21 ton/saat = 0,04kg/saat
Yükleme ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu
Oluşacak Toplam Emisyon
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 3,21 ton/saat = 0,03 kg/saat
Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın nakliyesi asfalt yol üzerinden yapılacaktır. Dolayısıyla nakliye sırasında
kamyonların üzeri kapatılacağından ve asfalt yol üzerinde nakliye yapılacağından nakliye
mesafesi, çalışma alanından çıkış ve giriş ile depolama alanına giriş ve çıkış mesafeleri dikkate
alınarak (60 m+60 m) 120 m için nakliyeden kaynaklı toz hesabı yapılmıştır.
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
: 30 ton/sefer
: 3,21 / 30 = 1 sefer/saat
Sefer Uzunluğu
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
Taşıma Emisyon Faktörü
: 1 x 0,12 = 0,12 km/saat
: 0,35 kg/km-araç
233
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz Emisyonu
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Depolama Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın, bitkisel toprak depolama alanında ortalama 1,3 metre yüksekliğinde
depolanacağı varsayılırsa, günlük depolanacak malzeme (32,13 m3) için yüzey alanı
yaklaşık 24,72 m2/gün olacaktır.
Depolama Emisyon Faktörü
: 2,9 kg toz/ha gün
Depolanacak Yüzey Alanı
: 24,72m2/gün
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu : 2,9 kg toz/ha – gün x 24,72m2/gün x 1 ha/10.000 m2
x 1 gün/24 saat = 0,0003kg/saat
Şantiye alanındaki bitkisel toprağın sıyrılması sırasında kaynaklanacak toplam toz
emisyonu (KONTROLLÜ)
= 0,04 kg/saat + 0,03 kg/saat + 0,04 kg/saat + 0,0003 kg/saat = 0,11 kg toz/saat
A.3- Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Üretim Tesisi Alanı Üzerindeki
Bitkisel Toprağın Sıyrılması Sürecinde Oluşacak Toz Emisyon Miktarı Hesabı:
Proje ünitelerinden çıkacak malzemelerin işleme alınacağı Kırma-Eleme-Yıkama
Tesisi ve Hazır Beton Tesisi kurulmadan evvel arazinin hazırlanması gerekecektir. Bu
kapsamda alan üzerinden bitkisel toprağın alınması sürecinde oluşacak toz emisyonuna ait
hesaplamalar aşağıda verilmiştir.
Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Tesisi alanındaki yüzeydeki bitkisel
örtünün alınması işleminin yaklaşık 15 günlük bir süre içerisinde tamamlanması
planlanmıştır. Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Tesisi alanından çıkacak bitkisel
toprak, tesis alanının 35 m. yanında bulunan bitkisel toprak depolama alanına aktarılacağı
ve aktarım sırasında gerekli önlemler alınacağı için aşağıda yapılan hesaplamalarda
nakliye değerlendirmeye alınmamıştır. Yürütülecek çalışmada ayda 15 gün, günde 16 saat
(2 vardiya) çalışma periyodu öngörülmüştür.



Sökme
Yükleme-boşaltma
Depolama
KET-HB Alanı
Bitkisel Toprak
Kazısı (m3)
264
Yer
KET-HB Alanı
Bitkisel Toprak
Malzemesi (ton)
422
Bitkisel toprak malzeme miktarı:
Bitkisel toprak malzeme miktarı
: 264 m3 x 1,6 ton/m3 = 422 ton
(toprak)
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
Saatlik Kazı Miktarı
:
422 ton / 15 gün / 16 saat = 1,76 ton/saat
234
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Kontrollü Durum:

Sökme + Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
Yükleme ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu Oluşacak
Toplam Emisyon
: 0,0125 kg/ton
: 0,0125 kg/ton x 1,76 ton/saat = 0,02kg/saat
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 1,76 ton/saat = 0,02 kg/saat
Depolama Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın, bitkisel toprak depolama alanında ortalama 1,3 metre yüksekliğinde
depolanacağı varsayılırsa, günlük depolanacak malzeme (17,6 m3) için yüzey alanı
yaklaşık 13,53 m2/gün olacaktır.
Depolama Emisyon Faktörü
Depolanacak Yüzey Alanı
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 2,9 kg toz/ha gün
: 13,53m2/gün
: 2,9 kg toz/ha – gün x 13,53m2/gün x 1 ha/10.000 m2 x
1 gün/24 saat = 0,0002kg/saat
KET ve HB alanındaki bitkisel toprağın sıyrılması sırasında kaynaklanacak toplam toz
emisyonu (KONTROLLÜ)
= 0,02kg/saat + 0,02 kg/saat + 0,0002kg/saat = 0,04 kg toz/saat
A.4- Regülatöre Ulaşım İçin Yapılacak Bağlantı Yolunun Yapımı Sırasında
Oluşacak Toz Emisyon Miktarı Hesabı:
Mevcut yoldan regülatör alanına ulaşımın sağlanması amacıyla 620 m. uzunluğunda
yol yapılacaktır. Yolun yapımı 2 aylık bir süre içerisinde tamamlanacak olup, 1 aylık sürede
gerekli yüzey çalışmaları bitirilecektir. Ayda 25 gün, günde 16 saat (2 vardiya) çalışma
periyodu öngörülmüştür.
1. Bitkisel Toprağın Yüzeyden Sıyrılması:




Sökme
Yükleme-boşaltma
Nakliye
Depolama
Bitkisel Toprak
Kazısı (m3)
558
Yer
Ulaşım Yolu
Bitkisel Toprak
Malzemesi (ton)
893
Bitkisel toprak malzeme miktarı:
Bitkisel toprak malzeme : 558 m3 x 1,6 ton/m3 = 893 ton
miktarı (toprak)
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
Saatlik Kazı Miktarı
: 893 ton / 25 gün / 16 saat = 2,23 ton/saat
235
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 
Kontrollü Durum:
Sökme + Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
Yükleme ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu Oluşacak
Toplam Emisyon
: 0,0125 kg/ton
: 0,0125 kg/tonx2,23 ton/saat = 0,03kg/saat
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 2,23 ton/saat = 0,02 kg/saat
Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın nakliyesi asfalt yol üzerinden yapılacaktır. Dolayısıyla nakliye sırasında
kamyonların üzeri kapatılacağından ve asfalt yol üzerinde nakliye yapılacağından nakliye
mesafesi, çalışma alanından çıkış ve giriş ile depolama alanına giriş ve çıkış mesafeleri dikkate
alınarak (60 m+60 m) 120 m için nakliyeden kaynaklı toz hesabı yapılmıştır.
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
: 30 ton/sefer
: 2,23 / 30 = 1 sefer/saat
Sefer Uzunluğu
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
Taşıma Emisyon Faktörü
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz Emisyonu
: 1 x 0,12 = 0,12 km/saat
: 0,35 kg/km-araç
: 0,12x 0,35 = 0,04 kg/saat
Depolama Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın, bitkisel toprak depolama alanında ortalama 1,3 metre yüksekliğinde
depolanacağı varsayılırsa, günlük depolanacak malzeme (22,32 m3) için yüzey alanı
yaklaşık 17,17 m2/gün olacaktır.
Depolama Emisyon Faktörü
Depolanacak Yüzey Alanı
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 2,9 kg toz/ha gün
: 17,17 m2/gün
: 2,9 kg toz/ha – gün x 17,17 m2/gün x 1 ha/10.000 m2 x 1
gün/24 saat = 0,0002 kg/saat
Ulaşım yolu üzerindeki bitkisel toprağın sıyrılması sırasında kaynaklanacak toplam toz
emisyonu (KONTROLLÜ)
= 0,03 kg/saat + 0,02 kg/saat + 0,04 kg/saat + 0,0002kg/saat = 0,09 kg toz/saat
2. Kazı Fazlası Malzemenin Alınması:




Sökme
Yükleme-boşaltma
Nakliye
Depolama
Yer
Toprak Kazısı (m3)
Kaya Kazısı (m3)
Ulaşım Yolu
2622
3180
236
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Kazı fazlası malzeme miktarı:
Kazı fazlası malzeme
: 2.622 m3 x 1,6 ton/m3 = 4.195 ton
miktarı (toprak)
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
Kazı fazlası malzeme
miktarı (kaya)
: 3.180 m3 x 2,6 ton/m3 = 8.268 ton
(Kayanın yoğunluğu 2,6 ton/m3 alınmıştır.)
Toplam kazı fazlası
malzeme miktarı
: 4.195 ton + 8.268 ton = 12.463 ton
Saatlik kazı miktarı

: 12.463 ton / 2 ay/ 25 gün / 16 saat = 15,58 ton/saat
Kontrollü Durum:
Sökme + Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
Yükleme ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu Oluşacak
Toplam Emisyon
: 0,0125 kg/ton
:0,0125 kg/ton x 15,58 ton/saat = 0,19 kg/saat
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 15,58 ton/saat = 0,15 kg/saat
Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Hafriyat malzemesinin nakliyesi asfalt yol üzerinden yapılacaktır. Dolayısıyla nakliye
sırasında kamyonların üzeri kapatılacağından ve asfalt yol üzerinde nakliye yapılacağından
nakliye mesafesi, proje alanından çıkış ve proje alanına giriş ile depo alanına giriş ve depo
alanından çıkış dikkate (60 m+60 m) 120 m alınarak toz hesabı yapılmıştır.
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
: 30 ton/sefer
: 15,58 / 30 = 1 sefer/saat
Sefer Uzunluğu
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
Taşıma Emisyon Faktörü
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz Emisyonu
: 1 x 0,12 = 0,12 km/saat
: 0,35 kg/km-araç
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Depolama Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Kazı fazlası malzemelerin, kazı fazlası malzeme alanında depolanabilmesi için
yaklaşık 14,5 m2/gün yüzey alanı gerekli olacaktır.
Depolama Emisyon Faktörü
Depolanacak Yüzey Alanı
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 2,9 kg toz/ha gün
: 29,01 m2/gün
: 2,9 kg toz/ha – gün x 14,5 m2/gün x 1 ha/10.000 m2 x 1 gün/24
saat = 0,0002kg/saat
Ulaşım yolu inşaat alanından kaynaklanacak toplam toz emisyonu (KONTROLLÜ)
= 0,19 kg/saat + 0,15 kg/saat + 0,04 kg/saat + 0,0002kg/saat = 0,38 kg toz/saat
237
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. SENARYO-A: KAZI FAZLASI MALZEME ALANINDAKİ BİTKİSEL TOPRAĞIN SIYRILMASI+ŞANTİYE
ALANI ÜZERİNDEKİ BİTKİSEL TOPRAĞIN SIYRILMASI+KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ VE HAZIR
BETON TESİS ALANI ÜZERİNDEKİ BİTKİSEL TOPRAĞIN SIYRILMASI+ ULAŞIM YOLU ÜZERİNDEKİ
BİTKİSEL TOPRAĞIN SIYRILMASI AŞAMASINDA YÜRÜTÜLECEK FAALİYETLERDEN KAYNAKLI
TOPLAM EMİSYON DEĞERLERİ
KONTROLLÜ DURUM
Toz Emisyonu
Kazı fazlası malzeme alanındaki bitkisel toprağın
sıyrılması
0,17 kg toz/saat
Şantiye alanındaki bitkisel toprağın sıyrılması
0,11 kg toz/saat
KET ve HBT alanı üzerindeki bitkisel toprağın
sıyrılması
0,04 kg toz/saat
Ulaşım yolu üzerindeki bitkisel toprağın sıyrılması
0,09 kg toz/saat
Ulaşım yolunun yapımı
0,38 kg toz/saat
TOPLAM
0,79kg toz/saat
Yukarıda yapılan hesaplamalar sonucunda elde edilen toplam toz emisyon değeri;
03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
10.11.2012 tarih ve 28463 sayı ile değişiklik yapılan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği” Ek-2’de verilen 1 kg/saat sınır değerinin altında kaldığından dolayı
toz dağılım modellemesi yapılmamıştır.
Senaryo
B:
Çamlı
Regülatörü
ve
HES
Ünitelerinin
Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Tesisinin İşletilmesi
Yapılması,
Yapılması planlanan projenin, arazi hazırlık ve inşaat aşamasında sahada üniteler eş
zamanlı yürütülecek çalışma programı ile yapılacak olup, söz konusu hesaplamalar
aşağıda verilmiştir.
B. 1- Çamlı Regülatörü, Çökeltim Havuzu ve Çakıl Geçidi İnşası Sırasında
Oluşacak Toz Emisyon Miktarı Hesabı:



Sökme
Yükleme-boşaltma
Nakliye
Yer
Toprak Kazısı (m3)
Kaya Kazısı (m3)
Regülatör, Çökeltim Havuzu ve
Çakıl Geçidi
13.280
3.320
Çamlı regülatörü, çökeltim havuzu ve çakıl geçidi inşaat aşaması 6 ayda
tamamlanacaktır. Buna göre yapılan hesaplamalarda yılda 6 ay, ayda 25 gün, günde 16
saat (2 vardiya) çalışma periyodu dikkate alınmıştır.
Kazı fazlası malzeme miktarı:
Kazı fazlası malzeme
: 13.280 m3 x 1,6 ton/m3 = 21.248 ton
miktarı (toprak)
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
238
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Kazı fazlası malzeme
miktarı (kaya)
: 3.320 m3 x 2,6 ton/m3 = 8.632 ton
(Kayanın yoğunluğu 2,6 ton/m3 alınmıştır.)
Toplam kazı fazlası
malzeme miktarı
: 21.248 ton + 8.632 ton = 29.880 ton
Saatlik kazı miktarı

: 29.880 ton / 6ay / 25 gün / 16 saat = 12,45 ton/saat
Kontrollü Durum:
Sökme + Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
Yükleme ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu Oluşacak
Toplam Emisyon
: 0,0125 kg/ton
:0,0125 kg/ton x 12,45 ton/saat = 0,16 kg/saat
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 12,45 ton/saat = 0,13 kg/saat
Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Regülatör, çökeltim havuzu ve çakıl geçidi ünite alanlarından çıkacak hafriyat
malzemesi, inşaat aşamasında dolguda kullanılacak olup herhangi bir depolama söz
konusu olmayacaktır. Bu kapsamda hafriyat malzemesinin ünite dolgusuna nakliyesi için,
asfalt yolun kullanılması ve nakliye sırasında kamyonların üzerinin kapatılması gözönüne
alınarak, çalışma alanınına giriş-çıkış ve dolgu yapılacak alana giriş-çıkış dikkate alınarak
yaklaşık 120 m’lik mesafedeki (60 m+60 m) toz hesabı değerlendirmeye alınmıştır.
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
: 30 ton/sefer
: 12,45 / 30 = 1 sefer/saat
Sefer Uzunluğu
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
Taşıma Emisyon Faktörü
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz Emisyonu
: 1 x 0,12 = 0,12 km/saat
: 0,35 kg/km-araç
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Çamlı Regülatörü, Çökeltim Havuzu ve Çakıl Geçidi inşaat alanından kaynaklanacak
toplam toz emisyonu (KONTROLLÜ)
= 0,16 kg/saat + 0,13 kg/saat + 0,04 kg/saat = 0,33 kg toz/saat
B.2- Çamlı İletim Hattı İnşaat Alanı Toz Emisyon Miktarı Hesabı:
İletim hattının inşaat çalışmaları sırasında 8.560 m3 toprak kazısı, 64.550 m3 kaya
kazısı yapılacaktır. Çıkacak hafriyat malzemesinin 7.750 m3’ü dolguda kullanılacak olup,
65.360 m3’ü kazı fazlası malzeme alanına nakledilecektir.
İletim tünellerinin yapılması sırasında sert zeminlerde, gevşetme patlatması işlemleri
yapılarak ilerlenecektir. Patlatmalar tünel içerisinde yapılacaktır. Ancak tünelden çıkarılan
malzemelerin kamyonlara yüklenmesi, taşınması, dolgu ve depo alanına boşaltılması
sırasında bir miktar toz oluşacaktır.
239
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Patlatma tünel içerisinde yapılacağından dış ortama toz yayılımı olmayacaktır. Bu
nedenle patlatma sırasında oluşacak toz emisyonu diğer toz oluşturan işlemlerden ayrı
olarak değerlendirilmektedir. Yürürlükte olan yönetmeliklerde de patlatma gibi anlık
olayların yaratacağı emisyonların kıyaslanabileceği bir limit değer bulunmamakta olup,
tünel hafriyatı için yükleme, taşıma, boşaltma ve depolama sırasında oluşacak toz
hesaplamaları yapılmış ve aşağıda verilmiştir.



Yükleme-boşaltma
Nakliye
Depolama
Yer
Toprak Kazısı (m3)
Kaya Kazısı (m3)
Çamlı iletim tünelleri
8.560
64.550
İnşaat aşamasında yürütülecek yapım çalışmaları; ünitelerin inşaasında 2 vardiya
şeklinde gerçekleştirilecek olup, tünel çalışmalarında ise 3 vardiya olarak uygulanacaktır.
Çamlı HES iletim tünellerindeki inşaat faaliyetleri 14 ayda tamamlanacaktır. Buna göre
yapılan hesaplamalarda 14 ay, ayda 30 gün, günde 24 saat çalışma periyodu dikkate
alınmıştır.
Kazı fazlası malzeme miktarı:
Kazı fazlası malzeme
: 8.560 m3 x 1,6 ton/m3 = 13.696 ton
miktarı (toprak)
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
Kazı fazlası malzeme
miktarı (kaya)
: 64.550 m3 x 2,6 ton/m3 = 167.830 ton
(Kayanın yoğunluğu 2,6 ton/m3 alınmıştır.)
Toplam kazı fazlası
malzeme miktarı
: 13.696 ton + 167.830 ton = 181.526 ton
Saatlik kazı miktarı

: 181.526 ton / 14 ay / 30 gün / 24 saat = 18 ton/saat
Kontrollü Durum:
Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Yükleme ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu Oluşacak
Toplam Emisyon
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 18 ton/saat = 0,18 kg/saat
Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Hafriyat malzemesinin 7.750 m3’ü dolguda kullanılacak olup, 65.360 m3’ü kazı fazlası
malzeme alanına nakledilecektir. Nakliye sırasında kamyonların üzerinin kapatılacağı ve
asfalt yol üzerinden nakliye sağlanacağı dikkate alındığında nakliye mesafesi, tünel
ağızlarından itibaren geliş ve gidiş için 60 m., dolgu alanları ile depolama alanına giriş ve
çıkış için (60 m+60 m) 120 m. mesafeleri dikkate alınarak toz hesabı yapılmıştır.
240
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI.  Dolgu alanına nakledilecek hafriyatın oluşturacağı toz emisyonu:
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
Sefer Uzunluğu
: 30 ton/sefer
: 1,23 / 30 = 1 sefer/saat
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
: 1 x 0,12 = 0,12 km/saat
Taşıma Emisyon Faktörü
: 0,35 kg/km-araç
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Emisyonu
 Depolama alanına nakledilecek hafriyatın oluşturacağı toz emisyonu:
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
Sefer Uzunluğu
: 30 ton/sefer
: 16,77 / 30 = 1 sefer/saat
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
: 1 x 0,12 = 0,12 km/saat
Taşıma Emisyon Faktörü
: 0,35 kg/km-araç
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Emisyonu
Depolama Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Kazı fazlası malzemelerin, kazı fazlası malzeme alanında depolanabilmesi için
yaklaşık 22 m2/gün yüzey alanı yaklaşık olacaktır.
Depolama Emisyon Faktörü
Depolanacak Yüzey Alanı
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 2,9 kg toz/ha gün
: 22 m2/gün
: 2,9 kg toz/ha – gün x 22 m2/gün x 1 ha/10.000 m2 x
1 gün/24 saat = 0,0003 kg/saat
İletim hattı inşaat alanından kaynaklanacak toplam toz emisyonu (KONTROLLÜ)
= 0,18 kg/saat + 0,04 kg/saat + 0,04 kg/saat + 0,0003 kg/saat = 0,26 kg toz/saat
B.3- Çamlı Yükleme Havuzu İnşaat Alanı Toz Emisyon Miktarı Hesabı




Sökme
Yükleme-boşaltma
Nakliye
Depolama
Yer
Çamlı Yükleme
Havuzu
Bitkisel Toprak
Kazısı (m3)
Toprak Kazısı (m3)
Kaya Kazısı (m3)
150
9.150
9.300
1-Bitkisel Toprağın Sıyrılması
Yükleme havuzu kazı çalışmaları öncesinde arazideki bitkisel toprak sıyrılacaktır.
Yüzeyden alınacak toprak, bitkisel toprak depolama alanına aktarılacaktır. Bu çalışmalar
yaklaşık ayda 10 gün, günde 16 saat (2 vardiya) çalışma ile tamamlanacaktır.
241
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Bitkisel toprak miktarı:
Bitkisel toprak miktarı
: 150 m3 x 1,6 ton/m3 = 240 ton
(toprak)
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
Saatlik Kazı Miktarı

: 240 ton / 10 gün / 16 saat = 1,5 ton/saat
Kontrollü Durum:
Sökme + Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
Yükleme ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu Oluşacak
Toplam Emisyon
: 0,0125 kg/ton
: 0,0125 kg/ton x 1,5 ton/saat = 0,02 kg/saat
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 1,5 ton/saat = 0,02 kg/saat
Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın nakliyesi asfalt yol üzerinden yapılacaktır. Dolayısıyla nakliye
sırasında kamyonların üzeri kapatılacağından ve asfalt yol üzerinde nakliye yapılacağından
nakliye mesafesi, çalışma alanından çıkış ve giriş ile depolama alanına giriş ve çıkış
mesafeleri dikkate (60 m+60 m) 120 m alınarak toz hesabı yapılmıştır.
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
Sefer Uzunluğu
Toplam alınacak Yol
Taşıma Emisyon Faktörü
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz Emisyonu
: 30 ton/sefer
: 1,5/30 = 1 sefer/saat
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
: 1 x 0,12= 0,12 km/saat
: 0,35 kg/km-araç
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Depolama Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın, bitkisel toprak depolama alanında ortalama 1,3 metre yüksekliğinde
depolanacağı varsayılırsa, günlük depolanacak malzeme (15 m3) için yüzey alanı yaklaşık
11,53 m2/gün olacaktır.
Depolama Emisyon Faktörü
Depolanacak Yüzey Alanı
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 2,9 kg toz/ha gün
: 11,53 m2/gün
: 2,9 kg toz/ha – gün x 11,53 m2/gün x 1 ha/10.000 m2 x 1
gün/24 saat=0,0001 kg/saat
Yükleme havuzu alanından bitkisel toprağın sıyrılmasından kaynaklanacak toplam toz
emisyonu (KONTROLLÜ)
= 0,02 kg/saat + 0,02 kg/saat + 0,04 kg/saat+ 0,0001 kg/saat = 0,08 kg toz/saat
2- Kazı Fazlası Malzemenin Alınması
Yükleme havuzu alanındaki kazı çalışmaları yaklaşık 5 ayda tamamlanacaktır.
Kazı fazlası malzeme miktarı: (toprak)
:
9.150 m3 x 1,6 ton/m3 = 14.640 ton
242
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. (Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
Kazı fazlası malzeme miktarı: (Kaya)
: 9.300 m3 x 2,6 ton/m3 = 24.180 ton
(Sert kaya yoğunluğu 2,6 ton/m3 alınmıştır.)
Kazı fazlası malzeme miktarı: 14.640 ton+ 24.180 ton = 38.820 ton
Saatlik Kazı Miktarı
= 38.820 ton / 5 ay / 25 gün / 16 saat = 19,41 ton/saat

Kontrollü Durum:
Sökme + Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
: 0,0125 kg/ton
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 0,0125 kg/tonx19,41 ton/saat = 0,24 kg/saat
Yükleme ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu Oluşacak
Toplam Emisyon
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 19,41 ton/saat = 0,19 kg/saat
Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Hafriyat malzemesinin 14.880 m3’ü dolguda kullanılacak olup, 3.570 m3’ü ise kazı
fazlası malzeme alanına nakledilecektir. Nakliye sırasında kamyonların üzerinin
kapatılacağı ve asfalt yol üzerinden nakliye sağlanacağı dikkate alındığında nakliye
mesafesi, çalışma alanından itibaren geliş ve gidiş için 60 m., dolgu alanları ile depolama
alanına giriş ve çıkış için (60 m+60 m) 120 m. mesafeleri dikkate alınarak hesaplamalara
dahil edilmiştir.
 Dolgu alanına nakledilecek hafriyatın oluşturacağı toz emisyonu:
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
Sefer Uzunluğu
: 30 ton/sefer
: 16,55 / 30 = 1 sefer/saat
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
: 1 x 0,12 = 0,12 km/saat
Taşıma Emisyon Faktörü
: 0,35 kg/km-araç
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Emisyonu
 Depolama alanına nakledilecek hafriyatın oluşturacağı toz emisyonu:
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
Sefer Uzunluğu
: 30 ton/sefer
: 2,86 / 30 = 1 sefer/saat
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
: 1 x 0,12 = 0,12 km/saat
Taşıma Emisyon Faktörü
: 0,35 kg/km-araç
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Emisyonu
Depolama Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Kazı fazlası malzemelerin, kazı fazlası malzeme alanında depolanabilmesi için
yaklaşık 4,08 m2/gün yüzey alanı yaklaşık olacaktır.
243
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Depolama Emisyon Faktörü
Depolanacak Yüzey Alanı
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 2,9 kg toz/ha gün
: 4,08 m2/gün
: 2,9 kg toz/ha – gün x 4,08 m2/gün x 1 ha/10.000 m2 x 1 gün/24
saat=0,00005 kg/saat
Yükleme Havuzu inşaat alanından kaynaklanacak toplam toz emisyonu (KONTROLLÜ)
0,24 kg/saat + 0,19 kg/saat + 0,04 kg/saat + 0,04 kg/saat + 0,00005 kg/saat = 0,51 kg
toz/saat
B.4- Çamlı Cebri Boru İnşaat Alanı Toz Emisyon Miktarı Hesabı




Sökme
Yükleme-boşaltma
Nakliye
Depolama
Yer
Çamlı Cebri Boru
Bitkisel Toprak
Kazısı (m3)
220
Toprak Kazısı (m3)
Kaya Kazısı (m3)
11.120
-
1-Bitkisel Toprağın Sıyrılması
Cebri boru kazı çalışmaları öncesinde arazideki bitkisel toprak sıyrılacaktır. Alınacak
bitki örtüsü toprak, bitkisel toprak depolama alanına aktarılacaktır. Bu çalışmalar yaklaşık
ayda 25 gün, günde 16 saat (2 vardiya) çalışma ile tamamlanacaktır.
Bitkisel toprak miktarı:
Bitkisel toprak miktarı
: 220 m3 x 1,6 ton/m3 = 352 ton
(toprak)
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
Saatlik Kazı Miktarı

: 352 ton / 25 gün / 16 saat = 0,88 ton/saat
Kontrollü Durum:
Sökme + Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
Yükleme ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu Oluşacak
Toplam Emisyon
: 0,0125 kg/ton
: 0,0125 kg/ton x 0,88 ton/saat = 0,01 kg/saat
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 0,88 ton/saat = 0,01 kg/saat
Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın nakliyesi asfalt yol üzerinden yapılacaktır. Dolayısıyla nakliye
sırasında kamyonların üzeri kapatılacağından ve asfalt yol üzerinde nakliye yapılacağından
nakliye mesafesi, çalışma alanından çıkış ve giriş ile depolama alanına giriş ve çıkış
mesafeleri dikkate (60 m+60 m) 120 m alınarak toz hesabı yapılmıştır.
244
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
Sefer Uzunluğu
Toplam alınacak Yol
Taşıma Emisyon Faktörü
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz Emisyonu
: 30 ton/sefer
: 0,88/30 = 1 sefer/saat
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
: 1 x 0,12= 0,12 km/saat
: 0,35 kg/km-araç
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Depolama Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın, bitkisel toprak depolama alanında ortalama 1,3 metre yüksekliğinde
depolanacağı varsayılırsa, günlük depolanacak malzeme (8,8m3) için yüzey alanı yaklaşık
6,76 m2/gün olacaktır.
Depolama Emisyon Faktörü
Depolanacak Yüzey Alanı
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 2,9 kg toz/ha gün
: 6,76 m2/gün
: 2,9 kg toz/ha – gün x 6,76 m2/gün x 1 ha/10.000 m2 x 1
gün/24 saat=0,00008 kg/saat
Cebri boru alanındaki bitkisel toprağın sıyrılmasından kaynaklanacak toplam toz emisyonu
(KONTROLLÜ)
= 0,01 kg/saat + 0,01 kg/saat + 0,04 kg/saat+ 0,00008 kg/saat = 0,06 kg toz/saat
2- Kazı Fazlası Malzemenin Alınması
Cebri boru kazı çalışmaları yaklaşık 14 ayda tamamlanacaktır.
Kazı fazlası malzeme miktarı: (toprak)
: 11.120 m3 x 1,6 ton/m3 = 177792 ton
3
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m alınmıştır.)
Saatlik Kazı Miktarı

= 17792 ton / 14ay / 25 gün / 16 saat = 3,17 ton/saat
Kontrollü Durum:
Sökme + Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
: 0,0125 kg/ton
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 0,0125 kg/ton x 3,17 ton/saat = 0,04 kg/saat
Yükleme ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu Oluşacak
Toplam Emisyon
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 3,17 ton/saat = 0,03 kg/saat
Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın nakliyesi asfalt yol üzerinden yapılacaktır. Dolayısıyla nakliye
sırasında kamyonların üzeri kapatılacağından ve asfalt yol üzerinde nakliye yapılacağından
nakliye mesafesi, çalışma alanından çıkış ve giriş ile depolama alanına giriş ve çıkış
mesafeleri dikkate (60 m+60 m) 120 m alınarak toz hesabı yapılmıştır.
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
: 30 ton/sefer
: 3,17/30 = 1 sefer/saat
245
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Sefer Uzunluğu
Toplam alınacak Yol
Taşıma Emisyon Faktörü
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz Emisyonu
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
: 1 x 0,12= 0,12 km/saat
: 0,35 kg/km-araç
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Depolama Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Kazı fazlası malzemelerin, kazı fazlası malzeme alanında depolanabilmesi için
yaklaşık 3,97 m2/gün yüzey alanı yaklaşık olacaktır.
Depolama Emisyon Faktörü
Depolanacak Yüzey Alanı
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 2,9 kg toz/ha gün
: 3,97 m2/gün
: 2,9 kg toz/ha – gün x 3,97 m2/gün x 1 ha/10.000 m2 x 1 gün/24
saat=0,00005 kg/saat
Cebri Boru İnşaat alanından kaynaklanacak toplam toz emisyonu (KONTROLLÜ)
0,04 kg/saat + 0,03 kg/saat + 0,04 kg/saat + 0,00005 kg/saat = 0,11 kg toz/saat
B.5- Çamlı HES Binası İnşaat Alanı Toz Emisyon Miktarı Hesabı




Sökme
Yükleme-boşaltma
Nakliye
Depolama
Yer
HES Alanı
Bitkisel Toprak
Kazısı (m3)
385
Toprak Kazısı (m3)
Kaya Kazısı (m3)
8665
9050
1-Bitkisel Toprağın Sıyrılması
HES alanı kazı çalışmaları öncesinde arazideki bitkisel toprak sıyrılacaktır. Alınacak
bitki örtüsü toprak, bitkisel toprak depolama alanına aktarılacaktır. Bu çalışmalar yaklaşık
ayda 25 gün, günde 16 saat (2 vardiya) çalışma ile tamamlanacaktır.
Bitkisel toprak miktarı:
Bitkisel toprak miktarı
: 385 m3 x 1,6 ton/m3 = 616 ton
(toprak)
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
Saatlik Kazı Miktarı

: 616 ton / 1 ay / 25gün / 16 saat = 1,54 ton/saat
Kontrollü Durum:
Sökme + Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
Yükleme ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu Oluşacak
Toplam Emisyon
: 0,0125 kg/ton
: 0,0125 kg/ton x 1,54 ton/saat = 0,02 kg/saat
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 1,54 ton/saat = 0,02 kg/saat
246
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın nakliyesi asfalt yol üzerinden yapılacaktır. Dolayısıyla nakliye sırasında
kamyonların üzeri kapatılacağından ve asfalt yol üzerinde nakliye yapılacağından nakliye
mesafesi, çalışma alanından çıkış ve giriş ile depolama alanına giriş ve çıkış mesafeleri dikkate
(60 m+60 m) 120 m alınarak toz hesabı yapılmıştır.
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
Sefer Uzunluğu
Toplam alınacak Yol
Taşıma Emisyon Faktörü
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz Emisyonu
: 30 ton/sefer
: 1,54/ 30 = 1 sefer/saat
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
: 1 x 0,12=0,12 km/saat
: 0,35 kg/km-araç
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Depolama Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Bitkisel toprağın, bitkisel toprak depolama alanında ortalama 1,3 metre yüksekliğinde
depolanacağı varsayılırsa, günlük depolanacak malzeme (15,4 m3) için yüzey alanı
yaklaşık 11,84 m2/gün olacaktır.
Depolama Emisyon Faktörü
Depolanacak Yüzey Alanı
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 2,9 kg toz/ha gün
: 11,84 m2/gün
: 2,9 kg toz/ha – gün x 11,84m2/gün x 1 ha/10.000 m2 x 1
gün/24 saat=0,0001 kg/saat
HES alanından bitkisel toprağın sıyrılması işlemlerinden kaynaklanacak toplam toz
emisyonu (KONTROLLÜ)
= 0,02 kg/saat + 0,02 kg/saat + 0,04 kg/saat+ 0,0001 kg/saat = 0,08 kg toz/saat
2- Kazı Fazlası Malzemenin Alınması
Çamlı HES alanı kazı çalışmaları 8 ayda tamamlanacaktır. Buna göre yapılan
hesaplamalarda yılda 8 ay, ayda 25 gün, günde 16 saat (2 vardiya) çalışma periyodu
dikkate alınmıştır.
Kazı fazlası malzeme miktarı:
Kazı fazlası malzeme
: 8.665 m3 x 1,6 ton/m3 = 13.864 ton
miktarı (toprak)
(Toprağın yoğunluğu 1,6 ton/m3 alınmıştır.)
Kazı fazlası malzeme
miktarı (kaya)
: 9.050 m3x 2,6 ton/m3 = 23.530 ton
(Kayanın yoğunluğu 2,6 ton/m3 alınmıştır.)
Toplam kazı fazlası
malzeme miktarı
: 13.864 ton + 23.530 ton = 37.394 ton
Saatlik kazı miktarı
: 37.394 ton / 8 ay / 25 gün / 16 saat = 11,69 ton/saat
247
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI.  Kontrollü Durum:
Sökme + Yükleme-Boşaltma Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Söküm Emisyon Faktörü
: 0,0125 kg/ton
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 0,0125 kg/ton x11,69 ton/saat = 0,15 kg/saat
Yükleme ve Boşaltma Emisyon Faktörü
Yükleme ve Boşaltma Sonucu Oluşacak
Toplam Emisyon
: 0,01 kg/ton
: 0,01 kg/ton x 11,69 ton/saat = 0,12 kg/saat
Nakliye Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Hafriyat malzemesinin 12.670 m3’ü dolguda kullanılacak, 5045 m3’ü ise kazı fazlası
malzeme alanına nakledilecektir.
Nakliye sırasında kamyonların üzerinin kapatılacağı ve asfalt yol üzerinden nakliye
sağlanacağı dikkate alındığında nakliye mesafesi, çalışma alanından itibaren geliş ve gidiş
için 60 m., dolgu alanları ile depolama alanına giriş ve çıkış için (60 m+60 m) 120 m.
mesafeleri dikkate alınarak hesaplamalara dahil edilmiştir.
 Dolgu alanına nakledilecek hafriyatın oluşturacağı toz emisyonu:
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
Sefer Uzunluğu
: 30 ton/sefer
: 9,16 / 30 = 1 sefer/saat
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
: 1 x 0,12 = 0,12 km/saat
Taşıma Emisyon Faktörü
: 0,35 kg/km-araç
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Emisyonu
 Depolama alanına nakledilecek hafriyatın oluşturacağı toz emisyonu:
Kamyon Taşıma Kapasitesi
Sefer Sayısı
Sefer Uzunluğu
: 30 ton/sefer
: 2,53 / 30 = 1 sefer/saat
: 0,12 km/sefer (Gidiş-dönüş)
Toplam alınacak Yol
: 1 x 0,12 = 0,12 km/saat
Taşıma Emisyon Faktörü
: 0,35 kg/km-araç
Taşıma Sonucu Oluşacak Toplam Toz
Emisyonu
: 0,12 x 0,35 = 0,04 kg/saat
Depolama Sırasında Çıkacak Toz Emisyonu;
Kazı fazlası malzemelerin, kazı fazlası malzeme alanında depolanabilmesi için
yaklaşık 3,60 m2/gün yüzey alanı yaklaşık olacaktır.
Depolama Emisyon Faktörü
Depolanacak Yüzey Alanı
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu
: 2,9 kg toz/ha gün
: 3,60 m2/gün
: 2,9 kg toz/ha – gün x 3,60 m2/gün x 1 ha/10.000 m2 x 1 gün/24
saat=0,00004 kg/saat
248
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HES İnşaat alanından kaynaklanacak toplam toz emisyonu (KONTROLLÜ)
0,15 kg/saat + 0,12 kg/saat + 0,04 kg/saat + 0,04 kg/saat + 0,00004 kg/saat = 0,35 kg
toz/saat
B.8- KIRMA-ELEME TESİSİ TOZ EMİSYON MİKTARI HESABI
Kırma–eleme tesisinde oluşacak en önemli çevresel etki toz ve gürültüdür. Bunun için
tesisteki toz kaynağı olan her bir ünitenin (bunker, kırıcılar, elekler, bantlar) kapalı ortam
içerisine alınacak ve torbalı filtre takılacaktır.
Alınacak bu önlemler ile oluşacak toz emisyonu literatürden yararlanılarak aşağıda
hesaplanmıştır. Kırma-eleme tesisinde yıllık üretim 160.000 m3/yıl (416.000 ton/yıl)’dır.
Buna göre yıllık üretime bağlı olarak saatlik üretim miktarı 130 ton/saat’dir.

Kontrollü Durum:

Birincil kırıcı için toz emisyonu
Emisyon Faktörü
: 0,00050 kg/ton
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu :0,00050 kg/ton x 130 ton/saat =0,07 kg/saat

İkincil kırıcı için toz emisyonu
Emisyon Faktörü
: 0,00016 kg/ton
Saatte Oluşacak Toz Emisyonu :0,00016 kg/ton x 130 ton/saat =0,02 kg/saat
Kırma-eleme tesisinde oluşacak toplam toz emisyonu (KONTROLLÜ)
= 0,07 kg /saat + 0,02 kg /saat = 0,09 kg toz/saat
HAZIR BETON ÜRETİM TESİSİ TOZ EMİSYON MİKTARI HESABI
Hazır beton üretim tesisinde toz oluşumu olabilecek bunkerler kapalı olacaktır.
Çimento silolarına da toz tutucu filtreler takılacaktır. Böylece hazır beton üretim tesisinden
toz emisyonu çıkışı önlenmiş olacaktır.
Kırma-eleme tesisi ve hazır beton üretim tesisi için Sulak Alanların Korunması
Yönetmeliği gereği Sulak Alan İzin Belgesi başvurusunda bulunulacaktır.
Proje kapsamında “Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkındaki
Yönetmelik” hükümleri gereğince kırma-eleme ve hazır beton üretim tesisleri için çevre izni
alınacaktır. Ayrıca kurulacak kırma-eleme ve hazır beton üretim tesisleri için İl Özel İdaresi
Genel Sekreterliği’ne başvurularak, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı alınacaktır.
249
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
SENARYO-B: ÇAMLI REGÜLATÖRÜ ve HES ÜNİTELERİNİN YAPILMASI, KET İŞLETİLMESİ SIRASINDA
YÜRÜTÜLECEK FAALİYETLERDEN KAYNAKLI TOPLAM EMİSYON DEĞERLERİ
KONTROLLÜ DURUM
Toz Emisyonu
Çamlı Regülatör, Çökeltim Havuzu
ve Çakıl Geçidi
Çamlı İletim Hattı
Çamlı Yükleme Havuzu Bitkisel
Toprak Sıyrılması
Çamlı Yükleme Havuzu hafriyat
alımı
0,33 kg toz/saat
0,26 kg toz/saat
0,08 kg toz/saat
0,51 kg toz/saat
Çamlı Cebri Boru Bitkisel Toprak
Sıyrılması
0,06 kg toz/saat
Çamlı Cebri Boru hafriyat alımı
0,11 kg toz/saat
Çamlı HES Bitkisel Toprak
Sıyrılması
0,08 kg toz/saat
Çamlı HES hafriyat alımı
0,35 kg toz/saat
KET
0,09 kg toz/saat
TOPLAM
1,87 kg toz/saat
MODEL ÇALIŞMASI
Tesis genelinden atmosfere yayılan emisyonların kütlesel debileriyle ilgili sınırlamalar
Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Ek-2'de verilmiştir. Ek-2 gereği
mevcut tesislerin bacalarından veya baca dışından atmosfere verilen emisyonların saatlik
kütlesel debileri, mevcut tesisler için bacalarda ölçülerek, baca dışından atmosfere verilen
emisyonlar için emisyon faktörleri kullanılarak tespit edilir. Saatlik kütlesel debi (kg/saat)
değerleri Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği Tablo 2.1'de verilen
değerleri aşması halinde, tesis etki alanında emisyonların Hava Kirlenmesi Katkı Değeri
(HKKD) mümkünse saatlik, aksi taktirde, günlük, aylık ve yıllık olarak hesaplanır.
Üretim faaliyetlerinden kaynaklanacak modelleme çalışmasında kullanılan bilgisayar
programı, ISCST3 (Industrial Source Complex Dispersion – ShortTerm Model) adı verilen,
Amerika Birleşik Devletleri Çevre Koruma Kurumu (United States Environmental Protection
Agency-USEPA) tarafından geliştirilmiş olan ve uluslararası geçerliliği bulunan bir
programdır.
ISCST Modeli ile, gaz ve toz halinde değişik kirletici parametrelerin saatlik, günlük ve
yıllık yer seviyesi konsantrasyon değerleri tahmin edilmektedir. Model, izole bacalardan
kaçak kirleticilere kadar değişik (nokta, alan, hacim) pek çok farklı yayılım modeli
hesaplamasını bünyesinde barındırmaktadır. Ayrıca, herhangi bir çalışma bölgesinde
kaynaklardan çıkan kirleticilerin uğrayabileceği aerodinamik dalgalar, türbülans ve benzeri
olayları da göz önüne almaktadır.
ISCST modeli, kullanıcı tarafından tamamlanan bir ağ sisteminde çalışmakta,
hesaplar ağ sistemini oluşturan her bir alıcı ortam elemanının köşe noktaları için
yapılmaktadır. ISCST3 modelinin kullanıldığı ağ sistemi dışında da ayrık alıcı noktalar
belirlenerek bu noktalarda daha detaylı hesaplar yapılabilmektedir. Modellemede engebeli
araziyi göz önüne almak için de bir seçenek bulunmaktadır.
250
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
ISCST3 modelinde aşağıda belirtilen değişik veri türleri kullanılmaktadır:
Topoğrafik Veriler: Alıcı ortam olarak tanımlanan ağ sistemindeki her bir elemanının
koordinatları ve yükseklikleri.
Meteorolojik Veriler: Rüzgar yönü, rüzgar hızı, sıcaklık, atmosferik stabilite sınıfı
(Pasquill kararlılık sınıfı), karışım yüksekliği ve rüzgar profileksponenti ile potansiyel dikey
sıcaklık farkını içeren saatlik meteorolojik veri seti.
Kaynak Parametreleri: Tespit edilen bir başlangıç noktasına göre belirlenen kirletici
kaynak koordinatları, yüksekliği, çapı, kirletici çıkış hızı, sıcaklığı ve emisyon debisini içeren
kaynak verileri.
Yukarıda tanımlanan veriler doğrultusunda çalıştırılan modelleme programının
çıktıları, inceleme alanının bütünü için dağılım haritaları hazırlanmasına olanak tanıyacak
yapıdadır. Böylelikle, yörenin hava kalitesini değişik senaryolar (ör. farklı kirletici koşullar
veya değişik mevsimsel şartlar) altında değerlendirmek mümkün olmaktadır.
Gaz ve toz halinde kirleticilerin ortam havasındaki konsantrasyonlarının matematiksel
hesaplamalar yoluyla tahmin edilmesini sağlayan modelleme çalışması aşağıdaki
basamaklardan oluşmaktadır,
- Kaynaklara ait dağılım bölgesinin belirlenmesi,
- Belirlenen dağılım bölgesinin 250 m x 250 m veya 500 m x 500 m boyutundaki
karelere ayrılarak enlem, boylam ve yükseklik değerlerinin temin edilmesi,
- Kirletici kaynaklarına ait bilgilerin belirlenmesi,
- Temsili bir yıla ait saatlik meteorolojik verilerin temin edilmesi,
- Meteorolojik veriler kullanılarak saatlik kararlılık sınıflarının belirlenmesi ve karışım
yüksekliklerinin hesaplanması.
Yukarıda sıralanan işlemlerin programa aktarılması sonrasında modelleme
programının çalıştırılmasıyla, kirleticilerin ortam havasındaki saatlik, günlük ve yıllık yer
seviyesi konsantrasyon değerleri tahmin edilebilmektedir.
Meteorolojik Veri Seti
Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından çalıştırılan pek çok sayıda meteoroloji
istasyonu bulunmasına rağmen, bunlar arasında saatlik ölçüm yapanların sayısı oldukça
azdır. Bu durumda, tercih edilen yöntem, verilerin saatlik ölçüm yapan ve proje alanına en
yakın meteoroloji istasyonundan temin edilmesidir. Bu çalışmada, proje alanına en yakın
istasyonlardan biri olan büyük klima Akçaabat Meteoroloji İstasyonu’nda 2010 yılında
kaydedilen verilerin uzun yıllar verilerini temsil etmesi sebebi ile kullanılması uygun
görülmüştür. Ayrıca Samsun iline ait karışım yükseklikleri ile Trabzon Meydana ait
güneşlenme şiddeti verileri kullanılmıştır.
Atmosferik Kararlılık
Pasquill-Gifford, atmosferin kararlılığı, hava kütlelerinin karışma ve yer değiştirmeye
karşı gösterdiği direnç olarak tanımlanır. Güneşlenme şiddeti ve bulutluluk etkenlerine bağlı
olarak altı değişik atmosferik kararlılık durumu tanımlanabilmektedir.
251
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Bölgedeki Atmosferik Yapı
Atmosferin kararlılığını tahmin etmek için meteoroloji istasyonlarında düzenli olarak
ölçülen veriler (rüzgar hızı; güneşlenme şiddeti ve bulutluluk faktörü ile hesaplanan net
ışınım endeksi) kullanılmaktadır.
Projeden kaynaklı toz emisyonlarının etkilerini görebilmek amacı ile toz dağılım
modelleme çalışmaları kümülatif durumu göstermek üzere 2 senaryo uygulanarak
yürütülmüştür. Bunlardan Senaryo A; inşaat çalışmaları öncesinde arazinin hazırlık
aşaması olup, Senaryo B ise tüm ünite alanlarında aynı zamanda yürütülecek kazı
çalışmalarını kapsamaktadır.
 SENARYO A: Kazı Fazlası Malzeme Alanı Üzerindeki Bitkisel Toprağın
Sıyrılması, Şantiye Alanı Üzerindeki Bitkisel Toprağın Sıyrılması, Kırma-Eleme-Yıkama
Tesisi ve Hazır Beton Tesis Alanı Üzerindeki Bitkisel Toprağın Sıyrılması, Ulaşım Yolunun
Yapılması.
 SENARYO B: Ünitelerinin Yapılması, Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır
Beton Tesisinin İşletilmesi.
Yukarıda bahsi geçen senaryolardan; Senaryo-A için hesaplanan toplam toz emisyon
değeri; 03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
10.11.2012 tarih ve 28463 sayı ile değişiklik yapılan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği” Ek-2’de verilen 1 kg/saat sınır değerinin altında kaldığından toz
dağılım modellemesi yapılmamıştır.
Diğer taraftan Senaryo-B için hesaplanan toplam toz emisyonu değeri ise; 03.07.2009
tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 10.11.2012 tarih ve
28463 sayı ile değişiklik yapılan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği”
Ek-2’de verilen 1 kg/saat sınır değerinin üzerinde kaldığından toz dağılım modellemesi
yapılmıştır.
Yapılan modelleme çalışmaları sonucunda elde edilen veriler, Sanayi Kaynaklı Hava
Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği EK-2 Tablo 2.2’de verilen Kısa Vadeli Sınır Değerler ile
Uzun Vadeli Sınır Değerler ile karşılaştırılacaktır. Söz konusu Yönetmelik’te verilen tablo
aşağıda verilmiştir.
Tablo 92: Tesis Etki Alanında Uzun Vadeli, Kısa Vadeli Sınır Değerler ve Kademeli Azaltım Tablosu
Parametre
Havada Asılı
Partikül Madde (PM
10)
Çöken toz
Süre
Sınır değer
[µg/m3]
[CO mg/m3]
[Çöken toz
mg/m2gün]
KVS
YIL
2008
2009
2010
2011
2012
2013
300*
300
260
220
180
140
100
UVS
150*
150
132
114
96
78
60
KVS
650*
650
598
546
494
442
390
UVS
350*
350
322
294
266
238
210
252
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. SENARYO B TOZ MODELLEMESİ
Bu senaryoda; ünite alanlarındaki kazı çalışmaları ve kırma-eleme-yıkama tesisinin
işletilmesi dikkate alınmıştır. Bu kapsamda toplam emisyon değerlerinden kaynaklı toz
dağılım modellemesinde 2,24 kg toz/saat kütlesel debi kullanılmıştır. Model sonuçları
aşağıda sunulmuş olup, model çıktıları rapor ekinde (Bkz. EK-30) verilmiştir.
Modelleme sonuçları proje alanına en yakın konutlar için de değerlendirmeye alınmış
ve olası toz etkisi yapılan modelleme çalışması ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Buna
göre en yakın konutlar aşağıda mesafeleri ile birlikte belirtilmiştir.
Tablo 93: Modelleme Çalışmaları Sırasında Etkileşimi Değerlendirilen En Yakın Yerleşimler
1. Alıcı
Kaleönü Mahallesinde meskun konut
2. Alıcı
Karşılar Mahallesinde tünelin 135.
km’sine en yakın meskun konut
Orta mahallede en yakın meskun
konut
Peynir ve Süt Fabrikası
Çamlı köyünde en yakın meskun
konut
3. Alıcı
4. Alıcı
5. Alıcı
Güneybatı
115
Kuzeybatı
50
Batı
40
Güney
80
Kuzeydoğu
95
Senaryo B Model Sonuçları
Günlük Havada Asılı Toz
Hava kalitesi modelleme çalışmasından elde edilen sonuçlar, en yüksek ilk 10 değer
için ve proje alanına en yakın yerleşim yerleri için değerlendirilmiş ve aşağıdaki tabloda
sunulmuştur. Elde edilen veriler Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
EK-2 Tablo 2.2’de verilen 2013 yılına ait Kısa Vadeli Sınır Değerler ile karşılaştırılmıştır.
Tablo 94: Senaryo B-Günlük En Yüksek Havada Asılı Toz Emisyonu Değerleri (µg/m3)
SIRA NO
Y
X
TOZ EMİSYONU
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
1.
2.
3.
4.
5.
524866
524866
524366
524866
525866
524366
525366
524366
525866
524866
524660
524808
524700
524846
524635
4529722
4525222
4529722
4527222
4525722
4525722
4527222
4529222
4530222
4530222
4525241
4525481
4527167
4526961
4529697
68,08
33,82
32,60
21,88
11,02
9,95
8,42
7,19
6,23
6,19
8,22
11,66
19,07
25,32
34,21
Alıcı
Alıcı
Alıcı
Alıcı
Alıcı
SKHKKY SINIR
DEĞERİ*
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
100
* Havada Asılı Partikül Madde (PM10) için 2013 yılı Kısa Vadeli Sınır Değer alınmıştır.
253
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Şekil 92: Senaryo B-Günlük Havada Asılı Toz Konsantrasyon Dağılımı
Aylık Çöken Toz
Hava kalitesi modelleme çalışmasından elde edilen sonuçlar, en yüksek ilk 10 değer
için ve proje alanına en yakın yerleşim yerleri için değerlendirilmiş ve aşağıdaki tabloda
sunulmuştur. Elde edilen veriler Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
EK-2 Tablo 2.2’de verilen 2013 yılına ait Kısa Vadeli Sınır Değerler ile karşılaştırılmıştır.
Tablo 95:Senaryo B- Aylık En Yüksek Çöken Toz Emisyonu Değerleri (mg/m2-gün)
SIRA NO
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
1. Alıcı
2. Alıcı
3. Alıcı
4. Alıcı
5. Alıcı
Y
X
TOZ EMİSYONU
524866
524866
524366
524866
525366
525866
527366
525866
525866
525366
524660
524808
524700
524846
524635
4529722
4527222
4529722
4525222
4527222
4525722
4528222
4530222
4527222
4529722
4525241
4525481
4527167
4526961
4529697
33,83
18,42
13,48
10,89
5,02
4,91
2,91
2,80
2,80
2,34
0,56
0,61
10,79
7,51
14,23
* Çöken Toz için 2013 yılı Kısa Vadeli Sınır Değer alınmıştır.
254
SKHKKY SINIR
DEĞERİ*
390
390
390
390
390
390
390
390
390
390
390
390
390
390
390
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Şekil 93:Senaryo B-Aylık Çöken Toz Konsantrasyon Dağılımı
Yıllık Havada Asılı Toz
Hava kalitesi modelleme çalışmasından elde edilen sonuçlar, en yüksek ilk 10 değer
için ve proje alanına en yakın yerleşim yerleri için değerlendirilmiş ve aşağıdaki tabloda
sunulmuştur. Elde edilen veriler Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
EK-2 Tablo 2.2’de verilen 2013 yılına ait Uzun Vadeli Sınır Değerler ile karşılaştırılmıştır.
Tablo 96: Senaryo B-Yıllık En Yüksek Havada Asılı Toz Emisyonu Değerleri (µg/m3)
SIRA NO
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
1. Alıcı
2. Alıcı
3. Alıcı
4. Alıcı
5. Alıcı
Y
X
TOZ EMİSYONU
524866
524366
524866
524866
525866
525366
525866
527366
525866
525366
524660
524808
524700
524846
524635
4529722
4529722
4527222
4525222
4525722
4527222
4530222
4528222
4527222
4529722
4525241
4525481
4527167
4526961
4529697
21,67
11,52
10,65
5,44
2,96
2,42
1,85
1,42
1,40
1,18
0,87
0,76
7,26
3,55
9,24
SKHKKY SINIR
DEĞERİ*
60
60
60
60
60
60
60
60
60
60
60
60
60
60
60
* Havada Asılı Partikül Madde (PM10) için 2013 yılı Uzun Vadeli Sınır Değer alınmıştır.
255
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Şekil 94:Senaryo B-Yıllık Havada Asılı Toz Konsantrasyon Dağılımı
Yıllık Çöken Toz
Hava kalitesi modelleme çalışmasından elde edilen sonuçlar, en yüksek ilk 10 değer
için ve proje alanına en yakın yerleşim yerleri için değerlendirilmiş ve aşağıdaki tabloda
sunulmuştur. Elde edilen veriler Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
EK-2 Tablo 2.2’de verilen 2013 yılına ait Uzun Vadeli Sınır Değerler ile karşılaştırılmıştır.
Tablo 97:Senaryo B-Yıllık En Yüksek Çöken Toz Emisyonu Değerleri (mg/m2-gün)
SIRA NO
Y
X
TOZ EMİSYONU
1
524866
4529722
36,25
SKHKKY SINIR
DEĞERİ*
210
2
524866
4527222
17,30
210
3
524866
4525222
11,55
210
4
524366
4529722
10,61
210
5
525866
4525722
5,01
210
6
525366
4527222
3,62
210
7
525866
4530222
3,15
210
8
527366
4528222
2,50
210
9
525866
4527722
2,10
210
10
525866
4527222
2,08
210
1. Alıcı
524660
4525241
0,41
210
2. Alıcı
524808
4525481
0,43
210
3. Alıcı
524700
4527167
7,94
210
4. Alıcı
524846
4526961
7,61
210
5. Alıcı
524635
4529697
11,50
210
* Çöken Toz için 2013 yılı Uzun Vadeli Sınır Değer alınmıştır.
256
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 95:Senaryo B-Yıllık Çöken Toz Konsantrasyon Dağılımı
Model Çalışmalarının Değerlendirilmesi ve Alınacak Önlemler
1/25.000 ölçekli topoğrafik haritanın G42-b1 no’lu paftasında yer alan proje alanı,
Tonya ilçe merkezi içerisinde yer almaktadır. Yapılması planlanan faaliyete ilişkin etki
altında olan en yakın yerleşimler ise; Kaleönü mahallesi, Karşılar mahallesi, Orta mahalle
ve Çamlı köyüdür. Buna göre gerçekleştirilen modelleme çalışmasında bu yerleşim yerleri
içerisindeki en yakın konutlar için değerlendirilmeler yapılmıştır.
Projeye yönelik sahada yürütülecek çalışmalar kümülatif olarak iki aşamada
değerlendirmeye alınmıştır. Bunlardan Senaryo A; inşaat öncesi arazi hazırlık aşaması
olup, sahalarda yüzeyde bulunan bitkisel toprağın sıyrılması ve yolun yapım işleridir. Bu
çalışmaları takiben ünite inşaat çalışmalarına başlanılacak olup, kazı çalışmalarının eş
zamanlı yürütülmesi göz önüne alınarak Senaryo B değerlendirmeye alınmıştır.
Senaryo-A kapsamında yapılan değerlendirme sonuçlarının 03.07.2009 tarih ve
27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 10.11.2012 tarih ve 28463
sayı ile değişiklik yapılan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği” Ek-2’de
verilen 1 kg/saat sınır değerinin altında kalması dolayısıyla toz dağılım modellemesi
yapılmamıştır.
Diğer taraftan Senaryo-B kapsamında yapılan hesaplama sonuçlarının ise
03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
10.11.2012 tarih ve 28463 sayı ile değişiklik yapılan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği” Ek-2’de verilen 1 kg/saat sınır değerinin üzerinde seyretmesine bağlı
olarak toz dağılım modellemesi yapılmıştır.
257
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Değerlendirmeler yapılırken çalışma alanlarına en yakın yerleşim yerlerindeki en
yakın evler göz önüne alınmıştır. En yakın konutlar Tablo 93’de verilmiştir.
İş bu kapsamda yapılan model çalışmalarından elde edilen günlük veriler SKHKKY
kapsamında değerlendirilecek olursa;
- Senaryo-B’de; ünite alanlarındaki kazı çalışmaları ve kırma-eleme-yıkama tesisinin
işletilmesi birlikte ele alınmıştır. Buna göre; SKHKKY sınır değerleri dikkate alındığında toz
emisyon değeri, çalışmaların yoğun olacağı Çamlı Regülatör sahası, Kırma-eleme-yıkama
tesisi alanı, kazı fazlası malzeme alanı, HES ve tünel çıkışlarına en yakın konutlar için
değerlendirilmiştir. Yapılan hesaplamalar, “Günlük Havada Aslı Toz”, “Aylık Çöken Toz”,
“Yıllık Havada Asılı Toz” ve “Yıllık Çöken Toz” emisyonlarına göre değerlendirildiğinde elde
edilen sonuçların SKHKKY sınır değerlerini aşmadığı belirlenmiştir.
Diğer taraftan; faaliyete ilişkin uygulama aşamasına geçildiğinde oluşacak toz etkisi,
gerçekte daha da düşük oluşacaktır. Çünkü yapılan hesaplamalar en kötü durum
senaryosu dikkate alınarak maksimum üretim miktarları ile ünitelerin aynı anda işletilmeleri
dikkate alınarak kümülatif olarak değerlendirilmiştir. Dolayısıyla projeden kaynaklı toz
emisyonu değerlerinin model yardımı ile hesaplanan değerlerden düşük olması
beklenmektedir.
Ancak projeden kaynaklı oluşması muhtemel tozun giderilmesine katkı sağlamak
üzere aşağıdaki önlemlerin alınması da sağlanacaktır.
Oluşacak bu toz emisyonunu en aza indirmek için Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği’nde belirtilen önlemler alınacaktır. Buna göre;
Savurma yapmadan yükleme-boşaltma yapılacaktır,
Çalışma alanı sıcak ve kuru havalarda arazöz ile sulanarak nemlendirilecektir,
Kamyonların üzeri inşaat alanı dışındaki nakliye sırasında branda ile
kapatılacaktır,
 Kırma-eleme tesisinde toz kaynağı olan her bir ünite (bunker, kırıcılar, elekler,
bantlar) kapalı ortam içerisine alınacak ve bu ünitelere toz indirgeme sistemi kurulacaktır,
 Hazır beton üretim tesisinde karıştırma işlemi kapalı ortamda yapılacak,
 Hazır beton üretim tesisinde çimento silolarının üzerine toz tutucu filtreler
konulacak,
 Açıkta depolanan malzemenin tozumasını engellemek için gerekli önlemler
alınacaktır (yığının üzerinin örtülmesi veya nemlendirilmesi vb.)



Ayrıca, nakliyeler sırasında hız limitinin aşılmamasına, asfalt yol kullanımına özen
gösterilecektir. Diğer taraftan gerektiğinde ve/veya şikayet durumunda risk altındaki
yerleşimlerdeki ortam hava kalitesinin izlemesi sağlanacaktır.
258
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
V.1.6. Proje kapsamında yapılacak bütün tesis içi ve tesis dışı taşımaların trafik
(araç) yükünün araç cinsi ve sayısı şeklinde detaylandırılarak % artış olarak
hesaplanarak etkilerinin değerlendirilmesi (bağlantı yolu veya mevcut yollarda
genişletme yapılıp yapılmayacağı, yapılacak ise kim tarafından yapılacağı hakkında
bilgi verilmeli, su altında kalacak karayolu, köprü, tarihi köprü ve diğer sanat yapıları
olacaksa, yeni yol alternatiflerinin (relokasyon) belirtilmesi ve ilgili Karayolları Bölge
Müdürlüğünün görüşü alınmalıdır)
Çamlı Regülatörü ve HES proje alanı Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde yer
almaktadır.
Trabzon ilinin yaklaşık 68 km. batısında yer almakta olan proje alanına ulaşım, E-70
Trabzon- Giresun karayolundan Vakfıkebir ilçe merkezi ayrımındaki yol üzerinden
sağlanmaktadır. Vakfıkebir ilçesinden Tonya ilçe merkezine ulaşımın sağlandığı
karayolunun yaklaşık 16. Km.’sinde Çamlı HES ünite alanı yer alırken, yaklaşık 21.
Km.’sinde Çamlı Regülatörü yer almaktadır. Bunun dışında proje alanında regülatör
alanına ulaşımı sağlamak amacıyla bağlantı yolu yapılacaktır.
Tonya ilçe merkezi içerisindeki yoldan regülatör alanına ulaşımı sağlamak üzere 620
m uzunluğunda, 6 m. genişliğinde ulaşım yolu yapılacak olup, ulaşım yolunun gösterildiği
topoğrafik haritaya Bölüm 1’de yer verilmiştir. Diğer taraftan mevcut yolların ve bağlantı
yolunun gösterildiği kroki, bölgede ana ulaşımın sağlandığı karayolunda yoğunluk
yaratılmaması amacıyla inşaat aşamasında kullanılması öngörülen alternatif ulaşım yolları
hakkında bilgilere Bölüm II.3.’de yer verilmiştir.
Projenin yapımı sırasında mevcut yollar kullanılacak olup, relokasyon gerektirecek yol
güzergah değişikliği bulunmamaktadır.
Bunun dışında; Diğer taraftan; DSİ 22. Bölge Müdürlüğü tarafından çalışmaları
yürütülen taşkın koruma yapısının yanına yapılacak işletme (servis) yollarının kullanıma
başlanması ile birlikte, şehir içindeki mahalle yollarının kullanılmasına da gerek
kalmayacaktır.
259
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 96: Proje Alanına Ulaşım Yollarını Gösterir Yollar Haritası
260
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Projenin inşaat aşamasında nakliye güzergahı üzerindeki mevcut yolda trafik yükü
artacaktır. Nakliye güzergahı üzerindeki 2012 yılı verilerine göre Yıllık Ortalama Günlük
Trafik Değerleri Şekil 97’de verilmiştir. Proje alanına ulaşım için kullanılacak olan yola ait
veriler Tablo 98’de verilmiştir.
Proje kapsamında inşaat aşamasında ortalama 5 kamyon kullanılacaktır. Ancak bu
kamyonlar aynı anda kullanılmayacaktır. Trafik yükü hesaplanırken kamyonların tamamının
aynı anda karayolunu kullanma ihtimali göz önünde bulundurularak hesaplama yapılmıştır.
İnşaat alanı dışındaki nakliye sırasında kamyonların üzeri branda ile kapatılacak, hız
limitlerine uyulacak ve halkın güvenliği için uyarıcı trafik işaretleri konulacaktır.
2
1
PROJE ALANI
Şekil 97:Otoyollar Ve Devlet Yolları Trafik Hacim Haritası 2012 (T.C.K)
261
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Diğer taraftan proje ünitelerinden regülatör alanına ulaşımın sağlanması amacıyla
bağlantı yolu da yapılacaktır. Faaliyetin arazi hazırlık ve inşaat aşamalarında kullanılacak
yollarda 2918 sayılı Trafik Kanunu ve buna istinaden Karayolları ile ilgili çıkarılan tüm kanun
ve yönetmeliklere uyulacaktır.
Mevcut trafik yoğunluğunun gösterildiği harita, Şekil 97’de verilirken proje sahası
bölgesinde tespit edilen trafik yoğunluğu aşağıda Tablo 98’de verilmiştir. Buna göre proje
bölgesinde iki ölçüm noktasının değerlendirilmesi yapılmıştır.
Tablo 98: Kategorilere Göre Araç Sayım Sonuçları ve Günlük Mevcut Trafik Yoğunluğu
Ölçüm
Noktası
Otomobil
Orta Yüklü
Ticari Taşıt
Otobüs
Kamyon
Kamyon+Römork,
Çekici+Yan
Römork
Toplam
1
7044
743
263
1361
1240
10651
2
4768
536
243
1015
1309
7871
Kaynak: KGM, Trafik Hacim Haritası, 2012.
Projenin arazi hazırlık ve inşaat süreçlerinde kullanılacak araç ve ekipmanlara Bölüm
V.1.19.’da yer verilmiştir. İnşaat çalışmaları sırasında sadece ünite alanlarında
çalıştırılacak ekipmanlar dışında, aktif karayolu kullanacak kamyon, arazöz, beton
kamyonu için trafik yük hesaplaması yapılmıştır. Buna göre kullanılacak kamyonların
trafiğe getireceği artı yük aşağıda verilmiştir.
Tablo 99: İnşaat Aşamasında Kullanılacak Karayoluna Faaliyetin Yaratacağı Ek Yük
Ölçüm
Noktası
Trafik Yükü
Projede Kullanılacak
Kamyon Sayısı
Etki
%
Kamyon
1361
5
0,37
Toplam
10651
5
0,05
Kamyon
1015
5
0,49
Toplam
7871
5
0,06
1
2
Tablo 99’dan da görüldüğü üzere inşaat aşamasında yürütülecek faaliyet sırasında
mevcut ana yolda oluşacak kamyon yoğunluğu; 1 nolu ölçüm noktası için yaklaşık olarak %
0,37, 2 nolu ölçüm noktasında ise % 0,49 mertebesinde trafik etkisi yaratacaktır. Ancak bu
etki inşaat aşamasında oluşacak etki olup, geçici bir durumdur. İnşaat aşamasının
tamamlanmasına müteakip bu yoğunluk ortadan kalkmış olacaktır.
Proje kapsamında, inşaat alanında ve inşaat alanı dışında yapılacak nakliyeler
sırasında aşağıda sıralanan önlemler alınacaktır.
262
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
- Yol kenarlarına işaret levhaları konulacaktır.
- Her 100 metrede bir fosforlu plakası (kedigözü) olan çubuk yere çakılacaktır.
- Keskin virajlara bariyer konulacaktır.
- Araçlara hız sınırlaması getirilecektir (20 km/saat).
- Lastik tekerlekli yükleyici ve kamyonların gösterge, far sinyal, geri vites sesli ikaz
alarmı, emniyet kemeri, dikiz aynası, yangın söndürme cihazı, ilkyardım çantası vb.
standart donanımı olacaktır.
- Lastik tekerlekli yükleyici ve kamyonlar, uygun ehliyetli ve sertifikalı personel
tarafından kullanılacaktır. Bu personele, yaptıkları işin riskleri ile ilgili eğitim verilecektir.
Projenin işletme aşamasının ise trafiğe getireceği ekstra bir trafik yükü olmayacaktır.
Proje kapsamında 2918 sayılı Trafik Kanunu’na riayet edilecektir.
Ayrıca;
 Proje kapsamında kurulacak tüm tesislere ve yapılara ilişkin yer planlanmasında
“Karayolu Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik” hükümlerine
uyulacaktır. Projede Karayolu Kamulaştırma Sınırı çekme paylarına uyulması
sağlanacaktır.
 İnşaat aşamasında karayolunun kullanılması sırasında 2918 sayılı Trafik Kanunu
ve Karayolları ile ilgili çıkarılan tüm kanun ve yönetmeliklere uyulacaktır.
 Tehlikeli madde sınıfına giren malzemelerin taşınması esnasında “Tehlikeli
Maddelerin Karayolu ile Taşınması Hakkında Yönetmelik” hükümlerine uyulması
sağlanacaktır.
 İnşaat aşamasında malzemelerin taşınması sırasında karayollarına zarar
verilmeyecektir. Olası bir nedenle kullanılacak yollarda zarar oluşması halinde, zararın
Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü ile yapılacak protokol çerçevesinde yatırımcı firma
tarafından karşılanması sağlanacaktır.
 İnşaat aşamasında yola giriş ve çıkışlarda trafik güvenliği açısından her türlü
önlemin Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü görüşleri doğrultusunda yatırımcı firma tarafından
alınması sağlanacaktır.
Diğer taraftan; proje kapsamında Karayolları Genel Müdürlüğü, 10. Bölge
Müdürlüğü’nden görüş alınmıştır. 02.01.2014 tarih ve 140 sayı ile gelen görüş yazısında;
“…….Genel Müdürlüğün 2007/6 sayılı İç Genelgesi hükümleri gereğince Karayolundan
açık kazı yöntemi ile yapılacak enine geçişlere izin verilmediği, enine geçişlerin yatay
sondaj yöntemi ile projelendirilerek kurumlarından izin alınması gerektiği, yeraltından yol
boyu geçişlerin ise kamulaştırma hududu dışından projelendirilmesi ve kamulaştırma
sınırının dışındaki 50 m.’lik mesafede projelendirilen geçişleri için kurumlarından izin
alınması, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümlerine göre regülatör yapısının
kamulaştırma dışından ve santral binasının çekme mesafesini sağlayacak şekilde
projelendirilerek kurumlarından izin alınması, HES iletim tünelinin yol ile kesiştiği kesimde
Karayolu-iletim tüneli geçiş projesinin ve heyelan haritasının hazırlanarak kurumlarından
izin alınması, HES imalatları ve kazı fazlası malzeme alanının İl yoluna etkileşimini
gösterecek 1/1000 ölçekli vaziyet planı hazırlanarak ve kamulaştırma sınırları dışında
projelendirilerek kurumlarından izin alınması, HES inşaat çalışmaları sırasında İl yoluna
birçok noktada giriş-çıkış yapılacağından Trafik güvenliği can ve mal emniyeti açısından
263
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
tüm hususların dikkate alınarak çalışmaların yapılması gerektiği” ve bu hususlara uyulması
kaydıyla Bölge Müdürlüğü açısından sakınca bulunmadığı belirtilmiştir.
Yapılması planlanan projenin kesin ve uygulama projesi aşamasında, Karayolları 10.
Bölge Müdürlüğü görüşleri dikkate alınarak yol geçişine dair projeler hazırlanacaktır. Ayrıca
Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü görüş yazısında belirtilen tüm hususlara yatırımcı firma
tarafından uyulacaktır.
V.1.7. Zemin emniyetinin sağlanması için yapılacak işlemler,
Çamlı Regülatörü ve HES proje üniteleri topografik ve jeolojik şartların en uygun
olduğu yerlerde seçilmiştir.
Doğu Karadeniz Havzasında yer alan Fol deresinin 745 m. ile 551 m. kotları
arasındaki düşüsünün değerlendirilmesi planlanan projede; maksimum su kotu 745 m’dir.
Yatırımı planlanan proje, biriktirmeli olmadığından proje ünitesi olarak regülatör yer
almaktadır. Dolu gövdeli beton olarak planlanan regülatörden alınacak sular, 4.535 m.
uzunluğunda iletim hattı (3.350 m. iletim tüneli-1 + 85 m. iletim kanalı + 1100 m. iletim
tüneli-2) ile yükleme havuzuna, oradan 267 m. uzunluğunda cebri boru ile Fol deresinin 551
m. su kotunda yer alan Çamlı Hidroelektrik Santrali’ne iletilecektir.
Regülatör yerinde dere yatağı kotu 739.00 m’dir. Normal işletme seviyesi 743.00 m
olan Çamlı Regülatörü, 100 yıl tekerrürlü taşkın esnasında gelen debiyi kontrolsüz
savağından suyu 745.00 m kotuna kadar yükselterek mansaba deşarj edecek şekilde
tasarlanmıştır.
Diğer taraftan; proje kapsamında yapılacak cebri borunun güzergahı sağlam zeminde
oturtulacaktır. Arazide oluşabilecek kırık noktalarda tespit kütleleri inşa edilecek ve araya
genleşme contaları konacaktır.
Ön proje çalışmalarına göre regülatör yapıları ile santral yapısı inşaatı için duraylılık
ve taşıma gücü yönünden sorun olmayacağı öngörülmektedir.
İletim tüneli içerisinde yapılan kazı, kaya kütlesinin sahip olduğu ilk duraylılığı ve
dayanımlılığı tamamen değiştirmektedir. Bundan dolayı her kaya kütlesi tipi için uygun bir
kazı yöntemi belirlenmesi ve inşaatın buna göre yapılması büyük ekonomi ve kolaylık
sağlayacaktır. Tünel kazı işlerinin dikkatlice yapılması, kazının genel başarısını ve
destekleme işlerinin süratli, kolay ve ucuz yapılmasını sağlar. Ana fikir tünel kazısı
yapılırken kaya kütlesinin olanaklar ölçüsünde az rahatsız edilmesi, kayaya duraylılık
yönünden zarar verilmemesi esası üzerine yoğunlaşmıştır. Uygun destekleme ile de tünel
kayasının her yönden yeni bir denge durumuna kavuşması sağlanmalıdır. Böylece gerekli
duraylılık sağlanacaktır. Tünel açımı sırasında su problemi için mühendislik açısından
gerekli önlemlerin alınması sağlanacaktır.
Diğer taraftan kati proje aşamasında yapılması planlanan çalışmalar ise aşağıda
sıralanmıştır.
 Çamlı HES projesi regülatör yerinde nehir yatağında alüvyonun kalınlığı, temel
kayanın geçirimliliğini ve taşıma gücünü öğrenmek amacıyla talveg ve yamaçlarda yeterli
derinlikte 4 adet temel sondaj açılmalıdır.
 Açılacak temel sondajlarda basınçlı su testleri yapılmalı, formasyonun geçirimliliği
belirlenmeli ve yeraltı suyu seviyeleri tespit edilmelidir.
264
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
 İletim tüneli güzergahında yer alan formasyonların özelliklerinin belirlenmesi
amacıyla iletim tüneli-1 güzergahında 4 adet, iletim tüneli-2 güzergahında ise 2 adet olmak
üzere toplam 6 adet sondaj açılmalıdır.
 Yükleme havuzu yerinde 1, enerji tüneli yerinde 1, santral binası yerinde ise 4 adet
temel sondaj açılarak temelin ve temel formasyonların litolojik ve jeomekanik özellikleri
araştırılmalıdır.
 Santral yerinden alınacak örnekler üzerinde yapılacak laboratuar deneylerinden
elde edilecek sonuçlara göre şev stabilite analizleri yapılmalıdır.
Buna göre fizibilite çalışmaları sırasında tespitleri yapılan hususların
değerlendirilebilmesi amacıyla yörede arazi çalışmaları yapılmış ve açılan sondajlar ile elde
veriler deneyler ile desteklenerek mühendislik jeoloji raporu hazırlanmıştır. Proje
ünitelerinin değerlendirildiği rapora göre;
1-Regülatör yerinde, temel kayanın üst kesimleri genellikle orta geçirimli kaya sınıfına
girerken daha derin seviyelerde (yüzeyden 8-10 m ve daha derin) az geçirimli sınıfına
girmektedir. Bu kaçaklar yüzeye yakın kısımlardaki açık eklem ve kırıklardan oluşmaktadır.
Daha derinlere doğru bu süreksizlik düzlemleri kapanacağından geçirimsiz hale gelecektir.
Regülatör yerinde, her iki sahilde de yamaç molozu+ayrışmış kayaç temizliği yapıldıktan
sonra kaya biriminde cut-off oluşturulacaktır. Bu sayede geçirimsizlik ve zemin ıslahı
sağlanacaktır. Regülatör yerinde yapılar ana kaya üzerine oturtulacaktır. Bu durumda qzem
(Zemin emniyet gerilmesi)=13 kg/cm2 ile 29 kg/cm2 arasında değişmektedir. Ana kayanın
taşıma gücü değeri istenilen değerin çok üstünde bulunmuştur. Bu durumda taşıma gücü
yönünden bir sorun teşkil etmeyecektir.
2-Göl alanında mevcut durumda herhangi bir yamaç duraysızlığına rastlanılmamıştır.
Göl alanı içerisindeki kayaçların tabaka eğimleri yataya yakın olup düzgün bir topoğrafya
gösterirler. Bu yüzden ilerde göl alanında bu konuda herhangi bir sorunla
karşılaşılmayacaktır.
3- Çökeltim havuzu yeri sağ sahildeki ana kaya üzerinde planlanmıştır. Burada açılan
RSK-3 no.lu sondaj kuyusuna göre ana kaya olarak kumtaşı-kireçtaşı-marn birimleri
bulunmaktadır. İnce-orta belirgin katmanlı, genelde orta-düşük dayanımlı, yer yer yüksek
dayanımlı, az-orta derece ayrışmış, orta-sık kırık sıklığına sahip, eklemler kil-kalsit sıvalı
genellikle kapalıdır. Açılan sondaj kuyularına ve gözlemsel incelemelere göre RQD değeri
genellikle %60-80 arasındadır. Burada açılan sondaj kuyusundan alınan karot numuneler
üzerinde yapılan tek eksenli basınç dayanımı ve nokta yükleme deneylerine göre qzem
(Zemin emniyet gerilmesi)=14 kg/cm2 ile 29 kg/cm2 arasında değişmektedir. Bu değerler
çökeltim havuzu için oldukça yüksektir.
6- Çamlı HES iletim hattı, Fol derenin sağ sahilinde, 4450 m uzunluğunda, 2 adet
tünel ve bir adet kanal olarak planlanmıştır. Tünel güzergahında 1 adet sondaj kuyusu
açılmıştır. Açılan sondaj kuyusu ve gözlemsel çalışmalara göre; İletim Tüneli-1ve İletim
Kanalı (85 m) güzergahında Bakırköy formasyonu ( KTb ) bulunurken, İletim Tüneli-2‘de ise
Kabaköy formasyonu (Tek) yer almaktadır. Bakırköy formasyonunda yapılan Jeomekanik
sınıflamaya göre düzeltilmiş kaya sınıfı en kötü koşullarda RMR=31; en iyi koşullarda
RMR=59 olarak bulunmuştur. Bu değerlere göre kaya kütlesi tünelcilik ve temel açısından
en kötü koşullarda “zayıf kaya” en iyi koşullarda “orta kaya” niteliğindedir. Kabaköy
Formasyonunda yapılan Jeomekanik sınıflamaya göre ise; düzeltilmiş kaya sınıfı en kötü
koşullarda RMR=54; en iyi koşullarda RMR= 77 olarak bulunmuştur. Bu değerlere göre
265
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
kaya kütlesi tünelcilik ve temel açısından en kötü koşullarda “orta kaya” en iyi koşullarda
“iyi kaya” niteliğindedir.
7- Yükleme Havuzu yerinde Kabaköy Formasyonu yer alır. Burada yapılan jeofizik
çalışmalarda, alanın üst kotunda (1 ve 3 no’lu) ve alt kotunda (2 no’lu) olmak üzere toplam
3 adet ölçü alınmıştır. Bu ölçülerin değerlendirilmesi sonucunda yüzeyden 5-7 m derinliğe
kadar yamaç molozu+reziduel zemin bulunurken, bunun altında yine yüzeyden 12-15 m
derinliğe kadar az-orta derecede ayrışmış volkanik kayaç, bununda altında çok
sağlam-dayanımlı volkanik kayaçlar yer almaktadır. Bu kısımda 1.5 m-2.0 m civarında
yeraltı suyu mevcuttur.
8- Cebri boru güzergâhında genelde andezit yer yer bazalt bulunmaktadır. Bu
birimler kırmızımsı kahve yer yer koyu gri renkler ile temsil edilirler. Orta-seyrek eklemli,
taze-az ayrışmalı ve yüksek-çok yüksek dayanımlıdır. Cebri borunun yerleştirileceği
yamacın ortalama eğimi 30-40 derecedir. Bu yamaçta herhangi bir toprak akması veya
heyelan belirtisi olmayıp yamaç stabilitesi yönünden bir problem bulunmamaktadır.
Ayrışma sonucu yüzeyde 0.5-1 m.’ye varan rezidüel zemin oluşukları izlenmektedir. Beton
mesnetlerin tamamen taze ve sağlam kayaçlara oturtulması gereklidir.
9- Santral yeri, sağ sahilde yaklaşık 555 m. arazi kotunda yer alır. Santralın temel kotu
548 m.’dir. Bu kısımda yüzeyde 2-5 m kalınlığında yamaç molozu+reziduel zemin
bulunurken bunun altında Kabaköy Formasyonuna ait bazalt-aglomera birimleri yer alır.
Koyu kahve-yeşil, koyu gri ve siyahımsı renkli, genelde az ayrışmış-taze, dayanımlı-orta
dayanımlı, orta sık, yer yer sık eklemli, süreksizlik aralıkları geniş- kapalı, yüzeyleri
düzlemsel, pürüzlü-az pürüzlü yer yer belirgin sırtlı, yer yer oksitlidir. Alterasyon zonlarında
kırmızımsı ile kirli sarımsı arası renkli, taze yüzeyleri ise koyu yeşilimsi-siyahımsıdır.
Boşlukları kalsit, zeolit ve sekonder kuvarsla doldurulmuş, altere zonlarında yer yer küçük
pirit kristallerine rastlanır. Mostralarında aşırı kırıklı zonların gözlenmediği orta sık-yer yer
sık eklemli olan bu birimde RQD değerlerinin genellikle %60-80 dir. Santral yerinde açılan
sondaj kuyularından alınan karot numuneler üzerinde yapılan tek eksenli basınç dayanımı
ve nokta yükleme deneylerine göre aglomera+bazaltın basınç dayanımı (qu) =344-864
kg/cm² arasında değişir.
Buna göre “Zemin emniyet gerilmesi” ise qzem 24-42
kg/cm2arasında değişmektedir. Bulunan bu taşıma gücü değerleri oldukça yüksek olup
santral yapısı için yeterlidir.
V.1.8. Proje alanının taşkın etüdü, taşkın önleme ve drenaj ile ilgili işlemlerin
nerelerde ve nasıl yapılacağı, projeye ait sanat yapılarının taşkından korunması için
alınacak önlemler, suyun terfisi ve cebri boru güzergahında varsa kuru ve mevsimsel
akışlı derelere olacak etkilerin değerlendirilmesi,
Doğal bir afet olan taşkın; bir akarsuyun sağanak yağışlar, kar örtüsünün ani erimesi,
mevcut barajlardan kontrolsüz su bırakılması, nehir yatak kesitlerinin yetersiz ya daraltılmış
olması gibi nedenlerle; yatağından taşarak çevredeki arazilere, yerleşim yerlerine, alt yapı
tesislerine ve tüm canlılara zarar vermek suretiyle etki bölgesindeki doğal yaşamı olumsuz
etkileyerek normal hayatı kesintiye uğratacak ölçüde bir akış büyüklüğü oluşturmasıdır.
Proje alanını içerisinde barındıran Doğu Karadeniz Havzası ise, mevcut iklim ve topografik
şartlar nedeniyle sıkça taşkınların meydana geldiği bir bölgedir.
266
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Doğu Karadeniz Havzasında meydana gelmesi muhtemel taşkınların önlenmesi
amacıyla alınabilecek tedbirler DSİ 22. Bölge Müdürlüğü tarafından belirlenmiş ve aşağıda
sıralanmıştır. 8
• Havzadaki çeşitli bölgeler için ayrı ayrı olmak üzere, çeşitli yineleme süresinde
oluşması beklenen taşkın debilerinin ve bu debilere karşılık gelen taşkın seviyelerinin
belirlenmesi,
• Mevcut ve planlanan tesislerin (köprüler, yollar, duvarlar, su alma yapıları, drenaj
tesisleri vb) taşkın seviyelerine göre risk analizinin yapılması ve gerekli önlemlerin alınması,
• Dere yataklarında ve heyelan riski taşıyan bölgelerde yapılaşmanın belirli planlar
çerçevesinde gerçekleştirilmesi,
• Dere yataklarından malzeme alımının kontrollü olarak yapılması,
• Havzalarda uygulamacı kurumlar arasında koordinasyon sağlanması,
• Havzalarda arazi dengesini bozan uygulamalara son verilip heyelan riski taşıyan
bölgelerde ağaçlandırma çalışmalarının yapılması,
• Taşkın koruma tesislerinin planlama ve projelendirilmesinde klasik yöntemlerin
(duvarlar, tahkimatlar vb) yanı sıra, modern teknolojilerden ve bilimsel yeniliklerden
yararlanılarak yeni önlemlerin (taşkın geciktirme havuzları, taşkın kanalları vb) de
değerlendirilmesi.
Çamlı Regülatörü ve HES projesinin yağış alanı ise; regülatör alanında 103,58
km2olup, santral alanında 132 km2’dir.
Proje yeri yağış alanı Doğu Karadeniz iklim bölgesine girmektedir. Yazlar sıcak,
kışları ılıktır. Her mevsim yağış gözlenmekte olup en çok yağış sonbahar aylarında
düşmektedir. Cephesel yağışların yanısıra orografik yağışlar da etkilidir.
Proje yağış alanının iklim özelliklerine göre, yağışlara bağlı olarak taşkınların daha
sıklıkla gerçekleşebileceği aylar dikkate alınarak proje taşkın yinelenme değerleri
hesaplanmıştır.
Buna göre taşkın çalışmaları; proje alanı içi ve çevresinde yer alan bazı EİE ve DSİ
Akım Gözlem İstasyonlarında gözlenmiş yıllık maksimum pik debi dizilerinin noktasal ve
bölgesel frekans analizi ve maksimum yağışların frekans analizi ve sentetik birim
hidrograflar yöntemleri ile hesaplanmıştır.
 Gözlenmiş Debilerle Taşkın Debi Hesabı
Proje yerlerinin tekerrürlü debi değerlerini gözlenmiş taşkın debi değerlerinden
hesaplayabilmek için, noktasal ve bölgesel tekerrür analizleri yapılmıştır. Bu çalışmalar
sırasında serilere “Simirnof-Kolmogrof” testi uygulanmış ve bu testler sonucunda en uygun
dağılımlar seçilmiştir. Daha sonra bölgesel frekans analizine alınan istasyonların
8Doğu
Karadeniz Havzasında Oluşan Taşkınların Nedenleri Ve Çözüm Önerileri, DSİ 22. Bölge Müdürlüğü,
Trabzon.
267
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. homojenlik testleri yapılmış ve testleri sağlayan istasyonlar kullanılarak bölgesel taşkın
oranları hesaplanmıştır.
Tablo 100: BTFA Yöntemi İle Hesaplanmış Tekerrürlü Taşkın Pik Debi Değerleri (m3/s)
Proje Yeri
Yağış
Alanı
km2
Q2
Q5
Q10
Q25
Q50
Q100
Çamlı Regülatörü
103.58
46.0
71.3
93.1
128.6
162.4
203.2
Çamlı HES
132
53.1
82.3
107.5
148.3
187.4
234.5
Tablo 101: NTFA Yöntemi İle Hesaplanmış Tekerrürlü Taşkın Pik Debi Değerleri (m3/s)
Proje Yeri
Yağış
Alanı
km2
Q2
Q5
Q10
Q25
Q50
Q100
Çamlı Regülatörü
103.58
43.6
78.1
107.8
154.0
195.5
243.4
Çamlı HES
132
50.0
89.5
123.5
176.5
223.9
278.8
 Sentetik Yöntemlerle Taşkın Debi Hesabı
Bu çalışmalarda izlenen yöntem ve adımlar sırasıyla aşağıda izah edilmektedir.
1.
Maksimum Sürekli Akımın Hesabı
Bölgesel frekans analizinde yer alan AGİ’lerde gözlem periyotları boyunca maksimum
taşkın debi değerlerinin gözlenmiş olduğu ayların sayılarına ve dağılımlarına bakılarak
taşkın mevsimi 4, 5 ve 6. aylar olarak belirlenmiştir. 2228 No’lu AGİ’nin bu aylara ait aylık
ortalama debi değerlerinin ortalamaları alınmış ve içlerindeki en büyük değer bu istasyonun
“Maksimum Sürekli Akım” değeri kabul edilmiştir. Daha sonra 2228 AGİ maksimum baz
akım değeri, alan oranı ile regülatör ve santral yeri yağış alanlarına taşınmıştır. Proje yerleri
için hesaplanan baz akım değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 102: Maksimum Baz Akım Değerleri(m3/s)
2228 AGİ
2
Yağış Alanı, km
3
Maks. Baz Akımı, m /s
2.
Çamlı Regülatörü
Çamlı HES
191.4
103.58
132
8.32
4.50
5.75
Birim Hidrograf Analizleri
Birim hidrograf çalışmalarında kullanılmak üzere, regülatör yerinin ve santral yeri alt
alanlarının “Harmonik Eğim” hesaplamaları yapılmıştır. Daha sonra yağış alanlarının
sentetik birim hidrografları hesaplanmıştır. Regülatör ve santral yerlerinin yağış alanlarının
268
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
büyüklüğü dikkate alındığında en uygun birim hidrograf yönteminin DSİ-Sentetik B.H.
yöntemi olduğu görülmüştür.
3.
Maksimum Yağışlar
Proje yerlerinin tekerrürlü 1 günlük maksimum yağış değerlerini hesaplayabilmek için
öncelikle yağış alanının Thiessen çokgenleri çizilmiştir. Bu çalışma sonucunda Tonya
(DMİ), Kürtün (DMİ) ve Güzelyayla (DSİ) yağış istasyonlarının regülatör ve santral yerlerini
çeşitli oranlar ile temsil ettikleri tespit edilmiştir.
Şekil 98: Proje Alanı ve Thiessen Çokgenleri
269
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Proje yerlerinin çeşitli kritik yağış sürelerine ait kümülatif yağış değerleri; 24 saatlik
tekerrürlü yağış değerleri, thiessen oranları, Akçaabat DMİ plüviograf oranları, yağışın alan
dağılım katsayıları ve maksimizasyon katsayısı (1.13) yardımı ile hesaplanmıştır. Yağışın
zamana göre dağılım eğrisi, “DSİ - Uygulamalı Taşkın Hidrolojisi” kitabında verilen
“Türkiye’de Yağışın Zaman İçerisindeki Dağılımı Haritası”na uygun olarak “A” eğrisi
seçilmiştir. Ayrıca, yağış alanının toprak yapısı ve bitki örtüsü ile alansal dağılımları dikkate
alınarak “Yağış-Akış” eğrisi regülatör yeri için CnII=88 alınmıştır.
Regülatör yerinin birim hidrografı kullanılarak efektif yağış blokları akışa geçirilmiş ve
çeşitli tekerrürlü yağmur hidrografları hesaplanmış ve maksimum sürekli akım değeri de
ilave edilerek taşkın hidrografları ve pik debi değerleri elde edilmiştir. Bu hesaplamalar
çeşitli kritik yağış süreleri için tekrarlanmıştır. Çalışmalar sonucunda en büyük taşkın pik
değerleri hem regülatör hem de santral yerleri için 8 saatlik sürelerde bulunmuştur. Elde
edilen taşkın pik debi değerleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:
Tablo 103: DSİ-Sentetik BH. Yöntemi İle Hesaplanmış Taşkın Pik Debi Değerleri (m3/s)
Proje Yeri
Yağış
Alanı
km2
Q2
Q5
Q10
Q25
Q50
Q100
Çamlı Regülatörü
103.58
35.7
59.9
85.2
131.3
177.4
235.8
Çamlı HES
132
43.8
72.9
103.4
159.0
215.1
287.2
Sonuç
Yapılan hesaplamalarda NTFA, BTFA ve Sentetik yöntem sonuçlarının birbirleriyle
uyumlu oldukları görülmüştür. Buna bağlı olarak proje yerleri için NTFA yöntemi ile
hesaplanmış olan tekerrürlü taşkın değerleri esas alınmıştır.
Şekil 99: Yağış Alanı - Q100 Taşkın Grafiği
270
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Normal işletme seviyesi 743.00 m. olan Çamlı Regülatörü, 100 yıl tekerrürlü taşkın
esnasında gelen debiyi kontrolsüz savağından suyu 745.00 m. kotuna kadar yükselterek
mansaba deşarj edecek şekilde tasarlanmıştır. Tasarım, 100 yıllık feyezan değeri olan
243.40 m3/s’ye göre yapılmıştır. Taşkın esnasında, eşik kotu 743.00 m. ve açıklığı 22.50 m.
olan savaktan atılacak olan debi, 27.00 m. uzunluğunda, taban kotu 737.15 m. olan
havuzdan dere yatağına deşarj edilecektir. Tasarım sonucu havuz çıkışından dere
yatağının belli bir mesafesine kadar (10.00 m.’den az olmayacak şekilde) çapı 0.40 m.’den
küçük olmayacak şekilde gradasyonu ayarlanmış taş tahkimat yapılması uygun
görülmektedir.
Diğer taraftan; Çamlı Regülatörü ve HES proje alanı DSİ 22. Bölge Müdürlüğü
tarafından çalışmalarına başlanılmış olan taşkın koruma alanı içerisinde kalmaktadır. Bu
konuda DSİ Bölge Müdürlüğü görüşleri alınmış ve çalışmaları başlatılan taşkın koruma
projesinin proje alanına tekabül eden kısmının tedariği sağlanmıştır. İlgili çalışmalara ve
bölge görüşüne Bölüm IV.2.5 ve Bölüm V.1.1’de yer verilmiştir.
Çamlı regülatörü yapımı sırasında dere yatağında gerçekleştirilecek işlemlerin kuru
ve güvenli bir arazi üstünde sürdürülebilmesi için, inşaat çalışmaları başlamadan önce
derivasyon yapılacaktır. Derivasyondan geçirilecek debi hesaplanan taşkın debilerini
geçirecek şekilde dizayn edilecektir.
Çamlı Regülatöründe düzenlenen suyun kabarması ve taşkın debisi geldiği zamanda
oluşacak regülatör gölünün, membada zarar vereceği bir tesis bulunmamakla birlikte
regülatör dolu gövdeli tip seçilmiştir.
Taşkınların önlemesindeki en önemli yapı dolu savaktır. Taşkın sırasında suyun
regülatör üzerinden aşarak regülatörün güvenliğini tehlikeye düşürmemesi için yeterli
kapasitede bir dolu savağın olması gerekmektedir. Proje kapsamında yapılacak olan dolu
savak için 100 yıllık taşkın debisi dikkate alınmış ve karşıdan alışlı kontrolsüz tip olarak
tasarlanmıştır.
Ayrıca regülatörde dalgıç perdeli bir adet çakıl geçidi düşünülmüştür. Dolusavak
gövdesi ile su alma yapısı arasına taban kotu 739 m. olan 2.50 m. x 2.00 m. ebatlarında,
kapakla işletmesi sağlanacak olan çakıl geçidi yer alacaktır. İçinde irili ufaklı katı madde
ihtiva eden dere akımı Çamlı Regülatörü bendi ile karşılaşınca düşen akımın hızı nedeniyle
sediment taşıma kapasitesini yitirir ve taşımakta olduğu yükü bendin önüne yığmaya başlar.
Eğer belli periyotlarla yığılan bu maddenin temizlenmesi sağlanmaz ise su alma girişinin
tıkanması söz konusu olabilecektir. Bunun önüne geçmek amacıyla konulan çakıl geçidi,
belli periyotlarla açılarak su alma yapısı ve dolu savak önünde biriken malzemenin
temizlenmesi sağlanacaktır.
Diğer taraftan; 09.09.2006 tarih ve 26284 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren 2006/27 sayılı “Dere Yatakları ve Taşkınlar” ile ilgili Başbakanlık Genelgesi
hükümleri gereği, yurdumuzun değişik yörelerinde meydana gelen ve can ve mal
kayıplarına sebep olduğu kadar, günlük hayatı, her türlü ekonomik ve ticari faaliyeti
olumsuz yönde etkileyen taşkınların önlenmesi ve yol açtığı kayıpların giderilmesi için
tedbirler alınmıştır. Bu kapsamda yatırımcı firma aşağıda verilen söz konusu genelgenin
ilgili madde hükümlerine uyacaktır.
“2 – Çeşitli kullanım alanları oluşturmak maksadıyla derelerin üzeri, zaruri hallere
münhasır olmak üzere DSİ Genel Müdürlüğünün izni alındıktan sonra gerçekleştirilecek
işlemler hariç, kesinlikle kapatılmayacaktır. Bunun dışında dere yataklarında
271
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
gerçekleştirilecek her türlü yapılar ilgili kurum veya kuruluşlarca onaylı bir projeye
dayandırılacaktır.
3 – Dere yatakları üzerine her ne sebeple olursa olsun yapılacak köprü ve menfez
gibi sanat yapıları ile dere yatakları üzerinden veya sınırından geçirilecek enerji nakil hattı,
yol, petrol-doğal gaz boru hattı, telefon hattı, içme suyu ve kanalizasyon hatları ve
benzerleri gibi çeşitli kuruluşlarca değişik maksatlı yapılar inşa edilmeden önce DSİ’nin ilgili
Bölge Müdürlüklerinden mutlak surette görüş alınacak ve yapılacak tesislerin bu görüşe
uygun olarak inşası sağlanacaktır. Yapılan müracaatlara DSİ tarafından 30 gün içinde
cevap verilmemesi halinde uygun görüş verilmiş sayılacaktır.
10- Pek çok yörede, hafriyat, molozlar ve çeşitli atıklar düzensiz bir şekilde yollara,
havzalara ve dere yataklarına boşaltılmaktadır. Boşaltılan katı atıklarla dolan derelerin
yatak kapasiteleri fevkalade azaldığından taşkın riski çok büyük ölçüde artmaktadır. Dere
yataklarına her türlü atık malzemenin dökülmesi, mülki amirler ve/veya mahalli idareler
marifetiyle sürekli kontrol altında tutulmak suretiyle önlenecektir.
11- Akarsu yatakları içerisinde oluşan ve dere yatağı kesitini daraltarak veya mevcut
sanat yapılarının tıkanmalarına neden olarak taşkınlara ve muhtemel taşkının boyutunun
artmasına sebep olan ağaçlar ilgili idarece temizlenir.”
V.1.9. Proje alanı içindeki su ortamlarında herhangi bir amaçla
gerçekleştirilecek kazı, dip taraması, vb. işlemler nedeni ile çıkarılacak taş, kum,
çakıl ve benzeri maddelerin miktarları, nerelere taşınacakları veya hangi amaçlar için
kullanılacakları, dere yatağında yapılacak olan çalışmaların etkileri (bulanıklık, suyun
debisi vb)
Çamlı Regülatörü inşaatı sırasında çalışma alanını kuruda tutabilmek için Fol
deresinin derive edilmesi gerekmektedir. Bunun için dere yatağındaki akımın özellikle çok
düşük olduğu yaz sezonu itibariyle başlanıp tamamlanması öngörülen sistem iki kademeli
derivasyon olarak planlanmıştır. Bu kapsamda önce dere yatağının sağ sahilinin
kuruluğunu sağlayacak şekilde membadan mansaba doğru uzanan bir sedde yapısı inşa
edilerek kuru tutulacak bu kısımda çakıl geçidi ve çökeltim havuzu inşa edilecektir. Bu kısım
tamamlandıktan sonra önündeki sedde yıkılacak ve dere yatağından geçen suyun çakıl
geçidi açıklığından ve çökeltim havuzundan tekrar nehre deşarjı sağlanacaktır.
Sağ sahilin sedde ile kapanması sonucu ise kuru alan yaratılan yerde dolu savak ve
düşü havuzu yapılarının inşası hızla tamamlanacaktır. Buradaki inşaat işleri de
tamamlandıktan sonra sedde yıkılacak ve su tutma işlemine başlanacaktır. Sedde üst kotu
ve derivasyonu sağlayacak yapı açıklıkları regülatör aksındaki 2 yıl tekerrürlü taşkın
debisine göre yapılacaktır.
Arazinin hazırlanması aşamasında kazıdan çıkacak malzeme; ihtiyaç duyulduğunda
ünitelerin inşasında dolgu işlemlerinde kullanılacaktır. Ayrıca çalışma alanı çevresinin çevre
düzenlemesi çalışmalarında da kullanılması sağlanacaktır.
Proje enerji amaçlı bir projedir. Fol deresi suları herhangi bir kimyasal ya da fiziksel
değişime uğramadan aynı miktar ve kalitesinde yatağa geri verilecektir. Regülatör
yapımının sucul faunaya etkisi, sıyırma kazıları yüzünden bir miktar toprağın suya
karışması nedeniyle dere suyunda belirli zaman aralıklarında bulanıklık meydana gelmesi
şeklinde olacaktır. Bu durum ise su kalitesini kısa bir süre bozacaktır. Bu nedenle
bulanıklığa bağlı etkilerin azaltılması amacıyla, akarsu kıyılarında yapılacak kazı faaliyetleri
asgaride tutulacak ve dikkatli çalışma yapılacaktır.
272
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Proje kapsamında sucul ekosistemin bir parçası olan balıkların, akarsu içerisindeki
hareketliliğinin devamlılığını sağlamak için 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu’nun 22. Maddesi
gereğince balık geçidi yapılacaktır. Ayrıca dere yatağındaki balıkların yaşam alanlarının
korunması amacıyla dere yatağına sürekli olarak belirtilen miktarlarda çevresel akış miktarı
bırakılacak, inşaat aşamasında ve daha sonrasında oluşacak katı atıklar, evsel nitelikli katı
ve sıvı atıklar, kazı fazlası malzeme kesinlikle dere yatağına verilmeyecek, kazı
malzemeleri dere yatağına boşaltılmayacaktır. İnşaat aşamasında bu konuda Su Ürünleri
Yönetmeliği, Ek 5 listesindeki değerlere uygunluk sağlanacaktır. Su Ürünleri Kanunu’nun 9.
Maddesi gereği su, santralden dereye bırakılırken üreme ve istihsal yerlerine zarar
vermeyecek şekilde bırakılacaktır.
V.1.10. Derivasyon (regülatör inşaat alanının kuru tutulabilmesi için akarsu
güzergahının geçici olarak değiştirilmesi) amacıyla veya diğer nedenlerle akarsu
havzasında yapılacak her türlü doldurma, kazıklar üzerine inşaat ve benzeri işlemler
ile bunların nerelerde ne kadar alanı kaplayacağı ve kullanılacak malzemeler, araç ve
makineler,
Regülatör inşaatı sırasında inşaat alanını kuru hale getirmek için derivasyon
yapılacaktır. Bu esnada geçici süre bulanıklık yaşanacak olup bu bulanıklık akışla birlikte
azalacak ve belirli bir mesafeden sonra tekrar normale dönecektir. Derivasyon işlemi
bittikten sonra bulanıklık ortadan kalkacaktır.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi depolamalı bir tesis olmayıp, aynı şekilde dere
yatağındaki suda büyük boyutlu derivasyonu gerektiren debiye sahip bir su değildir.
Regülatörün inşa edildiği alanın kuru olması için dere, kendi yatağı üzerinde sıkıştırılarak bir
kısmı kuruya alınacaktır.
Yapı yerlerinde temel ıslahı yapılmasının gerekli olduğu durumda kaplayacağı alan
kesin proje çalışmasında elde edilecek verilere göre belirlenecektir. Kullanılacak
malzemelerin başında çimento, çimento katkı maddeleri, demir donatı ve su gelmektedir.
Kullanılacak araç ve makineler ise yapılacak olası temel ıslahının tipine göre değişecek
olup yapım aşamasında belli olacak bir husustur.
V.1.11. Olabilecek heyelanlara karşı alınacak önlemler,
Proje kapsamındaki heyelan oluşumları ve proje ünitelerinin heyelan etkileri Bölüm
IV.2.2.3 ve Bölüm IV.2.2.5’de irdelenmiştir.
Proje alanındaki jeolojik şartların incelenmesi için faaliyet alanında jeolojik deneyler
ve sondaj çalışmaları yapılmıştır. Yapılan değerlendirmelerde Çamlı Regülatörü ve HES
ünite alanlarının heyelan ve toprak kayması riski taşımadığı belirlenmiştir.
Ancak faaliyete ilişkin yapılacak kazılardan ve yol çalışmasından kaynaklanabilecek
olası toprak kayma riskini önlemek için yapım çalışmaları sırasında çeşitli mühendislik
metodları da kullanılabilecektir. Bunun için toprak kayması, heyelan vb. durumların
oluşmaması için aşağıda verilen metodlar inşaat sırasında uygun olan yerlerde
uygulanabilecektir.
Heyelan riski olabilecek alanlarda istinat duvarları ve drenaj kanalları yapılarak bu
alanlar koruma altına alınacaktır.
273
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Toprak kayması ve heyelanın oluşmaması için inşaat aşamasında alınacak tedbirler;
1.
Yol şevlerinin emniyeti,
2.
Yol kenarı şev stabilitesinin sağlanması,
1
Değişken
3
Eğim
2
1
3.
Gerektiğinde şev stabilitesini sağlamak için ise aşağıdaki önlemler
alınabilecektir. (Tüm diğer kazılarda da örneğin tünel giriş – çıkışlarında vb. durumlarda bu
önlemler kullanılmaktadır.)
3.1.
Φ 6’lık 15 cm ara ile oluşturulmuş çelik hasır üzerine shotkrit ve kaya
blonlanması,
3.2.
İstinat duvarı yapılması,
1
274
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
4.
Dere geçişlerinde ise menfez yapılması ve yan dere yataklarının menfeze giriş
kısımlarına istinat duvarı yapılması ve erozyonun önlenmesi,
Taş dolgu ve
enerji yutucular
Oluşabilecek heyelan riskine karşı proje yapıları, yerinde palyeli sistem uygulanarak
inşa edilecektir. Düzlemsel ve devrilme gibi hareketlerin önüne geçebilmek için kazı
şevlerinde püskürtme beton + çelik kafes + bulon sistemiyle kalıcı destekleme önlemleri
alınabilecektir. Ayrıca olası heyelanlara karşı alınacak önlemler; yük alma, topuk
destekleme, kazık, enjeksiyon vb. gibi yöntemlerle temeli destekleme, drenaj ve benzerleri
olarak sıralanabilmektedir. Bu kapsamda heyelan riskine karşı uygulanacak yöntem, inşaat
çalışmaları öncesinde değerlendirilerek uygulama metodolojisi belirlenecektir.
V.1.12. Arazinin hazırlanması döneminde flora ve faunaya (kara-su) olabilecek
etkiler,
Karasal Flora açısından;
Trabzon ili, Tonya İlçesi sınırları içerisinde kalan Çamlı Regülatörü ve HES proje
sahasında toplanan bitkilerin değerlendirilmesi ve alana yakın yerlerde, benzer ekolojik
yapıyı gösteren yerlerde yapılan floristik çalışmalardan faydalanarak oluşturulan floristik
listede;
Çamlı Regülatörü ve HES proje sahasından; 52 familyaya ait 111 cins, 123 tür ve 6
alttür tespit edilmiştir. Çalışma alanından tespit edilen bitkilerin fitocoğrafik bölgelere
dağılımı ise; Iran-Turan 2, Avrupa-Sibirya 30, Akdeniz 3 ve Öksin 16 şeklindedir. 72 tür
birden fazla fitocoğrafik bölgeye ait ya da fitocoğrafik bölgesi bilinmeyenler grubundadır.
Proje sahasında endemik bir bitki türü tespit edilmiştir. Bu tür; Heracleum platytaenium
Boiss. dir.
Malzeme sahasından; 40 familyaya ait 80 cins, 87 tür 4 alttür ve 1 varyete tespit
edilmiştir. Çalışma alanından tespit edilen bitkilerin fitocoğrafik bölgelere dağılımı ise;
Iran-Turan 1, Avrupa-Sibirya 18 ve Öksin 15 şeklindedir. 46 tür birden fazla fitocoğrafik
bölgeye ait ya da fitocoğrafik bölgesi bilinmeyenler grubundadır. Yaklaşım tünelleri ve
denge bacası proje sahasından endemik bir bitki türü tespit edilmiştir. Bu tür, Heracleum
platytaenium Boiss. dir.
275
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Heracleum platytaenium Boiss. İçin Alınacak Koruma Önlemi
Heracleum platytaenium türü, Zonguldak, Kastamonu, Amasya, Ankara, Balıkesir,
Bursa, Giresun, İzmir, Konya, Kütahya, Manisa, Rize ve Trabzon da yayılış göstermektedir.
Çiçeklenme dönemi, 5-7. aylar arasıdır. Habitat olarak karışık ormanlar, kayalık yamaçlar,
dere kenarları ve kıyıları tercih etmektedir. Meyvelerin olgunlaşma dönemi, 7-8. aylar
arasıdır. Bu tür için Ex situ koruma yöntemi uygulanacaktır.
Bu yönteme göre; olgunlaşan tohum bez torbalara alınarak, gölgede, oda ısısında
nemini alması sağlanır. Nemini alan tohumların üzerine etiket bilgileri (etiket bilgisinde
tohumun toplandığı lokalite, toplandığı km cinsinden bilgi, toplama tarihi, tohumun ait
olduğu bitkinin tür adı) yazılır. Bu tohumlar tespit edildiği lokaliteye en geç 1 yıl gibi bir süre
sonra dikilecekse, oda ısısında muhafaza edilir. Tohum tespit edildiği lokaliteye 2 yıl ya da
daha fazla bir zaman sonra dikilecekse tohumların muhafaza edilebilmesi için, Ankara’da
bulunan Tohum ve Gen Kaynakları Araştırma Merkezi’ne muhafaza edilmek üzere
gönderilmesi, dikim zamanında bu merkezden alınarak dikim yapılması gerekir.
Proje Alanının Uluslararası Sözleşmeler Açısından ve Milli Parklar Açısından
Değerlendirmesi
Çamlı Regülatörü ve HES proje sahalarının floristik listeleri değerlendirildiğinde; 3
Mart 1978’de Washington da imzalanan CITES (Nesli tehlikede olan hayvan ve bitki
türlerinin uluslararası ticaretine ilişkin sözleşme) gereği koruma altına alınan ve ticareti
yasaklanan bitki türlerinin hiçbiri alanda bulunmamaktadır. Ayrıca 09.01.1984 tarihinde
Türkiye’nin resmen taraf olarak onayladığı Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Yaşam Ortamlarını
Koruma Sözleşmesi (BERN) gereği koruma altında bulunan bitki türleri proje sahası
içerisinde bulunmamaktadır.
Çamlı Regülatörü ve HES proje sahası, herhangi bir Tabiat Alanı, Koruma Alanı ya da
Milli Park sınırları içerisinde kalmamaktadır.
İnşaat Aşamasından Önce Alınacak Önlemler
Proje sahasında inşaat aşamasından önce alınması gereken önlemler iki aşamada
olmalıdır. Birinci aşama proje sahasından tespit edilen endemik bitki türlerinin hepsi IUCN
kriterlerine göre LC kategorisinde olduğundan inşaat öncesinde ya da inşaat sonrasında bu
türlerin korunmasına yönelik önlem alınmasına gerek yoktur. İkinci aşamada ise proje
sahasında toprağın verimli tabakasının sıyrılması ve inşaat tamamlandıktan sonra peyzaj
çalışmalarında kullanılması için uygun alanlarda depolanmasıdır. İnşaat faaliyetleri
tamamlandıktan sonra bu toprak alanın yeniden eski haline getirilmesinde kullanılmalıdır.
Depolanan toprağın içinde bulunan tohumlar toprak yeniden serildiğinde çimlenecek ve
alanın eski haline gelmesi daha kısa zamanda olacaktır.
İnşaat Aşamasında Alınacak Önlemler
Çamlı Regülatörü ve HES sahasında inşaat aşamasında özellikle çıkacak toza karşı
önlem alınması gerekmektedir. İnşaat aşamasında çıkan toz, özellikle bitkilerin
yapraklarının üzerinde bir tabaka oluşturmakta, bitkilerin stomalarının kapanmasına, gaz
alış-verişinin engellenmesine neden olmaktadır. Belli bir zaman sonra bitkinin yapraklarının
pörsümesine, kurumasına ve döllenemeden solmasına neden olmaktadır. Ayrıca çiçeklerin
döllenmesinde, özellikle tozlar stamenleri (erkek üreme organları) üzerini kapatarak
tozlaşmanın olmasını engellemektedir. Bu olumsuz durumların engellenmesi için özellikle
inşaat aşamasında sıcaklığa bağlı olarak toz çıkışını engellemek için arazözlerle sulama
276
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
yapılması gerekmektedir. Döllenemeyen çiçeklerin bir sonraki yıl çiçeklenme dönemlerinde
popülasyonlarında azalma olmakta, bu durum eğer yapılıyor ise arıcılığı büyük bir oranda
engellemektedir. Bir yıllık ya da iki yıllık bitkilerde toz bitkilerin döllenmesinde olumsuz bir
rol oynamaktadır. Fakat çok yıllık ağaç ya da çalı türlerinde bu durum biraz daha tolere
edilebilmektedir. Çok yıllık bitkilerin adaptasyonu bir ya da iki yıllık bitkilere göre daha kolay
olmaktadır.
SONUÇ;
Doğal bir alanda, özellikle de yoğun orman ağırlıklı bir ortamda gerçekleştirilmesi
planlanan her türlü faaliyetin bölgenin doğal bitkisel formasyonu üzerine olumsuz etkileri
olması kaçınılmazdır. Bu durum karasal vejetasyon yanında sucul vejetasyon için de
geçerlidir. Bu durumda üzerinde durulması gereken en önemli nokta, faaliyet nedeniyle
ortaya çıkacak dönüşümlerin değerlendirilmesi süreciyle ilgilidir. Bazı kesimlerde, özellikle
de proje kapsamında tesis edilecek kalıcı yapıların yer alacağı kesimlerde meydana
gelecek dönüşümün geriye dönme şansı bulunmamaktadır. Bu nedenle çalışmalar öncesi
burada bulunan meyve, tohum, kozalak, çiçek soğanı gibi bitkisel materyalin canlı olarak
veya ağaçların en azından kereste olarak değerlendirilmesi düşünülmelidir. Geriye kalan
kesimlerde ortaya çıkacak tahribat daha sonra, inşaat faaliyetlerinin tamamlanması
sonrasında gerçekleştirilecek rehabilitasyon çalışmaları, peyzajla ilgili düzenlemeler ve
doğal süreç içerisinde kendiliğinden de düzelebilecek ve bu kesimler eski haline
gelebilecektir. Bu durum özellikle kozmopolit bitkisel bileşenler açısından geçerlidir. Fakat
nadir, koruma altında olan ve endemik bitkiler açısından durum biraz daha farklıdır. Gerek
kalıcı, gerekse de geçici dönüşümlerin meydana geleceği kesimlerde bulunan söz konusu
bitki türlerinin alandaki, bölgedeki hatta ülkedeki devamlılığının sağlanması şansa
bırakılamayacak kadar önemlidir. Bu nedenle bu konuya yönelik olarak bazı uygulamalar
yapılması gerekecektir. Bu uygulamalar içerisinde en önemlileri tohumların toplanarak
saklanması veya nadir bitkisel formların müdahale edilecek kesimlerden toplanarak yakın
coğrafyada, faaliyetten etkilenmeyecek kesimlerde, söz konusu bitki türlerinin tercih ettikleri
ortamlara taşınmalarıdır. Söz konusu uygulamanın doğru zamanda, uygun yöntemler
kullanılarak, deneyim sahibi kişilerce yapılması önemlidir. Bu tip bir uygulamada başarı
şansı oldukça yüksektir.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında gerçekleştirilecek çalışmalar
öncesinde yukarıda vurgulanan noktalara özen gösterilmesi; koruma altında yer alan
Heracleum platytaenium Boiss. türüne yönelik olarak vurgulanan koruma önlemlerinin
alınması; çalışmaların tamamlanması sonrasında rehabilitasyon ve peyzaj çalışmalarına
ağırlık verilmesi; bu süreçte yörenin doğal bitki türlerinin tercih edilmesi gibi noktalara özen
gösterilmesiyle meydana gelebilecek dönüşümlerin kabul edilebilir düzeyde olacağını
göstermektedir.
Karasal Fauna açısından;
Proje alanı civarında Fındık, Gürgen ve Kızılağaç formlarının baskın olduğu geniş
yapraklı ağaç formları ile çalı formları öne çıkmaktadır. Projenin gerçekleştirilmesi
aşamasında, söz konusu bina ve tesislerin kurulacağı kesimlerde, özellikle de bitkisel
formasyonun mevcut olduğu alanlarda az sayıda da olsa kesim, tıraşlama ve işleme
faaliyeti gerçekleştirilecektir.
Proje sahasında gerçekleştirilen gözlem ve incelemeler esnasında kuşlar ve
sürüngenler başta olmak üzere bazı karasal omurgalı hayvan türlerinin bu bitki
formasyonunu ve bu formasyonun bulunduğu kesimlerdeki habitatları çok yoğun olmasa da
değişik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kullanabildikleri belirlenmiştir. Bu kesimlerdeki
277
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
ağaç ve çalı formlarının kesilmesi sürecinde bu kesimleri kullanan fauna bileşenleriyle ilgili
olarak bazı önlemlerin alınması gerekecektir. Yabanıl formlar arasında ulusal ve
uluslararası koruma statülerine sahip türlere ait bireyler bulunmaktadır. Nadir veya koruma
altındaki türlere ait bireylerin zarar görmesine ek olarak bu formlara zarar verilmesi ulusal
ölçekli koruma önlemleri dışında uluslararası sözleşmelere de ters düşmektedir. Bu durum
ülke bazında değişik yaptırımları gündeme getirebilecektir.
Her iki yönüyle de istenmeyen bu durumun önüne geçilebilmesi amacıyla,
kesim/tıraşlama öncesinde yabanıl fauna bileşenlerinin alanda bulunmadığına, bu
kesimlerden uzaklaşmış olduklarına emin olunmalıdır. Kesim öncesi gerçekleştirilecek
görsel kontrollerde rastlanan hayvanların kendiliklerinden kaçarak uzaklaşmaları
beklenmektedir. Aksi takdirde, yani herhangi bir nedenden dolayı bu kesimlerden
uzaklaşmamış bireylerin söz konusu olduğu durumlarda bu bireylerin zarar görmemeleri
için bu kesimlerden uzaklaştıracak yöntemler kullanılmalıdır. Genellikle kaçırmaya yönelik
olarak seslerden yararlanılmaktadır. Alışılmadık ve yüksek tondaki seslerden meydana
gelecek rahatsızlık sonucu bitkilerin içine, arasına veya altına saklanan formlar ortaya
çıkarak yakın alanlarda, kendilerini daha güvenli hissedecekleri habitatlara uzaklaşmak
zorunda kalacaklardır.
Eğer kaçırma uygulamasından sonuç alınamazsa uygun yakalama kepçeleri
kullanılarak yakalanan yabanıl formlar eldivenlerle dikkatlice tutularak alan dışında, zarar
görmeyecekleri uygun habitatlara taşınarak uzaklaştırılması gerekmektedir. Bu
uzaklaştırma uygun yakalama yöntemleri ve donanımları kullanılarak deneyimli bir kişi ya
da ekip tarafından gerçekleştirilebilir. Bu amaçla faaliyet alanına yakın çevredeki ilgili kişi ve
kuruluşlardan uzman desteği talep edilebilir.
Yabanıl formların bu kesimlerden uzaklaştığına emin olunduktan sonraki aşama
kesimi gerçekleştirilen tek ve çok yıllık bitkisel materyalin bu kesimlerden
uzaklaştırılmasıdır. Taşıma aşamasının hemen öncesinde bu malzeme yeniden gözden
geçirilmelidir. Çıplak elle dokunmaksızın, doğrudan gözle yapılacak kontrollerde kesilmiş
materyalin üzerinde, altında veya içerisinde bulunması olası yılan, kertenkele veya
kemirgenler gibi omurgalı hayvanlar, yukarıda değinildiği şekilde uygun yakalama donanımı
ve yöntemleriyle zarar verilmeden yakalanacak ve basit bez torbalara konularak faaliyetten
etkilenmeyecek komşu alanlara taşınarak bu kesimlerde dikkatli bir şekilde doğal
ortamlarına bırakılacaklardır.
Bitkisel formasyon içerisinde barınması olası türler yanında zeminde, toprak altında
da yaşamakta olan yabanıl türler söz konusudur. Bu türler arasında koruma altında
olmayan türler bulunduğu gibi koruma altında olan birçok tür de söz konusudur. Çalışmalar
öncesinde çalışma yapılacak kesimler dikkatlice gözden geçirilecektir. Bu kontroller
esnasında, zeminde yaşayan ve toprak altına barınan yabanıl formlara ait yuva giriş
delikleri ve zemin üzerindeki tümseklerin yerleri belirlenecektir. Bu kesimlerde yapılacak
çalışmalarda özellikle dikkatli olunacaktır. Çünkü toprak içerisinde, yüzeye yakın
kesimlerde bazı kemirgenler, kurbağa, kertenkele, yılan ve diğer memeli formların
bulunması olasılığı vardır. Bu kesimlerde bu yabanıl formların mevcut olduğu durumlarda iş
makinelerinin faaliyeti esnasında açığa çıkabilecek, hatta bu esnada çeşitli derecelerde
zarara uğrama riski söz konusudur. İstenmeyen bu durumun önüne geçebilmek, yani
hayvanların iş makinelerinden olumsuz etkilenmesinin önüne geçebilmek için ya
kendiliklerinden kaçmalarına müsaade edilecek ya da yine uygun donanım ve yöntem ile
yakalana bireyler alan dışında uygun ortamlara taşınacaklardır.
278
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Santral yeri olarak seçilen kesimde genellikle tek yıllık bitkiler baskın durumdadır. Bu
kesimde çok yıllık bitkilerin çok yoğun olmaması bitki örtüsüne, özellikle de ağaçlara
verilebilecek olası zarar riskini azaltmaktadır.
İnşaat faaliyetine başlanılmasıyla birlikte birçok kaynaktan, farklı düzeylerde
gürültüler ortaya çıkacaktır. Bilindiği gibi birçok hayvan türü insanlara göre daha düşük
desibeldeki sesten olumsuz etkilenmektedir. Etkilenme sonucunda ya o kesimlerdeki
habitatlarını terk ederler ya da, başta üreme olmak üzere beslenme, dinlenme, barınma gibi
değişik faaliyetlerine ara verirler veya tamamen vazgeçebilirler. İstenmeyen bu durumun
önüne geçebilmek amacıyla inşaat sezonunun kuluçka/üreme dönemine rastlayan
dilimlerinde gürültünün tamamen önlenmesi söz konusu olamayacağına göre en azından
minimuma indirilmesini sağlayacak önlemler alınarak bu durumun önüne geçilebilir.
Faaliyet alanı sınırları içerisinde farklı gereksinimlerini karşılayabilmek amacıyla
doğal olarak bulunan yerel fauna bileşenlerinin bazıları inşaat aşamasında iş
makinelerinden ortaya çıkan gürültüden rahatsızlık duyabileceklerdir. Bu rahatsızlık
nedeniyle bazı türler alandan geçici veya sürekli olarak uzaklaşabileceklerdir.
İnşaat faaliyetinin başladığı zaman diliminde yörede kuluçka faaliyetine başlamış
türler ile daha sonra başlayacak türler söz konusu olabilecektir. Araçlardan kaynaklanan
gürültü seviyesinin yüksek olması durumunda üreme faaliyeti içerisinde olan türler
arasından kuluçkayı, hatta yavru bakımını bile yarıda bırakma riskleri söz konusu
olabilecektir. Alınacak önlemler ile bu gürültü düzeyinin, faaliyet alanını yurt olarak kullanan
yabanıl fauna bileşenlerini bu kesimlerden göç etmeye zorlayan bir düzeyde olmamasına
özen gösterilecektir. Bu yapılamadığı durumlarda, faaliyet takviminde gerçekleştirilecek
düzenleme ile tür listelerinde yer alan türler arasından faaliyet alanında kuluçkaya yatan
türlerin kuluçka döneminde yüksek düzeyde gürültü çıkaran araçların çalışmalarına ara
verilebilir. Bu amaçla faaliyet döneminde konunun uzmanlarından yardım alınabilecektir. Bu
konuda üzerinde durulması gereken nokta kuluçka dönemi başladıktan sonra, yani türler
üreme faaliyetine başladıktan sonra ortaya çıkabilecek yüksek desibeldeki gürültüye izin
verilmemesidir. Üreme dönemi başında ortaya çıkabilecek rahatsızlık sonucunda bazı
bireyler yakın çevrede aynı özellikteki habitatlara göç ederek oralarda üreme faaliyetlerine
devam edebilirler. Bu türler için herhangi bir kayıp söz konusu olmayabilecektir. Fakat
yumurta bırakmış, hatta yavru çıkarmış türler bu tip bir rahatsızlıkla karşılaştıkları zaman
yumurta ya da yavruları terk edebileceklerdir. Bu da istenmeyen bir durum olarak karşımıza
çıkacaktır. Bu nedenle inşaat faaliyetlerinin türü ve üreme takvimi arasında bir korelasyon
sağlanabildiği takdirde inşaat faaliyeti sırasında ortaya çıkabilecek sesten hayvanların
olumsuz etkilenmesini önüne geçilebilecektir. Bu korelasyonun sağlanabilmesine yönelik
olarak en yakın ilgili kurum ya da kuruluştan bu alanda deneyim sahibi bir uzman desteğine
de gereksinim duyulabilecektir.
Faaliyetle bağlantılı olarak yararlanılacak ulaşım yollarının yakınındaki kesimlerde
sürekli olarak yaşayan veya geçici süreler için buralarda bulunan hayvanlar, araçlardan
kaynaklanabilecek risklerle karşı karşıya kalacaklardır. Araç çarpmasıyla meydana
gelebilecek rahatsızlık, stres, yaralanma ve hatta ölüm gibi olumsuz etkiler dışında
bunlardan en önemlileri kontaminasyon ve eksoz ürünlerinin meydana getirebileceği
öldürücü olmayan zehirlenme riskidir. Bilindiği gibi lastik kaplama maddeleri, motorun
hareketli parçaları, gövdenin diğer parçaları, fren izleri ve yağlama yağlarının yanma
ürünleri kontaminasyona yol açan bileşenlerdir. Bu risk sadece yaban hayvanları için değil
hali hazırda kullanılmakta olan yolların civarında yaşayan, yöre sakinleri dâhil çevredeki
tüm canlılar için de geçerlidir.
279
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Gün geçtikçe çevreye daha az emisyon bırakan araçların üretilmesi ve kullanılması
zorunluluğu ile ağır vasıtalar gibi gürültü ve çevre kirliliğine yol açan araçların belli zaman
dilimleri içerisinde kullanımına izin verilmesi gibi gelişen teknolojinin kullanımı ve
yönetimlerce alınan tedbirler ile düzenlemeler karayolu kökenli kirliliğin en aza indirilmesi
amacına yöneliktir ve ne derece titizlikle uygulanırsa amaca o derece yaklaşılmış olacaktır.
Koruma Statüsüne Sahip Lokal Fauna Bileşenleriyle İlgili Olarak Dikkat
edilmesi Gereken Noktalar
Proje sahası içerisinde ve yakın çevrede yaşadığı belirlenen fauna bileşenleri
arasında ulusal ve uluslararası koruma statülerine sahip formlar söz konusudur. Söz
konusu türlerle ilgili olarak taraf olunan sözleşmelerden doğan bazı zorunluluklar ve dikkat
edilmesi gereken noktalar söz konusudur. Bu noktalar aşağıda verilmektedir.
a) Bern Sözleşmesi Listelerinde Yer Alan Fauna Bileşenleriyle İlgili Olarak
Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar
Proje alanı içerisinde Bern Sözleşmesi ek listelerinde (Ek-II ve Ek-III) yer alan türler
bulunmaktadır. Bern Sözleşmesinin II. Bölümünde tüm taraf ülkelerin EK-II ve EK-III’e giren
göçmen türler açısından önem taşıyan alanlara özel önem vermek zorunda oldukları
vurgulanmaktadır. Proje alanı bu açıdan da değerlendirilmiş ve alanın göçmen türler
açısından beslenme, dinlenme gibi amaçlarla kullanılmadığı belirlenmiştir.
Bern Sözleşmesi’nin 6. Maddesine göre, özellikle EK-II’de bulunan yabanıl fauna
türleri için yakalama, tutsak etme ve öldürme fiilleri yasaklanmıştır. Ayrıca bu listede yer
alan fauna bileşenlerine ait dinlenme ve üreme alanlarının bozulması veya tahrip edilmesi
de yasaklanmıştır. Yabanıl fauna türlerinin özellikle üreme, beslenme, kışlama
periyotlarında rahatsız edilmesi yanında bu türlere ait yumurtalara zarar verilmesi, bu
yumurtaların boş bile olsa toplanmaması da gerekmektedir.
Proje alanında gerçekleştirilecek her türlü faaliyet esnasında, özellikle Bern
Sözleşmesi ekleri EK-II ve EK-III’e giren ve bu kesimlerde karşılaşılan yabanıl hayvan
türleri ve habitatlarıyla ilgili olarak yukarıda değinilen önlemlere titizlikle uyulacaktır.
Bern Sözleşmesi’nin EK-III’e giren yabani fauna türleriyle ilgili olarak getirdiği
düzenlemeler aynı sözleşmenin 7. Maddesinde belirtilmiştir. Buna göre sözleşmeye taraf
olan tüm ülkeler Liste EK-III’e giren yabani fauna bileşenleri için uygun ve gerekli yasal ve
idari önlemleri almak zorundadır. Bu önlemler öncelikle EK-III’te yer alan fauna türleriyle
ilgili her türlü işletme faaliyetinin yabanıl hayvan türlerinin populasyonlarını tehlikeye
düşürmeyecek şekilde düzenlenmesini şart koşmaktadır.
b) Merkez Av Komisyonu (MAK) Listelerinde Yer Alan Türler
Yabanıl fauna bileşenlerinin korunmasına yönelik olarak alınan önlemler ise Merkez
Av Komisyonu tarafından her sezon için yenilenen Komisyon kararları içerisinde yer
almaktadır.Alanda belirlenen ve bu listelerde yer alan türlere bağlı bireyler için MAK
kararlarına yönelik değerlendirmeler de yapılmıştır. Faaliyetlerin hayata geçirilmesi
sürecinde Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü Merkez Av Komisyonu kararları
doğrultusunda hazırlanan koruma listelerinde yer alan yaban hayvanları için bu komisyon
kararlarında belirtilen koruma tedbirlerine kesinlikle uyulması gereklidir. Buna göre EK-I
listesinde yer alanyaban hayvanları, 4915 sayılı “Kara Avcılığı Kanunu”nun 4 üncü
maddesinin birinci fıkrası gereğince Bakanlıkça koruma altına alınmış olup bu türleri
avlamak, ölü ya da canlı bulundurmak ve nakletmek yasaktır.
280
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Ek olarak Bakanlık, Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrası gereğince EK-II ve
EK-III listelerinde yer alan türlerin tamamından oluşan av hayvanlarını belirlemiştir.
Bakanlıkça belirlenen av hayvanlarından bu kararın ekindeki EK LİSTE-II’de belirtilen
kuşlar ve memeli hayvanlar Kanunun aynı maddesi ve aynı fıkrasının verdiği yetki
çerçevesinde Merkez Av Komisyonu tarafından koruma altına alınmıştır. EK LİSTE-II’de yer
alan ve koruma altına alınan bu av hayvanlarının avlanması, ölü ya da canlı bulundurulması
ve nakledilmesi yasaktır.
Buna göre faaliyet sahalarında görülen yabanıl formlara ve bu yabanıl formları çeşitli
şekillerde destekleyen ve düzenli olarak kullanılmakta olan yaşam alanlarına herhangi bir
zarar verilmesi kesinlikle yasaklanmıştır. Ayrıca yabanıl formların zarar görmemeleri için
taşınması haricinde herhangi bir nedenle yakalanmaları veya tutsak edilmesi; yumurtalarını
toplanması veya ölü bile olsa bulundurulmaları yasaklanmıştır. Faaliyet kapsamında
çalışacak elemanların çalışma öncesinde bu konuda bilgilendirilmesi, önlem ve yasakların
hatırlatılması, gerekli bilgi notlarının dağıtılması veya görsel materyalin yer alacağı afişlerle
yapılacak bilgilendirmeler mutlaka yarar sağlayacaktır.
c) Avrupa Kırmızı Listesinde Yer Alan Türler
Proje alanı ve yakın çevresinde var olduğu belirlenen yaban hayvanları arasında
Avrupa Kırmızı Listesi’nde “LC” (=Least Concern) yani “En Düşük Derecede Tehdit Altında”
kategorisinde yer alan birçok tür bulunmaktadır. Söz konusu türlerle ilgili olarak özel koruma
önlemleri alınmasına gerek bulunmamaktadır. Diğer sözleşmeler, örneğin Bern Sözleşmesi
eklerinde veya Merkez Av Komisyonu listelerinde yer alan türlerle ilgili olarak alınması
gereken önlemler ile dikkat edilmesi gereken noktalar bu kategoride yer alan türlerin
korunması açısından da yeterli olacaktır.
Proje sahasında ve komşu kesimlerde yaşadığı belirlenen yabanıl formlar arasında
Avrupa Kırmızı Listesinde (ERL) “VU” (=Vulnerable) yani “Hassas, Zarar Görebilir”
kategorisine giren 1 omurgalı türü bulunmaktadır. Bu tür Kafkas semenderi (Mertensielle
caucasica)’dir. Avrupa Kırmızı Listesi’nde “VU” kategorisine giren türler için “orta vadeli bir
gelecekte nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan türler” tanımlaması yapılmaktadır.
Bu kategoriye giren türler konusunda diğer türlere göre çok daha dikkatli ve özenli olunması
gerekmektedir. Bilindiği gibi Semender türleri narin yapıları, hassas yaşam ortamları ve
çevresel değişikliklerden kolayca olumsuz etkilenebilmeleri nedeniyle özel koruma
önlemlerine gereksinim duyan formlardır.
Ayrıca semenderler genel habitat kaybı riskinden dolayı yayılım gösterdiği kesimlerde
giderek azalmaktadır. Her ne kadar ülkemizde son dönemlerde alınan etkili koruma
önlemleri söz konusu olsa da koruma çabalarının sürdürülmesine hala gereksinim
bulunmaktadır. Bu türe ait bireylerle ilgili olarak özellikle üreme dönemlerinde rahatsızlık
verilmemesine; üreyebilmek amacıyla akarsu kıyısına gelmek suretiyle faaliyet sahasına
girebilecek bireylerin proje kapsamında görev yapacak personel tarafından zarar
görmemesine özen göstermesine, ayrıca araç sürücülerinin bu türlerin yollara çıkabilme
olasılığına karşı dikkatli olmalarının sağlanması gerekmektedir.
Proje ile ilgili kesimlerde tespit edilen yabanıl formlar arasında Avrupa Kırmızı
Listesinde “NT” (=Near Threaten) yani “Tehlikeye Yakın” kategorisine giren 1 tür söz
konusudur. Avrupa Kırmızı Listesi’nde bu kategoride yer alan yabanıl formlar için “yakın
vadeli bir gelecekte nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan türler” tanımlaması
yapılmaktadır. Bu türlerle ilgili olarak koruma önlemlerinin alınması ve uygulanması
aşamasında öncelikler söz konusudur. “VU” kategorisine giren yabanıl formlarla ilgili olarak
dikkat edilmesi gereken noktalar bu kategoriye giren türler için de geçerlidir. Ek olarak bu
281
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. kategoriye giren fauna bileşenlerine yönelik olarak proje çalışanlarının tamamını
kapsayacak bilgilendirme çabalarının koruma çabalarına katkı sağlaması beklenmektedir.
Proje Alanı ve Civarında Yaşayan Av Hayvanlarıyla İlgili Değerlendirme
Bilindiği gibi Türkiye gerek flora, gerekse de fauna bileşenleri açısından zengin olarak
tanımlanabilecek bir konumdadır. Faunanın zenginliği kaynağını fauna olan av ve avcılık
faaliyetlerini de doğrudan ilgilendirmektedir. Bilindiği gibi av hayvanlarının tamamına
yakının karasal fauna bileşenlerinden olan kuşlar ve memeli hayvanlar sınıflarına bağlı
türlerdir.
Ülkemizde av hayvanlarının belirlenmesi ve avcılık ile ilgili düzenlemeler Orman ve
Su İşleri Bakanlığı tarafından düzenlenmektedir. Bakanlık tarafından her av sezonu için av
hayvanları yeniden belirlenmektedir. İşte bu listeler esas alınarak yapılan değerlendirme
sonucunda proje alanı sınırları içerisinde kaydedilen av hayvanları ile ilgili bir değerlendirme
de yapılmıştır. Bu değerlendirme Kuşlar ve Memeli Hayvanlar sınıflarıyla ilgili olarak
hazırlanmış olan envanter tablolarında ilgili sütunlarda verilmiştir. Bu sütunlarda “av
hayvanı” konumundaki yabanıl türler için Bakanlık tarafından belirlenmiş düzenlemeler
ışığında gereken bilgilendirmeler yapılmış, türler Ek-I, Ek-II ve Ek-III gibi kategoriler
aracılığıyla tablolarda, ilgili sütunlarda değerlendirilmiştir.
Tablo 104: Proje Alanı Sınırları İçerisinde ve Yakın Çevrede Kaydedilmiş Olan Türler Arasından “Av
Hayvanı” Statüsüne Sahip Olan Türler
TÜRÜN BİLİMSEL ADI
TÜRKÇE ADI
MAK Kategorisi
(2012-2013)
Populasyon
Durumu
EK-III
Bol
KUŞLAR
AVES
Columba livia
Kaya güvercini
Garrulus glandarius
Kestane kargası
EK-III
Bol
Corvus frugilegus
Ekin kargası
EK-III
Az
Corvus corone
Leş kargası
EK-III
Bol
Passer domesticus
Ev serçesi
EK-III
Bol
Turdus merula
Karatavuk
EK-III
Az
Kızıl tilki
Ek-III
Az
Kaya sansarı
Ek-III
Az
Yabani domuz
Ek-III
Bol
MEMELİ HAYVANLAR
Vulpes vulpes
Martes foina
Sus scrofa scrofa
MAMMALIA
Çamlı-HES Proje Alanı ve Kuş Göç Yollarıyla İlişkisi
Proje alanına çok uzak olmayan ve Doğu Karadeniz Bölgesi üzerinden geçen göç
güzergahı, proje alanına yakın değildir. Bu nedenle bu kesimden geçiş yapan göçmen
formlar bu kesimleri kullanmamaktadır. Bu açıdan herhangi bir riskte söz konusu değildir.
Diğer taraftan, özellikle kış döneminde kuzey enlemlerinden güney enlemlerine doğru
düzensiz bir göç hareketi şekillenmektedir. Bu göç hareketini yapan poülasyon ise başta
ördekler ve kazlardır. Göç sırasında Karadeniz Bölgesi’nde denize dik uzanan akarsu
vadilerinin büyük bir kısmı kullanılmaktadır. Sonbahar mevsiminde de Çamlı Regülatörü ve
HES projesinin hayata geçirileceği kesimlerde sınırlı büyüklükte ve az sayıda tür tarafından
gerçekleştirilen lokal göç hareketlerine sahne olmaktadır. Bu göç hareketlerinde genellikle
yırtıcı kuş türleri, nadiren de su kuşları bulunmaktadır. Bölge üzerinden gerçekleşen göç
282
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
hareketleri daha çok kıyıya yakın kesimlerde, Karadeniz kıyı hattı boyunca meydana
gelmektedir. Bu süreçte göçmen formların bazen vadiye kısa süreli olarak beslenme veya
dinlenme gibi amaçlarla uğrayabildikleri de belirlenmiştir. Buna göre proje alanı üzerinden
düzenli bir göç güzergahının geçtiği söylenemez.
Sucul Flora-Fauna açısından;
Teroik olarak akarsular üzerinde tesis edilecek regülatörlerin tesis ediliş ve işletilme
şekilleri yöredeki doğal yaşamın korunması ve sürekliliği açısından büyük önem
taşımaktadır. Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında yer alan regulator, Fol
deresinden suyu alacak olsa da gerek konumu, gerekse de işletiliş şekli akarsu yatağında
sürekli olarak su bulunacak şekilde olacaktır. Sadece inşaat süresinde değil santralden
enerji üretimine geçilmesinden sonraki süreçte de regülatör ve HES arasındaki mesafede
Fol deresinin yatağındaki doğal su akışını tamamen engellemeyecek şekilde işletilecektir.
Yani klasik baraj tiplerinde olduğu gibi akarsuyun önü tamamen kesilerek büyük bir
rezervuar gölü meydana getirilmeyecektir. Bu durum, planlanmış olan proje nedeniyle
akarsu ekosisteminin durgun su (göl) ekosistemine dönüştürülmeyeceği anlamına
gelmektedir. Yani büyük ve kalıcı çevresel dönüşüme neden olan bir uygulama söz konusu
olmayacaktır. Aksine en az miktarı, yılın en sıcak döneminde akarsu yatağında bulunan su
miktarından daha az olmayacak düzeyde ve bu kesimde yaşayan yabanıl formların rutin
yaşamsal faaliyetlerini olumsuz etkilemeyecek miktardaki su, Fol deresi yatağına
bırakılacaktır. Beslenme amacıyla su kıyısına gelen omurgalı hayvan türleri yanında üreme
amacıyla zorunlu olarak akarsu kıyısına gelen ikiyaşamlılar yumurtalarını bırakacak ve
başkalaşım süreci tamamlayıncaya kadar, hatta erginler karaya çıktıklarında bile
akarsuların yatağında yeterli miktarda su bulabilecektir.
Akarsu ortamlarının en önemli faunal formu balık türleridir. Bu türlerden sonra akarsu
ortamını yaşam alanı olarak seçen gruplar ise sırasıyla ikiyaşamlılar, bazı sürüngenler, bazı
kuş türleri ve az sayıda da memeli hayvan türüdür. Bu nedenle akarsu yatağına bırakılacak
suyun miktarı ve sürekliliği bu gruplar açısından da önem taşımaktadır. Örneğin
İkiyaşamlıların yaşam döngülerinde, özellikle de üreme döneminde mutlaka suya
gereksinimleri bulunmaktadır. Bu nedenle en azından ilkbahar döneminde akarsu
yatağında mutlaka su bulundurulmalıdır. Diğer gruplar açısından ise suyun bulunması yıl
boyunca su gereksinimlerini bu sulardan karşılayan diğer fauna bileşenleri açısından
önemlidir. Balık türleri için hesaplanan ve akarsu yatağına bırakılacak su miktarının diğer
fauna bileşenlerinin su gereksinimlerini karşılamak açısından yeterli olacaktır. Çevresel
akış miktarı ya da can suyu olarak adlandırılan, akarsuyun yıllık rejimi yanında bölgesel
yağışlı ve yağışsız dönemlerin de göz önünde bulundurulmasıyla aylara göre belirlenen
miktarlardaki suyun akarsu yatağına bırakılması durumunda bu habitat tipindeki doğal
yaşamın kesintiye uğramayacağı düşünülmektedir.
Proje sahası sınırları içerisinde dört Amfibi türünün yaşadığı tespit edilmiştir. Tespit
edilen amfibi türleri arasında Kuyruklu (Urodela) ve Kuyruksuz Kurbağalar (Anura)
gruplarına ait formlar söz konusudur. Bu türlerin suya olan bağımlılığı öncelikle üreme
dönemiyle ilişkilidir. Üreme döneminde mutlaka suya gereksinim duyarlar. Bu türlere bağlı
bireyler yumurtalarını ilkbahar döneminde durgun sulara bırakırlar. Yumurtalardan çıkan
yavruların başkalaşım sürecinin tamamlanmasına kadar suya gereksinimleri vardır.
Yavrular, türün ekolojik gereksinimlerine bağlı olarak, başkalaşım sürecini tamamladıktan
sonra ya karasal ortamlara geçmekte ya da su ortamında yaşamaktadırlar.
Diğer taraftan; sürüngen türleri arasında karasal ve sucul formlar da söz konusudur.
Proje alanı içerisinde yaşadığı tespit edilen su yılanı karasal fauna bileşeni olmasına
karşılık niş seçimlerini sucul ortamlardan yana gerçekleştirmiştir. Gerektiğinde karasal
283
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
ortamlarda da bulunabilen bu formlar beslenme veya barınma amacıyla sucul ortamlara
geçiş yaparak akciğer solunumuna sahip olmalarına karşılık uzun süre su altında
kalabilmektedirler. Bu türler için gereken su miktarı ve seviyesi ilkbahar döneminde
yumurtaların bırakılması; yumurtadan çıkan larvaların erginleşebilmesi ve karaya çıkacak
hale gelinceye kadar geçecek zaman diliminde önemlidir. Bundan sonraki süreçte sadece
Su Yılanı (Natrix tesellata) türü için suya gerek duyulabilecektir. Bırakılacak su miktarı
nedeniyle regülatörden sonraki kesimde, akarsu yatağındaki suyun durgun, çok sığ ve çok
az miktarda olması bile bu türe bağlı bireylerin devamlılığı açısından yeterli olacaktır. Hatta
yılanların da besin olarak tercih ettikleri kurbağalar bile predasyondan kaçabilmek amacıyla
balıkların yüzemeyeceği sığlıkta ve yine gerektiğinde balıklar ile tatlısu yengeçlerinden
kaçabilmeyi sağlayan yoğunluktaki alglerin bulunduğu, oldukça sığ su ortamlarını tercih
ederler. Bu durum yavru sucul yılanlar için de önemlidir. Hızlı akan ve derin kesimler yerine
gerektiğinde tutunabilecekleri ve beslenebilecekleri sığ, taşlı ve bitkili kesimlerde bulunmayı
tercih edeceklerdir.
Bu noktalardan hareketle akarsuyun daimi sakinleri olan balıklar için bırakılması
önerilen ve hesaplamalar sonucunda ortaya konan minimum su miktarı bile ikiyaşamlılar
dışında aynı akarsudaki diğer omurgalı canlı türleri olan yarı sucul yılanların bile söz konusu
kesimlerdeki devamlılığı açısından fazlasıyla yeterli olacaktır.
SONUÇ
Fol deresi üzerinde yapımı planlanan Çamlı Regülatörü ve HES, bölgedeki lotik
habitat (dere, kaynak, nehir) yerine küçük bir lentik habitat (göl, gölet)'ın oluşmasına neden
olacaktır. Bu durum alglerin mevcut habitatlarının azalması ve yeni habitat yapısının
oluşması anlamına gelmektedir. Akarsu ortamında, bağlı olarak yaşayan türler, su birikimi
oluşumu ile serbest yaşayan planktonik formlar halinde görülmeye başlayacaklardır. Lentik
ortamlarda yine sedimen, taş ve bitkiler üzerinde bağlı yaşayan formlar mevcudiyetlerini
sürdüreceklerdir. Ancak su kütlesinin durgunlaşması ile akarsu ortamında az bulunan
fitoplanktonik formlar oldukça artacaktır. Durgunlaşan su askıdaki partiküllerden kurtulacağı
için ışığın derinlere kadar inmesi de sağlanabilecektir. Taşlara, bitkilere ve sedimene bağlı
yaşayan türler yaşamlarını, göl kenarlarında ve ışığın derinlere girebildiği yere kadar devam
ettireceklerdir. Artan fitoplanktonik (serbest hareket edebilen algler) organizmalar rezervuar
alanı içerisinde zooplanktonik organizmalara besin kaynağı olacaklardır. Genel anlamı ile
bölgenin tatlısu alg florasını olumsuz yönde etkileyebilecek bir durum söz konusu
olmayacaktır. Çünkü tatlısu algleri mevcut durumlarını göl sistemi içerisinde de devam
ettirebileceklerdir.
Zooplanktonik organizmaların yaşam ortamlarının durgun sular olduğu dikkate
alınacak olunursa, yapımı düşünülen baraj alanında oluşacak durgun su kütlesi bu
canlıların önemli oranda artışı ile sonuçlanacaktır. Suyun mekanik etkisinin ortadan
kalkması ve bu canlıların besinlerini oluşturan fitoplanktonik organizmaların rezervuar
alanlarındaki artışları zooplankton açısından olumlu sonuç doğuracak ve gerek yoğunluk
gerekse de tür çeşitliliğinde bir artış olacaktır. Bölgede tür çeşitliliği ve populasyon
yoğunluğu oldukça az olarak bulunan zooplanktonik organizmalar, rezervuar oluşmasından
sonra oldukça fazla tür ve yoğunlukla temsil edilmeye başlanacaktır. Yani planlanan faaliyet
gerçekleştikten sonra, zooplanktonik organizmalar için optimum koşulları sağlayacaktır.
Akıntılı suya adaptasyon gösteren bentik canlıların yoğunlukları, su tutma alanında
azalacaktır. Ancak bu türlerin yerine durgun suya adapte olan, derin ve balçıklı alanları
tercih eden bentik türler yoğunluk bakımından artacaklardır. Ayrıca sürüklenme davranışı
gösteren türlerin dağılımında değişiklik ortaya çıkabilecektir. Çamlı regülatörü yapımı,
bentik tür kompozisyonunu nitelik ve nicelik açısından değiştirecektir. Akıntının azalması ve
284
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
hatta yok olması ile birlikte dip yapısı da değişecektir. Çakıllı ve büyük kayalıklı zemin yapısı
yerine, geniş olarak çamur ve balçıklı alanlar oluşacaktır. Bu alanlar önceden mevcut
olmayan bazı türler için uygun özellik taşıyabilecektir. Özellikle balçıklı ve çamurlu alanları
seven Oligoceata ve bazı Diptera türleri (Chrinomus ve Tipulidae) rezervuarın derin
bölgelerinde baskın duruma geçeceklerdir. Akıntılı ortama adapte olmuş mevcut türler ise,
rezervuar öncesi ve sonrasındaki akıntılı ortamlarda yaşamlarını devam ettirebileceklerdir.
Proje alanında belirlenmiş balıklar yaygın ve genellikle durgun su ekosistemine
adapte olabilen türleri içermektedir. Durgun su sistemine adapte olamayacak türlerin ise
regülatör öncesi ve sonrasındaki akıntılı ortamlarda yaşamlarını sürdüreceklerdir.
Regülatör oluşumu sonrasında, balıkların besinlerini oluşturan fitoplanktonik ve
zooplanktonik türlerin nitel ve nicel artışlarının beklenmesi nedeniyle, bu durumun balık
populasyonlarını da olumlu olarak etkileyeceği düşünülmektedir. Ayrıca oluşacak durgun su
kütlesi su kuşları açısından da beslenme, barınma ve konaklama imkanı sağlayacağından
dolayı bölgenin faunal tür sayısında olumlu bir etki olacaktır. Bölgedeki çeşitliliğin artmasını
sağlayacak bir diğer etkende, durgun su habitatı ve akıntılı ortamların çeşitliliğindeki artış
olacaktır. Çünkü her iki sisteminde barındığı tür kompozisyonu farklıdır ve sucul canlı
çeşitliliği artış gösterebilecektir.
Suların altında kalacak olan bitki topluluklarının su toplanmaya başlanmadan önce
temizlenmesi gerekmektedir. Aksi taktirde kısa sürede ayrışmaya başlayacak olan bu bitki
toplulukları aşırı besin maddesi birikimine neden olabilmektedirler. Bu durum doğal göllerde
görülen ötrofikasyon sürecini hızlandırır. Besin maddesinin artışı fitoplanktonik
organizmaların belli zamanlarda patlama düzeyinde artışlarına neden olabilir ve bu durum
sistemin ekolojik dengesinin tamamen bozması anlamına gelmektedir. Bu tür gelişmeler bu
tür su tutma yapılarının ömrü ve rekreasyon amaçlı kullanımı için olumsuz sonuçlar
doğurmaktadır.
Regülatör yapımından sonra, akış aşağıda taşkın alanlarındaki doğal besin
döngüsünde değişimler olacaktır.
Regülatör gövdeleri, derelerdeki su akışının doğal miktarını ve süresini ciddi olarak
değiştirmektedirler. Doğal sistemlerinde yaşayan türlerin mevcudiyetleri akıntının miktarı ile
yakından ilişkilidir. Nehir sistemi boyunca hareketli olan sedimen, nehrin dip ve kıyı yapısını
şekillendirmektedir. Bu materyallerin özellikleri sucul canlılar için hayati öneme sahiptir.
Çamlı Regülatörü yapımından sonra bu materyal gövde alanında toplanacak ve alt
sistemlere ulaşamayacaktır. Bu durum, akış aşağıdaki sistem için gerekli organik
materyalin eksilmesine ve dolayısı ile alt kısımdaki sucul ekosistemde belli habitat
kayıplarına yol açabilecektir.
Regülatör gövdesinde sediment ve besin maddelerinin tutulması aşağı kısımlardaki
dere yatağı ve taşkın alanlar için bir sorundur. Bu durum başta balık olmak üzere birçok
türün habitatının da kaybı anlamına gelmektedir. Su tutma yapıları yoluyla azaltılan
sediment taşınması, nehrin alt kısımlarında kıyıların bozulmasına ve balıkların doğal
habitatlarının ve durgun su vejetasyonun azalmasına, sucul kuşların ve diğer sedimana
bağlı türlerin (bentik macroin vertabrates) olumsuz etkilenmesine neden olabilmektedir.
Dünyadaki tüm su tutma yapılarında bu durum kaçınılmaz bir olgudur. Bu materyal
birikimi, yapının ömrünü kısaltmakta ve işletme niteliğini bozabilmektedir. Proje alanı için de
bu beklenen bir durumdur ve rezervuarın akış aşağısında meydana gelebilecek bu
olumsuzluk için tatmin edici etkin bir önlemin alınması söz konusu değildir. Ancak regülatör
285
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
gövdesindeki çakıl geçitlerinden zaman zaman bırakılacak sediman alt kesimlerde kısmi bir
habitat iyileşmesine katkıda bulunabilecektir.
Regülatör sonrası Fol deresi ekosisteminin akış hızındaki değişimlerin biyolojik
yaşama ve çeşitliliğine olan etkileri çok önemli bir unsurudur. Akıntı miktarının zamanı,
süresi ve sıklığı bitki ve hayvan kommüniteleri için kritik öneme sahiptir. Doğal sistem
içerisinde küçük nitelikteki akıntılar balık ve omurgasız göçleri için biyolojik bir sinyal
niteliğindedir. Akıntı miktarının artması durumunda ise aşındırma ya da sedimanın
taşınması yoluyla habitatlar düzenlenir ve muhafaza edilirler.
Regülatör gövde inşası aşamasında gövde inşaatlarının yapılacağı bölümlerde, yıkıcı
bir takım etkiler olabilirse de bu durum kalıcı olmayıp sistem kendisini kısa sürede
toparlayacaktır. Bununla birlikte Çamlı regülatörü işletme ve planlama sistemine göre,
gövde alanı ile santral alanı arasında uzun bir mesafe bulunmaktadır. Bu mesafe boyunca
tünel ile taşınacak olan su santrale getirilecek ve enerji üretimi gerçekleştirilecektir. Bu
çalışma sistemine göre regülatör gövde alanı ile santral alanı arasındaki kısımda (suyun
tünele alınması nedeni ile) nehir yatağının susuz kalması gibi bir risk oluşabilecektir. Bunun
giderilmesi için regülatör gövdesinden nehir yatağına, sucul yaşamın devamlılığını
sağlayabilecek yeterlilikte suyun bırakılması kaçınılmazdır.
Regülatör inşaatı sırasında oluşacak fiziksel ve mekanik çalışmalar (patlatma, nehir
sistemine partikül karışımı gibi) sucul canlıları olumsuz etkiler yapabilecektir. Özellikle
balıklar bu alandan uzaklaşacak ve gövde inşaatının gerçekleşeceği alandaki balık
yumurtlama alanları tahrip olacaktır. Ancak inşaat aşamasından sonra sistem kendini kısa
sürede toparlayabilecek bir dinamik etkileşim potansiyeline sahiptir. Bununla birlikte inşaat
çalışmalarının balıklar açısından önemli olan yumurtlama dönemlerinde minimum düzeyde
yürütülmesi önem taşımaktadır. Alanda yakalanan balık türlerinin biyolojilerine bakıldığında
Nisan ve Temmuz ayları arasında yumurta bıraktıkları bilinmektedir. Bu süre içerisinde
sucul sisteme verilecek maddeler balıkların yumurtlama faaliyetlerini olumsuz
etkileyecektir.
Fiziksel bir engel olarak regülatör yapıları nehrin üst kısımları ve alt kısımları arasında
hareket eden türlerin geçişini engellemektedir. Bölgede yaşayan bazı türler derenin alt ve
üst kotlarına göç etmektedirler. Su Ürünleri Kanunu kapsamında su sistemleri üzerini
kurulacak her türlü yapı üzerinde balık geçidi bulunma zorunluluğu bulunmaktadır. Bu
nedenle regülatör gövdesine kurulacak balık geçitleri bu canlıların alandaki mevcudiyetleri
açısından büyük önem taşımaktadır.
Akıntılı su sistemlerindeki fiziksel koşullar ile durgun sistemlerdeki koşullar birbirinden
farklıdır. Bu nedenle su kalitelerinde de farklılık görülür. Örneğin akıntılı ortamların su
sıcaklığı düşük ve çözünmüş oksijen değerleri ise yüksektir. Durgun alanlarda ise bu durum
tersi olabilir. Regülatör yapımından sonra akıntılı su sistemi yerine durgun bir göl alanı
olacak ve su kalitesi bir miktar değişebilecektir. Bununla birlikte üst havzadaki bazı yerleşim
bölgelerinden gelen kirletici besin maddeleri de regülatör gövdesinde toplanarak ortamın su
kalitesi değerlerini düşürebilir.
Çamlı Regülatörü Balık Geçidi Projesinin Değerlendirilmesi
Regülatörlerdeki balık geçitleri, projelendirme yapılırken mutlaka düşünülmesi
gereken oluşumlardır. Fiziksel bir engel olarak bu yapılar nehrin üst kısımları ve alt kısımları
arasında hareket eden türlerin geçişini engellemektedir. Balıkların göçlerini engelleyen bir
yapı olarak görülen regülatörlerdeki bu olumsuzluklar, balık geçitleri ile kısmen
286
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
çözümlenebilmektedir. Balık geçitleri, yapımı gerçekleştirilen regülatörün konumuna ve
özelliklerine göre düzenlenmektedir.
Fiziksel bir engel olarak regülatörler nehrin üst kısımları ve alt kısımları arasında
hareket eden türlerin geçişini engellemektedir. Bölgedeki balık türleri içinde belirgin olarak
göç etme davranışı sergileyen bir tür yoktur. Ancak bazı türler beslenmek için ya da
dolaşma amaçlı olarak küçük göçler sergileyebilmektedir. Bu nedenle regülatör üzerine
kurulacak balık geçitleri bu canlıların alandaki mevcudiyetleri açısından önem taşımaktadır.
İlgili kanun ve yönetmelikler gereği regülatör gövdesine balık geçidi yapılmalıdır. 1380
Sayılı Su Ürünleri Kanununun 22. maddesi ve 22.03.1971 gün ve 1380 sayılı Su Ürünleri
Kanununa dayalı olarak hazırlanan Su Ürünleri Yönetmeliğinin 8. maddesi gereği; baraj ve
regülatör gibi yapıların bulunduğu yerlere su ürünlerinin geçmesine mahsus balık geçidi
veya asansörlerin yapılması ve bunların devamlı olarak işler durumda bulundurulması
mecburidir. Bölgede yumurtlama döneminde ya da beslenmek için kendilerine uygun yer
alan türlerin hareketlerini sürdürebilmeleri için balık geçidi yapılarak devamlı olarak işler
durumda bulundurulmalıdır.
1380 Sayılı Su Ürünleri kanunun 20. maddesi ve 1380 Sayılı Su Ürünleri
Yönetmeliğinin 11. maddesi gereğince de "Su ürünlerine veya bunları tüketenlerin veya
kullananların sağlığına veya istihsa vasıtalarına zarar veren maddelerin iç sulara ve
denizlerdeki istihsal yerlerine veya civarlarına dökülmesi ve dökülecek şekilde tesisat
yapılması yasaktır. Dökülmesi yasak olan zararlı maddeler ve alıcı ortama ait kabul
edilebilir değerler, Su Ürünleri yönetmeliğinin: sayılı EK’inde gösterilmiştir" hükmü
bulunduğundan, ilgili kanun maddesi gereğince inşaat aşamasında ve Çamlı regülatörü
işletme aşamasında Su Ürünleri Yönetmeliği Ek-5 ve Ek-6’ya uygunluğu da sağlanmalıdır.
DSİ tarafından yapılan regülatör ve barajlarda balık geçidinin, bu proje kapsamında
yapılması gerekmektedir. Bu nedenle balık geçidi planı yapılırken, bölge balıklarının
biyolojik ve ekolojik özelliklerinin dikkate alınarak düzenlenmesi gerekmektedir. Balıkların
geçide yönlendirilmesi, basamaklar arasındaki mesafe ve genel eğimleri açısından
yönlendirici ve uygun özelliklere sahip olmalıdır. Ayrıca balık merdivenlerinin derinliği ve
basamakların alt ve üst kesimlerindeki geçiş deliklerinin büyüklükleri ve konumlarına da
dikkat edilmelidir.
 Balıklar, çabuk bir şekilde geçit yapılarını bulabilmelidir ve geçitten gelen akıntılar
balıkları doğal olarak girişe götürebilmelidir. Balıklar, genellikle, taban kısmındaki güçlü
türbülanslı bölgelerden dolayı sürüklenip uzaklaşmaktadır. Böyle zonlara ulaşmadan
hemen önce balıkların düzenli bir akıntı tarafından yönlendirilmesi gerekmektedir. Bu akıntı
güçlü olmakla birlikte balıkların yüzme kapasitelerini olumsuz yönde etkilememeli ve toplam
akıntı oranının % 1-5 arasında olmalıdır. Erişebilirlilik önemli bir etkidir. Birçok balık
geçidinin başarısız olması giriş yapılarının yetersizliğindendir.
 Balık geçitlerinin girişi farklı akıntı rejimlerine adapte olabilmelidir. Akıntı rejiminde
çok büyük değişimler yapan regülatörlerin alt ve üst kısımlarının her ikisindeki seviyede
değişimler görülmektedir. Balık geçitlerinin rezervuara açıldığı kısımlar uygun lokalitelerde
olmalıdır.
 Balık geçitleri su alan yapılardan uzak yerlerde konumlandırılmalıdırlar. Aksi halde
mansaptan memba kısmına çıkan balıklar türbülansa kapılarak türbin ya da kanallara
gidebilirler.
 Balık geçitlerinde yılın tüm zamanı su bulundurulmalıdır. Bunun için dere yatağına
bırakılacak olan can suyu balık geçitlerinden bırakılmalıdır. Bununla birlikte bırakılacak olan
287
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
su mevcut kanallardaki havuz bölmelerini dolduracak ve düzenli bir akıntı oluşturacak
yeterlilikte olmalıdır.
 Balık geçitlerinin eğimi % 10’dan büyük olmamalıdır. Eğimin fazla olması, akıntı
hızını arttıracağından dolayı olumsuz koşullar yaratabilecektir. Havuzlar arasında su
geçişleri için oluşturulan bölmelerin ortalama büyüklüğü 20 cm’den küçük olmamalıdır.
Ayrıca havuzlarda suyun toplanabilmesi için yeterli derinlik olmalıdır, bu sayede balıkların
dinlenebilecekleri durgun bölümler oluşabilecektir.
 Balık geçitleri ve onların giriş kısımları kuş ve karnivor balıklar gibi hedef türü
tehlikeye sokacak canlılardan korunmalı ve balıkçılık bu zonlarda yasaklanmalıdır.
 Balık geçitleri, erozyon, sediman birikimi, akıntı ile gelen materyaller gibi birçok
etkenden dolayı problemlerle karşı karşıya kalabilir ve bu yüzden düzenli olarak bakım
gerektirmektedir. Bu durum tercih edilecek olan sistem kadar önemlidir ve yapım
aşamasında göz ardı edilmemelidir.
Buna göre Çamlı regülatörü balık geçit projesi, FAO’nun ve DSİ’nin öngördüğü
yukarıda verilen koşulları taşıyacak ve DSİ’nin onaylayacağı niteliklerde bölge balıklarının
biyolojik ve ekolojik özellikleri açısından yeterli teknik özelliklere sahip olacak şekilde
tasarlanmıştır.
V.1.13. Yeraltı suyuna etkiler,
Proje kapsamında 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, 07.04.2012 tarih ve
28257 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Yeraltı Sularının Kirlenmeye
ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır.
Proje kapsamında oluşacak atık yağlar ve tehlikeli atıklar, ilgili Yönetmeliklere uygun
olarak şantiye alanı içerisinde, lisanslı kuruluşlara teslim edilinceye kadar geçici olarak
depolanacaktır. Geçici depolama için gerekli sızdırmazlık önlemleri alınacaktır. Atık yağ ve
tehlikeli atıkların dere yatağına ve yeraltı sularına karışmasına olanak verilmeyecektir.
Ayrıca 26.11.2005 tarih ve 26005 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan “Tehlikeli Maddelerin Su ve
Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliği” ile 08.06.2010 tarih ve 27605
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 11.07.2013 tarih ve 28704 sayı ile
değişiklik yapılan “Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair
Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır.
İnşaat aşamasında oluşacak evsel nitelikli atık sular için, sızdırmasız fosseptik inşa
edilecektir. Sızdırmasız fosseptikte toplanacak evsel atıksular Vakfıkebir Belediyesi
tarafından vidanjörle çektirilerek bertaraf edilecektir. Konu ile ilgili olarak Vakfıkebir
Belediyesinden alınan yazı rapor ekinde (Bkz. Ek-13) verilmiştir.
Bunun dışında; proje alanı mevkiindeki yeraltı suları, etkileri ve bu kapsamda DSİ 22.
Bölge Müdürlüğünden alınmış görüş yazısına Bölüm IV.2.3’de değinilmiştir.
288
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
V.1.14. Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini
amacıyla, elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklüğü, bunların arazi kullanım
kabiliyetleri ve tarım ürün türleri, tarım arazilerinin tarım dışı amaçla kullanımı ile
ilgili bilgiler, mera alanları, projenin 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı
Kanunu, 4342 sayılı Mera Kanunu, 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu, 3573 sayılı
Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerinin Aşılattırılması Hakkında Kanun kapsamında
değerlendirilmesi, olası etkilerin değerlendirilmesi, alınacak tedbirler,
Çamlı Regülatörü ve HES projesi;
- Arazi Kullanım Haritasına göre mera-kuru tarım (nadassız)-fındık-orman alanlarında
yer almakta olup, arazi kullanım sınıfı ise IV, VI ve VII. sınıf kullanıma sahiptir.
- Çevre Düzen Planına göre bölgeye özel ürün alanları (Bağcılık, Çay, Fındık vb.) ve
orman arazilerinde kalmaktadır.
- Meşcere Haritasına göre ziraat alanı ve orman (Gürgen, Kızılağaç, Ladin, Kayın)
alanları üzerinde kalmaktadır.
Proje ünitelerinin çevre düzeni, arazi kullanım ve meşcere haritasına göre arazi
bilgileri Bölüm II.1. ve Bölüm IV.2.6.‘da ayrıntılı şekilde verilmiştir.
Diğer taraftan; proje komisyon üyesi Trabzon İl Gıda Tarım ve Hayvancılık
Müdürlüğü’nün görüş yazısında da belirtildiği üzere; ÇED Olumlu Belgesinin alınmasına
müteakip 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu, 1380 sayılı Su Ürünleri
Kanunu ve 4342 sayılı Mera Kanunu çerçevesinde İl Müdürlüğü’ne başvuru yapılarak
gerekli izinlerin alınması sağlanacaktır.
Bu kapsamda gerekli olması halinde, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım
Kanununun12. Maddesi ve kanuna ait uygulama yönetmeliğinin 12. Maddesi gereğince ilgili
alanlarda Etüt Raporu hazırlanacak ve Toprak Koruma Projesi hazırlanarak toprak
muhafaza tedbirleri alınacaktır. İlgili kanunun 21. Maddesi (a) bendi gereğince, yasal
izinlerin alınması süreci içerisinde proje alanında herhangi bir tarım dışı faaliyette
bulunulmayacaktır. Elden çıkarılacak tarım alanlarının büyüklükleri kamulaştırma
çalışmaları sırasında netlik kazanacaktır.
İnşaat ve işletme aşamasında;1380 sayılı Su Ürünleri Kanunu’nun 20’inci Su Ürünleri
Yönetmeliğinin 11. ve 12. maddeleri çerçevesinde alıcı ortama zararlı maddeler
dökülmeyecek ve su kirliliğine sebebiyet verilmeyecektir.
Proje kapsamında 5403 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu” ve 4342
sayılı “Mera Kanunu”nun ilgili hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca Su Ürünlerinin korunması için
1380 sayılı “Su Ürünleri Kanunu” hükümlerine ve bunu tadil eden 3288 sayılı Kanun, buna
dair Yönetmelik ve 35/1 nolu Su Ürünleri sirküleri hükümlerine uyulacaktır.
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu kapsamında; Devletin hüküm
ve tasarrufu altında ve Hazinenin özel mülkiyetinde olan araziler ile kamu kurumlarına,
gerçek ve tüzel kişilere ait olan arazilerin mülkiyet hakkı kullanılırken toprağın; bitkisel
üretim fonksiyonu, endüstriyel, sosyo-ekonomik ve ekolojik işlevlerinin tamamen, kısmen
veya geçici olarak engellenmemesi amacıyla faaliyetler sırasında, bu kanunun öngördüğü
tedbirler alınacaktır. Ayrıca, proje uygulama aşamasında tarımsal veya tarım dışı
faaliyetlerden kaynaklanan toprağı kirletici ve bozucu olumsuzlukların giderilmesi için
gerekli önlemlerin de alınması sağlanacaktır. Dolayısıyla projenin inşaat ve işletme
289
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. aşamalarında toprakta herhangi bir kirliliğe sebebiyet verilmeyecektir. Ancak olası bir sızıntı
döküntü durumunda Bölüm VIII.1.’de belirtilen Sızıntı-dökülme Acil Durum Müdahale
Planı’na uyulacaktır.
V.1.15. Arazinin hazırlanması ve inşaat alanı için gerekli arazinin temini
amacıyla kesilecek ağaçların tür ve sayıları, meşcere tipi, kapalılığı, kesilecek
ağaçların bölgedeki orman ekosistemi üzerine etkileri, gerekli izinler, görüşler,
orman yangınları karşı alınacak önlemler projenin ya da bir kısmının orman alanı
dışında olması halinde orman alanlarına mesafesi, etkilerin değerlendirilmesi,
alınacak tedbirler,
Proje alanı, Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü’ne bağlı Trabzon Orman İşletme
Müdürlüğü’nün, Tonya Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde kalmaktadır.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi sınırları içerisinde yer alan orman alanları, meşcere
türleri, kapalılık durumları ve miktarları Orman Yüksek Mühendisi Mustafa Yaşar İNAN
tarafından yapılan çalışmalar ile tespitlenmiş ve Bölüm IV.2.8’de irdelenmiştir.
Diğer taraftan; arazide kesilecek ağaç türleri ve miktarları da yine Orman Yüksek
Mühendisi Mustafa Yaşar İNAN tarafından belirlenmiş olup, aşağıda verilmiştir. Buna göre;
Tonya Orman İşletme Şefliğindeki Kesilecek Ağaçlar
Tablo 105: Proje Kapsamında Kesilecek Ağaç Türleri ve Miktarları
6061 m2verimli koru ormanlarından;
Meşçere
Tipi
Ağaç Türü
LKzcd2
GnKnDybc2
KzDybc2
Hektardaki
Kullanılacak alandaki
Adet
servetm3
Ladin
211
167,544
Kızılağaç
188
39,477
Toplam
Kayın
Gürgen
399
66
203
207,021
17,896
35,100
Kızılağaç
77
14,269
Alan m2
Adet
servetm3
16
12,532
748
14
2,953
30
31
97
15,485
8,554
16,778
37
6,821
4780
Kestane
20
6,308
10
3,015
Toplam
Kayın
Gürgen
366
17
28
73,573
10,347
6,766
175
1
1
35,168
0,551
0,361
Kızılağaç
239
42,706
13
2,276
Kestane
46
7,667
3
0,409
Toplam
330
67,486
18
3,597
223
54,250
TOPLAM
533
6061
6061 m2verimli koru ormanlarından,
12,532 m3
9,105 m3
17,139 m3
12,050 m3
16 adet Ladin ağacı kesilerek
32 adet Kayın ağacı kesilerek
98 adet Gürgen ağacı kesilerek
64 adet Kızılağaç ağacı kesilerek
290
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 3,424 m3
54,250 m3 orman emvali alınabilecektir.
13 adet Kestane ağacı kesilerek
TOPLAM 223 adet orman ağacı kesilerek
ÇALIŞMA ALANINDA KESİLECEK AĞAÇLARDAN;
VERİMLİ KORU ORMANLARINDAN
223 adet orman ağacı kesilerek
AMENAJMAN PLANI VERİLERİNE GÖRE
PROJENİN ÇALIŞMA ALANINDAN
ORMAN EMVALİ ALINABİLECEĞİ HESAPLANMIŞTIR.
4,250m3
54,250 m3
Proje çalışma alanında ve çevresinde tohum meşceresi, tohum bahçesi ve gen
koruma ormanı yoktur.
Orman alanları için kamulaştırma söz konusu olmadığından bu alanlarda 6831 sayılı
Orman Kanunu’nun 17. maddesi gereğince gerekli izinler alınacaktır. Orman arazisi
olmayan alanlar için kamulaştırma yoluna gidilecektir.
Proje alanında, orman arazileri için Orman Bölge Müdürlüğü’nden gerekli izinler
alındıktan sonra faaliyete başlanacaktır. Proje alanını içerisine alan meşçere haritası ve
proje alanına ait orman inceleme değerlendirme formu rapor ekinde (Bkz. Ek-4, Ek-15)
verilmiştir.
V.1.16. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına kadar
yapılacak işlerde kullanılacak yakıtların türleri, özellikleri, oluşacak emisyonlar,
Arazinin hazırlanması ve inşaat aşamasında proje sahalarında çalışacak iş
makinelerinden kaynaklı emisyon oluşumu söz konusu olacaktır.
Projenin inşaat aşamasında çalışacak iş makinelerinde yakıt olarak motorin
kullanılacaktır. Motorinin genel özellikleri aşağıdaki tabloda verilmektedir.
Tablo 106:Motorinin Özellikleri
ÖZELLİKLER
Kıvam
Tip
Renk
Yoğunluk (15oC-gr/cm3)
Viskozite (38oC)
Akma Noktası (oC)
Atomizasyon Sıcaklığı (oC)
MOTORİN
Çok Akıcı
Damıtılmış
Amber
0.8654
2.68
-18
Atmosferik
ÖZELLİKLER
Karbon Artıkları (%)
Kükürt (%)
Oksijen-Azot (%)
Hidrojen (%)
Karbon (%)
Su ve Çökelti (%)
Kül (%)
MOTORİN
Eser
0.4-0.7
0.2
12.7
86.4
Eser
Eser
Pompalama Sıcaklığı (oC)
Atmosferik
Isı Değeri (Kcal /Lt)
9.387
Kaynak: Hava Kirliliği Kontrol ve Denetim, Kimya Müh. Odası, Mayıs,1999.
İnşaat aşamasında kullanılacak iş makineleri proje alanı boyunca farklı alanlarda
farklı yoğunlukta çalıştırılmış olacaktır. Ancak aşağıda hesaplamalarına yer verilen çalışma
yapılırken, en kötü durum değerlendirmesi yapılarak ekipmanların aynı anda aynı yerde
çalışma durumları göz önüne alınmıştır. Söz konusu proje kapsamında inşaat işlemlerinde
kullanılacak makine listesi aşağıda verilmiştir.
291
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Tablo 107:İnşaat Aşamasında Kullanılması Öngörülen İş Makineleri ve Ekipmanlar
Makine Cinsi
Adedi
Ekskavatör
2
Greyder
2
Kamyon
5
Silindir
2
Arazöz
1
Mikser
2
Yükleyici
2
Beton pompası
2
Kaya delici
2
Jeneratör*
1
*Jeneratör ihtiyaç halinde ve sabit alanda kullanılacağı için hesaplamalarda yer verilmemiştir.
Çalışacak her bir araç için gerekli motorin ihtiyacı için;
Harcanacak yakıt = HP(Motor gücü) x Çalışma Süresi x 0,15 formülünden
yaralanılmıştır.
Projenin arazi hazırlık ve inşaat çalışmalarında kullanılacak araçlardan
kaynaklanacak emisyon faktörleri ve işletme saatleri için kütlesel debi değerleri aşağıdaki
tabloda sırasıyla verilmiştir.
Tablo 108: Dizel Taşıt Araçlarından Kaynaklanan Emisyon Faktörleri (kg/ton)
KİRLETİCİ
DİESEL
Karbonmonoksitler
9,7
Hidrokarbonlar
29
Azot Oksitler
36
Kükürt Oksitler
6,5
Toz
18
Kaynak: Hava Kirliliğinin Kontrolü Esasları, 1991.
Tablo 109: Normal İşletme Şartlarında ve Haftalık İşgünlerindeki İşletme Saatleri İçin Kütlesel Debiler
Kirletici
Kütlesel Debi (kg/saat)
Emisyonlar
Bacadan
Baca Dışındaki Yerlerden
PM
10
1
CO
500
50
SO2
60
6
NO2
40
Kaynak: Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, 2012
292
4
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. İnşaat Faaliyetleri Sırasında Çalışacak İş Makinelerinin Yakıt Harcamaları
Projenin arazi hazırlık çalışmalarında kullanılacak araçların bir gündeki çalışma
saatine göre harcayacağı yakıt miktarı;
Tablo 110: İnşaatta Çalışacak İş Makinelerinin Yakıt Miktarı
Kullanılacak Ekipman
Ekskavatör
Greyder
Kamyon
Silindir
Arazöz
Mikser
Yükleyici
Beton pompası
Kaya delici
Adet
Hp
2
105
2
105
5
100
2
110
1
100
2
100
2
115
2
105
2
110
Toplam harcanacak yakıt miktarı
*Sahada günde 16 saat çalışma yapılacaktır.
Çalışma
Süresi*
Harcanacak Yakıt
1 gün
1 gün
1 gün
1 gün
1 gün
1 gün
1 gün
1 gün
1 gün
Toplam (lt/gün)
Toplam (lt/saat)
31,5
31,5
75
33
15
30
34,5
31,5
33
315
20
İnşaat çalışmalarında kullanılması öngörülen ekipmanların aynı anda çalışma
durumuna göre saatte harcayacağı yakıt miktarı 21,94 litredir. Buna göre kütlesel debi
hesaplaması aşağıda verilmiştir (Mazotun yoğunluğu 0,8654 kg/lt).
Tablo 111: İş Makinelerinden Kaynaklanması Beklenilen Kirletici Değerler
Karbonmonoksit
9,7 kg/t on x 20 lt/saat x 0,8654 kg/lt/1000 = 0,17 kg/saat
Hidrokarbonlar
29,0 kg/ton x 20 lt/saat x 0,8654 kg/lt/1000 = 0,50 kg/saat
Azot Oksitler
36,0 kg/ton x 20 lt/saat x 0,8654 kg/lt/1000 = 0,62 kg/saat
Kükürt Oksitler
6,5 kg/ton x 20 lt/saat x 0,8654 kg/lt/1000 = 0,11 kg/saat
Toz
18,0 kg/ton x 20 lt/saat x 0,8654 kg/lt/1000 = 0,31 kg/saat
03.07.2009 tarih ve 27277 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
10.11.2012 tarih ve 28463 tarihinde değişiklik yapılan “Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin
Kontrolü Yönetmeliği”nde baca dışından atmosfere verilen emisyonlar için maksimum
kütlesel debiler Ek-2 Tablo 2.1’de belirtilmiştir. Söz konusu değerler, Tablo 109’da
verilmiştir.
Proje kapsamında çalışacak tüm araçların, çalışacakları sahada aynı anda ve aynı
yerde çalışması durumu göz önüne alınarak yapılmış olan hesaplamalara göre tespit edilen
kütlesel debi değerlerinin Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği
Tablo-2.1’de verilen değerlerin altında kaldığı belirlenmiştir. Dolayısıyla mevcut hava
kalitesine olumsuz etki söz konusu olmayacaktır.
293
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Diğer taraftan; proje kapsamında kullanılacak iş makinelerinin egzoz gazı emisyonları
düzenli olarak yetkili kuruluşlar tarafından ölçülecek ve egzoz gazı emisyonları için
belirlenmiş olan sınır değerleri sağladıkları belgelendirilecektir. Ayrıca araçların egzoz
gazları için 04.04.2009 tarih ve 27190 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren
Egzoz Gazı Emisyonu Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır. Kullanılacak iş
makinelerinin yakıt ikmalleri ve yağ değişimleri ruhsatlı akaryakıt istasyonlarında
yapılacaktır.
V.1.17. Proje kapsamında (inşaat ve işletme aşamalarında) su temini sistemi
planı, nereden temin edileceği, suyun arazinin hazırlanmasından başlayarak
ünitelerin açılmasına dek yerine getirilecek işlemler sonucu meydana getirilecek atık
suların cins ve miktarları, bertaraf yöntemleri, deşarj edileceği ortamlar, bir kroki
üzerinde atıksu hatları ile varsa arıtma tesisi yerinin gösterilmesi, atıksuların
biriktirilmesi halinde fosseptik planının Rapora eklenmesi, mevcut su kalitesini
korumaya yönelik alınacak tedbirler, (projenin memba ve mansabı dikkate alınarak
su kalitesinin ilgili mevzuat kapsamında bir defaya mahsus çevre iznine esas ölçüm
ve değerlendirmesinin yapılması, analiz sonuçlarının rapora eklenmesi), (alınacak
gerekli görüşler, izinler),
Su Kullanımı;
Projenin inşaat ve işletme aşamalarında çalışacak personel için gerekli olacak içme
suyu damacanalarla piyasadan temin edilecek olup, kullanma suyu ise şebeke suyundan
sağlanacaktır.
Projenin inşaat aşamasında kullanılacak kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton
tesisinde gerekli olacak sular ise Fol deresinden karşılanacaktır. Çalışma alanlarının toza
karşı alanın nemlendirilmesi için gerekli olacak kullanma suyu yine Fol deresinden
alınacaktır.
İnşaat Aşaması:
1. Personelin Su İhtiyacı: Proje kapsamında inşaat sürecinde yaklaşık 45 kişinin
çalışması planlanmaktadır. Ortalama kişi başı su tüketim miktarının 150 L/kişi-gün olacağı
kabulüyle; ihtiyaç duyulacak su miktarları inşaat aşaması için aşağıda verilmiştir.
Çalışacak kişi sayısı
Kişi başına düşen günlük kullanım
Günlük Su Tüketimi
Oluşacak Atıksu Miktarı*
:
:
:
:
45 kişi
150 lt kişi/gün
6,75 m3/gün
6,75 m3/gün
(*Tüketilen suyun tamamının atıksuya dönüşeceği varsayımı yapılmıştır.)
Proje kapsamında inşaat aşamasında çalışacak personeller kurulacak şantiye
alanında kalacaktır. Proje kapsamında atıksu arıtma tesisi bulunmamaktadır.
İnşaat aşamasında çalışanlardan kaynaklanacak evsel nitelikli atıksular için
sızdırmasız fosseptik inşa edilecektir. Sızdırmasız fosseptik; Sağlık Bakanlığı’nın
19.03.1971 tarih ve 13783 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Lağım
Mecrası İnşaası Mümkün Olmayan Yerlerde Yapılacak Çukurlara Ait Yönetmelik”
hükümlerine uygun olarak dizayn edilecektir.
294
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. H a v a la n d ırm a
B a ca sı
Y AN D AN G Ö R ÜN Ü Ş
6 0 cm
60 c m
3000 c m
20
1 5 0 0 cm
20
1500 c m
20
Ü S T T E N G Ö R Ü NÜ Ş
3 0 0 0 cm
20
1500 c m
20
1 5 0 0 cm
20
Şekil 100: Sızdırmasız Fosseptik Planı
Sızdırmasız fosseptikte toplanacak evsel nitelikli atıksular, Vakfıkebir Belediyesi
tarafından vidanjörle çektirilerek bertaraf edilecektir. Konu ile ilgili olarak Vakfıkebir
Belediyesinden alınan yazı rapor ekinde (Bkz. EK-27) verilmiştir.
Diğer taraftan Tonya Belediyesi tarafından Atıksu Arıtma Tesisi çalışmaları
tamamlanmış olup, kanalizasyon hattı çalışmaları devam etmektedir. Bu bağlamda ÇED
295
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
süreci tamamlandıktan sonra atıksuların bertarafı için İlgili Belediye ile görüşülerek,
kanalizasyon hattına bağlantı hususunda gerekli işlemler yapılacaktır.
İnşaat aşamasında “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği”ne ve 1380 sayılı “Su Ürünleri
Kanunu”na ve bu kanuna bağlı çıkartılan, Su Ürünleri Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine
uyulacaktır.
2. Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Tesisi Su İhtiyacı: Projenin inşaat
aşamasında kullanılacak kırma-eleme-yıkama tesisinde malzemenin yıkanması ve hazır
beton tesisinde beton üretimi ve mikserlerin yıkanması işlemi için su kullanımı olacaktır.
Kırma-eleme-yıkama tesislerinde; 1 m3 kum-çakıl için 0,5 m3 suya ihtiyaç olurken; 1
m beton imalatı için yaklaşık 150 lt su ve beton imalatı esnasında kullanılacak araçların,
bunkerlerin ve agrega malzemenin yıkanması için ise yaklaşık 130 lt su kullanımına ihtiyaç
olmaktadır. (Kaynak: S.Abdol Chini ve William. J.Mbwambo, Envıronmentally Friendly Solutıons For The
3
Disposal Of Concrete Wash Water From Ready Mixed Concrete Operatıons, Gaiseville/Florida, 1996)
Buna göre kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton üretim tesislerinde kullanılması
söz konusu olabilecek su miktarları yukarıdaki kabuller dikkate alınarak tesis kapasiteleri
üzerinden hesaplanmıştır.
Kırma-eleme-yıkama tesisi için gerekli olacak su miktarı; 50 m3/saat x 0,5 m3 = 25
m /saat=400 m3/gün.
3
Hazır beton tesisinde beton imalat için gerekli olacak su miktarı; 60 m3/saat x 150 lt =
9 m /saat=144 m3/gün.
3
Hazır beton tesisinde yıkama suyu: 60 m3/saat x 130 lt = 7,8 m3/saat=124,8 m3/gün.
İnşaat çalışmaları sırasında gerekli olacak kullanma suyu Fol deresi yüzey suyundan
karşılanacaktır. Yüzey suyunun kullanılması ile ilgili olarak gerekli izinler ilgili kurum ve
kuruluşlardan alınacaktır.
Kırma eleme yıkama tesisinde kullanılacak suyun ünite içerisinde tekrardan
kullanılacağı planlanmakta olup atıksu oluşumu söz konusu olmayacaktır.
Betonlarını boşaltan mikser araçların, bunkerlerin ve agrega malzemenin yıkanması
sonucu inşaat süresince; askıda katı madde (AKM) konsantrasyonu ve bulanıklığı yüksek
olan atıksu oluşacaktır. Bu atıksular yapılacak “çökeltme havuzunda” çökeltildikten sonra
geri dönüşümlü olarak bu sistemlerde tekrar kullanılacaktır. Çökeltme havuzunda çöken dip
çamuru da daha sonra arazi ıslahında dolgu amaçlı olarak kullanılacaktır.
Çökeltme havuzundan çıkan suyun sistemde tekrar kullanılmaması halinde ise Çevre
Kanununca Alınması Gereken izin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik gereğince deşarj izni
alınacak ve deşarj standartlarını sağladıktan sonra Fol deresine deşarj edilecektir.
 Hazır Beton Tesisi Mikser ve Karıştırıcıların Yıkama Suları İçin Çökeltim
Havuzu
Hazır beton tesisinde, mikserlerin ve karıştırıcıların yıkanması gibi işlemler sonucu
ortaya çıkan atık sudaki askıda katı madde (AKM) konsantrasyonu ve bulanıklık oldukça
yüksektir. Bu nedenlerle çökeltim havuzu inşa edilecektir. Fiziksel olarak çökeltim
havuzunda arıtılan sular geri dönüşümlü olarak bu sistemlerde tekrar kullanılacaktır.
296
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 450
ATIKSU
25 cm
50 cm
200 c m
ATIKSU
Φ 60
SamanBalyası
150 c
60 cm
200
180 c m
25 cm
25
50 c
50 c
25
100 c
25 cm 100 c
50c m
50 c m
Şekil 101: Hazır Beton Üretim Tesisi Çökeltim Havuzu Akış Şeması
Bu sistem tamamen fiziksel arıtma şeklinde tasarlanmıştır. Tesis için 3 gözlü bir
çökeltim havuzu planlanmıştır. Arıtma sırasında herhangi bir kimyasal kullanılmamaktadır.
Çöktürülen malzeme mil olarak adlandırılmakta olup, belirlenmiş kazı fazlası alanlarında
alanında depolanacaktır.
3. Arazi Nemlendirme İşlemleri Sırasında Kullanılacak Su Miktarı: Projenin inşaat
aşamasında, havanın sıcak ve kuru olduğu zamanlarda çalışma alanlarının toz oluşumuna
karşı nemlendirilmesi sağlanacaktır. Buna göre iklim koşullarına bağlı olarak bu iş
kapsamda günlük 5 m3 su kullanılması söz konusu olabilecektir.
4. Yağ Tutucu; Şantiye alanında makine bakım atölyesine yağ tutucu konulacaktır.
Makine bakım atölyesi giderinde yağından ayrılan sular, sızdırmaz fosseptiğe verilecektir.
Yağ tutucuda, sudan hafif olan yağın yoğunluk farkıyla birbirinden ayrılması
sağlanmaktadır. Herhangi bir kimyasal kullanılmamaktadır.
Söz konusu yağ tutucu dört hazneden oluşmaktadır. 1. hazneden boru ile verilen yağlı
su alttan ikinci, üçüncü, dördüncü hazneye doğru akmaktadır. Her haznede sudan hafif olan
yağ yukarıya çıkmaktadır. 3 haznede yağ %100’e yakın bir oranda tutulmuş olur. 4. hazne
yüzeyinde hala yağ görülüyorsa hazne sayısının arttırılmasında fayda vardır. “U kaidesi”
gereği su 4. haznedeki borudan çıkmaktadır. Bu durumda 1., 2., 3. haznede suyun üst
tabakasında yağ tutulmakta ve periyodik olarak biriken yağ, haznenin üst kapağını açmak
suretiyle kepçe yardımıyla alınmaktadır. Ayrıca birinci hazneden ikinci hazneye geçiş
kısmına tel kafes konularak katı madde artıklarının 1. haznede kalması sağlanacaktır.
Yağ tutucudan alınan atık yağlar ve katı maddeler atık deposuna konulacak ve bu
atıklar “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” ve “Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği”ne
uygun olarak bertaraf edilecektir. Yağ tutucudan çıkacak temiz atıksular evsel nitelikli
atıksular için yapılacak sızdırmaz fosseptiğe verilecektir.
Yağ Tutucu Boyutları;
C (cm.)
D (cm.)
E(cm.)
F(cm.)
G(cm.)
Boru
35
25
60
45
60
100’lük
297
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 102: Yağ Ayırıcı Akış Şeması
Söz konusu projenin inşaatı sırasında su kullanım yerleri, miktarları, nereden
karşılanacağı, oluşacak atıksu miktarı ve deşarj yerine dair bilgiler Tablo 112’de verilmiştir.
298
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 112: Su Temini Sistemi ve Bu Suların Kullanım Amaçlarına Göre Miktarları, Oluşacak Atık Suların
Cins ve Miktarları
Kullanılacağı Yer
Personelin içme
kullanma suyu
ve
Çalışma
alanında
oluşan tozu engellemek
için
arazöz
ile
nemlendirme (Özellikle
kuru, rüzgarlı ve sıcak
havalarda)
Miktarı
(m3/gün)
Nereden
Karşılanacağı
6,75
Hazır su
ve şebeke suyu
5
Fol deresi
Oluşacak
Atık Su
Atık Suyun Nereye Deşarj Edileceği
Miktarı
(m3/gün)
6,75
Evsel nitelikli atıksular sızdırmasız
fosseptikte toplanarak Vakfıkebir
Belediyesi tarafından vidanjörle
çektirilerek bertaraf edilecektir.
-
Buharlaşacaktır.
Kırma-eleme-yıkama
tesisinde malzemenin
yıkanması
için
su
kullanımı
400
Fol deresi
-
Çöktürme havuzundan geçirildikten
sonra buradan çıkan dinlendirilmiş
sular
geri
dönüşümlü
olarak
sistemlerde tekrar kullanılacaktır.
Kırma-eleme-yıkama
tesisinde (Pulvarize toz
bastırma sistemi)
25
Fol deresi
-
Buharlaşacaktır.
Hazır beton üretimi için
gerekli su miktarı
144
Fol deresi
-
Malzeme bünyesinde kalacaktır.
Hazır
beton
mikserlerinin ve beton
karıştırıcının yıkanması
için su kullanımı
Yağ tutucudan çıkan
atıksu
124,8
Fol deresi
124,8
20
Atölye kısmında
oluşacak yüzey
suları drenaj
sistemi ile yağ
tutucuya
yönlendirilecektir
20
Çökeltim havuzu yapılacak ve
buradan çıkan dinlendirilmiş sular
geri dönüşümlü olarak sistemlerde
tekrar kullanılacaktır. Suyun tekrar
kullanımı söz konusu olmadığında
da
arazöz
ile
sahanın
nemlendirilmesinde kullanılacaktır.
Sistemde tekrar kullanılması veya
sahanın
nemlendirilmesinde
kullanılmaması
durumunda
ise
deşarj standartları sağlandıktan
sonra Fol deresine deşarj edilecektir.
Yağ tutucuda yağından temizlenen
su, evsel nitelikli atıksu için
yapılacak fosseptiğe verilecektir.
Tünel Açılması sırasında çıkacak sular: Tünel açılması sırasında tünel içerisinden
çıkacak sular drenaj sistemi ile alınarak tünel dışına çıkartılacaktır. Bu sularda askıda katı
madde fazladır. Bu nedenle çöktürme havuzu inşa edilecek ve burada dinlendirildikten
sonra Fol çayına deşarj edilecektir.
299
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. İşletme Aşaması:
Personelin Su İhtiyacı: Projenin işletme aşamasında yaklaşık 10 kişinin çalışması
planlanmaktadır. Ortalama kişi başı su tüketim miktarının 150 L/kişi-gün olacağı kabulüyle;
ihtiyaç duyulacak su miktarları inşaat aşaması için aşağıda verilmiştir.
Çalışacak kişi sayısı
Kişi başına düşen günlük kullanım
Günlük Su Tüketimi
Oluşacak Atıksu Miktarı*
:
:
:
:
10 kişi
150 lt kişi/gün
1,5 m3/gün
1,5 m3/gün
(*Tüketilen suyun tamamının atıksuya dönüşeceği varsayımı yapılmıştır.)
İşletme aşamasında çalışacak personeller her türlü teknik ve sosyal altyapı
ihtiyaçlarını, HES binasından sağlayacaklardır. HES binası içerisinde soyunma yeri, duş,
tuvalet, lavabo, ardiye, idari ve teknik büro yer alacaktır.
İşletme aşamasında çalışanlardan kaynaklanacak evsel nitelikli atıksular Tonya
Belediyesinden izin alınabilmesi halinde şehir alt yapısına verilecektir. İlgili belediyeden
gerekli izinlerin çıkmaması halinde söz konusu atıksular sızdırmasız fosseptik inşa edilerek
burada toplanacaktır. Evsel nitelikli atıksular sızdırmasız fosseptikte toplanarak Vakfıkebir
Belediyesi tarafından vidanjörle çektirilerek bertaraf edilmeye devam edecektir.
V.1.18. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek
meydana gelecek katı atıkların cins ve miktarları, bu atıkların nerelere taşınacakları
veya hangi amaçlar için kullanılacakları,
Evsel Nitelikli Katı Atıklar;
Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali (HES) projesi inşaat aşamasında
oluşacak katı atıklar, çalışacak personelden kaynaklanacak evsel nitelikli atıklarla, inşaat
sırasında çıkacak tahta, demir vb. atıklardan oluşacaktır. Evsel nitelikli katı atıkların miktarı
ile ilgili tahminler ve kabuller aşağıda verilmiştir.
Çalışacak kişi sayısı
Kişi başına günlük oluşacak katı atık
Günlük oluşacak toplam katı atık
:
:
:
45
1,14
51,3
kişi
kg/gün (TUİK,2010)
kg/gün
Oluşacak evsel nitelikli katı atıklar, 14.3.1991 tarih ve 20814 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren “Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği’ne uygun olarak şantiye
alanı içerisinde ağzı kapaklı, sızdırmasız bidonlarda biriktirilecek ve günlük olarak Tonya
Belediyesi’nin hizmet verdiği şehir içi çöp konteynırlarına bırakılacaktır.
Katı atıkların taşınması, depolanması ve bertarafı konusunda “Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine uyulacaktır.
Ekonomik değere sahip olan kağıt, plastik, cam, metal vb. atıklar ise ayrı ayrı
biriktirilecek ve bunları toplayan lisanslı firmalara verilecektir.
Kazı Fazlası Malzeme;
Çamlı Regülatörü ve HES projesi inşaat aşamasında kazı fazlası malzemeler
oluşacaktır. İnşaat aşamasında çıkacak kazı fazlası malzemenin uygun kısımları inşaat
300
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
işlerinde, yol yapım ve onarım işlerinde kullanılacaktır. Kazı fazlası malzeme miktarları
Bölüm V.1.1’de ayrıntılı olarak irdelenmiştir.
Proje inşaat süresi boyunca 142.797 m3 kazı fazlası malzeme çıkacak olup, bu
miktarın 56.352 m3’ü çalışmalar sırasında dolgu amacıyla kullanılmış olacaktır. 86.445 m3’ü
ise arazide yeri belirlenmiş olan ve DSİ 22. Bölge Müdürlüğü’nden uygunluk alınmış kazı
fazlası malzeme alanında depo edilecektir. 86.445 m3 kazı fazlası malzemenin ise 64.550
m3’ü kırma-eleme-yıkama tesislerinde ve hazır beton tesislerinde işleme tabi tutulacaktır.
DSİ 22. Bölge Müdürlüğü’nden alınan onay yazısı ÇED raporu ekinde (Bkz. EK-27)
sunulmuştur.
Bu bağlamda arazide tespiti yapılmış olan kazı fazlası malzeme alanları için dikkat
edilecek hususlar aşağıda sıralanmıştır.
- Yüzey sularına karşı önlem alınması sağlanacaktır.
- Dere yataklarına kesinlikle kazı fazlası malzeme dökülmeyecektir.
- Akmalara karşı ve çevreye zarar vermesini önlemek için topuk vb. gerekli önlemlerin
alınması sağlanacaktır.
- Sahalarda şev stabiliteleri sağlanacaktır.
- Söz konusu sahalarda yapılacak faaliyetler sırasında ve sonrasında yeraltı suları ve
derelerin kirletilmemesine dikkat edilecektir.
- “Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya Karşı Korunması Hakkındaki
Yönetmeliğin” ve “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği”nin ilgili maddelerine uyulması
sağlanacaktır.
- Kazı fazlası malzemeler, belirlenen alan dışında depolanmayacaktır.
İnşaat bittiğinde kazı fazlası malzeme alanı ve bitkisel toprak alanı düzeltilecek ve
yeşillendirilerek terk edilecektir. Kazı fazlası malzeme alanı ve bitkisel toprak depolama
alanı rapor ekinde verilen haritalar üzerinde (Bkz. EK-1) gösterilmiştir.
Çalışmalar sırasında, 18.03.2004 tarih ve 25406 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren ve 26.03.2010 tarih ve 27533sayı ile değişiklik yapılan
“Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine
uyulacaktır.
Atık Pil ve Akümülatörler;
Proje kapsamında çalıştırılacak iş makinelerinden ve taşıtlardan çıkacak atık aküler,
yenisi satın alınırken yetkili satıcıya iade edilecektir. Atık akülerin bertarafı konusunda, Atık
Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği’ne uygun hareket edilecektir. Piller, atık pil
kabında biriktirilecek ve Taşınabilir Pil Üreticileri ve İth. Derneği İkt. İşl.(TAP)’ne
gönderilecektir.
Tehlikeli Atıklar;
İş makinelerinin bakımları şantiye alanında kurulacak atölyede yapılacaktır. Proje
kapsamında yağ, yakıt, boya vb. kimyasallar ile bulaşan üstüpü, eldiven, bez vb. her türlü
malzeme, yağ-yakıt filtreleri, yağ-yakıt ve boya kapları, floresan lambalar, elektrik kabloları
ve yağ-yakıt dökülerek kirlenmiş toprak tehlikeli atıktır. Bu tür atıklar “Tehlikeli Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği” gereğince şantiye yeri merkezi atık depo alanında, diğer atıklardan
ayrı olarak sızdırmasız, üzerlerinde “Tehlikeli Atık” ibaresi yazılı olan kaplarda biriktirilerek
lisanslı taşıyıcı firmalar vasıtası ile lisanslı geri kazanım/bertaraf tesislerine gönderilecektir.
301
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Bu kapsamda Trabzon Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne 3 yıllık Tehlikeli Atık
Yönetim Planı verilecek, tehlikeli atıklardan sorumlu kişi bildirimi yapılacak, koçan halinde
Ulusal Atık Taşıma Formları satın alınacak ve kullanılacaktır. Ayrıca Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü’nden “Tehlikeli Atık Beyan Sistemi” kullanıcı adı ve şifresi alınacak, her yıl
sisteme girilerek atık beyanı yapılacaktır. Tehlikeli atıklar ulusal atık taşıma formu
kullanılarak yetkili taşıyıcı firmalar aracılığı ile bertaraf/geri kazanım tesislerine
gönderilecektir. Doldurulan her formun ilgili nüshası Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne
sunulacaktır.
Atık Madeni Yağlar;
Şantiye alanında makine bakım atölyesine yağ tutucu konulacaktır. Araç bakımlarının
yapılacağı alan beton zeminli ve drenajlı olacak ve burada biriken yüzey suları, yapılacak
yağ tutucuya yönlendirilecektir. Makine bakım atölyesi giderinde yağından ayrılan sular,
fosseptiğe verilecektir. Yağ tutucudan alınan atık yağlar atık deposuna konulacak ve “Atık
Yağların Kontrolü Yönetmeliği”ne uygun olarak bertaraf edilecektir. Bu hususta detaylar
Bölüm V.1.17’de verilmiştir.
Atık madeni yağlar, Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği kapsamında, geçici
depolanacak ve lisanslı taşıyıcı kuruluşlar vasıtası ile lisanslı geri kazanım/bertaraf
tesislerine gönderilecektir. Taşıma sırasında Ulusal Atık Taşıma Formu doldurulacak ve her
taşıma sonrası Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne verilecektir.
Her yıl bir önceki yıla ait Atık Yağ Beyan Formları doldurulup, Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğü’ne sunulacaktır. Kullanılacak madeni yağların Türkçe Malzeme Güvenlik Bilgi
Formları temin edilecek ve bu formlardaki bilgiler, ilgili personele anlatılacaktır.
Bu çalışmalar esnasında, 08.06.2010 tarih ve 27605 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren ve 14/06/2013 tarih ve 28323 sayılı Resmi Gazete’de son
değişiklik yapılan “Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair
Yönetmelik" hükümlerine uygun olarak hareket edilecektir.
Bitkisel Atık Yağlar;
Proje kapsamında çalıştırılması planlanan personelin yemek ihtiyacı şantiye alanı
içerisinde kurulacak yemekhaneden karşılanacaktır. Şantiye alanı mutfağında oluşacak
atık kızartma yağları, “Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliği” gereğince sızdırmaz
plastik kaplarda biriktirilecek ve yapılacak anlaşma çerçevesinde lisanslı kuruluşlara teslim
edilecektir. Teslimler sırasında lisanslı taşıyıcı kuruluş tarafından doldurulan “Ulusal Atık
Taşıma Formu”nun ilgili nüshası taşıyıcıdan alınacak, aslı Çevre ve Şehircilik İl
Müdürlüğüne gönderilecektir. Bir fotokopisi ise kayıt olarak saklanacaktır.
Tıbbi Atıklar;
Faaliyete ilişkin yürütülecek çalışmalar sırasında tıbbi yardım gerektiren durumların
oluşması halinde, Tonya ilçesindeki sağlık ocağı ve/veya hastane imkanlarından
yararlanılacaktır. Bunun dışında ilk yardım gereçleri şantiyede bulundurulacak ve
çalışanlara acil durumlar için ilk yardım eğitimi verilecektir. Yine işletme aşamasında HES
binasında ilk yardım dolabında ihtiyaç duyulacak ilkyardım malzemeleri bulundurulacaktır.
Faaliyetler sırasında çıkacak tıbbi atıklar kırmızı renkli, özel tıbbi atık torbalarında, ayrı bir
kapta biriktirilecektir. Proje kapsamında “Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”ne
uyulacaktır. Yönetmeliğin belirlediği standartlar doğrultusunda toplanacak tıbbi atıklar,
302
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
yapılacak bir protokol çerçevesinde bir sağlık kuruluşuna veya en yakın Belediyeye teslim
edilecektir.
Ömrünü Tamamlamış Lastikler;
Proje kapsamında araçların bakımları sırasında atık lastikler merkezi atık deposunda
geçici depolanacak ve “Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği” gereğince
lisanslı kuruluşlara verilecektir.
Bitkisel Toprak;
Proje kapsamında yer alan ünitelerin inşaat aşaması öncesinde, arazide kullanılması
öngörülen diğer alanların hazırlığının yapılması gerekecektir.
Bu bağlamda öncelikle kazı fazlası malzeme alanı, ulaşım yolu, şantiye alanı ile
kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton tesisi alanındaki yüzey örtüsünün alınması
sağlanacaktır. Alanlar üzerindeki bitkisel toprak sıyrılarak bitkisel toprak depolama alanına
nakledilerek mevzuatlar çerçevesinde depolanması sağlanacaktır.
Akabinde ünitelerin inşaat çalışmaları sırasında arazi vasfına göre yüzeyde
bulunacak bitkisel toprak sıyrılarak, daha sonra kazı fazlası malzemelerin sahadan
alınması sağlanacaktır. Bitkisel toprağın depolanması için belirlenen sahanın alanı 3.000
m2’dir.
Araziden sıyrılacak bitkisel toprağın, nebati özelliğini yitirmemesi amacıyla
depolamasının 1,5 m. yüksekliği geçmemesi öngörülmüştür.
Kapalı olarak inşa edilecek 85 m.’lik iletim kanalı ise çizgisel bir hat olup yapılacak
arazi çalışmaları sırasında bitkisel toprak ve kazı fazlası malzeme alınırken bir yandan da
kanalın yapımına başlanacaktır. Dolayısıyla buradan çıkacak bitkisel toprağın ve kazı
fazlası malzemenin taşınması ve depolanması söz konusu olmayacaktır.
Ambalaj Atıkları;
İnşaat çalışmaları sırasında plastik, cam, kağıt ve hurda demir atığı çıkacaktır. Bu
atıklar (cam, plastik, kağıt, hurda vb. atıklar) ayrı ayrı biriktirilerek “Ambalaj Atıklarının
Kontrolü Yönetmeliği”ne uygun olarak değerlendirmek için toplayan lisanslı firmalara
verilecektir. Bu atıkların yağ, boya, vb. inşaat malzemesi ile kontamine olması durumunda
“Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”ne göre bertarafı sağlanacaktır.
Merkezi Geçici Atık Depo Alanı;
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında şantiye alanı içerisinde tüm atıkların
geçici depolanacağı bir merkezi atık deposu yapılacaktır. Bu deponun tabanının
sızdırmazlığı sağlanacak ve drenajı yapılacaktır. Üzeri yağmura karşı kapatılacak ve etrafı
da yağmur suyu almaması için duvar ve/veya sac ile örülecektir. Atık deposunda atık türleri
için ayrı bölümler yapılacak ve yazılar ile tanımlanacaktır.
Merkezi atık deposunda atıkların konulacağı bölmelerin etrafı 2,5 metrelik duvarlarla
veya sac ile örülü, tabanı betonlanmış, drenajı yapılmış ve yağmur sularını engellemek için
üzeri sundurma ile kapatılmış olacaktır.
303
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Kapalı alanın etrafına tel örgü içerisinde atık lastik, atık metaller ile atık elektronikler
için ayrıca yer ayrılacaktır. Tel örgü içerisinde kalan alanın da zemini betonlanacak ve
drenajı kapalı alanın içerisine yönlendirilecek ve kapalı alanın üzerindeki sundurma çatı, tel
örgünün tamamını kapsayacak büyüklükte olacaktır. Merkezi atık depo alanında
depolanacak atık türleri;
 Tehlikeli atık özelliğinde olanlar
o
o
o
o
o
o
o
o
o
Kontamine atıklar
Kontamine toprak
Kontamine variller
Ömrünü tamamlamış lastikler
Atık pil ve aküler
Atık floresan lambalar
Atık bitkisel yağlar
Atık kablolar
Atık motor yağları
 Geri dönüştürülebilen inert atıklar
o
o
o
o
Cam
Plastik
Kağıt
Hurda, metal atıklar
 Evsel nitelikli katı atıklar
 Elektronik atıklar (Kartuş, CD, monitör, klavye, elektronik devre bordları)
Çamlı Regülatörü ve HES şantiyesi için 2 yıllık atık yönetim planı hazırlanarak
Trabzon Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne sunulacaktır.
304
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 103: Örnek Merkezi Atık Depo Alanı
305
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. V.1.19. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek
yapılacak işler nedeni ile meydana gelecek vibrasyon, gürültünün kaynakları ve
seviyesi, kümülatif değerler,
Projenin inşaat aşamasında ana gürültü kaynağı inşaatta kullanılacak iş makineleri ve
ekipmanlardan kaynaklanacak gürültü olacaktır. Bu kapsamda Çevresel Gürültünün
Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Madde 25’de verilen hususlara uyulacaktır.
Ancak proje kapsamında kurulması planlanan Hazır Beton Tesisi ile Kırma
Eleme-Yıkama Tesisinin kurulum aşamasının kısa süreli olmasından dolayı yalnızca
işletilmesi aşamasında gürültü meydana geleceği varsayılmış ve bu tesisler ayrı olarak
değerlendirmeye alınmıştır.
Söz konusu projenin inşaat aşamasında kullanılacak makine ve ekipman listesi
aşağıda verilmiştir.
Tablo 113: Projenin İnşaat Aşamasında Kullanılacak İş Makineleri ve Ekipmanları
Makine Cinsi
Adedi
Ekskavatör
Greyder
Kamyon
Silindir
Arazöz
Beton Mikseri
Yükleyici
Beton pompası
Kaya delici
Jeneratör
Kırma-Eleme Tesisi
Hazır Beton Üretim Tesisi
2
2
5
2
1
2
2
2
2
1
1
1
İnşaat Aşamasında Kullanılacak Makine ve Ekipmanlar
Tablo 114: İnşaat Aşamasında Ünitelerde Çalışacak Iş Makineleri Ses Gücü Düzeyleri
Kaynağın ses gücü düzeyi, Lw,
dB
Adedi
Ekskavatör
105
2
Greyder
106
2
Kamyon
94
4
Gürültü kaynakları
Silindir
112
2
Arazöz
94
1
Beton Mikseri
110
1
Yükleyici
116
1
Beton Pompası
109
1
Kaya Delici
108
2
Jeneratör
102
1
306
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Gürültü hesaplamaları yapılırken en kötü durum göz önüne alınarak araçların
hepsinin aynı anda ve aynı yerde çalıştığı kabul edilmiştir. Her bir ekipmanın ses gücü
düzeyi bilgileri ve bu bilgilerin temin edildiği referans kaynak, tüm kaynakların ses gücü
düzeyleri ise Soundplan veri bankasından temin edilmiştir.
İnşaat faaliyeti sonucu oluşabilecek toplam gürültü düzeyinin hesaplanması, sesin
açık alanda yayılım prensibine göre; mesafe ve atmosferik yutuşun hesaba katılmasıyla
belirlenmiştir.
Ayrıca yapılan hesaplamalar, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliğine uygun olarak proje alanına en yakın yerleşim yerleri dikkate alınarak
yapılmıştır.
Tablo 114’de verilen gürültü kaynaklarının ses gücü düzeyleri ile ses gücü
düzeylerinin 500-4000 Hz arasındaki 4 oktav bandına dağılımı hesaplanmış ve dağılım
verileri Tablo 115’de verilmiştir.
Tablo 115: İnşaat Aşamasında Çalışacak Iş Makinelerinin Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına
Dağılımı
Ses Gücü Düzeyleri (dB)*
Gürültü Kaynakları
Toplam
500 Hz
1000 Hz
2000 Hz
Ekskavatör
105
99
99
99
Greyder
106
100
100
100
Kamyon
94
88
88
88
Silindir
112
106
106
106
Arazöz
94
88
88
88
Mikser
110
104
104
104
Yükleyici
116
110
110
110
Beton Pompası
109
103
103
103
Kaya Delici
108
102
102
102
Jeneratör
102
96
96
96
*Toplam ses gücü düzeylerinin 4 oktav banda da eşit olarak dağıldığı varsayılmaktadır.
4000 Hz
99
100
88
106
88
104
110
103
102
96
Tablo 116:İnşaat Aşamasında Çalışacak Iş Makinelerinin Ses Basınç Düzeyleri
 Q 
L p  Lw  10 x log x 
2 
 4r 
Gürültü
Kaynakları
Mesafe
Ekskavatör
10
20
30
40
50
60
70
80
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz
1000 Hz
2000 Hz
4000 Hz
71,00
64,98
61,46
58,96
57,02
55,43
54,10
52,94
71,00
64,98
61,46
58,96
57,02
55,43
54,10
52,94
71,00
64,98
61,46
58,96
57,02
55,43
54,10
52,94
71,00
64,98
61,46
58,96
57,02
55,43
54,10
52,94
307
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI.  Q 
L p  Lw  10 x log x 
2 
 4r 
Gürültü
Kaynakları
Greyder
Kamyon
Silindir
Mesafe
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz
1000 Hz
2000 Hz
4000 Hz
51,91
51,00
47,48
43,04
41,46
40,12
38,96
37,93
72,00
65,98
62,46
59,96
58,02
56,43
55,10
53,94
52,91
52,00
48,48
44,04
42,46
41,12
39,96
38,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
78,00
71,98
68,46
65,96
64,02
62,43
61,10
59,94
58,91
51,91
51,00
47,48
43,04
41,46
40,12
38,96
37,93
72,00
65,98
62,46
59,96
58,02
56,43
55,10
53,94
52,91
52,00
48,48
44,04
42,46
41,12
39,96
38,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
78,00
71,98
68,46
65,96
64,02
62,43
61,10
59,94
58,91
51,91
51,00
47,48
43,04
41,46
40,12
38,96
37,93
72,00
65,98
62,46
59,96
58,02
56,43
55,10
53,94
52,91
52,00
48,48
44,04
42,46
41,12
39,96
38,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
78,00
71,98
68,46
65,96
64,02
62,43
61,10
59,94
58,91
51,91
51,00
47,48
43,04
41,46
40,12
38,96
37,93
72,00
65,98
62,46
59,96
58,02
56,43
55,10
53,94
52,91
52,00
48,48
44,04
42,46
41,12
39,96
38,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
78,00
71,98
68,46
65,96
64,02
62,43
61,10
59,94
58,91
308
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI.  Q 
L p  Lw  10 x log x 
2 
 4r 
Gürültü
Kaynakları
Arazöz
Mikser
Yükleyici
Mesafe
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz
1000 Hz
2000 Hz
4000 Hz
58,00
54,48
50,04
48,46
47,12
45,96
44,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
76,00
69,98
66,46
63,96
62,02
60,43
59,10
57,94
56,91
56,00
52,48
48,04
46,46
45,12
43,96
42,93
82,00
75,98
72,46
69,96
68,02
66,43
65,10
63,94
62,91
62,00
58,48
54,04
58,00
54,48
50,04
48,46
47,12
45,96
44,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
76,00
69,98
66,46
63,96
62,02
60,43
59,10
57,94
56,91
56,00
52,48
48,04
46,46
45,12
43,96
42,93
82,00
75,98
72,46
69,96
68,02
66,43
65,10
63,94
62,91
62,00
58,48
54,04
58,00
54,48
50,04
48,46
47,12
45,96
44,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
76,00
69,98
66,46
63,96
62,02
60,43
59,10
57,94
56,91
56,00
52,48
48,04
46,46
45,12
43,96
42,93
82,00
75,98
72,46
69,96
68,02
66,43
65,10
63,94
62,91
62,00
58,48
54,04
58,00
54,48
50,04
48,46
47,12
45,96
44,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
76,00
69,98
66,46
63,96
62,02
60,43
59,10
57,94
56,91
56,00
52,48
48,04
46,46
45,12
43,96
42,93
82,00
75,98
72,46
69,96
68,02
66,43
65,10
63,94
62,91
62,00
58,48
54,04
309
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI.  Q 
L p  Lw  10 x log x 
2 
 4r 
Gürültü
Kaynakları
Beton Pompası
Kaya Delici
Jeneratör
Mesafe
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz
1000 Hz
2000 Hz
4000 Hz
52,46
51,12
49,96
48,93
75,00
68,98
65,46
62,96
61,02
59,43
58,10
56,94
55,91
55,00
51,48
47,04
45,46
44,12
42,96
41,93
74,00
67,98
64,46
61,96
60,02
58,43
57,10
55,94
54,91
54,00
50,48
46,04
44,46
43,12
41,96
40,93
68,00
61,98
58,46
55,96
54,02
52,43
51,10
49,94
48,91
48,00
44,48
40,04
38,46
37,12
35,96
34,93
52,46
51,12
49,96
48,93
75,00
68,98
65,46
62,96
61,02
59,43
58,10
56,94
55,91
55,00
51,48
47,04
45,46
44,12
42,96
41,93
74,00
67,98
64,46
61,96
60,02
58,43
57,10
55,94
54,91
54,00
50,48
46,04
44,46
43,12
41,96
40,93
68,00
61,98
58,46
55,96
54,02
52,43
51,10
49,94
48,91
48,00
44,48
40,04
38,46
37,12
35,96
34,93
52,46
51,12
49,96
48,93
75,00
68,98
65,46
62,96
61,02
59,43
58,10
56,94
55,91
55,00
51,48
47,04
45,46
44,12
42,96
41,93
74,00
67,98
64,46
61,96
60,02
58,43
57,10
55,94
54,91
54,00
50,48
46,04
44,46
43,12
41,96
40,93
68,00
61,98
58,46
55,96
54,02
52,43
51,10
49,94
48,91
48,00
44,48
40,04
38,46
37,12
35,96
34,93
52,46
51,12
49,96
48,93
75,00
68,98
65,46
62,96
61,02
59,43
58,10
56,94
55,91
55,00
51,48
47,04
45,46
44,12
42,96
41,93
74,00
67,98
64,46
61,96
60,02
58,43
57,10
55,94
54,91
54,00
50,48
46,04
44,46
43,12
41,96
40,93
68,00
61,98
58,46
55,96
54,02
52,43
51,10
49,94
48,91
48,00
44,48
40,04
38,46
37,12
35,96
34,93
310
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Çalışacak olan iş makinelerinin ses düzeyleri, Tablo 117’de verilen düzeltme faktörleri
kullanılarak hesaplanmıştır.
Tablo 117: Frekanslara Göre Düzeltme Faktörleri
Merkez Frekansı (Hz)
Düzeltme Faktörü
500
-3,2
1000
0,0
2000
+1,2
4000
+1,0
Tablo 117’de verilen düzeltme faktörlerine göre yapılan hesaplama sonucunda her bir
gürültü kaynağının 4 oktav bandındaki ses düzeyleri Tablo 118’de verilmiştir.
Tablo 118: İnşaat Aşamasında Çalışacak İş Makinelerinin Düzeltilmiş Ses Düzeyleri
Gürültü
Kaynakları
Ekskavatör
Greyder
Mesafe
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz
67,80
61,78
58,26
55,76
53,82
52,23
50,90
49,74
48,71
47,80
44,28
39,84
38,26
36,92
35,76
34,73
68,80
62,78
59,26
56,76
54,82
53,23
51,90
50,74
49,71
48,80
45,28
40,84
39,26
37,92
1000 Hz
71,00
64,98
61,46
58,96
57,02
55,43
54,10
52,94
51,91
51,00
47,48
43,04
41,46
40,12
38,96
37,93
72,00
65,98
62,46
59,96
58,02
56,43
55,10
53,94
52,91
52,00
48,48
44,04
42,46
41,12
311
2000 Hz
72,20
66,18
62,66
60,16
58,22
56,63
55,30
54,14
53,11
52,20
48,68
44,24
42,66
41,32
40,16
39,13
73,20
67,18
63,66
61,16
59,22
57,63
56,30
55,14
54,11
53,20
49,68
45,24
43,66
42,32
4000 Hz
72,00
65,98
62,46
59,96
58,02
56,43
55,10
53,94
52,91
52,00
48,48
44,04
42,46
41,12
39,96
38,93
73,00
66,98
63,46
60,96
59,02
57,43
56,10
54,94
53,91
53,00
49,48
45,04
43,46
42,12
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Gürültü
Kaynakları
Kamyon
Silindir
Arazöz
Mikser
Mesafe
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz
36,76
35,73
56,80
50,78
47,26
44,76
42,82
41,23
39,90
38,74
37,71
36,80
33,28
28,84
27,26
25,92
24,76
23,73
74,80
68,78
65,26
62,76
60,82
59,23
57,90
56,74
55,71
54,80
51,28
46,84
45,26
43,92
42,76
41,73
56,80
50,78
47,26
44,76
42,82
41,23
39,90
38,74
37,71
36,80
33,28
28,84
27,26
25,92
24,76
23,73
72,80
66,78
63,26
60,76
1000 Hz
39,96
38,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
78,00
71,98
68,46
65,96
64,02
62,43
61,10
59,94
58,91
58,00
54,48
50,04
48,46
47,12
45,96
44,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
76,00
69,98
66,46
63,96
312
2000 Hz
41,16
40,13
61,20
55,18
51,66
49,16
47,22
45,63
44,30
43,14
42,11
41,20
37,68
33,24
31,66
30,32
29,16
28,13
79,20
73,18
69,66
67,16
65,22
63,63
62,30
61,14
60,11
59,20
55,68
51,24
49,66
48,32
47,16
46,13
61,20
55,18
51,66
49,16
47,22
45,63
44,30
43,14
42,11
41,20
37,68
33,24
31,66
30,32
29,16
28,13
77,20
71,18
67,66
65,16
4000 Hz
40,96
39,93
61,00
54,98
51,46
48,96
47,02
45,43
44,10
42,94
41,91
41,00
37,48
33,04
31,46
30,12
28,96
27,93
79,00
72,98
69,46
66,96
65,02
63,43
62,10
60,94
59,91
59,00
55,48
51,04
49,46
48,12
46,96
45,93
61,00
54,98
51,46
48,96
47,02
45,43
44,10
42,94
41,91
41,00
37,48
33,04
31,46
30,12
28,96
27,93
77,00
70,98
67,46
64,96
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Gürültü
Kaynakları
Yükleyici
Beton Pompası
Kaya Delici
Mesafe
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz
58,82
57,23
55,90
54,74
53,71
52,80
49,28
44,84
43,26
41,92
40,76
39,73
78,80
72,78
69,26
66,76
64,82
63,23
61,90
60,74
59,71
58,80
55,28
50,84
49,26
47,92
46,76
45,73
71,80
65,78
62,26
59,76
57,82
56,23
54,90
53,74
52,71
51,80
48,28
43,84
42,26
40,92
39,76
38,73
70,80
64,78
61,26
58,76
56,82
55,23
53,90
52,74
51,71
50,80
47,28
42,84
41,26
39,92
38,76
1000 Hz
62,02
60,43
59,10
57,94
56,91
56,00
52,48
48,04
46,46
45,12
43,96
42,93
82,00
75,98
72,46
69,96
68,02
66,43
65,10
63,94
62,91
62,00
58,48
54,04
52,46
51,12
49,96
48,93
75,00
68,98
65,46
62,96
61,02
59,43
58,10
56,94
55,91
55,00
51,48
47,04
45,46
44,12
42,96
41,93
74,00
67,98
64,46
61,96
60,02
58,43
57,10
55,94
54,91
54,00
50,48
46,04
44,46
43,12
41,96
313
2000 Hz
63,22
61,63
60,30
59,14
58,11
57,20
53,68
49,24
47,66
46,32
45,16
44,13
83,20
77,18
73,66
71,16
69,22
67,63
66,30
65,14
64,11
63,20
59,68
55,24
53,66
52,32
51,16
50,13
76,20
70,18
66,66
64,16
62,22
60,63
59,30
58,14
57,11
56,20
52,68
48,24
46,66
45,32
44,16
43,13
75,20
69,18
65,66
63,16
61,22
59,63
58,30
57,14
56,11
55,20
51,68
47,24
45,66
44,32
43,16
4000 Hz
63,02
61,43
60,10
58,94
57,91
57,00
53,48
49,04
47,46
46,12
44,96
43,93
83,00
76,98
73,46
70,96
69,02
67,43
66,10
64,94
63,91
63,00
59,48
55,04
53,46
52,12
50,96
49,93
76,00
69,98
66,46
63,96
62,02
60,43
59,10
57,94
56,91
56,00
52,48
48,04
46,46
45,12
43,96
42,93
75,00
68,98
65,46
62,96
61,02
59,43
58,10
56,94
55,91
55,00
51,48
47,04
45,46
44,12
42,96
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Gürültü
Kaynakları
Jeneratör
Mesafe
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz
37,73
64,80
58,78
55,26
52,76
50,82
49,23
47,90
46,74
45,71
44,80
41,28
36,84
35,26
33,92
32,76
31,73
1000 Hz
40,93
68,00
61,98
58,46
55,96
54,02
52,43
51,10
49,94
48,91
48,00
44,48
40,04
38,46
37,12
35,96
34,93
2000 Hz
42,13
69,20
63,18
59,66
57,16
55,22
53,63
52,30
51,14
50,11
49,20
45,68
41,24
39,66
38,32
37,16
36,13
4000 Hz
41,93
69,00
62,98
59,46
56,96
55,02
53,43
52,10
50,94
49,91
49,00
45,48
41,04
39,46
38,12
36,96
35,93
Mesafeye bağlı olarak her frekanstaki atmosferik yutuş değerleri aşağıda verilen
formüle göre ayrı ayrı hesaplanmıştır.
Tablo 119:Mesafeye Bağlı Olarak Hesaplanan Atmosferik Yutuş Değerleri
Aatm
Frekans (Hz)
500
1000
 f 2x r 

 7,4 x 10 x 
 Q 
-8
Mesafe (m)
Atmosferik Yutuş
Değeri
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
0,0025
0,0050
0,0075
0,0100
0,0125
0,0150
0,0175
0,0200
0,0225
0,0250
0,0376
0,0626
0,0751
0,0876
0,1001
0,1127
0,0100
0,0200
0,0300
0,0401
0,0501
0,0601
0,0701
0,0801
0,0901
0,1001
0,1502
0,2503
Frekans (Hz)
2000
4000
314
Mesafe (m)
Atmosferik Yutuş
Değeri
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
0,0401
0,0801
0,1202
0,1602
0,2003
0,2403
0,2804
0,3204
0,3605
0,4005
0,6008
1,0014
1,2016
1,4019
1,6022
1,8024
0,1602
0,3204
0,4806
0,6409
0,8011
0,9613
1,1215
1,2817
1,4419
1,6022
2,4032
4,0054
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Aatm
Frekans (Hz)
 f 2x r 

 7,4 x 10 x 
 Q 
-8
Mesafe (m)
Atmosferik Yutuş
Değeri
300
350
400
450
0,3004
0,3505
0,4005
0,4506
Frekans (Hz)
Mesafe (m)
Atmosferik Yutuş
Değeri
300
350
400
450
4,8065
5,6076
6,4087
7,2097
Atmosferik yutum değeri çıkartılarak yukarıdaki formüle göre hesaplanan net ses
düzeyleri aşağıda verilmiştir.
Tablo 120 : İnşaat Aşamasında Çalışacak İş Makinelerinin Net Ses Düzeyleri
Lw ( i )
 n

Leq  10 x log 10 10
 i 1

L  L p  L atm
Gürültü
Kaynakları
Ekskavatör
Greyder
Ses Basınç Düzeyi (dB)
Mesafe
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
500 Hz
67,80
61,77
58,25
55,75
53,81
52,22
50,88
49,72
48,69
47,77
44,24
39,78
38,18
36,83
35,66
34,62
68,80
62,77
59,25
56,75
54,81
53,22
51,88
50,72
49,69
48,77
45,24
40,78
39,18
37,83
36,66
35,62
1000 Hz
70,99
64,96
61,43
58,92
56,97
55,37
54,03
52,86
51,82
50,90
47,33
42,79
41,15
39,77
38,56
37,48
71,99
65,96
62,43
59,92
57,97
56,37
55,03
53,86
52,82
51,90
48,33
43,79
42,15
40,77
39,56
38,48
315
2000 Hz
72,16
66,10
62,54
60,00
58,02
56,39
55,02
53,82
52,75
51,80
48,07
43,24
41,45
39,91
38,55
37,33
73,16
67,10
63,54
61,00
59,02
57,39
56,02
54,82
53,75
52,80
49,07
44,24
42,45
40,91
39,55
38,33
4000 Hz
71,84
65,66
61,97
59,32
57,22
55,47
53,97
52,65
51,47
50,40
46,07
40,03
37,65
35,51
33,55
31,72
72,84
66,66
62,97
60,32
58,22
56,47
54,97
53,65
52,47
51,40
47,07
41,03
38,65
36,51
34,55
32,72




Toplam Ses
Seviyesi
(dBA)
77,01
70,93
67,34
64,78
62,78
61,14
59,74
58,52
57,44
56,47
52,68
47,76
45,96
44,42
43,07
41,87
78,01
71,93
68,34
65,78
63,78
62,14
60,74
59,52
58,44
57,47
53,68
48,76
46,96
45,42
44,07
42,87
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Lw ( i )
 n

Leq  10 x log 10 10
 i 1

L  L p  L atm
Gürültü
Kaynakları
Kamyon
Silindir
Arazöz
Ses Basınç Düzeyi (dB)
Mesafe
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
500 Hz
56,80
50,77
47,25
44,75
42,81
41,22
39,88
38,72
37,69
36,77
33,24
28,78
27,18
25,83
24,66
23,62
74,80
68,77
65,25
62,75
60,81
59,22
57,88
56,72
55,69
54,77
51,24
46,78
45,18
43,83
42,66
41,62
56,80
50,77
47,25
44,75
42,81
41,22
39,88
38,72
37,69
36,77
33,24
28,78
27,18
25,83
24,66
23,62
1000 Hz
59,99
53,96
50,43
47,92
45,97
44,37
43,03
41,86
40,82
39,90
36,33
31,79
30,15
28,77
27,56
26,48
77,99
71,96
68,43
65,92
63,97
62,37
61,03
59,86
58,82
57,90
54,33
49,79
48,15
46,77
45,56
44,48
59,99
53,96
50,43
47,92
45,97
44,37
43,03
41,86
40,82
39,90
36,33
31,79
30,15
28,77
27,56
26,48
316
2000 Hz
61,16
55,10
51,54
49,00
47,02
45,39
44,02
42,82
41,75
40,80
37,07
32,24
30,45
28,91
27,55
26,33
79,16
73,10
69,54
67,00
65,02
63,39
62,02
60,82
59,75
58,80
55,07
50,24
48,45
46,91
45,55
44,33
61,16
55,10
51,54
49,00
47,02
45,39
44,02
42,82
41,75
40,80
37,07
32,24
30,45
28,91
27,55
26,33
4000 Hz
60,84
54,66
50,97
48,32
46,22
44,47
42,97
41,65
40,47
39,40
35,07
29,03
26,65
24,51
22,55
20,72
78,84
72,66
68,97
66,32
64,22
62,47
60,97
59,65
58,47
57,40
53,07
47,03
44,65
42,51
40,55
38,72
60,84
54,66
50,97
48,32
46,22
44,47
42,97
41,65
40,47
39,40
35,07
29,03
26,65
24,51
22,55
20,72




Toplam Ses
Seviyesi
(dBA)
66,01
59,93
56,34
53,78
51,78
50,14
48,74
47,52
46,44
45,47
41,68
36,76
34,96
33,42
32,07
30,87
84,01
77,93
74,34
71,78
69,78
68,14
66,74
65,52
64,44
63,47
59,68
54,76
52,96
51,42
50,07
48,87
66,01
59,93
56,34
53,78
51,78
50,14
48,74
47,52
46,44
45,47
41,68
36,76
34,96
33,42
32,07
30,87
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Lw ( i )
 n

Leq  10 x log 10 10
 i 1

L  L p  L atm
Gürültü
Kaynakları
Mikser
Yükleyici
Beton
Pompası
Kaya Delici
Ses Basınç Düzeyi (dB)
Mesafe
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
500 Hz
72,80
66,77
63,25
60,75
58,81
57,22
55,88
54,72
53,69
52,77
49,24
44,78
43,18
41,83
40,66
39,62
78,80
72,77
69,25
66,75
64,81
63,22
61,88
60,72
59,69
58,77
55,24
50,78
49,18
47,83
46,66
45,62
71,80
65,77
62,25
59,75
57,81
56,22
54,88
53,72
52,69
51,77
48,24
43,78
42,18
40,83
39,66
38,62
70,80
64,77
61,25
58,75
56,81
1000 Hz
75,99
69,96
66,43
63,92
61,97
60,37
59,03
57,86
56,82
55,90
52,33
47,79
46,15
44,77
43,56
42,48
81,99
75,96
72,43
69,92
67,97
66,37
65,03
63,86
62,82
61,90
58,33
53,79
52,15
50,77
49,56
48,48
74,99
68,96
65,43
62,92
60,97
59,37
58,03
56,86
55,82
54,90
51,33
46,79
45,15
43,77
42,56
41,48
73,99
67,96
64,43
61,92
59,97
317
2000 Hz
77,16
71,10
67,54
65,00
63,02
61,39
60,02
58,82
57,75
56,80
53,07
48,24
46,45
44,91
43,55
42,33
83,16
77,10
73,54
71,00
69,02
67,39
66,02
64,82
63,75
62,80
59,07
54,24
52,45
50,91
49,55
48,33
76,16
70,10
66,54
64,00
62,02
60,39
59,02
57,82
56,75
55,80
52,07
47,24
45,45
43,91
42,55
41,33
75,16
69,10
65,54
63,00
61,02
4000 Hz
76,84
70,66
66,97
64,32
62,22
60,47
58,97
57,65
56,47
55,40
51,07
45,03
42,65
40,51
38,55
36,72
82,84
76,66
72,97
70,32
68,22
66,47
64,97
63,65
62,47
61,40
57,07
51,03
48,65
46,51
44,55
42,72
75,84
69,66
65,97
63,32
61,22
59,47
57,97
56,65
55,47
54,40
50,07
44,03
41,65
39,51
37,55
35,72
74,84
68,66
64,97
62,32
60,22




Toplam Ses
Seviyesi
(dBA)
82,01
75,93
72,34
69,78
67,78
66,14
64,74
63,52
62,44
61,47
57,68
52,76
50,96
49,42
48,07
46,87
88,01
81,93
78,34
75,78
73,78
72,14
70,74
69,52
68,44
67,47
63,68
58,76
56,96
55,42
54,07
52,87
81,01
74,93
71,34
68,78
66,78
65,14
63,74
62,52
61,44
60,47
56,68
51,76
49,96
48,42
47,07
45,87
80,01
73,93
70,34
67,78
65,78
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Lw ( i )
 n

Leq  10 x log 10 10
 i 1

L  L p  L atm
Gürültü
Kaynakları
Jeneratör
Ses Basınç Düzeyi (dB)
Mesafe
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
500 Hz
55,22
53,88
52,72
51,69
50,77
47,24
42,78
41,18
39,83
38,66
37,62
64,80
58,77
55,25
52,75
50,81
49,22
47,88
46,72
45,69
44,77
41,24
36,78
35,18
33,83
32,66
31,62
1000 Hz
58,37
57,03
55,86
54,82
53,90
50,33
45,79
44,15
42,77
41,56
40,48
67,99
61,96
58,43
55,92
53,97
52,37
51,03
49,86
48,82
47,90
44,33
39,79
38,15
36,77
35,56
34,48
2000 Hz
59,39
58,02
56,82
55,75
54,80
51,07
46,24
44,45
42,91
41,55
40,33
69,16
63,10
59,54
57,00
55,02
53,39
52,02
50,82
49,75
48,80
45,07
40,24
38,45
36,91
35,55
34,33
4000 Hz
58,47
56,97
55,65
54,47
53,40
49,07
43,03
40,65
38,51
36,55
34,72
68,84
62,66
58,97
56,32
54,22
52,47
50,97
49,65
48,47
47,40
43,07
37,03
34,65
32,51
30,55
28,72
Tablo 121:İnşaat Aşamasında Çalışacak İş Makinelerinin Lgündüz Değerleri
Mesafe ( m )
L gündüz (dBA)
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
92,78
86,69
83,11
80,55
78,55
76,90
75,50
74,29
73,20
72,23
68,44
63,52
61,72
60,18
58,83
57,64
318




Toplam Ses
Seviyesi
(dBA)
64,14
62,74
61,52
60,44
59,47
55,68
50,76
48,96
47,42
46,07
44,87
74,01
67,93
64,34
61,78
59,78
58,14
56,74
55,52
54,44
53,47
49,68
44,76
42,96
41,42
40,07
38,87
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Leşdeğer
Gürültü Seviyesi (dBA)
100,00
50,00
0,00
10 20 30
40 50 60
70
80
90 100
150 250
300
350
400
450
Mesafe (m)
Şekil 104: İnşaat Aşaması Gürültünün Mesafeye Göre Dağılım Grafiği
Hesaplama sonucu elde edilen değerlerin ÇGDY Yönetmeliği Madde 23
çerçevesinde değerlendirilmesi,
04.06.2010 tarih 27601 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve
27.04.2011 tarih ve 27917 sayılı değişiklik yapılan ″Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi
ve Yönetimi Yönetmeliği″ Ek-VII Tablo-5’ e göre sınır değerler aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 122:Şantiye Alanı İçin Çevresel Gürültü Sınır Değerleri
Faaliyet Türü
(yapım, yıkım ve onarım)
Lgündüz (dBA)
Bina
Yol
Diğer Kaynaklar
70
75
70
İnşaat aşamasında, proje alanına en yakın yerleşim yerleri için hesaplanan Lgündüz
değerleri ve sınır değerler ile karşılaştırması Tablo 123’de verilmiştir.
Tablo 123: Hesaplanan Değerler ile Sınır Değerin Karşılaştırılması
Aşama
Yerleşim Yeri
Mesafesi
(m)
Hesaplanan
Lgündüz
Değerleri
(dBA)
Sınır
Değer
(dBA)
Kaleönü Mahallesinde meskun konut
115
70,94
70
Karşılar Mahallesinde tünelin 135.
km’sine en yakın meskun konut
50
78,55
70
Kazı Fazlası
Malzeme Alanı ve
Bitkisel Toprak
Depolama Alanı
Orta mahallede en yakın meskun
konut
40
80,55
70
Çamlı Yükleme
Havuzu
Çamlı köyünde en yakın meskun
konut
95
72,71
70
Tesis
Çamlı
Regülatörü
Çamlı İletim
Tüneli-1
İnşaat Aşaması
319
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Çamlı Regülatörü ve HES projesi inşaat alanında yürütülecek faaliyetlere ilişkin
kullanılacak makine ve ekipmanlar için gürültü değerlendirmesi, tüm araçların aynı anda
aynı yerde bulunması durumu göz önüne alınarak yapılmıştır. Elde edilen Lgündüz değerleri,
ünitelere en yakın yerleşim yerleri için (Bkz. Tablo 123) değerlendirilmiştir. En yakın
yerleşim yerlerinde oluşması muhtemel en yoğun gürültü düzeyinin, 04.06.2010 tarih 27601
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 27.04.2011 tarih ve 27917 sayılı
değişiklik yapılan “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” Ek-VII
Tablo-5’de verilen sınır değerlerine yakın ve biraz üzerinde seyredeceği görülmüştür. Diğer
taraftan; gürültü seviyesinin yönetmelik sınır değerlerini sağlayacağı mesafe ise 130 m.
olarak tespit edilmiştir.
Ancak yukarıda yapılan hesaplamalarda gerçekleşme ihtimali neredeyse ihmal
edilebilecek en kötü durum senaryoları irdelenmiş olup, araçların hepsinin aynı anda ve
aynı yerde çalıştığı kabulü yapılmıştır. Reel durumda söz konusu iş makinelerinin hepsinin
aynı anda ve aynı noktada çalışması söz konusu olmamaktadır. Bu nedenle oluşacak
gürültü seviyesinin hesaplamalarla belirlenen değerden çok daha düşük olacağı aşikardır.
Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Tesisi İşletilmesi
Tesislerin inşaatı aşamasında işletilecek Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton
Tesisinin oluşturacağı gürültü, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliğine uygun olarak aşağıda hesaplanmıştır. Aşağıda gürültü hesaplamalarına yer
verilen Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Tesisinin oluşturacağı olası gürültü
etkisi en yakın yerleşim yeri dikkate alınarak yapılmıştır.
Tablo 124: Kırma-Eleme-Yıkama Tesisi ve Hazır Beton Tesisi Çalışma Alanında Çalışacak Iş Makineleri
Ses Gücü Düzeyleri
Kaynağın ses gücü düzeyi, Lw,
dB
Adedi
Kırma-Eleme Tesisi
118
1
Hazır Beton Üretim Tesisi
100
1
Beton Mikseri
110
1
Yükleyici
116
1
Kamyon
94
1
Gürültü kaynakları
Her bir ekipmanın ses gücü düzeyi bilgileri ve bu bilgilerin temin edildiği referans
kaynak, tüm kaynakların ses gücü düzeyleri ise Soundplan veri bankasından temin
edilmiştir.
İnşaat faaliyeti sonucu oluşabilecek toplam gürültü düzeyinin hesaplanması, sesin
açık alanda yayılım prensibine göre; mesafe ve atmosferik yutuşun hesaba katılmasıyla
belirlenmiştir.
Ayrıca yapılan hesaplamalar, Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi
Yönetmeliğine uygun olarak proje alanına en yakın yerleşim yerleri dikkate alınarak
yapılmıştır.
320
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 124’de verilen gürültü kaynaklarının ses gücü düzeyleri ile ses gücü
düzeylerinin 500-4000 Hz arasındaki 4 oktav bandına dağılımı hesaplanmış ve dağılım
verileri Tablo 125’de verilmiştir.
Tablo 125: İnşaat Aşamasında Çalışacak Iş Makinelerinin Ses Gücü Düzeylerinin Oktav Bantlarına
Dağılımı
Ses Gücü Düzeyleri (dB)*
Gürültü Kaynakları
Toplam
500 Hz
1000 Hz
2000 Hz
Kırma-Eleme Tesisi
118
112
112
112
Hazır Beton Üretim Tesisi
100
94
94
94
Beton Mikseri
110
104
104
104
Yükleyici
116
110
110
110
Kamyon
94
88
88
88
*Toplam ses gücü düzeylerinin 4 oktav banda da eşit olarak dağıldığı varsayılmaktadır.
4000 Hz
112
94
104
110
88
Tablo 126:İnşaat Aşamasında Çalışacak Iş Makinelerinin Ses Basınç Düzeyleri
 Q 
L p  Lw  10 x log x 
2 
 4r 
Gürültü
Kaynakları
Kırma-Eleme
Tesisi
Hazır Beton
Üretim Tesisi
Mesafe
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz
1000 Hz
2000 Hz
4000 Hz
84,00
77,98
74,46
71,96
70,02
68,43
67,10
65,94
64,91
64,00
60,48
56,04
54,46
53,12
51,96
50,93
66,00
59,98
56,46
53,96
52,02
50,43
49,10
47,94
46,91
46,00
42,48
84,00
77,98
74,46
71,96
70,02
68,43
67,10
65,94
64,91
64,00
60,48
56,04
54,46
53,12
51,96
50,93
66,00
59,98
56,46
53,96
52,02
50,43
49,10
47,94
46,91
46,00
42,48
84,00
77,98
74,46
71,96
70,02
68,43
67,10
65,94
64,91
64,00
60,48
56,04
54,46
53,12
51,96
50,93
66,00
59,98
56,46
53,96
52,02
50,43
49,10
47,94
46,91
46,00
42,48
84,00
77,98
74,46
71,96
70,02
68,43
67,10
65,94
64,91
64,00
60,48
56,04
54,46
53,12
51,96
50,93
66,00
59,98
56,46
53,96
52,02
50,43
49,10
47,94
46,91
46,00
42,48
321
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI.  Q 
L p  Lw  10 x log x 
2 
 4r 
Gürültü
Kaynakları
Beton Mikseri
Yükleyici
Kamyon
Mesafe
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz
1000 Hz
2000 Hz
4000 Hz
38,04
36,46
35,12
33,96
32,93
76,00
69,98
66,46
63,96
62,02
60,43
59,10
57,94
56,91
56,00
52,48
48,04
46,46
45,12
43,96
42,93
82,00
75,98
72,46
69,96
68,02
66,43
65,10
63,94
62,91
62,00
58,48
54,04
52,46
51,12
49,96
48,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
38,04
36,46
35,12
33,96
32,93
76,00
69,98
66,46
63,96
62,02
60,43
59,10
57,94
56,91
56,00
52,48
48,04
46,46
45,12
43,96
42,93
82,00
75,98
72,46
69,96
68,02
66,43
65,10
63,94
62,91
62,00
58,48
54,04
52,46
51,12
49,96
48,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
38,04
36,46
35,12
33,96
32,93
76,00
69,98
66,46
63,96
62,02
60,43
59,10
57,94
56,91
56,00
52,48
48,04
46,46
45,12
43,96
42,93
82,00
75,98
72,46
69,96
68,02
66,43
65,10
63,94
62,91
62,00
58,48
54,04
52,46
51,12
49,96
48,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
38,04
36,46
35,12
33,96
32,93
76,00
69,98
66,46
63,96
62,02
60,43
59,10
57,94
56,91
56,00
52,48
48,04
46,46
45,12
43,96
42,93
82,00
75,98
72,46
69,96
68,02
66,43
65,10
63,94
62,91
62,00
58,48
54,04
52,46
51,12
49,96
48,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
322
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Çalışacak olan iş makinelerinin ses düzeyleri, Tablo 127’de verilen düzeltme faktörleri
kullanılarak hesaplanmıştır.
Tablo 127: Frekanslara Göre Düzeltme Faktörleri
Merkez Frekansı (Hz)
Düzeltme Faktörü
500
-3,2
1000
0,0
2000
+1,2
4000
+1,0
Tablo 127’de verilen düzeltme faktörlerine göre yapılan hesaplama sonucunda her bir
gürültü kaynağının 4 oktav bandındaki ses düzeyleri Tablo 128’de verilmiştir.
Tablo 128: İnşaat Aşamasında Çalışacak İş Makinelerinin Düzeltilmiş Ses Düzeyleri
Gürültü
Kaynakları
Kırma-Eleme
Tesisi
Hazır Beton
Üretim Tesisi
Mesafe
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz
1000 Hz
2000 Hz
4000 Hz
80,80
74,78
71,26
68,76
66,82
65,23
63,90
62,74
61,71
60,80
57,28
52,84
51,26
49,92
48,76
47,73
62,80
56,78
53,26
50,76
48,82
47,23
45,90
44,74
43,71
42,80
39,28
34,84
33,26
31,92
84,00
77,98
74,46
71,96
70,02
68,43
67,10
65,94
64,91
64,00
60,48
56,04
54,46
53,12
51,96
50,93
66,00
59,98
56,46
53,96
52,02
50,43
49,10
47,94
46,91
46,00
42,48
38,04
36,46
35,12
85,20
79,18
75,66
73,16
71,22
69,63
68,30
67,14
66,11
65,20
61,68
57,24
55,66
54,32
53,16
52,13
67,20
61,18
57,66
55,16
53,22
51,63
50,30
49,14
48,11
47,20
43,68
39,24
37,66
36,32
85,00
78,98
75,46
72,96
71,02
69,43
68,10
66,94
65,91
65,00
61,48
57,04
55,46
54,12
52,96
51,93
67,00
60,98
57,46
54,96
53,02
51,43
50,10
48,94
47,91
47,00
43,48
39,04
37,46
36,12
323
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Gürültü
Kaynakları
Beton Mikseri
Yükleyici
Kamyon
Mesafe
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
Ses Basınç Düzeyi (dB)
500 Hz
1000 Hz
2000 Hz
4000 Hz
30,76
29,73
72,80
66,78
63,26
60,76
58,82
57,23
55,90
54,74
53,71
52,80
49,28
44,84
43,26
41,92
40,76
39,73
78,80
72,78
69,26
66,76
64,82
63,23
61,90
60,74
59,71
58,80
55,28
50,84
49,26
47,92
46,76
45,73
56,80
50,78
47,26
44,76
42,82
41,23
39,90
38,74
37,71
36,80
33,28
28,84
27,26
25,92
24,76
23,73
33,96
32,93
76,00
69,98
66,46
63,96
62,02
60,43
59,10
57,94
56,91
56,00
52,48
48,04
46,46
45,12
43,96
42,93
82,00
75,98
72,46
69,96
68,02
66,43
65,10
63,94
62,91
62,00
58,48
54,04
52,46
51,12
49,96
48,93
60,00
53,98
50,46
47,96
46,02
44,43
43,10
41,94
40,91
40,00
36,48
32,04
30,46
29,12
27,96
26,93
35,16
34,13
77,20
71,18
67,66
65,16
63,22
61,63
60,30
59,14
58,11
57,20
53,68
49,24
47,66
46,32
45,16
44,13
83,20
77,18
73,66
71,16
69,22
67,63
66,30
65,14
64,11
63,20
59,68
55,24
53,66
52,32
51,16
50,13
61,20
55,18
51,66
49,16
47,22
45,63
44,30
43,14
42,11
41,20
37,68
33,24
31,66
30,32
29,16
28,13
34,96
33,93
77,00
70,98
67,46
64,96
63,02
61,43
60,10
58,94
57,91
57,00
53,48
49,04
47,46
46,12
44,96
43,93
83,00
76,98
73,46
70,96
69,02
67,43
66,10
64,94
63,91
63,00
59,48
55,04
53,46
52,12
50,96
49,93
61,00
54,98
51,46
48,96
47,02
45,43
44,10
42,94
41,91
41,00
37,48
33,04
31,46
30,12
28,96
27,93
Mesafeye bağlı olarak her frekanstaki atmosferik yutuş değerleri aşağıda verilen
formüle göre ayrı ayrı hesaplanmıştır.
324
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Tablo 129: Mesafeye Bağlı Olarak Hesaplanan Atmosferik Yutuş Değerleri
 f 2x r 

Aatm  7,4 x 10-8 x 
 Q 
Frekans (Hz)
500
1000
Mesafe (m)
Atmosferik Yutuş
Değeri
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
0,0025
0,0050
0,0075
0,0100
0,0125
0,0150
0,0175
0,0200
0,0225
0,0250
0,0376
0,0626
0,0751
0,0876
0,1001
0,1127
0,0100
0,0200
0,0300
0,0401
0,0501
0,0601
0,0701
0,0801
0,0901
0,1001
0,1502
0,2503
0,3004
0,3505
0,4005
0,4506
Frekans (Hz)
2000
4000
Mesafe (m)
Atmosferik Yutuş
Değeri
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
0,0401
0,0801
0,1202
0,1602
0,2003
0,2403
0,2804
0,3204
0,3605
0,4005
0,6008
1,0014
1,2016
1,4019
1,6022
1,8024
0,1602
0,3204
0,4806
0,6409
0,8011
0,9613
1,1215
1,2817
1,4419
1,6022
2,4032
4,0054
4,8065
5,6076
6,4087
7,2097
Atmosferik yutum değeri çıkartılarak yukarıdaki formüle göre hesaplanan net ses
düzeyleri Tablo 130’da verilmiştir.
325
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Tablo 130 : İnşaat Aşamasında Çalışacak İş Makinelerinin Net Ses Düzeyleri
Lw ( i )
 n

Leq  10 x log 10 10
 i 1

L  L p  Latm
Gürültü
Kaynakları
Kırma-Eleme
Tesisi
Hazır Beton
Üretim
Tesisi
Beton
Mikseri
Ses Basınç Düzeyi (dB)
Mesafe
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
500 Hz
80,80
74,77
71,25
68,75
66,81
65,22
63,88
62,72
61,69
60,77
57,24
52,78
51,18
49,83
48,66
47,62
62,80
56,77
53,25
50,75
48,81
47,22
45,88
44,72
43,69
42,77
39,24
34,78
33,18
31,83
30,66
29,62
72,80
66,77
63,25
60,75
58,81
57,22
55,88
54,72
53,69
52,77
49,24
44,78
43,18
41,83
40,66
39,62
78,80
1000 Hz
83,99
77,96
74,43
71,92
69,97
68,37
67,03
65,86
64,82
63,90
60,33
55,79
54,15
52,77
51,56
50,48
65,99
59,96
56,43
53,92
51,97
50,37
49,03
47,86
46,82
45,90
42,33
37,79
36,15
34,77
33,56
32,48
75,99
69,96
66,43
63,92
61,97
60,37
59,03
57,86
56,82
55,90
52,33
47,79
46,15
44,77
43,56
42,48
81,99
326
2000 Hz
85,16
79,10
75,54
73,00
71,02
69,39
68,02
66,82
65,75
64,80
61,07
56,24
54,45
52,91
51,55
50,33
67,16
61,10
57,54
55,00
53,02
51,39
50,02
48,82
47,75
46,80
43,07
38,24
36,45
34,91
33,55
32,33
77,16
71,10
67,54
65,00
63,02
61,39
60,02
58,82
57,75
56,80
53,07
48,24
46,45
44,91
43,55
42,33
83,16
4000 Hz
84,84
78,66
74,97
72,32
70,22
68,47
66,97
65,65
64,47
63,40
59,07
53,03
50,65
48,51
46,55
44,72
66,84
60,66
56,97
54,32
52,22
50,47
48,97
47,65
46,47
45,40
41,07
35,03
32,65
30,51
28,55
26,72
76,84
70,66
66,97
64,32
62,22
60,47
58,97
57,65
56,47
55,40
51,07
45,03
42,65
40,51
38,55
36,72
82,84




Toplam Ses
Seviyesi
(dBA)
90,01
83,93
80,34
77,78
75,78
74,14
72,74
71,52
70,44
69,47
65,68
60,76
58,96
57,42
56,07
54,87
72,01
65,93
62,34
59,78
57,78
56,14
54,74
53,52
52,44
51,47
47,68
42,76
40,96
39,42
38,07
36,87
82,01
75,93
72,34
69,78
67,78
66,14
64,74
63,52
62,44
61,47
57,68
52,76
50,96
49,42
48,07
46,87
88,01
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Lw ( i )
 n

Leq  10 x log 10 10
 i 1

L  L p  Latm
Gürültü
Kaynakları
Yükleyici
Kamyon
Ses Basınç Düzeyi (dB)
Mesafe
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
500 Hz
72,77
69,25
66,75
64,81
63,22
61,88
60,72
59,69
58,77
55,24
50,78
49,18
47,83
46,66
45,62
56,80
50,77
47,25
44,75
42,81
41,22
39,88
38,72
37,69
36,77
33,24
28,78
27,18
25,83
24,66
23,62
1000 Hz
75,96
72,43
69,92
67,97
66,37
65,03
63,86
62,82
61,90
58,33
53,79
52,15
50,77
49,56
48,48
59,99
53,96
50,43
47,92
45,97
44,37
43,03
41,86
40,82
39,90
36,33
31,79
30,15
28,77
27,56
26,48
2000 Hz
77,10
73,54
71,00
69,02
67,39
66,02
64,82
63,75
62,80
59,07
54,24
52,45
50,91
49,55
48,33
61,16
55,10
51,54
49,00
47,02
45,39
44,02
42,82
41,75
40,80
37,07
32,24
30,45
28,91
27,55
26,33
4000 Hz
76,66
72,97
70,32
68,22
66,47
64,97
63,65
62,47
61,40
57,07
51,03
48,65
46,51
44,55
42,72
60,84
54,66
50,97
48,32
46,22
44,47
42,97
41,65
40,47
39,40
35,07
29,03
26,65
24,51
22,55
20,72
Tablo 131:İnşaat Aşamasında Çalışacak İş Makinelerinin Lgündüz Değerleri
Mesafe ( m )
L gündüz (dBA)
10
20
30
40
50
60
70
80
90
100
150
250
300
350
400
450
92,59
86,50
82,92
80,36
78,36
76,71
75,32
74,10
73,02
72,05
68,25
63,33
61,53
59,99
58,65
57,45
327




Toplam Ses
Seviyesi
(dBA)
81,93
78,34
75,78
73,78
72,14
70,74
69,52
68,44
67,47
63,68
58,76
56,96
55,42
54,07
52,87
66,01
59,93
56,34
53,78
51,78
50,14
48,74
47,52
46,44
45,47
41,68
36,76
34,96
33,42
32,07
30,87
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Leşdeğer
Gürültü Seviyesi (dBA)
100,00
50,00
0,00
10 20 30
40 50 60
70
80
90 100
150 250
300
350
400
450
Mesafe (m)
Şekil 105: İnşaat Aşaması Gürültünün Mesafeye Göre Dağılım Grafiği
Projenin inşaatı tamamlandığında kırma-eleme-yıkama tesisi ve beton santrali
kaldırılacaktır. Bu nedenle bu tesisler, 04.06.2010 tarih 27601 sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanarak yürürlüğe giren ve 27.04.2011 tarih ve 27917 sayılı değişiklik yapılan
″Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği″ Ek-VII Tablo 4’e göre
değil, Tablo 5’te verilen alan kategorilerine girmektedir. Buna göre Tablo 5’te verilen şantiye
alanı için çevresel gürültü sınır değeri Lgündüz = 70 dBA’dır.
Kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton tesisine en yakın yapı Peynir ve Süt
Fabrikası olup, yaklaşık 80 metre mesafede yer almaktadır. Bu mesafede hesaplanan
gürültü seviyesi ise 74,10 dBA olarak belirlenmiştir. Bu değer yönetmelik gürültü sınır
değerini biraz aşmakta olup, bu değerin etkisini azaltmak üzere aşağıda belirtilen bir takım
önlemlerin alınması sağlanacaktır. Ayrıca bu önlemler proje alanındaki diğer çalışma
alanlarında da uygulanabilecektir.
Gürültü denetiminde en etkili çözüm gürültünün kaynakta kontrol altına alınmasıdır.
Buradaki temel amaç ses kaynağından yayılan ses gücünün düşürülmesidir. Bunun için;
-Gelişen teknoloji imkanlarından yararlanılarak faaliyet alanında kullanılacak olan iş
makine ve ekipmanlarının ses gücü düzeylerinin minimuma indirilmiş özellikte olmasına
dikkat edilecektir.
- Kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton tesisi alanında çalışma süresince alıcı ile
kaynak arasına ses perdeleri, bariyerler ve doğal engeller yerleştirilmesi (Bkz. Şekil 106)
sağlanacaktır.
-Kırıcılar ve elekler, gürültü emisyonunu azaltmak için kapalı bir mahfaza (korunak)
içine alınacaklardır.
-
Tesis ekipmanlarına susturucu ve ses giderici parçaların takılması sağlanacaktır.
328
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 106: Kaynak Ile Alıcı Arasına Uygulanabilecek Gürültü Kontrol Tedbirinin Şematik Gösterimi
Bunun dışında gerçek çalışma koşulları altında sınır değerin aşılması durumunda
aşağıdaki kontrol tedbirlerinin de uygulanması sağlanacaktır.
 Susturucu ve ses giderici parçaları olmadan iş makinelerinin çalışmasına izin
verilmemesi,
 İş makineleriyle çalışırken korna veya ses çıkaran başka bir cihazın gereksiz yere
kullanılmaması,
 Hız sınırlarına uyulması,
 Yüksek viteste ve düşük devirde sürme şeklinin benimsenmesi,
Söz konusu proje kapsamında yukarıda sıralanan kontrol tedbirlerine ek olarak
şantiye çalışma saatlerinin azaltılması vb. kontrol tedbirleri de uygulanabilecektir.
Sahada oluşması muhtemel her türlü gürültü kaynağına önlem alınacak olup
“Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” hükümlerine riayet
edilecektir.
Gürültü konusunda “İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği”nin ilgili maddeleri uyarınca
önlem alınacak, yine aynı yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtildiği gibi faaliyet alanında
çalışanların gürültüden etkilenmemeleri için kulaklık, kask ve iş elbisesi vb. kullanmaları
sağlanacak ve belirtilen hükümlere uyulacaktır.
İşletme aşamasında türbin ve jeneratör gibi aksamlar kapalı ortamlarda
bulunduklarından dolayı HES inşaatı tamamlandıktan sonra gürültü oluşmayacaktır.
Söz konusu proje işletmeye geçtikten sonra yapılacak çevresel gürültü ve titreşim
ölçümleri dikkate alınarak, sınır değerlerin sağlanmaması halinde ÇGDY Yönetmeliğinde
belirtilen standartlar esas alınarak gerekli kontrol tedbirlerinin yerine getirilmesi yatırımcı
firma tarafından sağlanacaktır. Gerçek çalışma koşulları altında sınır değerin aşılması
durumunda belirtilen kontrol tedbirlerinin uygulanmasıyla bu sorunlar ortadan kalkacaktır.
329
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Vibrasyon;
Tünel kazı çalışmaları sırasında gerçekleştirilecek patlatma ve açık yüzey çalışmaları
sırasında sert zemine rastlanılması halinde gerçekleştirilecek yüzey patlamaları için titreşim
etkisine yönelik hesaplamalar aşağıda verilmiştir.
Çamlı Regülatörü ve HES proje alanına ait tünellerin yapımı sırasında ve sert zemin
çalışmaları sırasında kazı çalışmalarına bağlı gerçekleştirilecek patlatma sonucu oluşacak
vibrasyon aşağıdaki bağıntıdan hesaplanmıştır. (CLZIA,1969)
Şiddet etki zonu
:
D< 5√ W
Orta Şiddete etki zonu
:
5√ W<D<10√ W
Hafif Şiddete etki zonu
:
10√ W<D<15√ W
D
:
Etkili zon aralığı (m)
W
:
Bir gecikme aralığında atılan dinamit miktarı =Anlık şarj (kg)
Vibrasyon hesaplamaları maksimum anlık şarj dikkate alınarak yapılmıştır.
Şiddet etki zonu
:
0-32 m
Orta Şiddete etki zonu
:
32-63 m
Hafif Şiddete etki zonu
:
63-95 m
Patlatma ile oluşan titreşimin çevre yapılara etkisi Devine bağıntısı (Devine et
al,1966) ile tespit edilmektedir.
V
V
=
:
k(D/√ W)-1,6 (Devine Bağıntısı)
Kayaç İçinde Yayılan Titreşim Hızı (inç/sn)
k
:
Kayaç Türüne Bağlı Katsayı (26-260)
D
:
Patlatma Noktası ile Çevre Yerleşim Birimleri Arasındaki Etkili Mesafe (feet)
W
:
Bir Gecikme Aralığındaki Patlayıcı Miktarı (libre)
Çevrimler; 1 feet = 0,3048 m; 1 libre = 0,4536 kg; 1 inç = 25,4 mm
k katsayısı kayacın titreşimi iletme kapasitesi olarak alınmaktadır. Patlatma kaynağı
ile hassas nokta arasındaki birimlerin değişkenliği, kırık, fay, çatlak gibi süreksizliklerin
yoğunluğu k katsayısını etkilemektedir. Homojen birimlerde katsayı 260 sayısına
yaklaşırken, tektonik etkilerin yoğunluğu ve geçilen her farklı birim katsayıyı 26 sayısına
yaklaştırmaktadır.
Hesaplamalarda k katsayısı en kötü durum senaryosu dikkate alınarak 260 olarak
alınmıştır. Yapılacak patlatmaların etkisi değerlendirilirken en yakın yapı göz önüne
alınmıştır.
330
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 1. Tünel Patlatmalarında Oluşacak Vibrasyon
1.a) Sahada yürütülecek faaliyetler sırasında sert-orta sert formasyon için
uygulanacak patlatmalarda bir gecikme aralığında atılacak maksimum dinamit miktarı
19,62 kg’dır.
Tablo 132: Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (W = 19,62 kg)
D (m)
K (sabit)
W (kg)
V (mm/sn)
20
30
40
50
60
70
80
90
100
260
260
260
260
260
260
260
260
260
19,62
19,62
19,62
19,62
19,62
19,62
19,62
19,62
19,62
166,50
87,03
54,92
38,43
28,71
22,43
18,12
15,01
12,68
Vo (mm/sn)
1/5 V (mm/sn)
1/2V (mm/sn)
33,30
17,41
10,98
7,69
5,74
4,49
3,62
3,00
2,54
83,25
43,51
27,46
19,22
14,35
11,22
9,06
7,50
6,34
0,84
2,09
200
260
19,62
4,18
V= mm/sn mesafeye göre değişen titreşim hızı
Vo= Bina temelindeki titreşim hızı
Yukarıda tabloda verilen V (mm/sn) mesafeye göre değişen titreşim hızını, V0 ise bina
temelinde meydana gelen titreşim hızını temsil etmektedir. Kayaç içi titreşim hızının (V) 1/2
- 1/5’i Vo değeri olarak kabul edilmektedir. (Forssbland,1981)
180,00
160,00
140,00
120,00
V (mm/sn)
100,00
1/5 V (mm/sn)
80,00
1/2 V (mm/sn)
60,00
40,00
20,00
0,00
20
30
40
50
60
70
80
90
100 200
Şekil 107: Sert-Orta Sert Formasyon İçin Vibrasyon Hızının Mesafelere Göre Dağılımı
331
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 1.b) Sahada yürütülecek faaliyetler sırasında zayıf formasyon için uygulanacak
patlatmalarda bir gecikme aralığında atılacak maksimum dinamit miktarı 16,35 kg’dır.
Tablo 133: Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (W = 16,35 kg)
D (m)
K (sabit)
W (kg)
Vo (mm/sn)
V (mm/sn)
20
260
16,35
143,90
30
260
16,35
75,22
40
260
16,35
47,47
50
260
16,35
33,22
60
260
16,35
24,81
70
260
16,35
19,39
80
260
16,35
15,66
90
260
16,35
12,97
100
260
16,35
10,96
200
260
16,35
3,61
V= mm/sn mesafeye göre değişen titreşim hızı
Vo= Bina temelindeki titreşim hızı
1/5 V (mm/sn)
1/2V (mm/sn)
28,78
15,04
9,49
6,64
4,96
3,88
3,13
2,59
2,19
0,72
71,95
37,61
23,73
16,61
12,41
9,69
7,83
6,48
5,48
1,81
Yukarıda tabloda verilen V (mm/sn) mesafeye göre değişen titreşim hızını, V0 ise bina
temelinde meydana gelen titreşim hızını temsil etmektedir.
160,00
140,00
120,00
100,00
V (mm/sn)
80,00
1/5 V (mm/sn)
60,00
1/2 V (mm/sn)
40,00
20,00
0,00
20
30
40
50
60
70
80
90
100 200
Şekil 108: Zayıf Formasyon İçin Vibrasyon Hızının Mesafelere Göre Dağılımı
332
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 2. Açık Yüzey Patlatmalarında Oluşacak Vibrasyon
Sahada yürütülecek faaliyetler sırasında sert zemine rastlanılması halinde
gerçekleştirilecek açık yüzey patlamaları için uygulanacak patlatmalarda bir gecikme
aralığında atılacak maksimum dinamit miktarı 22,2 kg’dır.
Tablo 134: Mesafeye Göre Titreşim Hızı Değerleri (W = 22,2 kg)
D (m)
K (sabit)
W (kg)
Vo (mm/sn)
V (mm/sn)
20
260
22,2
183,79
30
260
22,2
96,07
40
260
22,2
60,63
50
260
22,2
42,43
60
260
22,2
31,69
70
260
22,2
24,76
80
260
22,2
20,00
90
260
22,2
16,56
100
260
22,2
14,00
200
260
22,2
4,62
V= mm/sn mesafeye göre değişen titreşim hızı
Vo= Bina temelindeki titreşim hızı
1/5 V (mm/sn)
1/2V (mm/sn)
36,76
19,21
12,13
8,49
6,34
4,95
4,00
3,31
2,80
0,92
91,90
48,03
30,31
21,21
15,85
12,38
10,00
8,28
7,00
2,31
Yukarıda tabloda verilen V (mm/sn) mesafeye göre değişen titreşim hızını, V0 ise bina
temelinde meydana gelen titreşim hızını temsil etmektedir.
200,00
180,00
160,00
140,00
120,00
V (mm/sn)
100,00
1/5 V (mm/sn)
80,00
1/2 V (mm/sn)
60,00
40,00
20,00
0,00
20
30
40
50
60
70
80
90
100 200
Şekil 109: Açık Yüzey Patlatmalarında Vibrasyon Hızının Mesafelere Göre Dağılımı
333
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇGDY Yönetmeliği Madde 25 kapsamında “çeşitli titreşim kaynaklarının sebep
olacağı çevresel titreşimin kontrol altına alınmasına ilişkin esaslar” belirtilmektedir.
Madde 25 (a) bendinde belirtildiği üzere “Maden ve taş ocakları ile benzeri faaliyette
bulunulan alanlardaki patlatmaların çevredeki çok hassas ve hassas kullanımlarda
oluşturduğu zemin titreşim seviyesi bu Yönetmeliğin ekindeki Ek-VII’de yer alan Tablo-6’da
verilen sınır değerleri aşamaz” denilmektedir. Buna bağlı olarak işletme aşamalarında
yapılacak olan patlatmalar esnasında meydana gelecek olan titreşim ÇGDY Yönetmeliği
EK-VII Tablo 6’da verilen sınır değerleri aşmaması için gerekli önlemler alınacaktır.
Tablo 135: ÇGDYY, EK-VII: Tablo–6: Maden ve Taş Ocakları ile Benzeri Alanlarda Patlama Nedeniyle
Oluşacak Titreşimlerin En Yakın Çok Hassas ve Hassas Kullanım Alanının Dışında Yaratacağı Zemin
Titreşimlerinin İzin Verilen En Yüksek Değerleri
İzin Verilen En Yüksek Titreşim Hızı
(Tepe Değeri-mm/s)
Titreşim Frekansı (Hz)
1
5
4-10
19
30-100
50
(1 Hz- 4 Hz arasında 5 mm/s’den 19 mm/s’ye; 10 Hz- 30 Hz arasında 19 mm/s’den 50 mm/s’ye,
logaritmik çizilen grafikte doğrusal olarak yükselmektedir)
Tablo 136: Bina Temeli Titreşim hızı (V0) Değerlerine Bağlı Olarak Patlatma Nedeniyle Hasar
Görebilecek Bina Türleri (Forssbland,1981)
Bina Türü
V0(mm/sn)
Yıkılmaya yüz tutmuş çok eski tarihi binalar
2
Sıvalı briket, kerpiç, yığma tuğla evler
5
Betonarme binalar
10
Fabrika gibi çok sağlam yapıda endüstriyel binalar
10-40
Faaliyetten kaynaklanacak olan darbe gürültüleri ÇGDY Yönetmeliği Madde 23 (d)
bendinde belirtilen “Şantiye faaliyeti sonucu oluşabilecek darbe gürültüsü, LCmax gürültü
göstergesi cinsinden 100 dBC’yi aşamaz” gereğince 100 dBC değeri geçilmeyecektir.
Proje kapsamında yapılacak patlatma ile birlikte bir şok dalgası açığa çıkacaktır.
Hava şoku, patlatmadan kaynaklanan hava basınç dalgaları olarak tanımlanmaktadır. Bu
şok dalgalar kaya ve havada belirli bir hız, frekans ve genlikte yayılmaktadır. Yayılan bu şok
dalgalar patlatma yerinden uzaklaştıkça sönme eğilimi gösterirler. Şok dalgaların çevrede
bulunan yapılara hasar verebileceği mesafe için yukarıda verilen “Devine Formülü” ile
patlatma sırasında meydana gelebilecek olan vibrasyon hesaplanmıştır.
Yukarıda yapılan hesaplamalara göre, ÇGDY Yönetmeliği Ek-VII Tablo-6’da verilen 5
mm/sn değeri, tünel alanındaki sert formasyonda yapılacak patlatmalar için 180 metreden
sonra titreşim etkisini kaybedecek olup, zayıf formasyonlarda ise 165 metreden sonra
titreşim etkisini kaybedecektir. Açık yüzey patlamalarında titreşim etkisi 190 metreden
sonra Ek-VII Tablo-6’da verilen 5 mm/sn değerin altına düşebilecektir.
334
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Diğer taraftan proje alanı çevresinde yer alan yerleşimlerin en yakınının 40 metre
mesafede olması dikkate alınacak olursa, patlatmaya bağlı etkileşimin azaltılması ve
minimum düzeye indirilmesi gerekliliğini ortaya çıkmaktadır. Ancak yukarıda yapılan
hesaplamalar en yakın yerleşim yerinin yatay izdüşüme göre değerlendirilmiştir. Gerçek
durumda hissedilecek titreşimlerin, hesaplamalarda dikkate alınmayan tabaka kalınlığına
ve dolayısıyla dikey izdüşüme bağlı olarak hesaplanan değerlerden daha az olması
beklenmektedir.
Bu kapsamında inşaat çalışmaları sırasında yapılacak patlatmaların etkisini azaltmak
amacıyla aşağıdaki kontrol tedbirlerinin alınması sağlanacaktır.
- Patlatma işlemlerinde şok etkisini en aza indirecek KONTROLLU patlatma
yöntemleri uygulanacaktır.
- Elektriksiz kapsüller kullanılacaktır.
- Ön kesme, son kesme gibi yöntemler kullanılarak olası etki çok azaltılacaktır.
- Patlatma işlemlerinin en son teknik ve uzman kadrolarla (Ateşlemelerde ateşçi
ehliyetine sahip kişiler görevlendirilecektir.) yapılması sağlanacaktır.
Ayrıca;
- Patlatma yapılacağı zaman anons veya duyuru yöntemleriyle, yöre sakinlerinin
bilgilendirilmesi sağlanacaktır.
- Planlanan açık yüzey patlatma çalışmaları sadece gündüz çalışma saatlerinde
yapılacaktır.
- Patlatma anında oluşacak ses gücü düzeyinin belirlenmesi için “Çevresel
Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” Madde 23 d bendinde belirtildiği
üzere LCmax 100 dBC değerini aşmaması sağlanacaktır.
- Patlayıcı maddelerin kullanımı ile ilgili olarak 29 Eylül 1987 tarih ve 12028 sayılı
“Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle, Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali,
Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi
Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük” hükümlerine uyulacaktır.
- Patlatmalarda 30 milisaniye gecikmeli kapsül kullanılacaktır, böylece bir gecikme
aralığındaki patlayıcı madde miktarı da (anlık şarj) düşürülerek, ateşleme sonucu oluşacak
yer vibrasyon seviyeleri önemli ölçüde azaltılacaktır.
- Patlatma çalışmalarına bağlı olarak evlerde herhangi bir hasar oluşması halinde
gerekli onarım ve bakım çalışmaları faaliyet sahibi tarafından yaptırılacaktır.
V.1.20. Arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin açılmasına dek yerine
getirilecek işlerde çalışacak personelin ve bu personele bağlı nüfusun konut ve diğer
teknik/sosyal altyapı ihtiyaçlarının nerelerde ve nasıl temin edileceği,
Projenin inşaat aşamasında 45 kişi çalışacak olup, çalışanların ihtiyaçlarını
karşılamak için prefabrik şantiye kurulacaktır. Şantiye alanında, çalışacak olan personelin
her türlü teknik ve sosyal altyapı ihtiyaçları için yemekhane, soyunma yeri, duş, tuvalet,
335
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
lavabo, ardiye, idari ve teknik bürolar yer alacaktır. İnşaat çalışmaları bittikten sonra şantiye
kaldırılacak ve arazi eski durumuna getirilecektir.
İşletme aşamasında ise 10 kişi çalışacak olup, çalışanların ihtiyaçları HES binasından
karşılanacaktır. Çalışacak personel için lojman vb. yapılmayacak ve personel yakın
yerleşimlerde kendi evlerinde kalacaktır.
Çalışacak olan personelin her türlü teknik ve sosyal altyapı ihtiyaçları HES binasından
karşılanacaktır. Burada soyunma yeri, duş, tuvalet, lavabo, ardiye, idari ve teknik büro yer
alacaktır. Personelin yemek ihtiyacı dışarıdan karşılanacaktır ve mutfak kurulmayacaktır.
V.1.21. Çevre ve Sağlık, arazinin hazırlanmasından başlayarak ünitelerin
açılmasına dek sürdürülecek işlerden, insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli
olanlar, sağlık koruma bandı mesafesi,
Projenin inşaat aşamasından başlayarak işletme aşamasına dek, iş sağlığı ve
güvenliği ile ilgili tüm mevzuat hükümleri yerine getirilecek ve olası tüm kaza ve risklerin
mümkün olan en alt düzeye indirilmesi için gerekli önlemler alınacaktır. Çalışacak
personele işe girişlerinde oryantasyon, Temel İş Sağlığı ve Güvenliği ile Çevre
Bilinçlendirme eğitimleri verilecektir.
İnşaat aşamasında çalışacak makinelerin kullanımından kaynaklı iş kazalarının olma
olasılığı vardır. Bu aşamada her türlü iş kazasının önlenmesi için çalışma alanlarına uyarıcı
levhalar konulacak ve çalışanlara kişisel koruyucu ekipmanlar verilecektir. Projenin inşaatı
boyunca yapılacak çalışmalar için Risk Analizi yapılacaktır. Çalışma süreleri içerisinde kısa
molalar verilerek konsantrasyon azalmasına bağlı iş kazalarının oluşma riskinin önüne
geçilecektir. Kullanılacak araç ve gereçler insan anatomi ve fizyolojisine uygun, ergonomik
özelliklerde olanlardan seçilecektir.
Malzeme taşınırken yola dökülmelerin denetlenmesi için inşaat alanı dışında
malzeme üstü naylon branda ile kapatılacaktır. Böylece olası bir malzeme dökülmesi
sonucu nakliye yolu olumsuz olarak etkilenmemiş olacaktır.
Patlatmalarda milisaniye gecikmeli kapsül kullanılacak, böylece bir gecikme
aralığındaki patlayıcı madde miktarı da (anlık şarj) düşürülerek, ateşleme sonucu oluşacak
hava ve yer vibrasyon seviyeleri, taş fırlaması önemli ölçüde azaltılacaktır. Patlatma
yapılacağı önceden duyurulacak, patlatma yapılacak alana kimse alınmayacaktır.
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü’ndeki;
Kanun ve Yönetmelik İlgili
maddesi
Alınacak önlemler
- Gürültünün zararlı
etkilerinden korunmak için
(İSGT madde 22 ve 78)
İşçi sağlığı yönünden gürültü ölçümleri yaptırılacak gürültü
değerleri 80 desibeli geçmeyecektir. Geçmesi durumunda
işçilere kulaklık veya kulak tıkaçları gibi uygun koruyucu
araç ve gereçler verilecektir.
- İş Sağlığı ve Güvenliği
Eğitimleri
(İş Kanunu madde:77)
Çalışan tüm personel ilgili yönetmelik gereği Oryantasyon,
İş Sağlığı ve Güvenliği, Acil Durum, İşyeri Riskleri hakkında
eğitilecek, bu eğitimler belirli periyotlarla tekrarlanacak,
verilen eğitimler kayıt altına alınacak ve eğitimler sonunda
değerlendirme testleri yapılacaktır.
336
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
- Risk Analizleri
(İş Kanunu madde:77)
İşyeri faaliyetleri, proses, iş makine, araç ve ekipmanlar ile
dışarıdan gelebilecek tehlikeler dikkate alınarak risk
analizleri hazırlanacak, hazırlanan risk analizleri
güncellenecek ve alınacak önlemlerle bu riskler asgari
seviyeye indirilecektir. Risk analizi çalışmalarına çalışan
personelin katılımı sağlanacak, riskler ve önlemler
hakkında çalışanlar bilgilendirilecektir.
- İş Sağlığı ve Güvenliği
İlgili Tüzükler
(İş Kanunu madde:78)
İşyerinde yapılan faaliyet, iş makine ve ekipmanları ile
işyeri bina ve eklentilerinde ilgili mevzuat hükümlerine
tamamen uyulacaktır.
İşyeri bina ve eklentilerinde yangın tehlikesine karşı
önlemler alınacak, yangın söndürücü cihazların periyodik
- İş Sağlığı ve Güvenliği
kontrolleri gerçekleştirilecek, oluşturulacak ekiplerle acil
Tüzüğü ve İlgili Yönetmelik
durum tatbikatları yapılarak personelin bu tür durumlara
hazırlıklı olması sağlanacaktır.
- Sağlık ve Güvenlik
İşaretleri Yönetmeliği
İşyerindeki tehlikeler ile ilgili uyarı levha ve sistemleri
uygun yerlere kurulacak ve bunların hangi anlamlara
geldiği verilecek eğitimlerle personele öğretilecektir.
- Kişisel Koruyucu
Donanım Yönetmeliği
Çalışan personele ilgili yönetmelik gereği, yaptıkları işin
nevi ve ortam koşullarında iş kazası ve meslek hastalıkları
riskini önleyecek şekilde uygun kişisel koruyucu
donanımlar, zimmet tutanağı karşılığı verilecek ve
kullanımları sağlanacaktır.
- İş Ekipmanlarının
Kullanımında Sağlık ve
Güvenlik şartları
Yönetmeliği
İş makine, araç ve ekipmanları ilgili yönetmelik gereği,
sertifika sahibi uzman personelce amacına uygun olarak
kullanılacak, periyodik test ve bakımları süresinde yetkili
kurum ve kişilerce yapılarak dosyalarına kaydedilecektir.
Makine, araç ve ekipmanlarda iş güvenliği ile ilgili standart
donanım eksiklikleri ile arızaların giderilmesi sağlanacaktır.
- Elektrik Tesisat
Yönetmeliği
Tüm elektrik tesisat ve ekipmanlarında ilgili yönetmelik
hükümleri doğrultusunda önlemler alınacaktır.
- İş Sağlığı ve Güvenliği
Tüzüğü
Herhangi bir yaralanma durumunda ilk müdahalenin
yapılabilmesi için şantiye alanında, iş makinelerinde, tüm
araçlar ve çalışma alanlarında ilkyardım çantaları olacaktır.
- Ağır ve Tehlikeli İşler
Yönetmeliği
- 1593 sayılı Umumi
Hıfzısıhha Kanunu'nun
126. ve 127. maddeleri
- Ağır ve Tehlikeli İşler
Yönetmeliği
Yasal yükümlülük ve personelin sağlık durumlarının tespit
edilebilmesi amacıyla her personel için “Ağır ve Tehlikeli
İşlerde Çalışabilir” raporu alınacaktır.
Mutfakta yemekten zehirlenme ve bulaşıcı hastalıkların
oluşmasının engellenmesi için, mutfak personelinin portör
muayeneleri olmalıdır.
Maddi veya bedensel kazalara neden olmaması için iş
makinesi ve araçların periyodik bakımları yapılmalı ve
bakımlar kayıtlı olmalıdır.
337
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Çalışma alanında aşağıdaki önlemler alınacaktır.
∞ Yol kenarlarına işaret levhaları konulacaktır.
∞ Her 100 metrede bir fosforlu plakası (kedigözü) olan çubuk yere çakılacaktır.
∞ Keskin virajlara bariyer konulacaktır.
∞ Araçlara hız sınırlaması getirilecektir (20 km/saat).
∞ Çalışma alanının da belirlenecek yerlerde yangın söndürme cihazı ve yangın
eğitimi almış personel bulundurulacaktır.
∞ Tüm personele iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri verilecektir.
∞ Acil müdahale planları hazırlanacak ve personellere görevleri bildirilecek ve gerekli
eğitimler verilecektir.
∞ Çalışan iş makinesi operatörlerinin kişisel maruziyet titreşim ölçümleri
yaptırılacaktır.
∞ Çalışanların, Gürültü Yönetmeliği gereği kişisel maruziyet gürültü ölçümleri
yapılacaktır.
∞ Çalışanlara, baret, iş elbisesi, eldiven, çelik burunlu bot veya çizme, toz maskesi,
kulak tıkacı vb. kişisel koruyucu donanımları verilecek ve kullanılması denetlenerek
sağlanacaktır.
∞ Çalışanların Ağır ve Tehlikeli İşlerde Çalışabilir raporlarının yanı sıra, akciğer
grafileri çektirilecek, odyometrik işitme ölçümleri yapılacak ve periyodik sağlık kontrolünden
geçirilecektir.
∞ Lastik tekerlekli yükleyici ve kamyonların gösterge, far sinyal, geri vites sesli ikaz
alarmı, emniyet kemeri, dikiz aynası, yangın söndürme cihazı, ilkyardım çantası vb.
standart donanımı olacaktır.
∞ Lastik tekerlekli yükleyici ve kamyonlar, uygun ehliyetli ve sertifikalı personel
tarafından kullanılacaktır. Bu personele, yaptıkları işin riskleri ile ilgili eğitim verilecektir.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında hem inşaat hem de işletme sırasında
oluşabilecek acil durumlar için acil eylem planı hazırlanmıştır. Acil eylem planı hakkında
ayrıntılı bilgi Bölüm VIII.1’de verilmiştir. Proje kapsamında uygulanabilecek acil müdahale
planlarının şematik gösterimi rapor ekinde (Bkz. Ek-22) verilmiştir.
Yapılması planlanan projede, faaliyetlerin çevreye vereceği zararlar (atıklar, emisyon,
gürültü vs.) göz önüne alınarak İlgili İnceleme Kurulu tarafından “Sağlık Koruma Bandı
Mesafesi” belirlendiğinde, işletmede bu mesafelere riayet edilecektir. İnşaat faaliyetlerine
başlamadan önce sağlık koruma bandı mesafesi belirlenmesi için ilgili kuruma başvuru
yapılarak gerekli izinler alınacaktır. İnceleme kurulu tarafından belirlenecek sağlık koruma
bandı mesafesine projenin inşaat ve işletme aşamasında riayet edilecektir.
V.1.22. Proje alanında, peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak
saha düzenlemelerinin (ağaçlandırmalar ve/veya yeşil alan düzenlemeleri vb.) ne
kadar alanda, nasıl yapılacağı, bunun için seçilecek bitki ve ağaç türleri, ekolojik
peyzaj onarım planının hazırlanarak Rapora eklenmesi,
Çamlı Regülatörü ve HES Projesi'nin inşaat ve işletme aşamalarında doğal ve kültürel
çevrede yaratabileceği olumsuz etkilerin tespit edilerek, etkilerin azaltılması için dikkat
edilecek konuları, alınacak önlemleri ve koruma eylemlerini tanımlanmak üzere Peyzaj
Onarım Planı Raporu hazırlanmıştır. Söz konusu rapor ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-15)
sunulmuştur.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında hazırlanmış olan Peyzaj Onarım Planı
Raporu Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü’ne sunulmuş olup, uygunluk yazısı
(Bkz. EK-14 ve EK-27) alınmıştır.
338
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
İnşaat sürecinde ve işletim aşamasında doğal çevrede oluşabilecek tahribat ve
zararları öngörerek gerekli tedbirlerin alınmasını sağlamak amacıyla hazırlanan raporda,
arazinin morfolojik, hidrolojik, toprak yapısı ve bitki örtüsü üzerinde oluşabilecek tahribatlar
ve bunun sonucunda etkilenecek habitatlar, bitki, hayvan varlığı, artabilecek erozyon riski
değerlendirilmiştir.
Yapılması öngörülen peyzaj çalışmaları ile tahrip edilen/edilebilecek alanların
rehabilitasyonu ve kaybedilebilecek habitat, bitki ve hayvan varlığının biyorestorasyon,
uygun habitat alanlarının, beslenme alanlarının oluşturulması gibi araçlarla alan içerisinde
korunması ve yaratılacak olası etkilerin proje sahası içerisinde çözülmeye çalışılması
amaçlanmaktadır. Söz konusu projede öncelikle alanın inşaat öncesine ait doğal ve kültürel
varlıkları ortaya konulmuş, ünitelerin inşaatı sırasında doğal ve kültürel yapıda oluşabilecek
olası tahribatlar, santralin işletimi aşamasında ortaya çıkabilecek etkiler öngörülmüştür. Bu
öngörüler doğrultusunda alınabilecek tedbirler tanımlanmıştır. Ayrıca söz konusu raporda
proje alanında onarım çalışmaları kapsamında kullanılabilecek bitki türlerine yer verilmiştir.
Diğer taraftan proje alanı çevresindeki peyzaj değeri yüksek yerler ve rekreasyon alanlarına
ise Bölüm IV.2.15’de değinilmiştir.
V.1.23. Yeraltı ve yerüstünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarına (geleneksel
kentsel dokuya, arkeolojik kalıntılara, korunması gerekli doğal değerlere) olabilecek
etkilerin belirlenmesi,
Planlanan yatırım kapsamında; proje alanında ve yakın çevresinde yeraltı ve
yerüstünde bulunan kültür ve tabiat varlıklarını tespit etmek amacıyla; Trabzon Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğü, Tabiat Varlıklarını Koruma Şube Müdürlüğü ile Kültür ve Turizm
Bakanlığı, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü’ne başvuruda bulunularak görüşleri
alınmıştır. Söz konusu kurumlardan alınan görüş yazılarına aşağıda değinilmiş olup ilgi
yazılar ÇED raporu ekinde (Bkz. EK-27) verilmiştir.
Trabzon Valiliği, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nün 07/11/2013 tarih ve 9484 sayı
ile gelen görüş yazısında; “….Müdürlük arşivlerinde yapılan incelemelerde söz konusu
alanda, tescilli tabiat varlığı veya doğal sit alanı olmadığı tespit edilmiş olup, söz konusu
proje alanında Tabiat Varlığına rastlanması durumunda Müdürlüğe bilgi verilmesi” gerektiği
belirtilmiştir.
Kültür ve Turizm Bakanlığı, Yatırım ve İşletmeler Genel Müdürlüğü’nün 21/11/2013
tarih ve 221903 sayı ile gelen görüş yazısında; “… proje alanının, 2634 sayılı Turizmi Teşvik
Kanunu uyarınca ilan edilen herhangi bir Turizm Merkezi veya Kültür ve Turizm Koruma ve
Gelişim Bölgesi kapsamında kalmadığı ve söz konusu alana ilişkin Bakanlığın Yatırım ve
İşletmeler Genel Müdürlüğü’nce yürütülen bir çalışmasının bulunmadığı” belirtilmiştir.
Diğer taraftan; proje komisyon üyesi Kültür ve Turizm Bakanlığı, Trabzon Kültür
Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü tarafından verilen görüş yazısında;
“…..kurulması planlanan …sahaların 5226 ve 3386 sayılı yasalarla değişik 2863 sayılı
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamı dışında kaldığı” belirtilmiştir. İnşaat
sırasında yapılacak kazılarda herhangi bir taşınmaz kültür varlığına rastlanılması halinde
2863 sayılı Kanunun 4. Maddesi gereğince en yakın Mülki İdare Amirliğine ve/veya ilgili
Müze Müdürlüğüne haber verilecektir.
V.1.24. Diğer özellikler.
Bu bölümde ayrıca anlatılacak bir husus bulunmamaktadır. 339
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
V.2. Projenin işletme aşamasındaki projeler, fiziksel ve biyolojik çevre üzerine
etkileri ve alınacak önlemler,
V.2.1. Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri, hangi faaliyetlerin hangi
ünitelerde gerçekleştirileceği, kapasiteleri, ünitelerde üretilecek mal ve/veya
hizmetler, nihai ve yan ürünlerin üretim miktarları,
Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali projesi, Doğu Karadeniz Bölgesinde,
Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde, Fol deresi üzerinde planlanmaktadır.
Çamlı Regülatör yerinde dere yatağı kotu 739.00 m’dir. Normal işletme seviyesi
743.00 m olan Çamlı Regülatörü, 100 yıl tekerrürlü taşkın esnasında gelen debiyi
kontrolsüz savağından suyu 745.00 m kotuna kadar yükselterek mansaba deşarj edecek
şekilde tasarlanmıştır.
Fol deresi üzerinde elektrik enerjisi üretmek amacıyla planlanan Çamlı Regülatörü ve
HES Projesi için önerilen tesisler:
 Kret kotu 746.00 m, savak eşik kotu 743.00 m olan beton gövdeli, kontrolsüz dolu
savak,
 Su yüzü itibariyle 3.3 m x 1.9 m ebatlarında sepet kulpu kesitli, 4450 m (3350 m.
+ 1100 m.) uzunluğunda iletim tünelinden, 3 m x 1.9 m ebatlarında, dikdörtgen kutu kesitli,
85 m uzunluğunda iletim kanalı, (Tünel ve kanalın kazı boyutları 4 m. x 4 m. olacaktır.)
 13.50 m x 25.00 m ebatlarında, 7.50 m derinliğinde bir yükleme havuzu,
 267 m uzunluğunda, 1.30 m iç çapında cebri boru ve
 Toplam 8,04 MWm / 7,72 MWe kurulu gücünde 2 adet yatay eksenli pelton türbin
barındıran bir santral binasından oluşacaktır. Optimizasyon çalışmaları sonucunda
belirlenen proje debisi 5 m3/sn olup, ortalama debi 2,21 m3/sn’dir. Santralde yılda toplam
22,1 GWh enerji (0,0 GWh firm enerji, 22,1 GWh’i sekonder enerji) üretilmesi
öngörülmektedir.
Proje kapsamındaki tüm ünitelerin özellikleri Bölüm I. Tablo 1’de verilmiş olup,
detayları Bölüm II.2’de sunulmuştur.
Yatırımı planlanan projeye bağlı olarak üretilecek hizmet, enerji üretiminin
sağlanmasıdır. Projede nihai ürün olan enerji üretimi dışında; yapılacak faaliyet başka bir
amaçla kullanılmayacaktır.
HES projelerinde türbinlenebilecek debi miktarını arttırdıkça projeden elde edilecek
üretim artmaktadır. Belirli bir debi miktarına kadar bu üretim artışları maliyetteki artışları
karşılamakta ve projenin rantabilite ve iç karlılığını artırmaktadır. Ancak, belirli bir debiden
sonra üretim artışları maliyet artışlarını karşılamamaktadır.
Ülkemizdeki akarsuların yağış, jeolojik ve topografik özellikleri dolayısı ile zamanın
yaklaşık % 8~%15’i arasında yatakta mevcut olan sularda maksimum debi seçildiği taktirde
optimum çözüme yaklaşılmaktadır. Bu proje kapsamında seçilen debi aralığı zamanın %
16.00’sında görülen 3.60 m3/s ile başlamakta olup, zamanın %7.70’sinde görülen 5.60 m3/s
ile sonlanmaktadır.
340
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Yukarıda bahsedilen ilkelere ve projenin karakteristiklerine göre detaylı bir
optimizasyon çalışması yapılmış ve proje debisi zamanın % 9.50’sinde dere yatağında
gözlenen 5.00 m3/s seçilmiştir. Bunun yanı sıra, seçilen proje debisi için optimum cebri boru
çapı 1.30 m. ve optimum iletim tüneli taban eğimi 0.0003 olarak tespit edilmiştir.
Su temini çalışması sonucu elde edilen debi süreklilik eğrisinden çıkarılan firm debi
değeri ile optimum tasarım debisi incelendiğinde, türbin kavitasyonu sorunu yaşanmayacak
şekilde boyutlandırılmış iki türbinli bir sistem kurulması sonucuna varılmıştır.
Şekil 110: Çamlı HES Optimizasyon Grafiği
V.2.2. Su kaynağına ait varsa diğer kullanım şekilleri ve etkileri, projenin
memba ve mansap kısmında yer alan projeler ile birlikte değerlendirilmesi,
Yatırımı planlanan Çamlı Regülatörü ve HES projesi Fol deresi üzerinde
planlanmaktadır. Söz konusu su kaynağının mansap akiferi aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 137: Fol Deresi Mansap Akiferi
Akarsuyun Adı
Fol deresi
Yeri
Fol deresi mansabı
Uzunluğu
5000 m.
Genişliği
100-250 m.
Kalınlığı
Mansapta
32 m.
Menbada
18 m.
YAS Rezervi
5 hm3/yıl
Açılan Kuyu Adedi
6
341
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Projeye konu su kaynağı üzerindeki hidroelektrik amaçlı enerji projeleri; Kayacan
(Kösecik Reg.) HES (kurulu gücü 8,60 MW), Ortaköy-Foldere Reg. ve HES (kurulu gücü
1,61 MW), Varlık Reg. ve HES (kurulu gücü 3,73 MW)’dir. Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel
Müdürlüğü tarafından master planı hazır olan projeler, Fol deresi üzerinde henüz yatırım
planlamasına alınmış değildir. Bu konuda bilgiler ve krokiler Bölüm II.2’de sunulmuştur.
Çamlı Regülatörü ve HES Projesi için hazırlanan onaylı Su Kullanım Hakları Raporu
rapor ekinde (Bkz.EK-14) verilmiştir. Söz konusu raporda; proje sahasında sulanan arazi
miktarları hesaplanmıştır.
Su Kullanım Hakları Raporu’nda belirtildiği üzere; proje güzergahı boyunca basit
toprak kanallar ile sulanan ve sulanabilecek konumda olan yaklaşık 2 ha.’lık tarım arazisi
varlığının ihtiyaç olacak mevsimde sulanması ve yapılan arazi çalışmaları sırasında tespit
edilmiş olan 3 adet değirmenin faaliyetlerini sürdürebilmesi amacıyla regülatörden can suyu
dışında kullanım sularının da bırakılması gerekmektedir. Buna göre tarımsal sulama için
Temmuz ayında 0,21 lt/sn, Ağustos ayında 0,80 lt/sn suyun dere yatağına bırakılması,
değirmenler için ise her ay 80 lt/sn suyun dere yatağına bırakılması sağlanacaktır.
Bunun dışında Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında tarımsal sulama, içme
ve kullanma suyu miktarları ve diğer kullanım hakları hariç olmak üzere; Çamlı Regülatörü
için çevresel akış miktarı olarak Şubat, Mart, Nisan, Kasım ve Aralık ayları süresince
0,400m3/s; Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Ocak ayları süresince
0,263 m3/s çevresel akış miktarının bırakılacaktır. Bu konuda Orman ve Su İşleri Bakanlığı,
Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nden 13.05.2013 tarih 88839 sayılı yazı ile
uygunluk (Bkz. EK-27) alınmıştır.
Bırakılacak çevresel akış miktarının ölçümü için regülatöre akımölçer (debimetre)
konulacak ve yapılan ölçümler 6 aylık periyotlarda Orman ve Su İşleri Bakanlığı Bölge
Müdürlüğü’ne gönderilecektir.
342
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
V.2.3. Mansaba bırakılacak su hesabı (havza özellikleri, yatak ve kesit durumu,
yağış-akış ilişkisi, ekolojik potansiyel ve ekosistem unsurlarının ihtiyaçları, varsa
ulusal ve uluslararası mevzuatla korunan balık türleri ve muhtemel ihtiyaçları, su
hakları savaklanan sular ve periyotları dikkate alınmalı), doğal akımlar ile çizilen debi
süreklilik eğrileri ile uzun dönemli akımları gösteren tablo-şekiller, (Doğal hayatın
devamı için mansaba bırakılacak su miktarı projeye esas alınan son 10 yıllık
ortalama akımın en az %10'u olacaktır. ÇED sürecinde ekolojik ihtiyaçlar göz önüne
alındığında bu miktarın yeterli olmayacağının belirlenmesi durumunda miktar
arttırılabilecektir. Doğa Koruma Milli Parklar Genel Müdürlüğü'nün 15.03.2011 tarih
ve 21767 sayılı yazısı uyarınca HES Projeleri ve Diğer Hidrolik Faaliyet Talepleri İçin
Ekosistem Değerlendirme Raporu Formatı doğrultusunda hazırlanacak Raporun,
ÇED Raporu ekinde sunulması, Raporda belirlenen miktara mansaptaki diğer
teessüs etmiş su hakları ayrıca ilave edilecek ve kesin proje çalışmaları belirlenen
toplam bu miktar dikkate alınarak yapılacaktır. Akımın son 10 yıllık ortalamanın %
10'undan az olması halinde tamamı bırakılacaktır. Havzada teessüs etmiş su hakları
(içme suyu, sulama suyu tahsisleri, su değirmeni, balık çiftlikleri vs.) rapor içerisinde
yer almalıdır. İlgili kurum ve kuruluşlar ile irtibata geçilerek ve arazide gerekli
çalışmalar/araştırmalar yapılarak Su Hakları Raporunun hazırlanması ve ilgili
bölgesine müracaat edilerek Raporun onaylatılması.) [havzanın hidrolojik karakteri,
ekolojik potansiyeli ile havzada önerilen diğer tesislerde alınan çevre koruma
tedbirlerinin yanma bırakılan miktarın enerji üretimine etkisinin dikkate alınması]
Su Temini:
Su temini çalışmalarında 2228 No.’lu Fol deresi Bahadırlı Akarsu Gözlem
İstasyonunun (AGİ) günlük akım değerleri yağış alanı oranı ile Fol deresi üzerinde 755 m.
kotunda yapılması tasarlanan regülatör yerine taşınarak hesaplanmıştır. 2228 No’lu AGİ’nin
gözlem süresi 1962-1966, 1968-1989 ve 1993-2010 yıllarıdır. (2228 No.’lu AGİ’nin akımları
1962 yılından başlamasına rağmen 1980-2010 arasının kullanılması yeterli görülmüştür.
Çünkü, seçilen periyot proje çalışması için gerekli olan en az 25 yıl şartını sağlamakta, aynı
zamanda son yıllardaki kurak periyodu içine almaktadır. Yine 1960’lı ve 1970’li yılların sulak
periyodunun dışında kalınması, projenin akımlarının emniyeti açısından uygun
görülmüştür). Eksik olan 1990, 1991 ve 1992 su yıllarına ait günlük akım değerleri çevrede
bulunan 22–58 No.’lu Görele D.-Cücen Köprü AGİ’den yararlanılarak hesaplanmaya
çalışılmıştır. 2228 ve 22-58 AGİ’lerin günlük doğal akımlarından ortak olan yıllardaki
akımları kullanılarak günlük korelasyon çalışması yapılmıştır.
Net akımlar kullanılarak oluşturulan Debi – Zaman grafiği aşağıda verilmiştir.
343
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 111: Çamlı Regülatörü Günlük Ortalama Net Akım Değerleri İle Oluşturulmuş Debi-Zaman Grafiği
Akım Verileri:
Çamlı Regülatörü ve HES projesi için akım değerlendirmeleri 1980-2012 yılları
arasında kalan 33 yıllık döneme ait Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünden alınan onaylı
aylık verilerini içermektedir. Bu veriler Orman ve Su İşleri Bakanlığı, DSİ Genel Müdürlüğü,
Etüt Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı tarafından (Bkz. EK-17) onaylanmıştır.
Çamlı Regülatör yeri Fol deresi kesit alanında 1980-2012 yılları arasında kalan 33
yıllık döneme ait gözlenen uzun yıllar aylık ortalamalar ile gözlenen aylık ortalama akım
değeri 2.196 m3/s’dir. Buna göre Fol deresi akarsu kesit alanında gözlenen uzun yıllar aylık
ortalama akım miktarları aşağıdaki grafikte verilmiştir.
344
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 10
9
8
Akım (m3/s)
7
6
5
4
Ortalama Akım = 2.196 m3/s
3
2
1
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
1992
1990
1989
1988
1987
1986
1985
1984
1983
1982
1981
1980
0
Şekil 112: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Akarsu Kesit Alanında Gözlenen Uzun Yıllar Aylık Ortalama
Akım Miktarı Grafiği
Proje alanı için aylık ortalama, aylık en düşük ve aylık en yüksek akım değerleri aşağıdaki
tabloda verilmiştir. 1980-2012 yılları arasında kalan 33 yıllık döneme ait gözlenen uzun yıllar aylık
ortalama değeri 2.196 m3/s, en düşük aylık ortalama akım değerinin yıllık ortalaması 0.663 m3/s
ve en yüksek aylık ortalama akım değerinin yıllık ortalaması ise 5.491 m3/s olarak belirlenmiştir.
Tablo 138: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Akarsu Kesit Alanında 1980-2012 Yılları Arasında Gözlenen
Aylık Akım Verileri
Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Aylık Akımlar
Ocak
Şubat
Mart
Nisan
Mayıs
Haziran Temmuz Ağustos
Eylül
Ekim
Kasım
(m 3 /s)
Aralık Ortalama
Ortalama
1,793
2,470
3,815
4,203
2,141
1,797
0,911
0,697
1,196
2,074
2,977
2,272
2,196
Minimum
0,330
1,140
1,580
1,620
0,830
0,390
0,250
0,210
0,140
0,770
0,410
0,290
0,663
Maksimum
3,850
5,350
7,360
8,710
5,430
4,860
2,100
1,620
3,600
6,970
8,030
8,010
5,491
Akım değerlerinden elde edilen aylık ortalama akım değerlerinin, Ağustos ayı ortalaması
0.697 m3/s ile Nisan ayı ortalaması 4.203 m3/s arasında değişmektedir. Bu sonuçlar ise en düşük
akımın gözlendiği Ağustos ayı ile en yüksek akımın gözlendiği Nisan ayı içerisindeki farkın 6 katı
olduğunu ortaya koymaktadır. Kasım, Aralık, Şubat, Mart ve Nisan aylarındaki aylık ortalama
değerler yıl ortalaması olan 2,196 m3/s’nin üzerinde; Ocak, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos,
Eylül ve Ekim aylarında ise yıl ortalamasının altında kalmaktadır.
345
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Çamlı Regülatörü
Aylık Ortalama Akım 1980-2012
5
4
2,977
3
2,470
2,141
2
0,911
1
2,272
2,074
1,797
1,793
1,196
0,697
Aylar
Şekil 113: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Aylık Ortalama Akım Miktarları Grafiği
Şekil 114: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Aylık Akım % Grafiği
346
Aralık
Kasım
Ekim
Eylül
Ağustos
Temmuz
Haziran
Mayıs
Nisan
Mart
Şubat
0
Ocak
Aylık Ortalama Akım (m3/s)
4,203
3,815
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 115: Çamlı Regülatör Yeri Fol Deresi Mevsimlik Akım % Grafiği
Yukarıda verilen grafikten de görüleceği üzere, aylık ortalama akımların en düşük
olduğu Ağustos ayı tüm yıl akımlarının % 2.65’ini; aylık ortalama akımların en yüksek
olduğu Nisan ayı ise tüm yıl akımlarının % 15.95’ini oluşturmaktadır. Akımları tüm yıl içinde
mevsimsel olarak dağılımlarında ise en yüksek dönem % 38.56 ile ilkbahar mevsimi, en
düşük akım dönemi % 12.92 ile yaz mevsimidir.
Tüm akım değerlendirmeleri göz önüne alındığında Çamlı Regülatör yeri Fol deresi
için yüksek akım dönemini Kasım, Aralık, Şubat, Mart ve Nisan aylarını içeren 5 aylık
dönem; düşük akış dönemi için ise ortalama değerlerin altında kalan Mayıs, Haziran,
Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Ocak aylarını içeren 7 aylık dönem belirlenmiştir.
Fol deresinin yatak kesiti ve akarsu parametreleri Bölüm IV.2.12’de verilmiştir.
Su Kullanım Hakları:
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında, arazide yapılmış çalışmalar ve
tespitler doğrultusunda Ziraat Yüksek Mühendisi tarafından hazırlanan “Su Kullanım
Hakları Raporu” DSİ Genel Müdürlüğü 22. Bölge Müdürlüğü’ne (Bkz. EK-14) sunulmuştur.
Oman ve Su İşleri Bakanlığı, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, 22. Bölge Müdürlüğü
tarafından onaylanan raporda;
a) Projenin ana su kaynağı olan Fol deresi ve yan derelerin havzalarındaki mevcut
durumda sulanmakta olduğu tarım arazilerini ve bu arazileri sulayan yapıları tespit etmek,
b) Mevcut durumda proje sahasında sulanan arazilerdeki bitki desenini tespit ederek,
bu alanların ihtiyaç duydukları su miktarlarını aylara göre belirlemek,
347
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. c) Proje sahasında var ise sulama yapıları ve kapasitelerini belirlemek, daha önceki
yıllarda inşa edilmiş olan yıkılmış veya faaliyette olan değirmenlerin varlığı tespit edip, bu
değirmenlerin çalışabilmesi için mansaba bırakılması gerekli olan su miktarını tespit etmek,
d) Proje sahasında var ise balık üretim çiftlikleri, tarım ve hayvancılık faaliyeti amaçlı
yapılmış tesisler ve sanayi yatırımları var ise bunlara ait su kullanım hakkı olup olmadığını
tespit etmek,
e) Proje alanındaki arazilerin toplam su ihtiyaçlarını tespit ederek aylara göre
gereksinim duyulan debilerini belirlemek,
üzere gerekli değerlendirmeler yapılmış ve proje güzergahı boyunca basit toprak
kanallar ile sulanan ve sulanabilecek konumda olan yaklaşık 2 ha.’lık tarım arazisi varlığının
ihtiyaç olacak mevsimde sulanması ve yapılan arazi çalışmaları sırasında tespit edilmiş
olan 3 adet değirmenin faaliyetlerini sürdürebilmesi amacıyla regülatörden can suyu
dışında kullanım sularının da bırakılması öngörülmüştür. Buna göre tarımsal sulama için
Temmuz ayında 0,21 lt/sn, Ağustos ayında 0,80 lt/sn suyun dere yatağına bırakılması,
değirmenler için ise her ay 80 lt/sn suyun dere yatağına bırakılması sağlanacaktır. Su
Kullanım Hakları raporunda detayları verilen çalışmalara ayrıca Bölüm IV.2.5’de de
değinilmiştir.
Mansap Su Hakları kapsamında değerlendirilmiş olan ve ilgili derelere bırakılacak
kullanım suyu ihtiyacına ilave olarak; deredeki doğal hayatın idamesine yönelik olarak
bırakılacak can suyu da hazırlanmış olan “Hidroelektrik Santral Projeleri ve Diğer Hidrolik
Faaliyet Talepleri İçin Değerlendirme Raporu”nda değerlendirilmiş ve bırakılması önerilen
miktarlar tespit edilmiştir. Buna göre; Çamlı Regülatöründen sonra bırakılacak çevresel akış
miktarı (can suyu) Şubat, Mart, Nisan, Kasım ve Aralık ayları süresince 0,400 m3/s, Mayıs,
Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Ocak ayları süresince 0,263 m3/s olarak
öngörülmüştür. Projenin ekolojik ihtiyaç debisinin belirlenmesi amacıyla Hacettepe ve Van
Yüzüncüyıl Üniversitesi Öğretim Görevlileri tarafından Hidroelektrik Santral Projeleri ve
Diğer Hidrolik Faaliyet Talepleri İçin Değerlendirme Raporu hazırlanmış ve Orman ve Su
İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün onayı (Bkz. EK-27)
alınmıştır.
Tablo 139: Çamlı Regülatör Mansabından Bırakılacak Toplam Su Miktarları ve Enerji Üretiminde
Kullanılacak Su Miktarı
Aylar
Çamlı Regülatörü
Aylık Ortalamaların
Değeri (l/s)
Teessüs Etmiş Su
Hakları (l/s)
(Değirmen+Balık
Tesisi+Sulama suyu
için)
Çevresel/ ekosistem
suyu (l/s)
Toplam
bırakılacak
su miktarı (l/s)
Ocak
1793
80,00
263
343
Şubat
2470
80,00
400
480
Mart
3815
80,00
400
480
Nisan
4203
80,00
400
480
Mayıs
2141
80,00
263
343
Haziran
1797
80,00
263
343
Temmuz
911
80,21
263
343,21
Ağustos
697
80,80
263
343,80
348
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Aylar
Çamlı Regülatörü
Aylık Ortalamaların
Değeri (l/s)
Teessüs Etmiş Su
Hakları (l/s)
(Değirmen+Balık
Tesisi+Sulama suyu
için)
Çevresel/ ekosistem
suyu (l/s)
Toplam
bırakılacak
su miktarı (l/s)
Eylül
1196
80,00
263
343
Ekim
2074
80,00
263
343
Kasım
2977
80,00
400
480
Aralık
2272
80,00
400
480
Elektrik üretimi için türbinlenen sular; herhangi bir kimyasal değişikliğe uğramadan,
aynı yerde ve aynı miktarda olmak üzere su kaynağına iade edilecektir. DSİ tarafından
belirlenen su hakkı miktarı can suyu miktarından ayrı tutulacaktır. DSİ tarafından belirlenen
miktar, su hakkı olarak uygulanarak, dereye bu miktarda su akışı sağlanacaktır. Fol
deresinden canlı hayatın devamlılığı açısından, çevresel akış suyu olarak bırakılan suyun
debisi sürekli olarak bir debimetre ile ölçülerek 6 aylık periyotlarda Orman ve Su İşleri
Bakanlığı (Doğa Koruma ve Milli Parklar) Bölge Müdürlüğü’ne gönderilecektir.
Doğal hayatın devamlılığının sağlanabilmesi için dere yatağına bırakılacak su miktarı
ölçümleri için, Akım Gözlem İstasyonu yerleri (AGİ) istasyonu kurulacak ve uygun olarak
dizayn edilecek (istasyonun, kesiti DSİ tarafından belirlenen beton kanal içerisine alınacak)
enerji üretimine başlandığında mansaba bırakılan su miktarı ölçümleri için ölçüm istasyonu
yerlerinin belirlenmesi hususunda DSİ Bölge Müdürlüğü ile irtibata geçilecek ve ölçüm
istasyonu yerlerinin arazide tespitinin yapılması, AGİ istasyonunun GPRS modemli cihazla
donatılması ve AGİ istasyonlarının online olarak DSİ Bölge Müdürlüğü ile bağlantısı
sağlanacaktır.
Dere yatağında uygun akış koşulları sağlanacak, dere yatağına herhangi bir
müdahalede bulunulmayacak, dere yatağına kesinlikle malzeme dökülmeyecek, yatak
kesiti daraltılmayacak ve doğal hayatın devamlılığı için gerekli su miktarları bırakılacak ve
kontroller yapılacaktır.
V.2.4. Suyun temin edileceği kaynağın kullanılması sonucu su kalitesine, varsa
alabalık yetiştirme çiftliğine, değirmene ve su ortamındaki diğer canlılara (Can
suyunun bırakılacağı güzergahtaki canlı türleri ve ekolojik envanteri) olabilecek
etkiler, alınacak izinler, proje için tespit edilen balık türlerine ait geçiş sistemleri ile
asansörleri ile ilgili bilgi ve buna ait çizim, mansap can suyu çıkış yerinin gösterildiği
çizim,
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında tarımsal sulama, içme ve kullanma
suyu miktarları ve diğer kullanım hakları hariç olmak üzere; Çamlı Regülatörü için çevresel
akış miktarı olarak Şubat, Mart, Nisan, Kasım ve Aralık ayları süresince 0,400 m3/s, Mayıs,
Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Ocak ayları süresince 0,263 m3/s çevresel akış
miktarının Çamlı Regülatöründen bırakılacaktır.
Bırakılacak çevresel akış miktarının ölçümü için regülatöre akımölçer (debimetre)
konulacak ve yapılan ölçümler 6 aylık periyotlarda Orman ve Su İşleri Bakanlığı Bölge
Müdürlüğü’ne gönderilecektir.
Proje güzergahı boyunca basit toprak kanallar ile sulanan ve sulanabilecek konumda
olan yaklaşık 2 ha.’lık tarım arazisi varlığının ihtiyaç olacak mevsimde sulanması ve yapılan
349
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
arazi çalışmaları sırasında tespit edilmiş olan 3 adet değirmenin faaliyetlerini
sürdürebilmesi amacıyla regülatörden can suyu dışında kullanım sularının da bırakılması
sağlanacaktır. Buna göre tarımsal sulama için Temmuz ayında 0,21 lt/sn, Ağustos ayında
0,80 lt/sn suyun dere yatağına bırakılması, değirmenler için ise her ay 80 lt/sn suyun dere
yatağına bırakılması sağlanacaktır. Detaylarına Su Kullanım Hakları Raporunda yer verilen
diğer tespitler (Bkz. EK-14) şöyledir:
 Proje sahasında su hakkı tesisini gerektirecek başka bir tesis varlığı
gözlenmemiştir. Regülatör, Tonya ilçe merkezinin hemen memba bölümlerinde yer almakta
olup, bu bölümde dere güzergahında DSİ tarafından taşkın koruma amaçlı inşa edilmiş olan
tesisler mevcuttur.
 Proje sahasından tahsisi alınmış veya fiili olarak kullanım amaçlı su alınmadığı gibi
DSİ tarafından tanımlanmış olan akifer sahaları ile bir ilgisi de yoktur.
 Proje alanında, içme suyu temin edilen kaptajların varlığı gözlenmediği gibi alınan
kurum görüşlerinde de içme suyu temini amaçlı bir tahsisin olmadığı tespit edilmiştir.
 Proje alanından pompaj yolu ile su çekildiğine dair herhangi bir faaliyete
rastlanmadığı gibi DSİ’den izni alınmış / alınmadan işletilen derin ve keson kuyu yoktur.
 Proje sahasında halen faaliyette olan veya balıkçılık amaçlı su kullanma hakkı
alınmış herhangi bir projede yoktur.
 Yine içme suyu temin amaçlı alınmış herhangi bir tahsis bulunmamaktadır.
Çamlı regülatörünün kurulacağı Fol deresinde tespit edilmiş balık türleri için, balıkların
geçebileceği yükseklikte balık geçidi projelendirilecektir. 1380 sayılı Su Ürünleri Kanunun
22. Maddesi ve 1380 sayılı Su Ürünleri Kanununa dayalı olarak hazırlanan Su Ürünleri
Yönetmeliğinin 8. Maddesi gereği; “regülatörlerin ve hidroelektrik santrallerin kurulduğu
yerlere su ürünlerinin geçmesine mahsus balık geçidi veya asansörlerin yapılması ve
bunların devamlı olarak işler durumda bulundurulması mecburidir.” Yine ilgili yönetmeliğin
8. Maddesi ile de, “her türlü kanal ve arkların başlangıç kısımlarına uygun bir ızgara veya
kafes konulması zorunludur.” denilmektedir. Buna göre; Çamlı Regülatörü ve HES
kapsamında, yapımı planlanan regülatörün gövde yüksekliği de göz önüne alınarak en
kullanışlı balık geçidi seçilmiş olup, balık geçidi kesiti ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-19)
sunulmuştur.
Regülatör yapısı balıkların hareket kabiliyetlerini sınırladıklarından dolayı, hayatta
kalabilmek için göç etmek zorunda kalan bazı türleri etkileyebilmektedir. Bundan dolayı bazı
düzenlemelerin yapılması gerekmektedir ve birçok durumda balık göçleri için uygun balık
geçiş yapıları inşa edilir. Geçtiğimiz yüzyılda, birçok ülkede oldukça fazla sayıda balık
geçitleri inşa edilmiştir. Son yirmi yılda, elde edilen bilgiler birçok tür için uygun balık
geçitlerinin dizayn edilmesini sağlayacak yeterliliktedir.
Balık geçitlerinin seçimini içeren bazı genel düzenlemeler aşağıda belirtilmiştir:
 Balıkların yalnızca nehrin üst kısımlarına gidilmesine değil nehir aşağıya inişlerine
de izin verebilecek bir yapı düşünülecektir.
 Balık geçitini kullanacak olan türün büyüklüğü ve performansına göre
düzenlenecektir. Türün biyolojik değeri ya da ekonomik önemi göz önüne alınarak bir
değerlendirme yapılacaktır.
350
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
 Balıklar çabuk bir şekilde geçiş yapılarını bulabilmelidir. Bundan dolayı akıntılar
balıkları doğal olarak girişe götürebilmelidir. Balıklarının düzenli bir akıntı tarafından geçide
yönlendirilmesi gerekmektedir. Bu akıntı güçlü olmakla birlikte balıkların yüzme
kapasitelerini olumsuz yönde etkilemeyecek güçte olması gerekmektedir. Erişebilirlilik
önemli bir etkidir. Birçok balık geçidinin başarısız olması giriş yapılarının yetersizliğindendir.
 Balık geçitlerinin girişi farklı akıntı rejimlerine adapte olabilmelidir. Akıntı rejiminde
çok büyük değişimler yapan HES yapılarının alt ve üst kısımlarının her ikisindeki seviyede
değişimler görülmektedir. Balık geçitlerinin rezervuara açıldığı kısımlar uygun lokalitelerde
olacaktır.
 Balık geçitleri ve onların giriş kısımları kuş ve karnivor balıklar gibi hedef türü
tehlikeye sokacak canlılardan korunacak ve balıkçılık bu zonlarda tamamen
yasaklanacaktır.
 Balık geçitleri, erozyon, sediman birikimi, akıntı ile gelen objeler gibi birçok etkenden
dolayı problemlerle karşı karşıya kalabilir ve bu yüzden düzenli olarak bakım
gerektirmektedir. Bu durum tercih edilecek olan sistem kadar önemlidir yapım aşamasında
göz ardı edilmeyecektir.
Balıkların Nehrin Alt Kısımlarına Olan Göçleri
Balık türleri dere ve nehir sistemlerinin üst kısımlarına geçebilmek için balık geçitlerini
kullanırlar ancak geriye dönüşler için her zaman bu geçitleri kullanmayabilirler. Aşağı doğru
göçün sağlandığı yollardan birisi dolu savaktan olmaktadır. Ancak bu durum suyun oldukça
bol olarak bulunduğu durumlarda gerçekleşmesi durumunda mümkündür. Balıklar bu
kısımdan geçerek nehrin alt kısımlarına ulaşabilmektedir. Dolu savağın konumu balık
geçişleri için oldukça önemlidir. Buradan geçerken suyun çok hızlı akması ve dik olması
balıkların ölümüne neden olabilmektedir. Ayrıca buradan geçmiş olan ve yaralanan
balıklarda diğer karnivor balıklar açısından besin oluşturacaklarından ayrı bir risk faktörü
yaratabilmektedir.
Balıkların türbinlerden geçme olasılığı olmakla birlikte çok zayıftır. Bu tür bir durumda
balıklardaki ölüm oranı oldukça artmaktadır. Bu durumda iletim hattına girişinden önce
konulan perdeler balıkların iletim hattına ve oradan türbin içerisine girmesini önlemekte ve
başarılı olabilecek sonuçlar alınmaktadır. Çamlı Regülatörü alanında su alma yapısına
geçerken bu ızgara ve perdelerin konulması gerekmektedir. Aksi taktirde balıkların iletim
hattına ve oradan da türbinlere ulaşması ve teknik sorunların yanı sıra balık ölümlerine
neden olabilecektir. Türbinlere girmeyen balıklar bir by-pass sistemi ile nehrin alt
kısımlarına iletilebilecektir.
Proje kapsamında yapılması planlanan balık geçidine ait plan çizimi rapor ekinde
(Bkz. EK-19) verilmiştir. Buna göre söz konusu balık geçidi merdiven tipte ve Devlet Su
İşleri Genel Müdürlüğü ve FAO’nun “Tasarım, Boyutlandırma ve İzleme” adlı yayınındaki
değerler göz önünde bulundurularak planlanmıştır.
Can suyunun bırakılacağı güzergahtaki canlı türleri ve ekolojik envanter detaylarına
Hidroelektrik Santral Projeleri ve Diğer Hidrolik Faaliyet Talepleri İçin Değerlendirme
Raporu’nda yer (Bkz. EK-13) verilmiştir.
351
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
V.2.5. Kati proje aşamasında; doğal hayatın devamlılığının sağlanabilmesi için
dere yatağına bırakılacak su miktarı ölçümleri, Akım Gözlem İstasyonu yerlerinin
(AGİ) istasyon kurulmasına uygun olarak dizayn edilmesi, AGİ kurulma aşamasında
ilgili DSİ Bölge Müdürlüğüne müracaat edilmesi ve söz konusu istasyonun ilgili firma
tarafından GPRS modemli cihazla donatılması ile ilgili işlemler,
Çamlı Regülatörü ve HES projesi ile ilgili olarak, kati proje aşamasında; doğal hayatın
devamlılığının sağlanabilmesi için dere yatağına bırakılacak su miktarı ölçümleri için tesise
Akım Gözlem İstasyonu (debimetre) konulacak ve ölçümler çevrimiçi (online) olarak ilgili
kurumlara gönderilecektir. Akım Gözlem İstasyonu yerleri (AGİ) istasyon kurulmasına
uygun olarak dizayn edilecektir, AGİ kurulma aşamasında DSİ 22. Bölge Müdürlüğüne
müracaat edilecek ve söz konusu istasyonun yatırımcı firma tarafından GPRS modemli
cihazla donatılması sağlanacaktır.
Enerji üretimine başlanıldığında mansaba bırakılan su miktarı ölçümleri için ölçüm
istasyonu yerlerinin belirlenmesi hususunda DSİ 22. Bölge Müdürlüğü ile irtibata geçilecek
ve ölçüm istasyonu yerlerinin arazide tespiti yapılacaktır.
Fol deresinden canlı hayatın devamlılığı açısından, çevresel akış suyu olarak
bırakılacak suyun debisi sürekli olarak bir debimetre ile ölçülerek 6 aylık periyotlarda Orman
ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Bölge Müdürlüğü’ne gönderilecektir.
Tespit edilen debi miktarının düşmesi durumunda kontrol sağlanarak canlı hayatın devamı
için gerekli su miktarı dereye bırakılacaktır.
V.2.6. Ulusal ve uluslararası mevzuatla korunması gereken alanlar üzerine
etkiler,
Trabzon ili, Tonya içesi sınırları içerisinde yatırımı planlanan Çamlı Regülatörü ve
HES projesi bünyesinde tesis edilmesi planlanmış olan farklı yapıların yer alacağı değişik
kesimlerin herhangi bir koruma alanı içerisinde bulunup bulunmadığı; ayrıca söz konusu
kesimlere yakın, projeden etkilenebilecek herhangi bir korunan alan bulunup
bulunmadığıyla ilgili inceleme ve değerlendirmeler yapılmıştır.
Bu değerlendirme ve incelemeler sonucunda proje sahasının tamamının ya da bir
kısmının herhangi bir korunan alanın sınırları içerisinde yer almadığı; ayrıca proje sahasına
yakın kesimlerde Çamlı Regülatörü ve HES projesi bünyesinde gerçekleştirilecek
çalışmalardan olumsuz etkilenebilecek bir korunan alanın bulunmadığı da belirlenmiştir.
V.2.7. Yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarına olabilecek etkiler,
Söz konusu proje alanı ve çevresinde içme ve kullanma suyu amaçlı kullanılan yeraltı
suyu kaynaklarının olup olmadığı, olması halinde söz konusu yeraltı su kaynaklarının
projeden etkilenip etkilenmeyeceğini irdelemek üzere Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Devlet
Su İşleri Genel Müdürlüğü, 22. Bölge Müdürlüğü’ne görüş sorulmuştur. Bu bağlamda 22.
Bölge Müdürlüğü’nden 26.12.2013 tarih ve 781658 sayı ile gelen görüş yazısında konuya
ilişkin değerlendirmeler yapılmış olup, proje alanı mevkiindeki yeraltı suları, etkileri bu
kapsamda alınması gerekli tedbirlere Bölüm IV.2.3’de değinilmiştir.
Bunun dışında Su Kullanım Hakları Raporunun hazırlanması sürecinde, uzmanlar
tarafından arazide yapılan incelemede proje sahasının, DSİ tarafından Fol deresi akiferi
olarak tanımlanmış sahaların dışında olduğu, yeraltı suyu temin edilen sahalarda kalmadığı
tespitlenmiştir. Yine proje sahasında izinli-izinsiz açılmış işletilen derin kuyu, keson kuyu
varlığı tespit edilmemiştir.
352
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Projenin uygulanması ile ilgili akarsu ile civar jeolojik birimlerin su seviyeleri
arasındaki yük gradyanında önemli değişim olması beklenmemektedir.
Türbinlenen sular aynen dereye geri bırakılacaktır. Bu nedenle mevcut yüzey suyuna
da bir etkisi söz konusu değildir. Regülatör ile HES arasındaki dere yatağına canlı hayatın
devamı için gerekli olacak miktarda su ayrı ayrı bırakılacaktır.
İnşaat ve işletme aşamasında oluşacak evsel nitelikli atık sular, sızdırmasız fosseptik
toplanacaktır. Fosseptikte toplanan evsel nitelikli atıksular vidanjör ile çekilip Vakfıkebir
Belediyesi tarafından çekilerek bertaraf edilecektir.
Çamlı Regülatörü ve HES projesinin yapılacağı Fol deresinden alınan yüzey suyu
numunesine Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği Tablo 5’e göre (radyoaktivite
değerleri hariç) analizler yapılmıştır. Analiz sonuçları ve değerlendirmelere Bölüm
IV.2.17’de yer verilmiş olup, analiz raporu ise ÇED Raporu ekinde (Bkz. EK-18)
sunulmuştur. Bunun dışında yüzey suyunun inşaat aşamasında kalitesini izlemek ve gerekli
kontrollerin yapılmasına referans oluşturması amacıyla inşaat öncesinde, memba ve
mansap dikkate alınarak, 30.11.2012 tarih ve 28483 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi Yönetmeliği Tablo 5’e göre (tüm
parametreler dahil olmak üzere, radyoaktivite değerleri hariç) bir defaya mahsus çevre
iznine esas su kalitesi ölçümleri yapılacaktır.
Ayrıca 167 sayılı Yeraltı Suları Hakkında Kanun, Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve
Bozulmaya Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik ile Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği
kapsamında Fol deresine hiçbir şekilde katı ve sıvı atık boşaltılmayacak, dere yataklarına
kesinlikle malzeme dökülmeyecek ve yatak kesiti daraltılmayacaktır.
Proje kapsamında oluşacak atık yağlar ve tehlikeli atıklar, ilgili Yönetmeliklere uygun
olarak şantiye alanı içerisinde, lisanslı kuruluşlara teslim edilinceye kadar geçici olarak
depolanacaktır. Geçici depolama için gerekli sızdırmazlık önlemleri alınacaktır. Atık yağ ve
tehlikeli atıkların dere yatağına ve yeraltı sularına karışmasına olanak verilmeyecektir.
Ayrıca 26.11.2005 tarih ve 26005 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe
giren ve 30.03.2010 tarih ve 27537 sayı ile değişiklik yapılan “Tehlikeli Maddelerin Su ve
Çevresinde Neden Olduğu Kirliliğin Kontrolü Yönetmeliği” ile 08.06.2010 tarih ve 27605
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 11.07.2013 tarih ve 28704 sayı ile
değişiklik yapılan “Toprak Kirliliğinin Kontrolü ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair
Yönetmelik” hükümlerine uyulacaktır.
V.2.8. Orman alanlarına olabilecek etki ve bu etkilere karşı alınacak tedbirlerin
tanımlanması,
Proje alanına ait meşcere haritası rapor ekinde (Bkz. EK-4) verilmiştir. Meşcere
haritasına göre proje alanı, ziraat ve orman (Gürgen, Kızılağaç, Ladin, Kayın) alanları
üzerinde kalmaktadır. Meşcere haritasına göre proje ünitelerinin arazi kullanım durumları
ise Tablo 5’de verilmiştir.
Orman alanlarında kamulaştırma söz konusu olmadığından, ormanlık alanlar için
6831 sayılı Orman Kanunu’nun 16 ve 17’nci maddeleri gereğince izin alınacak olup, izin iş
ve işlemleri Orman Genel Müdürlüğü’nün ilgili talimatları doğrultusunda yürütülecektir.
353
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Orman Yüksek Mühendisi Mustafa Yaşar İNAN tarafından yapılan çalışmalar
sonucunda proje alanının girdiği Orman İşletme Şeflikleri, meşcere tipleri Bölüm IV.2.8’de
verilmiş olup, kesilecek ağaç türleri ve miktarları ise V.1.15’de verilmiştir.
Proje alanı ve çevresinde Tohum Meşceresi, Tohum Bahçesi ve Gen Koruma Ormanı
yoktur.
Olası orman yangınları için gerekli teçhizat bulundurulacaktır. Çıkarılması gereken
ağaçlar dalları budandıktan sonra kesilecektir (Dalları kesilmeyecek ağaçlara zarar
vermemek için). Kesim yapılacak sahada eğim durumuna gerekli şevler açılacaktır.
Çalışmalar sırasında toprak akmalarını önlemek ve buradan kaynaklanacak devrikleri
önlemek için gerekli tedbirler alınacaktır. İnşaat işlemleri sırasında yapılacak kazı,
doldurma, boşaltma ve taşıma işlemlerinden kaynaklanacak toz emisyonunu minimuma
indirmek için tedbirler alınacaktır. İnşaat alanında kullanılacak yollar özellikle sıcak ve
rüzgarlı havalarda sürekli arazöz ile sulanarak nemlendirilecektir. Böylece nakliye sırasında
oluşacak toz emisyonu minimuma indirilecektir. İnşaat aşaması süresince Sanayi Kaynaklı
Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği hükümlerine uyulacaktır.
Özellikle ormanlık alanlar yangına hassas bölge olması nedeniyle, inşaat ve işletme
aşamasında, özellikle kurak mevsimlerde şantiye alanı/proje alanı dışında ateş
yakılmayacak ve yapılacak çalışmalarda yangın çıkmaması için gerekli tedbirler alınacaktır.
Bununla beraber yangın çıkmaması ile ilgili tedbirlerin yanı sıra, muhtemel
yangınların en kısa sürede söndürülmesi amacıyla gerekli tedbirler alınacaktır.
Olası bir yangına karşı çalışma alanında gerekli yerlere yangın söndürücü alet ve
ekipman konulacaktır. İşletme aşamasında santral binasında 1 adet su deposu halihazırda
bekletilecektir.
Proje kapsamında yangın olasılığına karşı alınacak önlemler ayrıca Bölüm VIII.1’de
verilmiştir.
İşletme aşamasında orman alanlarına olumsuz bir etki söz konusu olmayacaktır.
Olası orman yangınları için gerekli teçhizat bulundurulacaktır.
Proje alanı, Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü’ne bağlı Trabzon Orman İşletme
Müdürlüğü’nün, Tonya Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde kalmaktadır. Söz konusu
proje kapsamında Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü’ne ÇED süreci içerisinde 2 kez
müracaat yapılmıştır. İlk müracaat, ÇED Başvuru Dosyasının Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı’na sunulduğu dönemde yapılmış olup, bu aşamada projeye konu üniteler ile
birlikte toplam 9 adet kazı fazlası malzeme alanı ve 2 adet şantiye alanının da
değerlendirilmesi talep edilmiştir. Müracaat konumuza ilişkin yapılan ilk değerlendirme
sonucunda; Fol deresinin kuruyacağı, inceleme alanlarının heyelan bölgesinde bulunduğu,
ormanlık alanlara denk gelen kesimlerde halkın projeye karşı çıktığı ve bu durumun
ormancılık faaliyetlerini etkileyebileceği konularına bahisle projeye uygunluk verilmemiştir.
Akabinde çevrede yapılan arazi çalışmaları ve jeolojik çalışmalar sonrasında; kazı fazlası
malzeme alanları 9 adetten 3 adete indirilmiş ve şantiye alanı 1’e indirilmiştir. Halkın
Katılımı Toplantısı öncesinde yapılan saha çalışmaları sonrasında konunun tekrar
değerlendirilmesi amacıyla Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü’ne müracaat yeniden
yapılmıştır.
354
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Yapılan müracaata ilişkin gelen görüş yazısında ise santral binası, cebri borunun
büyük kısmı, yükleme havuzu, tünel 2’nin çıkışı, yaklaşım tüneli giriş ünitelerinin ormanlık
alana denk gelmesi sebebiyle, bu sahalara ileride orman izni verilmesi halinde halkın
şiddetle karşı çıkmasının ve ormancılık faaliyetlerinin olumsuz etkileneceği sebeplerinden,
ayrıca yükleme havuzu, cebri boru ve santral binasının planlanmış şekliyle yapılması
halinde heyelan olasılığı gerekçeleri ile uygun görüş verilmediği belirtilmiştir.
Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü’nün yukarıda bahsi geçen çekincelerinden ötürü,
ÇED sürecinde aşağıda bahsedilen çalışmalar yürütülmüştür.
Orman Bölge Müdürlüğü görüşünde bahsi geçen Fol deresine bırakılacak su miktarı
konusunda akademik çalışmalar yapılmıştır. Bu kapsamda ekolojik ihtiyaç debisinin
belirlenmesi amacıyla; Hacettepe ve Van Yüzüncüyıl Üniversitesi Öğretim Görevlileri
tarafından Hidroelektrik Santral Projeleri ve Diğer Hidrolik Faaliyet Talepleri İçin
Değerlendirme Raporu hazırlanmış ve Orman ve Su İşleri Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli
Parklar Genel Müdürlüğü’nün onayı (Bkz. EK-13 ve EK-27) alınmıştır. Bunun dışında Ziraat
Yüksek Mühendisi tarafından hazırlanan ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Trabzon 22.
Bölge Müdürlüğü tarafından onaylanan “Su Kullanım Hakları Planlama Raporu”
hazırlanarak tarımsal sulama, içme ve kullanma suyu miktarları ve diğer kullanım
hakları(Bkz. EK-14 ve EK-27) belirlenmiştir.
Tüm bu tespitleri yapılan su miktarlarının Fol deresi kaynağını ve yaşayan canlı
popülasyonunu tehlikeye düşürmemek ve çevre halkın ihtiyaçları kapsamında dereden
sağladıkları ihtiyaçlarını korumak üzere bırakılması sağlanacaktır.
Diğer taraftan; ÇED sürecine ilişkin gerçekleştirilen halkın katılımı toplantısına halkın
katılmak istememesi ve sınırlı sayıda katılımcının toplantıya iştirak etmiş olması nedeniyle
yöre sakinleri proje hakkında bilgilendirilememiştir. Dolayısıyla, söz konusu proje halkın
gözünde, mahkeme kararı ile iptal edilen projenin aynısı olduğu izlenimini yaratmış ve eski
formulasyonun tekrar hayata geçirildiği düşünülmüştür. Ancak eski formulasyonda
heyelanlık bölgeden geçen iletim hattı, heyelanlık bölgeden tamamen alınmış ve proje akışı
dere sağ sahiline alınarak yeniden tasarlanmıştır. Bu konuda da revize fizibilite çalışmaları
yapılmış ve DSİ Genel Müdürlüğü olur görüşleri alınarak fizibilite (Bkz. EK-11)
onaylatılmıştır.
Ayrıca heyelan konusunda proje ünitelerini kapsayan ve sondaj çalışmaları ile
desteklenen Mühendislik Jeoloji Raporu hazırlanmış ve ünitelerin yer alacağı alanlarda
heyelan riskinin bulunmadığı belirlenmiştir. Ayrıca MTA’dan alınan heyelan haritası
üzerinde de ilgili değerlendirmeler yapılmış ve risk oluşturacak bir problem olmayacağı
ortaya konulmuştur. Hazırlanan Mühendislik Jeoloji Raporu da Jeoloji Mühendisleri
Odası’na onaylattırılarak uygunlukları (Bkz. EK-16) alınmıştır.
Doğanın tahrip olmaması adına Peyzaj Onarım Planı raporu hazırlanmış ve Doğa
Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün onayı (Bkz. EK-15 ve EK-27) alınmıştır. Bu
kapsamda bölgede mesire yeri yapılması adına düzenleme ve çalışmalar da hazırlanmıştır.
Yine proje alanı ve çevresinde akademisyenler tarafından sosyal çalışmalar
yürütülmüş, halkın istek ve beklentileri, geçim durumları ve yaşam döngüleri ve alınacak
önlemler belirlenmiştir.
Yukarıda bahsi geçen konular ise ÇED Raporu içerisinde ilgili format başlıkları altında
detaylı olarak irdelenmiştir.
355
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Projenin tüm aşamalarında söz konusu raporda belirtilen hususlara hassasiyet
gösterilecektir.
Dolayısıyla halk-orman münasebetlerinin etkilenmemesi amacıyla yatırımcı
tarafından gerekli çalışmalar yerine getirilmeye çalışılacaktır. Söz konusu proje doğaya ve
ormanlık sahalara en az zararı vererek yürütülecektir. Bu süreçte toplumun proje hakkında
bilinçlendirilmesi de sağlanacaktır. Gerektiğinde ormanlık faaliyetler gösterilen alanların
etkilenmemesi amacıyla koruma sistemi oluşturulacaktır.
Yatırımı planlanan projenin ÇED sürecine takiben; orman sınırlarının tespitine ilişkin
kadastro çalışmaları 6831 sayılı Orman Kanunu ve 3402 sayılı Kadastro Kanunu
hükümlerine göre yapılacaktır. Orman alanı üzerinde 6831 Sayılı Orman Kanununun
16,17,18,115 nci maddelerine göre verilecek muvafakat, izin ve irtifak haklarının
uygulanması, usul ve esasların belirlenmesi Orman Genel Müdürlüğünce yapılmaktadır. Bu
kapsamda gerekli izinlerin alınması sağlanacaktır.
V.2.9. Proje ünitelerinin işletilmesi sırasında oluşacak gürültünün kaynakları ve
kontrolü için alınacak önlemler,
Hidroelektrik santraller çevresel açıdan genelde gürültülü faaliyetler olarak
görülmemekle birlikte, bu santrallerin mevcut gürültü potansiyelleri değerlendirilerek,
azaltılması yönündeki görüşler proje ve işletme aşamasında değerlendirilmektedir.
Bu bağlamda, işletme aşamasında hidroelektrik santralde gürültü kaynakları çok
çeşitli olabilir. Bunlar ağırlıklı olarak hidroelektrik üniteden ve kullanılması durumunda
hızlandırıcılardan gelir. Projede 2 adet yatay eksenli pelton türbin kullanılması
planlanmaktadır. Türbin karakteristikleri incelendiğinde; kurulu gücün toplamda 8,04
MWm/7,72 MWe olması, her bir türbinin yatay eksende çalışabilecek şekilde
tasarlanmışlardır.
Çamlı Regülatörü ve HES’nin işletilmesiyle türbinlerin ve jeneratörlerin çalışması
sırasında gürültü oluşacaktır. Ancak bu ekipmanlar HES binası içerisinde, kapalı ortamda
bulunacağı için çevresel gürültü yaratmayacaktır.
Türbinlerin inşa edileceği santral binası ve tasarımı (yapısal özellikleri, geometrisi,
gürültü kaynaklarının yerleşimleri, kullanılan malzemeler vb.) dikkate alındığında bu
seviyelerdeki gürültünün dışarıdan algılanabilmesi mümkün görülmemektedir.
Proje kapsamında 04.06.2010 tarih ve 27601 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak
yürürlüğe giren “Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği” Madde-8
c bendi doğrultusunda; işyeri açma ve çalışma ruhsatı safhasında ve/veya yapılacak
denetimlerde yetkili idarenin talebi doğrultusunda Çevresel Gürültü Seviyesi Değerlendirme
Raporu hazırlanacaktır.
V.2.10. Projenin işletilmesi sırasında çalışacak personelin ve bu personele
bağlı nüfusun konut ve diğer sosyal/teknik altyapı ihtiyaçlarının nerelerde, nasıl
temin edileceği,
Proje kapsamında işletme aşamasında 10 kişi çalışacak olup, personelin her türlü
teknik ve sosyal altyapı ihtiyaçları HES binasından sağlanacaktır. Burada soyunma yeri,
duş, tuvalet, lavabo, ardiye, idari ve teknik büro yer alacaktır. Personelin yemek ihtiyacı
dışarıdan karşılanacaktır ve mutfak kurulmayacaktır.
356
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Çalışacak personel için lojman vb. yapılmayacak ve personel yakın yerleşimlerde
kendi evlerinde kalacaktır.
V.2.11. İdari ve sosyal ünitelerde içme ve kullanma amaçlı suların kullanımı
sonrasında oluşacak atık suların arıtılması için uygulanacak arıtma tesisi
karakteristiği prosesinin detaylandırılması ve arıtılan atık suların hangi alıcı
ortamlara, ne miktarlarda, nasıl verileceği,
Yatırımı planlanan projenin inşaat ve işletme aşamalarında kullanılacak su
miktarlarına, su temin alanlarına, atıksu miktar ve bertaraf yöntemlerine Bölüm V.1.17’de
yer verilmiştir.
Proje kapsamında atıksu arıtma tesisi yapımı öngörülmemiştir. İnşaat ve işletme
aşamalarında oluşacak atıksular için sızdırmaz fosseptik planlanmıştır. Sızdırmaz
fosseptikte toplanacak atıksular, Vakfıkebir Belediyesi tarafından çekilerek bertaraf
edilecektir.
Gerek inşaat, gerekse işletme aşamalarında “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği”ne ve
1380 sayılı Su Ürünleri Kanununa ve bu kanuna bağlı çıkartılan, Su Ürünleri
Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine uyulacaktır.
V.2.12. İdari ve sosyal tesislerden oluşacak katı atık miktar ve özellikleri, bu
atıkların nerelere ve nasıl taşınacakları veya hangi amaçlar için ve ne şekilde
değerlendirileceği,
İşletme aşamasında herhangi bir kazı-dolgu işlemi yapılmayacaktır. Bu nedenle
hafriyat atığı oluşumu da söz konusu olmayacaktır.
İşletme aşamasında oluşacak katı atıklar, çalışacak personelin günlük ihtiyaçları
sonucunda ortaya çıkacak evsel nitelikli katı atıklar ile işletmede oluşacak kağıt, plastik,
metal, cam vb. geri kazanımı mümkün olan atıklardır.
İşletme Aşamasında;
Çalışacak kişi sayısı
:
10 kişi
Kişi başına günlük oluşacak katı atık
:
1,14 kg/gün*
Günlük oluşacak toplam katı atık
:
11,4 kg/gün
*www.tüik.gov.tr-Belediye Katı Atık İstatistikleri, 2010
Evsel nitelikli katı atıklar, Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği”ne uygun olarak
torbalarında biriktirilecek ve en yakındaki çöp konteynırlarına (Belediyelerin hizmet verdiği
yerleşim yerlerindeki) bırakılarak bertaraf edilecektir. Ayrıca Ambalaj atıkları hususunda
Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ilgili hükümlerine uyulacaktır. Bu atıkların boya,
vb. inşaat malzemesi ile kontamine olması durumunda “Tehlikeli Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği’ne göre bertarafı sağlanacaktır.
Geri kazanımı mümkün olan atıklar ise ayrı kaplarda biriktirilerek, bu atıkları geri
kazanım sağlamak üzere toplayan lisanslı kuruluşlara verilecektir.
357
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. V.2.13. Projenin işletilmesi aşamasındaki faaliyetlerden insan sağlığı ve çevre
açısından riskli ve tehlikeli olanlar,
Projenin işletme aşamasında, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili tüm mevzuat hükümleri
yerine getirilecek ve olası tüm kaza ve risklerin mümkün olan en alt düzeye indirilmesi için
gerekli önlemler alınacaktır. İşletme aşamasında çalışan personele işe girişlerinde
oryantasyon, Temel İş Sağlığı ve Güvenliği ile Çevre Bilinçlendirme eğitimleri verilecektir.
Bunun dışında; işletme aşamasında da insan sağlığı ve çevre için riskli ve tehlikeli
olabilecek hususların önlemini almak üzere Bölüm V.1.21’de bahsi geçen Kanun ve
Yönetmelik hükümleri gereği alınacak önlemlere uyulacaktır.
Jeneratörlerde Oluşacak Yangın Riskine Karşı Koruma Tedbirleri;
Jeneratör bina ve tesislerden ayrı bir bölümde bağımsız olarak kenarları seddeli
beton zemin üzerine konulacak, atmosferik koşullardan etkilenmemesi için üzeri sundurma
ile kapatılacak ve etrafı tel kafes ile çevrilecek, kapısı kilitli tutulacaktır. Jeneratörün
bakımından ve çalıştırmasından sorumlu eğitimli ve belgeli bir personel görevlendirilecektir.
Jeneratörlere yağ-yakıt ihmali sırasında taşma tavaları kullanılacak yağ ve yakıtın yere
dökülmesi önlenecektir. Dökülmesi durumunda çevre kilitli kullanılarak temizlik yapılacaktır.
Jeneratörün bulunduğu ortamda kolay tutuşabilir malzemeler konulmayacak, yanına yeteri
kadar yangın söndürme tüpü konulacaktır. Yer değişikliği ve arıza yapmaması halinde yılda
bir defa makine mühendisleri odasından periyodik testleri yapılarak periyodik test raporu
alınacak ve dosyasında saklanacaktır. Aynı şekilde topraklama testi de yapılarak
topraklama test raporu alınacaktır. Egzoz borusu kişilerin zarar görmeyeceği şekilde
uzatılacak ve egzoz gazından kişilerin etkilenmesi önlenecektir. Jeneratör binasına
çalıştırma talimatı ve yangın söndürme talimatı asılacaktır.
Santral Binasının Su Akar Kotunun Altında İnşa Edilmesinden Dolayı Alınması
Planlanan Koruma Tedbirleri;
Çamlı HES su taban kotunun altında kalacak şekilde dizayn edildiği için, santral
binasının inşası tamamlandığında su için yalıtım ve drenaj sistemleri yapılacaktır.
V.2.14. Proje alanında peyzaj öğeleri yaratmak veya diğer amaçlarla yapılacak
saha düzenlemeleri,
Proje kapsamında peyzaj amaçlı olarak, HES binasının olduğu yerlere ve şantiye
alanı çevresine doğal yapıya uygun bitkiler ve ağaçlar dikilecek, bazı bölümler
çimlendirilecektir.
Bunun dışında Çamlı Regülatörü ve HES projesinin inşaat süreci tamamlandıktan
sonra regülatör alanı çevresine, regülatör alanına yaklaşık 138 m. mesafede bulunan
Canikdere şelalesi çevresi de dahil olmak üzere mesire alanı yapılması sağlanacaktır. Bu
kapsamda projenin boyutları ve önerilen peyzaj planı, hazırlanan Peyzaj Onarım Planı
raporunda irdelenmiştir. Söz konusu rapora Doğa Koruma Milli Parklar Genel
Müdürlüğünden onay (Bkz. Ek-18) alınmıştır.
V.2.15. Diğer özellikler.
Bu bölümde anlatılacak başka bir özellik bulunmamaktadır.
358
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
V.3. Projenin Sosyo-Ekonomik Çevre Üzerine Etkileri
V.3.1. Proje ile gerçekleşmesi beklenen gelir artışları; yaratılacak istihdam
imkanları, nüfus hareketleri, göçler, eğitim, sağlık, kültür, diğer sosyal ve teknik
altyapı hizmetleri ve bu hizmetlerden yararlanılma durumlarında değişiklikler vb.
(Projenin yapımı dolayısıyla etkilenecek yöre halkı ile görüşmeler yapılarak
sosyolojik etkinin ortaya konulması)
Projenin ekonomik yapıya etkisi iki türlü olacaktır. İlk etki bölgeseldir. Tesisin yapım
aşamasında bölge halkına iş imkanı sağlanacaktır. Bu imkan bölge halkının gelirini
arttıracak, bir süreliğine de olsa göçü önleyecektir. Ekonomik yapıdaki olumlu etki dolaylı
olarak sosyal hayatı da etkileyecektir. İkinci etki ise ulusaldır. Tesis enerji ihtiyacı açığının
karşılanması ve üretim fazlasının ulusal sisteme bağlanması konuları ile Türkiye
ekonomisine katkı sağlayacaktır.
İnşaat aşaması;
Projenin inşaatı sırasında yaklaşık 45 kişiye istihdam sağlanacaktır. Her kişinin
evinde 4 kişiye baktığı düşünüldüğünde 180 kişinin bu proje ile 24 ay geçinmesi
sağlanacaktır.
Çalışacak olan personelin teknik ve sosyal altyapı ihtiyaçları, proje alanının yerleşim
yerlerine yakın olması nedeniyle yerleşim yerlerinden karşılanması planlanmaktadır. Duş,
tuvalet, lavabo ihtiyaçları için, regülatör alanı mevkiinde inşaat döneminde geçici olarak
prefabrik şantiye kurulması planlanmaktadır. İnşaat süresince tüm şantiye gereksinimleri
yerel imkanlarla karşılanacak ve bu da yöredeki gıda, giyim, yakacak, yerel ulaşım ve
hizmet sektörleri ile genel ticari yaşamı hareketlendirecektir.
Ayrıca inşaat aşamasında gerektiğinde proje alanı ve nakliye yolları iyileştirilecek,
ayrıca yeni ulaşım yolu da yapılacaktır.
İşletme aşaması;
İşletme aşamasında 10 kişi çalışacaktır. Vasıfsız elemanlar bölgeden temin
edilecektir. İşletme aşamasında görev yapması düşünülen personel devamlı istihdam
edilmiş olacaktır.
Diğer taraftan proje amacı gereği üretilecek enerji, elektrik üretiminde kullanılacağı
için kamu yararı söz konusu olacaktır.
Projenin bölgede yeni istihdam olanaklarını yaratması ile ekonomik yarar sağlayacağı
öngörülürken, aynı zamanda bu durum köyden kente göçün engellemesini de
destekleyecektir.
Projenin yapımı dolayısıyla etkilenecek yöre halkı ile projenin sosyal etkilerinin
irdelenmesi sürecinde görüşmeler yapılmıştır. Proje etki alanı ve çevresinde yer alan yöre
halkı ile yapılan görüşme ve değerlendirmeler sonrasında Hacettepe Üniversitesi’nden
Prof. Dr. Suavi AYDIN tarafından Sosyal Etki Değerlendirme Raporu (Bkz. Bölüm IV.3.6)
hazırlanmıştır. Bu raporun hazırlanmasına katkı sağlayan paydaşlar ise aşağıda verilmiştir:
 Trabzon Valiliği,
 Trabzon İl Özel İdaresi,
 Trabzon Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü,
359
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 













ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Trabzon İl Orman ve Su İşleri İl Müdürlüğü,
DSİ 22. Bölge Müdürlüğü,
Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü,
Trabzon Orman İşletme Müdürlüğü,
Trabzon Ticaret ve Sanayi Odası,
Tonya Kaymakamlığı,
Tonya Belediye Başkanlığı,
Tonya Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Başkanlığı,
Tonyalılar Kültür Dayanışma ve Kalkınma Derneği,
Tonya’ya Hizmet Derneği,
Karaağaçlı Köyü Muhtarlığı ve ihtiyar heyeti,
Çamlı Köyü Muhtarlığı ve ihtiyar heyeti,
Melikşah Köyü Muhtarlığı ve ihtiyar heyeti,
Kaleönü Mahallesi Muhtarlığı ve ihtiyar heyeti.
V.3.2. Çevresel fayda-maliyet analizi.
Yapılması planlanan faaliyet enerji üretim amaçlı olup, bölgedeki ihtiyacı karşılamak
için gerçekleştirilecek olan önemli bir projedir.
Hızlı bir şekilde sanayileşen ve buna bağlı olarak enerji ihtiyacı da hızlı artan
ülkemizde hidroelektrik enerji potansiyelinin olabildiğince kullanılması gerekmektedir.
Projenin inşaat aşamasında çevreye verilecek zararlar geçici olup, gerekli önlemler
alınacak ve projenin tamamlanması ile bu etkiler sona erecektir. Bu kapsamda yatırımcı
firma; çevre kirliliğini önlemek için ihtiyaç duyulan yatırımları yapacak ve Katı Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği, Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği, Çevresel
Gürültünün Kontrolü ve Yönetimi Yönetmeliği ve Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği’nde verilen
sınır değerlere ve kurallara uymakla yükümlü olacaktır. Gerekli kurum ve kuruluşlarla
yazışmalar yapılarak gereken izinler alınacaktır.
Projenin işletme aşaması ile proje alanında peyzaj ve rekreasyon alanları
oluşturulacak ve ayrıca çevreye olumsuz bir etkisi yaratılmaması amacıyla deredeki doğal
hayatın idamesine yönelik olarak Çamlı Regülatöründen sonra çevresel akış miktarı (can
suyu) bırakılacaktır. Bunun dışında can suyu miktarından ayrı olarak Su Kullanım Hakları
raporunda hesaplanan su miktarlarının mutlaka dereye bırakılması sağlanacaktır.
Projenin uygulanması esnasında bölgede bir iş imkânı ortaya çıkacak ve ekonomide
bir canlanma sağlanacaktır.
Proje uygulamaları esnasında yapılacak olan yollar ve çevre düzenlemesi ile ulaşım
imkânları da çevre halkının yararlanmasına açılacaktır.
Sonuç olarak yapılması planlanan faaliyetin fiziksel, biyolojik ve sosyal çevreye
olumsuz yönde bir etkisi olmayacak ve proje yörenin ekonomik ve sosyal yapısına büyük
ölçüde canlılık getirecektir.
360
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Projenin Çevresel Faydaları;
 Ülke ekonomisi ve enerji pazarının yanı sıra Türkiye’nin ürettiği “Yeşil Enerji”
miktarına yapılacak olan katkı,
 Bağlantı yolunun yapılması ve gerektiğinde yol ve köprülerde iyileştirme
çalışmalarının sağlanması,
 Yerel iş imkanları sağlanması (inşaat aşamasında yaklaşık 45, işletme
aşamasında ise 10 kişi çalışacaktır) ve
 Dolaylı istihdam ve yerel iş imkanlarını içeren faydalar (Yöredeki gıda, giyim,
ulaşım ve diğer hizmet sektörlerinde canlanma).
Başlıca Maliyetler;
 Proje maliyetleri (Regülatör, iletim tüneli, iletim hattı, yükleme havuzu, cebri boru,
santral ve diğer teknik donanımın yapılması ile ilgili maliyetler),
 Ulaşım yolunun yapılması ile ilgili maliyetler,
 Çalışacak personel ve iş makinelerinin maliyetleri ve
 Kamulaştırma.
Proje için yapılan çevresel fayda-maliyet analizi aşağıdaki tabloda verilmiştir.
Tablo 140:Çevresel Fayda-Maliyet Analizi
Sıra
No
İnşaat
öncesi
1
2
-
İnşaat
aşaması
İşletme
Aşaması
+
+
+
3
-
+
4
+
+
5
+
+
6
+
+
7
-
Açıklama
Çalışanların yöre halkından seçilmesine özen gösterilecektir.
Gerek yöreden temin edilen personele istihdam yaratılması,
gerekse şehir dışından gelen personelin ihtiyaçlarının yöreden
karşılanması dolayısıyla yerel ekonomiye de katkı sağlanacaktır.
İnşaat sırasında inşaat malzemeleri alımı, araç ve iş makinesi
kiralanması ile bunların servis hizmetleri yöreden sağlanacak ve bu
yönden de yerel ekonomiye katkı sağlanmış olacaktır.
İnşaat alanında tabii bitki örtüsü ortadan kalkacak, ancak yeni bir
ekolojik yaşam ortaya çıkacaktır.
Yatırımlarda alınan çevresel tedbirler ve uygulamalar daha sonra
yapılacak yatırımlar için örnek teşkil edecektir. (Yerel otoriteler,
müteahhit ve taşeronlar, çalışanlar için öğretici bir deneyim
olacaktır.)
Evsel atık suların vidanjör hizmeti ile bertarafı sağlanacağı için
çevresel sorun olmayacaktır. Süreç içerisinde Tonya Belediyesi ile
mutabık kalınması halinde alt yapı sisteminin de kullanılabilmesi
sağlanabilecektir.
Evsel katı atıkların alınması konusunda, Belediye’nin şehir içinde
imkan sağladığı çöp konteynırları kullanılacaktır. Söz konusu
atıklar dere yatağı, yol vb. yerlere kesinlikle atılmayacaktır.
+
HES’in işletmeye geçmesi ile birlikte elektrik üretilecektir.
8
+
+
İnşaat aşamasında kullanılacak ulaşım yollarının sürekli bakımları
yapılacak ve rehabilite edilecektir. Böylece yöre halkı da bu
durumdan yararlanmış olacaktır.
10
-
+
Çamlı Regülatörü yalnızca enerji amaçlı olup, sulama faydası ya da
taşkın koruma amacı bulunmamaktadır.
Tablodaki sembollerin açıklaması :
+
: Çevresel fayda sağlanacak
-
: Çevresel fayda sağlanmayacak
361
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
V.3.3. Projenin
gerçekleşmesine
bağlı
olarak
sosyal
etkilerin
değerlendirilmesi. (Proje Alanı ve Etki Alanındaki tarım, hayvancılık, balıkçılık,
arıcılık vb. faaliyetlere etkileri, projenin inşası ve işletmesi aşamasında çalışacak
insanlar ile yerel halk ilişkileri, bunların insan yaşamı üzerine etkileri ve
Sosyo-Ekonomik Açıdan Analizi, uygulamaya geçirilecek sosyal sorumluluk
projeleri)
Tonya ilçe toprakları, akarsularla parçalanmış dağlık alanlardan meydana gelmiştir.
İlçede kızılağaç, kayın, gürgen ve ladin ağaçlarıyla kaplı dağların yüksek kısımlarında
hayvancılık ve sayfiye yönünden önemli yaylalar bulunmaktadır. Önemli akarsuları Fol
deresi ve Kale deresi olup denize kıyısı olmayan ilçelerden biridir.
İlçe ekonomisi hayvancılığa dayanmaktadır ve ilçede tarıma elverişli düzlük yoktur.
Süt üretimi gayesiyle daha çok büyükbaş hayvan yetiştirilmektedir.
Projenin gerçekleştirilmesine bağlı olarak sosyal etkilerin değerlendirilmesi amacıyla;
Hacettepe Üniversitesi’nden Prof. Dr. Suavi AYDIN tarafından, 2012 yılı Mayıs ayı
içerisinde bölgede sosyal çalışma yapılmış ve projenin yöre halkı üzerindeki olası etkileri
değerlendirilmiştir. Söz konusu rapor ve etki değerlendirmesi Bölüm IV.3.6’da verilmiştir.
Etki altındaki Tonya ilçe merkezi ve Tonya ilçesine bağlı Kaleönü Mahallesi ile
Karaağaçlı ve Melikşah köyleri sosyal açıdan analiz edilerek projeden dolayı etkilenme
durumları tespitlenmiştir. Bu tespitler neticesinde olası olumsuzlukları önlemek ve projenin
avantaj sağlayabilmesi amacıyla etki azaltıcı tedbirler geliştirilmiştir. Buna bağlı olarak
bölge yaşamına uygun izleme prosedürleri oluşturularak detaylandırılmıştır.
Bu bağlamda gerçekleştirilmiş sosyal çalışma dikkate alınarak; yatırımcı firma
tarafından halkın yaşam ve geçim koşulları iyileştirilecek veya zarara sokmayacak
çalışmaların yapılması sağlanacaktır.
Diğer taraftan; Su Kullanım Hakları Raporu’nun hazırlık sürecinde de bölgedeki halk
ile görüşmeler yapılmış bölgenin yöre geçim kaynakları ve uygulama faaliyetleri (Bkz.
EK-14) irdelenmiştir.
362
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
BÖLÜM VI: İŞLETME PROJE KAPANDIKTAN SONRA OLABİLECEK VE SÜREN
ETKİLER VE BU ETKİLERE KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER
VI.1. Arazi ıslahı ve reklamasyon çalışmaları,
İnşaat alanında yapılacak kazılardan ve tünel kazısından çıkacak uygun malzeme
inşaat işlerinde ve beton agregası olarak kullanılacaktır. Kullanılmayan kazı fazlası
malzeme için proje alanı içerisinde kazı fazlası malzeme alanı belirlenmiştir. Kazı fazlası
malzeme alanı için gerekli izinler alınmış olup, söz konusu alan, rapor ekinde verilen harita
üzerinde (Bkz. Ek-1) gösterilmiştir.
Arazide tespiti yapılmış olan depo alanı için; yüzey sularına karşı önlem alınması,
dere yataklarına hafriyat dökülmemesi, akmalara karşı ve çevreye zarar vermesini önlemek
için topuk vb. gerekli önlemlerin alınması, şev stabiliteleri sağlanacak olup, söz konusu
sahalarda yapılacak faaliyetler sırasında ve sonrasında yeraltı suları ve derelerin
kirletilmemesine dikkat edilecektir. Ayrıca “Yeraltı Sularının Kirlenmeye ve Bozulmaya
Karşı Korunması Hakkındaki Yönetmeliğin” ve “Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği”nin ilgili
maddelerine uyulması sağlanacaktır.
Projenin inşaat sürecinde yüzeyden sıyrılacak bitkisel toprak ise, kazı fazlası
malzemeden ayrı olarak belirlenmiş saha üzerinde “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı
Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği”ne uygun olarak depolanacak ve inşaat sona erdikten
sonra alanın rehabilite çalışmalarında peyzaj amaçlı kullanılacaktır.
Peyzaj çalışmalarında kullanılmak istenen bitkisel toprak şu yönteme göre
depolanacaktır.
Kazı işlemleri sırasında bitkisel toprağın alt topraktan ayrı olarak toplanması
sağlanacak olup, bitkisel toprağın depolanacağı yerin % 5’ten fazla eğimli olmamasına
dikkate edilecektir.
Depolanan toprağın hemen kullanılmayıp uzun süre saklanmasının gerektiği
durumlarda, bitkisel toprak depolarının üzeri erozyona, kurumaya ve yabani ot sarmasına
karşı korunacak ve toprağın canlılığını sürdürmesi amacıyla çim, çayır-mera bitkisi vb. bitki
örtüsü ile kaplanacaktır.
Çamlı Regülatörü ve HES Projesi için Peyzaj Onarım Raporu (Bkz. EK-12)
hazırlanmıştır. Peyzaj onarımının amacı; inşaat sonrasında bozulan peyzajın ve habitat
alanlarının eski haline kavuşturulması ve/veya iyileştirilmesidir. Projenin peyzaj onarım
hedeflerine ulaşılabilmesi amacıyla uygulanması gereken müdahale biçimleri peyzaj
onarım raporunda ortaya konulmuştur. Buna göre alanda yapılacak müdahaleler; kıyı
düzenlemesi, toprak yönetimi (rehabilitasyon), erozyon kontrolü, görüntü perdelemesi,
geçici tesis alanlarında peyzaj onarımı, akarsu ve vadi iyileştirmeleri olarak altı grupta
toplanabilecektir. Bu alanlara nasıl müdahale edileceği bitkisel ve yapısal boyutlarıyla söz
konusu raporda irdelenmiştir.
Çamlı Regülatörü ve HES projesinin, Heda Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından inşa
edilerek lisans süresince işletilmesi planlanmaktadır.
Yapılması planlanan projenin ömrü 50 yıl olarak öngörülmüş olup, elektromekanik
teçhizat için ise; tesisin işletmeye alınmasına müteakip 35. yılda yenileme yapılacağı kabul
edilmiştir.
363
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Projenin ekonomik ömrü boyunca kullanılabilirliğini sağlamak amacıyla, ekipmanların
düzenli olarak bakımlarının yapılması ve su toplama alanında sediman oluşumunun
engellenmesi gibi tedbirler alınacaktır.
İşletme süresince proje kapsamında herhangi bir ünitenin sökülüp arazi ıslahı
yapılması söz konusu olmayacaktır. Ancak tesisin olası bir nedenle işletmeye kapatılması
söz konusu olursa, proje kapsamındaki binalar sökülecek, kazı fazlası malzeme alanındaki
kazı fazlası malzeme, alan tesviyesinde kullanılacak ve akabinde kazı fazlası alanın
dozerle geçilerek sıkıştırılıp düzleştirilmesi sağlanacaktır. İnşaat sırasında ayrılan bitkisel
toprak araziye serilecek ve alanlar proje öncesindeki kullanım vasfına geri döndürülecek
şekilde rehabilite edilecektir.
Arazi ıslah çalışmaları sırasında yüzey drenajı kontrolü yapılacak olup, suyun
birikmesini önlemek amacıyla uygun yerlere drenaj kuyuları ve hendekler açılacaktır.
Böylece yağmur suyu birikimi kontrol altına alınmış olacaktır.
VI.2. Mevcut su kaynaklarına etkiler,
Regülatör ve HES işletmeye kapatıldığında elektrik üretilmeyecek ve su kaynağına
herhangi bir etki olmayacaktır.
VI.3. Olabilecek hava emisyonları,
Projenin işletme aşamasında emisyon oluşumuna neden olacak herhangi bir işlem
gerçekleştirilmemektedir. Diğer taraftan HES projeleri, sera gazı emisyonu yaratmamakta
ve 25 Nisan 2012 tarih ve 28274 sayı ile Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
“Sera Gazı Emisyonlarının Takibi Hakkında Yönetmeliği” Ek-1 listesinde belirtilen faaliyetler
dışında kalmaktadır.
Bu bağlamda projeye konu faaliyet işletmeye kapatıldıktan sonra da hava
emisyonlarının oluşması gibi bir etki söz konusu olmayacaktır.
364
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. BÖLÜM VII: PROJENİN ALTERNATİFLERİ
(Bu bölümde yer seçimi, teknoloji, alınacak
karşılaştırılması ve tercih sıralaması belirtilecektir.)
önlemler,
alternatiflerin
Enerji Tesisleri İle İlgili Alternatifler
Çamlı Regülatörü ve HES Projesi; Doğu Karadeniz Bölgesinde, Trabzon ili, Tonya
ilçesi sınırları içerisinde, Fol dere üzerinde bulunmaktadır. Proje kapsamında yapımı
önerilen tesisler; bir adet regülatör, iletim tüneli, kapalı iletim kanalı, cebri boru, yükleme
havuzu ve santral binasıdır.
Proje kapsamında, Fol deresinin 739 m talveg kotunda Çamlı Regülatörü, 4.535 m.
uzunluğunda iletim hattı (3.350 m. iletim tüneli-1 + 85 m. iletim kanalı + 1100 m. iletim
tüneli-2), yükleme havuzu, 267 m. uzunluğunda cebri boru ve Fol deresinin 551 m. kotunda
santral binası planlanmaktadır.
Heda Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından yatırımı planlanan Çamlı Regülatörü ve
Hidroelektrik Santrali (HES) projesine yönelik 2009 yılında, 4,992 MWm/4,75 MWe kurulu
güç için hazırlanan Proje Tanıtım Dosyasına verilen “ÇED Gerekli Değildir” kararının, 2011
yılında Trabzon İdare Mahkemesi’nin kararı ile iptal edilmesi sonrasında, tekrar fizibilite
çalışmaları başlatılmış ve projenin boyutları tekrar ele alınmıştır.
Bu kapsamda yeniden değerlendirilen proje formülasyonu için arazide jeolojik,
topoğrafik ve heyelan çalışmaları yapılarak, bölgenin doğal yapısının da bozulmaması için
uygun alternatifler belirlenmiştir. Bu çalışmalar sonrasında, sol sahilde olan iletim hattı sağ
sahile alınmış, kanal ile ilerlenecek iletim hattının tünel ile geçilmesi öngörülmüştür. Daha
önce Tonya ilçesine ait yoğun yerleşim yerlerinden geçen iletim hattının, sağ sahile
alınması ile söz konusu hattın yerleşim yerlerinden uzaklaştırılması sağlanmıştır. Ayrıca
daha evvel yoğun heyelan bölgesinde kalan iletim hattının sağ sahile alınması ile birlikte
heyelan riski olmayan alana geçişi sağlanmıştır. Bu aşamada yapılan değişiklikler
sonucunda ise, kurulu güç ve yılda üretilecek enerji miktarı artmıştır. Bu durumda projenin
kurulu gücü, 4,992 MWm/4,752 MWe’den, 8,04 MWm/7,72 MWe’ye çıkarılmıştır. Ayrıca
projeye ilişkin regülatör yeri, İlçe merkezinde bulunan Canikdere Şelalesi dikkate alınarak
belirlenmiş ve söz konusu regülatör membadan mansaba doğru kuşuçuşu yaklaşık 100 m,
dere boyunca ise yaklaşık 138 metre kaydırılmıştır. Bu kapsamda revize fizibilite raporu
hazırlanılarak, DSİ Genel Müdürlüğü onayına (Bkz. EK-11) sunulmuştur.
Depolama Tesisleri İle İlgili Alternatifler
Fol dere vadisinde topoğrafik, jeolojik ve ekonomik nedenlerden dolayı depolamalı
tesis yapmak uygun olmayacağı için Çamlı Regülatörü ve HES projesi, regülatörlü sistem
olarak önerilmiştir. Bu bağlamda söz konusu proje, regülatörlü bir nehir santral projesi
olarak planlanmıştır.
365
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. BÖLÜM VIII: İZLEME PROGRAMI
VIII.1. Faaliyetin inşaatı için önerilen izleme programı, faaliyetin işletmesi ve
işletme sonrası için önerilen izleme programı ve acil müdahale planı, Çevre Yönetim
ekibi,
Projenin inşaat aşamasında, ÇED Raporu’ndaki taahhütlere uyulup uyulmadığının
denetimini ÇED Yeterlik Tebliği’ne göre faaliyet sahibi tarafından belirlenecek yeterliliği olan
bir firma yapacaktır. Bu kapsamda faaliyet sahalarında işletmeye geçene kadar Bakanlık
tarafından belirlenecek periyotlarda izleme raporları hazırlanacak olup, “ÇED Raporu
İzleme Formu” doldurularak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na bildirilecektir.
İzleme programının amacı; projeyle ilgili etki azaltıcı önlemleri, izin, koşul ve gerekleri
dikkate alarak hazırlanan ÇED raporundaki uyulması gerekli konular ve taahhütleri ile tam
olarak uyum sağlamasını garanti etmektir.
Projenin yapılacak izleme programları faaliyet sahibi tarafından yürütülecektir. İnşaat
ve işletme süresi boyunca proje alanında yapılacak işlerin çevre mevzuatının ilgili
yönetmelik ve tüzüklerine uygun olarak yürütülmesi sağlanacaktır.
İZLEME PLANI;
Projenin inşaat ve işletme aşamaları için bir çevresel izleme planı hazırlanmış olup,
bu planda belirtilen parametreler izlenecektir. Proje için hazırlanan izleme planı aşağıdaki
tabloda verilmiştir.
Tablo 141:İnşaat ve İşletme Aşamaları İçin Hazırlanmış İzleme Planı
Aşama
Hangi
Parametrelerin
İzleneceği
Parametrelerin Nerede
İzleneceği
İnşaat
öncesi
Su kalitesi
Memba ve mansap kısmında
İnşaat
Tarihi, kültürel ve
arkeolojik varlıklar
Arazi
Gözlem
Kültür varlığına
rastlanıldığında
Erozyon/Çamur
sızıntısı
Çalışma alanında
-İndirgeyici önlemlerin tanzim
edilip edilmediği kontrol
edilmelidir.
-Yüzeysel sular gözle kontrol
edilmelidir.
-Her gün bir kez
-Yağmurlu ve
rüzgarlı havalarda
ertesi gün
İnşaat
Toz (PM10)
Alıcı ortamda ortam toz (PM10)
ölçümü yapılacaktır.
İnşaat
Evsel Atık su
Çalışma alanında
İnşaat
Tünel Çıkış Suları
Tünel Çalışma Alanında
İnşaat
366
Parametrelerin Ne
Parametrelerin Nasıl İzleneceği/
Zaman Hangi Sıklıkta
Hangi Tip Ekipmanla İzleneceği
İzleneceği
Yüzeysel Su Kalitesi Yönetimi
Yönetmeliği Tablo 5’de
İnşaat başlamadan
(radyoaktivite değerleri hariç)
önce 1 kez
verilen parametrelerin analizi
yapılacaktır.
Toz ölçümü, Çevre ve Şehircilik
Bakanlığından Ön
Yeterlilik/Yeterlilik Belgesi almış
kuruluşlara yaptırılacaktır.
Evsel nitelikli sıvı atıklar
sızdırmasız fosseptikte
biriktirilerek Vakfıkebir Belediyesi
tarafından vidanjörle çektirilerek
bertaraf edilecektir.
Tünel çıkış suları drenaj sistemi ile
alınarak tünel dışına çıkarılacak ve
çöktürme havuzuna aktarılacaktır.
Sudaki AKM çöktürülerek
Şikayet olduğunda
Günlük
Tünel çalışmaları
sırasında ihtiyaç
halinde
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Aşama
İnşaat
İnşaat
İnşaat
İnşaat
İnşaat
Hangi
Parametrelerin
İzleneceği
Parametrelerin Nerede
İzleneceği
Parametrelerin Ne
Parametrelerin Nasıl İzleneceği/
Zaman Hangi Sıklıkta
Hangi Tip Ekipmanla İzleneceği
İzleneceği
dinlenmiş su Fol deresine deşarj
edilecektir.
Çevre ve Şehircilik Bakanlığından
Fol deresi çalışma alanının memba
Laboratuar Ön Yeterlilik/Yeterlilik
pH, BOİ, yağ-gres ve mansap kısmından numune
belgesi almış laboratuvarlara
alınarak analizi yaptırılacaktır.
analizler yaptırılacaktır.
Kazı fazlası
malzeme
Çalışma alanında
(yükleme-boşaltma-taşıma
sırasında)
Kazı fazlası malzemenin depo
alanları dışında bir yerlere
dökülüp dökülmediği izlenecektir.
Bununla ilgili kayıtlar tutulacaktır.
Gözlemlerle tespit edilecektir.
Tonya Belediyesinin çöp
konteynerlerine katı atıkların
aktarılması sağlanacaktır.
Katı Atıklar
Çalışma ve şantiye alanında
Ayrıştırılan atıkların geri kazanım
amaçlı kuruluşlara teslim
edildiğine dair tutanaklar
incelenecektir.
Gözlemsel olarak bakılacaktır.
Atık yağların geçici olarak
depolanmasının kayıtları
tutulacaktır. Günlük olarak sızıntı,
döküntü olup olmadığı kontrol
edilecektir. Sızıntı ve döküntü
anında kayıt tutulacak ve şantiye
şefine haber verilerek
sızıntı-döküntü acil müdahale
Sızıntının olabileceği şantiye ve
Atık motor yağları
planı uygulanacaktır.
çalışma alanındaki iş makinelerinin
Atık motor yağları üretici adına
ve bitkisel atık
hepsinde, atölyede, yakıt
yağları toplayan lisanslı kuruluşa
yağlar
depolarında, şantiye mutfağında
veya lisanslı geri kazanım
tesislerine verilecektir. Bitkisel
atık yağların çıkması halinde ise
bu atıklar, sızdırmaz kaplarda
biriktirilip, lisanslı geri kazanım
tesislerine verilecektir. Ulusal atık
taşıma formları İl Çevre ve
Şehircilik Müdürlüğüne
gönderilecektir.
Yağ, yakıt, boya vb. bulaşmış
eldiven, üstüpü, ambalaj vb.
atıklar ayrı olarak biriktirilecek ve
belirli miktara ulaşınca lisanslı
taşıyıcılar vasıtası ile lisanslı
bertaraf tesisine gönderilecektir.
Ulusal atık taşıma formu İl Çevre
Tehlikeli Atıklar
Çalışma ve şantiye sahaları
ve Şehircilik Müdürlüğüne
gönderilecektir.
Yıllık olarak Tehlikeli Atıkların
Kontrolü Yönetmeliği gereği
Tehlikeli Atık Beyan sistemine
atık beyanı yapıldığına dair
belgelere bakılacaktır.
367
Çevresel kaza
sonucu suya karışma
olmuşsa
Günlük
Günlük
Günlük
Günlük
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Aşama
Hangi
Parametrelerin
İzleneceği
Parametrelerin Nerede
İzleneceği
İnşaat
Tıbbi Atıklar
İlk yardım odası
Parametrelerin Ne
Parametrelerin Nasıl İzleneceği/
Zaman Hangi Sıklıkta
Hangi Tip Ekipmanla İzleneceği
İzleneceği
Tonya ilçesindeki sağlık ocağı
ve/veya hastane imkanlarından
yararlanılacaktır. Bunun dışında
ilk yardım gereçleri şantiyede
Acil durumlarda
bulundurulacak ve ilk yardım
yapmak için eğitilmiş olan bir
çalışan bulundurulacaktır.
İnşaat
Gürültü
Alıcı ortamlarda
Gürültü ölçüm cihazı ile Çevresel
Gürültünün Değerlendirilmesi ve
Yönetimi Yönetmeliği’ne uygun
olarak Ön Yeterlilik/Yeterlilik
laboratuarlara ölçüm
yaptırılacaktır.
İnşaat
Yerel ve ekonomik
aktivitelerin zarara
uğramaması
Çalışma alanında
Gözle kontrol edilecektir. Şikayet
noktasında kontrol yapılacaktır.
Günlük
İnşaat
İş Sağlığı ve
Güvenliği
Şantiye ve çalışma sahasında
İş Kanunu ve Yönetmeliği
gerekleri kontrol edilecektir.
Günlük
Günlük
Şikayet olması
durumunda
İnşaat
Halkın Güvenliği
Çalışma alanlarında
İkaz panolarının yerinde olup
olmadığı, reflektör lambalarının
çalışıp çalışmadığı kontrol
edilmelidir. Patlatma öncesinde
halka duyuru yapılmalı ve
patlatma sahasında kimsenin
kalmaması sağlanmalıdır.
Güvenlik personeli tarafından
çalışma alanına görevliden
başkasının girmemesi
sağlanacaktır.
İşletme
Evsel Atık su
Santral binası
Sızdırmasız fosseptiğin
Belediyeye verildiğine dair
tutanaklara bakılacaktır.
6 Ayda bir
İşletme
Katı atıklar
Santral binası
Gözlemsel olarak izlenecektir.
Katı atıklar, Belediye çöp
konteynırlarına bırakılacaktır.
Günlük
Santral binası
Bakım periyotlarında yağ, yakıt,
boya vb. bulaşmış eldiven,
üstüpü, ambalaj vb. atıklar ayrı
olarak biriktirilecek ve belirli
miktara ulaşınca lisanslı
taşıyıcılar vasıtası ile lisanslı
bertaraf tesisine gönderilecektir.
Ulusal atık taşıma formu İl Çevre
ve Şehircilik Müdürlüğüne
gönderilecektir.
Ekipman bakım
periyotlarına bağlı
HES binasında ve
en yakın konutta
Gürültü ölçüm cihazı ile Çevresel
Gürültünün Değerlendirilmesi ve
Yönetimi Yönetmeliği’ne uygun
olarak yetkili laboratuarlara ölçüm
yaptırılacaktır.
Şikayet olması
durumunda
İşletme
İşletme
Tehlikeli Atıklar
Gürültü
368
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Aşama
Hangi
Parametrelerin
İzleneceği
Parametrelerin Nerede
İzleneceği
İşletme
Halkın güvenliği
Regülatör ve HES etrafı
Parametrelerin Ne
Parametrelerin Nasıl İzleneceği/
Zaman Hangi Sıklıkta
Hangi Tip Ekipmanla İzleneceği
İzleneceği
Güvenlik ekibi tarafından
gözlemsel olarak izlenecektir.
Sürekli
Proje kapsamında işletme
aşamasında aşağıdaki
yükümlülüklerin yapılması
gerekmektedir.
-İSG Uzmanı/İşyeri Hekimi
-Risk Analizi
-Acil Durum Müdahale Planları ve
Ekipleri
-İş araçları/ekipmanlar periyodik
kontroller
-İSG izleme planı
-Yıllık Çalışma Planı
-İSG Eğitimleri
-İSG Kurulu/Toplantıları
-İSG Ölçümleri
İşletme
İş Sağlığı ve
Güvenliği
Santral binasında
İşletme
Balık geçinin
çalışması
Regülatörün Gövdesinde
İşletme
İşletme
Canlı hayatın
devamı için
bırakılacak su
miktarı
Regülatör mansabında
Teessüs Etmiş Su
Hakları (l/s)
(Değirmen+Balık
Tesisi+Sulama
suyu için)
Regülatör mansabında
Balık geçidinin uygun işleyip
işlemediği gözle kontrol
edilecektir.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi
kapsamında tarımsal sulama, içme
ve kullanma suyu miktarları ve
diğer kullanım hakları hariç olmak
üzere çevresel akış miktarları
Çamlı Regülatöründen
bırakılacaktır.
Günlük/Haftalık/
Aylık/Yıllık
Sürekli
Sürekli
Bırakılacak çevresel akış miktarının
ölçümü için regülatöre akımölçer
(debimetre) konulacak ve yapılan
ölçümler 6 aylık periyotlarda DSİ
Bölge Müdürlüğü’ne
gönderilecektir.
Tarım arazilerinin sulama ihtiyacı
için regülatör mansabından
tarımsal sulama suyu bırakılacaktır.
Sürekli
Projesi kapsamında hem inşaat sırasında, hem de işletme sırasında oluşabilecek acil
durumlar için acil eylem planı hazırlanmıştır. Proje kapsamında uygulanabilecek acil eylem
planları şematik olarak da rapor ekinde (Bkz. EK-22) verilmiştir.
ACİL EYLEM PLANI
AMACI;
Acil durum şartları doğal afetler (yangın, deprem, yıldırım düşmesi vb.), yolların
kapanması, haberleşme kayıpları, tesis içi kazalar, yanlış işletme, düzensiz bakım,
personel dalgınlığı, vb. sonucunda oluşabilir. Bu durumları önlemek amacıyla plan
hazırlanmıştır.
369
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
ACİL EYLEM EKİBİ;
Şantiye şefi tarafından bir acil müdahale ekibi görevlendirilecek ve bu personele
eğitimler verilerek görevleri belirtilecektir. Mevcut personelin örgütlenmesi ve hareket
planının hazırlanmasından kilit konumdaki idareciler sorumludur. Karmaşayı en aza
indirecek planın başarıyla uygulanabilmesi için, her bir personelin acil durumda üstleneceği
sorumluluğu bilmesi gerekmektedir.
KAZALAR
Proje inşaatında olabilecek kazalar yaralanmalara ve hatta ölümlere neden
olabilmektedir. En yakın hastaneden olası yaralanma durumlarında yararlanılacaktır. Bu
durumlar için şantiyede bir adet araç hazır bekletilecektir.
Birisi yaraladığında aşağıdaki yol izlenecektir:
• İlk yardım uygulaması yapılır,
• Derhal acil/tıbbi yardıma başvurulur,
• Alanda daha fazla zararı önlemek için emniyete alınır,
• Yangın olasılığı araştırılır,
• Dökülen maddeler temizlenir,
• Tıbbi yardım ve kurtarma ekibi için alan temizlenir.
Yakıt, yağ, benzin veya diğer zararlı sıvılar da, kaza sonucu yüzey sularına karışabilir.
Yakıt veya diğer zararlı maddeler suda yüzer halde görüldüğünde itfaiye aranacak ve
yardımı istenecektir. Yakıt, yağ, benzin ve diğer benzeri yüzen maddeler sıyırma yolu ile
sudan ayrılacaktır. Bu maddeler toplanarak sızdırmasız kaplarda biriktirildikten sonra “Atık
Yağların Kontrolü Yönetmeliği”ne uygun olarak bertaraf edilecektir.

İlk Yardım ve Kurtarma Ekiplerinin Görev ve Sorumlulukları
I.
Acil Duruma Hazırlık
1. Ekip lideri, bölgesinde bulunan ekip üyelerini iyi tanımalı, ekip uygun aralıklarla bir
araya gelmelidir. Toplanma işinin organizasyonunu ekip lideri yapar.
2. Bütün ekip üyeleri, bölgelerinde hangi bölgelerde hangi tür yaralanma riski
bulunduğunu bilmelidir.
II.
Acil Durumda
1. Acil durumda, ekip üyeleri sorumluluk bölgelerinde yaralı araştırması yaparlar.
Bu konuda gerekirse ekip lideri görev dağılımı yapabilir.
2. Yaralı tespit edildiğinde hemen ilkyardım faaliyetine başlarlar. Ancak ilkyardım
konusunda tereddüde düşülürse, yetkili birinin gelmesini beklemek gerekir. Yaralının
durumunu kötüleştirebilecek bir girişimde bulunulmamalıdır.
3. İlkyardım faaliyetleri esnasında liderin görevlendireceği bir üye ambulansın
gelebileceği en uygun yol kavşağına giderek gelen aracı olay bölgesine yönlendirir.
4. Ambulans geldikten sonra, istenmesi halinde ekip üyeleri ilkyardım faaliyetlerine
yardımcı olur.
370
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. 5.
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
İlkyardım işlemleri esnasında bölgeye ilgisiz kişilerin girişini engeller.
6. Acil durum sonrası yaralı tespit edilmemişse, ekip üyelerinin sayımı yapılır ve
üyeler, ekip liderinin başkanlığında toplu olarak hazır bulunur.
YANGIN
İnşaat aşamasında, özellikle kurak mevsimlerde şantiye sahası dışında ateş
yakılmayacak ve yapılacak çalışmalarda yangın çıkmaması için gerekli tedbirler alınacaktır.
Bununla beraber yangın çıkmaması ile ilgili tedbirlerin yanı sıra, muhtemel
yangınların en kısa sürede söndürülmesi amacıyla gerekli tedbirler alınacaktır.
Olası bir yangına karşı çalışma alanında gerekli yerlere yangın söndürücü alet ve
ekipman konulacaktır. Kamp alanında 1 adet su deposu halihazırda bekletilecektir.

Yangın Mücadele Ekiplerinin Görev ve Sorumlulukları
I. Acil Duruma Hazırlık
1. Ekip lideri bölgesinde bulunan ekip üyelerini iyi tanımalı, ekip uygun aralıklarla bir
araya gelmelidir. Toplanma işinin organizasyonunu ekip lideri yapar. (Ayda bir gibi)
2. Bütün ekip üyeleri, bölgelerinde hangi bölgelerde hangi tür yangın riski
bulunduğunu bilmelidir. Yine hangi tür yangında ne şekilde ve hangi tür söndürücü ile
müdahale edileceği bilinmelidir.
II. Acil Durumda
1. Acil durumda, ekip üyeleri sorumluluk bölgelerinde yangın araştırması yaparlar.
Bu konuda gerekirse ekip lideri görev dağılımı yapabilir.
2. Yangın tespit edilirse veya acil durumun kendisi yangın ise ekip lideri
kontrolünde, panik yapmadan söndürme faaliyetlerine başlar.
3. Söndürme faaliyetleri esnasında liderin görevlendireceği bir üye itfaiyenin
gelebileceği en uygun yol kavşağına giderek, itfaiyeyi yangın alanına yönlendirir.
4. İtfaiye geldikten sonra, istenmesi halinde ekip üyeleri söndürme faaliyetlerine
yardımcı olur.
5.
Yangın söndürme işlemleri esnasında bölgeye ilgisiz kişilerin girişini engeller.
6. Acil durum sonrası yangın tespit edilmemişse, ekip üyelerinin sayımı yapılır ve
üyeler, ekip liderinin başkanlığında toplu olarak hazır bulunur.
DEPREM;
Deprem sırasında ve sonrasında personelin alması gereken önlemler liste halinde
aşağıda özetlenmiştir:
371
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Deprem esnasında:
 İç mekanda iseniz, sağlam bir masa veya sıra altına girin. Pencere, kapı eşiği,
ağır mobilya veya araçların uzağında durun. Bina sallanırken merdiveni kullanmayın.

Dışarıda iseniz, açıklığa ilerleyin, bina ve enerji hatlarından uzaklaşın.
 Araba sürüyor iseniz, emniyetli bir yerde durun ancak dışarı çıkmayın. Köprü
üzerinde, kavşakta veya tünelde durmayın. Mümkün olduğunca çabuk trafikten çıkın. Ağaç,
elektrik lambaları, enerji hatları veya levhaların altında durmayın.
Depremden sonra:

Sakin kalmaya çalışın.
 Derhal amirinize haber verin. Tüm elemanları sayın, emniyette ve yaralanmamış
olduklarından emin olun. Yaralıları bildirin.

Kontrole çıkın. Bu aşamada öncelikler listesini izleyin.

Yapısal hasarları denetleyin. Eğer emniyetli görünmüyor ise yanına yaklaşmayın.

Denetleme ve kontrol tamamlandığında bulgularınızı derhal amirinize bildirin.
ACİL DURUM EKİBİNİN GÖREVLERİ
KURULAN
SERVİSLER
KONTROL MERKEZİ
VE KARARGAH
EMNİYET VE
KLAVUZ
KURTARMA
İLKYARDIM
SOSYAL YARDIM
TEKNİK ONARIM
GÖREVİ
İkaz ve alarm haberlerini almak, yaymak,
Üniteler arasındaki haberleşmeyi, sevk ve idareyi sağlamak
Yangın söndürme alet ve araçlarının geçeceği yolları açık
bulundurmak, asayişi bozacak ve panik yaratacak vakalara meydan
vermemek
Yangın anında can ve mal emniyetini sağlamak, yangın söndürme alet
ve araçlarının geçeceği yolları açık bulundurmak
Yanık ve yaralı varsa temiz havaya çıkartmak, yaralının durumuna göre
gerekli müdahaleyi yapmak
Tehlike sırasında personeli durum hakkında sık sık aydınlatmak,
morallerini kuvvetlendirmek moral bozucu söylentilerin çıkmasını
önlemek
Teknik servislerde meydana gelecek kısa zamanda yapılması gereken
basit bozuklukların acil bakım ve onarımlarını yapmak, faaliyetlerin
devamlılığını sağlamaktır.
SIZINTI-DÖKÜLME ACİL DURUM MÜDAHALE PLANI
Yol veya Toprak Kirlenmesi
Karayolu üzerine; yağ ve akaryakıt dışında, süt, kolalı içecekler, boya vb. maddeler
de dökülebilir. Bu maddelerin karayolu üzerine dökülmesi sonrası ilk 30 dakika içinde
yapılacaklar kirliliğin engellenmesi açısından önemlidir.
372
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Kaza sonrasında herhangi bir sızıntı ve/veya dökülme durumunda yapılacaklar
şunlardır:
 Sızıntı kaynağı belirlenip mümkünse sızıntı durdurulacaktır,
 Sızıntının yayılmasını önlemek amacıyla çevresine kum torbaları koyulacaktır,
 Büyük sızıntılarda, arazinin eğimine göre sızıntının alt ucunda küçük bir kanal
açılacak ve içi emici malzeme ile doldurulup sızan malzemenin burada birikmesi
sağlanacak, böylece sızıntının yeraltı suyuna karışması engellenecektir,
 Kirletici malzeme, kirlenen emici malzeme ve toprak, uygun büyüklük ve sağlamlıkta
torbalara koyulup üzeri etiketlenecektir.
 Sızıntı ve döküntünün 50 litreden fazla olması durumunda, kaza derhal şantiye
şefine rapor edilecektir.
 Karayolu üzerinde kaza yapan kamyon, iş makinesi vb. araç, mümkün olduğunca
çabuk normal pozisyonuna getirilerek daha fazla sızıntı ve dökülmenin oluşması
önlenecektir.
 Tıbbi atıklar, konulduğu kırmızı torbaların patlaması veya başka bir nedenle etrafa
yayılması durumlarında dezenfekte edilecektir.
Su Kaynaklarına Olan Sızıntılar
Herhangi bir kaza sonucunda, su kaynaklarına olabilecek yağ-akaryakıt ve kimyasal
madde sızıntılarında sızıntının yayılmasını engellemek ve toplamak üzere emici dubalar
kullanılacaktır. Emici dubaların içleri emici lifli malzeme ile dolu olacaktır. Sızıntının
büyüklüğü ve su kaynağının debisi dikkate alınarak, sızıntı tamamen toplanıncaya kadar
gerektiğinde birkaç sıra duba kullanılacaktır. Su kaynağının su kalitesi, sızıntının meydana
geldiği alanın mansap ve membasında izlenecektir.
Kirliliği Önleyici Ekipman ve Malzemeler
 Kum: Yol ve toprak üzerinde oluşan kirliliği emdirmek ve yayılmasını önlemek için
kum iyi bir malzemedir. Ancak kumun kuru olması gerekir.
 Talaş: Yola ve toprağa dökülen sıvı maddelerin yayılmasını önlemek amacıyla talaş
da kullanılabilecek maddelerdendir.
 Teneke, varil vb. ambalajlardan oluşan sızıntılarda ise malzeme derhal sağlam bir
teneke, varil vb.ne boşatılacaktır.
 Emici dubalar (en az 30 m).
2
 Emici yastık (10 m ).
 Lastik eldiven, özel giysiler ve kişisel koruyucu ekipmanlar.
 Vakum pompası.
 Kimyasal maddeye dayanıklı varil (en az 100 lt).
 Sağlam plastik torba.
VIII.2. ÇED Olumlu Belgesinin verilmesi durumunda, Yeterlik Tebliği'nde
"Yeterlik Belgesi alan kurum/kuruluşları yükümlülükleri" başlığı altında belirtilen
hususların gerçekleştirilmesi ile ilgili program.
Yeterlilik Tebliği’nde "Yeterlilik Belgesi Alan Kurum/Kuruluşların Yükümlülükleri"
Başlığının 4. Maddesi gereği; Proje konusu yatırımın inşaat dönemlerine ait (yatırımın
işletmeye geçişine kadar) ÇED Raporu’nda verilen taahhütlerin yerine getirilip
getirilmediğini kontrol edebilmek için Bakanlık tarafından belirlenecek periyotlarda izleme
raporları hazırlanarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na sunulacaktır.
373
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. Özeti
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Bölüm IX: Yukarıdaki Başlıklar Altında Verilen Bilgilerin Teknik Olmayan Bir
(Projenin inşaat ve işletme aşamalarında yapılması planlanan tüm çalışmaların
ve çevresel etkiler için alınması öngörülen tüm önlemlerin, mümkün olduğunca
basit, teknik terim içermeyecek şekilde ve halkın anlayabileceği sadelikte
anlatılması,)
Heda Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından, Doğu Karadeniz Bölgesinde, Trabzon ili,
Tonya ilçesi sınırları içerisinde, Fol deresi üzerinde “Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik
Santrali (HES)” projesinin yatırımı planlanmaktadır.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında yapımı önerilen tesisler;
•
•
•
•
•
•
Regülatör ve Çökeltim Havuzu,
İletim Tüneli,(İletim tüneli-1 3.350 m., İletim tüneli-2 1100 m.)
İletim Kanalı (85 m.) (kapalı),
Yükleme Havuzu,
Cebri Boru,
Santral Binası’dır.
Ayrıca inşaat aşamasında proje alanında; kırma-eleme-yıkama tesisi, hazır beton
tesisi, kazı fazlası malzeme alanı, bitkisel toprak depolama alanı ve şantiye alanı
bulunacaktır.
Projenin inşaat aşamasında 1 adet 130 ton/saat kapasiteli kırma-eleme-yıkama tesisi
ve 1 adet 60 m3/saat kapasiteli hazır beton tesisi işletilecek olup, söz konusu tesisler inşaat
sürecinin bitmesine müteakip alandan kaldırılacaktır. Kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır
beton tesisinin üretim miktarları aşağıda verilmiştir.
•
•
Kırma-eleme-yıkama tesisinin kapasitesi 160.000 m3/yıl (416.000 ton/yıl)’dır.
Hazır beton tesisi kapasitesi 192.000 m3/yıl (460.800 ton/yıl)’dır.
Proje alanının ulaşımı; E 70 Trabzon – Giresun karayolundan Vakfıkebir ilçe merkezi
ayrımındaki yol üzerinden sağlanmakta olup, Vakfıkebir ilçesinden Tonya ilçe merkezine
ulaşımın sağlandığı karayolunun yaklaşık 16.Km’sinde Çamlı HES ünite alanı yer alırken,
yaklaşık 21. Km’sinde Çamlı Regülatörü yer almaktadır. Bunun dışında proje alanında
regülatör alanına ulaşımı sağlamak amacıyla bağlantı yolu yapılacaktır. Tonya ilçe merkezi
içerisindeki yoldan regülatör alanına ulaşımı sağlamak üzere 620 m uzunluğunda yol
yapılacaktır.
Söz konusu projenin inşaat aşamasında ilçe merkezi içerisindeki şehir içi yolun
kullanılmaması planlanmıştır. Bu kapsamda yük kamyonlarının şehir içi trafiğini
etkilememesi, toz ve gürültü etkileri yaratmaması için alternatif yol güzergahının
kullanılması sağlanacaktır. Bağlantı yolunun yapılması ile birlikte şehir merkezinin
doğusunda yer alan mevcut yolların kullanılması öngörülmüştür.
Bunun dışında; DSİ 22. Bölge Müdürlüğü tarafından çalışmaları yürütülen taşkın
koruma yapısının yanına yapılacak işletme (servis) yollarının kullanıma başlanması ile
birlikte, şehir içindeki mahalle yollarının kullanılmasına da gerek kalmayacaktır.
Çamlı Regülatörü ve HES projesine ait tesislerin yapım süresi 2 yıl olarak
planlanmıştır. Buna göre inşaat süresince ünite yapılarının yılda 12 ay, ayda 25 gün, günde
374
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
16 saat (2 vardiya) çalışma periyodu ile tamamlanması öngörülmüş olup, tünel yapısının ise
günde 24 saat 3 vardiya çalışma periyodu ile yapılması planlanmıştır.
Projenin gerçekleşmesi ile burada üretilecek enerji ulusal enterkonnekte sisteme
yapılacak bağlantı ile verilecektir. Üretilen enerjinin 31,5 kV, 3/0 AWG iletkenli
Vakfıkebir-Tonya ENH’nın altında belirlenecek dağıtım merkezi üzerinden Vakfıkebir TM’ye
iletilmesi planlanmaktadır. Ancak kesin proje aşamasında TEİAŞ ve TEDAŞ’ın görüşleri
dikkate alınarak, yeni bir planlama da yapılabilecektir.
Gerçekleştirilmesi planlanan projenin yapılmasında ve işletilmesinde kullanılacak
malzemelerin seçimi, montajı, işletmeye alınması ve çalıştırılması ulusal ve uluslararası
standartlara ve ilgili mevzuata uygun olacaktır.
Proje kapsamında inşaat çalışmaları sırasında 45 kişi, işletme aşamasında ise 10
kişinin çalışacağı öngörülmektedir. Çamlı Regülatörü ve HES projesi inşaatında kullanılmak
üzere bir adet şantiye alanı kurulacak olup, çalışacak personelin ihtiyacını karşılayacak
şantiye binaları prefabrik yapılar olacaktır.
İşletme aşamasında çalışacak personel proje çevresindeki yerleşim yerlerinde ikamet
ettirilecek olup, tüm idari teknik ve sosyal altyapı ihtiyaçları bölgeden temin edilecektir.
Bunun yanında personelin her türlü ihtiyacını karşılayabilmesi için yemekhane, mutfak,
soyunma yeri, duş, tuvalet, lavabo, ardiye ve idari büroları santral binası alanında
oluşturulacaktır.
Çamlı Regülatörü ve HES Projesi’nin toplam yatırım bedeli 45.040.545 TL‘dir. Proje
çerçevesinde kullanılacak finansmanın; % 25’inin öz kaynaklardan ve % 75’inin ise dış
kaynaklardan karşılanması öngörülmektedir.
Proje alanı arazi kullanım durumları;
Arazi Kullanım Haritasına Göre;
Arazi Kullanım Haritası’na göre; proje alanı içerisinde büyük toprak grupları olarak gri
kahverengi podzolik topraklar bulunmaktadır. Arazi kullanım kabiliyet sınıflarına göre IV, VI
ve VII. sınıf arazilerin yer aldığı proje sahasında; arazi kullanımı bakımından mera-kuru
tarım (nadassız)-fındık-orman alanları yer almaktadır.
Meşcere Haritasına Göre;
Meşcere haritasına göre proje alanı, ziraat ve orman (Gürgen, Kızılağaç, Ladin,
Kayın) alanları üzerinde kalmaktadır. Proje alanını gösterir meşcere haritası rapor ekinde
verilmiştir.
Çevre Düzeni Planına Göre;
Çevre Düzeni Planı’na göre; Proje alanının bir kısmı bölgeye özel ürün alanlarında
(Bağcılık, Çay, Fındık vb.) bir kısmı ise orman arazilerinde kalmaktadır.
ÇED sürecini takiben gerçekleştirilecek kamulaştırma ve izin sürecinde hazine,
orman ve özel mülkiyete konu alanlarla ilgili çalışmalar tamamlanacaktır.
Orman alanlarında kamulaştırma söz konusu olmadığından, ormanlık alanlar için
6831 sayılı Orman Kanunu’nun 16 ve 17’nci maddeleri gereğince izin alınacak olup, izin iş
375
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
ve işlemler Orman Genel Müdürlüğü’nün ilgili talimatları doğrultusunda yürütülecektir. Proje
alanında şahıs arazileri çıkması durumunda ise kamulaştırma yapılacak, kamulaştırma ve
izin işlemleri tamamlanmadan inşaata başlanılmayacaktır.
Proje kapsamında 5403 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu” ve 4342
sayılı “Mera Kanunu”nun ilgili hükümlerine uyulacaktır. Ayrıca su ürünlerinin korunması için
1380 sayılı “Su Ürünleri Kanunu” hükümlerine ve bunu tadil eden 3288 sayılı Kanun, buna
dair Yönetmelik ve 35/1 nolu Su Ürünleri Sirküleri hükümlerine uyulacaktır.
Proje alanında yer alacak tarım arazileri için 5403 sayılı “Toprak Koruma ve Arazi
Kullanımı Kanunu” kapsamında ve mera alanları için ise 4342 sayılı “Mera Kanunu”
gereğince Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü’ne başvurularak gerekli izinler
alınacaktır.
Planlanan faaliyete ilişkin yer alan ünitelerin arazi hazırlık ve inşaat aşaması
öncesinde, arazide kullanılması öngörülen alanların hazırlığının yapılması gerekecektir. Bu
bağlamda öncelikle kazı fazlası malzeme alanı, şantiye alanı ile kırma-eleme-yıkama tesisi
ve hazır beton tesisi alanındaki yüzey örtüsünün alınması sağlanacaktır. Alanlar üzerindeki
bitkisel toprak sıyrılarak bitkisel toprak depolama alanına nakledilerek mevzuatlar
çerçevesinde depolanması sağlanacaktır.
Proje kapsamında oluşması muhtemel bitkisel toprak yaklaşık 3953 m3’dür. Bitkisel
toprak, kazı fazlası malzemeden ayrı olarak depolanarak inşaat sona erdikten sonra
çalışma alanlarının eski haline getirilmesi sürecinde tekrar kullanılacaktır.
Çamlı Regülatörü ve HES projesi inşaat aşamasında çıkacak kazı fazlası
malzemenin ise uygun kısımları inşaat işlerinde, dolguda, yol yapım ve onarım işlerinde
kullanılacaktır. Proje kapsamında çıkacak toplam kazı miktarının yaklaşık 142.797 m3
olacağı öngörülmüş olup, bu miktarın 56.352 m3’ü dolguda kullanılacaktır. Kazı fazlası
malzeme alanına nakledilecek malzeme miktarı ise yaklaşık 86.445 m3’dür. Bu miktarın ise
yaklaşık 64.550 m3’ü tünel çalışmaları sırasında çıkacak malzeme miktarı olup, bu
malzemeler kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton tesisinde işleme tabi tutularak inşaat
faaliyetleri sırasında kullanılacaktır. Bu çalışmalar sürecinde “Hafriyat Toprağı, İnşaat ve
Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği” hükümlerine uyulacaktır.
ÇED Raporu içerisinde hesaplamalarına yer verilen meteorolojik kayıtlara göre Proje
alanı için 1. derecede hakim rüzgar yönü W (Batı), 2. derecede hakim rüzgar yönü WSW
(Batıgüneybatı), 3. derecede hakim rüzgar yönü SW (Güneybatı)’dir. Rüzgar yönü dikkate
alınarak yapılan toz emisyon hesaplamalarında en yakın alıcı noktalarda toz etkisinin
Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nde verilen sınır değerleri aşmadığı
tespit edilmiştir.
Projenin inşaat ve işletme aşamalarında çalışacak personel için gerekli olacak içme
suyu damacanalarla piyasadan temin edilecek olup, kullanma suyu ise şebeke suyundan
sağlanacaktır.
Projenin inşaat aşamasında kullanılacak kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır beton
tesisinde gerekli olacak sular ise Fol deresinden karşılanacaktır. Çalışma alanlarının toza
karşı nemlendirilmesi için gerekli olacak kullanma suyu yine Fol deresinden alınacaktır.
İnşaat ve işletme aşamasında çalışanlardan kaynaklanacak evsel nitelikli atıksular
için sızdırmasız fosseptik inşa edilecektir. Sızdırmasız fosseptikte toplanacak evsel nitelikli
atıksular, Vakfıkebir Belediyesi tarafından vidanjörle çektirilerek bertaraf edilecektir.
376
ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. İnşaat ve işletme aşamalarında oluşacak evsel nitelikli katı atıklar, 14.3.1991 tarih ve
20814 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Katı Atıkların Kontrolü
Yönetmeliği’ne uygun olarak şantiye alanı içerisinde ağzı kapaklı, sızdırmasız bidonlarda
biriktirilecek ve günlük olarak Tonya Belediyesi’nin hizmet verdiği şehir içi çöp
konteynırlarına bırakılacaktır.
Ayrıca proje güzergahı boyunca basit toprak kanallar ile sulanan ve sulanabilecek
konumda olan yaklaşık 2 ha.’lık tarım arazisi varlığının ihtiyaç olacak mevsimde sulanması
ve yapılan arazi çalışmaları sırasında tespit edilmiş olan 3 adet değirmenin faaliyetlerini
sürdürebilmesi amacıyla regülatörden can suyu dışında kullanım sularının da bırakılması
sağlanacaktır. Buna göre tarımsal sulama için Temmuz ayında 0,21 lt/sn, Ağustos ayında
0,80 lt/sn suyun dere yatağına bırakılması, değirmenler için ise her ay 80 lt/sn suyun dere
yatağına bırakılması sağlanacaktır.
Bunun dışında Çamlı Regülatörü ve HES projesi kapsamında tarımsal sulama, içme
ve kullanma suyu miktarları ve diğer kullanım hakları hariç olmak üzere; Çamlı Regülatörü
için çevresel akış miktarı olarak Şubat, Mart, Nisan, Kasım ve Aralık ayları süresince
0,400m3/s; Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim ve Ocak ayları süresince
0,263 m3/s çevresel akış miktarının bırakılacaktır.
Bırakılacak çevresel akış miktarının ölçümü için regülatöre akımölçer (debimetre)
konulacak ve yapılan ölçümler 6 aylık periyotlarda Orman ve Su İşleri Bakanlığı Bölge
Müdürlüğü’ne gönderilecektir.
Bunun dışında projenin inşaat çalışmalarının tamamlanması ile birlikte, peyzaj amaçlı
olarak HES binasının olduğu yerlere ve şantiye alanı çevresine doğal yapıya uygun bitkiler
ve ağaçlar dikilecek, bazı bölümler çimlendirilecektir. Çamlı Regülatör alanı çevresi ise,
regülatör alanına yaklaşık 138 m. mesafede bulunan Canikdere şelale çevresi de dahil
olmak üzere mesire alanı yapılarak rehabilitasyonu sağlanacak ve halkın kullanımına
sunulacaktır.
377
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Bölüm X: Halkın Katılımı
(Projeden etkilenmesi muhtemel yöre halkının nasıl ve hangi yöntemlerle
bilgilendirildiği, proje ile ilgili halkın görüşlerinin ve konu ile ilgili açıklamalar)
Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde, Fol deresi üzerinde yapılması planlanan
“Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali (8,04 MWm/7,72 MWe), Kırma-Eleme-Yıkama
Tesisi, Hazır Beton Tesisi” projesi kapsamında, 17.07.2008 tarih ve 26939 sayılı Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ve 05.04.2013 tarih ve 28609 sayı ile değişiklik
yapılan ÇED Yönetmeliği’nin 9. maddesi gereğince ÇED sürecine halkın katılımını
sağlamak, halkı yatırım hakkında bilgilendirmek, görüş ve önerilerini almak amacıyla
Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırlarında Tonya Kaymakamlığı, İlçe Özel İdare Müdürlüğü’ne ait
Konferans Salonu’nda “Halkın Katılımı Toplantısı” yapılmıştır. Bu toplantının yeri ve tarihi
aşağıda verilmiştir.
Toplantı Tarihi : 27.06.2013
Toplantı Saati
: 14:00
Toplantı Yeri : Tonya Kaymakamlığı, İlçe Özel İdare Müdürlüğü Konferans Salonu,
Tonya/TRABZON
Yapılan Halkın Katılımı Toplantısı öncesinde projenin halka duyurulması için ilan
metinleri ve projeyi anlatan broşürler hazırlanmıştır. Toplantı tarihleri biri yerel diğeri ulusal
gazetede olmak üzere, toplantı tarihinden en az 10 gün önceden (Bkz. Şekil 117-118)
yayımlanmıştır.
Diğer taraftan; Trabzon Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, yapılması öngörülen proje
için ÇED Yönetmeliği gereği “Halkın Katılımı Toplantısı”nın yeri, amacı, tarihi vb. bilgilerini
içeren duyuru metninin, projeden etkilenmesi muhtemel yerleşim yerlerinde duyurulmasını
Yerel Kurum/Kuruluşlardan talep etmiştir. Bu kapsamda, Trabzon Kaymakamlığı ve Tonya
Belediyesi’nce gerekli görülen yerlerde duyurunun askıda ilan ettirilmesi sağlanmıştır.
Toplantı günü, toplantı yapılan alana proje etki alanında kalan ilçe sakinleri, muhtarlar
ve çevre platform üyeleri gelmiştir. Ancak, Halkın Katılım Toplantısı öncesinde, İlçe Özel
İdare Müdürlüğü bina önünde Çevre Platform üyeleri tarafından proje için protesto
gösterileri başlatılmıştır. Ayrıca Tonya Belediyesi tarafından belediye anonsunda,
toplantıya Belediye Başkanının katılmayacağı bilgisi verilerek halkın da katılmamasına
yönelik duyurular yapılmıştır. Toplantı binası önünde bulunan yöre sakinlerinin protestoyu
yapan kişiler tarafından toplantıya alınmaması sağlanmıştır. SELİN İnşaat yetkilileri, Çevre
ve Şehircilik Bakanlığı ve Trabzon Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü yetkilileri, Kamu Kurum
üyeleri ve yatırımcı firma polis ekipleri kontrolünde toplantı salonuna alınmıştır. Akabinde
toplantı sırasında taşkınlık çıkmaması için polis kararı ile proje etki alanında yer alan
Kaleönü mahalle muhtarının ve Tonya Çevre Platformu adına bir temsilcinin toplantıya
katılımı sağlanmıştır.
Halkın katılımı toplantısına katılanlara proje ile ilgili broşürler (Bkz. Şekil 116)
dağıtılmıştır. Halkın katılım toplantısında katılımcılara projeye bağlı olarak sahada
yapılacak çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca toplantıda projeden kaynaklanacak
çevresel etkiler ve bu etkilere karşı alınacak önlemler hakkında bilgiler sunulmuştur.
Çalışmalar sırasında çevresel etkilere karşı raporda da belirtilen önlemlere ve
yürürlükte olan tüm mevzuat hükümlerine uyulması konusunda yasal bir zorunluluk olduğu
bilgisi verilmiştir.
378
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Toplantı sırasında katılımcılara, ÇED Başvuru Dosyası’na konu olan proje ünitelerinin
yapımı sırasında kullanılması öngörülmüş olan 9 adet kazı fazlası malzeme alanının 6
adedinden jeolojik ve topoğrafik gerekçelerle vazgeçilmiş olduğu bilgisi verilmiştir.
ÇED Raporunu hazırlayan SELİN İnşaat yetkilisinin sunumu sonrasında,
katılımcıların görüş ve önerileri alınmaya başlanmıştır. Bu süreçte, Kaleönü mahallesi
muhtarı ve Tonya Çevre Platform üyesi, söz alarak projenin bu bölgede yapılmasını
istemediklerini belirtmişlerdir. Ayrıca Tonya halkının da bu projeyi istemediklerini belirterek
9 sayfalık itiraz raporunu, toplantı başkanı Trabzon Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne
teslim etmişlerdir. Akabinde Karayolları 10. Bölge Müdürlüğü adına kurum yetkilisi söz
alarak, proje güzergahında yer alan yollar ve köprüler hakkında bilgi istemiştir. Konuya
ilişkin SELİN yetkilisi tarafından güzergahlar hakkında bilgi verilerek kullanılacak yolların
konumu haritalar, fotoğraflar ve uydu üzerinde gösterilerek açıklanmıştır. Ayrıca projeye
ilişkin bir adet köprünün kullanılacağı bilgisi de verilmiştir.
Daha sonra, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü adına katılan kurum yetkilisi söz alarak;
bölgede tarihi köprülerin olduğunu ifade etmiş ve proje sahası için bu hususun araştırılıp
araştırılmadığını sormuştur. Bunun üzerine SELİN yetkilisi tarafından açıklamalar yapılmış
ve Trabzon Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü’nün proje alanında arazi
çalışması yaparak projeye görüşlerini verdikleri belirtilmiştir. Söz konusu arazi çalışmaları
sırasında Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında herhangi bir bulguya
rastlanmadığı da toplantıda ifade edilmiştir.
Ayrıca SELİN İnşaat yetkilisi tarafından, yöre halkının geçim kaynaklarının ve yörenin
tahrip edilmemesi adına her türlü önlemin yatırımcı firma tarafından alınacağı bilgisi
verilmiştir.
Bu kapsamda iş bu ÇED raporunda detayları verilen su miktarlarının hem sucul
canlılar için can suyu olarak, hem de içme-kullanma veya diğer amaçlarla kullanımı olan
tarım arazilerinin ve değirmenlerin ihtiyacı olacak su miktarlarının bırakılmasının
sağlanacağı hususu da söz konusu toplantıda açıklanmıştır.
Akabinde; katılımcıların görüşlerini beyan etmesinin ardından, Trabzon Çevre ve
Şehircilik İl Müdürlüğü tarafından toplantı sona erdirilmiştir.
379
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 116: Projeyi Tanıtıcı Broşür
380
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 117: 12 Haziran 2013 Tarihli Yerel Gazete İlanı
381
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 118: 13 Haziran 2013 Tarihli Ulusal Gazete İlanı
382
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
27.06.2013 tarihinde, saat 14:00’de Tonya Kaymakamlığı, İlçe Özel İdare Müdürlüğü
Konferans Salonu’nda yapılan ÇED sürecine Halkın Katılımı Toplantısına ait fotoğraflar
aşağıda sunulmuştur.
383
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
384
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Şekil 119: Halkın Katılımı Toplantısına Ait Fotoğraflar
385
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
Bölüm XI: Sonuçlar
(Yapılan tüm açıklamaların özeti, projenin önemli çevresel etkilerinin
sıralandığı ve projenin gerçekleşmesi halinde olumsuz çevresel etkilerin
önlenmesinde ne ölçüde başarı sağlanabileceğinin belirtildiği genel bir
değerlendirme, proje kapsamında alternatifler arası seçimler ve bu seçimlerin
nedenleri)
Ülkemizdeki mevcut hidroelektrik potansiyelin değerlendirilerek Türkiye ekonomisine
ve enerji pazarına katkıda bulunmak amacıyla, Heda Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından,
Doğu Karadeniz Bölgesinde, Trabzon ili, Tonya ilçesi sınırları içerisinde, Fol deresi
üzerinde “Çamlı Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali (HES)” projesinin yatırımı
planlanmaktadır.
Doğu Karadeniz Havzasında yer alan Fol deresinin 745 m. ile 551 m. kotları
arasındaki düşüsünün değerlendirilmesi planlanan projede; maksimum su kotu 745 m’dir.
Dolu gövdeli beton olarak planlanan regülatörden alınacak sular, 4.535 m. uzunluğunda
iletim hattı (3.350 m. iletim tüneli-1 + 85 m. iletim kanalı + 1100 m. iletim tüneli-2) ile
yükleme havuzuna, oradan 267 m. uzunluğunda cebri boru ile Fol deresinin 551 m. su
kotunda yer alan Çamlı Hidroelektrik Santrali’ne iletilecektir.
Planlanan proje ile santralin kurulu gücünün 8,04 MWm/7,72 MWe olması
öngörülmektedir.
Projenin inşaat aşamasında 1 adet 130 ton/saat kapasiteli kırma-eleme-yıkama tesisi
ve 1 adet 60 m3/saat kapasiteli hazır beton tesisi işletilecek olup, söz konusu tesisler inşaat
sürecinin bitmesine müteakip alandan kaldırılacaktır. Kırma-eleme-yıkama tesisi ve hazır
beton tesisinin üretim miktarları aşağıda verilmiştir.
•
•
Kırma-eleme-yıkama tesisinin kapasitesi 160.000 m3/yıl (416.000 ton/yıl)’dır.
Hazır beton tesisi kapasitesi 192.000 m3/yıl (460.800 ton/yıl)’dır.
Çamlı Regülatörü ve HES Projesi; 1/25.000 ölçekli Trabzon G42-b1 No’lu paftada yer
almaktadır.
Heda Elektrik Üretim Ltd. Şti. tarafından yatırımı planlanan Çamlı Regülatörü ve
Hidroelektrik Santrali (HES) projesine yönelik 2009 yılında, 4,992 MWm/4,75 MWe kurulu
güç için Proje Tanıtım Dosyası hazırlanmış ve Mülga Trabzon Çevre ve Orman İl
Müdürlüğü’ne sunulmuştur. Söz konusu projede yapılan inceleme ve değerlendirmeler
sonucunda, Mülga Trabzon Çevre ve Orman İl Müdürlüğü tarafından projeye “ÇED Gerekli
Değildir” kararı (Bkz. EK-25) verilmiştir.
Akabinde; 4,992 MWm/4,752 MWe kurulu güç ile kurulması planlanan Çamlı
Regülatörü ve Hidroelektrik Santrali projesi için, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği
gereğince verilen 28.08.2009 tarih ve 1099 sayılı “ÇED Gerekli Değildir” kararının iptali
istemiyle Trabzon İdare Mahkemesine dava açılmıştır.
Bu süreçte yapılan değerlendirmeler sonucunda, Trabzon İdare Mahkemesi’nin
2011/1501 kararı ile hukuka uygunluğu bulunmadığı gerekçesi ile söz konusu “ÇED Gerekli
Değildir” kararı iptal (Bkz. EK-26) edilmiştir.
Trabzon İdare Mahkemesi’nin 17.11.2011 tarihli ve 2011/1501 numaralı kararında;
Çamlı Regülatörü ve HES projesinin çevreye vereceği olumsuz yöndeki etkilerinin
önlenmesi ve/veya çevreye zarar vermeyecek ölçüde en aza indirilmesi gerektiği tespit
386
HEDA ELEKTRIK ÜRETIM LTD. ŞTI. ÇAMLI REGÜLATÖRÜ VE HİDROELEKTRİK SANTRALİ
(8,04 MWm/7,72 MWe), KIRMA-ELEME-YIKAMA TESİSİ,
HAZIR BETON TESİSİ ÇED RAPORU
edilmiştir. Bu kapsamda hazırlanan Proje Tanıtım Dosyasının mahkeme kararında belirtilen
tespitler doğrultusunda yeterli hazırlanmadığı, projenin uygulamasının izlenmesi ve
kontrolünde s