Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Adana Zirai Mücadele Araştırma Enstitü Müdürlüğü tarafından yayınlanır.
KAYISILARDA ZARARLI ERİK UNLU YAPRAKBİTİ, HYALOPTERUS PRUNİ (G.)
KAYISIDA ERİK UNLU YAPRAKBİTİ
[Hyalopterus pruni (Geoffroy) (Homoptera: Aphididae)]
Uzm. Naim ÖZTÜRK
♦Dünya yaş ve kuru kayısı üretiminde ilk sırada yer alan Türkiye, sahip olduğu gen kaynakları
ve uygun ekolojik koşulları nedeniyle büyük bir potansiyeline sahiptir. Dünyada kayısı üretimi
2,7 milyon ton civarında olup, Türkiye bu üretimin yaklaşık 580.000 tonunu
gerçekleştirmektedir. Ülkemizde en erken kayısı hasadı Akdeniz bölgesi’nde yapılmaktadır.
Bölgedeki kayısı üretimi, yıllara itibariyle 100-150.000 ton/yıl civarında olmaktadır.
♦Ülkemiz kayısılarında zararlı birçok tür © Naim Öztürk
bulunmaktadır. Bu türlerden biri de, Erik unlu
yaprakbiti olup, zararlı bazı yıllar önemli
kayıplara neden olabilmektedir (Şekil 1).
►H. pruni’nin Popülasyon Gelişimi
♦H. pruni, kışı yumurta döneminde geçirir.
Yumurtalar, %75-80 çiçeklenmenin olduğu ve
sürgün tomurcuklarının patlayarak vejetatif
gelişmenin hızla devam ettiği şubat sonu-mart
başında açılmaktadır. Çıkış yapan nimfler, ilk
olarak tomurcuklarda daha sonra ise yaprakların
Şekil 1. H. pruni’nin kanatlı ve kanatsız bireyleri
alt yüzü ve meyvede beslenir (Şekil 2).
♦H. pruni popülasyonu, kayısının sürgün ve meyve gelişimine paralel olarak ve özellikle
meyve hasadının yoğun olarak yapıldığı mayıs sonu ile haziran ayı ilk yarısında en yüksek
seviyeye ulaşmaktadır. Ancak, haziran ayı sonuna doğru ise yoğunluk hızla düşmektedir.
♦Bu durum, gerek doğal düşmanların etkisi ve gerekse de H. pruni kanatlı bireylerinin
sıcaklığın daha düşük ve oransal nemin nispeten yüksek olduğu dere ve göl kenarlarındaki
sazlıklara (Phragmites spp.) göç etmesinden kaynaklanmaktadır.
♦Ekim ayından itibaren ise, kanatlı bireyler kayısı ağaçlarına kısmen geri döner ve daha sonra
oluşan erkek ve dişi bireyler çiftleşerek kışlamak üzere yumurta bırakır.
© Naim Öztürk
© Naim Öztürk
Şekil 2. Kayısı yaprağı alt yüzünde beslenen H. pruni’nin kanatlı ve kanatsız bireyleri ile zararı
2005-2
2009 -3
B E R E K E T
Zirai Mücadele Araştırma Enstitü Müdürlüğü, Yüreğir / Adana, TLF.: (322) 3441784-97 ve FAX.: (322) 3441702
►H. pruni’nin Zararı
♦H. pruni, bazı virüs hastalıklarının vektörüdür.
♦Zararlı kayısının çiçek, sürgün, yaprak ve
meyvesinde emgi yaparak gelişme geriliği ile
birlikte çiçek ve meyve dökümüne yol açarak ürün
kaybına neden olmaktadır.
♦H. pruni salgıladığı ballımsı madde nedeniyle
fumajine ve bazen de kurumalara neden olur.
♦Emgi sonucunda oluşan yoğun fumajin (Şekil 3),
yaprak ve meyveleri kirleterek (Şekil 5a) hasadı
güçleştirmekte, ayrıca bir sonraki yılın çiçek verimi
ile meyve kalitesini ve dolayısıyla ürünün pazar
değerini de düşürmektedir.
© Naim Öztürk
Şekil 4. H. pruni’nin kayısı yaprağındaki zararı
© Naim Öztürk
Şekil 3. Kayısı meyvesinde oluşan fumajin zararı
►H. pruni’nin Mücadelesi
♦H. pruni popülasyonu özellikle kültürel önlemlerin
yeterince uygulanmadığı, hava sirkülasyonu iyi
olmayan ve nem oranı yüksek kapalı bahçeler ile
bilinçsizce ilaç kullanımı olan bahçelerde artarak,
ekonomik anlamda sorun oluşturmaktadır.
♦H. pruni’ye karşı ilaçların etkisizliği genellikle
uygun iklim koşullarında H. pruni popülasyonunun
hızla artmasından, zararlının salgılamış olduğu
unumsu maddenin ilaçlara karşı koruyucu etkisinden,
nimf-erginlerin genellikle yaprak altında ve yaprak
kenarlarındaki kıvrımlar içerisinde beslenmelerinden
kaynaklanmaktadır (Şekil 4).
♦H. pruni’ye karşı ilaçlamalar, kayısıda Yaprak delen hastalığı [Wilsonomyces carpophilus (Lév.)]
ve Şeftali güvesi [Anarsia lineatella Zell. (Lep.: Gelechiidae)] uygulamaları ile entegre edilebilir.
♦W. carpophilus’a karşı yapılan son ilaçlamada (meyveler nohut iriliğinde ve çiçek kılıfı sıyrılırken)
uygun bir fungusit+insektisit karışımı ile Şeftali güvesi’ne karşı ilaçlamalarda uygun ruhsatlı bir
insektisidin kullanılması, H. pruni popülasyonunu baskı altına almada oldukça etkili olacaktır.
KAYNAKLAR
Anonim, 1995. Zirai Mücadele Teknik Talimatları, Cilt–3. T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel
Müdürlüğü, Ankara, 444 s.
Bentley, W. J., 2006. Apricot Mealy Plum Aphid, Hyalopterus pruni (G.). UC IPM Program Pest Management
Guidelines: Apricot, Insects and Mites. Statewide IPM Program, Agriculture and Natural Resources, Universty of
California. http://www.ipm.ucdavis.edu
Blackman, R. L. and V. F. Eastop, 1984. Aphids on the World’s Crops. An Identification and Information Guide.
Department of Entomology British Museum (Natural History), 282-283.
Nizamlıoğlu, K., 1963. Meyve Ağacı Zararlıları. Bölüm II, Kor. Tarım İlaçları A.Ş., Model Matbaası, İstanbul, 152 s.
Öztürk, N. ve M. R. Ulusoy, 2003. Mersin İli Kayısılarında Saptanan Zararlılar. Alatarım Dergisi, 2 (2): 21-26.
Öztürk, N. ve E. Canıhoş, 2007. Doğu Akdeniz Bölgesi Kayısı Bahçelerinde Entegre Mücadele Uygulamaları ve
Eğitim Çalışmaları. Alatarım Dergisi, 6 (2): 9-14.
Uygun, N., M. R. Ulusoy ve İ. Karaca, 2002. Meyve ve Bağ Zararlıları (I. Baskı). Ç. Ünv. Ziraat Fak. Ders Kitapları
Yayın no: A-81/ 252, 222-223.
Varveri, C., E. Zintzaras, D. Dimou, A. Papapanagiotou and B. Terlizzi, 2004. Spread of Plum Pox Virus Strain M
in Two Apricot Orchards in Southern Greece. Annals of the Benaki Phytopathological Institute, 20 (1): 1-9.
Download

Erik Unlu Yaprakbiti