KÜRESEL REKABET EDEBİLİRLİK
RAPORU 2013-2014
A Publication of the World Economic Forum
T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
RYKGM - EKONOMİK ANALİZ VE DEĞERLENDİRME DAİRESİ
11.02.2014
ANKARA
YAYIN NO: 389
1
İçindekiler
1. KÜRESEL REKABET EDEBİLİRLİK RAPORU 2013-2014 ................................................................ 3
1.1.
GİRİŞ ................................................................................................................................... 3
1.2.
REKABETÇİLİĞİN ON İKİ ALT ENDEKSİ .......................................................................... 5
1.3.
GELİŞMİŞLİK DÜZEYİ ........................................................................................................ 9
1.4.
REKABET EDEBİLİRLİK ENDEKSİ .................................................................................. 13
2. BAŞARILI ÜLKE ÖRNEKLERİ VE BÖLGELERE İLİŞKİN BİLGİLER ............................................... 14
2.1.
İLK ON ÜLKE .................................................................................................................................................. 14
2.1.1. İSVİÇRE ............................................................................................................................... 14
2.1.2. SİNGAPUR ........................................................................................................................... 15
2.1.3. FİNLANDİYA ....................................................................................................................... 15
2.1.4. ALMANYA ........................................................................................................................... 16
2.1.5. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ .................................................................................... 16
2.1.6. İSVEÇ ................................................................................................................................... 17
2.1.7. HONG KONG ....................................................................................................................... 17
2.1.8. HOLLANDA ......................................................................................................................... 18
2.1.9 JAPONYA .............................................................................................................................. 18
2.1.10. BİRLEŞİK KRALLIK .......................................................................................................... 19
2.2.
BÖLGELERE İLİŞKİN BİLGİLER ............................................................................................................. 19
2.2.1.
AVRUPA VE KUZEY AMERİKA .................................................................................... 19
2.2.2 ASYA ve PASİFİK ................................................................................................................. 20
2.2.3 LATİN AMERİKA VE KARAYİPLER .................................................................................... 20
2.2.4. ORTA DOĞU VE KUZEY AFRİKA ....................................................................................... 21
2.2.5. SAHRAALTI AFRİKA .......................................................................................................... 21
3.
TÜRKİYE’NİN ÜLKE PROFİLİ VE KARŞILAŞTIRMA .................................................................. 23
3.1.
TÜRKİYE ÜLKE PROFİLİ ........................................................................................................................... 23
3.2. TEMEL GEREKSİNİMLER................................................................................................................................ 26
3.3. ETKİNLİĞİ ARTIRICILAR ................................................................................................................................ 31
3.4
YENİLİKÇİLİK VE GELİŞMİŞLİK FAKTÖRLERİ ................................................................................ 37
2
1. KÜRESEL REKABET EDEBİLİRLİK RAPORU 2013-2014
1.1.
GİRİŞ
Rekabet edebilirlik, bir ekonominin serbest ticaret ve piyasa koşullarında, yerel ve
uluslararası piyasaların taleplerini karşılayan mal ve hizmetleri üretebilme gücüne ne
derece sahip olduğunu anlatan bir kavramdır. Bu tanımla eş zamanlı olarak rekabet
edebilirlik, ülkelerin üretimi ve reel geliri artırmayı ve bu artışı sürdürmeyi ne derece
sağlayabildiğiyle ilgilidir. Bir ülkenin rekabet edebilme gücü, o ülkede yakalanan yaşam
standardının seviyesini de göstermektir. Ülkelerin yaşam standartları büyük ölçüde
verimliliklerine dayalı olduğundan rekabet edebilirliğin de temel olarak dayandığı nokta
verimliliktir.
Rekabet edebilirlik ülkeler seviyesinde ekonomik bütünleşme ve küreselleşme sürecinin
yoğunlaştığı bu dönemde, ekonomilerin bu sürece ne derece uyum sağlayabildikleri,
vatandaşlarına sürdürülebilir gelir artışı yanında yüksek istihdamı hangi ölçüde
sağlayabildikleriyle ilgilidir. Ekonomilerin rekabet edebilirliği, üretim faktörlerinin etkin
ve verimli kullanılmasıyla belirlenir. Bunun yanında ekonomide ilgili ve destekleyici
sektörler olması, ülke rekabet edebilirliğini olumlu etkilemektedir.
Özetle, rekabet edebilir olmak, ülkedeki firmaların ürettikleri malları kaliteli, uygun
maliyetlerde üretmeleri ve rekabet edebilir fiyatlarla yerel ve uluslararası piyasalarda
satabilmeleri demektir. Bununla birlikte, ekonomideki üretim faktörlerinin etkin ve
doğru alanlarda kullanılmasıyla verimliliğin artması ülke gelirini ve vatandaşların satın
alma gücünü artıracağı gibi, hayat standartlarının da iyileşmesini destekleyecektir.
Rekabet edebilirlik, günümüz ekonomik bütünleşme ve küreselleşme sürecinde
sürdürülebilir bir ekonomik büyümeyi ve nihayetinde vatandaşlara istenilen refahı
sağlamak için üzerinde önemle durulması gereken temel unsurların başında gelmektedir.
Bu kapsamda Dünya Ekonomi Forumu tarafından rekabet edebilirlik; bir ülkenin
üretkenlik seviyesini gösteren kurumların, politikaların ve faktörlerin bir birleşimi olarak
tanımlanmaktadır. Üretkenlik seviyesi ve büyümenin temel etmenlerinden olan verimlilik
refahı simgelemektedir. Başka bir deyişle daha rekabetçi bir ekonomi zaman içerisinde
daha hızlı büyüyen bir ekonomi demektir.
3
Küresel Rekabet Edebilirlik Raporu 2013-2014 yayınlandığı sırada dünya ekonomisi
yavaş büyüme eğilimine devam etmekte ve mevcut sıkıntılar 2. Dünya Savaşı’ndan
sonraki dönemde görülen en büyük sıkıntılar olarak değerlendirilmektedir. Dünya
ekonomisinin mevcut durumu, gelişmekte olan piyasaların küresel ekonomi için ne kadar
önemli olduğunu bir kez daha göstermiştir. Gelişmiş ekonomiler kriz sonrası süreçte
ekonomik gelişmelerini arttırıcı yollar ararken bu süreçte gelişmekte olan ekonomiler
gelişmiş ekonomilere yol göstermiştir. Mevcut durumda, Amerika Birleşik Devletleri,
Kanada, Japonya gibi gelişmiş ekonomilerin mütevazı oranlarda büyümesi beklenirken
Avro Bölgesi için beklentilerin belirsiz olduğu, sıkılaştırıcı kredi uygulamalarının iç talebi
kısıtlayacağı belirtilmektedir.
Olumlu görünen küresel görünümün yanında bazı belirsizliklerin de devam ettiği raporda
belirtilen bir başka husustur. Amerikan Merkez Bankası’nın (FED) 2014 yılıyla beraber
tahvil alım programını azaltmaya başlayacağını duyurmasının etkileri gelişmekte olan
ekonomilerde görülmeye başlamış, oynak sermaye akışlarının Türkiye, Brezilya, Çin gibi
gelişmekte olan ekonomileri yakından etkileyeceği belirtilmiştir. Bunun yanında,
dünyanın hemen her yanında işsizlik uzun dönemli sosyal istikrarın sağlanmasının
önünde en büyük engel olarak yer almaktadır.
Dünya Ekonomik Forumu 30 yıldan fazla süredir dünya çapında ülkelerin üretim
potansiyellerine ilişkin değerlendirmeler yaparak kalkınma ve büyüme süreçlerinde
kolaylaştırıcı bir rol oynamaktadır. Söz konusu rapor ekonomik büyümenin temel
faktörlerini anlamak konusundan katkıda bulunmakta, bazı ülkelerin gelir seviyesini
artırmadaki başarısını açıklamada yardımcı olmakta ve politika uygulayıcılarına, iş
dünyası liderlerine gelişmiş bir ekonomi için gerekli olan enstrümanlar konusunda fikir
vermektedir.
Raporda ekonomik, sosyal ve çevresel açılardan sürdürülebilir rekabet edebilirliğin
büyüme yönünden nasıl anlaşılması ve ölçülmesi gerektiğine ilişkin öncelikli fikirlere yer
verilmiştir. Bu yılın raporu 148 ekonomiyi kapsayarak türünün en kapsamlı
değerlendirmesi olma özelliğine sahiptir. Çalışmada belirtilen söz konusu her bir ekonomi
için ayrıntılı profillere ve 100 kadar küresel gösterge kullanılarak hazırlanmış tablolara
yer verilmiştir.
4
Küresel Rekabet Edebilirlik Endeksi bir ülkenin değişik alanlardaki reformları ile
geliştirilebilecek olan ulusal rekabet gücünün, ülkelerin uzun dönemli üretkenliğini nasıl
etkileyeceğine dair araştırmalar yapmayı hedef edinmiştir. Küresel Rekabet Edebilirlik
Endeksi 2005 yılında yayımlandığından bu yana artan sayıda ülke ve kurum tarafından
ulusal rekabet gücü konusunda kıstas olarak göz önünde bulundurulmaktadır. Endeksin
net yapısı her ülkenin ulusal rekabet gücünü, zayıf ve güçlü yönlerini belirlemesinde
yardımcı olarak politika reformları süreçlerinde yol gösterici olmaktadır.
Ayrıca hükümetlerin, iş dünyasının ve sivil toplumun bir araya gelebileceği bir platform
oluşturmakta ve tüm insanların yaşam standartlarını geliştirmek için gerekli olan
reformların oluşturulmasında bir katalizör görevi görmektedir. Endeks kapsamında, veri
eksikliğinden veya sürdürülebilir rekabet ile değişken arasındaki ilişki tam olarak
kesinleşmediğinden dolayı dikkate alınmamış kavramlar bulunmaktadır. Bu nedenle
verilerin ilk adım olarak göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Forum,
çalışmalarını ve yöntemlerini daha sağlıklı ve kesin veri vermek amacıyla güncellemekte
ve geri bildirimleri toplayarak çalışmaları ileri düzeye taşıma çabası gütmektedir.
1.2.
REKABETÇİLİĞİN ON İKİ ALT ENDEKSİ
Üretkenliği ve rekabetçiliği belirleyen birçok faktör bulunmaktadır. Bunlar; yatırım,
altyapı, eğitim, teknolojik ilerleme, makroekonomik istikrar, iyi yönetim, piyasa etkinliği
ve benzeri diğer hususlardır. Tüm bu faktörler rekabetçilik ve büyüme için önemli
olmakla birlikte, bunlardan ikisi veya daha fazlası da aynı anda önemli olabilir. Bu nedenle
küresel rekabet edebilirlik endeksinde birçok farklı unsurun ağırlıklı ortalaması dikkate
alınarak, rekabet edebilirliğin 12 alt endeksi oluşturulmuştur.
Alt Endeks 1: Kurumlar
Kurumsal ortam; bireyler, firmalar ve devletin etkileşim içinde bulunduğu yasal ve idare
çerçeve tarafından belirlenmektedir. Sağlam ve adil bir kurumsal ortamın önemi
ekonomik kriz boyunca daha da belirgin hale gelmiştir.
Kurumların kalitesi yatırım kararlarını ve üretim organizasyonunu etkilediğinden
rekabetçilik ve büyüme üzerinde kuvvetli bir etkisi vardır. Piyasalara ve özgürlüklere
yönelik devletin tutumu ve devletin işlemlerinin etkinliği de çok önemlidir. Aşırı
bürokrasi ve kırtasiyecilik, hukuki düzenlemelerin fazlalığı, yolsuzluk, şeffaflığın
5
bulunmaması gibi hususların önemli ekonomik maliyetleri vardır ve ekonomik gelişme
sürecini yavaşlatırlar.
Ayrıca ekonomi literatürü kamusal ve özel kuruluşların refahı artırma sürecindeki
konumlarına özellikle önem vermektedir. Son küresel finansal krizde ortaya çıkan sayısız
skandallar da denetim ve raporlamanın, yolsuzluğun önlenebilmesi için şeffaflığın, iyi
yönetimin, sürdürülebilir yatırımcı ve tüketici güveninin öneminin altını çizmiştir.
Alt Endeks 2: Altyapı
Gelişen ve etkin bir altyapı, ekonomik faaliyetin seviyesini belirleyen önemli bir faktör
olması nedeniyle ekonominin verimli işlemesi için kritik öneme sahiptir. İyi altyapı,
bölgeler arasındaki mesafenin etkisini azaltır. Ulusal pazarı düşük maliyet ile birbirine
bağlar ve diğer ülke ve bölgelerle ticareti kolaylaştırır. Ayrıca, altyapı ağlarının kalitesi
ekonomik gelişmeyi önemli biçimde etkiler ve birçok açıdan gelir eşitsizliğini ve fakirliği
azaltır.
Verimli taşıma türleri, girişimcilerin, mallarını ve hizmetlerini güvenli ve zamanında
almalarını sağlar, ayrıca çalışanların en uygun işlere yönelik hareketlerini kolaylaştırır.
Geniş iletişim ağları bilgi akışının hızlı ve serbestçe gerçekleşmesini sağlar.
Ekonomilerin iş dünyasının engelsiz şekilde çalışmasını sağlayacak olan kesintiden ve
kıtlıktan uzak elektrik arzını temin etmesi de hayati önem taşımaktadır. Son olarak
bütünleşik ve yaygın telekomünikasyon ağı iş dünyasına hızlı ve ucuz bilgi akışını
sağlayarak sahip olunabilecek tüm bilginin elde edilmesini mümkün kılarak ekonomik
etkinliği artıracaktır.
Alt Endeks 3: Makroekonomik Çevre
Makroekonomik istikrar iş dünyası için önemli olduğu gibi, ülkenin rekabetçiliği
açısından da önemlidir. Hükümet, geçmişte aldığı borçlar nedeniyle yüksek faiz ödemeleri
yapmak zorundaysa hizmetlerini verimli bir biçimde yerine getiremez. Enflasyon oranları
yüksekse, firmalar verimli bir biçimde çalışamaz. Kısacası, makroekonomi istikrarlı
değilse ekonomi sürdürülebilir bir biçimde büyüyemez. Makroekonomik yapı son
zamanlarda bazı Avrupa ülkelerinin IMF yardımlarına başvurması ve bazı Avro Bölgesi
ülkelerinin de borçlarını ödeyememesi sonucu oldukça dikkat çekmiştir.
6
Bu alt endeks sadece ülkelerin borçlarını nasıl çevireceğini değil aynı zamanda
makroekonomik istikrar için gereken ve birbirleri ile ilişki içinde olan bir dizi göstergeyi
de içermektedir.
Alt Endeks 4: Sağlık ve Temel Eğitim
Sağlıklı bir işgücü bir ülkenin rekabetçiliği ve üretkenliği için hayati derece de önemlidir.
Hasta olan çalışanlar potansiyellerine göre verimsiz çalışırlar. Sağlık durumunun zayıf
olması işletmeler için maliyet unsurudur.
Sağlığa ilave olarak, bu alt endekste ülke insanına sağlanan temel eğitimin niceliği ve
niteliği de dikkate alınmıştır. Temel eğitim, her bir bireyin verimliliğini yükseltir. Temel
eğitim eksikliği çeken kişiler ancak basit işlemleri yerine getirmekte ve ileri teknolojiye
adapte olmakta sorun yaşamaktadır. Bu da ülkenin yenilikçilik alt endeksini de olumsuz
etkilemektedir. Uzun dönemde bu kritik alanlara ayrılan kaynaklarda ve bu kaynakların
kullanımında ortaya çıkan zorlukların bertaraf edilmesi önemlidir.
Alt Endeks 5: Yüksek Eğitim ve Öğretim
Bugünün küreselleşen dünyası, değişen şartlara ve üretim sisteminin artan ihtiyaçlarına
hızlı bir biçimde uyum sağlayan çalışanları gerekli kılmaktadır. Bu alt endekste, orta ve
yükseköğretime
kayıt
oranları
ile
verilen
eğitimin
iş
dünyası
tarafından
değerlendirilmesine yer verilmiştir.
Birçok ülkede ihmal edilen sürdürülebilir mesleki eğitim de çalışanların niteliklerini
artırma yönünden ayrıca bu alt endekste de göz önünde bulundurulmuştur.
Alt Endeks 6: Mal Piyasası Etkinliği
Sağlıklı bir piyasa rekabeti, piyasa etkinliğini ilerletme açısından önemlidir. Malların
değişimi için en iyi ortamın sağlanabilmesi için, piyasaya yönelik devlet müdahalesin
minimum düzeyde olması gerekir. İç ve dış piyasalarda sağlıklı bir rekabet, pazar
etkinliğinin sağlanması ve verimli, piyasanın talepleri ile uyumlu bir yapının
oluşturulması açısından önemli bir yere sahiptir. Son dönemde dünyanın karşı karşıya
kaldığı ekonomik kriz ekonomilerin dünya çapında birbirlerine olan bağımlılıklarının ve
büyümenin dünya ticaretinin serbestliği ile yakın ilişkisinin altını çizmiştir. Müdahaleci
7
uygulamaların ekonomik aktivitelerin toplulaştırılıp kümelenmesinde yıpratıcı bir etkiye
neden olduğu gözler önüne serilmiştir.
Piyasa etkinliği ayrıca tüketici bilinci gibi başka etmenlerle de ilişkilidir. Örneğin kültürel
veya tarihi nedenler bazı ülkelerdeki tüketicilerin talep yapısını etkileyebilmektedir. Bu
gibi hususlar firmaları daha yenilikçi ve müşteri odaklı olmaya yönlendirerek rekabetçilik
açısından avantaj sağlamaktadır.
Alt Endeks 7: Emek Piyasası Etkinliği
Emek piyasasının etkinliği ve esnekliği, işçileri en verimli oldukları alanlara sevk etmek
açısından önemlidir. Emek piyasalarında işçilerin bir ekonomik faaliyetten diğerine daha
hızlı ve düşük maliyetle kaydırılabilmesini sağlayacak esnekliğe sahip olmalıdır. Arap
ülkelerinde son dönemde yaşanan genç işsizliğindeki artık tüm bölgeyi etkilemiş ve sosyal
sonuçlara neden olmuştur.
Başarılı bir işgücü piyasasında; işçi ve işveren ilişkisinin sağlıklı olması, kişilerin
yeteneklerine uygun alanlarda çalıştırılması, iş ortamında kadın erkek eşitliğinin
sağlanması gibi faktörler de önem kazanmaktadır.
Alt Endeks 8: Finansal Piyasa Gelişimi
Mevcut ekonomik kriz, ekonomik faaliyetler için sağlam ve iyi işleyen bir finans
sektörünün merkezi rolünü öne çıkarmıştır. Etkili bir finans sektörü, ülke vatandaşlarınca
tasarruf edilen kaynakların en üretken biçimde kullanımını ve dışarıdan sağlanan
kaynakların en verimli alanlara yönlendirilmesini sağlar.
Finansal piyasaların sağlıklı işlemesi kaynakların politik olarak ilişkili olduğu noktalara
değil girişimciliğe ve yatırımlara en uygun alanlara yönlendirilmesini sağlayarak en
yüksek beklenen getirinin elde edilmesini sağlar. Uygun bir risk değerlendirmesi finansal
piyasaların gücü açısından önemli bir bileşendir.
Alt Endeks 9: Teknolojik Hazırlık
Bugünün küreselleşen dünyasında firmalar için rekabet etmek ve zenginleşmek
bakımından teknoloji artan biçimde öneme sahiptir. Teknolojik gelişmişlik üretkenliğini
artırmak amacıyla hangi ekonomilerin yeni teknolojilere geçiş yaptığını ortaya koyar.
8
Alt Endeks 10: Piyasa Büyüklüğü
Büyük piyasalar firmaların ölçek ekonomisinden istifade etmesine izin verdiği için,
piyasanın büyüklüğü üretkenliği etkiler. Küreselleşme çağında uluslararası piyasalar,
özellikle de küçük ülkeler için, yerel piyasaların ikamesi haline gelmiştir.
Piyasa büyüklüğünün ölçümünde hem iç hem de dış talebe yer verilmiş olup, böylece
ihracat çekişli ülkelerin ve coğrafi bölgelerin (Avrupa Birliği gibi) de hakkı teslim
edilmiştir.
Alt Endeks 11: İş Gelişmişliği
Şüphe yok ki, gelişmiş işletme uygulamaları mal ve hizmet üretiminde daha yüksek bir
etkinliğin oluşmasına olanak sağlamaktadır. İş dünyası gelişmişliği birbiri ile ilişkili olan
iki kavram ile ilgilenir: (a) ülkenin tüm iş ağlarının kalitesi, (b) tek tek firmaların
faaliyetleri ve stratejileri. Bu faktörler, ileri düzeyde gelişmiş ülkelerde özellikle
önemlidir.
Alt Endeks 12: Yenilikçilik
Rekabet edebilirliğin son alt endeksi yenilikçiliktir. Kurumların iyileştirilmesi, altyapının
yapılması, makroekonomik istikrarsızlığın azaltılması ya da beşeri sermayenin
iyileştirilmesi sayesinde ciddi kazanımlar elde edilebilir, ancak tüm bu faktörler
nihayetinde azalan bir verim sağlayacaktır. Uzun vadede yaşam kalitesi sadece teknolojik
inovasyon sayesinde artırılabilir.
1.3.
GELİŞMİŞLİK DÜZEYİ
Belirtilen bu alt endeksler tüm ülkeler açısından geçerli olmasına rağmen, her ülkeyi farklı
yollarda etkilemektedirler. Örneğin Vietnam’ın rekabetçiliğini artırmak için izlemesi
gerek yol ile Kanada’nınki aynı değildir.
Düzey 1: İlk aşamada ekonomi faktör-çekişlidir (factor-driven) ve ülkeler faktör
kaynaklarına (temel olarak vasıfsız işgücü ve doğal kaynaklar) bağlı olarak rekabet
etmektedir. Şirketler düşük ücretlerin yansıması olan zayıf üretkenlik sayesinde basit
ürünleri satarlar ve fiyat temelinde rekabet ederler. Yukarıda belirtilen alt endekslerden
ilk 4’ü bu aşama açısından önemlidir.
9
Düzey 2: Gelişmişliğin artması ile üretkenlik artar ve ücretler yükselir. Daha sonra ülkeler
gelişmişliğin etkinlik-çekişli (efficiency-driven) aşamasına girer. Bu noktada rekabetçilik
artan bir biçimde yüksek eğitim ve öğretim, etkin mal piyasaları, iyi işleyen emek
piyasaları, gelişmiş finans piyasaları, teknoloji ile geniş iç ve dış piyasa ile ilerletilir.
Düzey 3: En sonunda ülkeler yenilikçilik-çekişli (inovation-driven) aşamaya geçerler. Bu
aşamada şirketler en gelişmiş üretim süreçlerinin kullanarak yeni ve farklı ürünler
üreterek rekabet etmek zorundadır.
Türkiye, gelişmişlik düzeyi açısından yapılan ve 5 kademeden oluşan sınıflandırmada
düzey 2’den düzey 3’e geçiş aşamasındadır. Bu aşamadaki ülkelerden bazıları Arjantin,
Brezilya, Rusya Federasyonu, Malezya, Polonya, Macaristan, Kazakistan ve Meksika’dır.
Şekil 1: Rekabet Edebilirliğin 12 Alt Endeksi
TEMEL GEREKSİNİMLER
Kurumlar
Altyapı
Faktör-çekişli ekonomiler
Makroekonomik çevre
Sağlık ve temel eğitim
ETKİNLİĞİ ARTIRICILAR
Yüksek eğitim ve öğretim
Mal piyasası etkinliği
Emek piyasası etkinliği
Etkinlik-çekişli ekonomiler
Finansal piyasa gelişimi
Teknolojik hazırlık
Piyasa büyüklüğü
YENİLİKÇİLİK VE GELİŞMİŞLİK
FAKTÖRLERİ
İnovasyon-çekişli ekonomiler
İş gelişmişliği
Yenilikçilik
10
Tablo 1: Ülkelerin Kalkınma Aşamalarında Ana Başlıkların Ağırlığı ve Gelir Düzeyi Eşiği
KALKINMA AŞAMALARI
İlk
Aşama
Faktör
Çekişli
Kişi Başına GSYH
(ABD Doları)
İlk
Aşamadan
İkinci
Aşamaya
Geçiş
İkinci
Aşama
İkinci
Aşamadan
Etkinlik
Çekişli
Üçüncü
Aşamaya
Geçiş
Üçüncü
Aşama
Yenilikçilik
Çekişli
3.000-
9.000-
8.999
17.000
%40-60
%40
%20-40
%20
%35
%35-50
%50
%50
%50
%5
%5-10
%10
%10-30
%30
<2.000
2.000-2.999
%60
>17.000
Temel
Gereksinimlerin
Ağırlığı
Etkinliği
Artırıcıların
Ağırlığı
Yenilikçilik ve
Gelişmişlik
Faktörlerinin
Ağırlığı
Ülkelerin bulundukları kalkınmışlık düzeylerine ve kişi başına GSYH miktarlarına
bakılarak üç ana başlık olan “temel gereksinimler”, “etkinliği artırıcılar” ile“ yenilikçilik ve
gelişmişlik faktörleri” başlıklarına farklı ağırlıklandırmalar yapılmaktadır. Örneğin ikinci
aşamadan üçüncü aşamaya geçiş evresinde olan ülkemiz için puanlama yapılırken temel
gereksinimler ana başlığı %36,2, etkinliği artırıcılar ana başlığı %50 ve yenilikçilik ve
gelişmişlik faktörleri ana başlığı ise %13,8 ağırlığına sahiptir. Bu sistem ile birbirinden
farklı gelişmişlik düzeylerine ve farklı avantajlara sahip olan ülkeler arasındaki
karşılaştırmanın daha sağlıklı bir yapıda olması sağlanmaktadır.
11
Ülkemiz ikinci aşama olan etkinlik çekişli ülke kategorisinden üçüncü aşama olan
yenilikçilik çekişli ülke kategorisine geçiş evresinde olan ülkeler kapsamındadır.
(Transition 2-3) Kendisi ile aynı aşamada yer alan ülkelerle kıyaslandığında ülkemiz,
genel olarak türdeşi ülkelerle paralel bir seyir izlemekle birlikte Türkiye pazar
büyüklüğünde önemli bir ayrım göstermektedir. Söz konusu ülkelere kıyasla daha büyük
bir iç ve dış pazara sahip olan ülkemizin bunu avantaja çevirmesi önem arz etmektedir.
Diğer tüm alt endekslerde genelde ortalamaya yakın puanlara sahip olan ülkemizin işgücü
piyasası etkinliği ve yüksek eğitim ve öğretim alt endekslerindeki performansı türdeşi
ülkelere göre zayıf kalmaktadır. Rusya, Brezilya ve Polonya gibi 20 ülkenin daha
bulunduğu bu ara aşamada söz konusu ülkelerin ortak özellik olarak en zayıf olduğu alt
endeksin yenilikçilik alt en başarılı oldukları alt endeksin ise yine ortak şekilde sağlık ve
temel eğitim olduğu görülmektedir.
Tablo 2: Ülkelerin Kalkınma Aşamaları
12
1.4.
REKABET EDEBİLİRLİK ENDEKSİ
Küresel Rekabet Edebilirlik Endeksinin hesaplanmasında yaklaşık 20.000 veri
kullanılmaktadır. Bunların bir kısmı ulusal istatistik birimlerinden, ajanslardan,
bakanlıklardan, Dünya Ekonomik Forumunun işbirliği içinde çalıştığı enstitülerden,
Economist Intelligence Unit’ten, IMF’den ve bölgesel kalkınma bankaları gibi kurum ve
kuruluşlardan sağlanmaktadır. Örneğin makroekonomik verilerin tamamı IMF’nin Dünya
Ekonomik Görünümü raporundan elde edilmektedir. Böylece uluslararası arenada ortak
bir sistem ile elde edilen veriler kullanılmakta ve karşılaştırma açısından avantaj
sağlamaktadır. Bunun dışında kurum ve kuruluşlardan küresel düzeyde veri elde
edilemediğinde veriler Dünya Ekonomik Forumu tarafından yapılan anket ile
derlenmektedir. Bu anket ile yaklaşık 12.000 veri sağlanmaktadır. Anket ile sağlanan
bilginin dışında kalan kayıp veri genel olarak %0,5’in altında kalmaktadır.
Anketin yapılmasında Dünya Ekonomik Forumunun işbirliği içinde çalıştığı kurum ve
kuruluşların belirlenmesinde söz konusu ortakların iş dünyasına ulaşma başarıları, veri
toplama ve derleme kapasiteleri, ekonomik ortamı kavrama yetenekleri göz önünde
bulundurulmaktadır. Forum Türkiye’de TÜSİAD Sabancı Üniversitesi Rekabetçilik
Forumu ile işbirliği içinde çalışmaktadır. Ayrıca Forum, 2008 yılından bu yana
uluslararası düzeyde tanınan bir anket şirketinden danışmanlık hizmeti alarak
çalışmalarını sürdürmektedir.
Anket kapsamında soru yöneltilen ana başlıklar şu şekildedir;
-
Firmanız bilgileri, operasyonları ve stratejisi
-
Ülke ekonominiz hakkında genel algı
-
Kamu ve özel kuruluşlar
-
Altyapı
-
Yenilikçilik ve teknoloji
-
Finansal Çevre
-
Bölgesel rekabet
-
Eğitim ve beşeri sermaye
-
Yolsuzluk, etik ve sosyal sorumluluklar
-
Seyahat ve turizm
-
Çevre
13
2. BAŞARILI ÜLKE ÖRNEKLERİ VE BÖLGELERE İLİŞKİN BİLGİLER
2.1.
İLK ON ÜLKE
2.1.1. İSVİÇRE
İsviçre süregelen güçlü performansının bir sonucu olarak bu sene de ilk sıradaki yerini
muhafaza etmiştir. Ülkenin göze çarpan en güçlü özellikleri inovasyon, işgücü piyasasının
etkin yapısı ve özel sektörün sofistikasyonu olmuştur. Ülkenin araştırma enstitüleri bilim
ve iş dünyası arasındaki işbirliğini en iyi şekilde yürütmekte ve dünyanın en iyi araştırma
merkezleri arasında bulunmaktadır. Bu merkezlerde Ar-Ge çalışmaları için yüksek
ödenekler ayrılmakta, yapılan araştırmalar pazarlanabilir ürünlere dönüştürülmekte
ayrıca çıktılar katı mülkiyet hakları ile korunmaktadır. Bu güçlü yaratıcı kapasitenin
yüksek patentleme ile birleşmesi İsviçre’yi bu alanda dünyada 2. sıraya taşımaktadır.
Yüksek üretkenlik, işgücü piyasasında işçi ve işveren arasındaki denge ile olduğu kadar iş
dünyası ve hanehalkının proaktif ve son teknolojiye hızlı adapte olma özellikleri ile de
desteklenmektedir.
Bunun ötesinde İsviçre’nin kamu kurumları da dünyanın en etkili ve şeffaf kurumları
sıralamasında 5. sıradadır. Ülkede idari yapı herkes için fırsat eşitliğini sağlamakta, iş
dünyasında güveni arttırmaktadır. Bunun yanı sıra güçlü bir hukuki alt yapı ile yargının
bağımsızlığı sağlanmaktadır. Ayrıca kamu kesiminin hesap verebilirliği de bu sistemi
desteklemektedir. Rekabet gücü bunların yanı sıra; mükemmel bir altyapı (6. sırada) ve
bankacılık sektörünün katkısıyla ileri düzeyde gelişmiş finansal piyasalar (11. sırada) ile
desteklenmektedir.
Son olarak İsviçre’nin ekonomisi birçok komşusunun ekonomik karışıklıklar ile
boğuştuğu durumda dahi en istikrarlı ( sırada) ülke ekonomilerinden biri olmuştur. Ancak
İsviçre birçok rekabetçi gücü bünyesinde bulundurmasına rağmen benzer yapıdaki ileri
teknoloji ülkelerinin gerisinde kalan bir üniversiteye kayıt oranına sahiptir. İsviçre
mevcut yüksek rekabetçilik düzeyinde dahi yürüttüğü politikalar ve sahip olduğu yüzde
86’lık kadınların ekonomiye katkısı oranı ile yüksek yenilikçi ülkeler arasında üst
sıralarda yer almaktadır.
14
2.1.2. SİNGAPUR
Singapur, tüm endeks karşısında gösterdiği göze çarpan performansın sonucu olarak üst
üste üçüncü yıldır 2. sıradaki yerini korumuştur. Ülke geçen sene olduğu gibi bu sene de,
on iki kategorinin yedisinde ilk 3’te, ikisinde ise ilk 10’da yer alan tek ülke olmayı
başarmıştır. Mal ve işgücü piyasalarındaki etkinlik açısından Singapur 1.sırada yer alırken
finansal piyasa gelişimi açısından da 2.sırada bulunmaktadır. Ülkenin altyapısı kusursuz
yolları, limanları ve hava ulaşımı ile dünya standartlarındadır (2. sırada). Bunların
yanında, makroekonomik yapı ve mali yönetim kriterlerinde 18. Sırada yer alan
Singapur’da 2012 yılında bütçe fazlası toplam gelirin yüzde 5,7’si oranındadır.
Ülke ekonomisinde, ülkenin rekabet gücü eğitime olan güçlü odaklama ile
desteklenmektedir ki, bu durum da hızla değişen küresel ekonomi için gerekli olan
yeteneklere haiz bireyler yetiştirerek, yüksek eğitim ve öğretim alt endeksinde son
yıllarda düzenli ilerlemeye dönüşüm sağlamıştır.
Singapur’da özel sektör de son yıllarda hızla gelişmiştir ve ülke, 148 ülke arasında 17.
sıraya yükselirken en yenilikçi 9. ülke olmayı başarmıştır.
2.1.3. FİNLANDİYA
Finlandiya geçen sene yükseldiği üçüncü sırayı bu sene de korumuştur. Bölgenin diğer
ülkeleri gibi, Finlandiya da iyi yönetilen ve yüksek şeffaflığa sahip kamu kurumları ile bu
kategoride başı çekmektedir (2. sırada). Özel kuruluşlar da dünyanın en iyi işleyen ve en
etik kurumları arasında yer almakta ve sıralamada 3.sıradadır.
Ülke özellikle son yıllarda eğitime verdiği ehemmiyet ile yüksek eğitim ve öğretim alt
endeksinde olduğu gibi, sağlık ve temel eğitim alt endeksinde de en başlarda yer almakta
bu durum da, değişen çevreye hızla adapte olabilecek nitelikli işgücü sağlamakta ve ileri
teknoloji ile yeniliğe zemin hazırlamaktadır. Ülkenin son teknolojileri yakalama(18.
sırada) kapasitesini artırmak, önemli bir sinerji oluşturabilir ve Finlandiya’nın dünyanın
en yenilikçi ülkelerinden biri olmasını teyit eder. Finlandiya’nın makroekonomisi
yükselen enflasyona (%3’ün üzerinde) bağlı olarak zayıflamakta; ancak diğer Avro
Bölgesi ülkeler ile karşılaştırıldığında iyi durumdadır.
15
2.1.4. ALMANYA
Almanya bu sene bir önceki rapor dönemine göre iki sıra yükselerek 4. sıraya
yükselmiştir. Ülkenin özellikle tüm taşıma türlerinde birinci sınıf kaliteye sahip olması
Almanya’yı altyapı kalitesi kriterinde 3. sıraya taşımıştır. Yoğun yerel rekabetin (10.
sırada) ve büyük firmaların düşük piyasa hâkimiyetinin (2. sırada) şekillendirdiği mal
piyasası oldukça etkindir.
Almanya’nın iş dünyası, özellikle üretim süreçleri, dağıtım kanalları açısından oldukça
karmaşık bir yapıda ve Alman firmaları Ar-Ge çalışmalarına yaptıkları yüksek yatırımlar
(4. sırada) ve yenilik adına yüksek kapasite sergilemeleri (3. sırada) ile dünyanın en
yenilikçi firmaları arasındadır. Bu özellikler, ülkenin firma düzeyinde son teknolojileri
yakalamadaki gelişmiş yeteneği (16. sırada) sayesindedir. Bu vasıflar, Almanya’ya geniş
iç piyasası ile güçlü ihracata dayalı kendi pazar büyüklüğünden (5.sırada) en iyi şekilde
istifade etmesini sağlamaktadır.
Bazı çabalara rağmen, Almanya’nın işgücü piyasası -özellikle de ekonomik yatırımların
yavaşladığı zamanlarda- katılığını korumaktadır (işgücü piyasası esnekliğinde 113.
sırada). Bu durumda, ücret ayarlamalarındaki esneklikten yoksunluk ile işten
çıkarmaların yüksek maliyeti istihdam yaratmaya engel olmaktadır. Ayrıca, eğitim
sisteminin kalitesini (23. sırada) artırmak yeniliğe dayalı sürdürülebilir büyüme için
önemli bir temel olabilir. Euro Bölgesinde devam eden ekonomik sıkıntılar çerçevesinde
baktığımızda, Almanya makroekonomik göstergeleri açısından istikrar arz etmekle
birlikte, bütçe açığında da azalma kaydetmiştir.
2.1.5. AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ
Amerika Birleşik Devletleri dört yıldır devam eden gerileme eğilimine bu sene son vermiş;
bir önceki rapor dönemine göre iki sıra yükselerek Hollanda ve İsveç’in önünde, beşinci
sırada yer almıştır. Ülkede bankacılık sisteminin ekonomiye olumlu etkiler göstermeye
devam etmesi ve ülkenin gelişmiş finansal piyasalarının etkinliği ABD’yi finansal piyasalar
kriterinde üç sene önceki yeri olan 31.likten 10.luğa kadar yükselmesini sağlamıştır.
Ülke şirketleri oldukça gelişmiş ve yenilikçi olmalarının yanı sıra Ar-Ge çalışmalarında iş
dünyası ile işbirliği içinde çalışan mükemmel bir üniversite sistemi ile de
desteklenmektedir. Esnek işgücü piyasası ve dünyanın en büyük iç piyasasına sahip
16
olmasının sağladığı avantajlar ABD’yi rekabetçi bir ülke kılan unsurlardandır. Diğer
yandan belli alanlardaki zayıflıklar en son değerlendirmeden bu yana derinleşmiştir.
Ülkede politikacılara karşı güven yüksek değilken (50. sırada) makroekonomide görülen
istikrarsızlığın ABD’nin en zayıf alanı olması hali devam etmektedir (117.sırada).
2.1.6. İSVEÇ
İsveç bir önceki rapor dönemine göre iki sıra gerileyerek ABD’nin ardından altıncı sırada
yer almıştır. İsveç de İsviçre gibi yeniliğe yönelik büyüme koşullarına büyük önem
vermektedir. Kamu kurumları etkinlik, güvenilirlik ve şeffaflık gibi özellikleri ile
mükemmel kaliteye sahiptir. Ayrıca özel kuruluşlar da mükemmel etik davranış gösteren
firmaları ile iyi puan toplamaktadır. Bununla birlikte, ülkenin kurumsal çerçevesinde son
üç yıl içinde cüz’i ama sürekli bir bozulma gözlemlenmektedir. Mal ve finans piyasaları
oldukça etkin olmasına rağmen işgücü piyasasının daha esnek olması gerekmektedir
(Esneklik alt başlığında 57. sırada).
İsveç, yıllardır eğitim odaklı olmasına ve teknolojiye hazır olma noktasındaki yüksek
seviyesine (1.sırada) bağlı olarak, entelektüel birikimi yüksek bir iş kültürü (7.sırada)
oluşturmuş ve dünyanın önde gelen yenilikçi ülkelerinden biri olmuştur (6. sırada). Tüm
bunların bir arada bulunması İsveç’i dünyanın en üretken ve rekabet gücü yüksek
ülkelerinden biri haline getirmektedir.
2.1.7. HONG KONG
Hong Kong Özel İdari Bölgesi, puanını yükselterek 7. sırada yerini almış ve endeksi
oluşturan pek çok alanda iyi bir performans sergilemiştir. Önceki yıllarda olduğu gibi,
ülke, tüm taşıma türleri ile telefon ve elektrik altyapısındaki kalite ile altyapı
göstergesinde başı çekmektedir. Dahası, finansal piyasalar bankacılık sektörünün
etkinliği, dürüstlüğü ve istikrarı ile hepsinden iyi bir durumdadır.
Hong Kong’un mal piyasası ve iş gücü piyasasındaki etkinlik ve dinamizmi, ekonominin
iyi durumuna katkı sağlamaktadır. Rekabetçiliğini korumak ve hatta ilerletmek için iki
önemli alanda ilerlemelere devam edilmesi gerekmektedir: Yükseköğretim (22.sırada)
ve yenilikçilik (23. sırada). Bunların yanında araştırma merkezlerinin kısıtlı olması (31.
Sırada) ve mühendisler ile bilim insanlarının kısıtlı olması (32. Sırada) önem verilmesi
gereken diğer hususlar olarak dikkat çekmektedir.
17
2.1.8. HOLLANDA
Hollanda, 2013-2014 rapor döneminde bir önceki seneye göre üç sıra birden gerileyerek
sıralamada 8. sırada yer almıştır. Bu gerileme, finansal piyasalarındaki zayıflıktan,
özellikle de bankacılık sektöründeki istikrara sorunundan kaynaklanmaktadır.
Hollanda işletmeleri oldukça gelişmiş düzeyde (4. sırada) ve yenilikçi (10. sırada)
olmalarının yanı sıra, üretkenlik artırımı için yeni teknolojileri de ivedilikle devreye
sokmaktadırlar (8. sırada). Kusursuz eğitim sistemi (sağlık ve temel eğitimde 4. sırada,
yükseköğretim ve eğitimde 6.sırada) ve özellikle mal piyasasındaki etkinliği (8. sırada) de
iş faaliyetine büyük destek sağlamaktadır. Ayrıca son yıllarda bütçe açığı (2012 yılında
ülkenin GSYH’sinin %4,15’i) ile karşılaşmasına rağmen Hollanda’nın ekonomisi diğer
gelişmiş ülkelere kıyasla çok daha istikrarlı bir yapı göstermektedir.
Hollanda’ya dair bir diğer önemli nokta ise ülkenin kaliteli ve dünyada önde gelen bir
altyapı sistemine sahip olması; denizyolu, demiryolu ve havayolu taşımacılığında sırasıyla
1. 4. ve 11. sıralarda bulunmasıdır.
2.1.9 JAPONYA
Japonya geçen seneye göre değişiklik göstermeyerek 9. sıradaki yerini korumuştur. Ülke
iş hayatındaki gelişmişlik ve yenilikçilik alanlarında sırasıyla 1. ve 5. sıradadır. Firmaların
yüksek Ar-Ge harcamaları (2. sırada), bilim adamı ve mühendis sayısının fazlalığı gibi
faktörler yenilikçilik ve gelişmişlik açısından Japonya’ya büyük fayda sağlamaktadır. Bu
kapsamda kişi başına düşen en çok patent alma açısından Japonya dördüncü sıradadır.
Bunun ötesinde firmalar değer zincirinin en üst katmanında bulunarak yüksek katma
değerli mal ve hizmet üretmektedirler. Ülkenin toplamdaki rekabet edebilirlik
performansı yüksek bütçe açıkları gibi bir takım makroekonomik zayıflıklar dolayısıyla
düşüş göstermektedir (127. sırada). Son yıllarda devam eden bu durum Japonya’nın
yüksek kamu borcu (2012 yılında GSYH’nin yaklaşık %240’ı) seviyelerine ulaşmasına
neden
olmuştur.
Aynı
zamanda
işgücü
piyasası
etkinliğinde
de
bir
düşüş
gözlemlenmektedir (20. Sıradan 23. sıraya). Bu durum iş dünyasının, ücret-verimlilik, işe
alma-işten çıkarma arasındaki sıralama algısı ile lehe doğru beyin göçündeki azalmadan
kaynaklanmaktadır.
18
2.1.10. BİRLEŞİK KRALLIK
Birleşik Krallık bu sene, geçen rapor dönemine göre iki sıra gerileyerek Japonya’nın
ardından onuncu sırada yer almıştır. Ülkenin en rekabetçi ilk on ülke içerisinde yer
almasına neden olarak makroekonomik durumu ve finansal piyasalar gösterilmektedir.
Ülke performansını kapsamlı olarak geliştirmiş ve diğer Avrupa ülkelerindeki katılığın
aksine işgücü piyasalarındaki etkinliği sayesinde güç kazanmıştır (5.sırada). Ülke,
verimliliği artırmak için son teknolojilere hızlı şekilde adapte olan sofistike (9. sırada) ve
yenilikçi (12. sırada) işletmelere sahip ve çok büyük bir pazarda faaliyet göstermektedir
(pazar büyüklüğünde 6. sırada). Tüm bu özellikler verimliliğin arttırılmasının teşvik
edilmesi ile yakından ilişkilidir.
Buna karşın, ülkenin makroekonomik durumu İngiltere’nin rekabetçiliğindeki en büyük
engel durumundadır. 2011’de %9’a yaklaşan bir bütçe açığı 2012’de %7’ye gerilemiştir
ancak 2012 yılında ülkenin toplam kamu borcu toplam gelirinin %90,3’ü kadardır (136.
sırada). Ayrıca, düşük seyreden ulusal tasarruf düzeyi de (2012’de GSYH’nin %10,8’i ile
122. sırada) ülke ekonomisine dair dikkat çeken unsurlardan bir diğeri olmuştur.
2.2.
BÖLGELERE İLİŞKİN BİLGİLER
2.2.1. AVRUPA VE KUZEY AMERİKA
Avrupa ekonomileri geçtiğimiz birkaç sene içinde birçok zorlukla yüzleşmek zorunda
kalmıştır. Avrupa, bir taraftan küresel ekonomik krizin zorluklarını atlatırken; Yunanistan
ve diğer birkaç ülkedeki devlet borçlarının sürdürülebilirliğine ilişkin yükselen endişeler
avronun kullanımının devam edip etmeyeceği sorularını gündeme getirmektedir. Zira bu
durum bölgedeki birçok ülkede yükselen enflasyonla birlikte derin bir ekonomik
durgunluk yaratmıştır ve diğer dünya ülkeleri de bunun etkilerini yakından takip
etmektedir.
Tüm bu sorunlara rağmen bazı Avrupa ülkeleri hala dünyanın en rekabet edebilir ülkeleri
arasında yerini almaktadır. 6 Avrupa ülkesi ilk 10 ülke içerisinde yer bulurken toplamda
10 tanesi ise ilk 20 ülke içindedir. Bu ülkeler: İsviçre (1.), Finlandiya (3.), Almanya (4.),
İsveç (6.), Hollanda (8.), Birleşik Krallık (10.), Norveç (11.), Danimarka (15.), Avusturya
19
(16.) ve Belçika (17.) şeklinde sıralanmaktadır. Türkiye ise geçtiğimiz rapor dönemine
göre bir sıra gerileyerek 44. sırada yer almıştır.
Bu yüksek başarının yanında bölgede rekabet edebilirlik konusunda bir dengesizlik de
söz konusudur. Bölgedeki Buna İspanya(35.), İtalya (49.), Portekiz (51.) ve Yunanistan
(91.) gibi ülkelerin sıralamalarda çok aşağı sıralarda yer aldığı görülmektedir.
Kuzey Amerika’ya bakıldığında ise, önceki yıllarda olduğu gibi bu bölgede yer alan
ülkelerin (ABD 5. sırada ve Kanada 14. sırada) dünyanın önde gelen rekabetçi ekonomileri
arasında yer aldığı görülmektedir.
2.2.2 ASYA ve PASİFİK
Önceden olduğu gibi Asya ve Pasifik Bölgesi dünyanın en hızlı büyüyen bölgesi
konumundadır ve bölgedeki birçok ülke son yıllarda Küresel Rekabet Edebilirlik
Endeksi’nde önemli ilerlemeler kaydetmişlerdir. Özellikle Singapur, Hong Kong, Japonya,
Tayvan, Çin, Kore ve Avustralya yüksek performans sergileyerek ilk 20’de yer almıştır.
Ancak bu bölgede de var olan dengesizliğe örnek olarak Pakistan (133. sırada), Moğolistan
(107. sırada) ve Myanmar (139. Sırada) gösterilebilir.
2.2.3 LATİN AMERİKA VE KARAYİPLER
2012 yılında Latin Amerika ve Karayipler Bölgesi ortalama yüzde 3’lük bir oranda gelişim
göstermiştir. Yerli ürünlere Çin ve diğer yükselen Asya piyasalarından gelen kayda değer
talep, bu ekonomileri istikrarlı büyüme yoluna koymaktadır. Bölgede 2013 yılında yüzde
3, 2014 yılında ise yüzde 3,4’lük bir büyüme beklenmektedir.
Ancak ABD’deki geç toparlanma, Çin ve diğer Asya ekonomilerindeki durgunluk ve Güney
Avrupa’daki borç krizi bu büyümeyi olumsuz etkileyebilir. Bu bölgede gelişmeyi olumsuz
etkileyen diğer faktörler ise güvenlik eksikliği, kaynakların dengesiz dağılımı, Ar-Ge
faaliyetlerinin zayıflığı ve altyapı eksikliği olarak sıralanabilmektedir.
Bölge ekonomilerinden Şili 34. sırada, Barbados 47. sırada, Kosta Rika 54. sırada ve
Meksika 55. sırada yer almaktadır.
20
2.2.4. ORTA DOĞU VE KUZEY AFRİKA
Orta Doğu ve Kuzey Afrika ülkeleri ulusal rekabet edebilirliklerini etkileyebilecek ve hatta
Körfez ülkeleri ile aralarında bulunan farkın daha da açılmasına neden olabilecek siyasal
anlamda büyük bir türbülans yaşamaya devam etmektedirler. Ürdün ve Fas gibi kısmi
reformlar gerçekleştiren ülkeler rekabet edebilirlik sıralamasında üstlere tırmanırken,
diğer ülkeler alt sıralara gerilemişlerdir. İşsizlik oranının yüksekliği, bölgenin en önemli
yapısal sorunu olmaya devam etmektedir.
Katar 13. Sırada yer alarak bölgedeki en rekabetçi ülke olma özelliğini korurken, bölge
ekonomilerinden Birleşik Arap Emirlikleri 19. Sırada, Suudi Arabistan 20. Sırada ve İsrail
27. Sırada yer almaktadır.
2.2.5. SAHRAALTI AFRİKA
Sahraaltı Afrika bölgesi ekonomik kriz sürecinden iyileşme sürecini iyi yöneterek son iki
yılda yüzde 5’in üzerinde seyreden büyüme oranları ile küresel ortalamayı aşmıştır. Bu
yılki endekste bazı Afrika ülkeleri daha önceki yıllara kıyasla önemli yükselişler
kaydetmişlerdir. Ancak diğer bir yandan bölgenin daha önce aştığı bazı belirli sorunların
tekrar ortaya çıktığı gözlemlenmektedir.
Bölgenin geneli küresel krizden olumsuz yönde etkilenmiş görünmekle birlikte, petrol
ihraç eden ve düşük gelirli ülkeler bu durumdan pek etkilenmişlerdir. Bunlara Güney
Afrika ve Moritanya örnek olarak gösterilebilir. Genel olarak Sahraaltı Afrika rekabet
edebilirlik kapsamında dünyanın geri kalanına kıyasla zayıf bir profil çizmektedir.
Bölge ekonomilerinden Mauritius 45. sırada, Güney Afrika 53. sırada yer alırken Botsvana
74. Sırada, Seyşeller ise 80. sırada yer almaktadır.
21
Tablo 3: Ülkelerin Küresel Rekabetçilik Endeksi 2013-2014 Raporu’ndaki Sıralamaları
22
3. TÜRKİYE’NİN ÜLKE PROFİLİ VE KARŞILAŞTIRMA
3.1.
TÜRKİYE ÜLKE PROFİLİ
Ülkemiz 2012 yılı sonu itibariyle 73,6 milyon nüfusa sahiptir ve kişi başına düşen
gelirimiz 10.609 dolar olarak belirtilmiştir.
Tablo 4: 2012 Yılı Temel Göstergeleri
Nüfus (milyon)
73,6
Gayrisafi Yurtiçi Hâsıla (milyar dolar)
794,5
Kişi Başına Düşen Milli Gelir (dolar)
10.609
Satın Alma Gücü Paritesine göre hesaplanan GSYH’nin dünya
toplamındaki payı (%)
1,35
Şekil 2: Türkiye’nin 1990-2012 Yılları Arasında Kişi Başına Milli Geliri
23
Tablo 5: Küresel Rekabetçilik Endeksi ve Türkiye (GCI)
Sıralama
Puan(1-7)
GCI 2013-2014
44
4,5
GCI 2012-2013
43
4,5
GCI 2011-2012
59
4,3
GCI 2010-2011
61
4,2
Sıralama
Puan
56
4,8
Kurumlar
56
4,1
Altyapı
49
4,5
Makroekonomik çevre
76
4,6
Sağlık ve temel eğitim
59
5,9
45
4,4
Yüksek eğitim ve öğretim
65
4,3
Mal piyasası etkinliği
43
4,5
Emek piyasası etkinliği
130
3,7
Finansal piyasa gelişimi
51
4,4
Teknolojik hazırlık
58
4,1
Piyasa büyüklüğü
16
5,3
47
3,9
İş gelişmişliği
43
4,4
Yenilikçilik
50
3,5
2013-2014 GCI Ana Kategorileri İtibarıyla
A. Temel Gereksinimler (%36,0)
B. Etkinliği Artırıcılar (%50)
C. Yenilikçilik ve Gelişmişlik Faktörleri (%14)
24
Şekil 3: Türkiye’de İş Yapmada Karşılaşılabilecek En Problemli Alanlar (2012-2013
Rapor Dönemi)
Cinayet ve Hırsızlık
Enflasyon
Hükümet İstikrasz.
Zayıf Kamu Sağlığı
Rüşvet
İşgücü. Etik Eksikliği
Siyasi İstikrarsızlık
Altyapı Yetersizliği
İşgücünü Sınırlayıcı Uyg.
Finans. Erişim
Döviz Düzenlemeleri
Niteliksiz İşgücü
Vergi Düzen.
Bürokrasi
Vergi Oran.
0,3
1,2
1,3
1,5
2,5
4,6
7,3
7,7
7,8
7,9
8,7
9,6
10,3
14,0
15,4
0
5
10
15
20
Şekil 4: Türkiye’de İş Yapmada Karşılaşılabilecek En Problemli Alanlar (2013-2014
Rapor Dönemi)
Vergi Oranları
Niteliksiz İşgücü
Bürokrasi
Finansa Erişim
Vergi Düzenlemeleri
Altyapı Yetersizliği
İşgücünü Sınırlayıcı Uyg.
Döviz Düzenlemeleri
Yetersiz Yenilikçilik Kapasitesi
İşgücü Etik Eksikliği
Rüşvet
Enflasyon
Siyasi İstikrarsızlık
Hükümet İstikrarsz.
Zayıf Kamu Sağlığı
Cinayet ve Hırsızlık
(%) 0
14,8
12,8
12,4
11,7
8,6
7,8
7,3
5,9
5
4,6
2,4
2
1,8
1,7
1,1
0,3
5
10
15
20
25
3.2. TEMEL GEREKSİNİMLER
Türkiye 2. aşama olan etkinlik çekişli ülke kategorisinden 3. aşama olan yenilikçilik çekişli
ülke kategorisine geçiş evresinde bulunması nedeniyle; temel gereksinimler ana
başlığında ülkemiz puanlamasındaki etkisi %36’dır. Ülkemiz bu ana başlıkta 56. sırada
yer almakta olup; Küresel Rekabet Edebilirlik Endeksi’ndeki genel sıralamamız olan 44.
sıranın daha gerisinde yer almaktadır.
Temel gereksinimler ana başlığında bulunan “Kurumlar, Altyapı, Makroekonomik Çevre
ile Sağlık ve Temel Eğitim” alt endekslerinde ülkemizin en başarılı olduğu alan, 148 ülke
içinden 49. sırada bulunduğu “Altyapı” alt endeksi olup “Kurumlar” ile “Sağlık ve Temel
Eğitim” alt endekslerinin, temel gereksinimler ana başlığında geri sıralarda yer
almamızda etkisinin büyük olduğu gözlemlenmektedir.
Bu sene Kurumlar alt endeksinde geçen seneye göre 8 sıralık bir iyileşme gözlemlenirken
Altyapı alt endeksinde de bir önceki rapor dönemine göre iki sıralık bir iyileşme
gözlemlenmiştir. Bu alt endekste skorumuzun düşük olmasında en önemli etkenler; fikri
mülkiyet haklarının korunması konusunda ortaya çıkan sorunlar ve zayıflıklar,
terörizmin iş hayatına olan yüksek maliyeti, organize suçlarla mücadeledeki zaaflar ve
kurumsal yönetimlerin etkinliğinin düşük düzeyde kalmasıdır. Aynı alt endekste en güçlü
olduğumuz konular ise; gelişmiş iş performansına kamu hizmetlerinin yaptığı katkılar,
devlet politikalarının şeffaflığı ve devlet harcamalarında israfın azalması olarak öne
çıkmaktadır.
26
GÖSTERGELER
TÜRKİYE 2014
TÜRKİYE 2013
TÜRKİYE 2012
TÜRKİYE 2011
TÜRKİYE 2010
Tablo 6: Kurumlar Alt Endeksi
KURUMLAR
56
64
80
88
96
Mülkiyet Hakları
48
57
72
83
89
Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
74
86
108
117
105
Kamu Fonlarının Çevrimi
58
55
68
76
92
Kamuoyunun Politikacılara Duyduğu Güven
37
43
68
81
90
Usulsüz Ödemeler ve Rüşvet
53
59
68
76
-
Yargının Bağımsızlığı
85
83
88
83
74
Devlet Görevlilerinin Seçiminde Ayrımcılık
53
66
86
89
95
Devlet Harcamalarında İsraf
26
33
72
96
101
Hükümet Düzenlemelerinin Zorluğu
72
80
93
81
93
Uyuşmazlıkların Çözümünde Yasal Çerçevenin Etkinliği
59
61
66
73
83
Uygulamaların Zorluğunda Yasal Çerçevenin Etkinliği
46
56
68
74
71
Devlet Politikalarının Şeffaflığı
37
40
44
54
67
Terörizmin İş hayatına Maliyeti
129
130
134
135
126
Suç ve Şiddetin İş hayatına Maliyeti
72
76
80
86
83
Organize Suçlar
94
102
101
104
108
Polis Teşkilatının Güvenilirliği
80
81
103
98
91
Firmaların Etik Davranışları
50
57
65
79
83
Denetim ve Raporlama Standartlarının Etkinliği
50
63
86
87
89
Kurumsal Yönetimlerin Etkinliği
92
96
104
105
-
Azınlık Payına Sahip Hissedarların Korunması
57
73
92
97
98
Yatırımcıları Korumak İçin Alınan Tedbirler
57
52
47
45
-
Kaynak: The Global Competitiveness Report 2013-2014
27
Yargının Bağımsızlığı göstergesi sıralamasında ülkemiz 2010 yılından bu yana sürekli
olarak gerilerken bu sene de geçen seneye göre iki sıra gerileyerek 85. sırada yer almıştır.
Bunun yanı sıra ülkemizin 2008 yılından bu yana süregelen küresel ekonomik krizler
nedeniyle ortaya çıkan sornlara karşı aldığı önlemlerin işlerliğinin bir göstergesi olarak
Devlet Harcamalarında İsruaf göstergesinde 2010 yılında 101 inci sırada olan ülkemiz bu
sene 26. sıraya kadar yükselmiştir. Ülkemiz ile aynı değere sahip ülkeler Seyşeller ve
Kanada’dır. Bu göstergede Katar 6,0 değer ile birinci ülkedir.
Dünya ülkeleri devlet borçlarının sürdürülebilirliği konusunda büyük sorunlar yaşarken
harcamalarında israftan kaçınan ülkemiz yaptığı harcamaları ve uyguladığı politikaları da
en şeffaf ve hesap verebilir şekilde kamuoyu ile paylaşmıştır. Ülkemizin Devlet
Politikalarının Şeffaflığı göstergesindeki sıralaması da bunu onaylar şekilde 2010 yılında
67. sıradan 2011 yılında 54., 2012 yılında 44., 2013 yılında 40. ve bu sene 37. sıraya kadar
yükselmiştir. Singapur bu kategoride 6,1 değer ile birinci sıradadır.
TÜRKİYE 2010
TÜRKİYE 2011
TÜRKİYE 2012
TÜRKİYE 2013
GÖSTERGELER
TÜRKİYE 2014
Tablo 7: Altyapı Alt Endeksi (Sıralama)
ALTYAPI
49
51
51
56
62
Genel Olarak Altyapının Kalitesi
41
34
34
40
62
Karayollarının Kalitesi
44
43
42
46
48
Demiryolu Altyapısının Kalitesi
51
53
60
63
63
Liman Altyapısının Kalitesi
63
63
69
72
78
Hava Taşımacılığı Altyapısının Kalitesi
33
36
40
44
54
Havayolu İle Taşınan Yolcu Sayısı (Km/Hafta)(Milyon)
20
19
21
23
24
Elektrik Arzının Kalitesi
77
77
73
73
84
Mobil Telefon Aboneliği (Her 100 Milyon Kişiye)
105
98
94
86
-
Sabit Hat(Her 100 milyon kişiye)
66
63
53
59
55
Kaynak: The Global Competitiveness Report 2013-2014
Genel olarak altyapının kalitesi göstergesinde iyi bir sırada yer alan ülkemiz (41.sıra),
ayrıca havayolu ile taşınan yolcu sayısı göstergesinde de oldukça başarılı bir konumdadır
(20.sıra). Bu göstergede birinci ABD, ikinci Çin Halk Cumhuriyeti’dir.
28
Ülkemiz hava taşımacılığı altyapısının kalitesi göstergesinde Ürdün, Umman, Tayland ve
Porto Riko ile aynı puana (5,5) sahip olup 33. sırada yer almakta iken, Singapur 6,8 puan
ile bu göstergede birinci sıradaki ülkedir. Ülkemiz, diğer kriterlere kıyasla elektrik arzının
kalitesi ve mobil telefon aboneliği göstergelerinde ise geri bir konumda bulunmaktadır.
TÜRKİYE 2010
TÜRKİYE 2011
TÜRKİYE 2012
TÜRKİYE 2013
GÖSTERGELER
TÜRKİYE 2014
Tablo 8: Makroekonomik Çevre Alt Endeksi (Sıralama)
MAKROEKONOMİK ÇEVRE
96
55
69
83
64
-Bütçe Dengesi ( %GSYH)
117
32
52
96
73
-Toplam Ulusal Tasarruflar (%GSYH)
79
115
110
102
64
-Enflasyon (Yıllık % Değişim)
99
93
122
101
88
-Devlet Borcu (%GSYH)
72
70
80
81
72
-Ülke Kredi Değerlendirmesi
72
58
57
66
-
Kaynak: The Global Competitiveness Report 2013-2014
Makroekonomik Çevre alt endeksinde bir önceki yıla göre 41 basamak düşüş
gerçekleşmiş olmakla birlikte dikkat çeken husus 2010 yılında 64 üncü sırada olduğumuz
toplam ulusal tasarrufların GSYH’ya oranı göstergesinde ülkemizinbu yıl da istenilen
düzeyde olmayarak 79. sırada yerini almış olmasıdır. Para ve maliye politikalarında
ortaya çıkan gelişmenin sürdürülebilir bir büyüme için makroekonomik verilerle de
desteklenmesi gerekliliği bu alt göstergede ortaya çıkmaktadır.
Ayrıca 2012 yılında 122., 2013 yılında ise 93. sırada yer aldığımız enflasyon oranındaki
yıllık % değişim alt göstergesinde de ülkemiz geçen seneye göre düşüş kaydederek 99.
sıraya gelmiştir. Türkiye’nin yıllık %5,6’lık bir enflasyon değişimine sahip olduğu
görülmektedir. (WEF bu alt göstergenin verilerini IMF’nin Dünya Ekonomik Görünümü
veri tabanından sağlamıştır. Sıralama 2011 yılı verilerine göre yapılmıştır.)
Bir diğer dikkat çeken husus da ülkemizin bütçe dengesi göstergesindegeçen seneye göre
büyük bir düşüş göstererek 32. Sıradan 117.liğe düşmemizdir. IMF verilerine göre bütçe
açığımızın toplam gelirimize oranı bu sene %4,9 düzeyinde gerçekleşmiştir.
29
TÜRKİYE 2010
TÜRKİYE 2011
TÜRKİYE 2012
TÜRKİYE 2013
GÖSTERGELER
TÜRKİYE 2014
Tablo 9: Sağlık veTemel Eğitim Alt Endeksi (Sıralama)
SAĞLIK VE TEMEL EĞITIM
59
63
75
72
74
Sıtmanın İş Yapabilirliğe Etkisi
75
73
71
72
69
Sıtma Vakaları (100 Milyon kişide)
74
74
74
75
72
Veremin İş Yapabilirliğe Etkisi
27
33
37
30
38
Verem Vakaları (100 milyon kişide)
53
55
55
56
50
AIDS’in İş Yapabilirliğe Etkisi
12
12
30
23
25
AIDS’in Yaygınlığı(% Yetişkin Nüfus)
11
12
1
1
40
Yeni Doğan ölümleri (Ölüm/1000 Canlı Doğum)
63
64
79
81
82
Beklenen Yaşam Süresi (Yıl)
69
68
85
81
59
Temel Eğitimin Kalitesi
92
95
100
94
92
Temel Eğitime Kayıt Olma (%)
23
34
52
60
78
Kaynak: The Global Competitiveness Report 2013-2014
Sağlık ve Temel Eğitim alt endeksinde 5,9 olan puanımızın (59. sıra) rekabet edebilirlik
açısından ülkemize dezavantaj yaratmasında beklenen yaşam süresinin görece düşük
olması ve özellikle ilköğretim kalitesinde yaşanan sorunlar ön plana çıkmaktadır.
HIV virüsünün yetişkinlerde yaygınlığı oranının % 0,1 olması ülkemiz adına bir avantaj
olmaktadır. Her ne kadar bu göstergede 11. sıraya gerilemiş gözüksek de ilk 10’da yer
alan ülkeler ile aramızda önemsenecek bir fark bulunmamaktadır. Ayrıca temel
eğitimdeki katılım oranında %98,9 ile 23. sırada yer almamız ise dikkat çeken bir başka
unsur olmaktadır.
30
3.3. ETKİNLİĞİ ARTIRICILAR
Etkinliği Artırıcılar ana başlığında ülkemiz 4,4’lük skorla 45. sırada yer almaktadır. Söz
konusu ana başlığın ülkemizin Küresel Rekabet Edebilirlik Endeksindeki sıralama ve
puanına etkisi %50’dir. Bu ana başlık altında “ Yüksek Eğitim ve Öğretim, Mal Piyasası
Etkinliği, Emek Piyasası Etkinliği, Finansal Piyasa Gelişimi, Teknolojik Hazırlık, Piyasa
Büyüklüğü” alt endeksleri mevcuttur.
Özellikle emek piyasası etkinliği alt endeksinde ülkemizin 148 ülke arasında 130. sırada
olması bu alt endeksin göstergelerini önemli kılmaktadır. Ülkemizin bu ana başlık altında
en avantajlı olduğu alt endeks ise piyasa büyüklüğü endeksidir. Bu endekste Türkiye 5,3
puan ile 16. sırada yer almaktadır.
Emek Piyasası Etkinliği alt endeksinde ülkemizin olumsuz bir tablo çizmesinin en önemli
nedenlerinden biri kadınların işgücü piyasasında temsilinin az olmasıdır. Bunun dışında
işsizliğin maliyetinin haftalık ödeme bazında yüksek olması, işçi ve işverenler arasında
işbirliğinin düşük düzeyde olması da skorumuzu olumsuz etkileyen sorunlar arasındadır.
Bu alt endekste en iyi skoru sağladığımız alan ise ücret belirlemelerindeki esnekliktir.
Yüksek eğitim ve öğretim alt endeksinde ülkemiz 7 üzerinden 4,3 puan ile 65. sırada yer
almaktadır. Söz konusu alt endekste geri sıralarda yer almamızda matematik ve fen
bilimleri eğitimlerinin ve yönetim bilimleri okullarının kalitesinde mevcut olan görece
zayıflık etkili olmaktadır.
31
TÜRKİYE 2010
TÜRKİYE 2011
TÜRKİYE 2012
TÜRKİYE 2013
GÖSTERGELER
TÜRKİYE 2014
Tablo 10: Yüksek Eğitim ve Öğretim Alt Endeksi (Sıralama)
YÜKSEK EĞİTİM VE ÖĞRETİM
65
74
74
71
73
Orta Öğretime Kayıt (Toplam %)
89
93
85
84
87
Yükseköğretim Kayıt (Toplam %)
46
56
60
60
57
Eğitim Sisteminin Kalitesi
91
82
94
95
79
Matematik ve Fen Bilimleri Eğitiminin Kalitesi
101
100
103
99
74
Yönetim Bilimleri Okullarının Kalitesi
101
97
110
105
81
Okullarda İnternete Erişim
63
68
64
57
54
Araştırma ve Eğitim Servislerinin Elverişliliği
70
77
69
58
75
Personel Eğitiminin Kapsamı
65
65
86
85
84
Kaynak: The Global Competitiveness Report 2013-2014
Yüksek Eğitim ve Öğretim alt endeksinde sıralamada geçen seneye göre 9 sıra yükselerek
65. sırada bulunan ülkemizşz bu alt endeksin göstergelerinde en başarılı olduğumuz
gösterge yükseköğretime kayıt göstergesidir (46. sırada).
Mal piyasası etkinliği alt endeksi kapsamında; yerel rekabetin yoğunluğu, pazar
hâkimiyetinin boyutu, anti tekel politikaların etkinliği, iş kurmak için gereken gün sayısı,
müşteri odağının derecesi göstergelerinde ülkemiz avantajlı konumdadır.
Bu alt endeksi incelediğimizde;

Yerel rekabetin yoğunluğu göstergesinde 5,8‘lik değer ile 15. sırada yer alan
ülkemiz, Avustralya, Çek Cumhuriyeti, Çek Cumhuriyeti ve Katar ile aynı değere
sahiptir.

İş kurmak için yerine getirilmesi gereken prosedürlerin ülkemizde 6 olduğu ve 148
ülke arasında bir önceki seneye göre değişim göstermeyerek 47. sırada olduğumuz
görülmektedir. Söz konusu göstergede ülkemiz 16. sırada yer almaktadır. İş
kurmak için yerine getirilmesi gereken prosedür sayısı ülkemiz ile aynı olan
İtalya’da bu işlem 6 gün, Sırbistan’da 12 gün, Polonya’da ise 32 gün sürmektedir.
32
TÜRKİYE 2010
TÜRKİYE 2011
TÜRKİYE 2012
TÜRKİYE 2013
GÖSTERGELER
TÜRKİYE 2014
Tablo 11: Mal Piyasası Etkinliği Alt Endeksi (Sıralama)
MAL PİYASASI ETKİNLİĞİ
43
38
47
59
56
Yerel Rekabetin Yoğunluğu
15
16
13
15
32
Pazar Hâkimiyetinin Boyutu
35
30
41
45
53
Anti-Tekel Politikaların Etkinliği
30
31
33
34
45
Vergilendirmenin Boyutu ve Etkisi
94
117
122
118
121
Toplam Vergi Oranı (%Kar)
86
81
88
81
77
İş Kurmak İçin Gereken Prosedürlerin Sayısı
47
47
34
34
26
İşe Kurmak İçin Gereken Gün Sayısı
16
16
13
13
9
Tarımsal Politikaların Maliyeti
67
53
62
70
73
Ticaret Sınırlamalarının Yaygınlığı
97
98
71
65
59
Ticaret Tarifeleri (% Gümrük Vergisi)
69
69
67
60
46
108
101
98
86
75
Etkisi
50
54
76
58
53
Gümrük Prosedürlerinin Zorluğu
87
96
94
96
98
116
105
125
-
-
Müşteri Odağının Derecesi
24
22
27
33
58
Tüketici Bilinci
82
84
97
114
97
Yabancı Payının Hâkimiyeti
Doğrudan Yabancı Yatırım Uygulamalarının İş Yapabilirliğe
İthalat/GSYH
Kaynak: The Global Competitiveness Report 2013-2014

İş kurmak için Brezilya’da 13 prosedür bulunmakta olup, bu süre 119 günü
bulmaktadır. İtalya, Danimarka, Malezya, Slovenya gibi ülkeler de söz konusu
göstergede Türkiye ile birlikte 6 günlük süre ile 16. sırada yer almaktadır. Bu
göstergenin birincisi 1 günlük sure ile Yeni Zelanda’dır.

Ayrıca; ülkemizin ticaret tarifeleri göstergesinde 2010 yılından bu yana 23 sıra
gerileyerek 5,1’lik değerle 6. sırada olduğu görülmektedir. Bu kategoride Çek
33
Cumhuriyeti ve Almanya gibi Avrupa Birliği ülkeleri 0,9’luk değer ile 6. sırada yer
almaktadır. Ülkemizin AB ile gümrük birliğinin sadece sanayi ürünlerini içermesi
ve serbest ticaret anlaşmalarında ortaya çıkan farklılıklar gibi nedenlerden oluşan
bu durum dikkat çekicidir. Hong Kong ve Singapur ise 0 değeri ile birinci sırayı
paylaşmaktadırlar.
TÜRKİYE 2014
TÜRKİYE 2013
TÜRKİYE 2012
TÜRKİYE 2011
TÜRKİYE 2010
Tablo 12:Emek Piyasası Etkinliği Alt Endeksi (Sıralama)
130
124
133
127
120
İşveren-İşçi İlişkisinde İşbirliği
85
104
123
119
115
Ücret Belirlemede Esneklik
32
35
54
55
69
İşe Alma ve İşten Çıkarma Uygulamaları
59
44
63
63
31
İşsizliğin Maliyeti (Haftalık Ödeme)
128
125
124
120
114
Ücret ve Verimlilik
61
49
75
71
75
Profesyonel Yönetimlere Duyulan Güven
66
62
80
81
80
Beyin Göçü
78
75
97
90
70
89
131
133
131
125
GÖSTERGELER
EMEK PİYASASI ETKİNLİĞİ
Kadınların İşgücü Piyasasındaki Yeri (Erkeklere Göre Oranı)
Kaynak: The Global Competitiveness Report 2013-2014
Ülkemiz emek piyasası etkinliği alt endeksinde geçen seneye göre 6 sıra gerileyerek 130.
sırada yer almıştır. İşveren-İşçi ilişkisinde işbirliği kategorisinde 19 sıra yükselen
Türkiye, ücret belirlemede esneklik kategorisinde üç sıra, kadınların işgücü piyasasındaki
yeri kategorisinde ise 42 sıra birden yükselme başarısını göstermiştir.
Finansal piyasa gelişimi alt endeksi kapsamında; finansal hizmetlerin mevcudiyeti,
finansal hizmetlerin karşılanabilirliği, yerel hisse senedi piyasası aracılığıyla finansman,
bankaların istikrarlılığı, menkul kıymetler borsası düzenlemeleri göstergelerinde ülkemiz
ön sıralarda yer almaktadır. Finansal hizmetlerin mevcudiyeti göstergesinde 28.sırada
yer alan ülkemiz ve Tayland ve Birleşik Arap Emirlikleri ile aynı puanı paylaşmaktadır
(5,4 puan). Finansal hizmetlerin mevcudiyeti göstergesinde birinci ülke 6,4 puan ile
İsviçre’dir.
34
TÜRKİYE 2010
TÜRKİYE 2011
TÜRKİYE 2012
TÜRKİYE 2013
GÖSTERGELER
TÜRKİYE 2014
Tablo 13: Finansal Piyasa Gelişimi Alt Endeksi (Sıralama)
FİNANSAL PİYASA GELİŞİMİ
51
44
55
61
80
Finansal Hizmetlerin Mevcudiyeti
28
29
43
52
-
Finansal Hizmetlerin Karşılanabilirliği
28
27
40
40
-
Yerel Hisse Senedi Piyasası Aracılığı İle Finansman
36
32
42
46
65
Fonlara Erişimin Kolaylığı
52
62
73
77
75
Risk Sermayesinin Mevcudiyeti
83
73
82
99
107
Bankaların İstikrarlılığı
20
22
33
36
89
Menkul Kıymetler Borsası Düzenlemeleri
34
25
32
46
71
Yasal Haklar Endeksi (En iyi)
101
99
89
86
83
Kaynak: The Global Competitiveness Report 2013-2014
Finansal hizmetlerin karşılanabilirliği göstergesinde ise Malta ile aynı puana sahip
ülkemiz (5,1) yerel hisse senedi piyasası aracılığıyla finansman göstergesinde ise 32.
ırada bulunmakta ve Almanya ile aynı puana sahip olmaktadır.
22.sırada yer aldığımız bankaların istikrarlılığı göstergesinde birinci ülke 6,7 puan ile
Kanada’dır. Fransa ve Polonya ile aynı puanda (5,2) olduğumuz menkul kıymetler
borsası düzenlemeleri göstergesinde ise Güney Afrika 6,6 puan ile ilk sırada yer
almaktadır.
35
TÜRKİYE 2014
TÜRKİYE 2013
TÜRKİYE 2012
TÜRKİYE 2011
TÜRKİYE 2010
Tablo 14: Teknolojik Hazırlık Alt Endeksi (Sıralama)
TEKNOLOJİK HAZIRLIK
58
53
55
56
54
Son Teknolojinin Mevcudiyeti
44
45
52
48
47
Firmaların Teknolojiye Adaptasyon Seviyesi
37
39
44
51
52
Doğrudan Yabancı Yatırım ve Teknoloji Transferi
47
65
71
64
61
İnternet Kullanıcısı/100 kişi
73
69
64
65
54
Geniş bantlı İnternet Abonelikleri/100 kişi
60
57
53
54
49
İnternet Bant Genişliği (Kb/Kişi)
44
41
58
46
-
Genişbantlı Cep Telefonu Abonelikleri/100 kişi
73
73
-
-
-
GÖSTERGELER
Kaynak: The Global Competitiveness Report 2013-2014
Teknolojik hazırlık endeksinde ülkemiz geçen yıla göre 5 sıra ilerleyerek 58. sırada
bulunmaktadır.
TÜRKİYE 2013
TÜRKİYE 2012
TÜRKİYE 2011
PİYASA BÜYÜKLÜĞÜ
16
15
17
16
15
İç Pazar Büyüklüğü Endeksi (En İyi)
16
15
15
16
15
Dış Pazar Büyüklüğü endeksi (En İyi)
27
28
28
26
25
GÖSTERGELER
TÜRKİYE 2010
TÜRKİYE 2014
Tablo 15: Piyasa Büyüklüğü Alt Endeksi (Sıralama)
Kaynak: The Global Competitiveness Report 2013-2014
Ülkemizin etkinliği artırıcılar ana başlığı altında en avantajlı olduğu alt endeks ise piyasa
büyüklüğü endeksidir. Bu endekste Türkiye 5,3 puan ile 16. sırada yer almaktadır. İç Pazar
büyüklüğü endeksi göstergesinde Endonezya ile aynı puanda bulunan ülkemiz dış pazar
büyüklüğü endeksi göstergesinde ise Brezilya ve İran ile aynı puana sahip durumdadır.
36
3.4
YENİLİKÇİLİK VE GELİŞMİŞLİK FAKTÖRLERİ
Yenilikçilik ve Gelişmişlik Faktörleri ana başlığının Küresel Rekabet Edebilirlik
sıralamamıza ve puanımıza etkisi %13,5’tur Bu ana başlık yenilikçilik çekişli 3 üncü
aşama ülkelerinde %30 ile en fazla etkiyi sağlamaktadır. Bu başlık altında İş Gelişmişliği
ve Yenilikçilik alt endeksleri bulunmaktadır. Bu alt endeksler itibariyle ülkemiz orta
seviyede gözükmektedir. Ana başlıkta ülkemiz 3,8 puan ile 50 nci sırada yer almaktadır.
TÜRKİYE 2013
TÜRKİYE 2011
TÜRKİYE 2010
İŞ GELİŞMİŞLİĞİ
43
47
58
57
52
İç Tedarikçi Miktarı
18
35
33
27
29
İç Tedarikçi Kalitesi
56
56
65
59
52
Kümelenme Gelişiminin Durumu
30
43
70
61
52
Rekabet Üstünlüğünün Yapısı
87
86
77
68
76
Değer Zinciri Genişliği
42
35
49
43
41
Uluslararası Dağıtımın Kontrolü
28
24
27
18
36
Üretim Aşamalarının Gelişimi
33
38
38
38
46
Pazarlama Alanının Genişliği
37
35
37
33
44
Yetki Devrinde Gönüllülük
84
97
127
122
95
GÖSTERGELER
TÜRKİYE 2012
TÜRKİYE 2014
Tablo 16: İş Gelişmişliği Alt Endeksi (Sıralama)
Kaynak: The Global Competitiveness Report 2013-2014
İş gelişmişliği alt endeksi kapsamında; iç tedarikçi miktarı, değer zinciri genişliği,
uluslararası dağıtımın kontrolü, üretim aşamalarının gelişimi, pazarlama alanının
genişliği göstergelerinde başarılı durumda bulunan ülkemiz iç tedarikçi miktarı
göstergesinde Malezya ve Brezilya gibi ülkelerle aynı puanı paylaşmaktadır. İç tedarikçi
miktarı göstergesinde 1.ülke Japonya’dır.
Ülkemizin Çin ve Senegal gibi ülkelerle aynı puanı (4,1) paylaştığı değer zinciri genişliği
göstergesinde birinci sırada yer alan Almanya’nın puanı ise 6,1’dir.
37
TÜRKİYE 2010
TÜRKİYE 2011
TÜRKİYE 2012
TÜRKİYE 2013
GÖSTERGELER
TÜRKİYE 2014
Tablo 17: Yenilikçilik Alt Endeksi (Sıralama)
YENİLİKÇİLİK
50
55
69
67
69
Yaratıcılık Kapasitesi
45
48
71
55
46
Bilimsel Araştırma Enstitülerinin Kalitesi
63
88
89
89
71
Firmaların Ar-Ge Harcamaları
68
56
62
62
76
Ar-Ge’de Üniversite ve Endüstri İşbirliği
52
70
74
82
67
İleri Teknoloji Ürünlerin Devletçe Temini
23
32
56
62
89
Mühendis ve Bilim Adamlarının Mevcudiyeti
53
41
35
44
51
Patent Başvuruları
41
42
69
70
74
Kaynak: The Global Competitiveness Report 2013-2014
Bu alt endeks kapsamında Türkiye; mühendis ve bilim adamlarının mevcudiyeti,
patentler, ileri teknoloji ürünlerinin devletçe temini göstergelerinde avantajlı durumda
bulunmaktadır. Ülkemizin 23. sırada bulunduğu ileri teknoloji ürünlerin devletçe temini
endeksinde birinci sırada 5,6 puan ile Katar bulunmaktadır.
Polonya’nın hemen ardında 41. sırada yer aldığımız patent başvuruları endeksinde ise ilk
sırayı 302,7 puan ile İsveç alırken bu ülkeyi 290,1 puan ile İsviçre ve 283,8 puan ile
Finlandiya izlemektedir.
38
Tablo
18: Ülkelerin 2012-2013
ve
2013-2014 Küresel
Rekabetçilik
Endekslerindeki Karşılaştırmalı Sıralamaları
39
Download

küresel rekabet edebilirlik raporu 2013-2014