İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ
ANAYASA HUKUKU
PRATİK ÇALIŞMA – Tek Numaralı Öğrenciler
26.11.2014
- Yapısına Göre Devletin Şekli -
Aşağıdaki Anayasa Mahkemesi kararları ışığında Mahkemenin, yapısal olarak
I.
Türkiye’nin devlet şekline yaklaşımını tartışınız.
1.
(E. 1997/2, K. 1999/1, K.T.: 26.2.1999) 1
“…Türkiye Devleti tekil (üniter) Devlettir… Ulusal devlet olmanın, yani, bir ulusun
bağımsız devlet biçiminde örgütlenmesinin sonucu olan bu nitelik etnik, dinsel ya da
başka herhangi bir düşünceyle ülkenin federe devletlere veya özerk yönetim birimlerine
ayrılmasına izin vermez. Ulusal birliği kurmak ve devam ettirmek amacıyla devlet,
egemenliğin yegâne sahibi olarak tekil biçimde oluşturulmuştur… Ulusal devlet ilkesi,
çok uluslu devlet anlayışına olanak vermez. "Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez
bütünlüğü" kuralı, azınlık yaratılmamasını, bölgecilik ve ırkçılık yapılmamasını
gerektirir...”
2.
(E. 1993/3, K. 1994/2, K.T.: 16.6.1994) 2
“…Türkiye Cumhuriyeti tekil devlet esaslarına göre kurulmuş, bütünlüğe dayanan bir
devlettir… Tekil devlet esasına göre düzenlenen Anayasa'da federatif devlet sistemi
benimsenmemiştir… Devlet yapısında "bölünmez bütünlük" ilkesi; egemenliğin, ulus ve
ülke bütünlüğünden oluşan tek bir devlet yapısıyla bütünleşmesini gerektirir. Ulusal
devlet ilkesi, çok uluslu devlet anlayışına olanak vermediği gibi böyle düzende federatif
yapıya da olanak yoktur. Federatif sistemde, federe devletler tarafından kullanılan
egemenlikler söz konusudur. Tekil devlet sisteminde ise, birden çok egemenlik yoktur...
Egemenlik" ve "devlet" kavramlarının, "ulus" kavramıyla bütünleşmesi, devletin herhangi
bir etnik kökenden gelenlerle ya da herhangi bir toplumsal sınıfla özdeşleştirilmesine
engeldir…”
Kararın tamamı için bkz.: http://www.kararlaryeni.anayasa.gov.tr/Karar/Content/6474e6a8-81eb-41dc-bc1ef132c60f684a?excludeGerekce=False&wordsOnly=False
2
Kararın tamamı için bkz.: http://www.kararlaryeni.anayasa.gov.tr/Karar/Content/68992747-a31d-4797-bc8a88277e2fbf58?excludeGerekce=False&wordsOnly=False
1
3.
(E.2002/1, K. 2008/1, K.T.: 29.1.2008) 3
“…Anayasa, özerk bölge, özerk yönetim birimi ya da federasyon gibi yapılanmalara
bilinçli olarak yer vermemiştir. Ulusun tümüne ait en üstün kudret olan egemenliğin,
federe devletler veya özerk bölgeler tarafından paylaşılması, ülke bütünlüğünün sadece
siyasal sınırların korunması biçiminde anlaşılması, merkeziyetçi olmayan idarî
yapılanmaların ülke bütünlüğünü bozucu nitelikte görülmemesi kabul edilemez…
Egemenlik ve devlet kavramlarının ulus kavramıyla bütünleşmesi, devletin herhangi bir
kökenden gelenlerle ya da herhangi bir toplumsal sınıfla özdeşleştirilmesine engeldir.
Bunun nedeni, ulusun çeşitli toplumsal sınıflardan oluşmasına karşın sınıflarüstü bir
kavram olmasıdır. Bunun için egemenliğin kullanılmasından alıkoyan ve egemenliği
bölen düzenlemeler, bölünmez bütünlük ve tekil devlet ilkesine ters düşer…”
4.
(E.1991/2, K. 1992/1, K.T.: 10.7.1992) 4
“…Devlet "TEK"dir, ülke "TÜM"dür, ulus "BİR"dir. Ulusal birlik; devleti kuran,
ulusu oluşturan toplulukların ya da bireylerin, etnik kökeni ne olursa olsun, yurttaşlık
kurumu içinde ayrımsız birliktelikleriyle gerçekleşir... Vatandaşlık, bölge özelliklerini ve
etnik farklılığı aşan, bütünleştirici çağdaş bir olgudur. Bu konuda bir kimsenin
diğerinden farklı olmasına; din, kültür ve etnik kökene ilişkin ayrıcalıklara yer yoktur...
Siyasal açıdan önemli olan soy değil, ulusal topluluktan olmaktır. Eğer bir soy,
vatandaşlık bağlamındaki insan hakları dışında özel haklara sahip olmak isterse bu,
onun ulus bütünlüğü içinde yalnız bir köken değil, aynı zamanda ayrı ulusal bir topluluk
olması anlamına gelir. Bu ise, ulus bütünlüğü ilkesiyle bağdaşmaz…”
5.
(E. 2013/19, K. 2013/100, K.T.: 12.9.2013) 5
“…Anayasa’nın 123. maddesinde, idarenin kuruluş ve görevleriyle bir bütün
olduğu öngörülmüştür… İdarenin bütünlüğü, tekil devlet modelinin yönetim alanındaki
temel ilkesidir. Bu ilke, idari işlev gören ayrı hukuksal statülere bağlı değişik
kuruluşların bir bütün oluşturduğunu anlatmaktadır. İdarenin bütünlüğü, merkezin
denetimi ve gözetimi ile hayata geçirilmekte ve yönetimde bütünlüğü sağlamak için
başlıca üç hukuksal araç olan hiyerarşi, yetki genişliği ve idari vesayet kullanılmaktadır.
Bunlardan idari vesayet, merkezi yönetim ile yerinden yönetim kuruluşları arasındaki
bütünleşmeyi sağlamaktadır…”
Kararın tamamı için bkz.: http://www.kararlaryeni.anayasa.gov.tr/Karar/Content/c7840e39-c482-4164-ab0b1594257118c3?excludeGerekce=False&wordsOnly=False
4
Kararın tamamı için bkz.: http://www.kararlaryeni.anayasa.gov.tr/Karar/Content/e06def87-87b8-44e3-8e1faf0848c15f45?excludeGerekce=False&wordsOnly=False
5
Kararın tamamı için bkz.: http://www.kararlaryeni.anayasa.gov.tr/Karar/Content/72e0a94c-195c-4789-b08bba43e74c5449?excludeGerekce=False&wordsOnly=False
3
Download

Pdf yap