[email protected]
Nasıl?
5 KASIM 2014
TÜREK 2014
©2014 Deloitte Türkiye
Her yıl 500+ MW Yeni RES…
•
2010 ve 2011 yılında RES’lerin bağlantı hakkı için TEİAŞ tarafından yapılan ihalelerin
sonucunda olumlu bağlantı görüşü alan RES’ler yavaş da olsa devreye giriyor.
•
Kurulu güç stokunun önemli bir kısmını 1 Kasım 2007 öncesinde lisans başvurusunu
yapmış olan projeler oluşturuyor.
•
Olumlu bağlantı görüşü almış toplam 8.000 MW’a yakın güçteki projenin çok az bir
kısmı hayata geçebilmiş durumda.
4500
3.483 [email protected]ül 2014
4000
3500
724,3
3000
MW
2014’te devreye
giren RES’lerde
dikkate değer bir
artış var.
Rakamın
sürdürülebilirliği
önemli.
499,0
2500
531,9
2000
408,5
1500
528,6
1000
500
2009
791,6 [email protected]
2010
2011
YIL
2012
2013
2014
©2014 Deloitte Türkiye
RES’lerin kısa tarihi oldukça olaylı geçti
3
İzinler ve
arazi
kullanımına
ilişkin
sorunlar ve
mevzuat
değişiklikleri
4
2
1
Şebekeye
bağlantı
haklarının TEİAŞ
tarafından
yapılan ihalelerde
verilmeye
başlanması
2 Mayıs
2014
Sendromu
1 yıllık
ölçüm
zorunluluğu
•
Son 5 yıllık dönemde, RES Projelerinin
fizibilitelerini ve zamanlamalarını
etkileyen gelişmeler yaşandı.
•
«1 Kasım 2007» başvurularından bir
kısmı temelde finansman
sorunundan ötürü «2 Mayıs 2014»
sendromunu yaşadılar ve lisanslarını
iade ettiler.
•
Görece daralmış ancak finansal
olarak daha güçlü proje stoku ile hızlı
devreye giriş?
BAĞLANTI
İMKANI İZİNLER
FİZİBİLİTE VE
FİNANSMAN
3
©2014 Deloitte Türkiye
RES hedefinin önünde kaynakları farklı olsa da,
yine birbiriyle bağlantılı 3 faktör ön plana çıkıyor
FİZİKİ LİMİT:
BAĞLANTI İMKANI
İDARİ/YASAL LİMİT:
İZİNLER
FİNANSAL LİMİT:
FİNANSMAN
Lisanslı RES’ler için
lisans almanın ilk
koşulu
Tarım alanları, orman
alanları, koruma
alanları…
•
Pahalı?
Ölçüm izinleri…
•
Uzun?
•
Yer Seçimi Sorunu?
•
Zamanlama sorunu:
Lisans
başvurularının belli
zamanlarda
alınması?
«ÇED gerekli değildir» vs
«ÇED» belgesi
süreçleri…
Yerli ekipman
teşviklerinden arazi
kullanım ücretlerine,
bağlantı hakkı için katkı
payından ölçüm
maliyetlerine fizibiliteyi
etkileyen herşey…
Genel ekonomik
konjonktörü, bankacılık
sistemini, fon fiyatlarını
etkileyen herşey…
4
©2014 Deloitte Türkiye
[email protected] kolektif bir çaba gerektiriyor…
Sektör,
•
Politika yapıcı, düzenleyici ve
altyapı sağlayıcı rolüyle kamu
YATIRIMCI
•
Ekipman üreticileri
•
Mühendislik-Müşavirlik hizmeti
sağlayıcılar
•
Anahtar teslim hizmet
sağlayıcılar
KAMU
•
Fon sağlayıcılar
Yatırım ikliminin geliştirilmesi
•
Sigorta vb finansal hizmet
sağlayıcılar
•
ve elbette yatırımcılar
gibi taraflarıyla bir bütündür ve
sektörel hedeflerde sadece
kamunun değil tüm tarafların
sorumluluğu bulunmaktadır.
 Teknikve finansal fizibilite
çalışmalarına dayalı
rasyonel proje geliştirme
FON SAĞLAYICILAR
 Fizibl projelerde
proje finansmanı
imkanlarının
artırılması
EKİPMAN ÜRETİCİLERİ
 İzin prosedürlerinin
iyileştirilmesi
 «Yerli katkı ilavesi»nden
yararlanmayı mümkün kılacak
rekabetçi kalitede yerli ekipmanın
üretilir olması
 Arazi kullanımına ilişkin
düzenlemelerin elverişliliği
 Yatırımcıya doğru yönlendirme
yapılması
 Şebeke bağlantı imkanlarının
genişlemesi
 Altyapı imkanlarının
artırılması
 Bakanlıklar ve kurumlar arası
işbirliğinin artırılması
5
©2014 Deloitte Türkiye
Kamu’nun rolü: Çeşitli boyutlarıyla daha elverişli
bir yatırım iklimi yaratılması (1/3)
Fiziki ve Teknik
Altyapı
Güçlü İletim Şebekesi ile daha fazla ve daha fizibl RES
•
RES Projelerinin fizibilitelerini etkileyen en önemli konuların
başında «bağlantı hakkı ihalelerinde oluşan katkı payı»
gelmektedir. Bağlantı hakkı, iletim şebekesinin sınırlı ölçekte
RES’in devreye girmesine imkan verebilmesinden ötürü ihale
ile dağıtılmaktadır.
•
Şebekenin dünya örneklerinde de olduğu gibi talep eden tüm
RESlerin şebekeye entegre edilmesini temin edecek şekilde
güçlendirilmesi RES’lerin hem fizibilitesini olumlu yönde
etkileyecek, hem de lisans başvurularının belirli dönemlerde
alınması uygulamasını ortadan kaldıracaktır.
•
Merkezi üretim tahmini ve izleme yapısı ile şebekenin
dengelenmesinin kolaylaştırılması sağlanabilecektir.
Güçlü iletim
şebekesinin etkisi RES
fizibilitelerine doğrudan
yansıyacaktır.
Ölçümlerin optimizasyonu: daha hızlı ve daha az maliyetli
proje geliştirme imkanı
•
YEKA kapsamındaki alanların rüzgar ölçümlerinin merkezi
olarak yapılması ile çok yüksek olan ölçüm maliyetlerinin
optimize edilmesi mümkün olabilecektir.
6
©2014 Deloitte Türkiye
Kamu’nun rolü: Çeşitli boyutlarıyla daha elverişli
bir yatırım iklimi yaratılması (2/3)
Fiziki ve Teknik
Altyapı
İdari süreçlerin optimizasyonu
•
•
28 farklı taraftan görüş ve izin alma zorunluluğunun
•
süreçler kısaltılacak şekilde yeniden tasarlanarak,
•
elektronik platform desteği devreye alınarak,
•
tek durak ofis uygulamasına gidilerek
•
pozitif idari sükut uygulamasının tüm ilgili taraflarla
koordinasyon içinde hayata geçirilmesi
vb yaklaşımlarla optimize edilmesi ile yatırımcı daha hızlı
sonuca ulaşabilecektir.
Kurumlar arası koordinasyon
•
İzin süreçlerinde farklı konulara odaklanan Çevre ve Şehircilik
Bakanlığı; Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı; Orman ve Su
İşleri Bakanlığı; Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının daha
fazla koordinasyonu ile izin süreçlerinde zaman ve efor kaybı
önlenebilecektir.
[email protected] Hedefi
sadece Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığının
tek başına
gerçekleştireceği bir
hedef değildir.
7
©2014 Deloitte Türkiye
Kamu’nun rolü: Çeşitli boyutlarıyla daha elverişli
bir yatırım iklimi yaratılması (3/3)
Fiziki ve Teknik
Altyapı
Gün içi piyasa
•
Halihazırda test aşamasında olan gün içi piyasa ile RES’lerin
dengesizliklerinin ticari anlamda yönetilmesi kolaylaşacaktır.
Yeşil sertifikalar
•
Yenilenebilir enerjiye dayalı elektriğin farklı bir ürün olarak
konumlandırılmasının,
fiyatlanmasının,
tüketilmesinin
sağlanabilmesi için sertifikalandırılması anlamlı olacaktır.
Tarife çeşitliliği
•
Mevcut 7,3 USDcent/kwh’in yeterliliği hakkında çok fazla
tartışma var. Kamu maliyesi ve enerji politikası açısından
yükseltilmesi mümkün olmasa da
•
Ölçek
•
Lokasyon
•
RES hedefine yaklaşma durumu
[email protected] Hedefine
ulaşmak RES
yatırımlarının finansal
fizibilitesi, cazibesi ve
fonlanabilir olmasıyla
mümkün olacaktır.
gibi kriterlere göre çeşitlendirilmesi veya kademelendirilmesi ile
teşvik unsurunun yönetilmesinde fayda olabilecektir.
8
©2014 Deloitte Türkiye
Yatırımcı ve Kamunun ortak çabası: Güçbirliği ve
işbirliği ile ölçek ekonomisi yakalamak?
Kamu ve yatırımcı daha fazla işbirliği yapabilir mi?
Yatırımcılar birbirleriyle daha fazla işbirliği yapabilir mi?
?
Enerji
kooperatiflerinin
hayata
geçirilmesi ile
güçbirliği
imkanlarının
artırılması?
?
Talep
birleştirme ve
üretim
birleştirme
imkanlarının
hayata
geçirilmesi?
?
Ölçümlerde
yatırımcıların
sinerji
yaratmasına
imkan verecek
düzenlemelerin
yapılması?
?
Yatırımcıların
altyapıya ve
izinlere (ÇED vb)
ilişkin sinerji
yaratabilecekleri
uygulamalar?
9
©2014 Deloitte Türkiye
Yatırımcının rolü: Rasyonalite
(1/2)
BU YATIRIMI NEDEN
YAPIYORUM
?
RİSKLERİMİN FARKINDA MIYIM? TÜM
RİSKLERİMİ YÖNETEBİLİYOR MUYUM
ARAZİ SEÇİMİNDEN BAĞLANTI HAKKI
İÇİN VERECEĞİM KATKI PAYINA DEK
TÜM KARARLARIM UYUMLU MU
ÖLÇÜM SONU.ÇLARIMIZ VE EKİPMAN
SEÇİMİMİZ UYUMLU MU, DOĞRU
EKİPMANI SEÇTİK Mİ
?
?
?
ÇEŞİTLİ TİCARİ ALTERNATİFLERİ GÖZ
ÖNÜNDE BULUNDURDUM MU
?
[email protected] Hedefine
ulaşmada RES
yatırımcılarının
rasyonel bir şekilde
yatırım yapma
davranışları etkili
olacaktır.
10
©2014 Deloitte Türkiye
Yatırımcının rolü: Rasyonalite
(2/2)
2010-2011 döneminde 13 paket halinde yapılan RES bağlantı hakkı ihalelerinde yatırımcıların 20 yıl
boyunca ödemeye razı oldukları katkı payı düzeyi pek çok RES projesinin ölü doğmasına neden oldu.
1,71
Rüzgar hızı yüksek olan ve yüksek kapasite faktörü
beklentisi olan bölgelerde daha yüksek katkı payları
oluştu. Ancak rakamsal bakıldığında RESlerde %1’lik
kapasite faktörü farkının net bugünkü değerde yarattığı
fark, 1 kuruşluk katkı payının yarattığı farkın yarısı
kadar.
Maksimum
verilen katkı
payı
(kuruş/kWh
2010-2011 dönemindeki
bağlantı hakkı
ihalelerinde
gerçekleşen ortalama
fiyat (kuruş/kWh)
6,53
Maksimum katkı payı,
sabit fiyat garantisinin
%40’ı kadar!
(Maksimum: 6,52
kuruş/kWh =2,9
USDcent/kWh)
Katkı paylarının
aritmetik
ortalaması, sabit
fiyat garantisinin
%10’ı kadar!
(Ortalama:1,71
kuruş/kWh =0,77
USDcent/kWh)
%40
Kuruş/kWh
Fizibilitesi
tehlikede
alan
%10
11
©2014 Deloitte Türkiye
Değer zincirindeki diğer oyuncuların
[email protected] hedefini desteklemesi kritik…
MÜŞAVİR FİRMALARIN
YATIRIMCIYI DAHA
FAZLA
BİLİNÇLENDİRMESİ
STK’LARIN
POLİTİKA YAPMA
AŞAMALARINDA
KATILIMLARININ
ARTMASI
YERLİ
MÜŞAVİR VE
ANAHTAR
TESLİM
FİRMALARIN
YETKİNLİKLE
RİNİN
ARTMASI
PROJE
FINANSMANI
İMKANLARININ
ARTIRILMASI
Değer zincirinin başta
ekipman üreticileri ve fon
sağlayıcılar olmak üzere
tüm bileşenlerinin
hedefe yönelik uyumlu
çalışmasına ihtiyaç
vardır.
ÖLÇÜM
EKİPMANLARININ
YERLİ İMALATININ
ARTMASI VE
REKABETÇİ OLMASI
DIŞ KAYNAKLI
FONLARIN
DAHA FAZLA
ÇEKİLMESİ
TÜRBİN
YATIRIMCILARININ
TÜRKİYE
YATIRIMLARININ
BAŞLAMASI
KATMA DEĞERİ
YÜKSEK (JENERATÖR
VB) EKİPMANLARIN
YURTİÇİNDE İMAL
EDİLMESİ
Yılda 1 GW’a
yakın kurulu güç
artışıyla önemli
bir pazar?
12
©2014 Deloitte Türkiye
•Deloitte; bir veya birden fazla, ayrı ve bağımsız birer yasal varlık olan, İngiltere mevzuatına gore kurulmuş olan Deloitte Touche Tohmatsu Limited ve üye firma
ağına atfedilmektedir. Deloitte Touche Tohmatsu Limited ve üye firmalarının yasal yapısının detaylı açıklaması için lütfen www.deloitte.com/about adresine
bakınız.
•Deloitte, faaliyet alanı birçok endüstriyi kapsayan özel ve kamu sektörü müşterilerine denetim, vergi, danışmanlık ve kurumsal finansman hizmetleri sunmaktadır.
Küresel bağlantılı 150’den fazla ülkedeki üye firması ile Deloitte, nerede faaliyet gösterirse göstersin, başarılarına katkıda bulunmak için müşterilerine birinci sınıf
kapasitesini ve derin yerel deneyimini sunar. Deloitte’un yaklaşık 200.000 uzmanı, mükemmelliğin standardı olmaya kendini adamıştır.
•Bu yayın ile içeriğindeki bilgiler, belirli bir konunun çok geniş kapsamlı bir şekilde ele alınmasından ziyade genel çerçevede bilgi vermek amacını taşımaktadır ve
aralarında Deloitte Türkiye’nin de bulunduğu hiçbir Deloitte Touche Tohmatsu Limited üye firması, bunlarla ilgili sarih veya zımni bir beyan ve garantide
bulunmamaktadır. Yukarıdakileri sınırlamaksızın, hiçbir Deloitte üye firması, söz konusu materyaller ve içeriğindeki bilgilerin hata içermediğine veya belirli
performans ve kalite kriterini karşıladığına dair bir güvence vermemektedir. Buna uygun şekilde, bu materyallerdeki bilgilerin amacı, muhasebe, vergi, yatırım,
danışmanlık alanlarında veya diğer türlü profesyonel bağlamda tavsiye veya hizmet sunmak değildir. Bilgileri kişisel finansal veya ticari kararlarınızda yegane
temel olarak kullanmaktan ziyade, konusuna hakim profesyonel bir danışmana başvurmanız tavsiye edilir. Materyalleri ve içeriğindeki bilgileri kullanımınız
sonucunda ortaya çıkabilecek her türlü risk tarafınıza aittir ve bu kullanımdan kaynaklanan her türlü zarara dair risk ve sorumluluğu tamamen tarafınızca
üstlenilmektedir. Deloitte Türkiye ve diğer Deloitte üye firmaları, söz konusu kullanımdan dolayı, (ihmalkarlık kaynaklı olanlar da dahil olmak üzere) sözleşmeyle
ilgili bir dava, kanunlar veya haksız fiilden doğan her türlü özel, dolaylı veya arızi zararlardan ve cezai tazminattan dolayı sorumlu tutulamaz.
•©2014 Deloitte Türkiye. Member of Deloitte Touche Tohmatsu Limited
13
©2014 Deloitte Türkiye. Member of Deloitte Touche Tohmatsu Limited
Download

Deloitte PowerPoint template