AYDIN T CARET BORSASI
AYDIN COMMODITY EXCHANGE
2013 YILI
PAMUK RAPORU
Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211 63 15 www.aydinticaretborsasi.org.tr [email protected] 1 İÇİNDEKİLER
TABLOLAR
3
GİRİŞ
4
LİF KARAKTERLERİNE GÖRE ÜRETİLEN PAMUKLAR
5
DÜNYA PAMUK EKİM ALANLARI
6
DÜNYA PAMUK VERİMLERİ
7
DÜNYA PAMUK ÜRETİMİ
8
DÜNYA PAMUK TÜKETİMİ
8
TÜRKİYE PAMUK ÜRETİMİ VE TÜKETİMİ
9
EGE BÖLGESİ PAMUK ÜRETİMİ
10
DÜNYA PAMUK İHRACATI
11
DÜNYA PAMUK İTHALATI
11
TÜRKİYE’NİN PAMUK İTHALAT VE İHRACATI
12
PAMUKTA YAŞANAN SORUNLAR
14
2 TABLOLAR
Tablo 1: Pamuğun Kullanıldığı Alanlar
Tablo 2: Dünya Pamuk Ekim Alanları (Bin Ha)
Tablo 3: Dünya Lif Pamuk Verimleri (Kg/Ha)
Tablo 4: Dünya Lif Pamuk Üretimi (1000 Ton)
Tablo 5: Dünya Lif Pamuk Tüketimi (1000 Ton)
Tablo 6: Bölgeler İtibariyle Türkiye Pamuk Ekim Alanları (Bin Ha)
Tablo 7: Bölgeler İtibariyle Türkiye Lif Pamuk Üretimi (Bin Ton)
Tablo 8: 2013/14 Sezonu Ege Bölgesi Pamuk Ekili Alan ve Kütlü Üretim Tahminleri
Tablo 9: Dünya Lif Pamuk İhracatı (Bin Ton)
Tablo 10: Dünya Lif Pamuk İthalatı (Bin Ton)
Tablo 11: Türkiye Pamuk İhracatının Ülkelere Göre Dağılımı (Bin $)
Tablo 12: Türkiye Pamuk İthalatının Ülkelere Göre Dağılımı (Bin $)
3 GİRİŞ
Pamuk bitkisi, yaygın ve zorunlu kullanım alanıyla insanlık açısından, yarattığı katma değer
ve istihdam olanaklarıyla da üretici ülkeler açısından büyük ekonomik öneme sahip bir
üründür. Pamuk işlenmesi açısından çırçır sanayisinin, lifi ile tekstil sanayisinin, çekirdeği ile
yağ ve yem sanayisinin, linteri ile de kağıt sanayisinin hammaddesi durumundadır. Petrole
alternatif olarak pamuğun çekirdeğinden elde edilen yağ, giderek artan miktarda biodizel
üretiminde de hammadde olarak kullanılmaktadır. Bu sebeplerin yanında nüfus artışı ve
yaşam standardının yükselmesi, pamuk bitkisine olan talebi de artırmaktadır. Bu yönleriyle
pamuğa olan ihtiyaç, tüm dünyada artış göstermektedir.
Dünyada sınırlı sayıda ülkenin ekolojisi pamuk tarımına el verdiğinden, dünya üretiminin
%80’ine yakınını Türkiye’nin de içinde bulunduğu az sayıda ülke üretmektedir.
Dünyada pamuk üretim alanının en geniş olduğu ülke Hindistan’dır. Ardından sırasıyla Çin,
ABD, Pakistan, Özbekistan ve Brezilya gelmektedir. Dünyada en çok pamuk üreten ilk 7 ülke
sırasıyla; Çin, Hindistan, ABD, Pakistan, Brezilya, Avustralya, Özbekistan ve Türkiye’dir.
Tüketimde ise ilk üç sırayı yine; Çin, Hindistan ve Pakistan almakta, onları sırasıyla Türkiye,
ABD ve Brezilya izlemektedir. Son 10 yılda birim alandan elde edilen verimlerin
ortalamasına göre ilk yedi ülke; Avustralya, İsrail, Brezilya, Meksika, Çin, Türkiye, Suriye ve
Yunanistan’dır. Son beş yılın ortalamasına göre en çok pamuk ithalatı yapan ilk yedi ülke;
Çin, Türkiye, Bangladeş, Endonezya, Vietnam, G. Kore ve Tayland’dır. En çok ihracat yapan
ilk yedi ülke sıralaması ise; ABD, Hindistan, Brezilya, Avustralya, Özbekistan, Pakistan ve
Yunanistan şeklindedir.
Uluslararası Pamuk Danışma Kurulu’nun verilerine göre, aşağıda detayları verilen ortalama
değerlere göre Türkiye, pamuk ekim alanı yönünden dünyada dokuzuncu, birim alandan elde
edilen lif pamuk verimi yönünden altıncı, pamuk üretim miktarı yönünden sekizinci; pamuk
tüketimi yönünden dördüncü, pamuk ithalatı yönünden üçüncü ülke konumundadır. GDO’ suz
pamuk üretimi yapan ülkeler değerlendirildiğinde, Türkiye bu alanda en verimli pamuk
üretimi gerçekleştiren ülkedir.
4 LİF KAREKTERLERİNE GÖRE ÜRETİLEN PAMUKLAR;
1- Kısa Lifli Pamuklar
2- Orta Lifli Pamuklar
3- Uzun Lifli Pamuklar
4- Çok Uzun Lifli Pamuklar
1-Kısa Lifli Pamuklar: uzunlukları 19-24,6 mm arasında olan pamuk lifleri dünya pamuk
üretimi %5-10’nu oluşturmaktadır. Asya tipi veya eski dünya pamukları olarak bilinen bu
pamuklar kısa, kalın ve kaba olduklarından kaba mamullerin yapımında kullanılırlar. Eski
haline dönme(yaylanma) özelliği diğer çeşitlere göre daha fazla olduğundan daha çok yatak,
yorgan ve şilte gibi ürünlerde dolgu malzemesi olarak kullanılır.
2-Orta Lifli Pamuklar: uzunlukları 24,6-28,5 mm arasında olan bu pamuk lifleri dünya
pamuk üretiminin %80-85’ini oluşturmaktadır. Bu gruba Upland tipi Amerikan menşeli ticari
pamuklarda dahildir.
3-Uzun Lifli Pamuklar: uzunlukları 28,5-34,9 mm arasında olan pamuk lifleri dünya pamuk
üretiminin %7-10’nu oluşturmaktadır.
Türkiye’de ekimi yapılan tescilli pamuk çeşitlerinin %98’ini orta uzun lifli G.hirsutum türü
Upland tipi çeşitler, %2’si ise yerli olarak tanımlanan kapalı koza tipindeki çeşitler teşkil
etmektedir.
4-Çok Uzun Lifli Pamuklar: lif uzunlukları 34,9 mm ve daha fazla olan pamuk çeşitleri
olup üretimleri oldukça sınırlıdır. G.barbadense türüne dahil olan bu tür pamuklardan Mısır
pamukları (Giza ve Meofi) ülkemizde bilinen çeşitler olup ince ve fantezi mamullerin
yapımında kullanılmaktadır.
Pamuğun Kullanıldığı Alanlar
Pamuk, tarımı ve sanayisi ile geniş istihdam olanakları sağlarken lifi ile tekstil sanayinin,
çiğiti ile yağ sanayinin, kapçık ve küspesi ile yem sanayinin ayrıca lifleri ile de selüloz
sanayinin hammaddesini teşkil eden endüstriyel bir üründür.
5 Tablo 1: Pamuğun Kullanıldığı Alanlar
TARIM
KÜTLÜ PAMUK
ÇIRÇIRLAMA
LİF
LİNTER
Tekstil
Diğer
Selüloz Savaş
Tohum
Hayvan Yemi
Likit Ham Yağ
Gübre
Sabun İmali
Margarin Raf. Likit
Kaynak: İzmir Ticaret Borsası
ÇİĞİT
Yakacak ve Dolgu
Yağ
Küspe
Tekstil sektörü başta olmak üzere film ve barut yapımı dahil olmak üzere elliye yakın
sektörde hammadde veya ara malı olarak kullanılan pamuk söz konusu sektörlerde geniş
istihdamlar yaratmaktadır.
DÜNYA PAMUK EKİM ALANLARI
Tablo 2: Dünya Pamuk Ekim Alanları (Bin Ha)
Ülkeler
2006/07 2007/08 2008/09 2009/10 2010/11
Hindistan
9.144
9.439
9.373
10.120
Çin
6.199
6.317
6.317
5.419
ABD
5.152
4.245
3.063
3.112
Pakistan
3.075
3.055
2.850
3.110
Özbekistan
1.432
1.450
1.391
1.317
Brezilya
1.097
1.077
840
836
Türkmenistan
600
642
674
607
Burkina Faso
716
407
466
420
Tanzanya
409
450
400
348
Türkiye
630
500
365
280
Myanmar
310
310
310
310
Zimbabve
400
308
375
340
Arjantin
400
304
285
430
Diğer
5.126
4.332
3.947
3.644
DÜNYA
34.690 32.836 30.656 30.293
Kaynak: ICAC Cotton (*) Tahmin, (**) Projeksiyon
11.142
5.166
4.330
2.800
1.330
1.400
550
374
460
380
349
390
550
4.109
33.330
2011/12* 2012/13** 2013/14**
12.178
5.528
3.829
2.800
1.316
1.393
550
429
568
542
349
450
528
5.582
36.042
11.730
4.975
4.226
2.900
1.285
1.045
525
586
454
496
349
405
350
5.361
34.687
10.909
4.577
3.251
2.755
1.246
1.024
499
557
409
372
349
365
315
4.912
31.540
6 Uluslararası Pamuk Danışma Kurulu (ICAC) verilerine göre; 2003/04 dönemi ile 2009/10
dönemi arasında dünyada ortalama 33 milyon hektar alanda pamuk üretimi yapıldığı, 2008/09
ile 2009/10 dönemlerinde yaklaşık 30 milyon hektar ekim alanı ile ortalamanın oldukça
altında kalındığı tespit edilmektedir.
2011/12 sezonunda ekim alanlarındaki artışın 36 milyon hektarlara ulaştığı tahmin
edilmektedir. 2012/13 sezonunda 34,7 milyon hektar olarak öngörülen ekim alanlarının
2013/14 sezonunda 31,5 milyon hektara gerileyeceği öngörülmektedir.
Dünya pamuk ekim alanlarının en geniş olduğu ülke ortalama 11 milyon hektar alan (%29
pay) ile Hindistan’dır. Onu sırasıyla Çin, ABD, Pakistan, Özbekistan, Brezilya ve
Türkmenistan izlemektedir. Türkiye’nin ekim alanları tablodaki sekiz dönemin ortalamasına
göre dokuzuncu sırada yer almaktadır.
DÜNYA PAMUK VERİMLERİ
Son yıllar itibariyle, pamuk ekim alanlarında önemli artış kaydedilmemiş olmasına rağmen,
yüksek lif verimi nedeniyle üretim miktarları 2008/09 dönemine kadar pozitif bir seyir
izlemiştir. 1980/81 ve 2002/03 dönemi içerisinde dünya ortalama lif verimi artışı %40-50
olarak kaydedilmiş, ülkemizde verim artışı ise %70-75 ile dünya ortalama verim artışının
üzerinde gerçekleşmiştir.
Tablo 3: Dünya Lif Pamuk Verimleri (Kg/Ha)
ÜLKELER
2008/09 2009/10 2010/11 2011/12* 2012/13** 2013/14**
Avustralya
2.006
1.861
1.522
1.800
1.982
2.000
İsrail
1.667
1.762
1.860
1.930
1.786
1.821
Brezilya
1.439
1.429
1.475
1.352
1.469
1.437
Meksika
1.235
1.313
1.357
1.407
1.323
1.344
Çin
1.311
1.300
1.226
1.339
1.379
1.330
Türkiye
1.333
1.357
1.184
1.384
1.310
1.229
Suriye
1.263
1.206
1.071
1.140
1.100
1.160
Yunanistan
960
919
720
933
930
937
ABD
911
871
910
886
899
869
Mısır
795
785
869
821
812
818
Pakistan
683
666
636
819
740
708
Özbekistan
719
645
684
669
778
697
Türkmenistan
441
412
562
600
638
565
Hindistan
524
489
475
400
481
511
Arjantin
410
510
509
398
470
468
Burkina Faso
390
362
380
404
444
394
DÜNYA ORT.
770
733
734
757
752
735
Kaynak: ICAC Cotton (*)Tahmin, (**) Projeksiyon
7 Tablo 3’de görüldüğü gibi altı dönemin ortalamalarına göre Türkiye dünya pamuk verimi
sıralamasında altıncı, önemli pamuk üretici ülkeler arasında ise verim yönüyle Çin’den sonra
ikinci konumdadır. Ancak, Türkiye’nin GDO’suz üretim yapan ülkeler sıralamasında birinci
konumda olduğu göz önünde bulundurulması gereken önemli bir husustur. Dünya pamuk
ekim alanlarında önemli pay alan Hindistan, Pakistan, Özbekistan ve Türkmenistan ortalama
verim düzeylerinin altında bir verimle üretim yapmaktadırlar. Bu ülkelerin verim
düzeylerinde yaşanacak artış dünya pamuk üretiminde de önemli artışların yaşanmasına neden
olacaktır.
DÜNYA PAMUK ÜRETİMİ
Dünyada en büyük pamuk üretimi Çin’de gerçekleşmektedir. Çin’i sırasıyla Hindistan, ABD,
Pakistan ve Brezilya takip etmektedir. Dünya lif pamuk üretimine bakıldığında ilk beş ülke
toplam dünya üretiminin yaklaşık %77’sini oluşturmaktadır. Türkiye üretiminin dünya
üretimine katkısı yaklaşık %2’lik bir paydır. 2011/12 sezonunda 27 milyon ton olan dünya lif
üretiminin 2013/14 sezonunda %15’lik bir düşüşle 23 milyon tona gerileyeceği tahmin
edilmektedir.
Tablo 4: Dünya Lif Pamuk Üretimi (1000 Ton)
ÜLKELER
2008/09 2009/10 2010/11 2011/12* 2012/13** 2013/14**
Çin
8.025
6.925
6.400
7.400
6.860
6.090
Hindistan
4.930
5.185
5.865
6.001
5.642
5.570
ABD
2.790
2.654
3.942
3.391
3.799
2.820
Pakistan
1.926
2.070
1.907
2.294
2.146
1.950
Brezilya
1.214
1.194
1.960
1.884
1.535
1.470
Avustralya
329
389
898
1.080
971
833
Özbekistan
1.000
850
910
880
1.000
869
Türkiye
500
475
618
750
650
457
Türkmenistan
297
250
360
330
335
282
Yunanistan
240
215
180
280
251
228
Diğer
2.252
2.040
2.325
2.994
2.890
2.621
TOPLAM
23.503 22.247 25.365 27.284
26.079
23.190
Kaynak: ICAC Cotton (*)Tahmin, (**) Projeksiyon
DÜNYA PAMUK TÜKETİMİ
Dünyada en çok pamuk tüketen ülkeler, yine en çok üretim payına ve pamuğu işleme
kapasitesine sahip olan Çin, Hindistan, Pakistan ve Türkiye gibi ülkelerdir. Son 6 sezon
incelendiğinde 2010/11 sezonuna kadar artış gösteren dünya tüketimi, daha sonraki sezon
%7’lik bir düşüş yaşamıştır. 2012/13 sezonunda 23,4 milyon tona, 2013/14 sezonunda ise
24,2 milyon tona çıkacağı öngörülmektedir.
8 Tablo 5: Dünya Lif Pamuk Tüketimi (1000 Ton)
ÜLKELER 2008/09 2009/10 2010/11 2011/12* 2012/13** 2013/14**
Çin
9.156
9.075
9.594
8.635
8.549
8.378
Hindistan
3.863
4.249
4.501
4.345
4.693
5.162
Pakistan
2.428
2.307
2.200
2.163
2.336
2.546
Türkiye
1.175
1.350
1.300
1.300
1.325
1.365
Brezilya
974
976
1.002
888
897
906
ABD
781
740
827
718
740
740
Bangladeş
810
851
770
700
756
832
Endonezya
435
452
438
448
471
504
Meksika
410
420
415
390
390
394
Vietnam
267
355
362
378
412
453
Diğer
3.096
3.080
3.119
2.832
2.929
2.926
TOPLAM
23.395
23.855
24.528
22.797
23.498
24.206
Kaynak: ICAC Cotton (*)Tahmin, (**) Projeksiyon
TÜRKİYE PAMUK ÜRETİMİ VE TÜKETİMİ
Türkiye’de pamuk tarımı genelde Ege Bölgesi, Güneydoğu Anadolu Bölgesi ile Akdeniz ve
Batı Marmara bölgelerinde yapılmaktadır. Son 10 yıllık süreçte pamuk ekim alanlarının
yaklaşık %23 oranında gerilediği aşağıdaki tablodan görülebilmektedir. Bölgeler bazında
incelendiğinde ekim alanlarında en önemli düşüşlerin sırasıyla Batı Marmara, Ege ve Akdeniz
bölgelerinde olduğu görülmektedir.
Tablo 6: Bölgeler İtibariyle Türkiye Pamuk Ekim Alanları (Bin Ha)
G.doğu
Batı
Sezon
Ege
Akdeniz
TOPLAM
Anadolu
Marmara
2003
300,3
194,5
133,9
7,6
637,3
2004
325,2
167,6
138,5
7,9
640
2005
295
137,8
107,9
5,1
546,8
2006
309,5
146,5
130,4
3,4
590,7
2007
291,8
116,4
118,7
3
530,2
2008
313,1
81,4
99,1
1,1
495
2009
235,9
80,3
102,9
0,6
420
2010
287,8
82,6
109,4
0,5
480,6
2011
313,9
96,7
129,9
1,3
542
2012
302,2
82,7
102,7
0,7
488,4
Kaynak: TÜİK
Ülkemiz pamuk üretiminde son yıllarda yaşanan düşüşe paralel olarak, dünyanın en kaliteli
pamuklarının yetiştirildiği Ege bölgesinde de pamuk üretim alanları önemli ölçüde
gerilemiştir. 2003 yılında 195 bin hektar seviyelerinde olan Ege bölgesi pamuk ekim alanları
82 bin hektar seviyelerinde gerilemiştir. Son 10 yılda Ege bölgesindeki düşüş oranı %57,4
olarak gerçekleşmiştir.
Lif pamuk üretimimizde en bölge Güneydoğu Anadolu bölgesidir. 2012 sezonunda üretimin
yaklaşık %59,7 Güneydoğu Anadolu Bölgesinde, %22,5 Akdeniz ve %17,6 Ege bölgesinde
gerçekleşmiştir.
9 Tablo 7: Bölgeler İtibariyle Türkiye Lif Üretimi ( Bin Ton)
G.doğu
Batı
Sezon
Ege
Akdeniz
TOPLAM
Anadolu
Marmara
2003
443,7
258
209,7
7,5
919,5
2004
476
246,3
205,3
7,8
935,9
2005
447,6
212,6
197,2
5,6
863,7
2006
502,4
221,4
248,6
3,5
976,5
2007
472
163,3
229,4
2,7
867,7
2008
423
94
155,3
0,9
673,4
2009
348,6
113,2
175,6
0,6
638,2
2010
464,1
143,4
208,5
0,5
816,7
2011
535,9
166,6
250,2
1,7
954,6
2012
512,5
151,2
193,4
1,1
858,4
Kaynak: TÜİK
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre son 10 yıllık süreçte en yüksek lif pamuk üretimi
976,5 bin ton ile 2006 yılında, en düşük lif pamuk üretimi ise 638,2 bin ton ile 2009
sezonunda gerçekleşmiştir. 2012 yılı sezonunda lif pamuk üretimi bir önceki sezona göre
%10’luk bir düşüşle 858,4 bin tona gerilemiştir.
2012 sezonunda tüm bölgelerde üretim miktarı düşmüştür. Güneydoğu Anadolu Bölgesinde
%4.3, Ege Bölgesinde %9.2, Akdeniz Bölgesinde %22.7 ve Batı Marmara Bölgesinde %35.2
oranında düşüş yaşanmıştır.
Ege Bölgesi Pamuk Üretimi
Ege bölgesinde üretim payında Aydın birinci sırada gelmektedir. Onu sırasıyla İzmir, Denizli
ve Manisa takip etmektedir.
Tablo 8: 2013/14 YILI EGE BÖLGESİ PAMUK EKİLİ ALAN VE KÜTLÜ ÜRETİM TAHMİNLERİ
Ekim Alanı
Toplam Kütlü
Ortalama Verim
Mahlıç (Kg)
İLLER
(Ha)
Üretim (Kg)
(Kg/Ha)**
(%39 Randıman)
AYDIN
47.750
205.567.420
4.314
80.171.294
İZMİR
19.523
83.724.410
4.289
32.652.520
BALIKESİR *
334
1.358.100
4.066
529.659
DENİZLİ
4.381
19.107.840
4.362
7.452.058
MANİSA
3.683
16.213.630
4.402
6.323.316
MUĞLA
535
2.222.420
4.154
866.744
ÇANAKKALE ***
24
72.000
3.000
28.080
BURSA ****
11
8.998
818
3.509
EGE BÖLGESİ
76.241
328.274.818
4.306
128.027.179
* Balıkesir iline ait Gömeç, Ayvalık ilçesi dışındaki diğer ilçelere ait alan ve verim bilgileri Tarım İl
Müdürlüğü' nden alınmıştır. Merkez ilçenin alan verileri proje içeriğinde belirlenmiş, verim bilgileri Tarım İl
Müdürlüğü' nden alınmıştır
** Pamuk ekili alanlar ilçeler düzeyinde gelişim özelliğine göre iyi, orta ve zayıf olarak
gruplandırılmaktadır. Buna bağlı olarak iller düzeyinde ortalama verim, ilçeler düzeyinde belirlenen
grupların ortalama verimleri alındığından, il geneli ortalama verim değerinden küçük bir farka sahiptir.
*** Çanakkale ili uydu görüntüsü dışında kaldığından bu ilin alan ve verim bilgileri Çanakkale Tarım İl
Müdürlüğünden alınmıştır.
**** Bursa ilinin alan ve verim bilgileri Bursa Tarım İl Müdürlüğü' nden alınmıştır.
10 DÜNYA PAMUK İHRACATI
Dünyanın en büyük pamuk ihracatçısı ülkeleri yıllara göre değişmekle birlikte, ortalama
olarak %30-35’lik payla ilk sırayı alan ABD’yi, %19-20’lik payla Hindistan ve %11 payla
Özbekistan takip etmektedir. Avustralya da son yıllardaki üretim artışları ile dikkat çeken
önemli ihracatçı ülkeler arasında yerini almaktadır.
10 yıl öncesine kadar dünya pamuk üretim ve ticaretindeki yeri çok daha gerilerde olan
Hindistan ve Avustralya, aktarma genli yani GDO’lu pamuk üretimine geçişle beraber 7 yılda
pamuk ihracatını önemli oranda arttırmıştır.
Dünya pamuk ihracatı 2008/09 sezonunda, 2001/02 sezonundan bu yana en düşük seviyesine
gerilemiş ve bir önceki döneme göre yaklaşık %25 azalışla 6.5 milyon ton seviyesinde
gerçekleşmiştir. Ortalama 7,7 milyon ton olan dünya ihracatının 2011/12 sezonunda Çin’in
tarihi ithalat miktarına paralel olarak 9,7 milyon ton seviyelerine çıkacağı tahmin
edilmektedir.
Tablo 09: Dünya Lif Pamuk İhracatı (1000 Ton)
ÜLKELER
2008/09 2009/10 2010/11 2011/12* 2012/13** 2013/14**
ABD
2.887
2.621
3.130
2.526
2.451
2.340
Hindistan
515
1.420
1.085
2.295
739
600
Brezilya
261
460
545
1.010
815
960
Avustralya
230
348
545
860
947
959
Özbekistan
469
560
476
585
832
970
Pakistan
78
156
110
250
100
100
Yunanistan
220
220
155
200
205
220
Burkina Faso
161
182
138
152
215
238
Türkmenistan
100
235
230
118
154
181
Türkiye
30
33
32
62
7
7
Diğer
1.658
1.570
1.179
1.697
1.286
1.215
DÜNYA TOPLAM
6.609
7.805
7.625
9.755
7.751
7.790
Kaynak: ICAC Cotton (*)Tahmin, (**) Projeksiyon
*** 2012/13, 2013/14 ICAC, diğer sezonlar TÜİK kesinleşen
DÜNYA PAMUK İTHALATI
Çin, Türkiye ve Bangladeş yıllara göre değişmekle birlikte dünyanın en büyük pamuk
ithalatçıları konumundadır. Çin diğer iki ülkeden farklı olarak dünyanın başta gelen pamuk
üreticisi olmasına karşın tekstil ve konfeksiyon sektörünün artan ihtiyaçları sebebiyle aynı
zamanda küresel olarak büyük ithalatçılar arasında yer almaktadır.
Dünya pamuk ithalatının küresel krizle birlikte 2008/09 sezonunda 6.6 milyon tona
gerilemesine rağmen, gelişmekte olan ülkelerde yaşanan olumlu gelişmelere paralel olarak
2010/11 sezonunda 7.7 milyon tonun üzerine çıktığı görülmektedir. 2011/12 sezonunda en
büyük ithalatçı ülke konumundaki Çin’in 2-2,5 milyon ton aralığında gerçekleşen ithalatının
5,34 milyon ton ile tarihi seviyelerde gerçekleşeceği, toplam dünya ithalatının 9,75 milyon ton
olacağı tahmin edilmektedir. 2012/13 ve 2013/2014 sezonlarında ise ithalatın dengeli bir seyir
izleyerek 7,7 milyon ton seviyelerinde gerçekleşeceği öngörülmektedir.
11 Tablo 10: Dünya Lif Pamuk İthalatı (1000 Ton)
ÜLKELER
2008/09 2009/10 2010/11 2011/12* 2012/13** 2013/14**
Çin
1.523
2.374
2.609
5.342
2.565
2.123
Bangladeş
816
775
750
680
807
829
Türkiye ***
630
961
729
519
766
915
Endonezya
430
464
420
440
508
502
Vietnam
264
363
363
379
424
452
G. Kore
215
220
230
255
254
247
Tayland
349
393
375
275
370
352
Meksika
285
305
292
221
251
272
Tayvan
171
221
195
188
178
170
Pakistan
417
342
314
195
408
720
Diğer
1.547
1.510
1.448
1.261
1.220
1.212
DÜNYA TOPLAM
6.647
7.928
7.725
9.755
7.751
7.794
Kaynak: ICAC Cotton (*)Tahmin, (**) Projeksiyon
*** 2012/13, 2013/14 ICAC, diğer sezonlar TÜİK kesinleşen
TÜRKİYE’NİN PAMUK İTHALAT VE İHRACATI Ülkemizde yıllar itibariyle tekstil sektöründe yaşanan genişlemeye paralel olarak, pamuk
tüketimindeki artış iç üretim artışıyla karşılanamadığından, pamuk ithalat miktarı artmış ve
1990 yılına kadar pamuk ihracatçısı olan Türkiye, başlıca pamuk ithalatçısı ülkelerden biri
konumuna gelmiştir.
Tablo 11: Türkiye Pamuk İhracat ve İthalatı
Dış Ticaret
İharacat
İthalat
Sezon
Dengesi
(milyon $)
(milyon $)
(milyon $)
2004
1.219
1.982
-763
2005
1.179
2.079
-900
2006
1.338
2.090
-752
2007
1.611
2.829
-1.218
2008
1.633
2.331
-698
2009
1.278
2.098
-820
2010
1.449
3.385
-1.936
2011
1.922
3.608
-1.686
2012
1.785
2.377
-592
2013*
1.438
2.200
-762
Kaynak: TÜİK
* 2013 verileri geçicidir.
Dış Ticaret
Hacmi
(milyon $)
3.201
3.258
3.428
4.440
3.964
3.376
4.834
5.530
4.162
3.638
İhracatın İthalatı
Karşılama Oranı
%
61,50
56,71
64,02
56,95
70,06
60,92
42,81
53,27
75,09
65,36
Ülkemiz, iç üretimin tüketimi karşılayamaması sebebiyle dünyanın en fazla pamuk ithal eden
ikinci ülkesi konumundadır. TÜİK verilerine göre, ülkemizin pamuk ithalatına sezonlar
itibariyle bakıldığında, son on yıllık dönemde en fazla ithalat, 3.608 milyon dolar ile 2011
sezonunda, en düşük ithalat ise 1.982 milyon dolar ile 2004 sezonunda yapılmıştır.
12 Tablo 12: Türkiye Pamuk İhracatının Ülkelere Göre
ÜLKELER
2008
2009
2010
İTALYA
223.262 186.100 214.754
ALMANYA
97.459
93.936 122.431
POLONYA
98.003
83.071
82.599
TUNUS
71.150
68.652
88.314
FAS
57.860
49.564
66.032
PORTEKİZ
44.732
38.552
38.077
İSPANYA
44.410
38.709
44.003
ROMANYA
98.363
69.186
71.669
LİBYA
3.488
2.712
4.299
ÇİN
16.567
17.439
24.727
HONG KONG
28.480
23.416
27.310
RUSYA
50.185
31.722
57.114
GENEL TOPLAM 1.633.650 1.278.471 1.449.153
Kaynak: TÜİK
*2013 verileri geçicidir
Dağılımı (Bin $)
2011
2012
2013*
292.259 247.226 214.851
163.563 134.674
98.837
108.750
92.164
80.786
104.967
93.128
78.912
80.258
90.892
64.018
62.683
87.476
64.002
63.300
76.993
60.385
72.486
66.355
57.631
2.212
601
56.040
41.513
40.969
55.337
40.052
57.242
53.859
84.273
84.701
46.525
1.922.073 1.785.531 1.438.309
Yukarıdaki tabloda da görüldüğü gibi yıllar itibariyle en çok ihracatımızı sırasıyla İtalya,
Almanya ve Polonya’ya gerçekleştiriyoruz.
Tablo 12: Türkiye Pamuk İthalatının Ülkelere Göre Dağılımı (Bin $)
ÜLKELER
2008
2009
2010
2011
2012
ABD
619.550 526.513 802.360 1.304.677 658.072
TÜRKMENİSTAN 126.411 148.443 292.150 223.421 246.239
ÇİN
206.557 158.079 350.076 408.403 207.100
PAKİSTAN
280.247 302.839 320.396 386.253 186.177
HİNDİSTAN
239.703 131.764 271.554 189.571 67.176
MISIR
52.559
50.708
95.559 105.651 85.148
İTALYA
120.536 83.600
94.066 108.183 101.392
ÖZBEKİSTAN
122.852 108.609 153.096 116.539 56.780
BREZİLYA
33.118
26.942
66.910 138.355 162.279
YUNANİSTAN
153.205 257.533 352.583 121.826 261.162
GENEL TOPLAM 2.331.905 2.098.706 3.385.752 3.608.859 2.377.563
Kaynak: TÜİK
*2013 verileri geçicidir
2013*
768.831
330.070
218.923
120.280
111.814
89.897
75.947
70.858
55.937
50.467
2.200.038
Türkiye’nin pamuk ithalatının yaklaşık %50’si ABD ve Türkmenistan’dan yapılmaktadır.
ABD’nin payı %70 civarındadır. Bu ülkeleri Çin, Pakistan, Hindistan, Mısır ve İtalya gibi
ülkeler takip etmektedir.
13 PAMUKTA YAŞANAN SORUNLAR
1.Türkiye’de pamuk üretimi ihtiyacın oldukça altında gerçekleşmekte ve dolayısıyla tüketimi
karşılayamamaktadır. Bu durum pamuk ithalatında dünyada ikinci sıraya kadar yükselmemize
neden olmuştur ve her yıl (yılara göre değişmekle birlikte) 1 milyar dolar civarında dövizin
tüketimi karşılamak üzere ülke içinden çıkmasına neden olmaktadır. Lif pamuk, pamuk ipliği
ve pamuklu dokuma ithalatı birlikte değerlendirildiğinde bu bedel son yıllarda 2 milyar
doların üstünde gerçekleşmektedir.
2.Pamuk üretiminde ülkemiz verimliliği dünya ortalamasının üzerinde olmasına rağmen, girdi
fiyatlarının artışı, üretimi azaltmakta, sürdürülebilirliğini tehdit etmektedir. Girdi fiyatları,
küçük işletme yapısının getirdiği sorunlar, işçilik giderleri, tarıma yönelik mal ve hizmetlere
uygulanan vergi oranları, üretici için önemli maliyet unsurlarıdır.
3.Ülkemizde pamuk üretiminde destekleme primi verilmektedir. Ancak söz konusu destek
miktarları, girdi maliyetlerini karşılayarak pamuk üretimini karlı hale getirme ve teşvik etme
yönlerinden rakip ülkelere göre yetersiz kalmaktadır. Bunun sonucu olarak, son yıllarda
pamuk üretimine elverişli alanlarda başka ürünlerin tercih edilmesi üretimdeki düşüşün en
önemli nedenleri arasındadır.
4.Pamukta standardizasyon ve kalite kontrolü halen bir sorun olmaya devam etmektedir.
5.Üretimi daha kolay olan çekirdeksiz kuru üzüm, mısır ve ayçiçeği gibi ürünlerin fiyatlarının
nispeten yüksek oluşması ve bu ürünler için verilen destekler pamuk üretimini olumsuz yönde
etkilemektedir. Pamuk ekilen alanlarda söz konusu ürünlere geçilmesi nedeniyle, pamuk
üretiminde (GAP’ın devreye girmesine rağmen), iç talebi karşılayacak miktarda artış
sağlanamamıştır.
6.Pamukta kirlilik halen önemli bir sorun olarak devam etmektedir. Bu sorunun devam etmesi
pamuklarımızın iç ve dış piyasa değerini düşürmekte ve ithal pamukların tercih edilmesine
neden olmaktadır.
7.Ülkemizde pamuk alanlarında ortalama 70 dekar düzeyindeki küçük ve çok parçalı arazi
yapısı, pamuk üretiminin ekonomik işletme yapısına dönüşümünü ve makineli hasadın
yaygınlaşmasını engellemektedir. Yüksek verim ve kaliteye rağmen küçük ölçek yapısı
maliyet dezavantajına neden olmaktadır.
8.Pamuğun tarla aşamasında tarım ürünü, işlenmesi açısından sanayi ürünü olarak
değerlendirilmesi ve pazarlama yönü gibi çok boyutlu yapısı, pamukla ilgili bütüncül politika
üretiminde sorunlara yol açmaktadır.
9.Getirilen yasaklayıcı düzenlemelere rağmen, bölgeler arasında kütlü pamuk nakli devam
etmektedir. Bu durum, beraberinde kalite sorununu ve Türk Pamuğu imajını zedelemektedir.
14 
Download

Pamuk Raporu - Aydın Ticaret Borsası