FEN BİLİMLERİ
BİLEŞKE KUVVET
ÖZET
Bileşke Kuvvet
Duran bir cismi hareket ettiren, hareket eden bir cismi durduran, cisimlerin şeklini, hareket
yönünü ve doğrultusunu değiştiren etkiye “kuvvet” adı verilir. Kuvvet, F sembolü ile gösterilir.
Kuvvet yönlü bir büyüklüktür yani kuvvetin uygulama noktası, belirli bir doğrultusu, yönü ve
büyüklüğü vardır. Kuvvetin birimi “Newton”dur ve “N” sembolü ile gösterilir.
Şekildeki gibi çizilen okun yönü kuvvetin yönünü belirtirken, okun uzunluğu da kuvvetin
büyüklüğünü gösterir. Okun uygulama noktasına göre bulunduğu hiza ise kuvvetin
doğrultusunu belirtir.
Bir cisme etki eden kuvvetin yönüne ve doğrultusuna bakarak, bu kuvvetin cisim üzerindeki
etkisini tahmin edebiliriz. Cisimlere birden fazla kuvvet uygulandığında iki ya da daha fazla
kuvvetin cisim üzerindeki etkisini tek başına yapan kuvvete “Bileşke (Net) Kuvvet’’ denir.
Bileşke kuvvet “R” sembolüyle gösterilir. Cisme uygulanan kuvvetler, aynı doğrultu ve yönde
olabileceği gibi, aynı doğrultuda fakat zıt yönlü de olabilir.
Aynı Yönlü Kuvvetlerde Bileşke Kuvvet
Bir cisme aynı doğrultu ve yönde olan kuvvetler uygulandığında; bileşke kuvvet cisme
etkiyen kuvvetlerin büyüklüklerinin toplanması ile hesaplanır.
1/2
FEN BİLİMLERİ
BİLEŞKE KUVVET
ÖZET
Zıt Yönlü Kuvvetlerde Bileşke Kuvvet
Cisme uygulanan kuvvetler aynı doğrultuda ancak zıt yönlerde ise; bileşke kuvvet cisme etki
eden kuvvetlerin büyüklüklerinin farkına eşittir. Yani büyük kuvvetten küçük kuvvetin
çıkartılması ile hesaplanır. Bileşke kuvvetin yönü her zaman büyük kuvvetin yönündedir.
Ayrıca duran cisimler daima bileşke kuvvet yönünde hareket eder.
Dengelenmiş Kuvvet
Bir cisim üzerine eşit büyüklükte ama zıt yönde iki kuvvet uygulandığında cismin üzerindeki
net kuvvet, sıfırdır. Bu da cisme uygulanan kuvvetlerin birbirlerini etkisiz hâle getirdiğini
gösterir.
Birbirinin etkisini yok eden ya da bileşkesi sıfır olan kuvvetlere “dengelenmiş kuvvetler”
denir. Dengelenmiş kuvvetler, cismin hareketinde herhangi bir değişiklik yapmaz. Başka bir
deyişle duran bir cisme dengelenmiş kuvvetler etki ediyorsa cisim durmaya devam eder. Aynı
şekilde hareket eden bir cisme dengelenmiş kuvvetler etki ediyorsa cisim aynı hareketine
devam eder.
Dengelenmemiş Kuvvetler
Bir cisme büyüklükleri eşit olmayan zıt yönlü kuvvetler uygulandığında net kuvvetin
büyüklüğü sıfırdan farklı olur. Büyüklükleri eşit olmayan ve zıt yönlü olan kuvvetlere,
kuvvetler birbirlerinin etkisini yok edemediği için, “dengelenmemiş kuvvetler” denir.
Dengelenmemiş kuvvetler, cismin üzerine sıfırdan farklı olan bir net kuvvet uygular ve bu net
kuvvet, cismin hareketini değiştirir. Hızlanan bir araba üzerindeki kuvvetler ve yavaşlayan
araba üzerindeki kuvvetler dengelenmemiş kuvvetlere örnek olarak gösterilebilir.
2/2
Download

Bileşke Kuvvet