1
NÖROLOJİ
2
REHABİLİTASYONUNA BAKIŞI
3
ÖZET
4
Amaç: Bu çalışma nörolojik rehabilitasyonu alanında çalışan fizyoterapistlerin inme
5
rehabilitasyonuna bakış açılarını araştırmak amacıyla yapıldı.
6
Yöntem: Çalışmada Ian Davidson ve Karen Waters tarafından İngiltere’de aynı amaçlarla
7
geliştirilmiş, dilimize çevirisi ve adaptasyonu yapılarak uyarlanan 58 soruluk anket kullanıldı.
8
Ankette sorular fizyoterapistlerin inme rehabilitasyonu konusunda aldıkları eğitimler, tedavi
9
hedefleri ve öncelikleri, kullandıkları değerlendirme ve tedavi yaklaşımları gibi ana başlıklar
10
altında toplanıyordu. İnmeli hastalara rehabilitasyon hizmeti veren 73 fizyoterapist anketi e-
11
mail yoluyla cevapladı.
12
Sonuçlar:. Olguların % 85’i mezuniyet sonrası inme rehabilitasyonu konusunda herhangi bir
13
eğitim almamıştı, % 53’ü tedavide hastanın beklentilerine önem verirken, %59 oranında
14
fonksiyonel beklentileri ‘en önemli öncelik’ olarak belirtti. Değerlendirmede fizyoterapistlerin
15
%32si hiçbir zaman hastalarını belirli bir değerlendirme formuna göre değerlendirmedikleri,
16
tedavide % 68’inin nörogelişimsel tedavi yaklaşımını tercih ettikleri belirlendi. Hastanın
17
potansiyelini maksimum düzeye getirmenin yolunu %44 oranında “normal hareket
18
doğrultusunda fonksiyonu sağlamak” olarak tanımlarken, %62si hastanın fonksiyonel
19
kapasitesiyle ilgili karar verirken kendi değerlendirmesini önemsemekteydi.
20
Tartışma: İnmeli hasta ile çalışan fizyoterapistler fonksiyon odaklı ve hastanın beklentisini
21
dikkate almalarına rağmen fonksiyondaki değişimleri değerlendirmede subjektif yolları tercih
22
etmekte ve mezuniyet sonrası eğitimi gözardı etmektedirler. Hastanın taburculuk ve hastanede
23
kalış süresi konusuna karar vermede ise diğer sağlık personelinden farklı düşünmektedir.
24
Anahtar Kelimeler: İnme, fizyoterapi, rehabilitasyon
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
ALANINDA
ÇALIŞAN
FİZYOTERAPİSTLERİN
İNME
35
Insight of Physiotherapists interested in Neurology to Stroke Rehabilitation
36
ABSTRACT
37
Aim: This study was conducted investigate the perspectives of physiotherapist working in
38
stroke rehabilitation.
39
Method: In the study the 58-item questionnaire developed for the same purposes by Ian
40
Davidson and Karen Waters in UK, was used with Turkish language translation and
41
adaptation. The questions of survey gathered under main headings, training received by
42
physiotherapists on stroke rehabilitation, treatment goals and priorities, the evaluation and
43
treatment approaches. 73 physiotherapists providing stroke rehabilitation services answered
44
the questionnaire via e-mail.
45
Results: In the study, 85% of participants had not received any training in stroke
46
rehabilitation after graduation, 53% of the participants pay attention to the expectations of
47
patients in treatment, 59% of the participants say functional expectations 'top priority'.32 % of
48
physiotherapists specific form was not used in evaluation of patients, neurodevelopment
49
treatment approach were preferred in treatment by 68 % of physiotherapists. By 44%, the way
50
to maximize the potential of patient defined as "to restore the function in accordance to
51
normal movement as", by 62% pays attention to its own assessment when deciding on
52
patient's functional capacity
53
Discussion: Physiotherapists in spite of function-oriented and take into account the
54
expectations of patients, prefer subjective assessments on changes in function and ignore post-
55
graduate training. There is a disagreement about deciding patient's hospital stay and discharge
56
between physiotherapists and other staff.
57
Key Words: stroke, physiotherapy, rehabilitation
58
59
60
61
62
63
64
65
66
GİRİŞ
67
İnme ölüm nedeni olarak dünyada üçüncü sırada yer almakta ve en sık özürlülük yaratan
68
hastalık olarak tanımlanmaktadır. Hastalar büyük oranda ciddi fonksiyonel ve sosyal
69
problemlere yol açan kalıcı engellilik problemi ile karşılaşmaktadırlar (1). İnme insidansı
70
ortalama olarak, her 1000 kişide 2, yaşlı popülasyonda (45-84 yaş arası) ise bu oran binde
71
dörde çıkmaktadır. İnmenin toplumsal yüküne bakıldığında, inmeli hastaların %20’si erken
72
dönemde olmak üzere %30‘u bir yıl içinde ölmekte, yaşayanların üçte biri ise günlük yaşam
73
aktivitelerinde bağımlı olarak yaşamlarına devam etmektedirler. Bununla birlikte inme
74
hastalarının %50 -%90’ı hastanede tedavi olmasına rağmen taburculuk sonrası hastaların çoğu
75
kas kuvvet kaybı, denge problemi, kognitif bozukluklar, immobilite gibi kalıcı bozukluklar
76
yaşamakta (2) ve bu problemlerle baş etmek üzere fizyoterapi ve rehabilitasyon programına
77
başlamaktadır.
78
İnmede yetersizliklere yol açan bozuklukların tedavi edilmesinde erken dönemde başlayan
79
fizyoterapi ve rehabilitasyon yaklaşımları büyük önem taşımaktadır. Fizyoterapi ve
80
rehabilitasyon hastanın fonksiyonelliğini artırmayı hedefleyen aktif, tekrarlayıcı ve eğitici bir
81
“problem çözme” yöntemidir (3). İnmeli hastanın fizyoterapisi sensorimotor bozuklukların,
82
yürüme ve kişisel bakımla ilgili aktivitelerin düzeltilmesini sağlayarak fonksiyonel
83
bağımsızlığı en üst düzeye çıkarmayı ve hastanın toplumsal katılımını artırmayı
84
amaçlamaktadır(4). İnme hastasının tedavisinde hasta için en iyi fonksiyonel seviyeyi elde
85
etmek amacıyla çalışan birçok sağlık profesyoneli vardır. Bu ekipte hekim, fizyoterapist,
86
ergoterapist, konuşma terapisti, rehabilitasyon hemşiresi, sosyal hizmet uzmanı ve psikolog
87
bulunmaktadır.
88
Ülkemizde yaklaşık 1,2 milyon inme hastasına karşılık Türkiye Fizyoterapistler
89
Derneği’nden (TFD) alınan bilgiye göre Türkiye’de yaklaşık 8000 fizyoterapist bulunmakta
90
bu rakamın 2020 yılında 15 bine ulaşması beklenmektedir(5). Ülkemizdeki fizyoterapistlerin
91
çalışma alanları nörolojik rehabilitasyon, pediatrik rehabilitasyon, ortopedik rehabilitasyon,
92
kardiyopulmoner rehabilitasyon ve daha pek çok alanda çeşitlilik göstermektedir. Ancak inme
93
rehabilitasyonunda çalışan fizyoterapist sayısı bilinmemektedir. Henüz Dünya Fizyoterapi
94
Konfederasyonu bünyesinde (WCPT) nörolojik fizyoterapi alanı yeni bir yapılanma olup
95
2007 yılında Vancouver’da yapılan dünya kongresinde “International Neurological Physical
96
Therapy Association [INPA]” adıyla bir alt grup kurulması fikri ortaya çıkmış ve 2011 yılında
97
Amsterdam’da gerçekleşen dünya kongresinde bu alt grup kurulmuştur(6). Ülkemizde de
98
nörolojik rehabilitasyonda fizyoterapistler arasında iletişimi geliştirmek, bilgi ve fikirleri
99
paylaşmak, gerek bilimsel açıdan gerekse diğer konularda yeni fikirler, yeni öneriler
100
geliştirmek, uygun görülenlerin gerçekleştirilmesinde görev almak, bilimsel ve klinik
101
işbirliğini geliştirmek, grup üyeleri arasında çok merkezli çalışmalar düzenlemek ve nöroloji
102
alanında kanıta dayalı uygulamaların yaygınlaştırılması amacıyla 2011 yılında TFD çatısı
103
altında Nörolojik Fizyoterapi alt çalışma grubu kurulmuştur.
104
Ülkemizdeki fizyoterapi okullarında lisans eğitimi süresince inme sonrası fizyoterapi ve
105
rehabilitasyon yaklaşımları ile ilgili içerik benzer olmasına rağmen klinikte fizyoterapistlerin
106
tercihleri bireysel farklılık gösterebilmektedir. Fizyoterapistlerin inme rehabilitasyonunda en
107
çok hangi yöntemleri tercih ettikleri ile ilgili de net bilgiler bulunmamaktadır.
108
Ülkemizde nörolojik rehabilitasyon alanında çalışan fizyoterapistler bu grupta en çok
109
inmeli hastaları tedavi etmektedirler. Bu bilgilerin elde edilmesi fizyoterapistler için yaşam
110
boyu öğrenme gereksinimleri oluşturulmasına ve mezuniyet sonrası eğitim ihtiyacının
111
düzeyinin belirlenmesine, disiplinler arası işbirliği, fizyoterapi eğitiminin içeriği ve müfredat
112
güncellemesine, sağlık politikaları oluşturulurken rehabilitasyonun en önemli paydaşlarından
113
olan fizyoterapistlerin görüşlerinin önemsenmesine katkı sağlayacaktır.
114
Ülkemizde fizyoterapistlerin inme rehabilitasyonuna bakış açılarını değerlendiren
115
çalışmaya
rastlanmamıştır.
116
fizyoterapistlerin
117
kullandıkları tedavi yaklaşımlarını araştırmak amacıyla yapıldı.
demografik
Bu
çalışma
verilerini,
inme
rehabilitasyonu
fizyoterapi
alanında
uygulamalarındaki
çalışan
tercihleri
ve
118
METOD
119
Haziran 2012- Temmuz 2012 tarihleri arasında tamamlanan çalışma için, Hacettepe
120
Üniversitesi Senatosu Etik Komisyonu’ndan onay alındı (Çalışmanın etik onay numarası 6
121
ağustos 2012 tarih ve 431-3080 sayı). Çalışmaya katılmayı kabul eden fizyoterapistler onam
122
formunu online olarak onayladı. Fizyoterapistlerden soruları birbirinden bağımsız olarak
123
cevaplamaları istendi. Çalışmada Ian Davidson ve Karen Waters tarafından İngiltere’de aynı
124
amaçlarla geliştirilmiş, dilimize çevirisi ve adaptasyonu yapılarak uyarlanan 58 soruluk anket
125
kullanıldı (7).Ankette sorular nöroloji alanında çalışan fizyoterapistlerin inme rehabilitasyonu
126
konusunda aldıkları eğitimler, tedavi hedefleri ve öncelikleri, kullandıkları değerlendirme ve
127
tedavi yaklaşımları gibi ana başlıklar altında toplanıyordu. Anket online hale getirilip mail
128
yoluyla
129
rehabilitasyonuyla
Türkiye
Fizyoterapistler
ilgilenen
Derneği’nin
fizyoterapistlerin
resmi
gönüllü
ağından
olanların
duyuruldu.
katılımları
İnme
istendi.
130
Katılımcılara çalışma hakkında detaylı bilgi verilip, anketin tamamlanmasından önce onayları
131
alındı. Çalışmaya dahil edilme kriterleri; nörolojik rehabilitasyon alanında 1 yıldan uzun
132
süredir çalışıyor olmak, gönüllü olmak, anadili Türkçe olmak idi. İnmeli hastalara fizyoterapi
133
hizmeti veren 83 fizyoterapist anketi mail yoluyla cevapladı. Mesleki tecrübesi bir yıldan az
134
olan olgular ( 9 olgu ) çalışma dışı bırakıldı.
135
136
İSTATİKSEL ANALİZ
137
İstatistiksel analiz için Windows tabanlı SPSS 15. 0 analiz programı kullanıldı.
138
Demografik veriler için tanımlayıcı istatistik yapıldı. Ölçümle belirlenen değişkenler için
139
ortalama ± standart sapma, sayımla belirlenen değişkenler içinde (%) ve frekans değerleri
140
hesaplandı.
141
BULGULAR
142
Çalışmaya katılan fizyoterapistlerin 33 ü kadın (%47), 40 ı erkek (%55) ve mesleki
143
tecrübeleri ortalama 10,8 ± 4,2 yıldı. Fizyoterapistlerin haftalık çalışma süreleri ve yerleri
144
Tablo1 ve 2’de verildi. Tablo 1.Fizyoterapistlerin haftalık çalışma süreleri
145
Çalışma süresi
N
%
Tam zamanlı (40 saat)
60
% 82
25-35 arası
4
%5
Diğer
9
% 12
146
147
Tablo 2. Fizyoterapistlerin çalışma yerleri
ÇALIŞMA YERİ
SAYI
%
Genel tıp merkezi
16
22%
Akut nöroloji ünitesi
5
7%
Ayaktan nöroloji ünitesi
7
10%
Devlet hastanesi
18
25%
Rehabilitasyon merkezi
17
23%
Diğer
10
14%
148
149
150
151
Çalışmaya katılan fizyoterapistlerin mesleki özellikleri Tablo 3’ de verildi.
152
Tablo 3.Fizyoterapistlerin mesleki özellikleri
Evet
Hayır
Kararsızım
/Emin değilim
TFD nöroloji alt grubuna üye misiniz?
9 (%12)
64 (%88)
-
Erişkin nörolojik rehabilitasyon konusunda kurs aldınız mı?
11 (%15)
62 (%85)
-
İnme rehabilitasyonu konusunda uzman olduğunuzu düşünüyor
43 (% 59)
5 (% 7)
25 (%34)
54 (%74)
13 (%18)
6 (%8)
musunuz?
Hastalarınızın çoğu için fonksiyon elde etmek, kaliteli hareket
elde etmekten daha mı önemlidir?
153
154
Fizyoterapistlerin tedavi prensipleri ve fizyoterapistlerin değerlendirme, tedavi programı ve
155
taburculuk süreci ile ilgili düşünceleri Tablo 4 ve 5’de verildi.
156
Tablo 4. Tedavi prensipleri
Prensipler
Kesinlikle
Katılıyorum
katılıyorum
Emin
değilim
Katılmıyorum
Kesinlikle
katılmıyorum
1.Eğer bir hastanın yürüyüşü kötü ise yürüyüşe hazır olana
kadar yürümemesini isterim.
5 (%7)
14 (%19)
9 (%12)
26 (%36)
19 (%26)
1 (%1)
4 (%5)
8 (%11)
32 (%44)
28 (%38)
8 (%11)
9 (%12)
6 (%8)
24 (%33)
26 (%36)
10 (%14)
26 (%36)
17 (%23)
17 (%23)
3 (%4)
11 (%15)
23 (%32)
18 (%25)
16 (%22)
5 (%7)
4 (%5)
15 (%21)
14 (%19)
32 (%44)
8 (%11)
2 (%3)
19 (%26)
13 (%18)
28 (%38)
11 (%15)
4 (%5)
3 (%4)
10 (%14)
30 (%41)
26 (%36)
2.Hemşire ve / veya doktorla hastaya yürüyebilmesine rağmen
yürümesine engel olduğum için çatışma halindeyim.
3.Ekibin bir üyesi olarak değer gördüğümü düşünmüyorum
4.Hasta ne kadar çok tedavi alırsa; fonksiyonel gelişimi o
kadar iyi olacaktır.
5.En önemli şey hastaya yürüyebileceği fikrini aşılamaktır.
6. Önemli olan hastanın nasıl yürüdüğü değil, yürüyüp
yürüyemediğidir.
7.Hastama
yardım
edebiliyorsam
yürüme
yardımcısı
vermiyorum.
8.Hastama hiçbir zaman tripot veya dört nokta baston
vermiyorum.
157
158
159
160
161
Tablo 5. Fizyoterapistlerin Değerlendirme, Tedavi Programı ve Taburculuk Süreci ile İlgili
162
Düşünceleri
Bazen
Nadiren
Hiçbir zaman
11 (%15)
10 (%14)
17 (%23)
23 (%32)
21 (%29)
39 (%53)
10 (%14)
1 (% 1)
2 (%3)
1 (%1)
7 (%10)
17 (%23)
48 (%66)
0 (%0)
4.Hastanın hastaneden taburcu edilmesinde söz hakkına sahibim
10 (%14)
22 (%30)
18 (%25)
14 (%19)
9 (%12)
5. Gördüğüm her inme hastası için medikal rapor yazıyorum
8 (%11)
12 (%16)
10 (%14)
19 (%26)
24 (%33)
Fizyoterapistin Düşüncesi
Daima
1.Belirli bir değerlendirme formu kullanıyorum
12 (%16)
2.Hastanızın tedavi beklentilerine öncelik veriyor musunuz?
3.Tedavi
Çoğu
zaman
yaklaşımınıza
saygı
göstermeyen
bir
hastayla
karşılaştığınızda yaklaşımınızı değiştiriyor musunuz? (Mesela
Bobath’ tan geleneksel yaklaşıma geçiyorum gibi.)
163
164
Çalışmaya katılan fizyoterapistlerin kullandıkları tedavi yaklaşımları Tablo 6’da verildi.
165
Tablo 6. Fizyoterapistlerin kullandığı tedavi yaklaşımları
Sayı
%
2
3%
11
15%
29
40%
d. Herhangi bir yaklaşım veya yöntemi kullanmıyorum birçok yaklaşımı bir arada kullanma eğilimdeyim
25
34%
herhangi belirli bir yaklaşım veya yöntemi kullanmıyorum, o anda işime yarayacak gibi görünen yöntemi kullanıyorum
6
8%
Nörogelişimsel Tedavi Yaklaşımı (Bobath Yöntemi)
50
68%
Motor Öğrenme
8
11%
Rood
1
1%
PNF
1
1%
Brunnstrom
10
14%
Johnstone
1
1%
Fonksiyonu sağlamak
29
40%
Normal hareket doğrultusunda fonksiyonu sağlamak
32
44%
Topluma dönmek
11
15%
Normal görünmek
1
1%
Hastanın gelişmesiyle ilgili ne söylediği
11
15%
Diğer insanların hastanın gelişmesiyle ilgili ne söyledikleri
0
0%
Standart formlar veya değerlendirmeler (örn: GYA, oranlar..)
10
14%
Hastanın fonksiyonel kapasitesiyle ile ilgili kendi değerlendirmeniz
45
62%
Gelişmeleriyle ilgili kendi düşünceniz
6
8%
Diğer
1
1%
Soru
1.Hangisi sizin tedavi yaklaşımınızı tanımlar?
a. İnmeli hastaların tedavisinde sadece bir tedavi yöntemini veya yaklaşımını benimsiyorum
b. Tedavide bir yaklaşım veya yöntemi takip ediyorum ama ara sıra hastada işe yarayacak herhangi bir yöntemi daha
uyguluyorum
c. Tedavide bir yaklaşım veya yöntemi takip ediyorum ama sıklıkla hastada işe yarayacak herhangi bir yöntemi daha
uyguluyorum
2.İnme hastalarındaki tedavide öncelikle kullandığınız tedavi yaklaşımı veya konsepti hangisidir?
3.İnmeli hastanın tedavisinde fizyoterapistin asıl amacı hastanın potansiyelini maksimum düzeye getirmektir.
Aşağıdakilerden hangisi bu potansiyeli en iyi düzeye getirir?
4.Hangisi sizce hastanızdaki gelişmenin en iyi göstergesidir?
5.Genel olarak, ünitenizden/ bölümünüzden hastanın taburcu edilmesinde asıl sorumlu olan kimdir?
Fizyoterapist
12
16%
Doktor / uzman
40
55%
Başhemşire
1
1%
Fizyoterapistin dahil olduğu bir ekip
18
25%
Fizyoterapistin dahil olmadığı bir ekip
1
1%
166
167
168
TARTIŞMA
169
İnmeli hasta ile çalışan fizyoterapistler fonksiyon odaklı ve hastanın beklentisini dikkate
170
almalarına rağmen fonksiyondaki değişimleri değerlendirmede subjektif yolları tercih etmekte
171
ve mezuniyet sonrası eğitimi gözardı etmektedirler. Hastanın taburculuk ve hastanede kalış
172
süresi konusuna karar vermede ise diğer sağlık personelinden farklı düşünmektedir.
173
Literatürde bozukluk ve özürün tedavi edilmesinde tek başına bir yöntemin diğerine
174
üstünlüğünün bulunmadığını, birden fazla yöntemin kullanıldığı belirtilmektedir. Yapılan
175
çalışmalarda hastanın medikal tedavisi sırasında, özelleşmiş inme ünitelerinde multidisipliner
176
ekip anlayışı içinde rehabilitasyon programlarının yürütülmesinin önemi vurgulanmakta ve en
177
erken dönemde başlayan egzersiz uygulamalarıyla hastanın “inaktif ve yalnız” olmasının
178
engellendiğini ve sadece nörolojik ve fonksiyonel değil aynı zamanda emosyonel durumda da
179
iyileştirici etkisinin olduğu belirtilmektedir (8)
180
mobilizasyon yönteminin yaşam kalitesi üzerine iyileştirici etkisinin, inmeden 1 yıl sonra da
181
devam ettiğini göstermiştir. İnme ünitesinde uygulanmaya başlanan bu tedavi yaklaşımlarının,
182
hastalarda kişisel güveni ve motivasyonu arttırarak, yaşam kalitesi üzerine pozitif etki
183
sağladığı gösterilmiştir (9). İnme rehabilitasyonunda erken dönemde beynin plastisitesi
184
açısından doğru iyileşmenin sağlanması ve kompansasyonların önlenmesi önemlidir (10).
185
Bizim çalışmamızda “hastanın yürüyüşü kötü ise yürüyüşe hazır olana kadar yürümemesini
186
isterim” ifadesine fizyoterapistlerin % 62 si katılmadıklarını belirtti.Bu cevaplar
187
fizyoterapistlerin doğru iyileşme ve kompansasyon konusunda fikirlerinin net olmadığını
188
düşündürmektedir.Benzer şekilde fizyoterapistlerin % 25’i hastanın nasıl yürüdüğünden çok,
189
yürüyüp yürüyemediğiyle ilgilendiklerini belirtti.
Tyedin ve ark. akut inme hastalarında erken
190
Dünyada pek çok ülkede fizyoterapistler inme sonrası hastalara uygulanan fizyoterapinin
191
kalitesini artırmak için çaba sarfetmektedirler. İnme sonrası fizyoterapinin iyileştirilmesinde
192
mevcut
klinik
inme
fizyoterapi
guidelineleri
ve
optimal
inme
araştırmalarından
193
faydalanılmaktadır. Son yıllarda fizyoterapistler tarafından klinik karar verme sürecinde
194
kanıta dayalı uygulamaların önemi farkedilmiştir Kanıta dayalı uygulamalarda objektif ve
195
standart yöntemlerle değerlendirmeler yapılmaktadır (11,12). Bizim çalışmamızın sonuçlarına
196
göre “Hangisi sizce hastanızdaki gelişmenin en iyi göstergesidir?” sorusuna fizyoterapistler
197
%62 oranında “Hastanın fonksiyonel kapasitesiyle ile ilgili kendi değerlendirmem olarak
198
cevap verdiler. Sadece %14 gibi düşük bir oranla da standart formlar veya değerlendirmeler
199
kulanmaktadırlar. Ayrıca ‘belirli bir değerlendirme formu kullanıyorum’ ifadesine
200
fizyoterapistlerin % 55 i hiç veya nadiren cevabı verdiler. Bu cevaplar,inme hastalarının
201
fizyoterapisinde uluslararası işbirliği ve kanıta dayalı uygulamalar kullanılır hale gelmiş
202
olmasına rağmen, ülkemizde inme rehabilitasyonunun fizyoterapistlerin klinik tecrübelerine,
203
tercihlerine, günlük pratikleri içerisindeki araştırmalarına göre yapıldığını göstermektedir..
204
Son yıllarda bilimin ilerlemesi ve motor kontrol ile ilgili nörofizyolojik prensiplerin daha
205
iyi anlaşılması ile inmeli hastanın optimal fizyoterapisi ile ilgili yeni tedavi yaklaşımları
206
kullanılmaya başlamıştır. Bizim çalışmamızda ‘İnmeli hastanın tedavisinde fizyoterapistin asıl
207
amacı hastanın potansiyelini maksimum düzeye getirmektir. Aşağıdakilerden hangisi bu
208
potansiyeli en iyi düzeye getirir? sorusuna fizyoterapistlerin neredeyse yarısı (%40)
209
‘fonksiyonu sağlamak’ derken, yaklaşık diğeryarısı da (%44) ‘normal hareket doğrultusunda
210
fonksiyonu sağlamak’ olarak cevap verdiler. Bu sonuç bize fizyoterapistlerin halen inme
211
rehabilitasyonunda kullanılan fizyoterapi yaklaşımlar ile ilgili farklı uygulamalar yaptığını ve
212
fikir ayrılıkları bulunduğunu göstermektedir.
213
Poolock ve arkadaşları tarafından yapılan cohranne veri tabanında bulunan sistematik
214
derlemeye göre postüral kontrol ve alt ekstremite
fonksiyonları açısından bobath /
215
nörogelişimsel tedavi yaklaşımı, pnf, motor öğrenmenin fonksiyonel bağımsızlık açısından
216
birbirine üstünlüklerinin olmadığı ancak hastanın ihtiyacına göre
217
yaklaşımın bir aradada kullanıldığı tedavi yaklaşımının hiç tedavi almayan ya da plasebo
218
grubuna üstünlüğünden bahsedilmektedir. Cohranne sonuçlarına göre tedavi yaklaşımından
219
daha önemlisi yoğun tedavi verilmesi olduğu belirtilmektedir(13). Bizim çalışmamızda
220
fizyoterapistler ‘Hangisi sizin tedavi yaklaşımınızı tanımlar?’ sorusuna % 40 oaranında
221
‘Tedavide bir yaklaşım veya yöntemi takip ediyorum ama sıklıkla hastada işe yarayacak
222
herhangi bir yöntemi daha uyguluyorum’cevabını verdi. Ayrıca fizyoterapistler %34 oranında
223
da ‘birçok yaklaşımı bir arada kullanma eğilimdeyim’ yanıtını verdiler. Bu sonuçlar literatürle
224
paralellikler göstermektedir.
kullanılan pek çok
225
Cohranne işbirliğinin kurulması klinik karar verme sürecinde kanıta dayalı uygulamanın
226
önemini artırmış fakat ülkeler ve kültürlerarası farklılıklar henüz giderilememiştir.
227
Hafsteinsdottir, (2005)e göre Almanya’da fizyoterapistlerin % 80 i Bobath yaklaşımını tercih
228
etmekte, Davidson and Waters’a göre İngiltere ve İsviçre’de en çok Bobath yöntemi
229
Avusturalya’da ise motor öğrenme tercih edilmektedir (7,14). Bizim çalışmamızın sonuçlarına
230
göre de fizyoterapistlerin % 68’i nörogelişimsel tedavi yaklaşımını tercih etmektedirler.
231
Ancak bu yöntemdeki son gelişmeleri takip etmekle ilgili herhangi bir eğitim alma oranı
232
oldukça düşük bulundu. İnmeli hastaların fizyoterapisinin optimal olarak yapılabilmesi eğitim
233
ve araştırmalara dayanarak ulusal ve uluslararası işbirliğinin cesaretlendirilmesiyle mümkün
234
olacaktır.
235
Fizyoterapi mesleğinde yaşam boyu öğrenmenin gerekliliği gözönünde bulundurulduğunda
236
fizyoterapistler mezuniyet sonrası eğitimlerle güncel yaklaşımları takip etmeli ve mezuniyet
237
sonrası eğitimlere katılmalıdırlar. Bizim çalışmamızın sonuçlarına göre fizyoterapistlerin %
238
59’u inme rehabilitasyonunda uzman olduklarını düşünmekle birlikte ‘mezuniyet sonrası
239
eğitim aldınız mı?’ sorusuna % 85 gibi büyük bir oranla hayır cevabı verdiler. Fizyoterapistler
240
uzman olduklarını düşünürken mezuniyet sonrası eğitim almayan oranı oldukça yüksek
241
bulundu.
242
almadıklarını söylemeleri güncel uygulamaları takip etmediklerini göstermekle birlikte,
243
teknolojinin gelişmesi, literature ve eğitim görsellerine ulaşmadaki kolaylık da gözönünde
244
bulundurulmalıdır. Bu anlamda ileride yapılacak çalışmalarda yeniliklerin takip edilip
245
edilmediği, ediliyorsa ne şekilde takip edildiği araştırılmalıdır.
Fizyoterapistler
uzman
olduklarını
belirtmelerine
rağmen
güncel
eğitim
246
Rehabilitasyon alanında tedavinin başarısını etkileyen pek çok faktör bulunmaktadır.
247
Bunlar arasında hastanın yaşı, cinsiyet, kültürel faktörler, yaşam alışkanlıkları, önceki
248
deneyimler ve hastanın tedaviden beklentileri bulunmaktadır (15,16). Sağlık profesyonelleri
249
hastalarına tedavi yaklaşımlarını uygularken hasta merkezli yaklaşım sergilemeleri ve
250
hastanın beklentilerine öncelik vermeleri de tedavinin başarısını etkilemektedir (17,18). Bizim
251
çalışmamızda da fizyoterapistlerin % 82’si hastalarının tedavi beklentilerine öncelik vererek
252
tedavinin
253
fizyoterapistlerin hastaların tedavi beklentilerini önemsediklerini göstermektedir.
başarısına
katkı
sağlamakta
olduklarını
belirtti.
Bu
durum
ülkemizde
254
Çalışmamıza katılan fizyoterapist sayısı istatiksel olarak analiz yapmaya yeterli olmasına
255
rağmen en önemli limitasyonu daha fazla sayıda fizyoterapistin katılımının sağlanamamış
256
olmasıdır. Ankete katılan fizyoterapist sayısının fazla olduğu sonraki çalışmalarda alanda
257
çalışan fizyoterapistlerin tedaviye bakış açısı ve kullandığı değerlendirme ve tedavi
258
yöntemleri hakkında daha fazla bilgi verebilecektir. Bu çalışmanın sonuçlarına göre aşağıdaki
259
öneriler geliştirilebilir;
260
261
1. İnme hastaları değerlendirilirken bireysel ve gözleme dayalı yaklaşımlardan
uzaklaşılıp standart ve objektif değerlendirme yöntemleri kullanılmalıdır.
262
2. İnmeli hastalar uzun süreli takip gerektiren hasta grubudur. Bu nedenle fizyoterapistler
263
her hasta için kayıt tutmalı ve medikal rapor yazmalıdır. Nitekim ülkemizde
264
fizyoterapistlerin sağlık uygulamaları içerisinde söz hakkı olabilmesinin yolu hasta
265
kayıtlarının etkin, objektif verilere göre tutulması ve fizyoterapistlerin medikal rapor
266
yazmasıyla mümkün olabilir.
267
3. Fizyoterapistler arasındaki uygulama ve bakış açısı farklılıklarının giderilmesi kanıta
268
dayalı uygulama bilincinin oluşturulması ve fizyoterapi eğitimininde çekirdek
269
müfradat içeriklerinin yeniden gözden geçirilmesi önemlidir.
270
4. İnme alanında çalışan fizyoterapistlerin Fizyoterapistler Derneği Nöroloji alt grubuna
271
üye olmaları önemlidir. Dernek tarafından veya başka organizasyonlarca düzenlenen
272
bilimsel aktivitelerle yenilikleri ve güncel yaklaşımları ve kongre, sempozyum ve
273
benzeri eğitimleri takip etmelidir.
274
5. Başkasıyla
paylaşılmayan
bilgi
kıymetli
değildir.
İnme
alanında
çalışan
275
fizyoterapistlerin bu alandaki tecrübelerini paylaşmaları ve alana katkı sağlamaları
276
önemlidir.
277
6. Fizyoterapistler hastalarına fonksiyonel yaklaşırken doğru hareketin oluşturulması ve
278
kompansasyonların önlenmesi önemlidir. Ayrıca hastanın merkeze alındığı, hasta için
279
faydası olacak pek çok yöntemin hastanın ihtiyacına göre beraber kullanıldığı
280
teknikler tercih edilebilir.
281
282
REFERANSLAR
283
1.Simon R. P, Greenberg D. A, Aminoff, M. J. Clinical neurology (7th ed.). New York, NY:
284
McGraw-Hill Companies 2009; 292-327.
285
2. Kılınç M, Atay Yılmaz S, Aksu Yıldırım S. İnme. In: Karaduman A, Aksu Yıldırım S,
286
Tunca Yılmaz Ö, editors. İnme sonrası fizyoterapi ve rehabilitasyon. Ankara: Pelikan
287
Kitapevi, 2013; p. 1-9.
288
3. Jette DU1, Latham NK, Smout RJ, Gassaway J, Slavin MD, Horn SD. Physical therapy
289
interventions for patients with stroke in inpatient rehabilitation facilities. Phys Ther. 2005
290
Mar;85(3):238-48.
291
4. Young JA, Tolentino M. Neuroplasticity and its applications for rehabilitation. Am J
292
Therap 2011; 18(1): 70-80.
293
5. Türkiye İstatistik Yıllığı, Türkiye İstatistik Kurumu, Tüik yayınları 2013; p.110.
294
6. Guest editorial- International collaboration in physiotherapy managment of people with
295
stroke. Physiother Res Int. 2008;13(1):3-8.
296
7.Davidson I and Waters K. Physiotherapists working with stroke patients: A national survey.
297
Physiotherapy. 2000; 86(2):69-80.
298
8.Bernhardt J, Dewey H, Thrift A, Donnan G. Inactive and Alone, Physical Activity With in
299
the First 14 Days of Acute Stroke Unit Care. Stroke. 2004; 35: 1005-9.
300
9.Tyedin K, Cumming TB, Bernhardt J. Quality of life: an important outcome measure in a
301
trial of very early mobilisation after stroke. Disabil Rehabil 2010; 32(11): 875-84.
302
10.Bobath Kavramı: Nörolojik Rehabilitasyonda Teori ve Klinik Uygulama kitabı (çev:
303
Karaduman A, Yıldırım Aksu S, Tunca Yılmaz Ö), Ankara: Pelikan Kitabevi, 2012; p.5-10.
304
11.Holm M. Our mandate for the millenium: Evidence based practice. Am J Occup Ther
305
2000; 54: 575-85.
306
12. Parker – Taillon D. CPA initiatives put the spotlight on evidence- based practice in
307
physiotherapy. Physiother Can 2002; 24: 12-15.
308
13. Pollock A; Bear G, Langhorne P; Pomoroy V. Physiotherapy treatment approaches for the
309
recovery of postural control and lower limb function Following stroke: A systematic review.
310
Clin Reh 2007;21(5): 395-410.
311
14. Hafsteinsdóttir TB, Algra A, Kappelle LJ, Grypdonck MH. Treatment after stroke: a
312
comparative study In: J Neurol Neurosur Ps 2005; 76(6):788-92.
313
15.Ones K, Yilmaz E, Cetinkaya B, and Caglar N. Quality of Life for Patients Poststroke and
314
the Factors Affecting It, J Stroke Cerebrovasc 2005; 14( 6):261-266.
315
16.Wıles R, Ashburn A, Payne S and Murphy C. Patients’ expectations of recovery following
316
stroke: A qualitative study. Dısabıl and Rehabıl 2002; 24( 16) 841 – 850.
317
17. W De Weerdt; H Feys. Assessment of physiotherapy for patients with stroke. Lancet;
318
2002; 359(9302):182-183.
319
18. Wiles R, Ashburn A, Payne S, Murphy C. Discharge from physiotherapy following
320
stroke: The management of disappointment Soc Scı Med 2004;59: 1263–1273.
321
322
323
Download

NÖROLOJİ ALANINDA ÇALIŞAN FİZYOTERAPİSTLERİN İNME