KUTSAL VE DOĞAL MİRAS: TUZ GÖLÜ
"Kanmaz en uzun buseye, öptükçe susuzdur.
Zira susatan zevk, o dudaklardaki tuzdur;
İnsan ne yaratmışsa yaratmıştır o tuzdan,
Bir sır gibidir az çok ilah olduğumuzdan"
Yahya Kemal, aşkın simgesi haline gelen 'Vuslat' şiirinde tuzu ilahileştirir. Sadece
Yahya Kemal değil, Anadolu topraklarında yaşamış tüm medeniyetler için tuz ve
Tuz Gölü, kutsallığın, zenginliğin simgesi olmuştur.
Ankara, Aksaray ve Konya sınırları içerisinde yer alan Tuz Golu, u illerle irlikte
pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. inler e yıl on e geniş ve sulak ir
alan olan u topraklarda zengin tarım kentleri kurulmuştur.
Tuz Golu çevresinde ilk izler Hititler'e uzanır. Hititler tarafından yapılmış kralın
tahıl tanrısına şukranlarını sunmasını anlatan Ivriz ka artmaları Tuz Golu Alt
Havzası nın guney dogusunda ulunur.
Kırım Savaşı sırasında ölgeye Moğol kökenli Nogay Türkleri'nin göç ettiği
belirtilir. Zengin ir tarihsel kimliğe ve antropolojik kökene sahip ölgede,
Selçuklu egemenliği de hüküm sürmüştür.
Osmanlı Imparatorlugu doneminde de tarihi İpek Yolu güzergâhında yer alan
Tuz Gölü, Anadolu nun onemli ir geçiş yolu üzerinde ulunmuştur. Gölden
alınan tuz lokları kırıldıktan sonra gölün kıyısında satılmış veya develere
yüklenerek dağıtılmıştır. Aksaray ve ivarındaki Sultan Kervansarayı, Alayhan
Kervansarayı ve Agzıkarahan Kervansarayı u donemlere ait onemli eserler
arasındadır.
Tuz gölü çevresi, Osmanlı Ön esi izlerini taşır, Konya ve çevresinde ise yoğun
olarak Selçuklu dönemi eserleri ulunur.
Sultanhanı'nda, Selçuklu'nun ütün özelliklerini yansıtan mimarinin izleri
görüle ilir. Altınekin'de bulunan Zıvarık Hanı, Hitit on esi erken tunç çagına ait
Tumulus ve oren yerleri, neolitik dönemin izlerini taşıyan atalhoyuk, ölgenin
tarihini ve kültürel değerini yansıtır.
Tuz Gölü Alt Havzası'nda, höyük, ören yeri, ami, kale, kervansaray, su kanalı,
açık hava sitesi ve yeraltı şehri olmak üzere 73 arkeolojik alan tespit edilmiştir.
Zengin biyolojik çeşitlilik
iyolojik çeşitliliği nedeniyle Önemli Kuş Alanı, Önemli itki Alanı ve Önemli
Doğa Alanı özellikleri taşıyan Tuz Gölü ve çevresinin ekosistemi, dünyada nadir
görülen ir iyolojik çeşitliliğe sahiptir.
Tuz Golu nun guneyi sülfat açısından zengin topraklar içermesi nedeniyle
endemizm oranı ve floristik çeşitlilik açısından oldukça zengindir. Tuz Golu ve
çevresindeki Akgol, olluk Golu, Duden Golu ve Tersakan Golu zengin kuş
türlerine evsahipliği yapar.
olgede ordek, patka, kaz turleri bulunur, ayrı a Angıt, Suna, ataklık Kırlangı ı,
Kılıçgaga gi i türler olgede kuluçkaya yatar. Fakat ölgedeki azı endemik
türlerin nesli tehlike altındadır.
Kışın kapladığı çok geniş su alanı, su kuşları için yuva niteliği taşır. Göl çevresinin
ıssızlığından da yararlanan kuşlar, çevredeki meralarda ve ekili alanlarda
eslenir, kışın donmayan göl sularında yüzer.
Avrupa'da nesli tükenen flamingolar kuluçka dönemini geçirmek üzere Tuz
Gölü'nde konaklar. Gölde 5-6 bin yuvadan oluşan flamingo kolonileri ulunur.
olgede 38 endemik tur, nesli tehlike altında
yaşar ayrı a 'ü endemik, 9 adet o ek ve
iyoçeşitlilige sahip oldugunu gosterir.
itki turu,
olgesel endemik tur
memeli turu olgenin zengin ir
Tuz Gölü ve ekonomisi
Van Gölü'nden sonra Türkiye'nin ikin i üyük gölü olan Tuz Gölü, tektonik
kökenlidir ve il ile
ilçenin sınırları içindedir. Yerleşim irimlerinin
ekonomileri kuru tarıma dayanır. 9 0'lu yıllarda yaklaşık 6 in hektarlık ir
alana yayılan Tuz Gölü kuraklık nedeniyle küçülmüş, 6 in hektara düşmüştür.
000 yılında Özel evre Koruma ölgesi ilan edilmiştir. Koruma alanlarının
% 'ini tarım alanları, %30'unu su yüzeyleri ve sulak alanlar, % 0'si çıplak
alanlar, % ,73'ü çayır ve meralardan oluşmuştur.
Eşsiz doğal ve iyolojik değere sahip Tuz Gölü'nün yaklaşık olarak
milyon
dolarlık ekonomik değeri ulunduğu tespit edilmiştir. Sulu tarım faaliyetinin 30
milyon dolar, kuru tarım faaliyetinin ise
milyon dolar katma değer yarattığı
hesaplanmıştır. Ayrı a hayvan ılıktan 8 milyon dolar gelir elde ettiği
belirtilmektedir.
Türkiye'nin tuz üretiminin %70'ini karşılayan Tuz Gölü ve çevresinden, tuz ve
sodyum sülfat üretiminden elde edilen gelirin 7 milyon dolar olduğu tahmin
edilmektedir.
Tuz sade e sofralarımızda kullanılmaz, gıda, kimya ve tarım sektöründe, 0
inden fazla ürünün imalat aşamasında tuz gereklidir. Örneğin, PVC üretimininin
olmazsa olmaz maddelerinden biri tuzdur.
urada, gele ek ilgilerle tuzun elde edilişi ve işlenmesi detaylı olarak
anlatıla ak
Download

KUTSAL VE DOĞAL MİRAS: TUZ GÖLÜ "Kanmaz en uzun buseye