Yaratıcı ve Görsel Egzersizlerle
Dikkat
Geliştirme
Okul Öncesi ve
ilkokul öğrencileri için
Yaratıcı ve Görsel Egzersizlerle
Dikkat
Geliştirme
HAZIRLAYANLAR
ALEV DOĞAN AKINCI
BAYRAM ÖZÇELİK
DERYA APBAK
DİCLE DOĞAN
GALİP AKSOY
LEVENT OKAN
MERVE ÇIĞ
OLCAY TEZCAN SAVSİN
YILDIZ AY YILMAZ
İÇİNDEKİLER
İÇİNDEKİLER……………………………………………………………..........i
ÖNSÖZ…………………………………………………………………………iii
1.BÖLÜM
DİKKAT EKSİKLİĞİ,HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU(DEHB)….........................1
Tanım………………………………………………………………………………..2
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Konusunda Doğrular ve Yanlışlar………………2
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivitenin Nedenleri…………………………………….4
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivitenin Belirtileri…………………………………….4
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivitenin Sınıflandırılması…………………………….6
Görülme Yaşı Cinsler Arası Fark ve Görülme Sıklığı……………………………7
Dehb’na Eşlik Eden Diğer Psikiyatrik Sorunlar……………………………………7
Öneriler……………………………………………………………………………..8
2.BÖLÜM
DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNDA OYUN VE
AKTİVİTELER(DEHB)…………………………………………………………………16
Zihinsel Dikkat ve Psikomotor Becerileri Geliştirici Oyunlar……………………17
Görsel Dikkatle İlgili Oyunlar……………………………………………………….18
İşitsel Dikkat ve Hafıza Oyunları……………………………………………………19
3.BÖLÜM
DİKKAT EGZERSİZLERİ……………………………………………………………..21
Kitap Uygulama Talimatları………………………………………………………22
3 Yaş Dikkat Egzersizleri…………………………………………………………23
4 Yaş Dikkat Egzersizleri…………………………………………………………33
5 Yaş Dikkat Egzersizleri
………………………………………………………43
i
1.Sınıf Dikkat Egzersizleri……………………………………………………….54
2.Sınıf Dikkat Egzersizleri……………………………………………………….75
3.Sınıf Dikkat Egzersizleri………………………………………………………105
4.Sınıf Dikkat Egzersizleri………………………………………………………129
3. ve 4. Sınıf Cevap Anahtarları………………………………………………...157
Kaynakça…………………………………………………………………………158
ii
ÖNSÖZ
Dikkat, ilginin belirli bir uyarana, konuya odaklanılmasıdır. Dikkatini odaklayamayan,
dikkatini devam ettirmekte zorlanan kişiler yaşamlarının her aşamasında zorluk
yaşamaktadırlar.
Dikkat problemi yaşayan çocuk ve ergen, hem ders ve akademik konularda hem de
duygusal ve davranışsal açıdan sorunlarla karşılaşmaktadırlar.
Dikkat eksikliği yaşayan bireylerde tedavinin yanı sıra dikkati artıran egzersizlerle de
destek olunabilir.
Bu kitaptaki egzersizler çocukların yaşlarına uygun olarak; görsel hafızayı, sözel
becerileri, dikkati sürdürebilme ve geliştirebilme, yargılama ve problem çözme becerilerini
geliştirmeye katkı sağlayacağı amaçlanarak hazırlanmıştır.
iii
1.BÖLÜM
DİKKAT EKSİKLİĞİ,
HİPERAKTİVİTE
BOZUKLUĞU(DEHB)
1
DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU
TANIM:
Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu bireyin yaş ve gelişim düzeyine uygun olmayan
aşırı hareketlilik, istekleri erteleyememe (impulsivite) ve dikkat sorunlarıyla kendini gösteren
bir psikiyatrik bozukluktur.
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Konusunda Doğrular ve Yanlışlar:
o
o
o
o
o
DEHB’ nin, (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) nörobiyolojik
bir temeli vardır ve bu yüzden DEHB’ li çocuklar yalnızca tıbbi tedavi
görmelidir. İlaçla tedavi gören DEHB’li çocukların %70-80’ninde belirtilerde
azalma görülmektedir. Ancak belirtilerde azalma olması bozukluğun ortadan
kalkması ile eş anlamlı değildir. İlaçla tedavi çocuk psikiyatristi gerek
görüyorsa sözkonusu olmalıdır. Bunun yanı sıra davranışsal ve akademik
gelişme sağlanması için psiko-eğitimsel yardımlara gereksinimi vardır. Aksi
takdirde ilaçla tedavi amacına ulaşmamaktadır.
DEHB gerçekte mevcut değildir, bu durum çocuklarını disipline
edemeyen anne babaların hatasıdır. Bilimsel araştırmalar DEHB’in
biyolojik temelli bir bozukluk olduğunu ortaya koymaktadır, ancak nedenleri
tam olarak anlaşılamamıştır. Davranış denetlemek için beyin tarafından
kullanılan nörotransmitterlerin dengesizliği ve merkezi sinir sistemindeki
anormal glikoz metabolizmasından kaynaklandığı ileri sürülmektedir.
DEHB temel olarak kötü ana babalıktan ve disiplin eksikliğinden
kaynaklanmaktadır ve bütün DEHB’ li çocukların gerçekte ihtiyaç
duydukları şey böyle yapmacık tedaviler değil eski tarz bir disiplindir.
Bazı anne babalar çocuğun yanlış davranışının onun ahlaki bir sorunu
olduğunu düşünürler zaman zamanda kendilerinde kabahat bulurlar. Tıbbi bir
müdahale uygulamadan sadece disiplin yöntemleri uygulamanın DEHB’li
çocuğun davranışını iyileştirmekten ziyade iyice kötüleştirdiğini gösteren aile
etkileşim araştırmaları vardır.
DEHB yanlış tutumlar sonucu oluşur. Zayıf beslenme, şeker, katkı
maddeleri, olağan ölçülerde kurşun, olumsuz ana baba tutumu DEHB’ e yol
açmaz. DEHB genetik ve biyolojik temellidir. Bununla birlikte anne babaların
davranışları çocuğun DEHB davranışlarını denetleme becerilerini etkileyebilir.
Ayrıca bazı araştırmalar hamileyken alkol ve uyuşturucu almanın DEHB’ e yol
açabileceği konusunda örnekler sunmuştur.
DEHB’ li çocukların akranlarından farkı yoktur. Her çocuk dikkatini
sürdürmede ve yerinde oturmada güçlük çeker. DEHB özellikleri 3-7 yaş
arasında başlamışsa akranlarına göre belirtileri çok fazla ve şiddetli yaşıyorsa,
birçok ortamda aynı belirtiler varsa, davranışlar çocuğun akademik ve sosyal
hayatında önemli bozulmalara yol açıyorsa tüm çocuklarda olduğu
söylenemez.
2
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
Çocuklar büyüdüklerinde DEHB kaybolur. DEHB sadece çocuklarda
bulunmaz, bazı araştırmalar DEHB’in yaşam boyu sürebileceğini
göstermektedir. DEHB tanısı konulan çocukların %70-80’ i gençlik
dönemlerinde bu belirtileri sürdürmektedir. %30-65’ lik kısmının ise
yetişkinlikte tüm klinik belirtileri sürdürmeye devam ettiği görülmektedir. Eğer
tedavi edilmezlerse DEHB’li bireyler madde bağımlılığı, depresyon, akademik
başarısızlık, mesleki sorunlar ve evlilik sorunları yaşayabilirler. Uygun olarak
tedavi edildiklerinde DEHB’li pek çok birey üretken bir yaşam sürebilir.
DEHB’ li çocuklar sürekli pekiştirilmeyi isterler. Hatta diğer
öğrencilerden daha çok olumlu pekiştirmeye ihtiyaç duyarlar. Tek başına
olumlu pekiştirme davranışı kazanma ve sürdürmede yeterli değildir, üstelik
sürekli pekiştirme gerçek hayat ortamlarında uygulanabilir değildir.
DEHB’ li bütün öğrenciler özel eğitim hizmeti almalıdır. Çocuğun
eğitimiyle ilgili önemli aksaklıklar ve bu konuda istek varsa özel eğitim
gerekebilir.
DEHB’ li çocuklar davranışlarından dolayı sorumluluk almak yerine
sadece özür dileyip bahane bulmayı öğreniyorlar. Tedavinin psiko-sosyal
yönü bu tür sorunların önüne geçmek içindir. Psikolojik danışmanlar
öğretmenler ve hekimler, çocuklara DEHB’in üzerinde çaba harcanması
gereken zor bir durum olduğunu bir özür yada kabahat olmadığını öğretirler.
DEHB hayali bir rahatsızlıktır, aslında böyle bir hastalık yoktur. Yüzyılın
başından beri yapılan araştırmalar, dürtü kontrolünde zorluk ve hiperaktivite
gösteren bireylerin varlığını nesnel olarak göstermiştir.
DEHB’ li çocukları tümü öğrenme güçlüğüne sahiptir. DEHB’ li çocukların
%10-33 ‘ü aynı zamanda öğrenme güçlüğüne sahiptir.
DEHB’ li öğrenciler normal sınıflarda öğrenim göremezler. Öğretmen
uygun düzenlemeleri yapar ve sınıf süreçlerini yapılandırırsa, bu çocukların
yarıdan fazlası normal sınıflarda öğrenim görebilir.
DEHB’ i olan çocuğun her istediği yapılmalıdır. Bu tür bir yaklaşım bu
çocukların dürtüsel davranışlarını pekiştirmekten başka bir işe yaramaz.
DEHB tedavisinde kullanılan ilaçlar bağımlılığa yol açar. Bu ilaçların
uygun kullanımı alışkanlığa yada bağımlılığa yol açmaz.
DEHB’in tedavisi için kullanılan ilaçlar zeka geriliği ve kısırlık yapar. Bu
tür düşünceler bilimsel desteği olmayan görüşlerdir. Bu ilaçların çocukları
genel olarak yavaşlattığına ilişkin araştırma bulguları olmakla birlikte zeka
geriliği ya da kısırlık olması mümkün değildir.
Uyarıcı ilaçlar almanın DEHB’li çocuklarda kalıcı herhangi bir
davranışsal ya da eğitimsel yarar sağladığını hiç bir araştırma
göstermemiştir. Araştırmalar uyarıcı ilaçlarla yapılan tedaviden DEHB’li
çocukların, gençlerin ve yetişkinlerin fayda sağladığını göstermiştir.
Öğretmenler yeterince çaba gösterirlerse uyarıcı ilaçlardan daha etkili
sonuçlar alınabilir. Çok modelli araştırmalar bu düşüncenin yanlış olduğunu
göstermektedir.
Çocuklarda ya da yetişkinlerde DEHB’i teşhis etmek mümkün değildir.
Bilim adamları henüz DEHB’in teşhisine yönelik tek bir test geliştirememiş
olmasına rağmen, açık seçik tanılayıcı kriterler geliştirilmiştir.
3
DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTENİN NEDENLERİ:
o
o
o
Kalıtım: Kalıtımsal olarak yatkınlık gözlenmiştir. Aile çalışmalarından elde
edilen bilgiler DEHB olan çocukların anne babalarında benzer belirtiler olma
oranının 2-8 kat fazla, kardeşlerinde ise diğer çocuklara oranla 2-3 kat fazla
olduğunu göstermiştir. Ayrıca ikiz çalışmalarından elde edilen bilgilere göre
tek yumurta ikizlerinde eş hastalanım oranı % 80-90, çift yumurta ikizlerinde
eş hastalanım oranı % 30’dur.Genetik çalışmalara göre sorumlu olduğu
düşünülen bazı genler vardır.
Beyindeki yapısal işlev farklılıkları: Dikkatin yoğunlaştırılması,
sürdürülmesi, davranışların kontrol edilmesi, planlama yapılmasından sorumlu
olan alanlarda -önbölge (Prefrontal lob), bazal ganlionlar, serebellum- normal
bireylerdekine oranla daha küçük yada farklı bir simetride olma sözkonusudur.
Saptanılan bu farklılıkların hastalığa neden olduğu düşünülmekte, ancak bu
incelemeler bir tanı aracı olarak kullanılmamaktadır.
Çevresel nedenler: Direk olarak DEHB’e neden olmaz ancak genetik olarak
yatkınlığı olan bireylerde riski artırır:
Doğum öncesi: Gebelikte hastalanma, alkol, sigara ve ilaç kullanımı.
Doğum sırasında: Erken doğum, doğum komplikasyonları.
Doğum sonrası: Küçük yaşta geçirilen ameliyat, kaza veya hastalıklar,
hastalık tedavisinde etkili olan fakat yan etkisi olan ilaçlar alınması.
BELİRTİLER:
o
o
Birçok ana baba bu listeyi okuyunca çocuklarında dikkat eksikliği ve
hiperaktivite olduğuna inanabilir, çünkü çoğu çocuk zaman zaman bu tip
davranışlarda bulunur. Fakat DEHB’li çocuklar çevreye verdikleri tepkiler
açısından diğer çocuklardan ayrılır. Başka bir deyişle çoğu çocuk kendilerine
bir şeyi yapmamaları söylendiğinde ve davranışın olumsuz sonuçları
açıklandığında en azından bir süre o davranışı bırakır. Dikkat eksikliği ve
hiperaktiviteye sahip çocuklar ise uygun yaklaşımlarla birisi kendilerine
yardım etmediği sürece o davranışı bırakmayacaktır.
Bir çocukta, gençte veya erişkinde dikkat eksikliği veya hiperarkitive
bozukluğunun var olduğundan söz edebilmek için, bu belirtilerin yedi yaşından
önce ortaya çıkması, davranışların çoğunu en az 6 ay süreyle göstermiş olması
ve bu belirtilerin günlük yaşamı etkileyecek boyutta olması gerekmektedir.
Davranışsal

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocukların daha doğmadan
önce anne rahminde alışılmadık şekilde hareketli olduklarını gösteren raporlar
vardır. Bunlar bazen çok fazla ağlayan ve uyku düzeni bozuk olan güç
bebeklerdir.
4











Aşırı hareketlidirler. Sınıfta yada oturması beklenen durumlarda oturmaz ve
yerinden kalkar el ve ayaklarını sürekli oynatırlar. (Ergen yaştakiler sıkıntı
veren duygulardan bahsederler).
Kendi başlarına karar vermekte güçlük çekerler.
Sürekli konuşur, bağırır, başkalarını yaptığı işten alıkoyarlar.
Düzensiz oldukları için eşyalarını, kitaplarını, kalemlerini ve oyuncaklarını sık
sık kaybederler.
Ödevlerin ve etkinliklerin düzenlenmesinde sıklıkla zorluk çekerler,
defterlerinin başı sonu belli değildir, çantalarını düzenli bir şekilde
hazırlamazlar. Okula götürülmesi gereken eşyaların çoğu çantasında yoktur ya
da gereksiz olanlar vardır.
Çoğu kez olası sonuçları düşünmeden kendini fiziksel olarak tehlikeye
atabilirler (sağına soluna bakmadan caddeye fırlamak gibi),
İsteklerini erteleyemezler, içtepisel davranışlarını(dürtülerini) engelleyemezler.
Sorulan sorulara, tamamlanmadan önce cevap verme eğilimleri vardır.
Karşısındakini dinlememe, sık sık konuyu değiştirme görülür.
Teneffüslerde veya evdeki boş zamanlarında oyun vb etkinliklere katılmakta
güçlük çektikleri için birçok becerileri gelişmeyebilir.
Her şeye karışma, mobilyaların üzerinde gezme, ev içinde koşuşturma görülür.
Yalan söyleme, hırsızlık görülebilir.
Sosyal




Dikkat sürelerinin kısa ve atak olmaları çocukların sosyal kuralları
öğrenmelerini güçleştirmektedir. Bu nedenle arkadaş bulmakta ve kurallarına
göre oyun oynamakta güçlük çekerler. Arkadaş ilişkileri zayıftır.
Grup içinde oynarken ya da çalışırken sırasını beklemekte zorlanırlar.
Yönergelere ve kurallara uymada zorluk yaşadıkları için sosyal olarak
uyumsuzdurlar.
Akılları başka bir yerdedir, dinlerken karşılarındakinin gözlerine bakarlar ama
dinlememiş yada duymamış görüntüsü verirler. Bu yüzden tekrar tekrar aynı
şeylerin kendilerine söylenmesine yol açarlar.
Başkalarına karşı itme, çekiştirme, vurma gibi davranışları sık gösterirler.
Saygısız ve küfürlü konuşurlar.
Bilişsel





Zekâları normal ya da normalin üstünde olmasına rağmen genellikle okul
başarıları düşüktür. Çünkü dikkat dağınıklılığı ve aşırı hareketliliği çocukta
öğrenme güçlüğü ortaya çıkarır.
Dikkatleri çok kısa sürelidir ve çabuk dağılır. Genellikle başladıkları işi
sonlandırmada güçlük çekerler. Devamlı dikkat ve emek isteyen işlerde
çalışmak istemezler.
Kendilerine verilen bir görev üzerinde istedikleri gibi çalışamaz ve
bitiremezler. İşlerin bitmesindeki bu aksaklık başka nedenlere değil sadece
dikkatsizliğe bağlıdır.
Dikkatlerini uygun olarak ortama yönlendiremezler.
Zihinsel çaba gerektiren iş ve görevlerden kaçınırlar. Israr olursa eğer daha
büyük sorunlar çıkarabilirler.
5



Günlük işlerinde genellikle unutkandırlar. Randevularını, beslenme saatini,
eşyalarını, öğretmenin aileye gönderdiği mesajları sıklıkla unuturlar.
Çalışmalarını plansız, düzensiz ve karmakarışık bir biçimde sürdürürler.
İçselliği gelişmemiştir. Davranışlarının sonuçlarını değerlendiremezler.
Duygusal
o
o
o
Ruh halleri değişkendir, depresyon görülebilir,
Kendine güvenleri azdır,
Çabuk heyecanlanırlar ve sinirlenirler.
Fiziksel
o
o
o
o
o
o
o
Kemik gelişimi geri olabilir,
Orta kulak iltihabı, üst solunum yolu enfeksiyonu görülebilir,
İdrar kaçırma olabilir,
Alerjiler sık görülür,
Motor koordinasyonu zayıf olabilir,
Uyku süreleri kısadır,
Santral sinir sistemleri normale göre daha az çalışır.
DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞUNUN SINIFLANDIRILMASI
Aşırı hareketlilik,
Dikkat eksikliği ve
İmpulsivite olarak sınıflandırılabilen üç temel belirti kümesinden oluşur.
Aşağıdakilerden (1) ya da (2) vardır:
(1) Aşağıdaki dikkatsizlik semptomlarından altısı (ya da daha fazlası) en az 6 ay süreyle,
uyumsuzluk doğurucu ve gelişim düzeyine göre aykırı bir derecede sürmüştür:
DİKKATSİZLİK
(a) Çoğu zaman dikkatini ayrıntılara veremez ya da okul ödevlerinde, işlerinde ya da
diğer etkinliklerinde dikkatsizce hatalar yapar.
(b) Çoğu zaman üzerine aldığı görevlerde ya da oynadığı etkinliklerde dikkati dağılır.
(c) Doğrudan kendisine konuşulduğunda çoğu zaman dinlemiyormuş gibi görünür.
(d) Çoğu zaman yönergeleri izlemez ve okul ödevlerini, ufak tefek işleri ya da işyerindeki
görevlerini tamamlayamaz (karşıt olma bozukluğuna ya da yönergeleri anlayamamaya
bağlı değildir).
(e) Çoğu zaman üzerine aldığı görevleri ve etkinlikleri düzenlemekte zorluk çeker.
(f) Çoğu zaman sürekli mental çabayı gerektiren görevlerden kaçınır, bunları sevmez ya
da bunlarda yer almaya karşı isteksizdir.
(g) Çoğu zaman üzerine aldığı görevler ya da etkinlikler için gerekli olan şeyleri
kaybeder(örn. oyuncaklar, okul ödevler, kalemler, kitaplar ya da araç gereçler).
(h) Çoğu zaman dikkati dış uyaranlarla kolaylıkla dağılır.
6
(i) Günlük etkinliklerinde çoğu zaman unutkandır.
(2) Aşağıdaki hiperaktivite-impulsivite semptomlarından altısı (ya da daha fazlası) en az
6 ay süreyle uyumsuzluk doğurucu ve gelişim düzeyine göre aykırı bir derecede
sürmüştür.
HİPERAKTİVİTE
(a) Çoğu zaman elleri, ayakları kıpır kıpırdır ya da oturduğu yerde kıpırdanıp durur.
(b) Çoğu zaman sınıfta ya da oturması beklenen diğer durumlarda oturduğu yerden kalkar.
(c) Çoğu zaman uygunsuz olan durumlarda koşuşturup durur ya da tırmanır(ergenlerde ya
da erişkinlerde öznel huzursuzluk duyguları ile sınırlı olabilir).
(d) Çoğu zaman, sakin bir biçimde, boş zamanları geçirme etkinliklerine katılma ya da
oyun oynama zorluğu vardır.
(e) Çoğu zaman hareket halindedir ya da bir motor tarafından sürülüyormuş gibi davranır.
(f) Çoğu zaman ok konuşur.
İMPULSİTİVE(DÜRTÜSELLİK)
(g) Çoğu zaman sorulan soru tamamlanmadan önce cevabını yapıştırır.
(h) Çoğu zaman sırasını bekleme güçlüğü vardır.
(i) Çoğu zaman başkalarının sözünü keser ya da yaptıklarının arasına girer (örn.
Başkalarının konuşmalarına ya da oyunlarına burnunu sokar)(Köroğlu,2001;s.55-57).
GÖRÜLME YAŞI, CİNSLER ARASI FARK VE GÖRÜLME SIKLIĞI
Belirtilerin 7 yaşından önce başlaması gerekir. Genellikle 4-5 yaşlarında belirtiler
belirgin hale gelir. Ancak bir kısmı bebekliklerinden itibaren huysuzlukları az uyumaları ve az
yemeleri ile dikkat çekerler. Okul döneminin başlamasıyla dikkat eksikliğine bağlı öğrenme
sorunlarının gündeme gelmesi ve arkadaşlarla olan sorunları aileyi tedirgin etmeye başlar.
Ergenlik döneminde ise okul başarısızlığı yanında davranış sorunları ve aileye karşı gelişen
tutumlar gözlenir. Ergenlikte aşırı hareketlilik azalır ve yerine çabuk sıkılma ve dikkat kusuru
belirgin olur.
Erkek çocuklarda kızlara oranla daha sık rastlanır. Erkek çocuklarda genellikle
hiperaktivite ve impulsivite belirtileri ön planda iken, kız çocuklarında daha çok dikkat
eksikliği belirgindir. DEHB her kültür ve toplumda görülen bir bozukluktur. Toplumda
görülme sıklığı farklı araştırmalarda farklı sonuçlar elde edilmesine karşın yaklaşık %5-6
gibidir.
DEHB’NA EŞLİK EDEN DİĞER PSİKİYATRİK SORUNLAR
DEHB çocuklarda karşı gelme bozukluğu ve davranım bozukluğu ile birlikte görülebilir.
Ayrıca, özel öğrenme güçlüğü sıklığı bu çocuklarda daha fazladır. Özel öğrenme güçlüğü ile
birlikte görüldüğünde ders başarısızlığı çok daha belirgin hale gelir.
7
ÖNERİLER:
DEHB’li çocuklar genellikle okula başlayana kadar belirtileri göstermeye başlarlar. Bazı aşırı
dürtüsel çocuklar, iki veya üç yaş gibi erken bir yaşta teşhis edilebilir. Diğer yandan 13-19
yaşlarına gelene kadar bazı çocuklara tanı konulamayabilir. Son yıllarda DEHB’ li
yetişkinlerin sayısında da bir artış görülmektedir. Bu bireyler çocukluklarında tanı ve tedavi
sürecinden yoksun kaldıkları için yetişkinlik dönemine kadar bu sorunu taşıdıkları
düşünülebilir. Tanı koyarken öğretmen görüşü, psikolojik danışmanın gözlemleri, öğrenci
dosyası gibi kaynaklara başvurulmaması yanlış sonuçlara yol açabilir. Sadece velinin verdiği
bilgiler yeterli değildir.
Hiperaktiviteyi değerlendiren uzman kişinin, belirtilerin ortaya çıktığı bağlamın, ailenin
öyküsünü ve hiperaktivitenin o bireyin gelişimi üzerindeki olumsuz ve yıkıcı etkilerini her
türlü bilgi kaynağından yararlanarak değerlendirmesi gerekir.
Tanıyı yapanlar ve tedaviyi okulda uygulayıp denetleyenler arasındaki iletişim zayıf olabilir
ve izleme çalışmaları uygun bir biçimde yapılamayabilir. Ancak bir takım yaklaşımı olursa
DEHB ile ilgili sorunlar çözüme kavuşabilir. Bu takımda yer alması gerekenler şunlardır:
Anne baba: Ortaya çıkan davranış bozukluklarının hızlı bir şekilde uzmana iletilmesi,
öğretmen ve danışmanla paylaşılması, uzmanların önerileri doğrultusunda gerekenlerin
yapılması anne babalardan beklenen görevlerdir.
Öğretmenler: Çocukla ilgili gözlemlerin ilk elden sağlanması, psikolojik danışmanın
haberdar edilmesi, nasıl bir yaklaşım gösterileceği, konusunda danışmanla ortak çalışılması
başlıca görevidir.
Psikolojik danışman: Çocuğun yeteneklerini, zayıf yönlerini belirleyecek testlerin
uygulanması, öğretmene ve aileye öneriler sunulması, çocuğa bireysel danışma yapılması,
hekime veri sağlanması başlıca görevleridir.
Psikiyatrist: Tıbbi muayenenin yapılması, mevcut verilerin tanı ışığında değerlendirilmesi,
tedavi sürecinde kime ne görevler düştüğünün saptanması, kullanılacak ilacın cinsinin ve
dozunun ayarlanması, medikal takibin yapılması görevleridir.
Anne Babaya Öneriler
o
Hastanelerin Çocuk Ruh Sağlığı kliniklerine başvurularak tanısının konulması
ve uygun tedavi yöntemine başlanması zorunludur.
o
Davranış değiştirme planlarına cevap vermeyen çocuklar için tıbbi yardım ve
ilaç tedavisi ön plandadır.
Uygulanacaksa ilaç tedavisinin ne kadar devam edeceği, hekim tarafından
belirtilerin devam etme süresine göre tespit edilir.
o
8
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
Çocuğun zeka özelliklerini belirlemek hem doğru biçimde yönlendirilmesi,
hem de akademik becerileri kazanabilmesi bakımından çok önemlidir. Bu
konuda Hastanelerin Çocuk Ruh Sağlığı Bölümlerinden ve Rehberlik ve
Araştırma Merkezlerinden yardım alabilirsiniz.
Çocuklar ilgi duydukları konuya yoğunlaşmakta güçlük çekmezler. Nelere ilgi
gösterdiklerini belirleyip, bu konularla akademik konuları birleştirmeye
çalışmak eğitimleri için önemlidir. Bu konuda okul psikolojik danışmanından
bilgi alabilirsiniz.
DEHB’li çocukları suçlayıcı ve otoriter bir tutum içine girmek, çocukların
düzensizliği ve dikkatsizliğini giderek arttırır. “Çok dikkatsizsin”, “Sana kırk
kere söyledim hala dikkat etmiyorsun”, “Önüne bak” gibi cümleler dikkatini
toplamasına yol açmaz aksine çocukta yetersizlik ve beceriksizlik duygusunu
pekiştirir.
İletişim sorunlarının büyük bir kısmı uygun yaklaşımı sergilememekten
kaynaklandığı için etkili iletişim becerileri kullanılmalıdır. Belki de “Kırk kere
söylediğiniz” halde yapılmayan bir şeyi başka türlü söylemeyi denemelisiniz.
Hangi yöntemin sizin ve çocuğunuz için uygun olduğunu araştırarak, deneyip
yanılarak, danışarak bulabilirsiniz.
Çocuğun anne babasının ne tepki vereceğini önceden tahmin edememesi
davranış değişimini engeller. İyi ya da uygun olmayan davranışlara yanıt
verme konusunda tutarlı olmak belki hemen değil, ama bir iki hafta içinde
değişimlerin başlaması ve birkaç hafta içinde sonuçların belli bir bütünlüğe
ulaşmasıyla kendini gösterecektir.
Bu çocuklar herkes tarafından çok eleştirildiği, sürekli olarak nasıl hatalar
yaptığı vurgulandığı için özsaygılarını çabucak kaybederler. Anne baba olarak
çocuğun olumlu yönlerini ön plana çıkarmanız, küçük şeyler de olsa doğru
davranışlarını vurgulayarak cesaretlendirmeniz özsaygılarını gelişimi için çok
önemlidir.
Davranış değiştirmede cezadan çok ödül kullanılmalıdır. Genellikle bu
çocuklar o kadar çok hata yaparlar ki, dikkatiniz sadece bunların üstündeyse
sürekli onları cezalandırmaya başlayabilirsiniz. Cezalar (sevilen bir şeyden
yoksun bırakma, ara verme, küçük bir ödülü iptal etme vb.) son çözüm olarak
kaçınılmaz olabilir, ancak bunların her zaman ödüllerle birlikte kullanılmasına
dikkat edilmelidir.
Bu çocuklar ödüllendirilmeye diğer çocuklardan daha fazla ve daha çabuk
ihtiyaç duyarlar. Verdiğiniz ödül türünden ziyade (övgü, fiziksel yakınlık, özel
bir yiyecek, ekstra ayrıcalık) zamanlama daha önemlidir. DEHB’li çocuklar
sabırsızdır ve bir işi yaptıktan hemen sonra geri bildirim beklerler. Önemli olan
ödülün davranışın peşi sıra gelmesidir. Örneğin çocuğunuz başka şeylerle
ilgilenmeden 15 dakika boyunca ödeviyle ilgilendiyse ödüllendirmek için
akşam yemeğini beklemeyin.
Dikkatleri çok çabuk dağıldığı için ders çalışma ortamını çok iyi
düzenlemelisiniz. Çalışma odası dağınık olmamalı, iyi aydınlatılmalı ve
havalandırılmış olmalıdır.
Çalışma masası sadece çalışma için kullanılmalı, yemek yeme, oyun oynama
gibi etkinliklerde kullanılmamalıdır.
Masa başında geçirdikleri zamanın çok küçük bir bölümünü verimli
kullandıkları için çalışmayla başlamadan önce mutlaka çalışma programı
yapılmalıdır, çalışma süresi ve konular küçük bölümlere ayrılmalıdır.
9
o
o
o
o
o
o
o
o

Kullandıkları araç gereçleri kötü kullandıkları ve sıklıkla kaybettikleri için her
kaybettiklerinde yenisinin alınması pekiştirme rolü oynar ve kaybetme
sıklıkları da gidererek artar. Ayrıca niçin kaybettiklerinin sorulması da bu oranı
arttırabilir. Bu noktada, yeni bir eşyanın alınmasında kendi harçlığından para
biriktirmesi, işini görebilen ama daha ucuz olanının tercih edilmesi, kaybettiği
eşyanın yokluğundan doğacak sıkıntılı duruma bir müddet katlanmasına izin
verilmesi işe yarayabilir.
Çocuğa seçenekler sunmak, şu ya da bu şekilde yapılmasında sakınca olmayan
işlerde çocukların tercihte bulunmaları için fırsatlar oluşturmak içsel
güdülenmeyi arttıracaktır.
Hareket etmesi için fırsatlar oluşturulması, sıkıldığı zamanlarda yapması için
bazı ritmik hareketlerin öğretilmesi ve bunların yapılacağı bir yerin
belirlenmesi enerjisini doğru biçimde aktarabilmesini sağlar.
Bu çocuklara dikkat çekecek yollarla talimat verilmelidir. Eğer çok monoton
bir ses tonuyla talimat veriyorsanız çocuğunuz bunu önemsemeyebilir. Talimat
verirken dikkatini çekmek için göz kontağı kurmak, tane tane sakin ama ciddi
bir şekilde konuşmak işe yarayabilir. Bağırmak çocukta talimatın anlamına
değil, sesin yüksekliğine odaklanmaya yol açar.
Çocuğa iyi bir kahvaltı hazırlanmalı ve doğal yiyecekler yemesine dikkat
edilmelidir. (Bazı araştırmalar, kimyasal katkı, boya, gluten ya da kazein gibi
maddelerin hiperaktif belirtileri artırdığını ileri sürmektedir.)
TV, Bilgisayar ve video oyunları sınırlanmalıdır. İlköğretim çağındaki
çocukların en çok bir buçuk saat TV ve bilgisayar başında vakit geçirmelerine
izin verilmelidir. Aksi takdirde bazı akademik, davranış ve dikkat sorunları
ortaya çıkabilir. Anne babalar çocuğun çok TV izlemesini
engelleyemediklerini belirtiyorlarsa, çocuklarını suçlamadan önce kendi tutum
ve davranışlarını gözden geçirmelidirler.
Çocuğunuz için sıkıntılı olabilecek zamanları tahmin ederek uygun olmayan
davranışı engelleyebilirsiniz. Böylece insanların önünde kendinizi küçük
düşmüş ve kızgın olmaktan korumakla kalmayıp davranış pekiştirme
alışkanlığınızı da geliştirmiş olursunuz. Örneğin, Çocuğunuz okula girdiğinde
koridorda koşup gürültü yapıyorsa binaya girmeden önce durun, çocuktan
“Koridorda koşup bağırmayacağım” demesini isteyin. Kuralları kendisinin
söylemesi önemlidir, böylece kendinin bir parçası haline gelir ve kurala uyması
kolaylaşır.
DEHB’li çocuk çevresindeki yetişkinleri çok yorduğu için zaman zaman ne
yaptığınızın farkında olmayabilirsiniz. Onun iyi olması için öncelikle sizin iyi
olmanız gerekir. Kendinizi korumazsanız daha çok yorulur ve sinirlenirsiniz.
Sonuçta hem siz hem de çocuk zararlı çıkar.
Çocuğunuzla ilgili olumlu bir algı geliştirin. Olumlu düşünmeniz hem sizin hem de
çocuğunuzun pozitif enerjisini arttıracaktır. Başarı üzerinde zekâdan çok duygusal
enerjinin etkili olduğunu akılda tutarak, çocukla ilgili olumlu düşünmek, çocuğun
gelişimini hızlandırma da en önemli noktalardan biridir.
o
o
Her akşam o günkü olayları gözden geçirin ve davranışının istediğiniz biçimde
olmadığı anlar için çocuğunuzu bağışlayın.
Çocuğunuzla uğraşırken yaptığınız hatalarınızdan dolayı kendinizi de
bağışlayın ve her ikinizi de doğru yaptığınız şeyler için kutlamayı unutmayın.
10
o
Ailenin tüm bireylerinin tedaviye katılıp aşırı disiplin ve aşırı hoşgörüden
uzak, çocuğun gereksinimlerine duyarlı ve tutarlı olmaları önemlidir.
Öğretmene Öneriler
o
o
o
o
o
DEHB’li çocuklar genellikle okula başladıktan sonra teşhis edilirler. Bunun
başlıca nedeni anne babaların kendi çocuklarına alışmaları sonucu birçok
davranışın onlara olağan görünmesidir. Çoğunlukla öğretmenler DEHB’li
çocukları fark edip ve tanı sürecini başlattıkları için DEHB konusunda çok
temel bazı bilgilere sahip olmaları gerekir. Öğretmenler tanı sürecinin ilk
halkalarından biridir bunun yanı sıra işlerinin DEHB’li çocuklar hakkında her
şeyi bilmek ve tanı koymak olmadığını akılda tutarak bir uzmandan yardım
istemekten çekinmemelidirler.
DEHB’li çocuklarla başa çıkabilmesi için öğretmenlerin olumlu ve gerçekçi
akademik beklentiye, sıkı bir gözlem ve denetim becerisine, tutarlı, sabırlı ve
esprili bir kişilik yapısına, işbirliğine yatkınlığa (özel eğitim öğretmeni ve
uzmanlarla), sahip olması gerekir.
DEHB’li çocukların %50’si normal sınıflarda eğitilebilir. Geriye kalan %50’si
ise özel eğitim ve ilgili hizmetleri gerektirir. Bu %50’nin yaklaşık %35-40’ ı
da normal sınıflarda bulunabilir ancak ek destek alırlar. Çok ciddi şekilde
etkilenen diğer %10-15’lik kesim için özel sınıflar gereklidir. Öğretmen bu
çocukların ihtiyaçlarını tanıyacak ve bu çocuklara uygun eğitim verecek
şekilde eğitilmemişse kendini yetiştirme fırsatları aramalıdır. Aksi halde sınıfta
bir sinir savaşı yaşanır.
Türk Milli Eğitim sisteminde yer alan müfredat içerikleri dikkat yetenekleri
bakımından çan eğrisinin ortasındaki çocuklara göre düzenlenmiştir.
Ortalamanın biraz üzerindeki ve biraz altındaki çocuklar okulda genel olarak
problem yaşamazlar. Öğretmenlerin ders anlatırken dikkat dağınıklığı
bozukluğu olan çocukların da içinde bulunduğu ortalamanın altındaki
çocukları göz önünde tutmaları çok önemlidir.
Bazen dürtüsel davranışları nedeniyle DEHB’li çocuklar normal çocukların
devam ettiği sınıflarda tutulmak istenmez. Alt özel sınıflara gönderilmeleri için
anne babalara önerilerde bulunulur. Oysa IQ düzeyi normal olduğu halde
dürtüsel ve hiperaktif davranışları nedeniyle bir çocuğun alt özel sınıfa
gönderilmesi son derece sakıncalıdır. Aile ya da öğretmen bunu bir çözümmüş
gibi görebilir ancak normal IQ ‘ya sahip DEHB’li bir çocuk bu tür sınıflarda
zihinsel açıdan kapasitelerinin çok daha altında performans göstermeye başlar.
Okul değiştirme seçeneği de saklı kalmak kaydıyla sınıf ya da öğretmen
değiştirmek o an için daha iyi bir çözüm olabilir. Normal sınıfta kalabilmesi
için neler gerektiği ve sonuçlarının neler olabileceği aile ve çocukla
tartışılmalı, uzman görüşü alınmalıdır.
Eğitim-öğretim ortamı oluşturma
o
DEHB’li çocuklar sürekli oturmak ve dikkatlerini derse odaklandırmakta
yetersizlik yaşarlar ve bu duygudan kaynaklanan yaramazlık davranışları
gösterirler. Sonuçta akranları tarafından dışlanır ve yıkıcı davranışlar
sergilerler. Yıkıcı davranışlar gösterdikleri için iyice dışlanır, kolay incinir ve
11
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
zarar görürler. Çocukluk döneminde tedavi edilmeyen hiperaktivite vakaları,
ilaç bağımlılığı, antisosyal davranışlar gösterme ve başkalarından zarar görme
riskiyle karşı karşıyadır.
Bu çocukların dikkatleri ilgisiz uyaranlarla ve diğer insanların önemsemediği
ses ve olaylarla kolaylıkla dağılabildiği için sınıflarının sessiz ve sade
olmasında yarar vardır. Öğretmenlerin sınıfı güzelleştirmek veya eğitim
amacıyla her yere astıkları materyallerde bu çocukların dikkatini
dağıtabilmektedir.
Bu öğrencilerin düşünce biçimlerinin farklı olduğuna dikkat edilmelidir.
Doğrusal bir düşünceye sahip olmadıkları ve asla olamayacakları için çocukları
bu yönde zorlamak, kaynakları ve zamanı boşa harcamaya yol açar.
DEHB’li çocukların bulunduğu sınıflarda konular dikkatlice yapılandırılmalı,
önemli noktalar açıkça belirlenmelidir.
DEHB’li öğrenciler için her ders planında fiziksel hareketler
planlanmalıdır.(Kalemi açmak için kalkmak, yandaki sınıftan tebeşir almak,
öğretmen masasını düzenlemek, çiçekleri sulamak, müdür yardımcısına not
göndermek gibi).
Okulunda yoğun olarak spora yönelmesi sağlanabilir. Bu konuda beden eğitimi
öğretmeni ile işbirliği yapıp çocuğun yatkın olduğu bir spor alanını belirlenip,
bu sporu yapması için imkân tanıması faydalı olacaktır.
Bu çocukların yerinde duramama özellikleri nedeniyle öğretmenleri tarafından
sıklıkla uyarılmaları istenmeyen bu davranışın pekiştirilmesine yol açar.
Bir öğretmen olarak kendi hızınızı değerlendirerek sınıfta konuları işlerken ne
kadar hızlı ya da yavaş olduğunuza dikkat edin.
Övgüyü ve cesaretlendirmeyi çok seven bu çocuklar, özellikle cesaretlendirme
olmadığı zaman sinirlenirler.
Anlamlı ve eğlenceli buldukları etkinliklere rahat yoğunlaşabildikleri için dersi
eğlenceli hale getirmek önemlidir.
Şakacı, eğlenceli ve sürprizlere açık olarak DEHB’li çocukların ilgisini ve
hevesini arttırabilirsiniz. Hayatlarının büyük bir kısmının planlar, listeler ve
kurallardan oluşması çok sıkılmalarına yol açar. Oysa sürprizleri ve oynamayı
seven bu çocuklar hayat doludurlar.
Çocuğun çalışmaya isteyerek katılması ve çalışmadan hoşlanması önemli
olduğu için, çalışmaların eğlenceli hale getirilmesine dikkat edilmelidir.
Çocuklara bir şey öğretmek için onlarla konuştuğunuzda fiziksel olarak yakın
olmak, uygun olan zamanlarda çocuğa dokunmak etkili olabilir.
Sürekli göz teması kurarak bu çocukları daha kolay denetleyebilirsiniz. Bir göz
atış çocuğu günlük hayallerden sınıf ortamına geri getirebilir.
Talimat verirken aşağıdaki noktalara dikkat edin.
o
o
o
o
o
o
o
Canlı açık bir dil kullanın, kısa konuşun.
Her seferinde bir tek talimat verin.
Konuşurken yüzünüz çocuğa dönük olsun.
Çok duyuya hitap eden talimatlar vermeye çalışın.
Mümkünse yapılmasını istediğiniz davranışı gösterin.
Zaman zaman çocuğun talimatı anlayıp anlamadığını denetleyin
ve gerekiyorsa talimatı tekrarlayın.
Sınıfa soru yöneltirken, önce soruyu sorun sonra çocuğun ismini söyleyin.
Önce çocuğun ismini söylerseniz diğer çocuklar soruyu savuşturduğunu
12
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
düşünüp dinlemeyecektir. Dikkati dağılan çocuğa kolay bir soru sorun,
konuyla ilgili olması şart değildir.
Çocuklardan bir konuda düşünmeleri istendiğinde birkaç saniyede
cevaplayabilecekleri sorular sorulmalıdır. Bir konu üzerinde uzunca bir süre
düşünmesi beklenmemelidir. Aksi takdirde çocuğun canı sıkılır ve dikkati
dağılır.
Acele ve özensiz yaptığı işleri tekrar kontrol etmesi istenmeli, verilen görevler
arasında kısa molalar verilmelidir.
Ne istendiği çok açık bir şekilde öğrenci tarafından anlaşıldığından emin
olununcaya kadar tekrarlanarak iletilmelidir.
Bu çocukların sınıf içi çalışmalarda hoşlandıkları biriyle eşleştirmek verimi
arttıracaktır.
Katılma ve bağlı olma ihtiyacı hisseden bu çocuklar grup içi çalışmalarda yer
aldıkları sürece kendilerini güdülenmiş hissedecekleri için katılımları
sağlanmalıdır.
Sıraları öğretmen masasına yakın olabilir ancak orada amaçlı olarak tecrit
edilmemelidirler. Kendisine örnek olabilecek bir arkadaşıyla oturtulabilir.
Sınıfta DEHB ile ilgili bir hikâye okumak, DEHB’li çocukları deli olarak
gören sınıftaki arkadaşları için yararlı olabilir.
Sık sık gelişmeleri gözlemlenip denetlenmelidir. Sık ve çabuk geri bildirimler,
onları doğru iş üzerinde tutmaya yardımcı olarak, kendilerinden ne
beklenildiğini ve hedeflerini karşılayıp karşılayamadıklarını bilmelerini
sağlayarak ve cesaret vererek gelişimlerine büyük yararlar sağlar.
Kendini gözlemesini öğretin, düşüncelerine nasıl takılıp kaldığının farkına
varmasını sağlayın ve en önemlisi de takılma gerçekleştiğinde tekrar nasıl
odaklanacağını konuşun.
Öğrenmenin duygusal boyutu ihmal edilmemelidir. Duygusal gelişimin sağlıklı
olması, davranışların kalıcı kılınması açısından önemli olduğu için öğrencilerin
katılım, ait olma ve eğlence ihtiyaçlarının öğretimsel etkinlikler esnasında
karşılanması gerekir.
Yaramazlığın dikkat çekme(sıkılma ve sevgi ihtiyacından dolayı), güç
mücadelesi(tehdit edilmiş hissettiğinden dolayı), öç alma(incinme ve
haksızlığa uğradığını hissettiğinden dolayı) ve yetersizlik(güçsüz
hissettiğinden dolayı) olmak üzere dört kaynağı olduğunu akılda tutarak
yaramazlıklarının nedenine uygun olarak müdahale biçimi belirlenmelidir.
Uygun müdahale doğru sonuçlara götürür. Bu konuda bir sınıf yönetimi
kitaplarından yararlanabilirsiniz.
Pek çok DEHB’li çocuk görsel olarak daha iyi öğrendiği için bir şey
söyleneceği zaman göstererek söylemek tercih edilebilir. İstenilen davranış
aynı zamanda yazılırsa daha da somutlaşmış olur.
Herhangi bir olay yada konunun taslağını çıkarma, kitap okurken ve dinlerken
not alma becerisini kazandırılmalıdır. Bu becerileri kazanmak DEHB’li
çocuklara kolay gelmez fakat bir sefer öğrendikleri zaman okumaktan ve ders
dinlemekten daha az sıkılır hale gelirler.
Aşırı yorgunluk stres ve baskı çocukların özdenetimlerini azaltıp uygunsuz
davranışlara neden olabileceği için dinlenme fırsatları sağlanmalıdır. Sessizlik
zamanı ve gevşeme tekniği uygulamaları buna örnek olabilir.
Bu çocuklar gün boyunca çok fazla başarısızlık duyguları yaşarlar. Bunun için
mümkün olduğunca başarılı olduğu durumlar araştırılıp başarılarının altı
çizilmelidir.
13
o
o
o
DEHB’li çocukların özdenetim düzeyi düşük olduğu için özdenetimli olmasına
yardımcı olacak geri bildirimler verilmelidir. Nasıl davranacakları konusunda
genellikle fikirleri olmayan bu çocuklara alternatifler sunulmalıdır.(Bunu farklı
bir biçimde nasıl söyleyebilirdin gibi )
DEHB’in en yıkıcı yönü DEHB’in kendisi değil özsaygıya yönelik ikincil
zararıdır. Bu çocuklar bol bol cesaretlendirilip övülmelidir, ancak överken
dikkatli olup gerçek övgülerle sahtelerini kolayca ayırabilecekleri
unutulmamalıdır.
Çocuğa DEHB’in avantajları olduğu da hatırlatılmalıdır. Çok fazla enerji
verdiği için aşırı hareketlilik acil işlerin yapılmasında etkili olmaktadır. İleride
hareket ya da konuşkanlık gerektiren mesleklerde başarılı olabilecekleri
belirtilmelidir.
Ödev ve Sorumluluklar
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
o
DEHB’li çocuklar dışsal olayları kendi başlarına yapılandıramadıkları için
yönlendirilmeye ve planlamaya ihtiyaç duyarlar. Planlamayı kolaylaştırmak
için etkinlik listelerinin yapılması, yaptıkları işin neresinde kaldıklarını
unuttuklarında hatırlamalarını kolaylaştırır.
Hatırlama bu çocuklar için problem olduğundan dolayı, doğal olarak var
olmayan çağrışımlar oluşturarak kodlamaya yardımcı olan hatırlama stratejileri
ve beceriler öğretilebilir.
Ödevlerini küçük parçalara ayırmak DEHB’li çocuklar için önemlidir. Ağır
ödevler çocuğu ezebilir ve çocukta yetersizlik duygusuna yol açabilir. Bu tür
ödevlerin her bir bölümü yapılabilecek parçalara ayrılarak çocuğun başarısızlık
korkusu azaltılabilir. Aslında bu çocuklar yapabileceklerini düşündüklerinden
daha fazlasını yapabilirler.
Bu çocuklar çok ödevden sıkıldıkları için az ödev verilerek ödevlerinin
niceliğinden ziyade niteliğine dikkat edilmelidir.
Yaptığı çalışmalarda verdiğiniz sürenin yeterli olup olmadığına dikkat edin.
Yetersiz süreden dolayı başarısızlık çocuğun yeteneklerinden şüphe etmesine
yol açar.
DEHB’li çocuklar bir ödevi yaparken kendi hızlarına göre değerlendirilmelidir.
Sınıftaki diğer çocuklara bakarak onun geç ya da erken bitirdiğini söylemek
yanıltıcı olabilir. Çalışma hızı diğer çocuklarla kıyaslanarak belirlenirse DEHB
belirtileri daha da artabilir.
Öğrenmeyi ölçmek için alternatif değerlendirmeler kullanılmalıdır. Geleneksel
standart testlere güvenilmemeli, konular bazen ödev, proje, video kayıt
çalışması vererek yada sözel olarak değerlendirilebilir.
Bu çocukların bütün ödevlerini, sorumluluklarını, sınav günlerini ve
randevularını yazabilecekleri bir ödev defteri kullanmaları sağlanmalıdır. Bu
defter günlük olarak kontrol edilmelidir. İşlerini önem derecesine göre sıraya
koyması gerektiği paylaşılarak yapılacaklar listesi hazırlamaya özendirilebilir.
DEHB’li öğrencilerin bazen diğer öğrenciler kadar iş yapamayacaklarını
unutulmayarak beklentiler öğrencinin kapasitesine göre ayarlanmalıdır.
DEHB’li öğrenciler bağımsız çalışmanın aksine öğretmen tarafından doğrudan
işe yönlendirildiklerinde daha başarılı olmaktadırlar.
Çocuk tarafından ceza olarak algılanmamak kaydıyla mümkün olduğunca
çocuğa sorumluluk verilmelidir.
14
Kurallar
o
o
o
DEHB’li öğrencilerin okul başarısını arttırmak için öğretmenlerin kuralların
yapılandırılmış olmasına, çalışma zamanlarının kısa tutulmasına, dersin ilginç
etkinliklerle desteklenmesine ve olumlu pekiştireçlerin kullanımına dikkat
etmesi gerekir.
Düzeni sağlamak için kurallar mümkün olduğunca erken oluşturulmalı, düzen
ve temizliği kontrol etmek için çok sık ara kontroller yapılmamalıdır. Aksi
takdirde çocukların içsel motivasyonları azalır.
Sınıftaki öğrencilerin katkılarıyla oluşturulan kuralları herkesin görebileceği
bir biçimde yazıp asmak, kuralların benimsenmesini ve uygulanmasını
sağlayabilir.
15
2.BÖLÜM
DİKKAT EKSİKLİĞİ,
HİPERAKTİVİTE
BOZUKLUĞUNDA(DEHB)
OYUN VE AKTİVİTELER
16
ZİHİNSEL DİKKAT VE PSİKOMOTOR BECERİLERİ GELİŞTİRİCİ
OYUNLAR

Satranç, Dama. Su Doku, Solo Test: Bu tür oyunlar zihinsel süreçlerin gelişimine
önemli katkılar sağlar; beyni dinç ve sağlıklı kılar, zihni dinlendirir, üretici düşünceyi
geliştirir. Stratejiyi, ön görü yeteneğini, olasılıklı düşünmeyi, olayları farklı
pencereden değerlendirmeyi sağlar. Başta yapılan hatanın sonradan ne gibi sonuçları
meydana getireceğini gösterdiği için sebep-sonuç ilişkisi kurabilme yeteneğini
geliştirir.

Bilardo, Bowling, Dart, Misket, Beş Taş, Masa ve Kort Tenisi: Bu oyunlar,
çocuğun vücut koordinasyonunun gelişmesine katkı sağlar. Bu oyunlar, çocukların
nesne, araç-gereç kullanımını, ince motor, kaba motor ve el-göz koordinasyonunu
geliştirmede yararlıdır. Geometrik algılama, açı belirleme, hız, mesafe hesaplama ile
ilgilidir.

Sek Sek(Çizgi Oyunu): Çocuğun bedenini kontrol edebilmesini, bedenini istediği
gibi kullanabilmeyi öğrenmesini ve kaba motor gelişimini sağlar. Çocukta sakarlık
varsa, sakarlıktan kurtulmasın yardımcı olur.

Tangram, Yapboz, Lego: Görsel, uzamsal yeteneğin gelişmesini ve ince kas
gelişimini sağlar. Bir nesneyi farklı amaçlar doğrultusunda kullanabilmeyi sağlayarak,
görsel ve uzamsal dikkati, geometrik algılama yeteneğini ve parça-bütün algısını
geliştirir. Tümevarım ve tümdengelim metodunu öğretir.

Uçurtma: Çocuk, uçurtma ile geniş bir alanı dikkatli bir şekilde kullanabilmeyi,
çevreye uygun davranabilmeyi öğrenir. Uçurtma uçurmak çocuğun ince motor, kaba
motor ve el-göz koordinasyonunun gelişimine katkıda bulunur. Çocuğun kendi
uçurtmasını kendisinin yapması oldukça yararlıdır. Böylelikle çocukta el becerileri ve
üreticilik yeteneği gelişir.

Balonla oynama: Şişirilmiş balonu birbirine atarak yere düşürmemeye çalışırlar.
Çocukta konsantrasyonu artıracaktır.
17
GÖRSEL DİKKATLE İLGİLİ OYUNLAR

Dikkat Kitapları: Çocuğun öğrenme becerisi ve dikkatini geliştirmek için
hazırlanan kitaplardır. Bu kitaplar çocuğun yaşına ve gelişim seviyesine göre
seçilmelidir.

Labirent Oyunları: Kâğıt üzerine çizilmiş labirentin bir girişi ve birçok çıkışı
vardır. Amaç girişten yolu takip ederek en az hata ile doğru çıkışı bulmaktır. Bu
oyunun aşamalı olarak kolaydan zora doğru seviyeleri vardır.

Fark Bulma: Bu konuda daha önceden hazırlanmış çalışmalardan yararlanılabilir.
Fark bulma egzersizleri, ayrıntıları çabuk fark etmeyi ve bulmayı, dikkati dar alanlarda
iyi kullanabilmeyi sağlar. Birbirine benzeyen ama aralarında küçük farklılıklar
bulunan iki resim gösterilir. Bunların arasındaki farkları çocuğun bulması istenir.

Kamuflaj Resimler: Büyük bir resim içerisine gizlenmiş birçok resimden oluşur.
Gizlenen bu resimleri bulmak gerekir.

Harita Oyunları: Haritadan ülke, şehir, ilçe, kasaba, köy bulma ile ilgili oyunlardır.
Oyunun hangi coğrafyada ve hangi özellikle ilgili oynanacağına karar verilir. Belirli
bir süre içinde rakipler soruları cevapladıkça oyuna devam ederler.

Resim Kopya Çalışması: Bakarak bir nesnenin resmini kopya etmektir. Resmin
aynısını yapmaya çalışmaktır.

Resmi Hafızada Tutup Çizme Çalışması: Bir resmi, görüntü karesini, nesneyi,
pozisyonu belirli bir süre gözlemledikten sonra ayrıntılı bir şekilde hafızadan çizmeye
çalışmaktır.

Resmi Hatırlatma: Çocuğa bir dakika boyunca bir resim gösterilir. Daha sonra
resim kapatılır ve o resimle ilgili sorular sorulur.

Ayrıntı Görme Oyunu: Bu oyunu oynamak için çocukla beraber çevrenin iyi
görüldüğü bakış açısı geniş, yüksek bir yere veya tepeye çıkmak gerekir. Oyun evde
oynanacaksa cama veya balkona çıkmak yeterlidir. Baktığınız yerden çocuğa, Ben bir
minare görüyorum. Sen de görüyor musun? Benim gördüğüm yeşil arabayı sen de
görüyor musun? gibi sorular sorulur. Çocuktan bu soruların cevabını bulması istenir.
Çocuk bulamazsa ipucu verilir. Sonra soru sırası çocuğa geçer. Çocuk da sorar ve
oyun bu şekilde devam eder.

Adres Öğrenebilme, Gidilen Yolu Öğrenme Oyunu: Araba ile ailece bir yere
giderken, çocuğunuz gideceğiniz yerin yolunun bilmiyorsa bu oyunu oynayabilirsiniz.
Yola çıkarken; Haydi bakalım seninle bir oyun oynayacağız; bu oyun yol bulma
18
oyunudur. Giderken dikkat et ve yolu öğrenmeye çalış. Bakalım dönüşte yolu sen
bulup, tarif edebilecek misin? denir. Yolun etrafındaki binaların, nesnelerin giderkenki
görünüşü ile dönüşteki görünüşü farklıdır. O yüzden başta bunu çocuğa belirtmek
gerekir.
İŞİTSEL DİKKAT VE HAFIZA OYUNLARI

Hikâye, Fıkra, Masal: Çocuk okumayı biliyorsa kendisi, bilmiyorsa ebeveynleri
çocuğa hikâye, masal veya fıkra okuyabilir. Bu aktivitede çocuktan, dinlediğini
aklında tutması ve aklında tuttuğu hikâyeyi karşısındakine anlatması istenir. Çocuğa
kısa bir okuma parçası verilir. Beş dakika okuduktan sonra okuduğu yerleri anlatması
istenir. Bu oyun aynı zamanda çocuğun kısa süreli hafızasını geliştirir.

Güzel Sözler, Vecizeler, Atasözleri, Deyimler: Dikkat çalışmasında kullanmak
için güzel sözler, vecizeler, atasözleri ve deyimler hazırlanmalıdır. Hazırlanan sözlerin
başarıyı ve motivasyonu artırıcı sözlerden seçilmesi daha yararlı olur. Çocuğa
hazırlanan sözleri aklında tutması için tekrar etmesi söylenir. Sonra çocuktan yine
tekrar etmesi istenir. İlk başta kısa ve kolay sözlerle başlanmalıdır.

Tekerlemeler: İşitsel dikkat çalışmak amacıyla önceden tekerlemeler belirlenir ve
hazırlanır. Tekerlemeyi bir kişi çocuğa okur veya söyler, çocuk da bu tekerlemeleri
doğru tekrar etmeye çalışır. Çalışmaya önce kısa ve kolay tekerlemelerden başlanır.

Telefon Numarası: Ailedeki kişilerin, akrabaların numaraları veya başka telefon
numaraları çocuğa söylenir ve çocuktan bu numaraları hafızasında tutarak tekrar
etmesi istenir. Çocuğa karışık rakamlar söylenir ve yine tekrar etmesi istenir.

Hafıza Kartları: Hafıza jimnastiği yapmak için kartlar hazırlanır. Bu kartlarda
kelimeler yazılıdır. Kartlardaki kelimeler çocuğa okunur ya da çocuk kelimeleri
karttan okur. Kelimeler okunduktan sonra kartlar kapatılır. Çocuktan bu kelimeleri
kartlara bakmadan hafızasından tekrar etmesi ya da bir kâğıda yazması istenir.

Garsonculuk ve Terzicilik oyunu: Bu oyun birçok ortamda kolayca oynanabilir.
Garsonculuk ayrı, terzicilik ayrı oyunlardır. İki, üç, dört ya da daha fazla kişilerin
garsona ve terziye sipariş ettiği, yemekleri, kıyafetleri akılda tutmaya çalışmaktır.

İsim, Bitki Hayvan Oyunu: Oynanması kolaydır. Materyal kullanmadan her
ortamda oynanabilir. Bu oyunun birçok şekli vardır. Oyunun kuralları başta belirlenir
ve sınırları çizilir. Hızlı ve doğru düşünebilmeyi geliştirir.
19

Son Harften Kelime Bulma: Söylenen her kelimenin son harfini kullanarak yeni
bir kelime söylenir. Bu şekilde oyun devam eder.

Kelime merdiveni: Bir konu başlığı seçilir. Ör: Orman. 1. Kişi konu ile ilgili bir
kelime söyler ( ağaç ) 2. Kişi önce aynı kelimeyi sonra kendi ekleyeceği kelimeyi
söyler ( ağaç- yeşil) Sırası gelen, her defasında söylenmiş olan sözcükleri söyleyip
yani sözcüğü ekler. Oyun böyle devam eder.

Dokunsal Oyunlar: Çocuğa gözleri kapalı bir şekilde, eli, kolu, ayağı, omuz
vb.organları ile nesneleri, dokunarak tanıması çalışmasıdır. Bunlar, kıyafet, meyve,
sebze gibi her türlü nesne olabilir. Bu da çocukta dokunsal algıyı geliştirir.

Koku ile İlgili Oyunlar: Çocuğun gözü kapatılır. Yemekleri, baharatları,
parfümleri, meyveleri, çiçekleri, nesneleri koklayarak tanıyabilme ile ilgili oyunlardır.

Tat Alma il İlgili Oyunlar: Çocuğun gözleri kapatılır. Çocuğa gözleri kapalı bir
şekilde yemekler, meyveler, tatlılar, kuruyemişler, pastalar tattırılır. Çocuktan
besinleri görmeden tadarak tanıması istenir( Hayta,2011;s.183-202).
20
3.BÖLÜM
DİKKAT EGZERSİZLERİ
21
KİTAP UYGULAMA TALİMATLARI
1. Dikkati güçlendiren egzersizler çocukların yaşına uygun olarak hazırlanmıştır.
2. Çalışmaların her birinin üzerinde talimatlar ve yönergeler bulunmaktadır.
3. Her bir egzersiz için çözme süresi değişmektedir. Egzersizler belirtilen sürelere bağlı
kalınarak uygulanmalıdır.
4. Çocuklar hata yaptığında uygun bir iletişim dili ile doğru gösterilmelidir.
5. Derslerden kalan zamanlarda bu çalışmalar rahatlıkla yapılabilir.
6. Çocuğun çok hata yaptığı egzersizler farklı şekillerde tekrarlanarak bu hatalar
azaltılabilir.
22
3 YAŞ
EGZERSİZLERİ
23
AYNI OLAN MEYVELERİ ÇİZGİYLE BİRLEŞTİRELİM
24
BAŞTAKİ RESME BENZER OLANI BUL
25
ÇİZGİLERİ BİRLEŞTİREREK ÇOCUĞU DOĞUM GÜNÜ PASTASINA
GÖTÜR
26
YAVRULARI ANNELERİNE GÖTÜR
27
İKİ RESİM ARASINDAKİ 3 FARKI BUL
28
HER SIRADA FARKLI OLANI BUL VE BOYA
29
YUVARLAĞIN İÇİNİ BOYA
30
KEDİYİ YATAĞINA GÖTÜR
31
SIRALAMANIN SONUNA GELECEK ŞEKLİ ÇİZİNİZ VE
BOYAYINIZ.
……………….
………………………………
…………………………………….
………………………………….
32
4 YAŞ
EGZERSİZLERİ
33
34
35
Aşağıda sıralanmış olan şekiller belirli bir sıraya göre sıralanmıştır. her dizinin sonundaki boşluğa
gelecek şekli çiziniz.
.............................
...............................
............................
.............................
36
Bu İki Resim Arasındaki 3 (üç) Farkı Bulunuz.
37
38
39
40
41
42
5 YAŞ
EGZERSİZLERİ
43
Aşağıdakilerden aynı olanları bulunuz.
44
Aşağıdakilerden benzer olanları bulunuz.
45
Boş olan dairelerin içine uygun şekli yerleştiriniz.
46
Aşağıda verilen pastanın tepesinden bakıldığında aşağıda ki şekillerden hangisi
görülür?
1
2
3
3
47
İki resim arasında ki farkları bulunuz.
48
Aşağıdakilerden farklı olanları bulunuz.
49
Şekillerin altına uygun işaretleri koy.
50
Tahtamızda en çok hangi renkten varsa (X) işaretleyelim.
51
Tavşanımızın karnını doyurmak için doğru yolu çizelim.
52
Puzzle’mizde eksik parçayı bulalım.
53
1. SINIF
EGZERSİZLERİ
54
Yönerge: Her sırada farklı olanı “X” ile işaretle.
Süre:1 dk.
55
1111I111
333333B3
66696666
4 4444444
222Z2222
Yönerge: Her sırada farklı olanı bul daire(0) içine al.
Süre:1 dk.
56
3
Z M S
W
2
N
5 Z
S
3
N
Z
2
N
M
S W
Z
5
W S
Z ES
Yönerge: Yukarıdaki karışık semboller içinde gördüğün “Z”leri daire içine al.
Süre:1 dk.
57
Yönerge: Aynı olanları bir çizgi ile eşle.
Süre:30 sn
58
Yönerge: Sayfadaki “
“ şekillerinin hepsini daire (o) içine al.
Süre:1 dk.
59
Yanda verilen şekilden kaç tane olduğunu bulunuz.
Süre:30 sn.
60
8 8 8 8 8 8 B 8 8 8 8 8
8 8 B 8 8 8 8 8 8 8 8 8
8 8 8 8 8 8 8 8 B 8 8 8
8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8
8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8 8
8 8 8 8 8 8 8 8 3 8 8 8
8 8 B 8 8 8 8 8 8 8 8 8
8 8 8 8 8 8 8
8 8 8 8
8 8 8 B 8 8 8 8 8 8 8 8
8 8 8 8 8 8 8 8 8 B 8 8
Yönerge: Yukarıda verilmiş sayılarda her sırada farklı olanı bulunuz.
Süre:1 dk.
61
9 9 9 9 6 9 9 9 9 9 9 9
9 9 9 9 9 6 9 9 9 9 9 9
9 9 9 9 9 9 9 9 6 9 9 9
9 9 9 G9 9 9 9 9 9 9 9
9 9 9 9 9 9 9 9 6 9 9 9
9 6 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9
9 9 9 9 9 9 9 9 9 6 9 9
9 9 6 9 9 9 9 9 9 9 9 9
9 9 9 9 9 9 9 9 9 9 6 9
9 6 9 9 9 9 9 9 9 9 9 9
9 9 9 9 9 9 9 9 6 9 9 9
Yönerge: Aşağıda verilmiş rakamlardan farklı olanı bulunuz.
Süre:1 dk.
62
b b b b b b b b d b b b
b d b b b b b b b b b b
b b b b b b b d b b b b
b b d b b b b b b b b b
b b b b b b b b b d b b
b b b b b b b d b b b b
b b b d b b b b b b b b
b b b b b b b b b d b b
b b b d b b b b b b b b
b b b b b b b b d b b b
Yönerge: Aşağıda verilen harfler içerisinde farklı olan bulunuz.
Süre:30 sn
63
QQQQQQOQQQQQ
QQQQQQQQQOQQ
QQOQQQQQQQQQ
QQQQQQQOQQQQ
QQQQQQQQQQQO
QOQQQQQQQQQQ
QQQQOQQQQQQQ
QQQQQQQQOQQQ
QOQQQQQQQQQQ
QQQQQQQQQOQQ
Yönerge: Yukarıda verilen harfler içerisinde farklı olanları bulunuz.
Süre:1 dk.
64
5 5 5 5 5 5 5 5 S 5 5 5
5 S 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5
5 5 5 5 5 5 5 5 S 5 5 5
5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 S 5
5 5 5 5 5 5 5 5 S 5 5 5
5 S 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5
5 5 5 5 5 5 5 5 S 5 5 5
5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 S 5
5 5 S 5 5 5 5 5 5 5 5 5
5 5 5 5 5 5 5 5 S 5 5 5
Yönerge: Aşağıda verilen rakamlardan farklı olanları bulunuz.
Süre:1 dk
65
A S GK UY 7 B Ç Ş L
P I 3 E WS Z C V F B
E R T Y UI 6 P ĞŞ K
Ç Ö MN B V C R 9 C J
İ Ş 2 K UH8 F R F C
R Y 8 O K H G V B MÇ
ÜĞP UY T E 0 QF C
Y H4 NJ K R E L İ O
MK Ö G E T U I 1 B V
E Z B 5 L Ş Y R E V N
Yönerge: Yukarıda karışık olarak verilmiş harfler içerisinde her sırada
olan rakamları bulunuz.
Süre:1 dk.
66
5
3
8
1
8
9
7
1
2
1
6
Z
4
5
5
2
S
5
8
2
1
6
9
4
2
8
0
3
2
9
4
2
2
S
0
5 1
7
5
6
0
8
5 1
0
3
9
Yönerge: Yukarıda verilen rakamlar içerisinde kaç tane “2” rakamının
olduğunu bulunuz.
Süre:1 dk.
67
J j j j j j j j j j j j
j j j j j j j j J j j j
j j j j j j J j j j j j
j j j j j j J j j j j j
j j j J j j j j J j j j
j j j j j J j j j J j j
j j J j j j j j j j j J
j j j J j j j j j J j j
j j j J j j j j j J j j
j j j J j j j j j J j j
Yönerge: Aşağıda verilmiş harflerden farklı olanları bulunuz.
Süre:1 dk.
68
3
L
H
E
W 5
6S F 4 U K İ
T
7 C
Yönerge: Yukarıdaki kutuda verilen harf ve sayıları aynı şekilde alttaki
kutuya yazınız.
Süre:2 dk.
69
11
20
17
12
6
18
3
9
15
4
10
2
13
16
7
1
5
14
8
19
Yönerge: Yukarıda karışık olarak verilen sayıları 1’den 20’ye kadar sırasıyla
işaretleyiniz.
Süre:2 dk.
70
Yönerge: Yukarıdaki aynı renkteki şekilleri eşleştiriniz.
Süre:1 dk.
71
1. a) MAVİ
b) MAVİ
c) MAVİ
2. a) YEŞİL
b) YEŞİL
c) YEŞİL
3. a) SARI
b) SARI
c) SARI
4. a) TURUNCU
b) TURUNCU
c) TURUNCU
5. a) MOR
b) MOR
c) MOR
6. a) KIRMIZI
b) KIRMIZI
c) KIRMIZI
7. a) SİYAH
b) SİYAH
c) SİYAH
8.a) PEMBE
b) PEMBE
c) PEMBE
Yönerge: Yukarıdaki kelimelerden, kendi renginde yazılanları bulup
işaretleyiniz.
Süre:1 dk.
72
Yan tarafta verilen şekil sırasının aynısından kaç tane
Olduğunu bulunuz.
Süre:1 dk.
73
Yönerge: Yukarıdaki resimlere 1 dakika süre ile bak. Sayfanın arkasına
hatırladığın resimlerin isimlerini yaz. 3dk.
74
2. SINIF
EGZERSİZLERİ
75
Sarp, okuldaki arkadaşları ve öğretmeni ile birlikte ilk defa şehir
dışında bir geziye katılacaktı. Bu yüzden çok heyecanlıydı. Akşamüzeri
eve döndüğünde haberi hemen annesi ve babasına verdi ve onlardan
izin istedi. Onlar da izin verdiklerini söyleyip hemen bavulunu
hazırlamasını söylediler.
Sarp heyecanla eşyalarını toplamaya başladı. Giysilerini, birkaç
kitabını, atkısını ve beresini bavula bir güzel yetiştirdi. Dedesinin ve
babaannesinin ona aldıkları bilekliği de bileğine taktı. Üç gün sonra
olacak gezi için şimdiden hazırdı. O gece yatağında bir o yana bir bu
yana döndü, durdu. Sabah olmak bilmiyordu.
Annesi onu
uyandırmaya geldiğinde, Sarp aslında daha yeni uyumuştu(Kılıç,
Tunca,2000;s.19).
Yönerge: Yukarıdaki metinde gördüğün “b” harflerinin altını çiz
Süre: 3 dk.
76
101
101
100
110
111
110
1000
111
100
1010
1000
1001
1010
100
100 111 1010 1000 100 100 110
111 1000 110 100 1010 100 101
1000 111 1010 101 1001 111 100,
1001 1010 111 101 1000 100 1010
1010 100 110 1000 1001 111 1010
Yönerge: Yukarıdaki rakamların altlarındaki sembollere uygun olacak şekilde,
aşağıdaki rakamların altlarını doldur.
Süre: 2 dk.
77
Babam sana bir……………………………..yavrusu vermiş.
Saraydaki………………………………..kibar ve saygılıydılar.
Bir süre hepsi………………………………………kaldılar.
Patikadan onlara doğru bir………………………….hızla geliyordu.
Karanlık havasız bir………………………………….birbirine bakan iki
sandalye koydu.
sessiz
adam
Odaya
kedi
kadınlar
Yönerge: Yukarıdaki cümlelerdeki eksik kelimeleri aşağıdaki kelimeler
arasından bul ve boşluklara yaz, her cümleye bir cümle de sen ekle. (Kılıç,
Tunca,2000;s.31).
Süre: 2 dk.
78
Büyük
soğuk
Uzun
Kısa
yaşlı
siyah
Küçük
yumuşak
ağır
Hafif
fakir
beyaz
sıcak
güzel
Gündüz
zayıf
Doğru
zengin
genç
gece
Yanlış
savaş
Çirkin
şişman
sert
barış
Yönerge: Yukarıda karışık olarak verilmiş zıt anlamlı kelimeleri bul, birbiriyle
çizerek eşleştir.
Süre: 2 dk.
79
Para
teke
kasa
kere
Yönerge: Yukarıdaki sözcük dizisini 10 saniye süre ile dikkatle bak. Arka
sayfayı çevir.
80
Baba
mama
dize
sene
Para
nine
kasa
dede
Para
teke
kasa
kere
Kasa
teke
kere
para
Yönerge: Bir önceki sayfadaki sözcük dizisini bul, altını çiz.
Süre: 1 dk.
81
Parlak
Kasnak
Yaprak
bardak
Yönerge: Yukarıdaki sözcük dizisine 10 saniye süre ile dikkatle bak. Arka
sayfayı çevir.
82
Kasnak bardak yaprak parlak
Yaprak kasnak bardak parlak
Parlak bardak yaprak kasnak
Parlak kasnak yaprak bardak
Yönerge: Bir önceki sayfadaki sözcük dizisinin olduğu satırın altını çiz.
Süre: 1 dk.
83
Esir
misafir
Konut
Savaş
öğrenci
konuk
Tutsak
ulus
Beyaz
sözcük
ev
Talebe
millet
harp
kelime
ak
Yönerge : Yukarıda karışık olarak verilmiş eş anlamlı kelimeleri bul, birbiriyle
çizerek eşleştir.
Süre: 2 dk.
84
I
A
K
L
I
L
 Harflerin doğru sırasını bulursan ortaya “zeki” sözcüğünün eş
anlamlısı çıkacak.
T
İ
İ
Ğ
Y
 Harflerin doğru sırasını bulursan ortaya “mert” sözcüğünün
eşanlamlısı çıkacak.
R
U
K
S
K
Z
O
U
Harflerin doğru sırasını bulursan ortaya “gözüpek” sözcüğünün
eşanlamlısı çıkacak (Kılıç, Tunca,2000;s.33).
Süre: 2 dk.
85
3+4=7
6+ 6 = 12
8 + 4 = 12
7 + 8 = 15
9 + 4 = 14
8 + 9 = 17
7 + 9 = 16
5 + 7 = 13
9 + 10 = 19
12 + 4 = 17
3 + 8 = 12
14 + 5 = 19
5 + 8 = 13
18 + 7 = 24
Yönerge : Yukarıdaki işlemlerde yanlış olan sonuçları bul, yanına doğrusunu
yaz.
Süre: 2 dk.
86
3+5=9
7–3=3
7+2=9
10– 5 = 5
8 + 5 = 13
5–2=3
7 + 8 = 12
8–4=5
5+3=8
9–6=3
10 + 10 = 20
6–5=1
9 + 2 = 12
7–6=2
7 + 7 = 14
9–2=5
3+7=9
7–7=1
10 + 1 = 11
10 – 1 = 9
Yönerge : Yukarıdaki işlemlerde yanlış olan sonuçları bulup, üzerine çarpı(X)
işareti çiz.
Süre: 3 dk.
87
- Cik
cik
çaresiz
mese
ağacının
yanından ayrıldı.
- Arkadaşlar
bibilerine
yardımcı
vicutlarının
arkasında
olurlar.
- Sinçapların
uzun kuyrukları vardır.
- Tavukları
yemleyen
çifçi
araba
sesiyle irkildi.
- Betül çok güzel bir rüya görünüyor.
- Derya bebeğine sarlıyor ve uyuyordu.
-
Cem ödevlerini yapyordu. (Kılıç, Tunca,2000;s.40).
Yönerge: Yukarıdaki cümlelerin içinde yanlış yazılmış bir ya da iki
kelime var. Cümleleri dikkatle oku ve yanlış yazılmış kelimeleri bulup
altlarını çiz.
Süre: 2 dk.
88
le- fon-tel
pencere
fa-can-a
makara
ri-ta-ha
gökyüzü
me-ka-ra
öğrenci
ka-ra-ma
Ankara
cen-pen-re
harita
ne-ke-te
kamera
ren-öğ-ci
kelebek
bek-ke-le
telefon
ka-ra-an
afacan
zü-yü-gök
teneke
Yönerge: Yukarıda karışık olarak verilmiş heceleri doğru sıraya koy ve doğru
kelimeleriyle çizerek eşle.
Süre: 2 dk.
89
1
2
3
A
B
C
Yönerge: A 3 kutusuna (0) çiz
1
2
3
A
B
C
Yönerge: C 2 kutusuna (0) çiz.
Süre: 1 dk.
90
19
69
16
76
61
69
76 16
96
61
69
96
96
19
16
61
69
61
46
16
91
76
96 76 61
76 91
61
16
76
96
19
61
16
91 16
19 61 16
16
16
76
91
16
76
19
76
61
19
91
19
19
96
19
Yönerge: Yukarıdaki sayılar içinde kaç tane 16 rakamı var?
Say ve aşağıdaki kutuya yaz.
Süre: 1 dk.
91
pardak
Barpak
Parmak
barbak
çardak
darpak
parmak
çardak
çardak
çardak
barpak
darpak
pardak
çardak
parmak
çardak
parmak
barbak
barpak
pardak
çardak
parmak
çardak
darpak
Yönerge: Yukarıdaki kelimelerin içinde kaç tanesi çardak tır?
İşaretle ve alttaki kutucuğa kaç tane olduğunu yaz.
Süre: 1 dk
92
15 51
42 55 24
15
51
42
55
24
51
51
15
42
24
55
42
15
24
42
51
55
42
Yönerge: Yukarıdaki rakamların altlarındaki işaretlere uygun olarak, alt
bölümdeki rakamların altlarını doldur.
Süre: 1 dk.
93
8
9 10
11
13 14
3 4 5
7 8
1 2 3
5 6
11 12 13
15 16
14
15 16 17 18
13
14 15 16
18 19 20
8 9
20
18 19
22
Yönerge: Boş kutuları sayı dizisine uygun olarak doldur.
Süre: 1 dk.
94
Yönerge: Yukarıda gördüğün şekle 10 saniye süreyle bak. Tekrar bu sayfaya
bakmayacak şekilde arka sayfayı çevir. (Kılıç, Tunca,2000;s.55).
Süre: 1 dk.
95
Yönerge: Bir önceki sayfada gördüğün şekli, yukarıdakiler arasından bul.
-kıt
tık
kat
kaş
kıt
96
-kaba
taka
-ışık
ilik
şaka
kırık
-deri
beri
-mala
malak
-kürek
tur
-kara
sarı
-kan
çan
kırk
beniz
kürek
taş
sat
dala
cin
çan
kara
ilik
kemir
makara
ürkek
-put
taka
bir
beniz
maskara
örmek
makara
ördek
put
dala
çin
Yönerge: Her sırada aynı olan sözcükleri bul,altlarını çiz.
Süre: 2 dk.
-kor sar
kor sır ser
97
-koş kat kıt koş küt
-darı sayı sara sera darı
-çevik çeltik çatık
-boru
-sarı
kara
sara
-ket kat
-bayram
karı
çevik çekiç
boru kara
sena sarı sana
kıt
bakan
ket
küt
dayan
-kaman saman keman
bakan
bamya
kaman zarar
Yönerge: Her sırada aynı olan kelimeleri daire (O) içine al.
Süre: 2 dk
1 2 3 8 5 6 9 7 8 3 5 6 9 5 4 9 6 3
8 7 1 1 5 6 9 5 8 3 5 4 5 3 6 9 7 7
98
3 6 9 2 5 8 5 4 3 1 7 6 4 8 0 7 5 6
6 9 4 6 2 3 8 9 9 1 5 3 8 6 4 3 5 6
1 6 9 9 6 4 3 6 8 6 9 0 5 4 6 8 7 4
9 8 6 4 5 5 7 8 9 6 4 8 9 4 6 8 9 2
6 8 0 9 6 0 6 9 4 5 3 7 8 6 1 9 6 4
0 8 6 9 6 5 4 7 3 2 6 9 6 7 5 3 7 1
8 9 6 7 4 5 3 2 1 9 6 0 7 8 5 4 2 3
9 5 8 6 9 4 7 3 5 9 6 7 4 8 9 6 1 8
Yönerge: Yukarıda 1. bölümdeki sayı dizisi içinde 69 rakamlarını,2. bölümdeki
sayı
dizisi
içinde
de
96
rakamlarını
bul,
daire
(O)içine
al(Kılıç,
Tunca,2000;s.61).
Süre: 2 dk.
-Ben bir kedi gibi ……………………..çıkaramıyorum.
-İnek ben ……………… veririm dedi.
99
-Çok soğuk bir ………………….günüydü.
-Yavru köpek uzun……………………….havaya kaldırdı.
-Ali nin annesi anasınıfı…………………………idi.
-Ekmek…………………………getirmek için mutfağa gitti.
ses
kuyruğunu
öğretmeni
kış
bıçağını
süt
Yönerge: Cümledeki eksik kelimeleri aşağıdaki kelimeleri kullanarak tamamla.
(Kılıç, Tunca,2000;s.65).
Süre: 2 dk.
-Babamın bıyığı badanada boyandı.
100
-Bizim benekli Boncuk bodrumdaki baltaya basmış.
-Bülent bütün bülbülleri büfeciye sattı.
-Camdan cama cam takarken, Can camı camda kırdı.
-Rehber resimlerin renklerini gösterdi.
Yönerge: Tekerlemeleri yüksek sesle oku, beğendiğin bir tanesini ezberle(Kılıç,
Tunca,2000;s.7).
Süre: 2 dk.
101
k…tap
öğr…nc…
ça…ta
mi…ar
has…a
def…er
ço…uk
do…t…r
ş…hir
s…zcük
o…ul
i…kba…ar
Yönerge: Kelimelerdeki eksik harfleri tamamla. Bilemediğin kelimelerin
anlamını öğren.
Süre: 1 dk.
102
9
8
6 5
18 16
12 9
12 10
6
24 21
36 34
14 11
15
32
28
26
5
103
30
24
18
16 14
10
14
6
10
28 25
22
22
18 14
8
16
6
Yönerge: Boş kutuları sayı dizisine uygun olarak doldur.
Süre: 3 dk.
104
3. SINIF
EGZERSİZLERİ
105
Aşağıda verilmiş şekillerde farklı olan şekilleri bulunuz.1dk
1
2
3
4
5
6
7
a
b
c
d
e
f
g
h
i
106
Aşağıda verilmiş şekillerden
farklı olanları bulunuz.1dk
1
2
3
4
5
6
7
8
a
b
c
d
e
f
g
h
107
Meyvelerin altındaki kutulara
örnekte verilenlere göre numaralarını yazınız.2dk
1
2
1
1
1
3
1
1
1
1
1
1
1
1
1
4
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
108
Aşağıda verilen harfler arasında
“a” ne “s” harflarinden kaç tane olduğunu bulunuz.2dk
a
w
e
r
t
m
y
u
ı
o
a
p
ğ
n
ü
a
s
m
d
f
s
g
h
j
k
l
ş
i
z
x
m
i
ö
c
n
d
m
j
w a
s
w
b
d
u
p
e
ş
h
n
w
r
e
t
p
ü
ı
ğ
y
l
s
r
d
k
h
ş
z
g
m
i
f
j
b
x
u
p
ğ
ü
o
z
g
ş
ö
ç
z
k
h
c
h
n
c
n
m
r
w
t
o
a
s
ğ
w
r
y
p
ı
p
ü
z
d
f
p
ü
a
d
j
ş
z
x
m n
109
Aşağıda verilmiş olan şekillerden hangisinin eşi yoktur.Eşi olmayan işaretin üzerine
çarpı işareti koyunuz.3dk
110
Aşağıda en çok ve en az
meyve çeşidi gösteren bulutu bulunuz.2dk
1
3
2
4
111
Aşağıda her bir renk grubundaki yıldızlardaki sözcükler ortadaki büyük yıldızdaki
sözcüğün harflerinden türetilmiştir. Her yıldız grubunda bir tane yıldızın sözcüğü
farklı, büyük yıldızdaki sözcükte yer almayan bir harf içermektedir.Bu kelimeyi bulup
işaretleyiniz. (2 dk.)
Ak
Kas
Ana
Tan
Kasa
Anahtar
Saka
Sar
Hata
Ham
Nara
Asa
Ara
Kara
Akran
Kasa
Nar
Arka
Kar
Pala
a an
Yaprak
Arpa
Kara
Para
112
Kelime olarak en çok yazılan renk hangisidir? 1.5 dk.
MAVİ
SARI
KIRMIZI
BORDO
BORDO
TURUNCU
SARI
YEŞİL
MAVİ
SARI
MAVİ
KIRMIZI
YEŞİL
TURUNCU
BORDO
KIRMIZI
KIRMIZI
YEŞİL
TURUNCU
KIRMIZI
YEŞİL
MOR
MAVİ
BORDO
SARI
KIRMIZI
TURUNCU
SARI
YEŞİL
KIRMIZI
BORDO
YEŞİL
YEŞİL
TURUNCU
MAVİ
MOR
BORDO
SARI
MAVİ
MOR
TURUNCU
TURUNCU
KIRMIZI
KIRMIZI
MOR
BORDO
KIRMIZI
SARI
A. MAVİ
B. KIRMIZI
YEŞİL
SARI
C. SARI
E. BORDO
D. YEŞİL
F. TURUNCU
113
Aşağıda verilmiş şekillerde farklı olanı bulunuz.1dk
a
b
c
d
e
f
g
h
ı
i
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
114
Aşağıda verilmiş olan kelebeklerden
eşi olmayan kelebeği bularak üzerine çarpı işareti koyunuz.3dk
115
Aşağıdaki cevap anahtarını optik forma kodlayınız 2 dk.
CEVAP ANAHTARI
1-C, 2-B, 3-A, 4-A, 5-D, 6-B, 7-C, 8-A, 9-D, 10-C, 12-B, 13-C, 14-A, 15-D, 16-B, 17-B, 19-C, 20-A,
22-D, 23-A, 24-C, 26-D, 27-B, 28-A, 29-B, 31-B, 32-D, 33-B, 35-D, 36-A, 37-C, 38-B, 39-C, 40-D
A
B
C
D
A
1
21
2
22
3
23
4
24
5
25
6
26
7
27
8
28
9
29
10
30
11
31
12
32
13
33
14
34
15
35
16
36
17
37
18
38
19
39
20
40
B
C
D
116
Aşağıda verilen harf ve sayı gruplarından
hangilerinin farklı olduğunu bulunuz.1dk
1
2
3
4
5
6
7
8
9
A
E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8
B
E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8
C
E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 B8 E8
D
E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8
E
E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8
F
E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8
G
E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8
H
E8 E8 E8 B8 E8 E8 E8 E8 E8
I
E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8
K
E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8
L
E8 E8 E8 B8 E8 E8 E8 E8 E8
M
E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8 E8
117
3’ den 300’ e doğru sayıları 3er 3 er sıralı
çizerek tavşanı havuç’ a ulaştırınız.2 dk
15
12
3
96
99
102
105
150
153
156
18
9
6
93
90
87
108
147
144
159
21
30
33
78
81
84
111
138
141
162
24
27
36
75
120
117
114
135
168
165
51
48
39
72
123
126
129
132
171
174
54
45
42
69
204
201
198
195
192
177
57
60
63
66
207
216
219
222
189
180
276
273
270
267
210
213
228
225
186
183
279
288
291
264
261
258
231
234
237
240
282
285
294
297
255
252
249
246
243
300
118
Aşağıda verilen şeklin
aynısını şıklarda bulunuz.30sn
G
A
B
C
D
E
F
H
119
Aşağıda verilen kelimelerde her harfin bir şekil karşılığı var. Buna göre kelimelere
karşılık gelen şekilleri eşleştiriniz.3dk
TAKIM
A
1
A
KATIK
B
2
KİTAP
C
3
TİPİK
D
4
PİKAP
E
5
KATİP
F
6
MATİK
G
7
PATİK
H
8
120
Aşağıdaki tabloda bulunan harf ve sayıları aynı şekilde aşağıdaki tabloya
yerleştiriniz.1dk
M
K
B
10 L
E
5
G
21
E
3
P
51 O
4
D
99 V
T
A
B
N
X
3
Y
80
Z
İ
42
F
121
Aşağıdaki boşluğa gelebilecek
harf ve sayı gruplarını bulunuz. 2 dk.
1
2
3
4
A
B
C
132
321
231
bac
……
abc
prs
……
……
efg
rps
gfe
D
……
cba
rsp
gef
122
Aşağıda verilen ae’ den kaç tane
olduğunu bularak daire içerisine alınız.1dk
ab
ac
ad
ai
ao
ac
as
oe
oe
de
cd ae
aı
be
ai
ac
ae
ed
ac
ed
oe
ad
de ce
ab
ad
ac
as
be
oe
do de
cd
be
ae ed
ac
ad
ed
de cd
ai
aı
ab
ae
cd
ae ai
oe
öe
ae
ad
be ab
ne
ae
af
ue
oe de
be
se
ge
ae
be ai
ao
ob
ae
ai
dg ae
af
be
ce
oe
öe ee
ae
be
ae
ao
ad ab
ae
ce
oe
ne
be
ea oa
de
be
ae
ad ai
ed
be
ae
en
oe
ai
ag
de
as
ue
de ao
ad
ai
ao
ac
as
oe de
cd
ea
ae
ue be
ed
ge
ac
ad
ac
ai
de
be
dc
be
ea ae
oa
oe eo
ae
ea
ai
oi
de
be
se
as
ai
an
ad ab
ag
ah
ae an
ao
ob
ae
af
oe
de
ae ge
ea
oe
öe eo
ad ab
eb
ed
ai
ef
en oe
on ae
be ba
ad da
ne
on
ae
ed
de es
as
ai
ea ae
ed eb
en
ne
an
ab
ba ad
da
oe
eo oi
ai
ea
ei
ai
ae
123
Aşağıdaki şekilde kaç çeşit çizgi film karakteri vardır.1dk
124
Aşağıda verilen sayılar içerisinden 53 sayısından
kaç tane olduğunu bulunuz.1dk
34
43
54
53
35
34
43
54
45
34
43
54
45
35
53
45
34
43
45
54
34
43
53
35
45
54
34
45
43
45
54
43
53
35
34
35
54
53
54
45
43
45
43
34
35
43
54
53
35
34
34
35
43
43
54
54
45
34
45
54
43
34
45
53
34
35
34
34
45
54
53
34
35
45
34
45
34
43
45
54
53
34
34
35
34
35
34
54
43
34
43
54
34
45
34
45
34
45
34
45
34
45
53
54
53
45
43
45
35
34
53
35
45
54
34
45
43
45
54
43
53
35
34
35
54
53
54
45
43
45
43
34
35
43
54
53
35
34
34
35
43
43
54
54
45
34
45
54
43
34
45
53
34
35
34
34
45
54
53
34
35
45
34
45
34
43
34
43
54
45
34
43
54
45
53 34
45
43
54
53
43
53
43
34
45
34 45
125
Aşağıda verilen şeklin aynısını şıklarda bulunuz.30sn
b
a
c
d
e
126
Aşağıda karışık olarak verilen harf ve simge gruplarından
hangilerinin farklı olduğunu bulunuz. 1dk.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
A
∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3
B
∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3
C
∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3
D
∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑ 3
E
∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑ 3
F
∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑ 3
G
∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑ 3
H
∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑ 3
I
∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑ 3
J
∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑ 3
K
∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑ 3
L
∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑3 ∑ 3
127
Aşağıda karşılıklı olarak verilen sözcükler ve söz gruplarından aynı olanların arasına
“A” , farklı olanların arasına “F” harfi yazınız. 1 dk.
YAPILIR
YAPILIR
OLUR
OLMAZ
FAZLA
FAZLA
BULUNUR
ARANIR
ZAYIF
ZAYIF
SORGULANAMAZ
SORGULANABİLİR
BULUNUR
BULUNUR
BÜYÜKTÜR
KÜÇÜKTÜR
GİDEMEZ
GİDEMEZ
ŞİŞMAN
ŞİŞMAN
ARKADAŞ
ARKADAŞ
128
4.SINIF
EGZERSİZLERİ
129
Aşağıda verilen şekillerden
hangisinin eşi yoktur.5dk
Ё
Ђ
Є
Ѕ
Љ
Њ
Ћ
Ќ
Ѝ
Ў
Џ
Б
Д
Ж
Ѵ
Ї
Л
Ф
Х
ц
Ґ
ю
ђ
Я
℮
ψ
Ќ
Ẃ
€
ℓ
Щ
Ω
∏
‡
Ў
ξ
Џ
δ
Ѵ
μ
ο
σ
ύ
Б
ώ
∏
Ъ
Ѕ
Ѝ
ύ
б
Ё
Ї
Ф
∞
б
ℓ
Л
Ж
ψ
Ґ
Ђ
Щ
Д
ο
ю
Є
Я
ξ
Ẃ
Љ
℮
μ
◊
◊
Њ
ώ
Х
◊
δ
Ъ
σ
‡
Ω
€
ђ
ц
Ћ
‡
130
Aşağıdaki kutucuklarda kaç tane 6996 vardır.30sn
6999
9996
9666
6969
6996
9999
6696
9966
6999
9696
6699
9969
6966
6996
9669
6666
6999
6966
6969
9696
6669
6996
9996
6996
6966
9999
6666
6999
131
Aşağıda verilmiş olan kelebeklerden
en çok tekrar eden kelebek kaç kez tekrar etmiştir.2dk
132
Aşağıdaki kutucuklarda verilen 15 sözcüğe 30 saniye baktıktan sonra sayfayı çeviriniz.
FİKİR
KAĞIT
PEYZAJ
BULUT
KİTAP
ÜÇGEN
SİLGİ
BARDAK
PORTAKAL
KÖPEK
EKRAN
BAŞARI
DENİZ
YEŞİL
SANDALYE
133
Aşağıda 40 sözcük içerisinde bir önceki sayfada okuduğunuz 15 sözcüğü bulunuz. 2 dk.
YEŞİL
ZIMBA
BARDAK
KLAVYE
DENİZ
TAHTA
KAĞIT
EKRAN
BOYNUZ
TABLET
İNSAN
BAŞ
ANAHTAR
KALEM
KİTAP
SİLGİ
SAYFA
SANDALYE
PENCERE
MASA
DOĞA
GEYİK
PAPATYA
DÜŞÜNCE
YAPRAK
MÜREKKEP
BEYİN
PORTAKAL
FİKİR
BULUT
BAHÇE
ÜÇGEN
YÜZ
KÖPEK
ERİK
PEYZAJ
BAŞARI
GÖKYÜZÜ
BİLGİSAYAR
ZİHİN
134
Aşağıda horoz şekeri, elma şekeri ve renkli şekerlerin yer aldığı bir şekerlemecide
şekerlerin fiyatı aşağıdaki şekilde eşitlenmiştir. Buna göre eşitliğin sağlanabilmesi için
elma şekerinin karşısına kaç tane renkli şeker gelmelidir?3dk
=
=
=
A) 18
B) 25
C) 15
?
D) 30
135
Aşağıdaki tablolarda ilk harfi renkli olan 5 harfli sözcükleri bulunuz.3dk
(Harfler birbirini çapraz değil, yatay ve dikey olarak takip etmektedir. )
1
2
C
A
B
O
P
A
S
K
E
L
M
J
R
U
L
Y
F
I
K
H
T
N
A
D
H
G
L
I
L
V
P
E
3
4
3
T
J
L
V
E
D
O
K
A
V
Z
S
O
L
Y
T
C
U
B
F
A
N
U
Ş
A
K
R
L
N
I
H
M
5
6
İ
İ
Y
E
L
R
A
B
N
K
L
G
F
G
K
D
T
K
Y
A
A
O
E
O
İ
B
E
T
P
S
L
E
136
Aşağıdaki kelimelerden her biri soldaki sayılardan birisiyle gösterilmektedir. Her harfin
karşılığı olan bir rakam var. Hangi sayının hangi kelimeye karşılık geldiğini bulup
eşleştiriniz.5dk
234513
45136
1
A
2
B
3
C
63453
MANİSA
4
87868
13452
25184
68784
286548
NİSAN
RESİM
18452
65486
ADANA
D
5
E
6
F
7
G
8
H
9
I
10
J
NESİR
MESİRE
SİREN
MİRAS
NADAS
RASİM
137
Aşağıdaki bulut üzerinde bulunan
resimlerin hepsinin bir arada olduğu satırı bulunuz.1dk
1
2
3
4
5
138
Aşağıdaki şehirlerin alfabetik sıralaması hangi seçenekte doğru verilmiştir?3dk
ANTALYA
AFYONKARAHİSAR
ADANA
ANKARA
AYDIN
ARTVİN
AMASYA
AĞRI
ADIYAMAN
AKSARAY
A
B
C
D
139
Aşağıda verilen figürden kaç tane olduğunu bulunuz.45sn.
140
Aşağıdaki resimlere 20 sn.
baktıktan sonra sayfayı çeviriniz.
1
2
3
4
141
Aşağıda verilen resimlerden hangileri bir önceki sayfada yer almaktadır.30sn
1
1
2
3
4
2
1
2
3
4
1
2
3
4
1
2
3
4
3
4
142
Aşağıdaki sebzelerin resimlerini kelimelerle
eşleştirdiğimizde hangi kelimenin resim karşılı yoktur?2dk roka
Soğan
Mantar
Dolmalık Biber
Kabak
Nane
Kereviz
Maydonoz
Yeşil fasulye
Marul
Ispanak
Mısır
Bamya
Dere otu
Havuç
Enginar
Bal kabağı
Sivri biber
Roka
Patates
Domates
Karnıbahar
Salatalık
Brokoli
Lahana
Pırasa
Kırmızı biber
Sarımsak
Patlıcan
Bezelye
Turp
Yeşil soğan
143
Aşağıdaki sembollerle harfler eşitlenmiştir. A ,B, C kutucuklarındaki sıralamayı X,Y,W
kutucukları ile eşleştirin.2dk
Ш я
и
б
ю
ц
ъ
ж ф
ы
K
B
Ç
M
Ö
C
N
L
İ
A
B
E
C
фцъцъ
ф б я Шф
фШииШ
я б ф Ш
фбя ыШ
ыяфШ б
ицъфШ
б я бф Ш
бяыфШ
X
Y
W
E Ö C Ö C
E Ç İ L K
E Ç İ K E
E K B B K
L İ EK Ç
İ Ç E K
BÖCEK
ÇİLEK
ÇİÇEK
ÇİÇEK
BÖCEK
ÇİLEK
144
Yukarıdaki boncuklardan turuncular kırmızıya,kırmızılar maviye,maviler
beyaza,beyazlar turuncuya boyanırsa aşağıdaki seçeneklerden hangisi oluşur.1dk
1
2
3
4
145
75+34
17-8
9+(8/4)
(8+5)x(6-5)
10+(9-3)
(4/2)+(9/3)
(7-4)+9
(5+4)x3
Yukarıdaki bulutlarda ki matematik işlemlerini yapıp cevaplarını aşağıdaki yön
adlarıyla eşleştiriniz.3dk
Kuzey:
13
Güney :
5
Doğu :
9
Batı:
13
Güneydoğu:
27
Kuzeydoğu:
13
Güneybatı:
109
Kuzeybatı:
16
146
Aşağıdaki sayılardan yeşil pano içerisinde yer almayan sayıları bulunuz. 3 dk.
58
47
73
102
13
24
83
17
90
71
46
29
42
86
53
18
91
335
306
74
50
20
51
25
987
769 114 59
95
92
28
18
83
59
35
47
921
18
335
24
86
84
58
102
73
28
68
27
35
13
17
86
86
18
28
25
90
114
83
53
306
20
28
92
921
987
29
42
74
84
27
68
95
91
46
71
51
147
Aşağıdaki şekillere bulundukları kutucuklara göre 1 dk. bakıp sayfayı çeviriniz.
148
Bir önceki sayfada verilen
şekilleri doğru kutucuklara çiziniz.3dk
149
Aşağıdaki sözcükler arasında isim olan 3 sözcüğü bulunuz . 1.5 dk.
Koş
Bul
Dik
Giy
Kaç
Küf
Koş
Gel
Oku
Gör
Çöz
Git
Tat
Giy
Yık
Tak
Bul
Gir
Bul
Bul
Bak
Kaç
Çal
Zor
Gez
Gir
Çöz
Koç
Bil
Tak
Tat
150
Aşağıdaki tabloda her bir satırdaki sözcüklerle anlamlı bir cümle kurulduğunda, bir
sözcük dışarıda kalıyor. Aşağıda örnekte yapıldığı gibi cümlenin bütünlüğünü bozan
sözcükleri bulunuz.3dk.
1
2
3
4
5
6
7
8
iki
ağaçları
suladılar
el
verip
arkadaş
bulmuştu.
ele
oyunun
anlamıyor.
birlikte
kurallarını
Ali
küçük
için
olduğu
burnuna
kurabiyelerin
geldiğinde
gelmişti.
en sevdiği
oynuyor
kokusu
Eve
Öğretmeni
hiç
aksattığını
görmemişti
kağıt
okul
ödevlerini
Ahmet’in
ekmek
sonra
oturur
sabah
annesini
ilk önce
kahvaltıya
öper
yaşlı
bekliyorken
amca
geldi.
bir
durakta
yapacak
yanına
hafta
izlemeye
gideceğiz
beklediğim
sabırsızlıkla
filmi
bardak
gideceğiz
çiçeklerle
buralar
kokarlar
rengarenk
dolar
mis gibi
bisikletle
1
1
1
1
1
1
A
1
B
1
C
1
D
,
1
E
1
F
1
G
sonu
1
baharda
I
1
Örnek: İki arkadaş el ele verip ağaçları suladılar.
151
Aşağıda verilmiş şekillerden farklı olanları bulunuz.1dk
1
2
3
4
A
B
C
D
E
F
G
H
I
K
L
M
N
152
Aşağıda kutucuk içerisinde verilen hangi iki harf ve rakamın yerleri bir alt kutucukta
değişmemiştir. 1dk.
bp
kl
sz
12 ge
öo
dc
iu
ca so 34 eo
74 sa
nm
yf 96
ts tf
mn
zs
57 un
pd
49
bd
86 db
or
vg
ğf
nu
fk
ai
kt
pb
lk
zs
21 eg
oö
cd
iu
ac os 43 oe
47 as
mn
fy 96
st ft
nm
sz
75 un
pd
49
db
68 bd
ro
gv
fğ
nu
kf
ia
tk
153
Aşağıda her sırada verilen harf ve sayıları okuduktan sonra sayfayı çeviriniz. 30 sn.
A
1
xyz
B
xzy
C
zyx
D
zxy
2
568
685
865
586
mnr
nrm
mrn
rmn
utv
vut
tvu
uvt
172
721
398
938
3
4
5
271
217
6
983
839
154
Aşağıda eksik olan harf ve sayı grubunu bulunuz. 2 dk.
1
2
A
B
C
xyz
xzy
zyx
568
3
4
685
……
D
……
586
mnr
……
mrn
rmn
……
vut
tvu
uvt
5
271
……
172
721
6
983
839
……
938
155
Aşağıdaki kelimelerin doğru yazımlarını bulunuz.1dk.
1
a ) idaa
b ) idda
c ) iddia
d ) iddaa
2
a ) tehtid
b ) tehdit
c ) tehtit
d ) tehdid
3
a ) labaratuar
b ) laboratuar
c ) laboratuvar
4
a ) piyanist
b ) pianist
c ) piyanis
d ) piyaniz
5
a )orcinal
b ) oricinal
c ) orjinal
d ) orijinal
d ) labaratuvar
6
a ) pisikolojik
7
a)konservatuar
8
a )kurdela
b ) kordela
9
a ) parantez
b ) parentez
c ) parantes
d ) parentes
10
a ) çikulata
b ) çikolata
c ) çukulata
d ) çukolata
b ) psikolojik
b)konservetuar
c ) pskolojik
d ) piskolojik
c)konservatuvar
d)konservertuvar
c ) kordalye
d ) kurdele
156
3. VE 4. SINIF EGZERSİZLERİ CEVAP ANAHTARI
3. SINIF
Sayfa
no
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
6b,2e,6f,2i
a8,c2,d5,f1,h7
4312,3421,4213
6 tane “a”,5 tane “s”
UYGULAMA
1,4
Mavi:SAR,Sarı:HAM,Kırmızı:KASA,
Yeşil:PALA
Kırmızı;10
C1,h3,f5,i8,d10,ı13
UYGULAMA
UYGULAMA
L4,C8,H4
UYGULAMA
C
A3,B5,C1,D7,E8,F6,G2
UYGULAMA
123/312/213,acb/bca/cab,spr/srp/psr,
egf/fge/feg
25
11
20
e
4B,7E,5H,5K
A,F,A,F,A,F,A,,F,A,A,A
4.SINIF
Sayfa
no
130
131
132
133
135
136
137
138
139
140
141
143
144
145
146
147
148
150
151
152
153
154
156
∞ işareti
4 tane
7 kez
UYGULAMA
D)30
1.Balık,2.Aslan,3.Tavuk,4.Koyun
5.Geyik,6.Karga
A6,B5,C7,D10,E3,F1,G2,H8,I9,J4
3
C
6
4,3,2,4
ROKA
AX,BW,CY
3
KUZEY:109 GÜNEY: 27
DOĞU:13 BATI: 16
KUZEYDOĞU: 11
KUZEYBATI: 9
GÜNEYDOĞU:12
GÜNEYBATI: 5
50,83,769
UYGULAMA
ZOR,KÜF,KOÇ
B3,C6,D5,E1,F7,G7,I8
N2,K3,F2,C4
Nu,iu,un,96,49
zxy,865,nrm,utv,217,398
1-c,2-b,3-c,4-a,5-d,6-b,7-c,8-d,
9-a, 10-b
157
Kaynakça
Amerikan Psikiyatri Birliği(2000).DSM-IV-TR Tanı Ölçütleri Başvuru
Kitabı.(Çeviren:Prof.Dr.Ertuğrul Köroğlu).Ankara:Hekimler Yayın Birliği.
Hayta, Kemal H.(2001).Biraz Hiperaktifiz Galiba. İstanbul: Timaş Yayınevi.
Kılıç, Gülderen; Tunca, Özlem Özden(2000). Yaratıcı ve Görsel Etkinliklerle
Uygulamalı Dikkat Geliştirme. İstanbul: Yapa Yayınevi.
158
Download

Dikkat Geliştirme - Tepebaşı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü