FĠZYOLOJĠ
BĠLĠMĠNE
GĠRĠġ
fizyoloji
Hayvan fiz.
İnsan fiz.
Bitki fiz.
Spor fizyolojisi
Fizyoloji; Vücut fonksiyonlarını
inceleyen ve bir canlının canlı olma
özelliğini devam ettirmede rol
oynayan bütün yaşamsal
fonksiyonların ne olduğunu ve nasıl
işlediğini açıklayan bilim dalıdır.
Egzersiz ve Spor Fizyolojisi
Egzersiz Fizyolojisi;
Akut veya kronik egzersizlerde, vücut
yapıları ve fonksiyonlarının nasıl değişikliğe
uğradığını inceler,
Spor Fizyolojisi ise;
Egzersiz fizyolojisinden elde edilen bilgilerin
sporcu antrenmanına nasıl uygulanacağını
ve performansın nasıl geliştirilebileceğini
inceler.
Spor fizyolojisi, genel fizyoloji,
biokimya, spor hekimliği, beslenme,
biofizik, biomekanik, kinesiyoloji,
antrenman ve harekat bilimleri,
farmakoloji v.b. diğer bilimlerle
oldukça ilişkilidir.
ORGANĠZMANIN YAPISAL
DÜZEYĠ
İnsan organizması bir çok yapısal
organizasyondan meydana gelir.
Organizasyonlar içerisinde sürekli bir
işbirliği vardır.
En alt düzeydeki organizasyon kimyasal
organizasyondur.
Hayatın devamı için bu organizasyona
ihtiyaç vardır.

GeliĢim tek bir hücreden
başlar;
 hücreler dokuları,
 dokular organları,
 organlar ise sistemleri
meydana getirerek
nihayet insan
vücudunu ortaya
çıkarırlar.
Organizmanın OluĢumu
Düzey
Organizma
Sistem
Organ
Doku
Hücre
Organel
Molekül
Atom
Örnekler
İnsan, hayvan
İskelet, dolaşım,solunum,
hareket
Beyin, kalp, akciğer v.b.
Epitel, bağ, kas v.b.
Kas, sinir, kemik, kan v.b.
Nükleus,ribozom, mitpkondri v.b
Su, CO2, glikoz v.b.
O2, H, C
Vücut bir makine gibidir .
 Örneğin ; bir arabanın kapalı soğutma
sistemindeki suyu basınç altında dolaştırarak
soğutması, egzersiz yapıldığında vücudun da fazla
ısınmaması aynı mantığa yakındır.
 Hücresel düzeyde enerjinin nasıl oluştuğunu
bilmek, egzersiz anında da enerjinin nerede ve ne
kadar enerji ve ısı ürettiğini anlamayı sağlar.
 Bu nedenle hem “sistem fizyolojisi” hem de
“hücre fizyolojisini” iyi bilmek ve anlamak gerekir.
•
Bütün bu fizyolojik olaylar çok kompleks bir
sinir-hormon zinciri sayesinde kontrol edilir
ve düzenlenir.
 Otonomik iç denge sayesinde;

- Zedelenen dokuların tamir edilmesi

- Kolesterol depositlerinin atılması

- Zararlı maddelerin solunum yollarında
filtre edilmesi

- ve enerji depolarının yeterli dinlenme
ve beslenme sayesinde tekrar yerine
konulması sağlanır.
İnsan vücudunun potansiyeli sınırsız
gibi görünmektedir ve yüksek
kapasiteye sahiptir, örneğin;
- Hücresel enerji üretme hızını 20
kere daha fazla arttırabilir.
- Akciğerlere alınan hava miktarı 30
kat daha arttırabilir.
- Kalp atımları 3-4 kere daha fazla
olabilir.
Organizmanın Yapısı
 İnsan organizması bir çok yapısal
organizasyondan meydana gelir ve bu
organizasyonlar arasında sürekli bir işbirliği
vardır.
 Organizmada elementler;
%65 O (oksijen)
%18 C (karbon)
%10 H (hidrojen)
%3
N (nitrojen)
%96
 Ayrıca organizmada elementler mineral
elementler ve iz elementler olarak da
bulunurlar.
2
Canlı hücre ve vücutta bulunan moleküllerin sınıflandırılması
Molekül
Vücut Ağırlığına Göre Yüzdesi
 Su
60
 Protein
17
 Lipid
15
 Madenler (Na+,K+, Cl-, Mg+,v.b)
5
 Diğer bileşik ve Nükleik asitler
2
 Karbonhidratlar
1
Vücutta bulunan moleküllerin sınıflandırılması
MOLEKÜL
VÜCUT
AĞIRLIĞINA GÖRE
YÜZDESĠ
SU
60
PROTEĠN
17
LĠPĠD
15
MĠNERAL
K+, Cl+, Mg+,
v.b.)
5
(Na+,
Diğer bileĢik ve
nükleik asitler
2
Karbonhidratlar
1
CANLILARIN ORTAK
ÖZELLĠKLERĠ
CANLILARIN ORTAK ÖZELLĠKLERĠ
-Kendine özgü olma
-Metabolizma
-Hareket
-Uyarılma
-Büyüme
-Üreme
-Çevreye uyum
-Solunum
-Sindirim
-Absorbsiyon(emilme)
-DolaĢım
-Özümleme(asimilasyon)
CANLILIĞIN DEVAMI ĠÇĠN GEREKLĠ FAKTÖRLER
-Su
-Besinler
-Oksijen
-Isı
-Basınç
HÜCRE
HÜCRE
Hücre organizmanın canlı ve en küçük yapısal fonksiyonel ünitesi
olarak tanımlanır. Hücre su, elektrolit,protein, lipid ve karbonhidrat
lardan oluĢur.
Hücre 4 temel baĢlık altında incelenir;
*Plazma
*Stoplazma
* Organeller
* Hücrenin salgı ve depo alanları
Yapısal olarak ise iki temel baĢlık altında incelenir;
*Kimyasal yapı
*Fiziksel yapı
HÜCRENĠN KĠMYASAL YAPISI
*SU:Hücrenin yapısının %75-90’ı sudur.Hücre içindeki sıvıya
stoplazma adı verilir. Stoplazma içinde Protein, Karbonhidrat,
Lipid ve inorganik maddeler bulunur.Ġnorganik maddeler ve
karbonhidratlar suda çözünür
*Hücre Ġçi ve DıĢı Sıvıları;
Bir insanın yaklaĢık %60’ı su , %18’i protein , %15’ i yağ , %7’si de minerallerden oluĢur.
Total Vücut Sıvıları
Extrasellüler %40
Ġntrasellüler %60
Lenf %1
Kan plazması %24
Ġntertisyel sıvı %75
*Oksijen ve Karbondioksit
*Ġnorganik BileĢikler
*Karbonhidratlar
*Lipidler
*Proteinler
HÜCRENĠN FĠZĠKSEL YAPISI
*Hücre zarı
*Ribozom
*Mitakondri
*endoplazmik retikulum
*Golgi kompleksi(aygıtı)
*Sentriller
*Lizozomlar
*Nükleus
Hücrenin Fiziksel Yapısı
1.
Hücre zarı: Protein ve lipid moleküllerinden oluşur, fonksiyonu dış
2.
3.
4.
Ribozom: Protein ve RNA moleküllerinden oluşur, protein sentezler.
Mitokondri: İç bölmeleri zarlı keseler, ATP sentezi yapılır.
Endoplazmik retikulum: Kanal ve borucuklar şeklinde membrana
5.
Golgi kompleksi (aygıtı): Yassı zarlı kesecikler şeklinde, salgılama,
6.
Sentrioller: İki adet çubuk şeklinde zarsız yapı, hücre bölmesi-üremesi
7.
8.
Lizozomlar: Zarlı kesecikler, madde ve mikrop sindirimi
Nükleus (çekirdek): Protein ve RNA moleküllerinden oluşur,
çevreden koruma ve madde alış-verişini sağlamadır.
bağlı ağ şeklindedir, madde taşınımı , depolama, lipid ve protein sentezi,
kimyasal reaksiyonlar için yüzey sağlar.
protein moleküllerini paketleme fonksiyonunu gerçekleştirirler.
esnasında kromozom dağılımı
ribozomları yapar hücre faaliyetlerini kontrol eder
HÜCRE ZARINDAN GEÇĠġME
HAREKETLERĠ
•Hücrenin Temel Faaliyetleri için bazı maddeler
hücreye girerken bazı artık zararlı maddeler ise
hücreden uzaklaştırılır. Bu iki türlü taşınma ile
yapılır.
• Pasif TaĢınma:
•Hücreden yardımsız geçiş
•Kinetik enerjiye bağlı olarak
maddelerin çok yoğun ortamdan az
yoğun ortama geçişi
HÜCRE ZARINDAN GEÇĠġME HAREKETLERĠ
*Pasif TaĢıma Sistemi ;4 çeĢit pasif taĢıma Ģekli vardır. Bunlar;
-DĠFÜZYON
(yayılma)
-KOLAYLAġTIRILMIġ DĠFÜZYON
-OZMOSĠS
-FĠLTRASYON
OSMOZ
 Yüksek su konsantrasyonlu bir bölgeden düşük su konsantrasyonlu
bir bölgeye suyun diffüzyonudur.
 Madde konsantrasyonu arttıkça su konsantrasyonu azalır.
 Bu azalma maddenin solusyondaki molekül sayısına bağlıdır.
 Bir solusyondaki toplam eriyen madde konsantrasyonu olan
osmolarite su konsantrasyonunu belirtir.
 1 mol glukoz, 1mol aminoasit ya da 1 mol üre solusyonun
osmolaritesinde aynı değişikliğe neden olur.
 İyonize olan 1mol NaCl’ün osmatik basıncı 1mol glukozdan 2 kat
daha yüksektir
 Bir solusyonun osmolaritesi arttıkça su konsantrasyonu azalır.
Aktif TaĢınma:
 Maddelerin hücre zarından geçiĢi için enerjiye
ihtiyaç duyulur.
Moleküller genellikle tek yönlü taĢınırlar.
Bir taĢıcıya ihtiyaç duyulur.
Aminoasitler, Kalsiyum ve Sodyum bu yolla
taĢınır.
AKTĠF TAġIMA SĠSTEMĠ
*ENDOSĠTOZ;Hücre zarında değiĢiklik yaparak hücre içine madde
alması olayıdır.
*PĠNOSĠTOZ;Sıvı maddelerin hücre içine alımı
*FAGASĠTOZ;Katı maddelerin hücre içine alımı
*EKZOSĠTOZ;Maddelerin hücre dıĢına taĢınması yani endositozun
tersidir
HEMOOSTASĠS
Hayatın devamı için canlının iç
ortamının dengede tutulmasına denir.
Bunun için gerekli faktörler:
HEMOOSTASĠS
O -CO2 yoğunluğu
PH
Madde yoğunluğu
Kan volümü
Kan glikoz düzeyi
Vücut ısısı v.b.
2
HEMOOSTASĠSĠN SAĞLANMASI
Vücut ısısının dengede tutulması
Madde kapsamının sabit tutulması
Ph’nin dengede tutulması
O
Asit
7.0
Nötr
14
Baz
Negatif Feedback (Geri Bildirim-Besleme)
Mekanizması:
Fiziksel veya Kimyasal değiĢim
(La, ph, O2, CO2 v.b.)
Reseptörler
(Kas, organ v.b.)
Fonksiyonel değiĢim
(Kalp atımı, solunum,
dolaĢım v.b.)
Sinirsel-Hormonal
Tepki
Hedef Organlar
(kalp, akciğerv.b.
DOKULAR
Benzer hücrelerin oluĢturduğu gruptur.Dokular 4 temel baĢlık altında incelenir;
*Epitel doku:Vücudun , iç organlarının ve salgı bezlerinin iç ve dıĢ yü
zeyini örter.
*Bağ doku: Organizma ve organları korur, destekler birbirine bağlar
*Kas doku: Hareketi sağlar.
*Sinir doku: Sinir uyarıları ile aktiviteleri kontrol eder.
EPĠTEL DOKU
Vücudun dıĢ ve iç yüzeyini örter, hücreleri birbirine yapıĢık gibi
durur, esnek yapılıdır , vücudu dıĢ ve iç etkenlere karĢı korumaktır.
Hücre katmanlarına göre epitel doku;
*Basit epitel doku:Tek katlı hücrelerden oluĢur.
*Çok katlı epitel doku olmak üzere iki kısımdır.
Hücre çeĢitine göre ise;
*yassı epitel
*kübik epitel
*silindirik epitel olmak üzere 3 çeĢittir,
Epitel doku bulundukları yerler itibarıyla da;
*Örtü epiteli
*Bez epiteli
*duyu epiteli olmak üzere 3’ e ayrılır
EPĠTEL DOKU TĠPLEMESĠ
*Bir katlı epitel doku
*Bir katlı kübik epitel
*Bir katlı prizmatik epitel
*çok katlı epitel
*Transitional epitel doku
*Bez epitel doku
BAĞ VE DESTEK DOKULAR
*GevĢek bağ doku
*Yağ doku
*Fibroz bağ doku
*Elastik bağ doku
*Retiküler bağ doku
*Kıkırdak doku
*Kemik dokusu
*Kas doku
*Sinir doku
Ġnsan Organizmasındaki Sistemler
 Deri Kabuk Sistemi
 İskelet Sistemi
 Kas Sistemi
 Dolaşım Sistemi
 Lenfatik sistem
 Sinir Sistemi
 Hormonal Sistem
 Solunum Sistemi
 Sindirim sistemi
 Boşaltım Sistemi
 Üreme Sistemi
Solunum sistemi vücut sıvılarında oksijen ile karbondioksit
basınçlarını ve pH’yı sabit tutmaya yönelir.
Sindirim sistemi besin maddelerini sağlar.
Boşaltım sistemi metabolizma artıklarını uzaklaştırıp yine
pH’nın düzenlenmesi ile ilgili görev alır.
Dolaşım Sistemi besin maddeleri, oksijen ve
metabolizma ürünlerini gerekli yerlere taşıma
görevini üstlenir.
Üreme Sistemi kendi
türünün devamını
sağlamakla yükümlüdür.
Download

Fizyoloji