KUVVET ve HAREKET
CİSİMLERE ETKİ EDEN KUVVETLER
KUVVETİ NE İLE ÖLÇERİZ?
Bileşke Kuvvet: İki ya da daha fazla kuvvetin
Kuvvet dinamometre ile ölçülür. Birimi
Newton’dur. Birimi kısaca “N” harfi ile
yaptığı etkiyi tek başına yapan kuvvete bileşke
kuvvet (R) ya da net kuvvet (Fnet) denir.
gösterilir. Kuvvet ise kısaca “F” harfi ile
gösterilir.
Dinamometreler üzerinde ölçebileceği en büyük
kuvvet değeri yazılıdır. Ölçebileceği kuvvet

Cisme etki eden kuvvetler aynı doğrultu ve
aynı yönde ise, kuvvetlerin toplamı net
değerinden daha büyük bir kuvvet uygulanırsa,
kuvveti verir. Net kuvvetin yönü kuvvetlerle
dinamometre içindeki yayın esnekliği kaybolur.
aynı yöndedir..
Dinamometrenin ölçebileceği kuvvet değeri
içersindeki yayın kalınlığına ve cinsine bağlı
olarak değişir.
R= F1+F2
R= 2N + 4 N
R = 6N
Kuvvetin Özellikleri:
Bir cisme uygulanan kuvvetin;

Uygulama noktası,

Yönü,

Doğrultusu,

Büyüklüğü (şiddeti)

Cisme etki eden kuvvetler aynı doğrultu ve
zıt yönde ise, kuvvetlerin farkı net kuvveti
verir. Net kuvvetin yönü büyük olan kuvvetle
aynı yöndedir.
vardır.
Kuvvet, yönlendirilmiş doğru parçaları ile
gösterilir. Çizilen okun sivri ucu kuvvetin
yönünü, okun uzunluğu kuvvetin büyüklüğünü
verir.
R= F2-F1
R= 4 N - 2N
R = 2N
F = 3N
Batı
Doğu
A noktası
Yönü : Doğu
Doğrultusu: Doğu-Batı
Büyüklüğü: 3 N
Uygulama nok. : A noktası
Doğrultuları
NOT: Cisme birden fazla kuvvet etki ederse,
aynı olan
cisim net kuvvet yönünde hareket eder.
kuvvetlerin
yönleri farklı
olabilir.
Dengelenmiş
Kuvvetler
KUVVET
(Fnet = 0)
Dengelenmemiş
Kuvvetler
Aşağıdaki cisimlerin hareket etmemesi için
hangi yönde kaç N kuvvet uygulanmalıdır
altlarına yazınız.
1)
5N
(Fnet ≠ 0)
2N
4N
Batı
Doğu
Dengelenmiş Kuvvetler: Cisme etki eden
kuvvetler, eşit şiddette ve zıt yönde ise yani
Fnet = 0 ise, cisim dengelenmiş kuvvetler
etkisindedir.
2)
4N
 Dengelenmiş kuvvetler etkisindeki cisimler
3N
2N 4N
Batı
Doğu
4N
başlangıçta duruyorsa durmasına devam
eder, hareket halindeyse sabit süratle
hareketine devam eder.
 Sabit süratli hareket dengelenmiş
kuvvetlerin sonucudur.
3)
Dengelenmemiş Kuvvetler: Cisme etki eden
5N
kuvvetler, eşit şiddette ve zıt yönde değilse
yani Fnet ≠ 0 ise, cisim dengelenmemiş
4N
2N
Batı
Doğu
4N
kuvvetler etkisindedir.
4)
5N
 Dengelenmemiş kuvvetler etkisindeki
cisimlerin hareket yönü ya da süratinde
değişme olur.
NOT:Dengelenmemiş kuvvetler, net kuvvete
eşit şiddette ve zıt yönde bir kuvvet
uygulanarak dengelenebilir. Bu kuvvete
dengeleyici kuvvet denir.
1N
4N
Batı
4N 2N
4N
6N
Doğu
4N
SÜRAT NEDİR?
Bir cismin, bir referans noktasına göre
bulunduğu yere konum denir. Bir cismin sabit
kabul edilen bir noktaya göre yer
değiştirmesine hareket denir.
Etkinlik: En Süratli Kim?
Arkadaşımız
Alınan yol
Zaman
Ayşe
10 metre
5 saniye
Fatma
10 metre
4 saniye
Hayriye
10 metre
2,5 saniye
Uluslararası birim sisteminde yol birimi
metre(m), zaman birimi de saniyedir.(s)
Süratin birimi de yol ve zaman birimine bağlı
olarak metre/saniyedir.
Ancak günlük yaşamda sürati fazla olan araçlar
Tabloya göre, Hayriye’nin daha süratli olduğunu
söyleyebiliriz. Çünkü aynı mesafeyi daha kısa
sürede alan hareketli daha süratlidir.
Arkadaşımız
Alınan yol
için yol birimi kilometre(km), zaman birimi ise
saat(h) olarak kullanılır. Buna bağlı olarak sürat
birimi de kilometre/saat olur.
Yol
Zaman
Sürat
m
s
m/s
km
h
km/h
Zaman
Ayşe
10 metre
5 saniye
Fatma
12,5 metre
5 saniye
Hayriye
20 metre
5saniye
Tabloya göre Hayriye’nin daha süratli olduğunu
söyleyebiliriz. Çünkü aynı sürede daha fazla
yol alan hareketli daha süratlidir.
Arkadaşımız
Alınan yol
Zaman
Ayşe
30 metre
15 saniye
Fatma
50 metre
20 saniye
Hayriye
24 metre
6saniye
Örn1: Sürati 36 km/h olan bir aracın süratini
m/s cinsinden bulunuz.
Sürat göstergesi
sürekli aynı değeri
gösteren araç sabit
süratli hareket yapıyor
Tabloya göre hangi hareketlinin daha süratli
olduğunu bulabilmek için her iki değişken de
kullanılmalıdır.
Birim zamanda alınan yola sürat denir. Alınan
yolu zamana bölerek sürat hesaplanabilir.
demektir.
Sabit süratle hareket
eden araçlar eşit
zaman aralıklarında
eşit yollar alır.
Örn2: 3 saatte 60 km yol alan bir aracın suratı
kaç km/h dir?
Örn3: 10 km/h süratle giden bir araç 50 km'lik
yolu kaç saatte alır?
Örn4: 10 saniye boyunca 10 m/s lik süratle
giden bir araç toplam kaç m yol almıştır?
Örn5:
A ve B noktalarındaki sabit süratleri 12 m/s ve
6 m/s olan iki araç arasındaki uzaklık 300
m'dir.
Buna göre; A noktasındaki araç kaç saniye
sonra öndekine yetişir?
Şehirler arası yollarda otobüslerin
süratlerini ölçmek ve kaydetmek için
takometre kullanılır. Takometreler de
yol ve zaman değerlerini kullanarak sürati
hesaplar. Ayrıca şehir içi ve şehirler arası
yollarda sürat limitlerini aşan taşıtları tespit
etmek için radar adı verilen araçlardan
faydalanılır.
Günümüzde bilinen en büyük sürat ışığın
süratidir. Işığın sürati için şöyle bir
karşılaştırma yapılabilir: Güneş ve Dünya
arasındaki mesafe kadar bir yolu yarış arabası
yaklaşık 43 yılda alabilir, aynı yolu ışık yaklaşık
sekiz dakikada alır. Doğada canlılar da farklı
süratlerde hareket ederler. Örneğin, en
süratli kara hayvanı olan çita 140 km/h sürate
ulaşabilir. Kartallar ise havada büyük bir sürat
yaparak aşağıya doğru inişe geçerler. Bu iniş
sırasında yaklaşık 322 km/h süratle hareket
ederler. En süratli balık ise yelken balığıdır ve
sürati 110 km/h'e kadar ulaşabilir.
Hareketliye ait yol zaman grafiğini çizmek
hareketi yorumlamak için bize kolaylık
sağlar.
Örn7: Tabloya göre hareketlinin yol-zaman ve
sürat-zaman grafiklerini çizelim.
Örn6:
Aynı anda birbirlerine doğru 5 km/h ve 7
km/h’lik süratlerle hareket eden iki araç 5 saat
sonra karşılaşıyorlar.
Buna göre başlangıçta iki araç arasındaki
mesafe kaç km dir?
NOT: Sürat – zaman grafiğinde grafik çizgisi
ile zaman ekseni arasında kalan alan alınan yolu
verir.
Download

2.ÜNİTE KONU ÖZETİ 17 Kasım