TAZE BETONUN ÜRETİMİ VE TAŞINMASI
İstenilen kalitede beton elde edebilmek için, önce beton
karışımında yer alacak malzeme özelliklerinin önceden bilinmesi,
malzemelerin standartlara uygun olmaları ve bu malzemelerin
beton karışımı içerisindeki oranlarının doğru olarak hesaplanmış
olması gerekmektedir.
Ancak beton karışımında kullanılan malzemelerin iyi kalitede
olmaları ve malzeme oranlarının uygun tarzda hesaplanmış olması,
elde edilecek olan sertleşmiş betonun istenilen kalitede olacağını
garanti etmeye yeterli değildir.
Sertleşmiş betonun istenilen
özelliklere sahip olabilmesi için
bir dizi işlemin eksiksiz olarak
yerine getirilmesi gerekmektedir.
Bu işlemler;
Taze beton işlemleri;
 Taze betonun üretimi (karışım malzemelerin ölçümü, beton
harmanının oluşturulması ve karılma işlemi)
 Taze betonun taşınması
 Taze betonun yerine yerleştirilmesi
 Taze betonun sıkıştırılması (konsolidasyon)
 Taze betonun yüzeyinin düzeltilmesi
 Betonun bakımı (kür)
Taze Beton Üretimi;
İstenilen özelliklerde beton üretilmesi için;
a) Standartlara uygun kaliteye sahip
malzemenin önceden depo edilmiş olmalı,
yeterli
miktardaki
b) Beton karışımına girecek malzemelerin hassas olarak ölçülerek
kullanılmalı,
c) Karılma işleminin uygun tarzda ve yeterli süre içerisinde
yapılması gerekmektedir.
Betonu oluşturan malzemelerin depolanması;
Beton üretiminde kullanılacak olan yeterli miktardaki çimento,
agrega, su ve katkı malzemeleri üretime başlamadan önce temin
edilerek depolanmış olmalıdır.
Üretim esnasında çimento ve agrega cinsinin zorunlu olarak
değiştirilmesi sonucunda beton kalitesinde farklılık oluşur.
Çimentoların depolanması; Beton dökümünde torbalanmış çimento
veya dökme çimento kullanılır.
Çimentolar nem almayacak ve özelliklerini değiştirip bozabilecek
maddelerle kirlenmeyecek biçimde uygun yerlerde depolanmalıdır.
Torbalanmış çimentolar kapalı ve kuru ambarlarda depo edilmelidir.
Çimentoların zeminden nem almaları önlenmelidir.
Dökme çimentolar için ideal depolama, hava almayan ve ağzı kapalı olan
silolarda yapılmaktadır.
Katkı maddelerinin depolanması; öğütülmüş doğal puzolan, uçucu kül,
öğütülmüş granüle yüksek fırın cürufu ve silis dumanı gibi ince taneli
mineral katkı maddeleri dökme çimentoların depolandığı silolara
benzer silolarda depolanmalıdır.
Değişik türdeki ve değişik özelliklerdeki mineral katkı maddeleri ayrı
ayrı silolarda depolanmalıdır.
Agregaların depolanması; agregaların tane boyu gruplarına göre
ayrılmış olarak veya en azından ince agrega ve iri agrega olarak ayrı
ayrı depolanmalıdır.
Tanelerin kirlenmemesi için gerekli önlemler alınmalı, agrega
tanelerinin segregasyon (ayrışma) yapmamasına dikkat edilmelidir.
Betonun karılmasında kullanılan mikser tipleri;
Bugünkü beton sektöründe kullanılmakta olan çok sayıda mikser tipi
bulunmaktadır.
Eğilebilen ve döner tekneli mikserler; bu tür mikserler kesik koni
şekilli bir çanak tekneye veya geniş tabanları üst üste gelecek şekilde iki
kesik koniden oluşmuş bir tekneye sahiptir.
Eğilmez ve döner tekneli mikserler; bu tür mikserler silindir şekilli
teknelere sahiptir. Tekne kendi ekseni etrafında dönebilecek fakat
karılma işlemi bittikten sonra malzemelerin dışarı çıkartılabilmesi için
eğilemez tarzda monte edilmiştir.
Tava tipi (pan tipi) mikserler; bu tür mikserler yüksekliği
çapına göre fazla olmayan silindir şekilli teknelere sahiptir.
Tekneye dikey olarak yerleştirilmiş ve içerisinde üzerinde
bıçakları veya paletleri olan ekseni etrafında dönebilen şaft
veya şaftlar bulunmaktadır.
Çift tekneli mikserler; genellikle yol betonlarının üretilmesinde
kullanılan bu tür mikserlerde uzun bir tekne vardır ve bu tekne
bir diyaframla ayrılarak yanyana iki göz haline getirilmiştir.
Sürekli mikserler; bu tür mikserlerin tekneleri yatay eksenle 15-25
derece eğim yapacak şekilde sabit olarak yerleştirilmişlerdir.
Malzemelerin Miksere Yerleştirilmesinde Takip Edilecek
Sıra ve Yöntem;
 Mikser teknesine önce karma suyunun %10’u konulur.
 Sonra agregaların %10’u mikser teknesine yerleştirilir. Sonra
çimentonun tümü yerleştirilir. Sonrasında agregaların geri kalan
tümü tekne içerisine yerleştirilir.
 Agregaların yerleştirilmesini takiben suyun geri kalan bölümü
teknenin içerisine konulur.
 Şayet beton karışımının içerisinde ince taneli mineral katkılar
yer alacak ise bu tür katkılar çimento ile birlikte konulmalıdır.
 Kimyasal katkı maddeleri genellikle karma suyu ile birlikte
kullanılmaktadır.
 Ayrı ayrı iki tip kimyasal katkı kullanıldığı takdirde önce bir tip
katkı maddesi suyun bir bölümü içerisine karıştırılır sonra diğer
tip katkı maddesi suyun geri kalanı ile karıştırılır.
Betonun mikserde karılma süresi;
Betonun karılma süresi bütün malzemelerin mikser teknesi
içerisine yerleştirilmesinden sonra karılma işleminin başlatıldığı
andan, karılma işleminin sona erdiği ana kadar geçen süre olarak
tanımlanmaktadır.
Betonun karılması için gereken süre mikser kapasitesi ve yüklenen
malzemelerin miktarı ile yakından ilgilidir.
Literatürde 3/4m3 beton için 1 dakika, ve bu miktarı aşan her
1/4m3 beton üretimi için ek olarak 1/4 dakika sürenin yeterli
olabileceği belirtilmektedir.
Üniforma bir beton karışımı elde edebilmek için mikser teknesi en
az 30-40 devir yapması gerekmektedir.
Beton standartlarında bu işlem mikser teknesinin 70-100 devir
yapması yeterlidir.
Toplam devir sayısının 300’ü geçmemesi gerektiği bilinmelidir.
Karılma işleminin çok kısa veya çok uzun olmasının beton
üzerine etkisi;
Karılma işleminin yeterince yapılmaması; beton dayanımı
hedeflenene dayanımdan daha düşük olmaktadır. Yetersiz karılma
sonucu elde edilen beton harmanı kendi içerisinde üniform özellik
göstermemektedir.
Karılma işleminin uzun süreli olması; malzemelerin alt-üst
edilerek sağa-sola çarpmaları nedeniyle bir nevi öğütme işlemi
etkisi yaratmaktadır.
elde edilecek beton kıvamı hedeflenen kıvamdan daha düşük olur.
Uzun süreli karılma işlemi betonun sıcaklığında bir miktar artışa
neden olmaktadır. Bu da beton kıvamını etkilemektedir. Dolayısıyla
su ihtiyacı artacaktır.
Hava sürüklenmiş beton üretiminde, taze beton içerisinde
sürüklenmiş olan hava miktarında azalma olmaktadır.
Taze Betonun Taşınması İşlemi;
Taze
betonun
yapıdaki
yerine
taşınırken
homojenliğini
kaybetmemelidir. Sahip olduğu özellikler sıcak, soğuk ve nem gibi
hava etkenlerinden olumsuz olarak etkilenmemelidir. Taşıma işlemi;
 Mikserli kamyonlar (transmikserler)
 Beton karıştırma düzenine sahip olmayan kamyonlar veya
vagonlar
 Oluklar ve kanallar
 El arabaları ve motorlu arabalar
 Pompalar
 Şerit sistemli taşıyıcılar (band konveyörler)
 Kovalar
Beton Döküm İşlemi;
1. Beton, toprak zemin üstüne yerleştirilecekse toprak sıkıştırılmalıdır.
2. Betonun içindeki suyu emmemesi için toprak, 15cm derinliğe kadar çamur
oluşmadan iyice nemlendirilir.
3. Betonun şerbetinin dışarı kaçmaması için geçirimsiz kalıp kullanılır.
4. Betonun temas edeceği kalıp yüzeyleri, beton dökümünden önce temizlenir. Su
emebilen kısımları nemlendirilir veya yağlanır.
5. Kalıplarda, hazır veya şantiyede hazırlanan paspayları kullanılır.
6. Temel yüzeyinde, kalıp ve demirler üzerinde buz veya kar temizlenir.
7. Beton daima kalıpların ortasına düşey olarak dökülür.
8. Betonu serbest olarak 1,5 m'den fazla yüksekten düşürmemek, 3 m'den fazla
yaymamak gerekir.
9. Kolon ve perdede cep koyulmamışsa bunların içine konulacak pompa
hortumunun çapına uygun plastik boru vasıtası ile beton dökülür.
10. Ortalama 50 cm tabaka kalınlıklarının da ve 50 cm aralıkla demirleri
sarsmadan yüzey parlaklığı görünceye, hava kabarcığı kayboluncaya kadar,
beton vibratörle sıkıştırılır. Önceki taze beton tabakasına 15 cm. daldırılır.
11. Geniş yüzeylerde mastarlamadan sonra ahşap mala perdahı için yüzey
parlaklığının kaybolması beklenir. Yüzey çatlaklarını önlemek için gerekirse
ikinci kez mala perdahı yapılır.
12. Beton en az bir hafta süre ile bahçe sular gibi değil, sürekli ıslak kalacak
şekilde sulanır.
Betonun Yerleştirilmesi;
Beton Yerleştirilmeden Önce Yapılacaklar
 Betonun nasıl yerleştirileceği önceden tespit edilmelidir.
(mikser-pompa-kova-vinç gibi)
 Kalıplar sağlam, temiz ve yağlanmış olmalıdır.
 Yer betonu dökülecekse zemin döküme uygun hale
getirilmelidir. 15 cm derinliğe kadar zemin nemlendirilmelidir.
Beton Yerleştirilmesi Sırasında Yapılacaklar
 Beton kalıba yüksekten dökülmemelidir.
 Beton yatay tabakalar halinde dökülmelidir.
 Kolon ve perde gibi yatay elemanlar üç defa da doldurulmalıdır.
 Beton yerleşeceği yere yakın bir bölgeye dökülmelidir.
 Betonu sıkıştırmak için vibratör kullanılmalıdır.
Taze Betonun Sıkıştırılması;
Beton yerine yerleştirildikten hemen sonra ,bünyesinde yer alan
hapsolmuş havanın mümkün olabildiği kadar dışarıya çıkartılması
gerekmektedir. Taze betonun içerindeki hapsolmuş havanın
dışarıya çıkartılması işlemine "betonun sıkıştırılması "
denilmektedir.
Betona uygulanacak sıkıştırma yönteminin belirlenmesinde, taze
betonun sahip olduğu işlenebilme, kalıp şekilleri ve boyutları,
beton içerisinde yer alacak donatının sıklığı ve miktarı gibi bazı
faktörler dikkate alınmalıdır.
Hazır beton sektöründe kalıba yerleştirilen taze betonun
içerisindeki havadan kurtulmak ve betonu daha az boşluklu bir
beton durumuna getirebilmek amacıyla, betona uygulanan
vibrasyon işlemi, vibratör denilen titreşimli mekanik aletlerle
yapılır.
Vibrasyonun Önemi;
Vibrasyon: Betonu titreterek ve sallayarak beton içerisindeki
havayı dışarıya çıkarmaya yarar.
Titreme, agregalar arasındaki sürtünmeyi geçici olarak bozarak
betonun daha akışkan olmasını sağlar.
Daha sıvı bir hal alan beton daha kolay sıkışıp yerleşir. Sonuçta,
daha yoğun, daha güçlü ve daha dayanıklı bir beton oluşur.
Vibrasyonda dikkat edilmesi gereken hususlar:
 Demir ucu beton içerisine hızlıca daldırmak gerekir.
 Demir ucu beton dışarısına yavaşça çıkarmak gerekir.
 Kalıplara kesinlikle demir uç temas etmemelidir.
 Vibratör betona düşey olarak daldırılmalı ve daldırma aralığı
vibratörlerin etki aralığına bağlı olarak 45–50cm’yi geçmemeli.
 Vibrasyon esnasından vibratörün her defasında bir önceki
tabakaya 10 cm kadar girmesi tabakaların kaynaşmasını sağlar.
Download

10 taze beton üretimi ve taşınması