T.C.
ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI
ORMAN GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BATI AKDENĠZ ORMANCILIK ARAġTIRMA ENSTĠTÜSÜ
ARAġTIRMA BÜLTENĠ
BATI AKDENĠZ BÖLGESĠNDE DOĞADAN TOPLANAN
ĠZMĠR KEKĠĞĠ, ĠSTANBUL KEKĠĞĠ, NANERUHU, DAĞÇAYI VE YAYLAÇAYI
TÜRLERĠNĠN GENEL ÖZELLĠKLERĠ VE KURUMA ENDEKSLERĠ
GĠRĠġ
Tarife bedeli cetveli, ürünlerin yaş
ağırlıklarına göre hazırlanmaktadır. Toplama
ile tartım arasında geçen süreçte ürünler
kuruduğundan, kuru bitkinin nekadar yaş
bitkiden sağlandığının bilinmesi gereklidir.
Odun Dışı Orman Ürünleri (ODOÜ)’nin
üretim ve satış işlerinde kullanılmak üzere,
bölgelere
göre
kuruma
endekslerinin
bilinmesi gerekmektedir.
Ülkemizde,
ODOÜ’nin
Kuruma
Endeksleri’nin belirlenmesine yönelik olarak;
ÖNAL (1993)’ Muğla’da ve GÜLER ve ark.
(2011) Antalya ve Isparta’da araştırma
çalışmaları yapmışlardır.
YAPILAN ÇALIġMALAR
Bu
çalışmayla,
Antalya
ve
Isparta
bölgelerinde doğadan toplanan beş adet bitki
türünün genel özellikleri ile Kuruma
Endeksleri (Yaş/Kuru Ağırlık Oranları)’nin
ortaya konulması amaçlanmıştır.
Çalışma kapsamında ele alınan ODOÜ:
1- Ġzmir Kekiği (Origanum onites)
Ege ve Akdeniz bölgelerinde taşlık
yamaçlarda, 65 cm boylanan çok yıllık bir
bitkidir. Tohumdan, çelikle ve bitkiyi bölerek
üretimi yapılmaktadır.
Yöresel olarak Bilyalı kekik, Taş kekiği, Güve
kekiği ve Peynir kekik de denilir. Uçucu yağı,
antibakteriyal, antispazmodik, antiseptik,
analjezik, antioksidan ve antifungal etkilere
sahiptir.
2- Ġstanbul Kekiği (Origanum vulgare
ssp.hirtum)
Trakya, Batı ve Güney Anadolu'da yaygın, 5080 cm boylanan ve çok yıllık olan bu tür
Çanakkale kekiği ismiyle de bilinmektedir.
Kültüre alımında uygun aralık-mesafe, 3050x30 cm belirlenmiştir.
Baharat ve çay olarak kullanılmasının yanı sıra
baş ağrısına, mide ağrılarına ve tümörlere iyi
geldiği bilinmektedir.
3- Naneruhu (Ziziphora tenuior)
Genellikle yarı kurak bölgelerde, 1000-1800 m
rakımlarda yetişen, 5-15 cm boylanan, tek
veya çok dallı, tek yıllık ve kısa dikenli bir
türdür.
Bitkinin
antimikrobiyal,
ekspektoran,
karminatif
ve
afrodiziak
etkileri
bilinmektedir.
5- Dağçayı (Sideritis libanotica subsp.
Linearis)
Ülkemizde Akdenizin dağlık bölgelerinde
yeralan ve 20-75 cm boylanan çalı formunda
bir bitkidir.
Bitkinin antipiretik, antiülser, antioksidatif,
antienflamatuar, antispazmotik, antitüssif
antikatarak, antikonvülzan ve analjezik gibi
özelliklere sahip olduğu bilinmektedir.
6- Yaylaçayı (Dorystoechas hastata)
Bitkinin 40-100 cm boylanmakta ve 650-2000
m rakımlarda, kayalar ve frigana etrafında
yayılış göstermektedir. Çok yıllık, bir tür
olup, Dağçayı ve Adaçayı ile benzer şekilde;
halk ilacı ve bitkisel çay olarak
tüketilmektedir.
Bitki örnekleri, bitkilerin yoğun yayılış
gösterdikleri alanlardan, basit rastgele
örnekleme yöntemine uygun olarak alınmıştır.
Alınan bitki örneklerinin Yaş Ağırlıkları,
hassas
terazi
yardımıyla
arazide
belirlenmiştir. Örnek numarası, bitki tür adı,
toplandığı yer adı, toplanma tarihi ve GPS
yardımıyla belirlenen koordinatlar, bitki
örnekleri etiketlerine kaydedilmiştir. Uygun
koşullarda, ortalama 10 gün süreyle, tam hava
kurusu hale getirilen bitki örnekleri tartılarak
Kuru Ağırlıklar belirlenmiştir.
Araştırmada elde edilen bütün verilerin
değerlendirilmesinde aritmetik ortalama,
standart sapma, varyans gibi basit istatistikler
kullanılmıştır.
SONUÇ VE ÖNERĠLER
Bölgeler itibariyle farklılıklar gösteren
Kuruma Endeksi değerlerinin, bütün Orman
Bölge
Müdürlükleri
için
belirlenmesi
kaçınılmaz bir gerekliliktir.
Antalya
ve
Isparta
Orman
Bölge
Müdürlüklerine yönelik yapılan bu proje
sonucunda elde edilen Kuruma Endeksleri
(Tablo 1); bu bölgelerde gerçekleştirilecek
olan Odun Dışı Orman Ürünlerinin üretim ve
satış işlemlerinde kullanılabilecektir.
Tablo 1. Bitki Kuruma Endeksleri
Türkçe Bitki Adı
Orman Bölge Müdürlüğü
Kuruma Endeksi
Antalya
Isparta
İzmir Kekiği
-
1,93
İstanbul Kekiği
-
2,81
Naneruhu
2,15
2,22
Dağçayı
2,26
-
Yaylaçayı
2,27
-
Ayrıca, envanter çalışmalarıyla ortaya
konulacak olan tahmini yaş servet miktarları
üzerinden, kuruma endeksleri yardımıyla
tahmini
kuru
servet
miktarları
da
belirlenebilecektir.
Yıl: 2011, AraĢtırma Dergisi: No: 45, Antalya.
YazıĢma Adresi: Batı Akdeniz Ormancılık
Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, P.K.: 264
07002 ANTALYA
Proje Lideri: Sadettin GÜLER
Proje Yürütücüleri: Kader Hale GÜLER
Dr. Saime BAŞARAN
Tel : (242) 3450438 Faks: (242) 3450450
E-posta : [email protected]
Web
: http://www.baoram.gov.tr
Download

Mera 2 sütun - Orman Genel Müdürlüğü