OTOMATİK MERKEZİ YAĞLAMA
SİSTEMLERİNDE
SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ
.
ALLFETT Mekanik ve Elektronik Sistemler San. ve Tic. Ltd. Şti. Yeni Eyüp Bulvarı, Topçular Caddesi, Set Üstü,
No:1,34055 Demirkapı-Rami / İstanbul Tel. 0 212 501 32 01
Fax. 0 212 501 33 37
OTOMATİK MERKEZİ YAĞLAMA SİSTEMLERİNDE
MEYDANA GELEN ARIZALARIN TEMEL NEDENLERİ
1.Yanlış kullanımdan kaynaklanan arızalar
a. Yanlış yağ kullanımı ( NLGI 0-1-2 -3 ve sıvı yağ seçenekleri)
b. Dağıtıcı valflere müdahale(körleme noktalarına müdahale)
c. Yağlama hattı uzunluklarında yapılan hatalar(hat uzunluklarını
fazla alma, by-pass kullanmama)
d. Yağlama pompalarının yanlış seçimleri( ALL 1- ALL 10 -ALL 25 ALL 300- Lubmatic sıvı yağ pompaları-kırıcı pompaları seçimleri)
2.Dikkatsizlikten kaynaklanan arızalar
a. Pompa haznesine yağ yüklemesinde yağ içerisine partikül ve
yabancı madde girmesi
b. Pompa elektrik bağlantı soketlerinin hatalı bağlanması
c. Pompa çıkış, yön valfi giriş ve çıkış, dağıtıcı valf giriş ve çıkış hortum
bağlantı kelepçelerinin gereği gibi sıkılmaması
d. Dağıtıcı valf braketlerinin makine gövdelerine ve dağıtıcı valflere
doğru montaj edilmemesi
3.Otomatik yağlama sistemi genel işleyiş prensiplerini doğru uygulamamaktan
kaynaklanan arızalar
a. Yağlama hattı uzunluğu ve yağlama noktası sayısına göre
yağlama sisteminin hatalı belirlenmesinden kaynaklanan hatalar
b. Yağlama noktaları yağ ihtiyaçlarını hatalı hesaplama
4.Montajı yapan servis elemanlarının sistem işleyişi ile ilgili gerekli teknolojik
bilgileri işletmeye yeterince aktarmamasından kaynaklanan arızalar
a. Montaj yapılan işletme yetkililerine olası sorunların ve
çözümlerin eksik verilmesi, işleyişle ilgili gerekli bilgilendirmenin yapılmaması
b .Kullanım kılavuzlarıyla ilgili gerekli açıklamanın yapılmamış
olması
ARIZA SORUNLARININ ÇÖZÜMLERİNDE YETKİLİ SERVİSLERDE
OLMASI GEREKEN YAKLAŞIMLAR
1.Yetkili bayiler kurulan sistemle ilgili servis elemanlarına sistemle ilgili
özellikleri ve yapılacak uygulamayı sistemi projelendiren teknik yetkili ile
birlikte çözümlemeleri gerekir.
2. Servis elemanları yaptıkları her uygulamayı gereken ciddiyetle yapmaları
yapılacak işin kurulum ve sistem bütünlüğü yönünden işletme üzerinde
bırakacağı olumlu görüşe dikkat edilmesi gerekir.
3.Servis elemanları yaptıkları uygulamaları neden-niçin sorularıyla
kendilerince sorgulayıp yapmaları olası bir hatanın önüne geçileceği bilincinde
olmaları gerekir.
4.Yapılan her uygulamanın seri ve dikkatli yapılması iş yapılan yere güvence
vereceği fikrinin unutulmaması gerekir.
5.Yetkili servislerin bilgi ve teknoloji alış verişlerinde merkez servis ve arge
birimiyle daima iletişim halinde bulunmaları işlerin sorunsuz çözümü için
gerekmektedir.
ALL25 pompa iki hatlı sistemi
OTOMATİK MERKEZİ YAĞLAMA SİSTEM
ARIZALARININ ÇÖZÜMLERİNDEKULLANILACAK TEKNİK BİLGİLER
A.HACİM ÖLÇÜLERİ ÇEVRİM DEĞERLERİYLE POMPA YAĞLAMA
NOKTALARI HACİMLERİNİN HESAPLANMASI
1litre = 1 dm3
1 dm3= 1ooo cm3
Soru: Pompa çıkış hacmi 16 litre /saat olan bir pompanın dakikadaki çıkış
hacmi kaç cm3/dakikadır?
Çözüm :
1litre = 1 dm3
1dm3= 1000 cm3
Pompa hacmi V= 16 litre / saat
V=16litre/saat
V =16 dm3/ saat
1 dm3 1000 cm3 ise
16 dm3
x cm3 olur.
x =16 .10000/ 1 = 16000
V =16000 cm3 olur.
Pompa 60 dakikada 6000 cm 3 gres yağı deplasmanına sahip ise
1 dakikada
x cm3 gres yağı deplasmanına sahip olur.
x=6000 . 1 / 60
x=600 cm3/ dakika olur.
B. YAĞLAMA NOKTASI HACMİNE GÖRE POMPA YAĞLAMA
SÜRESİNİN HESAPLANMASI
Soru:Hidrolik abkant presin yağlama noktası hacmi 2litre / dakikadır . yağlama
noktasının ALL 5 pompa ile yağlanabilmesi için ALL 5 pompanın bu hacmi için
kaç dakika çalışması gerekmektedir?
ALL 5 gres pompaların pompa elemanlarının çıkış hacmi
210 cm3/ dakikadır.
Buna göre yağlama noktası yağ ihtiyacı V=2 litre /dakika
1 litre = 1 dm3
2 litre= 2 dm3
1 dm3 =1000 cm3
2dm3 =2000 cm3
ALL 5 pompa 210 cm3'lük hacmi 1 dakikada yağlıyorsa
2000 cm3 'lük hacim
x dakikada yağlanır
x = 2000 .1 /210
x=9,5 dakika
3'
Dakikada 2000 cm lük yağ ihtiyacı olan yağlama noktası 9,5 dakikada yağlanır.
C. NLG 2 GRES YAĞI CM3 HACMİNİN GRAM OLARAK DEĞERİNİN
HESAPLANMASI
1cm3 NLGI 2 gres = 0,9 gram
Soru: CNC tezgahı kayar yatak yağ ihtiyacı V= 6 gram /dakikadır .Bu yatakların
cm3 biriminden değerini bulunuz ?
0,9 gram NLGI 2 gres
6 gram NLG2 gres
1cm3 NLGI 2 grese eşit ise
x gram NLGI 2' ye eşit olur
x = 6 . 1 / 0,9
x=6,66 cm3 olur
V=6,66 cm3/dakika
D. DAĞITICI VALF PULSE SAYMA SAYISI BELİRLEME KRİTERLERİ
Pulse sayıları sistem elektronik kartı EK 1O ' a pulse sayılarının tanıtılması ile
yapılır. Bu tanıtım örnek olarak 10 pulse say 1 dur olarak tanıtılabilir. Ayrıca her 10
pulse sayma arasına (örneğin 10 dakika ) güvenlik süresi girilir. Eğer güvenlik
süresi sonrasında pulse sinyalini elektronik kart alamazsa sistem arıza konumuna
geçecektir.Pulse sayılarının belirlenmesinde başlıca etkenler şunlardır:
1.Dağıtıcı valf piston çapları( ⏀4mm -⏀5 mm -⏀6mm -⏀7mm - ⏀8mm
valf ara eleman piston çapları)
2. Otomatik yağlama sisteminde kullanılan gres yağının veya sıvı
yağın viskozite değeri( gres NLGI 0 , NLGI 1 , NLGI 2, NLGI 3 veya sıvı yağ HL
değerleri )
3. Dağıtıcı valf giriş yağ debisi (valfa giriş debileri örneğin
V=5,34 cm /dakika V=4,5 cm3/dakika V= 2,98 cm3/dakika gibi )
4.Dağıtıcı valf ara dilim kombinasyon değerleri ( 3 dilimli 6 çıkışlı
dağıtıcı valfın 1. dilim pistonunun çapı 5 mm , 2. dilim pistonunun çapı 6 mm ,3.
dilim pistonunun çapı 7 mm olabilmesi gibi )
3
E. POMPA ELEMANLARI PİSTON ÇAPLARINDAN
ELDE EDİLEN YAĞ ÇIKIŞ HACİMLERİ
1. ALL 1 -ALL 10 -ALL25-ALL 300 POMPA ELEMANLARI
.
ALL1 - ALL 10 -ALL2 Pompa elemanı
ALL300 Pompa elemanı
24 VOLT DC MOTOR
⏀5 mm 0,118cm3 x 18 devir/dakika = 2 cm3/ dk
Uygulamada kabul edilen çıkış hacmi 1,5 cm3/dakika
⏀6 mm 0,170 cm3 x 18 dev/ dakika = 3 cm3/dakika
Uygulamada kabul edilen çıkış hacmi 2,5 cm3/ dakika
⏀8 mm 0,231 cm3x18 dev/dakika=4 cm3/dakika
Uygulamada kabul edilen çıkış hacmi 3.5 cm3/dakika
220-380 VOLT AC MOTOR
⏀ 5 mm 0,118 cm3 x 46 devir/ dakika=5,5 cm3/dk
Uygulamada kabul edilen çıkış hacmi 5 cm3/dakika
⏀6 mm 0,170 cm3 x 46 dev/dakika =7,5 cm3/dk
Uygulamada kabul edilen çıkış hacmi 7 cm3/dakika
⏀ 8 mm 0,231 cm3/ dakikax46 dev/dakika = 10 cm3/dk
Uygulamada kabul edilen çıkış hacmi 9,5 cm3/dakika
2.Diğer pompa tipleri pompa elemanları çıkış hacimleri
ALL 5 gres pompası pompa elemanı çıkış hacmi
V gres = 210 cm3/dakika
V SIVI YAĞ= 2 litre /dakika
ALL 25 gres pompası pompa elemanı çıkış hacmi V =7,5 cm3/dakika
ALL 300 gres pompası pompa elemanı çıkış hacmi V = 8 cm3/dakika
Lubmatic sıvı yağ pompaları pompa elemanı çıkış hacmi V= 345 cm3/dakika
3.POMPA ELEMANLARININ KÖPRÜLENMESİYLE
ELDE EDİLEN HACİMLER
Pompa elemanları yağlama noktaları hacimlerine göre 2'li , 3'lü , 4'lü veya
gereken hacme göre gövde üzerindeki pompa elemanları tümü birbirleriyle
köprülenerek gereken hacimler elde edilir.
ALL 1 Pompanın 3 elemanı köprülenerek (her bir pompa elemanı 2 cm3/dakikalık
hacim üretir)toplam 6 cm3/dakikalık debi elde edilir.
ALL 10 pompanın 4 elemanı köprülenerek (⏀ 6 mm pompa elemanı çapından
2,5 cm3/dakika, 4 adetin köprülenmesiyle 10 cm3 /dakika çıkış debisi elde edilir)
ALL 25 pompanın 10 pompa elemanı köprülenerek(her bir pompa elemanı
7,5cm3/dakika) 75 cm3/dakikalık çıkış debisi elde edilir.
ALL 300 pompanın 20 pompa elemanının köprülenerek (her bir pompa elemanı
8 cm3/dakikalık hacim üretir) 160 cm3/dakikalık pompa çıkış debisi elde edilir.
F .OTOMATİK MERKEZİ YAĞLAMA SİSTEMLERİNDE KULLANILAN
DAĞITICI VALFLER
Dağıtıcı valfler pompa elemanlarından elde edilen basınçlı gresi ayarlanan
dozlara göre yağlama noktalarına gönderir. Sistemde gres yağ veya sıvı yağ
kullanımına göre farklı özelliklere sahip dağıtıcılar kullanılır. Gres yağı ile yapılan
yağlamalarda standart progresif dağıtıcılar,uzun mesafe gres yağlamaları için
LD progresif dağıtıcılar, sıvı yağlama sistemlerinde ise doz ayarlı ve sabit dozlu
dağıtıcılar kullanılır.
1.PROGRESİF DAĞITICI VALFLER
5 Elemanlı ve 3 elemanlı progresif valf
Progresif indikatörlü valf
İki hatlı sistem yön valfı ve
dağıtıcı valf
İki hatlı sistem dağıtıcı valf
Progresif dağıtıcı valfler 3 diliminin birleştirilmesiyle oluşur. Bu dilimler başlangıç
dilimi,ara dilim ve bitiş dilimleridir. Ara dilimler üzerinde pistonlar bulunur. Pistonlar
birbirine kanalla bağlıdır. Yağlama noktası hacim miktarları ara dilim piston
çaplarına ve piston çıkış hacimlerinin birbiriyle köprülenmesi sonucunda elde edilir.
Progresif valfler en az 3 en çok 9 ara elemanla birlikte kullanılır.
2.SIVI YAĞLAMA SİSTEMLERİNDE KULLANILAN DAĞITICI
VALFLER
A.DOZ AYARLI DAĞITICI VALFLAR
Tek elemanlı ve 4 elemanlı doz ayarlı valflar
Doz ayarlı sıvı dağıtıcılar üçlü,dörtlü , beşli gruplar halinde kullanılır. Yağlama noktaları yağ
ihtiyacına göre bu valflar 0,1 cm3'le 1,5 cm3 hacimlere ayarlanabilir. Bu dağıtıcılarla çok
fazla sayıdaki yağlama noktası farklı dozlarda yağlanır. Sıvı yağlama sistemlerinde doz
ayarlı dağıtıcılar sadece pompa durduğu zaman yağlama işlemini yaparlar.
B.SABİT DOZLU DAĞITICI VALFLAR
2 elemanlı sabit dozlu dağıtıcı
4 elemanlı sabit dozlu dağıtıcı
Sabit dozlu dağıtıcılar ise seri olarak birbirlerine bağlanarak kullanılır. Sabit dozlu
dağıtıcılar by-pass sistemleriyle birlikte kullanılır. Sabit dozlu dağıtıcıların DI dağıtıcısıyla
0,05 cm3 , D2 dağıtıcısıyla 0,078 cm3, D3 dağıtıcısıyla da 0.113 cm3 hacimlerindeki sıvı
yağ yağlama noktalarına gönderilir. Bu sistemlerde pompa basıncı 20 bardır. Valf çıkış
basınçları ise 10 bardır. Sıvı yağlama sistemlerinde sabit dozlu dağıtıcılar pompa çalışma
anında 1 defa yağlama işlemini yapar.
PROGRESİF VALFLARDA PİSTON DOZ DEĞERLERİ
• LD progresif valf piston çapları
Standart progresif valf piston
ve hacimleri
çapları ve hacimleri
Progresif standart ve LD dağıtıcılar, pompadan gelen yağ miktarını sahip
oldukları pistonların çapları oranında hacimlere bölerek yağlama noktalarına
iletirler. Valf bloğunu oluşturan ara dilimler farklı çaptaki pistonlardan veya aynı
çaptaki pistonlardan oluşturularak farklı dozlar elde edilir.
PROGRESİF VALFLARDA PİSTON ÇAPLARI VE KÖRLEME
YÖNTEMİ KULLANILARAK ELDE EDİLEN DOZ DEĞERLERİ
Piston çapları ve körleme yöntemleri yağlama noktası hacim değerlerine göre yalnız
başına kullanıldığı gibi birlikte veya köprüleme yöntemiyle birlikte ortaklaşa da
kullanılabilir.Köprüleme ;valf çıkışında 2 ara elemanın birbirine bağlanmasıyla elde
edilen hacimlerdir.
Pompa elemanından gelen hacmin piston çapları tarafından
bölünmesiyle elde edilen valf çıkış hacimleri
Körleme yöntemiyle elde edilen valf çıkış hacimleri
Körleme ve körleme-köprülemeyle elde edilen valf çıkış hacimleri
Köprüleme -körleme yöntemiyle elde edilen valf çıkış hacimleri
Körleme -köprüleme yöntemiyle elde edilen valf çıkış hacimleri
LD progresif valflerle yapılan yağlama hatları
ALL 25 POMPA İLE YAPILAN YAĞLAMADA BORU HATLARINDA
MEYDANA GELEN BASINÇ KAYIPLARI
Otomatik merkezi yağlama sistemlerinde farklı boru çaplarından, dirsek dönüşlerinden,
kullanılan yağ türünden, ortam ısısından basınç kayıpları oluşmaktadır. Basınç kayıpları
dikkate alınarak pompa çıkış basıncı, dağıtıcı valf basınç değerleri hesaplanır. Basınç
değeri kayıplarında dikkate alınacak en önemli faktör sistemdeki boru çaplarının ve
kullanılan gres yağı viskozite değerlerinin basınca etken birer faktör olduğunun
bilinmesidir. Basınç kaybı tablosunda belirtilen ALL 25 sanayi tipi elektrikli gres
pompasında hattın boru çapına, gres viskozite değerlerine ve ortam ısısına bağlı olarak 1
metrede meydana gelen basınç değeri kayıpları şu şekilde ifade edilir.
⏀8 mm ( iç çapı 6 mm) olan bir boruda kullanılan gres yağı NLGI 0 ise ve bu borunun
ortam ısısı -100C de boru hattının her bir metresindeki basınç kaybı 7,8 bar olarak tespit
edilir. Bu basınç kaybı kullanılan gres türü NLGI 2 olursa ve çalışma ısısı 300C ise bu
takdirde meydana gelen basınç kaybı her bir metrede 2,5 bar olmaktadır. Bu basınç
değişimlerinin boru çaplarına göre değerleri aşağıdaki tabloda belirtilmiştir:
Örnek Problem
Sistemle ilgili bilgiler
Hatlardaki basınçlı boru çapı : R 1/2 (boru iç çap 15,75 mm)
Basınçlı boru hat boyu : 65 metre
Sistemde kullanılan pompa ALL 25 10 pompa elemanIı
ALL25 pompa elemanı debisi Q=7,5 cm3/dakika
10 pompa elemanı köprülü olduğuna göre Q= 7,5 x10=75 cm3/dakika
Q 10 pompa elemanı =75 cm3/dakika
Sistem basıncı 180 bar
Kullanılan gres NLGI 2
Sistemin ortam sıcaklığı 100C
Basınç kayıp tablosu değerlerinden
Debi miktarları ve 100C'da metredeki basınç kayıpları
V
=37,5 cm3
V
=75 cm3
5 pomp elemn.köpr.
10 pom.ele.köpr.
P=0,6 bar/m P=0,88 bar/m
65 metrede basınç kaybı =65 metre x 0,88 bar
P kayıp = 57,2bar
P hat sonu = p çıkış - p kayıp
P hat sonu =180 - 57,2
P hat sonu = 122,8 bar olarak bulunur
GRES YAĞLAMA HATLARINDA GRES DEBİSİNE VE
SICAKLIĞA BAĞLI OLARAK ALL25 POMPALARDA
METREDEKİ BASINÇ KAYBI TABLOSU
ALL 25 köprülü ve 16 pompa elemanlı pompayla iki hatlı sistem uygulaması
SIVI YAĞLAMA SİSTEMLERİNDE
MEYDANA GELEN BASINÇ KAYIPLARI
Diğer yağlama sistemlerinde olduğu gibi sıvı yağlama sistemlerinde de boru hatlarında karşı
basınçlar meydana gelir. Meydana gelen bu karşı basınçların değerlerinin hesaplanması
pompa çıkış debi değeri veya sıvı dağıtıcı çıkışı debisi ve ilgili hat çapı dikkate alınarak
basınç kayıp tablosundan 1 metredeki basınç kaybı hesaplanır. Kayıp hesabı yapılan hat kaç
metre ise metredeki basınç kaybı ile çarpılarak ilgili hattaki kayıp hesaplanır.
Örnek uygulama
Dış çapı 12 mm olan sıvı yağlama ana hattında sistemin debisi
Q=2,5 litre /dakikadır. Sistemde kullanılan sıvı yağın kinematik viskozitesi ⍵= 74,80
mm2/saniyedir. Sıvı yağlama ana hattının hat boyu 46 metredir. Dağıtıcı valflerin ana hat
bağlantıları 4 'er metredir. Dağıtıcı valflerin ana hat bağlantı boru çapları 6 milimetredir.
Dağıtıcı valfler sistemde 10 adettir. Dağıtıcı valf debileri Q dağıtıcı=0,4 litre /dakikadır. Sistem
sonu basınç değeri kaç bar olur?
Çözüm
Sistem hat boyu L= 30m Hat boru çapı D=12 mm
Sistem debisi Q =2,5 litre/dakika
sıvı yağın kinematik viskozitesi ⍵ sıvı kinematik = 74,80 mm2/s
⍵ 34=34 mm2/s ⧍P34=0,05bar
⍵175=175 mm2/s ⧍P175 =0,27bar buna göre
74,80/34=2,2 ⧍P34 =0,05bar ⧍P74,80= 0,05.2,2=0,11 bar
Basınç kaybı değer karşılaştırmalarıyla bulunan her bir metredeki basınç kaybı
⧍P= 0,11bar
30 metrelik hattaki basınç kaybı Σ⧍P1= 30 X 0,11 =3,3 bar olur.
DAĞITICI VALF HATTI BASINÇ KAYBININ HESABI
Çözüm için değerler
Dağıtıcı valf hat boy L1 =4 metre
Sistemdeki ana hat-yağlama noktası toplam uzunluğu(sistemde 10 adet yağlama noktası
bulunmaktadır) L dağıtıcı toplam =2 metre x10 adet =20 metre
Valf bağlantısı boru çapı d= ⏀ 6 mm sıvı yağ viskozitesi ⍵= 74,80mm2/cst
Valf çıkış debisi Q dağıtıcı=0,5 litre/dakika
Çözüm :
Dağıtıcı valf ana hattı bağlantı boyu 2 metre X 10 adet = 20metre
Dağıtıcı bağlantı çapı 6 milimetredir.
⍵=34 mm2/s ⧍P34=0,24 bar ⍵=175 mm2/s ⧍P175=1,19 bar 74,80/34 =2,2
⧍P34=0,24 bar
⧍P74,80= 0,24. 2,2=0,528 bar
Verilen değerlere bulanan dağıtıcı valf hattı metredeki basınç kaybı ⧍P=0,528 bar
Dağıtıcı hatlarda oluşan toplam basınç kaybı
Σ⧍P2=0,528 X 20 metre =10,56 bar
Sistemdeki toplam basınç kaybı Σ⧍P =Σ⧍P1 + Σ⧍P2=3,3 +10,56 Σ⧍P =13,86 bar
.
OTOMATİK YAĞLAMA SİSTEMLERİNDE KULLANILAN
ELEKTRONİK KARTLAR
Elektronik kontrol kartları, merkezi yağlama sistemlerine ait pompaları kumanda
etmek için geliştirilmiş olan ürünlerdir. Kullanım kolaylığı sağlaması için döner şalter
(rotary-switch) ile donatılmışlardır. Çalışma süreleri 10 saniye ile 10 dakika
arasından seçilebilir. Bekleme süreleri ise 5 dakika ile 12 saat arasından
seçilebilmektedir. Gerektiği durumlarda pompa motoru çalışma ve durdurma (zaman
röleli), basınç kontrolü, yön valfi basınç kontrolü ,arıza ikaz bildirimi(sesli-ışıklıbuzzer),pompa yağ seviyesi ikazı gibi her tür noktada tam kontrole olanak tanıyan
bu kartlar, makineler ve araçların yağlama ile ilgili olarak meydana gelebilecek her
tür arızayı zamanında bildirir.
EK 10 elektronik kart
Elektronik kontrol kartlarının tümünde çalışma ve bekleme sürelerinde olabilecek
elektrik kesilme durumlarında kesilmeden önceki konumu muhafaza etme ve enerji
geldiğinde kaldığı yerden çalışma özellikleri girilebilir.
ENTEGRE KONTROL KARTI
ALL-1 mini ve ALL-1 serisi pompaların motor muhafazası altına entegre
edilerek kullanılan elektronik kontrol kartlarıdır. Bu kartla çalışma ve
bekleme zamanlaması ve sistem arıza takip kodlamaları yapılabilir.
Uzaktan kumanda özelliğine sahiptir.10-30 volt değerlerinde çalışır.
OTOMATİK MERKEZİ YAĞLAMA SİSTEMİ ARIZALARININ MEYDANA
GELME SEBEBLERİ
Hidrolik sistemler mekanik sistemlere göre farklılık gösterir. Basıncın sistem
noktalarına etkileri farklıdır. Hidrolik sistemlerde yağ basıncının büyüklüğü veya
küçüklüğü , yön valfi geçişleri, dirseklerin şekli, Sistem boru çapları, dağıtıcı valflerin
çalışma düzeni sistem işleyişine etken birer unsurdur. Birbirlerine bağımlı olarak
çalışan bu unsurların birinde meydana gelen arıza sistemin bütününü etkiler ve yağ
akışını durdurur. Bunun için sistemde meydana gelen arızaların sistematik olarak
incelenerek bulunması ve olası arızaların önceden tespit edilebilmesi için sistemin
periyodik olarak kontrol ve bakımdan geçirilmesi, sistem çalışmasının gözlenmesi.
Küçük arızaların veya arıza yaratacak olguların(kirli yağ konulması, debi kayıplarının
ve manometre basınçlarının periyodik takip edilmemesi, hortum bağlantılarının ve
valf bağlantılarında yağ kaçaklarının oluşumu gibi hususların izlenmesi )
gerekmektedir. Hidrolik sistemlerde arızalar iki aşamada meydana gelir.
1.Kademeli olarak meydana gelen arızalar
2.Aniden meydana gelen arızalar
Kademeli olarak ortaya çıkacak arızaları tespit edebilmek için sistemle ilgili bazı
verilerin tespit edilmesi gerekir. Bunlar;
a. Sistemin çalışma sesinin değişmesi( yüksek basıncın pompa çalışmasında ve
sistemde meydana getirdiği titreşimler)
b. Sistemde farklı titreşimlerin oluşması(pompa çıkış basıncının artması ve emniyet
valfinin devreye girmemesi, boru bağlantı kelepçelerinin belirlenen aralıklarla
yapılmaması ve kelepçe gevşemeleri )
c. Ekipmanlarda meydana gelen ısı değişimleri(yüksek basıncın valf ve borularda
meydana getirdiği ısınmalar )
d. Çalışma basıncının artması veya azalması(pompada veya valflerde tıkanıklık )
e .Gres yağı kirliliği( yağ doldurulmasındaki dikkatsizlik veya ortam kirliliği )
f. Pompa debisinin azalması(motor güç kaybı sebebiyle devirden düşme veya
pompa elemanı sorunları )
g. Pompa çalışma ortamının ısı farklılığı( çalışma şartlarının gece ve gündüz
aralığındaki sıcaklık farklılığı - çöl şartlarında çalışan ekskavatör, dozer, kepçe,
greyder türü iş makineleri - 100c- + 500c aralığında kullanılacak NLGI 2 ve NLGI 0
yağ penetrasyonları ve bunlarla ilgili çalışma basınçları )
Aniden meydana gelen arızalar ise herhangi bir ön uyarı olmaksızın birdenbire
ortaya çıkan arızalardır .Bu tür arızalar esasında sistem içerisine bir şekilde karışan
partiküllerin sistemde meydana getirdiği pompa elemanı, yön valfi ve dağıtıcı
valflerde meydana getirdiği yağ akışlarının kesilmesi veya gres tanklarına yeni
gresin üstten doldurulmasında yağ seviyesinin kaşık seviye altına indiği durumlarda
yapılması veya gresin üstten doldurmasının çalkantılı bir şekilde yapılması hava
sıkışmalarına sebep oluşturur.
Herhangi bir arıza sebebinin tespit edilip çözülmesi için sistemin yağlama tankından
başlayıp yağlama noktalarına kadar ve yine son nokta olan yağlama noktasından
yağlama tankına kadar olan yağlama hattı üzerindeki tüm ekipmanlarının
incelenerek arıza sebebinin araştırılması gerekir.
Örnek olarak göstereceğimiz bir yağlama sisteminde dağıtıcı valfler çalışmamakta
dolayısıyla sistem yağlanmamaktadır. Sistem incelendiğinde pompa yağ girişinin
alttan olduğu ,yağın gösterge seviyesinin altına düştüğü , gres tankının partiküllü
olduğu ve kullanılan gresin kaliteli gres olmadığı tespit edilmiştir. Bu durumda ;
1. Yapılan işe göre pompanın değiştirilmesi gerektiği , sistemde ALL 1 24 V DC
debi değeri 2,5 cm3/dakika ve hazne hacmi 1,8 litre olan pompa kullanılması
önerilmiştir.
2. Hazneye doldurulan gresin sistemde hava yapmaması için üstten dolum yapılan
ve kapaklı hazne önerilmiştir.
3.Kullanılan yağın kaliteli ve NLGI 2 değerinde olması gerektiği kullanıcı firmaya
ayrıca belirtilmiştir. Sistemin hava yapmaması için de gresin seviye göstergesi altına
inmemesine dikkat edilmesi belirtilmiştir.
otomatik yağlama sistemlerinde meydana gelen her arızanın sistem içinde dikkatli
bir şekilde incelenmesi, arızanın basınç yetersizliğinden, valf tıkanmasından (bir
valfin tıkanması diğer valflere gerekli basıncın ulaşmamasını sağlar )veya 220
volttan 24 volta trafo ile dönüştürülen DC motorlardaki 5 amper akım şiddetinin elde
edilememesinden kaynaklanan sorunlar olup olmadığı irdelenerek bulunmalıdır.
OTOMATİK YAĞLAMA SİSTEMLERİNDEKİ ARIZALAR VE ÇÖZÜMLER
Sorun : Pompa motoru yağlama hattı dolu olmasına rağmen çalışıyor ?
Çözüm : Basınç şalteri görevini görmüyordur(basınç şalteri sistem elektronik kartına
tanıtılan sistem basıncına ulaşıldığında sistemde basınç yüklemesini durdurması
gerekir. Sistem basıncı düşünce tekrar pompa devreye girer ve sistem basıncı
belirlenen seviyeye ulaşır)
Sorun: Haddehane yağlama sistemi iki hatlı Q=210 cm3/dakika debilik ALL 5
pompa ile 72 metrelik hattın sağ bölümündeki 40 metrelik hat 8 adet 4 çıkışlı LD
valflerle aynı hattın köşe dönüşünün 4 metrelik bölümü 4 çıkışlı LD valflerle ana
hattın sol bölümündeki 4 er metre aralıklarla 2 adet yağlama noktası 4 er çıkışlı 2
adet valfle ve aynı hattın 20 metrelik son kısmı ise 6 çıkışlı LD valflerle yağlanacak
şekilde uygulanmıştır. Yağlama hattı başlangıcında sistemi yönlendiren yön valfi
bulunmaktadır. Ana hat boru çapı 30 mm dağıtıcı valflerin ana hatta uzaklıkları 1,5
metredir. Sistem çalıştırıldığında yön valfinin hat değiştirme durumunda yağ tankına
gresi by-pass etmediği tespit edilmiştir.
Çözüm : Yön valfi konumu yağ tankı kotunun alt konumunda bulunması sebebiyle
tank taban basıncı yön valfinin yön değiştirmesini etkileyerek yön değiştirme
görevini engellemektedir. Bu durumda yön valfi yağ tankı kotunun üst seviyesine
çıkartılarak yön valfi işler duruma getirilerek sistemin yağlama işlemi sağlanmıştır.
Sorun : Pompa motoru çalışıyor kaşık dönmüyor ?
Çözüm : Gresörlük ve kör tapayı söküp kaşık setuskuruna ulaşılır .Kaşık setuskuru
sıkılır. Kaşık elle çevrilip kontrol edilir. Gresörlük ve kör tapa montaj edilir. Pompa
çalıştırılır.
Sorun : 7 çıkışlı LD valfin 4 çıkışına gres geliyor. Diğer 3 çıkışına gres gelmiyor.
Devreden çıkarılıp bakım yapılıp takıldı. Gereken gresi basmıyor?
Çözüm :
a. Pistonlarda sorun olabilir
b. Oringlerde sorun olabilir
c .Dağıtıcı kanallarında sorun olabilir(doz ayar iğnesine müdahale edildiğinde valf
çalışıyor)
Sorun :Pompa ilk hareketi alıp çalışmaya başlıyor. Daha sonra arızaya geçiyor?
Çözüm :
a. Basınç şalteri arızasını gidermek (elektronik karttan komut gelince + ve kutupların yerlerini değiştirmek . 210 volt akım gelince sinyal vermek )
b. 10 numara 1/2 litre yağ alınıp tank içerisindeki yağ ile iyice karıştırılarak yağ
inceltilir. Yağ daha akışkan hale getirilerek pompanın basınç üretmesi sağlanır.
Sorun :Lubmatic pompa arızası (termik 220 volt) pompada çalışma başlangıcından
10 dakika sonra sistem arızası oluşuyor. Alarm veriyor?
Çözüm: Elektronik kart ana valfi okumadığı için sistem arızası oluşturur. elektronik
kart 1.çıkış ve 2.çıkış geçişlerini okuyor 3.çıkış sensör geçişinde pas yok sinyali
veriyor.Karta 3. çıkışın tanıtılması gerekir.
Sorun: İki hatlı sistemde kullanılan ALL 5 sıvı yağ pompası ile 15 dakikada 2 litre
yağın yağlama noktasına gönderilmesi istenmektedir?
Çözüm : ALL 5 pompalar krank mili vasıtasıyla basınç üreten pompalardır. Pompa
elemanı çıkış hacmi Q =210 cm3/dakikadır.
Buna göre 2 litrelik hacmin üretilmesi için ;
1 litre = 1 dm3 = 1000 cm3
2litre = 2000 cm3
1 dakikada
210 cm3 hacim elde edilirse
x
dakikada elde edilir
2000 cm3 hacim
x =2000 / 210 = 9,5 dakika
Bu pompa 2 litrelik hacmi 9,5 dakikada elde eder
Sorun : Pompa çalışmaya devam ediyor .Emniyet valfinden yağ atıyor ?
Çözüm :Sistem basıncı sistem elektronik kartına 200 bar olarak tanıtılır. Emniyet
valfleri ise elektronik karta 250 bar olarak tanıtılmıştır. Pompa sisteme tanıtılan
basıncın üzerinde yükleme yaparsa bu durumda hattın emniyeti için emniyet valfi
devreye girerek sistemdeki yüksek basınçlı gresi devreden atar. İki hatlı sistemlerde
basınç şalterleri pompa üzerine montaj edilir.
Sorun :ALL 1 pompa arızası. Pompa ilk hareketi alıp duruyor?
Çözüm : Gövde üzerinde bulunan grasörlük içerisindeki bilye dağılmıştır. Dağılan
bilye yağ haznesine girerek dönmeyi engeller veya EKG kart altındaki (2,5- 3
amperlik ) cam sigorta atmış olabilir.
Sorun :ALL 5 pompa sıvı gres basmıyor ? 2,5 litre/dakikalık hacim ne kadar sürede
elde edilir ?
Çözüm : 1. Kullanıcı bilgilerine göre dağıtıcı valfler yağlama noktalarının alt
kısmında kalacak şekilde montaj yapılmıştır. Ayrıca pompada yağlama noktaları
kotunun alt kısmında bulunuyor. Prensiplere göre pompa ve dağıtıcı valfler
yağlama noktalarının üst kotunda olacak şekilde konumlandırılmalıdır. Hata
buradan kaynaklanabilir. Pompanın gres basmamasının diğer bir sebebi dağıtıcı
valfle yağlama noktaları mesafelerinin ve dirseklerin çok fazla olması, gresin son
noktalara basınç kaybı sebebiyle basılmamasına etken olabilmektedir.
2. 2,5 litre/ dakikalık yağlama noktası ihtiyacı kaç dakikada elde edilir?
ALL 5 pompa Q= 210 cm3/dakika
1litre = 1dm3
210 cm3 = 0, 210 dm3
1 dakikada 0,210 litre hacim elde edilirse
ne kadar zamanda elde edilir
2,5 litrelik hacim
x= 2,5 / 0,210 = 12 dakikada 2,5 litrelik yağlama noktaları hacmi
karşılanır.
Sorun : Müşteri iki hatlı sistemde dağıtıcı valfler üzerindeki basınçları kontrol etmek
istemektedir?
Çözüm : Dağıtıcı blok üzerindeki basınç kontrolünü dağıtıcı çıkışına T ile
manometre bağlantısı yapılarak sağlanabilir. Ayrıca yağlamayı dağıtıcı blok
üzerinden takip edilmesi içinde iğneli veya sensörlü yağ akış kontrolü sağlanabilir.
Sensörlü dağıtıcı IP kontrollüdür. Belirlenen zaman aralıklarında yağlamanın
yapıldığını ışığın yanıp sönmesiyle kontrol edilir.
Sorun: ALL1 pompanın kör tapasının solundaki dört pompa elemanından ayrı hatlar
çekilerek LD valfler yardımıyla yağlama yapılmaktadır. Pompa elemanı debileri
yağlama noktası yağ ihtiyacını karşılamamaktadır? Yağlama noktaları yağ ihtiyacına
göre sistem tekrar projelendirilecektir.
Çözüm :Kör tapa solundaki 4 adet pompa elemanı birbiriyle köprülenerek 1o
cm3/dakikalık debi elde edilecektir( 2,5 cm3x 4 pompa elemanı= 10 cm3/dakika )
yağlama noktaları 9 çıkışlı LD valfle yağlanacaktır. LD valf ara elemanları ⏀8 mm
piston çaplarından elde edilecek 0,250 cm3 strok değeriyle yağlanacaktır. 5 ara
eleman piston çapı ⏀6 mm ve 0,140 cm3 strok değerinde olacak şekilde körleme
yapılacaktır. LD valf ara dilimleri ⏀ 8 mm pistonlarından 1,1 cm3/dakikalık debi,
körleme yapılan son valf diliminden ise 1,2 cm3/dakikalık debi elde edilecektir. Akış
kontrolü NPN lamba kontrol sensörlü olacaktır. Yağlama süresince lamba yanıp
sönerek yağlamanın devamlılığı izlenecektir.
OTOMATİK YAĞLAMA SİSTEMİ POMPALARINDA MEYDANA GELEN
ARIZALARA GENEL ÇÖZÜMLER
1.POMPA ÇALIŞMAZSA
a, Elektrik bağlantıları ve kablolar kontrol edilmelidir
b. Elektronik kontrol kartı kontrol edilmelidir
c. AC akımından DC akımına ( 220 volttan 24 volta) dönüşümlerde en az 5 Amper
transformatör kullanılmalıdır)
2.POMPA ÇALIŞMAKTA FAKAT YAĞ SEVK ETMİYORSA
A. Hazne içerisindeki kaşık ters yöne dönüyordur
B. Pompa haznesi içerisindeki yağ bitmiştir
C. Kaşık ve eksantrik parça bağlantıları gevşemiştir
D. Kullanılan gresin kalınlığı sebebiyle pompa hava yapmıştır. Sistemin özelliğine
göre gresin değiştirilmesi gerekir.
E. Pompa elemanı yayı kırılmış veya pompa hava yapmıştır.(pompa hava yapmışsa
pompa çalıştırılarak gres içerisindeki havanın dışarı atılması kaşığın hareketiyle
sağlanır. Pompa elemanından kabarcıksız yağ çıkışı görüldüğü ana kadar pompa
elemanı sıkılır)
3.DAĞITICI VALFLAR YAĞ SEVK ETMİYORSA
A. Dağıtıcı valf da tıkanma oluşmuştur. Sökülerek mazotla temizlenir
B. Dağıtıcı valf ara eleman birleştirmeleri gevşemiştir
C. Kablo bağlantılarında makine titreşimlerinden kaynaklanan gevşemeler meydana
gelmiştir
Deplasmanı Q=345 cm3 /dakikadır. Sıvı yağlama sistemi yağlama hatlarında doz
ayarlı sıvı gres dağıtıcılar ve sabit dozlu sıvı yağ dağıtıcıları kullanılır.
YAĞLAMA SİSTEM POMPALARI-POMPA ELEMANLARI -YÖN VALFIDAĞITICI VALFLAR- ELEKTRONİK KART VE DİĞER ELEMANLARLA
İLGİLİ TEKNİK BİLGİLER VE HESAPLAMALAR
1.Elektrikli gres pompalarında 12- 24 volt DC pompalar piston çapları ⏀5 mm , ⏀ 6
mm , ⏀ 7 milimetredir Bu motorlar dakikada 18 devir yaparlar.
2. 220-380 volt AC motorlar dakikada 2820 devir yaparlar. Bu devir redüktör
vasıtasıyla 46 devire düşürülür.
3.Yağlama sistemlerinde kullanılan yağ yoğunluğu değişirse pompa daha fazla yağ
basar. ( ince yağ 100 numara yağdır)yağlama noktalarında yağ basılan yataklar
boşalırsa pompa bu takdirde pompa yine fazla yağ basar.
4.Lubmatic pompalar 1 dakikada 345 cm3 yağ hacmi sağlarlar.(bu hacim 1,5 su
bardağı hacmine eşdeğerdir. bu pompa 30 saniye çalıştırılırsa elde edilecek hacim :
1 dakikada ( 60 saniyede) 345 cm3 yağ elde edilirse
30 saniyede
x
cm3 yağ elde edilir.
x = 30 . 345 / 60 = 172,5 cm3
172,5 cm3 ' lük hacim 30 saniyede elde edilir.
5.Selenoid valflerin 24 volt veya 220 volt akım değerinde kullanılan türleri
vardır.Selenoid valfler PLC kumandalı olur.
6. EK 10 elektronik kartına sensör sayma değeri girilerek valf akış kontrolleri
sağlanır. ayrıca sensör kablosuna lamba bağlanarak arıza anında lamba vasıtasıyla
da arıza tespiti sağlanır. Eğer sistem valfe bağlı elektronik karta bağlanırsa
elektronik kart valfte oluşacak durmayı sesli ikazlı veya ışıklı ikazla belirtir.
7. Loder kazıcının yağlama noktaları ihtiyacı manuel 16 kiloluk kovayla bir kaç sefer
yağlamayla karşılanabilir. Bu loderin yağlama noktaları ihtiyacı 3 kilogramlık gres
yağı hacmi ile 10-12 gün süreyle karşılanır.
8. EK 10 elektronik kartı, gres dağıtıcı üzerinde bulunan sensör vasıtasıyla sinyal
alarak dağıtıcı pistonunuzun hareketini sayar. EK 9 ise sensörsüz çalışır. Sadece
piston hareketini algılar.
9. Yön valfleri belirlenen ve elektronik karta tanımlanan yön değiştirme basıncını iki
hatta yönlendirir. Eğer yön değiştirme basıncı 150 bar ise belirlenen basınca sistem
ulaştığı zaman yön valfi A hattından B hattına basınçlı gresi yönlendirir. Aynı
zamanda A hattı üzerindeki noktaların yağlama işlemleri de yön değiştirme işlemi
sonrasında gerçekleşir.
10. İki hatlı sistemlerde indikatörlü dağıtıcılar kullanılır. ayrıca dağıtıcı üzerine
konan sensör vasıtasıyla pistonların yağlama işlemi hareketleri ışıklı veya sesli
ikazlarla takip edilir.
11. Progresif valfler, sıvı yağ ve gres yağı pompalarıyla birlikte kullanılabilir. Pompa
çıkışlarına bağlanabildiği gibi dağıtıcılar birbirlerine paralelde bağlanır. Bu valflerde
yağlama noktasının tıkanması durumunda bir sonraki yağlama noktası valfine pilot
veremez. Bu durumda sistem bloke olur. Progrosif dağıtıcıların çıkış dozları
körleme, köprüleme yöntemleriyle piston doz ayarları yapılır. Dağıtıcı piston
hareketleri dağıtıcı üzerine bağlı sensörler vasıtasıyla ışıklı veya sesli olarak takip
edilir. Progresif valfler en az 3 elemanlı en çok 9 ara elemanlı olabilir.
12.Beton santralleri pompalarında ve bütün mobil pompalarda elektronik kontrol
kartları kullanılır.
13. Değirmen pompalarının debi değeri 3cm3/dakika veya 4 cm3/ dakika
değerlerindedir.
14. Uzun yağlama hatları bulunan iki hatlı sistemlerde ALL 25 kovalı sistem
pompaların kullanılması sistemin hava yapmasını engeller.
15. Birbirine yakın iki ayrı makinenin yağlama sistemleri ayrı ayrı yapılmalıdır.
Çünkü yağlama sistemlerinin birinde oluşacak tıkanma veya herhangi bir arıza iki
ayrı makine sisteminin durmamasını sağlar.
16. ALL 1 3,3 litre 24 volt gres pompaları 3 pompa elemanına sahiptir .Bu pompa
elemanlarının her birinde 3 gram/ dakikalık deplasman(çıkış hacmi)sağlanır. 3
pompa elemanı birbirlerine paralel olarak bağlanırsa toplamda 9 gram / dakikalık
çıkış hacmi sağlanmış olur. Yüksek miktarlarda debi ihtiyaçları gerektiği durumlarda
pompa elemanları birbirleriyle köprülenerek gerekli debi ihtiyacı sağlanır,
17. Gres seviye ikazı elektronik karta tanıtılan değerlerle olabildiği gibi PLC
üzerinden de tanıtılan değerlere göre akış kontrol sensörleri arızayı anlayabilir 24
volt DC motorlarda PLC çıkışların 5 amper olması gereklidir.( PLC çıkışların 1,5
amper kullanılması sistemi çalıştırmamaktadır.)
18. Piston puls sayıları; piston çapına, gres viskozitesine, piston girişi yağ debisine,
piston kombinasyonuna(⏀4mm piston, ⏀6 mm piston ,⏀8 mm piston özelliklerine
ve dozlama değerlerine göre) tespit edilir. EK 10 elektronik kartına puls sayısı;
örneğin 10 say 1 dur olarak tanıtılabilir. Duruş süresi ise örneğin 10 dakika
olarak belirlenebilir.
19. Yaklaşık olarak 2 damla gres yağı 1 cm3 'lük hacme eşittir.
20. Otomatik yağlama sistemleri gres pompalarında EP (lityum, kalsiyum ,sodyum,
baryum ve alüminyum katılaştırıcı) katkılı NLGI 0 1 2 3 sınıfı gresler kullanılır.
Özellikle yaz aylarında NLGI 3 sınıfı orta- sert kıvamlı gresler, kış aylarında ise NLGI
2 sınıfı yumuşak kıvamlı gresler kullanılır.
21. Örnek olarak sunulabilecek ALL 5 pompası -pompa elemanından alınacak ana
çıkışla 10 dağıtıcı valfle yağlama noktaları beslenebilir, Bu sistemde kullanılacak
sistem elemanları şunlardır:
a .ALL 5 pompa(Q=8 cm3/dakika - kovalı tip )
b. Dağıtıcı valfler ( 10 adet)
c. Akış kontrol sensörü
d. Monometre (pompa çıkış basıncını ölçer)
e. EK 10 elektronik kart
f. Ana hat için çelik borular
g. Bağlantı kelepçeleri
h. Rakorlar
ı. Valf braketleri
22.Lubmatic sıvı yağlama pompaları tek hatlı sistemlerde kullanılır. Bu pompaların
pompa elemanı deplasmanı Q=345 cm3/dakikadır. Sıvı yağlama sistemleri yağlama
hatlarında daz ayarlı sıvı gres dağıtıcılar ve sabit dozlu sıvı dağıtıcıları kullanılır
İş makinesi progresif sistem uygulaması
OTOMATİK MERKEZİ YAĞLAMA SİSTEMLERİNDE
OLUŞAN ARIZALARA GENEL BAKIŞ
1.Hatalı doz ayarlarından kaynaklanan arızalar
yağlama noktalarını birden fazla pompa çıkışı kullanmadan tek çıkışla yağlayarak
uzak noktadaki dağıtıcı valflerde debi düşmesine sebebiyet vermek.
2- Pompa elemanının hava yapması sonucu ortaya çıkan arızalar
yağ haznesinde yeterli yağ seviyesinin bulunmamasından veya gres içerisindeki
partiküllerden meydana gelen arızalardır.
3-Dağıtıcı çıkışlarına çek valf kullanmamaktan meydana gelen arızalar.
dağıtıcı valflerden 4-5 metre uzaklıklarda bulunan yağlama noktalarına gresin
ulaşması çeşitli sebeplerden mümkün olmayabilir. Dağıtıcı çıkışlarında çek valf
kullanılarak valf çıkışında belli basınçta bulunan gresin geriye kaçmadan yoluna
devam etmesi sağlanır.(çek valf çalışma basıncı 3 bar )
4- Tespit edilen basınçlı hortum ana hat ve dağıtıcı hat çap ölçülerinin daima
bulunan değerlerin % 25 fazlanın alınması sistemin çalışmasında rahatlık sağlar.
Örneğin ⏀8 mm olması gereken dağıtıcı valf basınç borularının maliyet unsuru
veya elde bulunan malzeme durumu düşünülerek ⏀6 mm basınçlı boru
kullanılması sistemin çalışmamasına sebebiyet verir. Ayrıca valf çıkışlarına
maliyetten kaçınmayarak çek valf kullanılması sistemin sigortası olacağının
bilinmesi önemlidir.(çek valf maliyeti 20 liradır)
Örnek ; Kayser ilinde bulunan bir işletme Allfett' e başvurarak sisteminde bulunan
ana hattına bağlı 2 çıkış ve bu çıkışlara bağlı 9 çıkışlı ve 10 çıkışlı progresif
valflerin bulunduğunu,10 çıkışlı valfin çalıştığını 9 çıkışlı valfinin çalışmadığını
bildirerek sorunun çözümünü istemiştir. Allfett tarafından yapılan yönlendirmede
yeni dağıtıcı valf gönderilmiş sorun buna rağmen çözülememiştir. Daha sonra
işletme sahibi Allfett'e gelerek durum karşılıklı görüşülmüş valf çıkışlarına çek valf
konması kararlaştırılmıştır. İşletme sahibi valf çıkış hortum çapının kendi
valflerinde daha küçük olduğunu belirtmiştir. Yapılan tespit sonucunda valf çıkış
çapının ⏀2 mm olarak yapıldığı belirlenmiştir. Bunun sonucunda dağıtıcı valf
basınçlı hortum çıkış iç çapının ⏀6 mm olması kararlaştırılmış (⏀2 mm basınçlı
hortumda oluşan basınç yükselmesi sonucu borularda meydana gelen
tıkanmaların önüne çap büyütülerek geçilmiştir)
OTOMATİK YAĞLAMA SİSTEMLERİNDE
ÖNEM VERİLECEK TEMEL UNSURLAR
1-Doğru projelendirmenin yapılması
(ana basınç hattı uzunluğunun ve yağlama noktası ihtiyacına göre dağıtıcı valf
doz değerlerinin hesaplanması)
2-Doğru boru çapının belirlenmesi
(pompa basıncına , basınç hattı boyuna ve basınç kayıplarına göre ana hat
basınçlı boru çapının hesaplanması)
3-Yağlama sisteminde doğru yağ kullanımını sağlama
[sistem pompasına ,çalışma ortam sıcaklığına ve mevsime göre gres ve sıvı yağ
türünün belirlenmesi gerekir. Yaz aylarında NLGI 2 sınıfı orta sert gres, kış
aylarında ise NLGI 0 orta yumuşak sınıfta gres kullanılması ve gres katkı
değerlerinin EP (lityum sabunlu gres) olması gereklidir]
4-Gresin içerisindeki katkı maddeleri gres pompa elemanında ve dağıtıcı valf
piston hareketlerinde kısıtlayıcı etki meydana getirmemelidir. Çok yapışkan
özelliği bulunan gresler(ray gresleri ,yüksek çalışma ısısı gresleri) piston
hareketlerinde kısıtlayıcı etki oluşturur. Bu tür greslerin kullanımı belirlenen sistem
basıncının elde edilmemesinde etkilidir.
OTOMATİK YAĞLAMA SİSTEMLERİNDE SİSTEM KURULUMU
SONRASI SİSTEMİN ÇALIŞTIRILMA AŞAMALARI
1-Sistemin pompa haznesi EP katkılı gresle doldurulur. pompa hareketi verilerek
kaşığın hareketi gözlenir.
2-Sistem basınç hatları manuel pompayla veya elektrikli gres pompasıyla
tamamen doldurulur.
3-Dağıtıcı valflerin içerisine gres pompasıyla gres dolumu yapılır.
4-Sistemde polietilen basınç hortumları kullanılmış ise bu hortumların içerisi gres
pompasıyla gres verilir.
5- Gres pompası hat bağlantısı yapılmadan çalıştırılarak pompa elemanından
gres çıkışı test edilir.
6-Sistem elemanları gresle tamamen doldurulunca bağlantı somunları ve rakorlar
sıkılarak pompa elektronik karttan sinyal alınarak çalıştırılır.
7-Sistem yağlama işlemi izlenerek basınçlar ve yağlama
noktaları yağlama işlemleri gözlenir.
8-Sistem sorunsuz olarak çalışıyorsa işletme yetkilisine sistemin kullanılmasıyla
ilgili gerekli bilgiler verilerek sistem teslim edilir.
iş makineleri otomatik yağlama sistemi uygulamalarında önemli hususlar
İŞ MAKİNELERİ OTOMATİK YAĞLAMA SİSTEMİ
UYGULAMALARINDA ÖNEMLİ HUSUSLAR
İş makinelerinde otomatik yağlama sistem hatları
1-İş makinelerinde ortalama 24 noktanın yağlanması gereklidir. Bu noktaların
yağlanması için iş makineleri üzerlerine 4-5 adet ALL1 3,3 litre gres pompaları
montaj edilir .
2-Yağlama noktaları progresif valflerde yapılan doz ayarlarıyla yağlanır.
3-Doz ayar değerleri yağlama noktaları ihtiyaçları belirlenerek yapılır.
4-İş makineleri ana hat basınç borusu iç çapı ⏀4,1 mm olmalıdır .
5-İş makineleri dağıtıcı valf basınçlı boru bağlantısı iç çapı ⏀3,1 mm olması
gereklidir.(basınçlı boru bağlantı çapı ⏀2 mm yapılması durumunda dar
çaplarda oluşan basınç yükselmeleri sistemde tıkanmalara sebebiyet
vermektedir
6- Dağıtıcı valf çıkışlarına çek valf kullanılması sistemin tıkanmadan çalışması
için güvence oluşturur(çek valf dağıtıcıdan çıkan gresin geri dönmesini
önlemektedir. Çek valf çalışma basıncı 3 bardır.)
7-İş makinelerinin belirli bölümlerinin yağ ihtiyacı diğer bölümlere göre daha
fazla olabilmektedir .Kepçelerin göbek kısmının gres yağ ihtiyacı diğer yağlama
noktalarına göre daha fazladır .Bu kısmın doz ayarında progresif valf doz ayar
hesaplamasının bu husus göz önünde bulundurularak yapılması gerekmektedir.
8-İş makinelerinde progresif valfler birbirlerine paralel bağlanarak kullanılır.
Ayrıca yağlama noktası uzaklığı ve yağlama miktarı göz önüne alınarak ayrı
pompa motorlardan pompa elemanları vasıtasıyla yağlama işlemleri
gerçekleştirilir.
9- İş makinelerinin arka alt bölümlerindeki basınçlı boru hatları daima çelik
borularla yapılır. Çünkü iş makineleri arka alt kısımları darbeye maruz kalan
yerlerdir. Sistemin zarar görmemesi için bu kısımlar çelik borulardan oluşturulur.
OTOMATİK YAĞLAMA SİSTEMLERİNİN OLUŞTURULMASINDAKİ
ADIMLAR
1-Otomatik yağlama sistemi kurulacak makine veya makine sisteminin
incelenmesi ve kroki resminin çizilmesi
2-Sistemin ana hat ,yağlama noktaları ve pompa yerinin belirlenmesi
3.Yağlama sisteminin tespit edilmesi
4-Yağlama noktaları yağ ihtiyacının belirlenmesi
5-Sistemde kullanılacak yağ türünün tespiti
6-Sistem ana hat uzunluğu ve dağıtıcı valf hat uzunluklarının belirlenmesi
7-Dağıtıcı valf rakor bağlantı çaplarının tayini
8-Dağıtıcı valf braket bağlantı yerlerinin belirlenmesi
PROGRESİF SİSTEMLERDE OLUŞAN
SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ
Greyder iş makinesi progresif sistem hatları
Otomatik merkezi yağlama sistemlerinin hepsinde sistemin bütün elemanlarının
bütünlük içerisinde çalışmasının sağlanması esastır. Bunun için yağlama
sistemlerinin oluşturulmasında;
1.Doğru projelendirmenin
2.Doğru pompanın
3.Doğru yağ seçiminin
4.Doğru sistem hesaplamalarının yapılması sistemin sorunsuz çalışması açısından
önemi vardır. Sistemi meydana getiren herhangi bir unsurun bazı bölümlerinin
ihmal edilerek uygulanması ilerideki sürelerde sistem sorunlarının ortaya
çıkmasına ortam hazırlamaktadır. Örneğin pompada EP katkılı gres yerine kauçuk
katkılı gres kullanımında pompa elemanı ve valflar hemen tıkanır. Gerekli debinin
ve basıncın elde edilememesine sebep olur.
Özellikle progresif valflerde uzun yağlama noktası uzaklıklarının alınması basıncın
artmasına sebep olmaktadır . Basıncın artmasıyla gres ayrışması oluşmakta ve
gresin sabun kısmının kanalları tıkaması sorunu ortaya çıkmaktadır. Bu durumda
sistem çalışamaz duruma gelmektedir. Başka bir yanlış uygulama da gres
depolamalarının kirli ortamlarda yapılması sebebiyle gresin içersine çevreden
tozun ve partiküllerin karışarak gresin kirlenmesidir. Bu durumdaki greslerin
kullanımlarında pompa elemanı progresif valf kanalları tıkanmakta sonuçta sistem
çalışmamaktadır. Bunun için gres stoklama ortamlarının temiz ve tozdan uzak
alanlar olmasına dikkat edilmelidir.
Pompaların kullanılacağı ortam sıcaklığı sistemde kullanılan gresin seçimi için
diğer bir etkendir.200c sıcaklıklar ve ALL 1 pompalar için NLGI 2 sınıfı gres
kullanılmaktadır. Eğer NLGI 0 sınıfı gres kullanılırsa bu sıvı gres progresif
pistonlarda belli basınçlardan sonra gres kaçırmasına sebebiyet verecek ve
istenen basınçlara çıkılamayacaktır. Bunun için üretici firma tarafından önerilen
gresin kullanılması sistemle ilgili sorunların oluşmamasını sağlamaktadır.
Progresif sistem uygulaması
Diğer bir önemli husus yüksek basınç hortumlarının kesilmesinde yan keskinin
kullanılmasıdır. Yan keski hortum liflerinde saçaklar meydana getirmektedir.
Hortumların pompa elemanlarına ve progresif valflere bağlantılarında saçaklar
boru içerisine dönerek boru çapını daraltmakta gresin o noktada basıncının
yükselmesine zemin hazırlamakta ve şişmelere sebebiyet vermektedir. Bunun için
basınçlı hortum kesimlerinde hortum kesme makası kullanılmalıdır. Bir başka
örnek kırıcılarla ilgili uygulamada 100 metrelik ana hatta ⏀6 mm basınç borusu
kullanılmıştır.⏀6 milimetrelik basınçlı boru kullanımı hatta basıncın yükselmesine
sebebiyet vermekte ve yağlamanın olmamasını ortaya çıkarmaktadır .Bu durumda
100 metrelik bu ana hatta ⏀20 mm basınçlı boru kullanılarak ana hat sorunu
çözülmüş progresif hat bağlantıları ise ⏀6mm borularla sağlanmıştır .Yağ
haznelerinin boşalması ve tekrar doldurulması durumlarında dolumun alttan ve
kaşık hizasına kadar yapılması pompanın valf bağlantıları sökülüp pompa
elemanından gres gelene kadar çalıştırılması haznede ve pompa elemanında
oluşacak havanın dışarı atılmasını sağlayacaktır. Sisteme bağlı 7 çıkışlı bir
progresif valf çıkışlarından gres alınamama durumunda valf bağlantıları
sökülerek manuel pompayla veya gres pompasıyla yağ basılır. 7 çıkıştan yağ
geliyor ise o takdirde bağlantı hortumlarında ezilme veya pompa elemanının hava
yapmış olabileceği kanaatine varılabilir.(progresif valfler 7 barda çalışır )bu
durumda pompa elemanında arıza düşünülür ise pompa elemanının değiştirilmesi
gerekir. Allfett pompalarında EP katkılı kaliteli gresler kullanılmaktadır.Gres NLGI
değerleri pompanın kullanılacağı ortam sıcaklıklarına göre haznelere kaşık alt
bölümüne kadar doldurularak satış işlemleri gerçekleştirilir.
İKİ HATLI SİSTEMLERDE OLUŞAN SORUNLAR VE ÇÖZÜMLERİ
İki hatlı sistem uygulaması
Diğer sistemlerde olduğu gibi bu yağlama sisteminde de kurulumda dört temel
unsurun göz önünde bulundurulması gereklidir. Bu unsurlar;
1.Doğru projelendirme
2.Doğru pompa
3.Doğru yağ seçimi
4.Doğru sistem hesaplamalarının yapılmasıdır.
Sistemlerin hepsinde projelendirme aşamasında hat uzunlukları, pompa tayini,
yağlama noktası uzaklıkları, valf doz ayar değerlerinin yağlama noktası ihtiyaçlarına
göre yapılması, sistemin bütün ekipmanlarının birbirleriyle sorunsuz çalışmasını
sağlar.
İki hatlı sistemlerde dağıtıcı valf ara dilim bağlantı cıvatalarının fazla sıkılması valf
dilimlerinin eğrilmelerine sebep olur. Bunun için bütün dağıtıcı valf dilim cıvatalarının
uygun kuvvetle(12 Nm ile) sıkılması gerekmektedir. Ayrıca dağıtıcı valf dilimleri
arasındaki sızdırmazlık elemanları 800c sonrası( Nbr ve viton sızdırmazlık
elemanları ) sızdırmazlık değerlerini yitirir. Bunun için ekipmanların çalışma sıcaklığı
ve basınçların belirlenen değerler içerisinde olması sistemin sorunsuz olarak
çalışmasının sağlar. İki hatlı sistemlerde kullanılan yön valfine firmanın sorun
sebebiyle başvurması sonucunda yapılan incelemede dışarıdan müdahale
yapılarak bir yönünü kapatıldığı tespit edilmiştir. Böyle bir kapatmanın yapılması
yön valfinin tek hattını yağlayıp basınç yükselmesi sonucunda yön değiştirmede
ikinci hatta gres geçimi sağlanamamaktadır. Dolayısıyla birinci hatta bağlı dağıtıcı
valf pistonları dolarak yağlama işlemini gerçekleştirecek basınç yükselmesi sonucu
yön değiştirmede ikinci hatta gres gelmeyecektir. Dolayısıyla ikinci hatta bağlı
yağlama noktaları yağlanamayacaktır. Bu veya benzeri durumlarda işletme yetkilisi
üretici firmaya danışmadan kendine göre kara verme durumunda yağlama noktaları
yağsız kalarak makine işlevini yitirir duruma gelecektir. İşletme yetkilileri bu gibi
durumlardan kaçınmak zorundadırlar.
İki hatlı sistem uygulamalarında 100 metre hat uzunluğu bulunan ve yağlama
noktası sayısı 20 olan yağlama noktaları ALL 25 veya ALL 300 gres pompaları ile
yağlanır. 120 metre ve üstü hat uzunluklarında ise yağlama noktaları ise 2 pompa
ile yağlanmalıdır. Hat uzunluğu uzadıkça pompa debisi de düşmekte, gres en son
noktaları yağlamamaktadır.
İki hatlı sistemlerin genel uygulamalarında NLGI 2 veya dökümhane ekipmanları
yağlamalarında ise NLGI 1 gres sınıfları kullanılır.
İki hatlı sistemlerde yön valfi basıncı 150 bardır.
Yağlama nokta sayısı fazla olduğu durumlarda işletmeler son noktalara gres
basıncını kontrol etmek için basınç şalteri kullanılır. Basıncın son noktada istenen
değere ulaşmadığı hallerde yön deştirme basınçları elektronik karta tekrar
kodlanarak sitemin son noktaya kadar yağlanması sağlanır. Ancak bu durumda
basınç yükselmesi sebebiyle hatta ısınma oluşur. Bu durumda sistemde gresin
ayrışması veya daha farklı sorunlar yaşanabilir. Bu veya benzeri sorunların ortaya
çıkmaması için tek pompanın yeterli olabileceği debileri bir pompa ile diğer noktaları
ise ikinci bir pompa ile yağlanmalıdır.
SIVI YAĞLAMA SİSTEMLERİNDE OLUŞAN SORUNLAR
VE ÇÖZÜMLERİ
Sıvı yağlama sistemlerinde meydana gelen sorunlar diğer sistemlerde oluşan
sorunlara göre farklılık göstermez. Bu sistem kurulumunda da diğer sistemlerde
olduğu gibi temel unsurlar dikkate alınarak yağlama sistemi meydan getirilirse
sistem sorunsuz olarak çalışır. Sıvı yağlama sistemlerinde 68 numara kızak yağı
kullanılır. Kesinlikle NLGI 000 sınıfı veya NLGI 00 sınıfı gres yağları kullanılmaz.
Gıda endüstrisi makineleri yağlama sistemi
İki hatlı sistemlerde 220 volt Lubmatic pompa veya 24 volt DC tipi pompalar
kullanılır. 24 volt DC tipi kullanımlarda 5 amper akım şiddetinde regülatör
kullanılması gerekmektedir. Sıvı yağlama sistemlerinde doz ayarlı veya sabit dozlu
dağıtıcılarla doz ayarları yapılarak yağlama noktalarına sıvı yağ gönderilir. Sıvı
yağlama dağıtıcılarının doz miktarları yağlama noktası ihtiyaçlarına göre 0,1 cm3 ile
1,5 cm3'lük hacimlerde doz ayarları yapılır. Pompa elemanının hava yaptığı
durumlarda ise hat bağlantıları sökülerek pompa elemanından yağ gelinceye kadar
pompa çalıştırılarak haznede veya pompa elemanında sıkışan hava dışarı atılır.
İki hatlı sistemlerde pompanın hiç basınç üretmediği durumlarda piston bağlantı
çemberlerinde boşalma olabileceği düşünülür. Bu durumda piston kapakları
sökülerek piston çemberi yay konumuna bakılır. Çember yaylarında yerinden çıkma
durumu varsa bu yaylar yerine takılır. Pompaya elektronik karttan hareket verilerek
pompa çalıştırılır. Sıvı yağlama sistemlerinde pompa çalışma basıncı 20 bardır.
Dağıtıcı valf çıkış basınçları ise 10 bardır. Sıvı yağlama pompalarıyla kısa mesafe
yağlamaları gerçekleştirilir. Uzak mesafe yağlama noktaları özellikle progresif
valflerle gerçekleştirilir.
İş makinası boyun yağlama hattı
Otomobil arka dingil yağlama sistemi
Rüzgar santralı pervanesi yağlama sistemi
Download

Merkezi Yağlama Sistemleri Eğitimi