TANIM: Kistik fibrozis hücre membranından Cl geçişini kontrol eden
kanalları kodlayan genlerdeki mutasyona bağlı olarak gelişen otozomal
resesif bir hastalıktır.
SOLUNUM SİSTEMİ BELİRTİ ve BULGULARI: Akciğer tutulumunun TEDAVİ:
şiddeti hastanın yaşam kalite ve süresini belirlemektedir. Akciğerler
KFTR Modülatörü
doğumda normal olabilmekle birlikte inflamasyon ve enfeksiyon nedeniyle
G551D mutasyonu
Ivacaftor
bozulurlar. En sık kronik öksürük; hırıltılı solunumun eşlik ettiği nefes
Antibiyotikler
darlığı atakları görülmektedir. Sık enfeksiyonlar, bronşektazi, atelektazi,
S. aureus (metisiline duyarlı)
Sefazolin ya da Nafsilin
kor pulmonale, solunum yetmezliği gibi bulgular tabloya eklenir.
TANI:
EPİDEMİYOLOJİ: : Kistik Fibrozis beyaz ırkta yaşam süresini en çok
azaltan genetik hastalıktır. 2000- 3500 canlı doğumda bir görülmekedir,
taşıyıcılık oranı ise 1/25 tir.
S. aureus (metisiline dirençli)
Fizik muayenede göğüs ön-arka çapında artış, yaygın ya da lokalize
kesintili ek sesler, wheezing ve ronküs saptanır. Siyanoz ve çomak parmak P. aeruginosa
geç bulgulardır.
GENETİK VE PATOGENEZ:
Akciğerde bilateral havalanma artışı / Genişlemiş ve kalınlaşmış hava yolları, paralel lineer opasiteler (tram tracking)
Akciğer tomografisinde bilateral bronşektazi: dilate bronşlar, kalınlaşmış bronş duvarları
TER TESTİ:
Gastrointestinal
Sinopulmoner
Ateş > 38°C (oral)
Öksürükte en az %50 artış
Balgam hacminde en az %50 artış
İştah kaybı
Kilo kaybı ≥ 1kg
Hastalık nedeniyle okul ve işe devamsızlık (en az 3 gün ya da önceki 7 gün)
Üst solunum yolu enfeksiyonu semptomları
Bu semptomlar aşağıdaki 3 semptomdan biriyle ilişkili olmalıdır
1-FVC'de en az %10 düşüş
2-Solunum hızında artış (en az dakikada 10 fazladan solunum)
3-Periferik kanda >15000 nötrofil sayısı
S. aureus (metisiline duyarlı) +
Seftazidim hariç P.
P. aeruginosa
Aeruginosa için
kullanılan ilaçlar
S. aureus (metisiline dirençli) + P. Aeruginosa için
P. aeruginosa
kullanılan ilaçlar
ve
Siprofloksasin /
Tobramisin /
Amikasin / Kolistin
ve
Vankomisin ya da
Linezolid
İpratropyum
Tiotropyum
Mukolitikler
İnhale DNase I (dornaz alfa)
Pseudomonas aeruginosa enfeksiyonu: Yapışkan ve koyu sekresyonlar P
aeruginosa’nın hücre yüzeyindeki fibronektine bağlanmasını kolaylaştırır.
Ayrıca; KF’li hastaların hava yollarında normal insanlara göre P
aeruginosa’nın yapışması için gerekli reseptörl miktarının iki kat daha fazla
olduğu belirtilmekte ve bu durumun KFTR geninin mutasyonu ile ilişkili
olduğu düşünülmektedir.
Mukoid suşun saptanması enfeksiyonun kronikleştiğinin en önemli
göstergesidir. Akciğer fonksiyonu kaybı hızlanmaktadır. Mukoid suşlar
solunum yolunda, bir tür ekzopolisakkarit olan aljinattan zengin biyofilmler
şeklinde yaşamaktadırlar. Biyofilm içinde üreme sayesinde P. aeruginosa
hem antibiyotiklerin etkisinden hem de akciğerlerdeki immün yanıttan
korunmaktadır.
KF düşündüren klinik bulgular
KF'li hastalarda akut pulmoner alevlenme bulguları
Piperazilin
tazobaktam /
Tikarsilin
klavulanat /
seftazidim /
sefepim /
meropenem
Bronkodilatörler
Teofilin
Albuterol
Salmeterol
İnhale β2 adrenerjik reseptör agonistleri
KFTR proteini birçok hücrede bulunmasına rağmen en çok akciğerler ve
gastrointestinal sistem etkilenmektedir. Akciğerlerde, bozuk KFTR
proteini apikal membranlardan klor transportunun bozulmasına neden
olmaktadır. Ayrıca Na+ kanallarından (ENaC) ve bazolateral Na/K ATPaz
pompalarından epitel hücrelerine Na+ emilimini arttırmaktadır. İyon
transportundaki bu değişiklikler, su emiliminde bir artışa neden olurken,
solunum yolunun yüzeyinde sıvı azalmasına ve mukosiliyer klirensin
azalmasına neden olmaktadır. Sonuç olarak, KF’te ekzokrin kanallar koyu
mukus tarafından tıkanır. Bunun sonucunda, akciğerlerde kronik
bakteriyel enfeksiyonlar ve hava yolu obstrüksiyonu ve gastrointestinal
sistemde ise malabsorpsiyona neden olan pankreas ve safra yolları
tıkanıklığı görülür.
KF düşündüren ancak
KF için spesifik bulgular
daha az spesifik bulgular
• Mekonyum ileusu
• Ekzokrin pankreas yetmezliği
• Büyüme geriliği
• Rektal prolapsus
• Distal intestinal obstrüksiyon sendromu • Hipoproteinemi
• Kolelitiyazis
• Biliyer siroz
• Tekrarlayan pankreatit
• Portal hipertansiyon
• Primer sklerozan kolanjit
• Staphylococcus auerus, Haemophilus
influenza, Pseudomonas aeruginosa ile
• Mukoid Pseudomonas aeruginosa ile
akciğer enfeksiyonu
akciğer enfeksiyonu
• Bronşektazi, atelektazi, hiperinflasyon ve
• Üst loblarda bronşektazi
persistan infiltrasyonların varlığı
• Burkholderia cepacia ile enfeksiyon
• ABPA
•Tüberküloz ve vaskülit olmaksızın
• Nazal polip
hemoptizi
• Radyolojik olarak pansinüzit varlığı
• Kronik, prodüktif öksürük
• Hipokloremik alkaloz
• Parmaklarda çomaklaşma
• Konjenital bilateral vaz deferens
• Konjenital bilateral vaz deferens yokluğu •
Diğer
yokluğu
<40 yaş osteopeni/osteoporoz
• Atipik diabet
Vankomisin ya da Linezolid
İnhale hipertonik salin
İnhale N-asetilsistin
Sekresyonların atılabilmesi için fizyoterapi
Antienflamatuar Terapi
Makrolidler
İbuprofen
Sistemik glukokortikoidler
İnhale glukokortikoidler
Suplemental oksijen
Noninvaziv pozitif basınçlı ventilasyon
Akciğer/Karaciğer trasplantasyonu
Akciğer Transplantasyonu Endikasyonları
Teri testi 3 aşamada yapılır: İyontoferez, terin toplanması, terin analizi
•Transplantasyon yapılmadığında beklenen yaşam süresinin 2 yıldan az
olması (FEV1<%30)
•Sık tekrarlayan, hayatı tehdit eden hemoptizi ya da pnömotoraks
•Nakil için kontrendikasyonun olmaması
•Hastaya ve ailesine prosedürün ayrıntılı olarak anlatılması ve bilgilendirilmiş
olurun alınması.
Ter Testi Pozitifliğine
Yol Açan Diğer Durumlar
Adrenal yetmezlik
Pseudohipoaldosteronism
Hipotiroidizm
Hipoparatiroidizm
Nefrojenik diabetes insipidus
Ektodermal dizplazi
Glikojen depo hastalığı tip I
Mukopolisakkaridozis
Fukosidozis
Malnutrisyon
Mauriac sendromu
Ailesel kolestaz sendromu
Pankreatit
Prostaglandin E1 uygulaması
Hipogammaglobulinemi
Akciğer Transplantasyon Kontrendikasyonları
Kistik fibrozda enfeksiyon etkenlerinin yaşa göre değişimi
NAZAL POTANSİYEL FARKININ ÖLÇÜLMESİ
Kistik fibroziste (KF), epitel hücrelerinden iyon transportunun bozulması,
normal transepitelyal elektriksel potansiyel farkının da değişmesine yol
açar. Bu elektriksel değişiklikler, solunum yolu epitelinden ya da intestinal
epitelden elektrofizyolojik ölçümler yapılmasına dayanan biyolojik testler ile
saptanabilir.
Hazırlayanlar: Stj . Dr. Şafak Recep YAŞAR, Prof Dr Sait Karakurt
Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi
Kistik fibrozda yaşam beklentisi ve etkileyen faktörler
Kesin kontrendikasyonlar
• Aktif malignansi
• Hepatit B veya C enfeksiyonu
• Ciddi akut hastalık
• Aktif tüberküloz
• Major psikiyatrik hastalık
• Diğer organ disfonksiyonları (Ciddi kardiyak, renal, hepatik hastalık)
Rölatif kontrendikasyonlar
• Ventilatöre bağımlı solunumsal yetmezlik
• Obesite (Vücut kitle indeksi >25 kg/m2))
• Ağır beslenme bozukluğu (Vücüt kitle indeksi <18 kg/m2)
• HIV enfeksiyonu
• Burkholderia cenocepacia enfeksiyonu
• Multirezistan non tuberkulozis mikobakteri enfeksiyonu
• HLA antijen pre-sensitization
• Torasik cerrahi geçirme
• Uzun dönem yüksek doz steroid tedavisi
• Psikososyal zorluklar
• Ciddi osteoporozis veya kas iskelet hastalığı
• Diğer organların minor disfonksiyonu
Download

Kistik Fibrozis