T.C.
ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI
ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BATI AKDENİZ ORMANCILIK ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ
ARAŞTIRMA BÜLTENİ
DEFNE (Laurus nobilis L.) ALANLARINDA
SÜRDÜRÜLEBİLİR FAYDALANMANIN DÜZENLENMESİ ESASLARI
(MANAVGAT - SIRTKÖY ÖRNEĞİ)
GİRİŞ
Defne üretimi yapılan sahaların, maki ile
karışık, bozuk, sarp ve engebeli bir yapıya
sahip olmaları ve envanterleri için tespit
edilmiş
bir
yöntem
bulunmaması
nedenleriyle, amenajman heyetleri tarafından
kapsamlı
bir
planlama
çalışması
yapılamamaktadır.
Ülkemizde odun dışı orman ürünleri
işletmeciliğinde özellikle tedarik, üretim ve
pazarlama konularında birçok sorunla
karşılaşılmaktadır.
Bunların
en
önemlilerinden biri, odun dışı orman ürünleri
envanterinin yeterli düzeyde yapılmamış
olması ve yapılan envanterin de periyodik
olarak tekrarlanmamasıdır
YAPILAN ÇALIŞMALAR
Bu araştırma projesinde, Manavgat-Yaylaalan
Orman İşletme Şefliği sınırları içerisinde
Sırtköy civarında yer alan defne alanlarında,
saha ve servet envanter metodunu ortaya
koymak ve sürdürülebilir faydalanma
esaslarını belirlemek amaçlanmıştır.
Orman amenajman planlarında BÇz, BÇz-T,
BDy, BDy-T olarak rumuzlandırılan 1318.3
hektar
büyüklüğündeki
defne
yayılış
alanlarında gerçekleştirilen bu çalışmada;
sayısal topografik haritalar, memleket
haritaları, meşcere tipleri haritaları, hava
fotoğrafları
ve
envanter
karneleri
kullanılmıştır.
Alanda defneler, diğer ağaççıklarla, ocaklar
ve kümeler halinde heterojen bir karışım
oluşturmaktadır. Türlerin alanda hangi
oranlarda bulunduklarını belirlemek için,
rasgele metotlarla alınacak deneme alanlarının
bir kısmına defne türü hiç isabet
etmeyebilecektir. Aynı zamanda, defne
türünün isabet ettiği deneme alanlarında
yapılacak ölçme ve değerlendirmeler de bütün
alanı temsil etme niteliğinde olamayacaktır.
Böylesi
bir
durumda
envanter
için
uygulanabilecek en doğru yöntem; kısa aralık
ve mesafelerle deneme alanları alarak, alanın
tamamen
taranmasıdır.
Ancak,
alanın
büyüklüğü ve arazi şartlarının aşırı zorluğu da
buna imkân vermemiştir.
Hava fotoğrafları üzerinde, defne olarak
varsayılan alanlar işaretlenmiştir. Yapılan alan
incelemelerinde; boylu ve geniş tepeli defne
ocaklarından oluşan büyük gruplar hava
fotoğrafları yardımıyla ayrılabilmiş, ancak
makiyle karışık ve benzer formdaki
defneliklerin
sınırları
tam
olarak
belirlenememiştir.
Örnek alanlar 300 x 300 m aralık ve mesafe ile
tüm çalışma alanına, bilgisayar ortamında
harita üzerine sistematik olarak dağıtılmıştır.
Örnek
alanların
arazideki
yerlerinin
bulunmasında GPS’lerden faydalanmıştır.
400 m2 büyüklüğünde daire biçimindeki her
bir örnek alanda; bütün ovakların tepe çapları
ve tepe boyu ölçülerek envanter karnesine
kaydedilmiştir. Ayrıca, imara konu ocak
sayısı, kapalılık derecesi, makinin toprağı
siperleme oranı, defnenin yüzde cinsinden
bulunma oranı, arazinin taşlılık durumu,
sahanın verimlik durumu (prodüktif defnelik,
potansiyel defnelik, imara konu defnelik vb..)
gibi parametreler de envanter karnelerine
işlenmiştir.
Defne
yaprağı
serveti
envanterinin
yapılmasına yönelik olarak da toplam 29 adet
defne ocağı, alan içerisinde rastlantısal olarak
dağıtılmıştır. Her bir defne ‘Ocak Taç Çapı’
ve ‘Ocak Taç Boyu’ ölçüldükten sonra,
ocakta defne yaprağı üretimi yapılarak
tartılmıştır. ‘Ocak Taç Çapı’ ve ‘Ocak Taç
Boyu’ serbest değişkenleri ile ‘Yaş Yapraklı
Sürgün Miktarı’ bağlı değişkeni arasındaki
ilişkiyi belirlemek için regresyon analizi
yapılmıştır.
SONUÇ VE ÖNERİLER
Haritaların sayısallaştırılması ile ulaşılan
bilgiler, sayısal ortamda meşcere tiplerinin
bakı, eğim ve yükseklik gruplarına nasıl
dağıldığını ve hangi gruplarda yoğunlaştığını
göstermiştir. Sayısallaştırıma ve örnek
alanlardan elde edilen bilgiler yardımıyla
yükselti, eğim ve bakı grupları haritaları ve
tabloları üretilmiştir.
Arazide yapılan envanter çalışması sırasında
defnelik alanlar verimlilik sınıflarına göre üç
gruba ayrılmıştır. Bunlar prodüktif (şekil 1),
imara konu prodüktif (şekil 2) ve potansiyel
(şekil 3) sahalardır.
Şekil 1. Prodüktif Defnelikler
Şekil 2. İmara Konu Prodüktif Defnelikler
Şekil 3. Potansiyel Defnelikler
Oluşturulan verimlilik sınıflarının eğim, bakı
ve yükseklik grupları ile olan ilişkileri
incelenmiş, ancak defnelerin alana homojen
bir şekilde dağılmamış olmasından dolayı
anlamlı bir sonuç elde edilememiştir.
Defnelik alan için düzenlenen faydalanma
planının kolaylıkla uygulanabilir olması için,
defnelik alan iki kesim düzenine ayrılmıştır.
Her bir kesim düzenine üç yılda bir girilerek
üretim yapılacak ve dolayısıyla her bir kesim
düzeni için iki yıllık bir bekleme süresi
gerçekleşmiş olacaktır.
Analizler sonucunda; yaklaşık % 65 doğruluk
oranıyla tahmin yapmayı sağlayan, bir defne
yaprağı serveti tahmin modeli;
Y = (2,7778) + (3,9304) x ( X )
X: Ocak Taç Boyu x Ocak Taç Çapı
Y: Yaş Yapraklı Sürgün Miktarı
ortaya konulmuştur.
Çalışma sahası içerisinde yer alan tarla içi ve
kenarındaki
defnelikler,
köylülerin
kullanımında olduğu için, servet hesaplamaları
dışında tutulmuştur.
Yıl: 2005, Teknik Bülten No: 24, Antalya.
Yazışma Adresi: Batı Akdeniz Ormancılık
Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, P.K.: 264
07002 ANTALYA
Proje Lideri: M. Necati BAŞ
Proje Yürütücüleri: Sadettin GÜLER
Dr. Neşat ERKAN
Tel : (242) 3450438 Faks: (242) 3450450
E-posta : [email protected]
Web
: http://www.baoram.gov.tr
Download

Mera 2 sütun - Orman Genel Müdürlüğü