Bildiri Kitabı
BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK
SEMPOZYUMU
22-23 MAYIS 2013
MUĞLA-MARMARİS
BİLDİRİ KİTABI
3
Biyolojik Çeşitlilik Sempozyumu - 2013
Mey.
125. CEPHALANTHERA L.C.M. Richard
150. Cephalanthera epipactoides Fisch. &
Bildiri Kitabı
fera
126. OPHRYS L.
151. Ophrys sphegodes Miller
152. Ophrys oestrifera Bieb. subsp. oestri127. ANACAMPTIS L. C. M. Richard
MELENAĞZI KUMUL VEJETASYONUNUN (DÜZCE-SAKARYA) BİYOLOJİK
ÇEŞİTLİLİK AÇISINDAN İRDELENMESİ
Necmi Aksoy1, Neval Güneş Özkan1, Serdar Aslan1, Nihan Koçer1
153. Anacamptis pyramidalis (L.) L. C. M.
Richard
4. Sonuç
Çalışma alanında 8 takson endemik ve 1 takson endemik olamayan nadirdir. Bu taksonlar IUCN kriterlerine göre değerlendirilmiştir. Endemik taksonlar ve tehlike kategorileri şöyledir; Alcea apterocarpa
(Fenzl.) Boiss. (LC), Alyssum blepharocarpum Dudley & Hub. Mor.(NT), Alyssum pseudo-mouradicum Hauskn. & Bornm. ex Baumg.(LC), Seseli resinosum Frey & Sint.(VU), Bupleurum setaceum Fenzl (LC), Vincetoxicum fuscatum (Hornem.) Reichb. subsp. boissieri (Kusn.) Browicz (LC), Verbascum bithynicum Boiss.(NT),
Campanula lyrata Lam. subsp. lyrata (LC)’dır. İlex aquifolium L. (VU) ise endemik olmayan nadir taksondur.
Kaynaklar
Aksoy, N., Euro-Siberian (Avrupa-Sibirya) flora bölgesindeki Buxus sempervirens L.’nin yayılışı, doğal alanlarının yapısı ve floristik açıdan incelenmesi, Cumhuriyetimizin 75. yılında Ormancılığımız Sempozyumu Bildiri Kitabı, (1998) 238-246.
Aksoy, N., Elmacık Dağı (Düzce) Vejetasyonu, Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, (2006).
Baytop, A., İngilizce-Türkçe Botanik Kılavuzu, İstanbul Üniversitesi Basımevi, (1998).
Davis, P.H., Flora of Turkey and East Aegean Islands, Cilt 1-9, Edinburg University Press, (1965-1985).
Davis, P.H., Mill, R.R., Tan, K., Flora of Turkey and East Aegean Islands, Cilt 10, Edinburg University Press,
(1988).
Ekim, T., Koyuncu, M., Vural, M., Duman, H., Aytaç, Z., ve diğ., Türkiye Bitkileri Kırmızı Kitabı (Eğrelti ve
Tohumlu Bitkiler), Türkiye Tabiatı Kotuma Derneği, (2000).
Güner, A., Özhatay, N., Ekim, T., Başer, K.H.C., Flora of Turkey and East Aegean Islands, Cilt 11 (Supplement
II), Edinburg University Press, (2000).
Naiman, R.J., Decamps, H., McClain, M. E., Riparia Ecology, Conservation and Management of Streamside
Communities (2005).
Koçer, N., Samandere Vadisi ve Uğur Köyü Şimşirlik Mevkii (Düzce) Florası, Yüksek Lisans Tezi, Düzce Üniversitesi (2012).
1.Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Herbaryumu Konuralp Kampüsü 81620 Beçiyörükler/ DÜZCE
ÖZET
Bu çalışma Düzce-Sakarya illeri arasında yer alan Melenağzı kumul vejetasyonunun biyolojik çeşitliliğinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Alanın florasını belirlemek amacıyla alanda bulunan bitkiler toplanmış, yapılan teşhisler sonucunda 18 familya ve 30 cinse ait 32 takson belirlenmiştir. Bu taksonlardan
Pancratium maritimum L. ve Jurinea kilaea Azn. nadir; Centaurea kilaea Boiss. ise endemiktir. Çalışma
kapsamında alanda yapılan vejetasyon alımlarının analizi sonucunda Cionura erecta -Centaurea kilaea, Silene thymifolia-Centaurea kilaea ve Pancratium maritimum-Polygonum maritimum bitki topluluklarının varlığı tespit edilmiştir. Alandan inşaat yapımında kullanılmak üzere kum alınması, inşaat yapımı ve
turizm faaliyetleri bu bitki topluluklarının habitatlarına zarar vermekte ve nadir ve endemik bitkilerin yayılışını olumsuz etkilemektedir. Özellikle nadir Pancratium maritimum L.’un çiçeklenme ve tohum döneminde turizm faaliyetleri en yüksek düzeyde olduğundan, Pancratium maritimum-Polygonum maritimum
bitki topluluğunun habitatı yoğun tehdit altındadır.
Anahtar Kelimler: Düzce, Kumul vejetasyonu, Biyolojik çeşitlilik
Giriş
Çalışma alanında Akçakoca (Düzce)-Kocaali (Sakarya) kuzeyindeki sahilde Melen nehrinin sağına ve
solunda orta yoğunlukta kumul vejetasyonu bulunur. Genellikle denizden 50–100 m. arasındaki yatay
zondaki engebeli olmayan hareketli kumullar şeklindedir. Bu kumullarda yaygın olarak Pancratium maritimum – Cyperus capitatus bitki birliği ve ayırt edici ve karakteristik türü olan Pancratium maritimum
geniş bir yayılışa sahiptir. Dünya üzerinde İspanya ve Potekiz’in batısı, Batı ve Güney Fransa, Kuzey Afrika,
Yunanistan, bütün Akdeniz havzası ve Bulgaristan’da yayılış gösteren bir Akdeniz elementidir. Bu tür,
araştırma alanında Haziran ve Eylül ayları arasında çiçek açan çok yıllık bir geofit olup bölgemizde zambak olarak bilinir. Kök sisteminin soğan şeklinde olması nedeniyle kumul hareketlerinin önlenmesinde
fazla etkili değildir. Birliğin diğer muhtemel ayırt edici ve karakteristik türü olan Cyperus capitatus ise
dünya üzerinde Portekiz, Kanarya adaları, Akdeniz, Yunanistan ve Ege adalarındaki yüksekliği 1-5 metre
arasında değişen kıyı kumulları üzerinde yayılış gösterir.
Materyal ve Yöntem
Çalışma alanının florasını belirlemek üzere alandan bitki örnekleri toplanmıştır. Toplanan bitkiler DUOF’a (Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Herbaryumu) getirilerek usulüne uygun olarak kurutulmuş
ve teşhisleri yapılmıştır (Davis, 1965-1988, Davis at. all, 1998). Vejetasyon ölçümleri Ağustos-Eylül ayı
içerisinde yapılmıştır. Bunun nedeni Pancratium maritimum’ un bu dönem içerisinde çiçeklenmesidir. Kumul alanlarından en küçük alan yöntemine göre 4x4m’ lik örneklik alanda rastgele örnekler alınmıştır.
Braun-Blanquet in örtüş-bolluk skalasına göre vejetasyon alım tabloları doldurulmuştur (Kılınç, 2005).
Şekil 1: Melenağzı (Düzce- Sakarya) kumul alanı
216
217
Biyolojik Çeşitlilik Sempozyumu - 2013
Bildiri Kitabı
2 Vejetasyon Bulguları
Alandan toplanan bitkiler DUOF’ta usulüne uygun olarak kurutularak teşhisleri yapılmıştır. Yapılan
teşhisler sonucunda 18 familya ve 30 cinse ait 32 takson belirlenmiştir. Belirlenen taksonların listesi
Tablo1’de verilmiştir.
Tablo 1: Melenağzı Kumullarının Floristik Listesi
1. Atriplex hastata L.
2. Chenopodium album L. subsp. album var.
album
3. Salsola tragus L. subsp. pontica (Pall.)
Rilke (Ahmet Emre Yaprak’a teşekkür)
Yayılış: Yunanistan, Bulgaristan, Romanya,
Kıbrıs
8. CYPERACEAE
18. Cyperus capitatus Vand.
1. AMARYLLIDACEAE
9. EQUISETACEAE
4. Pancratium maritimum L.
19. Equisetum arvense L.
2. APIACEAE (UMBELLIFERAE)
10. EUPHORBIACEAE
5. Peucedanum obtusifolium Sibth. & Sm.
20. Euphorbia paralias L.
6. Eryngium maritimum L.
21. Euphorbia peplis L.
3. APOCYNACEAE
11. FABACAE (LEGUMINOSAE)
7. Cionura erecta (L.) Griseb.
4. ASTERACEAE (COMPOSITAE)
8. Achillea maritima (L.) Ehrend. subsp.
maritima
Link
= Otanthus maritimus (L.) Hoffmanns. &
9. Centaurea kilaea Boiss. (Endemik)
10. Crepis foetida L. subsp. foetida
11. Jurinea kilaea Azn.
12. Inula viscosa (L.) Aiton
13. Xanthium orientale L. subsp. italicum
(Moretti) Greuter
5. BRASSICACEAE (CRUCIFERAE)
14. Cakile maritima Scop.
15. Matthiola fruticulosa (L.) Maire subsp.
fruticulosa
22. Medicago marina L.
12. LAMIACEAE (LABIATAE)
24. Stachys maritima Gouan
Tablo 3: Centaurea kilaea- Silene thymifolia BitkiTopluluğu
25. Vitex agnus-castus L.
Örnek Alan No
13. PAPAVERACEAE
26. Glaucium flavum Crantz
14. PLANTAGINACEAE
27. Plantago lanceolata L.
15. POACEAE (GRAMINEAE)
28. Digitaria sabulosa Tzvelev 29. Leymus racemosus (Lam.) Tzvelev
subsp. sabulosus
30. Tragus racemosus (L.) All.
16. POLYGONACEAE
17. SCROPHULARIACEAE
17. Silene thymifolia Sibth. & Sm.
Bu bitki topluluğu Melenağzı’nda, 0-50 m. arasında, sahile yakın kumul derinliği 1 m’den derin olan
kumullarda bulunmaktadır. Tek tabakalı dikey bir yapıdan oluşan bu topluluk takson sayıları 3 ve 7 olan, 4
örnek parselle temsil edilmektedir. Çalı katının ortalama yüksekliği 1 m. olup Örtüşü %20 ile 60 arasında
değişmektedir. Ot katının Ortalama Yüksekliği 40 cm olup, örtüşü % 10 ile 40 arasında değişmektedir.
Bitki topluluğunun karakter ve ayırt edici türleri Silene thymifolia ve Centaurea kilaea’dır. Ammophiletalia Arundinaceae ordosu ise Medicago marina taksonuyla temsil edilmektedir (Tablo 3).
2.1. Centaurea kilaea -Silene thymifolia Bitki Topluluğu
23. Satureja hortensis L.
16. Humulus lupulus L.
Orta Karadeniz bölgesindeki kumul vejetasyonlarının floristik kompozisyonunda AMMOPHILION
ARUNDINACEAE alyansı Eryngium maritimum L., Achillea maritima (L.) Ehrend. subsp. maritima ile, AMMOPHILETALIA ARUNDINACEAE ordosu Medicago marina L. ile, AMMOPHILETEA ARENARIAE sınıfı ise
Euphorbia paralias L., Xanthium orientale L. subsp. italicum (Moretti) Greuter, Salsola kali L., ve Leymus
racemosus (Lam.) Tzvelev subsp. sabulosus (M.Bieb.) Tzvelev türleri ile temsil edilmektedir. Bunların dışında birliğin floristik kompozisyonunda Jurinea kilaea Azn., Stachys maritima Gouan,., Glaucium flavum
Crantz, Crepis foetida L. subsp. foetida, Cionura erecta (L.) Griseb., Silene thymifolia Sibth. & Sm., Polygonum maritimum L.,. & Link, Cynodon dactylon L., Satureja hortensis L., Plantago lanceolata L., Peucedanum
obtusifolium Sm., Euphorbia peplis L., Tragus racemosus (L.) All., Medicago marina L., Hibiscus trionum L.,
Centaurea kilaea Boiss., Verbascum pinnatifidum Vahl. gibi bitki taksonları bulunmaktadı (Kılınç & Özkanca, 1991). Orta Karadeniz Bölgesi’ndeki kumullar ile Batı Karadeniz’deki kumullar arasında flora ve
vejetasyon açısından bağlantı bulunmaktadır.
6. CANNABACEAE
7. CARYOPHYLLACEAE
218
=
Silene sangaria Coode & Cullen (Güner ve
ark., 2012)
31. Polygonum maritimum L.
32. Verbascum pinnatifidum Vahl
Örnek Alan Genişliği (m2)
6
16
5
16
7
16
8 16
Yükseklik (m)
0
0
0
0
K
0
K
1,5
1
60
40
10
5
K
0
K
1,5
1
20
40
20
7
K
0
K
1,5
1
30
40
40
6
K
Bakı
0
Eğim (%)
K
Anakayanın Cinsi
1,5
Kumul Derinliği (cm)
Çalı Katının Ortalama Yüksekliği (m) 1
60
Çalı Katının Genel Görünüşü (%)
Ot Katının Ortalama Yüksekliği (cm) 40
10
Ot Katının Genel Görünüşü (%)
3
Takson Sayısı
Birliğin Muhtemel Karakter ve Ayırt Edici Türleri
2
1
1
1
Centaurea kilaea
1
1
1
+
Silene thymifolia
Ammophiletalia Arundinaceae ordosunun karakteristik
türleri
+
Medicago marina
İştirakçiler
Cionura erecta
Jurinea kilaea
Medicago marina
Verbascum pinnatifidum
3
-
3
+
2
1
+
-
2
1
-
Bulunma
AMARANTHACEAE
Pancratium maritimum – Cyperus capitatus bitki birliği Orta Karadeniz bölgesinde, Ünye (Ordu)– Terme -Çatalçam (Samsun) arasında 100–300 metre arasındaki zonda ve engebeli olmayan hareketli kumullar üzerinde bulunmaktadır, (Kılınç & Özkanca, 1991). Boyları 10-50 cm arasında değişen otsu bitki türlerinden oluşan birliğin, örnek parsellerindeki tür sayısı 5-14 arasında değişmektedir. Vejetasyonun genel
örtüşü ise % 45-70 arasında değişmekte olup floristik kompozisyona iştirak eden bitkilerin çoğu çok yıllık
bitkilerdir. Bu çalışma ile Batı Karadeniz bölgesinde Düzce-Sakarya arasında bulunan Pancratium maritimum’un ve diğer kumul bitkilerinin oluşturmuş oldukları kumul vejetasyonu toplulukları, floristik yapıları
ve habitatları belirlenmeye çalışılmıştır.
Bulunma Sınıfı
1. Floristik Bulgular
Bulunma (%)
Bulgular
4
3
100 V
75 IV
1
25
II
4
2
1
1
100
50
25
25
V
III
II
II
219
Biyolojik Çeşitlilik Sempozyumu - 2013
Bildiri Kitabı
Bu bitki topluluğu Melenağzı’nda, 0-50 m. arasında, sahile engebeli yüksek tepeli alanlarda derinliği
1,5 m’den derin olan kumullarda bulunmaktadır. İki tabakalı dikey bir yapıdan oluşan bu topluluk takson sayıları 6 ve 8 olan, 4 örnek parselle temsil edilmektedir. Çalı katının ortalama yüksekliği 1 m. olup
Örtüşü %5 ile 60 arasında değişmektedir. Ot katının Ortalama Yüksekliği 40 cm olup, örtüşü % 20 ile 40
arasında değişmektedir. Bitki topluluğunun karakter ve ayırt edici türleri Cionura erecta ve Mathiola fruticulosa ’dır. Ammophiletalia Arundinaceae ordosu Medicago marina taksonuyla, Ammophiletea Arenariae
sınıfı Salsola tragus subsp. pontica ve Leymus racemosus subsp. sabulosus taksonlarıyla, Ammophilion
Arundinaceae alyansı Achillea maritima subsp. maritima taksonuyla temsil edilmektedir. (Tablo 4).
16
16
16
16
Yükseklik (m)
0
0
0
0
Bakı
K
K
K
K
16
16
16
16
Yükseklik (m)
0
0
0
0
Eğim (%)
0
0
0
0
Bakı
K
K
K
K
Anakayanın Cinsi
K
K
K
K
Eğim (%)
0
0
0
0
Kumul Derinliği (cm)
Anakayanın Cinsi
K
K
K
K
Çalı Katının Ortalama Yüksekliği (m)
1
1
1
1
Çalı Katının Genel Görünüşü (%)
-
-
10
-
Ot Katının Ortalama Yüksekliği (cm)
40
40
40
40
Ot Katının Genel Görünüşü (%)
Takson Sayısı
40
5
40
4
50
5
60
4
1
Çalı Katının Genel Görünüşü (%)
60
15
5
10
Ot Katının Ortalama Yüksekliği (cm)
40
40
40
40
Ot Katının Genel Görünüşü (%)
Takson Sayısı
20
8
40
9
65
8
60
6
Birliğin Muhtemel Karakter ve Ayırt Edici Türleri 1
1
2
1
Mathiola fruticulosa subsp. fruticulosa
3
1 +
Cionura erecta
Ammophilion Arundinaceae alyansının karakteristik türleri
- +
Achillea maritima subsp. maritima
Ammophiletalia Arundinaceae ordosunun karakteristik
türleri
+
Medicago marina
4 100 V
3 75 IV
1 25
II
1 25
II
Ammophiletea Arenariae sınıfının karakteristik türleri
Salsola tragus subsp. pontica
1
1
1
1 4 100 V
Leymus racemosus subsp. sabulosus
+
- 1 25 II
İştirakçiler
Silene thymifolia
Centaurea kilaea
Digitaria sabulosa
Pancratium maritimum
Stachys maritima
Polygonum maritimum
Medicago marina
+
+
1
+
+
+
+
1
1
1
-
+
+
+
+
+
-
+
+
+
-
4
4
3
2
2
2
1
100
100
75
50
50
50
25
V
V
IV
III
III
III
II
2.3. Pancratium maritimum-Polygonum maritimum Bitki Topluluğu
Bu bitki topluluğu Melenağzı’nda, 0-50 m. arasında, sahile yakın kumul derinliği 1 m’den derin olan
kumullarda bulunmaktadır. Tek tabakalı dikey bir yapıdan oluşan bu topluluk takson sayıları 4 ve 5 olan, 4
1,5 1,5 1,5
Bulunma (%)
1
1,5
Bulunma
1
Bulunma Sınıfı
1
Bulunma (%)
Çalı Katının Ortalama Yüksekliği (m)
1,5 1,5 1,5 1,5
Bulunma
Kumul Derinliği (cm)
220
Tablo 5: Pancratium maritimum-Polygonum maritimum Bitki Topluluğu
Örnek Alan No
9 11 10 12 Örnek Alan Genişliği (m2)
Tablo 4: Cionura erecta -Mathiola fruticulosa Bitki topluluğu
Örnek Alan No
1
2
3
4 Örnek Alan Genişliği (m2)
örnek parselle temsil edilmektedir. Çalı katının ortalama yüksekliği 1 m. olup örtüşü %10’dur. Ot katının
ortalama yüksekliği 40 cm olup, örtüşü % 40 ile 60 arasında değişmektedir. Bitki topluluğunun karakter
ve ayırt edici türleri Pancratium maritimum-Polygonum maritimum’dır. Ammophilion Arundinaceaealyansı
Eryngium maritimum ve Achillea maritima subsp. maritima taksonlarıyla, Ammophiletalia Arundinaceae
ordosu Medicago marina taksonuyla, Ammophiletea Arenariae sınıfı Leymus racemosus subsp. sabulosus
ve Xanthium orientale subsp. italicum taksonlarıyla temsil edilmektedir. (Tablo 4).
Bulunma Sınıfı
2.2. Cionura erecta - Mathiola fruticulosa Bitki Topluluğu
3
3
75 IV
75 IV
1
1
25 II
25 II
2
50 III
Ammophiletea Arenariae sınıfının karakteristik türleri
Leymus racemosus subsp. sabulosus
2
Xanthium orientale subsp. italicum
-
3 2
+ 1
50 III
25 II
İştirakçiler
Euphorbia peplis
Medicago marina
Stachys maritima
Peucedanum obtusifolium
1
-
75
50
25
25
Birliğin Muhtemel Karakter ve Ayırt Edici Türleri
2
3
1
Pancratium maritimum
2
3
1
Polygonum maritimum
Ammophilion Arundinaceaealyansının karakteristik türleri
1
Eryngium maritimum
- +
Achillea maritima subsp. maritima
Ammophiletalia Arundinaceae ordosunun karakteristik
türleri
+
- +
Medicago marina
+
+
-
+
+
-
+
+
3
2
1
1
IV
III
II
II
Tartışma ve Sonuç
Yapılan son çalışmalara göre Otanthus maritimus (L.) Hoffmanns. & Link ve Silene sangaria Coode &
Cullen, Achillea maritima (L.) Ehrend. ve Silene thymifolia Sibth. & Sm. türlerinin sinonimleri olarak verilmektedir (Güner ve ark., 2012). Türkiye Forasında endemik olarak verilen Silene sangaria türü, Silene
thymifolia Sibth. & Sm. türünün sinonimi olduğundan yayılış alanı Yunanistan, Bulgaristan, Romanya ve
Kıbrıs olarak genişlediğinden, bu tür endemiklikten düşmüştür. IUCN 2001’ göre VU (Hassas Zarar Görebilir) kategorisindeki nadir Pancratium maritimum L. ve Jurinea kilaea Azn. bu alanda yayılış yapan nadir;
221
Biyolojik Çeşitlilik Sempozyumu - 2013
Bildiri Kitabı
EN (Tehlikede) kategorisindeki Centaurea kilaea Boiss ise bu alanda yayılış yapan endemik taksonlardır.
Ancak tarafımızca yapılan bir çalışma ile Centaurea kilaea Boiss.’nın, kumulların giderek yok olması nedeniyle tehlike kategorisinin CR (Çok Tehlikede) olması gerektiği belirtilmiştir. Bu nedenle bu alanın da
koruma altına alınması gerekmektedir. Centaurea kilaea -Silene thymifolia ve Pancratium maritimum-Polygonum maritimum bitki topluluğu alandan inşaat yapımında kullanılmak üzere kum alınması, inşaat yapımı ve turizm faaliyetleri gibi antropojen kaynaklı etkilerden en çok etkilenen bitki habitatlarını barındırmaktadır.
Kaynaklar:
Davis, P. H. (ed.), 1965-1988: Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Vol. 1-9, Edinburgh Univ.
Press, Edinburgh.
Davis, P. H., Mill, R.R. & Tan, K. (eds.) 1998: Flora of Turkey and the East Aegean Islands. Vol. 10 (Suppl. 1),
Edinburgh, Edinburgh University Press.
Güner, A., Aslan, S., Ekim, T., Vural, M., Babaç, M.T. (edlr.) 2012: Türkiye Bitkileri Listesi (Damarlı Bitkiler).
Nezahat Gökyiğt Botanik Bahçesi ve Flora Araştırmaları Derneği Yayını, İstanbul.
Kılınç, M. & Özkanca, R. 1991: The Vegetation of the Coastal Dune of Central Black Sea Region- Turkish
Journal of Botany, Vol. 15, No: 3, P. 328-348
Kılınç, M., 2005, Bitki Sosyolojisi (Vejetasyon Bilimi), Palme Yayıncılık.
IUCN. 2001: IUCN red list categories, Version 3.1. Gland and Cambridge: IUCN Species Survival Commission.
BONCUK KOYU KUMSAL KÖPEKBALIĞI
(CARCHARHİNUS PLUMBEUS)’NI ANLAMAK
Halit FİLİZ, Doç.Dr.
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Su Ürünleri Fakültesi, Su Ürünleri Temel Bilimleri Bölümü, 48000, Kötekli, Muğla
ÖZET
Gökova Körfezi Boncuk Koyu, Kumsal Köpekbalığı olarak bilinen Carcharhinus plumbeus türü için
önemli bir lokalite olup, daha önceki rapor ve çalışmalarda köpekbalıklarının yılın belirli dönemlerinde
(ağırlıklı olarak Mayıs-Haziran arasında) üreme ve çiftleşme amacıyla bu koyu kullandığı rapor edilmiştir.
Önceki çalışmalara bakıldığında, Boncuk Koyu’nda 2006 yılından beri düzenli olarak izleme çalışmalarının yapıldığı görülmektedir. Bu çalışmalar genelde belirli zamana (kum köpekbalığının üreme dönemi
olduğu düşünülen çoğunlukla ilkbahar sonu yaz başı şeklinde) sınırlı veri içeren çalışmalar olup, türün bu
koya sadece yılın belirli bir zamanında mı geldiği yoksa koyu sürekli olarak mı kullandığı konusunda net
bir veri sunamamaktadır. Aynı problem koydaki birey sayısı ile ilgili veride de gözlenmektedir. Türün ve
bölgenin korunmasını güçlendirmek açısından koyun en az 12 ay süren bir çalışma ile izlenmesi ve markalama çalışması ile birey sayısının net olarak ortaya konması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Koruma altına
alınmasındaki anahtar tür olan kumsal köpekbalığı için önemli ve kritik bir alan olmasının yanında, sahip
olduğu biyolojik çeşitlilik, ekolojik önem, ve hatta akılcı biçimde yönetilebilirse eko-turizm potansiyeli
açısından Boncuk Koyu dikkatle izlenmesi gereken bir alandır.
Anahtar kelimeler: Boncuk Koyu, C. plumbeus, İzleme
MUĞLA KIYILARINDA DENİZATI (HİPPOCAMPUS HİPPOCAMPUS)’NIN
DAĞILIM VE DURUMU
KIRSAL TURİZM KAPSAMINDA ORGANİK TARIM UYGULAMALARININ
ÇANKIRI TURİZMİ ÜZERİNDE OLASI ETKİLERİ
Erdem ŞİMŞEK
Çankırı Karatekin Üniversitesi Ilgaz Turizm ve Otelcilik Yüksekokulu
Halit FİLİZ, Doç.Dr.
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Su Ürünleri Fakültesi, Su Ürünleri Temel Bilimleri Bölümü, 48000, Kötekli, Muğla
ÖZET
2007-2012 yılları arasında yürütülen bu sörvey niteliğindeki çalışmalarda, denizatı (Hippocampus hippocampus)’nın Muğla kıyılarındaki dağılım ve durumu ortaya konmaya çalışılmıştır. Balıkçılık faaliyetlerinin var olduğu merkezlerde (Fethiye, Marmaris, Datça, Akyaka, Turgutreis, Kadıkalesi, Gümüşlük, Yalıkavak, Gündoğan, Göltürkbükü, Torba ve Bodrum) öncelikli olarak balıkçılarla, daha sonra hediyelik eşya
satan dükkân sahipleri ve yerel halk ile görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerde çeşitli amaçlara yönelik
olarak hazırlanmış olan anketler görüşme yapılan kişilere uygulanmıştır. Daha sonra bu anketlerin ışığında o yöredeki denizatlarının durumu raporlanmıştır. Sonuç olarak anket yaptığımız tüm lokalitelerde
denizatının varlığı saptanmış olup, doğrudan denizatı avcılığı ve ticareti görülmemiştir. Ancak zaman
zaman hedef dışı av olarak yakalanan denizatlarının, özellikle turizmin geliştiği lokalitelerde, satışının
yapıldığı gözlenmiştir. Ayrıca çalışmalar sırasında denizatının geleneksel ilaç olarak kullanımına yönelik
bulgular da elde edilmiş ve belgelenmiştir.
Anahtar kelimeler: Denizatı, H. hippocampus, Biyoçeşitlilik
ÖZET
Hızlı nüfus artışı ve göç sonucunda ortaya çıkan çarpık kentleşme; kentlerin kuşatılmasına, merkezde
var olan dokunun zedelenmesine, turizmin ham maddesi olan tarihi, kültürel ve doğal değerlerin yok
olmasına neden olmaktadır. Çevre unsurlarının korunması ve geliştirilmesinde etkili bir araç olan turizm;
ulusal ve uluslararası düzeyde ülkelerin ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınma süreçlerine yardımcı olan
önemli bir sektördür. Bu kapsamda Çankırı ili; Akarsu ve Göl Turizmi, Av Turizmi, Dağ ve Kış Turizmi,
İnanç Turizmi, Kuş Gözlemciliği, Mağara Turizmi, Sağlık Turizmi - Termal Turizm, Yayla Turizmi yanında
Çankırı Kalesi ile yaklaşık 500 yaşındaki Anıt Meşe, Tuz Mağarası, Tarih ve Kültür Turizmi açısından büyük
önem taşımaktadır. Çankırı’nın Ankara havalimanına yaklaşık 100 km uzakta bulunması, Çankırı Karatekin Üniversitesi’nde turizm ve organik tarımla ilgili bölümlerin açılmış olması, tarım ve turizmin gelişmesi
bakımından önemli görülmektedir. Ancak, günümüzde hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde
yürütülen alternatif turizmin popüler bir şekli olarak da tarif edilebilen kırsal turizmin; organik tarımla
birlikte ele alınmasıyla, kırsal turizmin daha cazip hale gelebileceği düşünülmektedir. Son yıllarda Çankırı’da organik ürünlere olan pazar isteklerinin artması, iklim ve toprak koşullarının yer yer organik tarım
için uygun olması, kimyasal kullanımının düşük düzeyde bulunması, bu düşünceyi desteklemektedir. Organik tarımın amacı, toprak ve su kaynakları ile havayı kirletmeden, çevre, bitki, hayvan ve insan sağlığını
korumaktır. Kırsal turizmin amacı ise hem turistlere hem de yerli halka koruma bilincini aşılamaktır. Sözü
edilen iki konunun amaçları örtüştüğünden dolayı birlikte ele alınmasının uygun olduğu anlaşılmaktadır.
Bu çalışmada kırsallık, sürdürülebilir kalkınma ve kırsal turizm konularının bir biri ile olan ilişkileri nedeniyle ilgi taraflar olarak Kültür ve Turizm Bakanlığı, Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ile Orman ve
Su İşleri Bakanlığı bünyesinde birer çalışma gruplarının oluşturulup birlikte ve koordineli çalışmalarının
gerekliliğine de dikkat çekilmiştir. Çankırı’nın Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından kırsal turizmin destekleneceği iller arasına alınmış olması, bu iş birliğinin gerçekleşmesinde önemli görülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Kırsal Turizm, Çankırı, Organik Tarım.
222
223
Download

turkish bone marrow transplantation foundation