POGRANICZE POHRANIČIE
POLSKO-SŁOWACKIE POĽSKO-SLOVENSKÉ
ROCZNIK
EUROREGIONU
„TATRY”
2008-2009
ROČENKA
EUROREGIÓNU
„TATRY”
2008-2009
Publikacja współfinansowana przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego
oraz z budżetu państwa w ramach Programu Współpracy Transgranicznej
Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013
Publikácia spolufinancovaná Európskou úniou z Európskeho fondu
regionálneho rozvoja a štátneho rozpočtu v rámci Programu cezhraničnej spolupráce
Poľská republíka – Slovenská republika 2007-2013
ZWIĄZEK EUROREGION „TATRY”
NOWY TARG 2010
SPIS TREŚCI • OBSAH
© Copyright by Związek Euroregion „Tatry” w Nowym Targu
Redaguje zespół / Redakčný kolektív:
Antoni Nowak, Agnieszka Pyzowska, Bożena Królczyk, Jana Garstková
Tłumaczenie / Preklady:
Ryszard Juchniewicz, Kuckowicz, Miroslav Števík, Tomasz Trancygier
Autorzy fotografii i reprodukcji / Autori fotografií a reprodukcií:
Jan Budz, Stanisław Budzyński, Štefan Dauda, Kazimierz Gajewski,
Małgorzata Kossakowska, Iga Michalec, Mariola Milaniak, Sylwester Pytel
Opracowanie graficzne / Grafická úprava:
Bogumił Krużel / AF Raster
Korekta / Korektúra:
Bożena Królczyk, Jana Garstková, Agnieszka Pyzowska, Miroslav Števík
SŁOWO WSTĘPNE / ÚVODNÉ SLOVO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5
Igor Šajtlava
Wendelin Haber
Pieśń na XV-lecie Euroregionu „Tatry”. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8
Okładka str. I: .................
Okładka str. IV: ....................
Z PRZESZŁOŚCI… / Z MINULOSTI... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
15 lat transgranicznej działalności Euroregionu „Tatry” - zapis dyskusji
15 rokov cezhraničnej spolupráce Euroregiónu „Tatry“ - prepis dyskusie
ISSN 1731-0482
STUDIA I ESEJE / ŠTÚDIE A ESEJE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
Kazimierz Jóskowiak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
Euroregion – europejski projekt integracyjny czasów współczesnych
Euroregión ako európsky integračný projekt súčasnosti
Adres redakcji / Adresa redakcie:
Związek Euroregion „Tatry”
ul. Sobieskiego 2, 34-400 Nowy Targ
tel./faks: +48 18 266-99-81
e-mail: [email protected]
www.euroregion-tatry.eu
Skład, druk i oprawa:
AF Raster / studio fotografii i reklamy
ul. Podgórska 62a, 32-020 Wieliczka
www.raster.pl
Oľga Marhulíková . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53
Słowacko-polska współpraca transgraniczna i wkład w jej rozwój
działającego od piętnastu lat Euroregionu „Tatry”
Slovensko-poľská cezhraničná spolupráca a prínos
pätnásťročného Euroregiónu „Tatry” k jej rozvoju
Łukasz Lewkowicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59
Działalność euroregionów pogranicza polsko-słowackiego. Analiza porównawcza
Ladislav Volko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67
Dokąd prowadzi ta droga... albo przestrzeń wzajemnego przenikania się kultur
Kde vedie táto cesta... alebo priestor vzájomného prenikania kultúr
Antoni Nowak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69
Mój Euroregion „Tatry”
Môj Euroregión „Tatry”
3
SPIS TREŚCI • OBSAH
SŁOWO WSTĘPNE • ÚVODNÉ SLOVO
Igor Šajtlava
Przewodniczący Rady
Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry”
SYLWETKI / OSOBNOSTI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 77
Wspomnienie o Waldemarze Serwińskim
Spomienka na Waldemara Serwińského
NASZE SPRAWY / NAŠE ZÁLEŽITOSTI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
Teresa Siaśkiewicz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 79
Realizacja mikroprojektów na pograniczu polsko-słowackim
w latach 2007-2010 przez Euroregion „Tatry”
w ramach Programu Współpracy Transgranicznej
Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013
Jana Garstková . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 90
Projekty ukierunkowane na realizację przedsięwzięć
o zasięgu euroregionalnym finansowane
przez Ministerstwo Budownictwa i Rozwoju Regionalnego Republiki Słowackiej
Projekty zamerané na realizáciu euroregionálnych aktivít podporené
Ministerstvom výstavby a regionálneho rozvoja Slovenskej republiky
WITRYNA EUROREGIONU / VITRÍNA EUROREGIÓNUU . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95
KALENDARIUM 1994-2009 / KALENDÁRIUM 1994-2009 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101
ANEKS / PRÍLOHA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 186
Wykaz władz oraz członków Euroregionu „Tatry” w latach 1994-2009
Zoznam predstaviteľov a členov Euroregiónu „Tatry” v rokoch 1994-2009
4
Ing. Igor Šajtlava
Predseda Rady
Cezhraničného Zväzku
Euroregión „Tatry“
Szanowni Państwo, członkowie i sympatycy
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”,
Vážené dámy a páni, členovia a priaznivci Cezhraničného Zväzku Euroregiónu „Tatry“,
macie prze sobą najnowsze wydanie rocznika
Euroregionu „Tatry”. Początki tradycji jego wydawania sięgają roku 1999, kiedy
to z okazji piątej rocznicy założenia euroregionu ukazała się
publikacja pt. 5 lat Euroregionu „Tatry”. Publikowanie rocznika nie byłoby możliwe bez
wsparcia finansowego ze środków Unii Europejskiej oraz Ministerstwa Budownictwa i Rozwoju Regionalnego Republiki
Słowackiej. W latach 20092010 przewodnictwo euroregionu przejęła strona słowacka i jest mi bardzo miło,
że jako Przewodniczącemu Euroregionu przypadł mi
zaszczyt przedstawienia działalności Związku nie tylko za okres od czasu wydania ostatniego rocznika do
dzisiaj, ale również za całe piętnaście lat. Niniejszy
rocznik ma dla nas znaczenie szczególne, gdyż nasz
Transgraniczny Związek, założony 26 sierpnia 1994
r., w 2009 r. obchodził okrągłą, piętnastą rocznicę
działalności. Wykorzystujemy tę okazję do przedstawienia jego interesującej historii i szeroko zakrojonej działalności, pokazującej drogę, którą przebył.
Na początku były to spotkania przedstawicieli samorządów, wymiana doświadczeń, pierwsze imprezy kulturalno-społeczne, które przerodziły się
we wspólną pracę sześciu komisji roboczych i innych organów związku. Zbudowaliśmy siedziby
w Kieżmarku i Nowym Targu, zatrudniliśmy profesjonalnych pracowników. Znaczenie euroregionu
máte pred sebou najnovšie vydanie Ročenky
Euroregiónu „Tatry“. Tradícia vydávania našich ročeniek sa začala v roku 1999
prvou publikáciou k piatemu
výročiu založenia Euroregiónu „Tatry“ pod názvom 5 rokov Euroregiónu „Tatry“. Vydávanie ročeniek by nebolo
možné bez finančnej podpory z fondov Európskej únie
ale aj Ministerstva výstavby
a regionálneho rozvoja SR.
V rokoch 2009-2010 prešlo
predsedníctvo
Euroregiónu „Tatry“ na slovenskú stranu a ja som nesmierne rád, že sa mi ako predsedovi Cezhraničného
Zväzku Euroregión „Tatry“ dostalo cti v úvodnom
slove predstaviť činnosť zväzku nielen od posledného vydania ročenky po dnešok, ale aj za celú
15 ročnú činnosť nášho zväzku. Tento ročník je
pre nás zvlášť významný nakoľko náš Cezhraničný
Zväzok Euroregión „Tatry“, ktorý bol založený dňa
26. augusta 1994, oslávil v roku 2009 okrúhle výročie - 15 rokov svojej činnosti. Využívame túto možnosť predstaviť Vám náš cezhraničný zväzok, jeho
zaujímavú históriu a rozsiahlu činnosť, ktorá poukazuje na cestu, ktorou nastúpil. V jeho počiatkoch
to bolo stretávanie zástupcov samospráv, výmena
skúseností, prvé spoločné kultúrno-spoločenské podujatia, ktoré prerástli do spoločnej práce prostredníctvom šiestich pracovných komisii a ďalších orgánov zväzku. Máme vybudované sídla na slovenskej
5
SŁOWO WSTĘPNE • ÚVODNÉ SLOVO
swoimi wizytami potwierdzili prezydenci Słowacji i Polski. W roczniku zamieściliśmy bardzo interesujące wypowiedzi osób, które uczestniczyły
w tworzeniu naszego Związku. Zakres przedsięwzięć
i bogata działalność Związku zasługuje na wydanie
specjalnego rocznika i dlatego bardzo krótko prezentujemy naszą działalność w dziedzinie gospodarki, środowiska naturalnego, turystyki, sportu, problematyki młodzieży. Nie można pominąć również
działalności publikatorskiej, w ramach której obok
roczników wydano bardzo dużo broszur, map, materiałów informacyjnych i propagatorskich. Bardzo
cenimy sobie obecność entuzjastów uczestniczących w działalności Związku, którzy nie szczędząc
czasu poświęcali wiele sił dla jego rozwoju. Mam
na myśli w szczególności członków Rady, przewodniczących i członków komisji roboczych. Wszystkim
im należą się wielkie podziękowania. Wierzymy,
że rocznik, który symbolicznie zamyka 15 lat istnienia naszego Związku będzie dla Państwa interesującą
lekturą, inspirującą w codziennej pracy. Dziękujemy
za okazywane zainteresowanie naszą działalnością
i wierzymy, że nadchodzące lata, pełne wyzwań
i nowych możliwości wykorzystamy do dalszego
rozwoju wspólnego, Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”.
Tłumaczenie: Ryszard Juchniewicz
6
SŁOWO WSTĘPNE • ÚVODNÉ SLOVO
strane v Kežmarku a na poľskej strane v Nowom Targu s profesionálnymi pracovníkmi. Význam Euroregiónu potvrdili svojou návštevou aj prezidenti Poľskej
republiky a Slovenskej republiky. V ročenke sú veľmi
zaujímavé výpovede dnes už pamätníkov, ktorí stáli pri zrode cezhraničného zväzku. Rozsah podujatí
a bohatá činnosť cezhraničného zväzku by si vyžadovala vydanie samostatnej ročenky a preto Vám predstavujeme veľmi stručne našu cezhraničnú činnosť
v oblasti kultúry, hospodárstva, životného prostredia, turistiky, mládeže a športu, ale aj v ďalších oblastiach. Nezanedbateľná je aj publikačná činnosť,
kde okrem ročeniek bolo vydaných množstvo brožúr, máp, informačných a propagačných materiálov
a pod. Veľmi si vážime aj množstvo nadšencov zapojených do činnosti cezhraničného zväzku. Títo bez
ohľadu na čas venovali množstvo svojich tvorivých
síl pre rozvoj Euroregiónu „Tatry“ a to najmä ako
členovia Rady, predsedovia a členovia pracovných
komisii. Všetkým patrí za to veľká vďaka. Veríme
že ročenka, ktorá symbolicky uzatvára prvých 15 rokov činnosti Cezhraničného Zväzku Euroregión „Tatry“, bude pre Vás zaujímavým čítaním s možnosťou
nájsť si námety pre Vašu prácu. Ďakujeme Vám
za Váš záujem o našu činnosť a veríme, že nasledujúce obdobie, ktoré je plné výziev a nových možností, využijeme na ďalší rozvoj spoločného Cezhraničného Zväzku Euroregión „Tatry“.
Wendelin Haber
Wendelin Haber
Wiceprzewodniczący Rady
Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry”
Drodzy Czytelnicy,
oddajemy w Wasze ręce rocznik Euroregionu
„Tatry” pt. Pogranicze Polsko-Słowackie za lata 20082009. Wydanie to w całości
poświęcone jest podsumowaniu i prezentacji piętnastoletniej działalności Euroregionu
„Tatry”. Kiedy w 1994 roku
powoływaliśmy do życia Euroregion „Tatry” w najśmielszych moich prognozach
nie przewidywałem, że jego
działalność merytoryczna w
ramach
polsko-słowackiej
współpracy transgranicznej
przyniesie tak znaczące rezultaty w postaci realizacji
projektów infrastrukturalnych, a zwłaszcza mikroprojektów pod hasłem „ludzie dla ludzi”. Nie przewidywałem również, że Związek Euroregion „Tatry”
i Stowarzyszenie Region „Tatry” w ramach swojej
współpracy utworzą wspólną strukturę – Transgraniczny Związek Euroregion „Tatry”, a w Nowym Targu
i Kieżmarku powstaną Ośrodek Współpracy PolskoSłowackiej i Dom Spotkań Słowacko-Polskich. Niewyobrażalne wówczas było, że Polska i Słowacja
w 2004 roku staną się członkami Unii Europejskiej,
a w 2007 roku wejdą do strefy Schengen. Trudne
do przewidzenia było także to, że w 2009 roku polscy
i słowaccy działacze Euroregionu „Tatry” przyjmą deklarację w sprawie przekształcenia Transgranicznego
Związku Euroregion „Tatry” w Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej jako wyższą prawno
-organizacyjną formę współpracy transgranicznej.
Dziś Euroregion „Tatry” jest uznaną i rozpozna-
Podpredseda Rady
Cezhraničného zväzku
Euroregión „Tatry“
Vážení čitatelia,
odovzdávame do Vašich rúk ročenku Euroregiónu „Tatry“ s názvom Pohraničie poľsko-slovenské
za roky 2008 - 2009. Táto
publikácia je ako celok zameraná na zhrnutie a prezentáciu pätnásťročnej činnosti
Euroregiónu „Tatry“. Keď sme
v roku 1994 zriaďovali Euroregión „Tatry“, ani v mojich
najodvážnejších prognózach
som nepredpokladal, že jeho
odborná činnosť v rámci poľsko-slovenskej cezhraničnej
spolupráce prinesie až tak významné výsledky v podobe realizácie infraštruktúrnych projektov, a najmä mikroprojektov v znamení
hesla „ľudia pre ľudí“. Nepredpokladal som ani
to, že Zväzok Euroregión „Tatry“ a Združenie Región „Tatry“ si v rámci spolupráce vytvoria spoločnú
štruktúru - Cezhraničný zväzok Euroregión „Tatry“,
že v Novom Targu a v Kežmarku vzniknú: Stredisko
poľsko-slovenskej spolupráce a Dom slovensko-poľských stretnutí. V tom čase bolo nepredstaviteľné,
že sa Poľsko a Slovensko stanú členmi Európskej únie
a že v roku 2007 sa začlenia do Schengenského priestoru. Nedalo sa vtedy predvídať ani to, že v roku
2009 poľskí a slovenskí aktivisti Euroregiónu „Tatry“
príjmu deklaráciu o transformácii Cezhraničného
zväzku Euroregión „Tatry“ na Európske zoskupenie
územnej spolupráce ako vyššiu organizačne-právnu
formu cezhraničnej kooperácie.
V dnešnej dobe je Euroregión „Tatry“ inštitúciou uznávanou a známou medzi obyvateľstvom
7
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
SŁOWO WSTĘPNE • ÚVODNÉ SLOVO
walną instytucją wśród mieszkańców pogranicza,
docenianą przez samorządowe władze lokalne i regionalne. Wizyty prezydentów Polski Lecha Kaczyńskiego i Słowacji Ivana Gašparoviča w naszych siedzibach w Nowym Targu i Kieżmarku potwierdziły,
iż Euroregion „Tatry” postrzegany jest przez władze
w Warszawie i Bratysławie jako ważny podmiot integracji europejskiej na pograniczu polsko-słowackim.
Osiągnięcia Euroregionu „Tatry” nie byłyby możliwe
bez pracy i wysiłków setek działaczy społecznych
i pracowników biur w Nowym Targu i Kieżmarku.
Ważną rolę w upowszechnianiu informacji o Euroregionie „Tatry” pełni nasza różnorodna i bogata
działalność wydawnicza, w tym ukazujący się od
2002 roku rocznik Pogranicze Polsko-Słowackie, który jest kompendium wiedzy o naszych inicjatywach
i przedsięwzięciach.
prihraničných území, oceňovanou orgánmi miestnej a regionálnej samosprávy. Návštevy poľského
prezidenta Lecha Kaczyńského a prezidenta Slovenskej republiky Ivana Gašparoviča v našich sídlach
v Novom Targu a v Kežmarku potvrdili, že najvyššie štátne orgány vo Varšave a Bratislave vnímajú
Euroregión „Tatry“ ako významný subjekt európskej
integrácie v poľsko-slovenskom pohraničí. Úspechy
Euroregiónu „Tatry“ by sa neboli dosiahli bez práce
a úsilia stovák aktivistov a zamestnancov kancelárií
v Novom Targu a Kežmarku. Významnú úlohu pri šírení informácií o Euroregióne „Tatry“ má aj naša
rôznorodá a bohatá edičná činnosť, vrátane ročenky
Pohraničie poľsko-slovenské, ktorá je vydávaná od
roku 2002 a je kompendiom poznatkov o našich iniciatívach a zámeroch.
Preklad Tomasz Trancygier
Stanisław Apostoł
PIEŚŃ NA XV-LECIE EUROREGIONU „TATRY”
(mel. Ech ta Helpa)
Euroregion, Euroregion, Euroregion „Tatry”!
Kultur siedem, region jeden, nowych dziejów karty!
Tatry, Liptów, Spisz, Podhale, Gorce, Sądeckie, Orawa!
Krok za krokiem, byle naprzód, wspólna nasza sprawa.
Jak partnera do projektu będziesz potrzebował,
Krzyknij bracie mi przez Tatry – odpowiedź gotowa!
Gdy dziadkowie nasi się spotkali, bili ciupagami,
A my nimi porąbali graniczne szlabany.
8
15 lat
transgranicznej działalności
Euroregionu „Tatry”
- zapis dyskusji
Dnia 23 kwietnia 2010 roku w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu odbyła się
dyskusja na temat 15 lat transgranicznej działalności
Euroregionu „Tatry”. Wzięli w niej udział:
Piotr Bąk – burmistrz Zakopanego w latach
2001-2006, Wiceprzewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” w latach 1999-2006.
Czesław Borowicz – burmistrz miasta Nowego
Targu w latach 1994-1996, członek Rady Euroregionu „Tatry” w latach 1994-1996, aktualnie Przewodniczący Komisji turystyki.
Peter Burian – Przewodniczący Rady Stowarzyszenia Region „Tatry” w latach 1997-2004, Przewodniczący Rady Transgranicznego Związku Euroregion
„Tatry” w latach 1997-1998 i 2001-2002.
Wendelin Haber – wójt gminy Łapsze Niżne
w latach 1990-1998, Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” od 1994 do dnia dzisiejszego,
Przewodniczący Rady Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” w latach 1994-1996, 1999-2000,
2003-2004 i 2007-2008.
Milan Nevlazla – radny miasta Kieżmark, członek
Rady Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
w latach 1999-2002, Dyrektor Biura Stowarzyszenia Region „Tatry” w latach 1998-2002 i od 2007
do dnia dzisiejszego.
Agnieszka Pyzowska – pracownik biura Związku
Euroregion „Tatry”, menedżer projektu pt. Spotkanie
siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho do Jana Kantego Pawluśkiewicza”.
Jan Skupin – burmistrz miasta Kieżmark w latach
1991-1994, Wiceprzewodniczący Rady Euroregionu
„Tatry” w latach 1994-1996.
Moderatorem dyskusji był Antoni Nowak, dyrektor biura Związku Euroregion „Tatry” od 1994 roku
do dnia dzisiejszego.
15 rokov
cezhraničnej spolupráce
Euroregiónu „Tatry”
- prepis diskusie
Dňa 23. apríla 2010 v Stredisku Poľsko-Slovenskej Spolupráce v Novom Targu sa uskutočnila diskusia na tému 15-ročnej spolupráce Euroregiónu „Tatry“, na ktorej sa zúčastnili:
Piotr Bąk – primátor Zakopaného v rokoch 20012006, podpredseda Rady Združenia Euroregión „Tatry” v rokoch 1999-2006.
Czesław Borowicz – primátor mesta Novy Targ
v rokoch 1994-1996, člen Rady Euroregiónu „Tatry”
v rokoch 1994-1996, v súčasnosti predseda komisie
cestovného ruchu.
Peter Burian – predseda Rady Združenia Región „Tatry” v rokoch 1997-2004, predseda Rady Cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” v rokoch
1997-1998 a 2001-2002.
Wendelin Haber – starosta obce Lapše Nižné
v rokoch 1990-1998, predseda Rady Združenia
Euroregión „Tatry“ od roku 1994 až po súčasnosť,
predseda Rady Cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” v rokoch 1994-1996, 1999-2000, 20032004 i 2007-2008.
Milan Nevlazla – člen mestskej rady Kežmarok,
člen Rady Cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” v rokoch 1998-2002, riaditeľ kancelarie Združenia Región „Tatry” v rokoch 1998-2002 a od 2007
až po súčasnosť.
Agnieszka Pyzowska – zamestnanec Združenia
Euroregión „Tatry”, manažér projektu pod názvom
Stretnutie siedmich kultúr poľsko-slovenského pohraničia „Od Ladislava Mednyánszkeho po Jana Kantego
Pawluskiewicza”.
Jan Skupin – primátor mesta Kežmarok v rokoch
1991-1994, podpredseda Rady Euroregiónu „Tatry”
v rokoch 1994-1996.
Moderátorom diskusie bol Antoni Nowak, riaditeľ kancelárie Združenia Euroregión „Tatry” v Novom
Targu od roku 1994 až po súčasnosť.
9
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
Rozmowa prowadzona była w języku polskim
i słowackim, bez udziału tłumacza. W roczniku podajemy jej zapis w tłumaczeniu na oba języki. Opracowanie i redakcja tekstu polskiego Agnieszka Pyzowska, tekstu słowackiego Jana Garstková.
Diskusia sa uskutočnila v poľštine a slovenčine,
bez účasti prekladateľa. V ročenke je publikovaná
v preklade do oboch jazykov. Text v poľštine pripravila a editovala Agnieszka Pyzowska a v slovenčine
Jana Garstková
Antoni Nowak
Witam Państwa serdecznie, zwłaszcza naszych
kolegów, którzy przyjechali ze Słowacji. Dzisiejsze
spotkanie będzie nietypowe, ale bardzo ważne. Jego
celem jest podsumowanie 15 lat działalności Euroregionu „Tatry”. Proponuję, aby nasza rozmowa toczyła się w czterech chronologicznie ułożonych blokach
tematycznych. Pierwszy z nich dotyczy pierwocin
/genezy/ Euroregionu „Tatry”, czyli okoliczności, uwarunkowań i wydarzeń sprzed Kongresu Założycielskiego, który odbył się 26 sierpnia 1994 roku w Nowym
Targu. Drugim tematem, którym chciałbym omówić
jest okres działalności od założenia euroregionu
do Nadzwyczajnego Kongresu w Nowym Targu
w dniu 22 października 1999 roku, na którym Związek Euroregion „Tatry” i Stowarzyszenie Region „Tatry”
powołały Transgraniczny Związek Euroregion „Tatry”.
Nie było jeszcze wtedy wielkich przedsięwzięć, ale
już zaczęła się krystalizować euroregionalna struktura
polsko-słowackiej współpracy. Dlatego te pierwsze
pięć lat doskonale charakteryzuje hasło Łączą nas
Tatry. Trzeci okres nazwaliśmy Euroregion bez granic,
ponieważ wtedy nasza działalność stała się bardziej
dynamiczna i widoczna i głośno mówiliśmy na granicy polsko-słowackiej o euroregionie bez granic,
nie do końca wierząc, że może się to tak szybko ziścić. Ten okres trwał od roku 2000 do 2007 roku, kiedy to w nocy z 20 na 21 grudnia Polska i Słowacja
weszły do strefy Schengen. Tego samego dnia został
zatwierdzony przez Komisję Europejską Program
Operacyjny Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013,
który otworzył nowe możliwości funkcjonowania
euroregionu, dzięki zagwarantowaniu 157 mln euro
dofinansowania dla pogranicza polsko-słowackiego,
w tym również do Euroregionu „Tatry”, który realizuje
mikroprojekty. Od tego czasu zaczął się etap nazwany umownie Od Euroregionu „Tatry” do Europejskiego
Ugrupowania Współpracy Terytorialnej. Mamy bowiem
szansę i zamiar, aby Euroregion „Tatry” podnieść
na wyższy poziom organizacyjny i utworzyć EUWT,
jako wspólny podmiot funkcjonujący na granicy polsko-słowackiej.
Jeśli zgadzają się Panowie na taki przebieg dzisiejszej dyskusji, to zacznijmy od pierwszego okresu.
Jak to było zanim Euroregion „Tatry” pojawił się jako
struktura organizacyjna i został utworzony na Kongresie w Nowym Targu?
Antoni Nowak
Srdečne Vás vítam, najmä našich kolegov, ktorí prišli zo Slovenska. Dnešné stretnutie je atypické,
ale veľmi dôležité. Jeho cieľom je zhrnutie 15-ročného fungovania Euroregiónu „Tatry“. Navrhujem,
aby naša diskusia bola usporiadaná do štyroch
chronologicky usporiadaných tématických blokov.
Prvý z nich sa týka prvotín /genézy/ Euroregionu „Tatry”, čiže okolností, podmienok a udalostí, ktoré sa
uskutočnili pred kongresom, ktorý sa konal dňa 26.
augusta 1994 v Novom Targu. Druhou témou, ktorú by som chcel prediskutovať, je obdobie činnosti
od založenia Euroregiónu až po Mimoriadny Kongres
v Novom Targu, ktorý sa uskutočnil dňa 22. októbra
1999, na ktorom Związek Euroregion „Tatry” (Združenie Euroregión „Tatry“) a Združenie Región „Tatry”
zriadili Cezhraničné Združenie Euroregión „Tatry“.
Vtedy sme ešte nemali veľké ilúzie, ale štruktúra poľsko-slovenskej spolupráce sa už začala kryštalizovať.
Tých prvých päť rokov výborne charakterizuje heslo:
Tatry nás spájajú. Tretie obdobie sme nazvali Euroregión bez hraníc a od tejto doby naša činnosť začala
byť dynamická a viditeľná, a tak sme začali hovoriť
o poľsko-slovenskej hranici ako o euroregióne bez
hraníc, neveriac, že sa to môže tak rýchlo naplniť.
Toto obdobie trvalo od roku 2000 až do roku 2007,
keď v noci z 20. na 21. decembra Poľsko a Slovensko vstúpili do Schengenského priestoru. V ten istý
deň bol schválený Európskou komisiou Operačný
program cezhraničnej spolupráce Poľska republika – Slovenská republika 2007-2013, ktorý otvoril
nové možnosti pre fungovanie euroregiónu najmä
tým, že poskytol 157 miliónov eur financovania pre
poľsko-slovenské pohraničie, taktiež pre Euroregión „Tatry“, ktorý realizuje mikroprojekty. Odvtedy
začala fáza nazvaná Od Euroregiónu „Tatry“ k Európskemu zoskupeniu územnej spolupráce. Máme všetky
predpoklady a chceme, aby Euroregión „Tatry“ bol
vyzdvihnutý na vyššiu úroveň organizácie a vytvoriť
EZÚS, ktorý funguje ako spoločný subjekt na poľskoslovenskom pohraničí.
Pokiaľ súhlasíte s takýmto priebehom dnešnej
diskusie, začnime teda od prvého obdobia. Ako
to bolo pred zriadením Euroregiónu „Tatry“ ako organizačnej štruktúry na kongrese v Novom Targu?
10
Wendelin Haber
Proponuję, aby na ten temat mówili przede
wszystkim panowie Jan Skupin i Piotr Bąk, ponieważ
to, co wydarzyło się jeszcze w 1991 roku i pierwsze
polsko-słowackie spotkania w Zakopanem odbywały się z ich udziałem. Najwięcej na ten temat może
powiedzieć Jan Skupin, ówczesny burmistrz Kieżmarku.
A. Nowak
Panie Janie, stawiamy więc pytanie: jak to się
wszystko zaczęło? A rozpoczęło się przecież bardziej
po słowackiej niż po polskiej stronie.
Jan Skupin
Osobiście za początek współpracy transgranicznej uważam rok 1991, kiedy dzięki pomocy Fundacji
Batorego została zorganizowana trzydniowa konferencja, na którą zostali zaproszeni również Holendrzy, Szwajcarzy, Niemcy itd., uczestniczący w Festiwalu Europejskiego Rzemiosła Ludowego. Na tej
konferencji omówione zostały kwestie współpracy
i zatwierdzone komisje, które miały za zadanie dopilnować wszystkich spraw. Do tej współpracy aktywnie włączyli się ze strony polskiej Zygmunt Nowak
z Krosna, Józef Radzik z Nowego Sącza i Adam Wróbel z Bielska-Białej. Natomiast ze strony słowackiej
Peter Glasňák – burmistrz miasta Čadca, Milan Matejovič – burmistrz miasta Michalovce i ja. Po zakończeniu konferencji konsultowałem jeszcze te kwestie
z panią Danutą Abrahamowicz. Następnie w Kieżmarku została zorganizowana konferencja nauczycieli
języka słowackiego ze strony polskiej, którą uważam
za bardzo ważną w początkach współpracy między
Polską a Słowacją. Ze strony polskiej współpracowali
z nami Wendelin Haber, Piotr Bąk, Czesław Borowicz
i inni. Po stronie słowackiej na centrum Euroregionu
„Tatry“ zostało wybrane miasto Kieżmark. Co zostało zrealizowane w ramach tej współpracy z naszej
strony? Z burmistrzami miast Nowy Targ i Zakopane uzgodniliśmy, iż każda ze stron opracuje projekt
współpracy. Ja osobiście przygotowałem taki projekt,
który następnie przesłałem do konsultacji wszystkim
burmistrzom od Čadcy aż po granicę z Ukrainą.
Z uwagami i poprawkami wrócił on do Kieżmarku,
został poprawiony, a następnie podczas wspólnego spotkania projekt ten został przyjęty. Uważam,
że były to udane początki współpracy.
A. Nowak
Z tego, co Pan mówi wnoszę, że pierwszy zamysł
powołania euroregionu dotyczył wielkiego obszaru
całego pogranicza polsko-słowackiego. Jak doszło do
zmiany tej koncepcji? Powstał euroregion skupiający samorządy wokół Tatr, a takie miejscowości jak
Wendelin Haber
Navrhujem, aby sa na túto tému vyjadrili predovšetkým páni Ján Skupin a Peter Bąk, pretože
sa zúčastnili prvého poľsko-slovenského stretnutia, ktoré sa uskutočnilo v roku 1991 v Zakopanom. Najviac k tejto téme môže povedať pán
Ján Skupin, vtedajší primátor mesta Kežmarok.
A. Nowak
Pán Ján, kladieme teda otázku: ako to všetko začalo? Rozbehlo sa to predsa viac na slovenskej strane
ako na poľskej strane.
Jan Skupin
Osobne pokladám za počiatok cezhraničnej spolupráce rok 1991, kedy bola za pomoci Batoryho
nadácie zorganizovaná trojdňová konferencia. Boli
na ňu pozvaní aj zástupcovia európskej časti z Holandska, Švajčiarska, Nemecka, atď., ktorí sa tiež
zúčastnili Európskych ľudových remesiel. Na tejto
konferencii bola dohodnutá a odsúhlasená spolupráca. Boli navrhnuté a schválené komisie, ktoré mali
zabezpečovať všetky náležitosti. Do tejto spolupráce
sa aktívne z poľskej strany zapojil Zygmund Nowak
z Krosna, Jozef Radzik z Noweho Sącza a Adam Wróbel z Bielska-Białej. Za slovenskú stranu boli na tejto
konferencii odhlasovaní Peter Glasňák – primátor
mesta Čadca, Milan Matejovič – primátor mesta Michalovce a Ján Skupin, teda ja. Tieto záležitosti som
po konferencii konzultoval s pani Danutou Abrahamovičovou. Následne sa v Kežmarku konala konferencia učiteľov slovenského jazyka z poľskej strany.
Túto by som pokladal tiež za počiatok v rámci spolupráce medzi Poľskom a Slovenskom. Z menovaných
ľudí potom spolupracovali za poľskú stranu ešte aj
súčasní predstavitelia euroregiónu. Na slovenskej
strane bolo za centrum Euroregiónu „Tatry“ odhlasované mesto Kežmarok. Okrem mňa boli aj ďalší, ktorí na tomto spolupracovali. Čo bolo urobené v rámci
tejto spolupráce z našej strany? Na základe dohovoru s primátorom mesta Nowy Targ a s primátorom
mesta Zakopane bolo dohodnuté, že každá strana
vypracuje návrh spolupráce. Ja osobne som podľa
dohovoru spracoval z našej strany návrh, ktorý som
zaslal všetkým primátorom od Čadce až po Ukrajinu.
Tento návrh bol prehodnotený, pripomienkovaný
a poslaný naspäť do Kežmarku. Celá časť bola v Kežmarku spracovaná a na Slovensku bol na spoločnej
schôdzi prijatý návrh. Myslím, že to boli vydarené
počiatky. Neskôr môžeme pripomenúť, čo nás čakalo v dobrom aj v zlom.
A. Nowak
Z toho, čo ste povedali vyplýva, že prvá myšlienka založení euroregiónu sa týkala veľkej časti územia
11
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
Čadca, Nowy Sącz czy Krosno nie zostały do niego
włączone?
J. Skupin
Powiem, dlaczego tak się stało. Przede wszystkim
po słowackiej stronie powstawały nowe euroregiony np. w Koszycach powstał Euroregion Karpacki,
który objął duży obszar. Podobnie w południowej
i zachodniej części Słowacji. Ze współpracy zrezygnowały też niektóre osoby. Później na wspólnym spotkaniu polskiej i słowackiej strony zostały wyznaczone
granice, obszar, który powinien obejmować Euroregion „Tatry“.
A. Nowak
Usłyszeliśmy o tym, jakie działania były podejmowane po stronie słowackiej. Panie Piotrze, był
Pan wtedy radnym miasta Zakopane. Jak ta słowacka
inicjatywa była odbierana w Zakopanem? Przypominam sobie, że była ona nagłośniona przez media,
a i sami dziennikarze włączyli się w to przedsięwzięcie.
Piotr Bąk
Cała historia zaczęła się gdzieś około 1991 roku
i z mojego punktu widzenia jej początek znajdował się
głównie na płaszczyźnie kontaktów miast Zakopane
i Poprad. Wtedy burmistrzem Popradu był Jan Madač, a burmistrzem Zakopanego Maciej Krokowski.
Obaj byli inicjatorami współpracy pomiędzy miastami. Myślę, że Madač podjął się tego głównie
ze względów ogólno ideowych, natomiast dla Krokowskiego główną dziedzinę wspólnych działań stanowiły
zawsze sport i przewodnictwo górskie. Tatry były jego
pasją. Ja natomiast znalazłem się blisko tej sprawy
i zaangażowałem się w nią, ponieważ byłem jedynym
przewodnikiem tatrzańskim wśród zakopiańskich
radnych i dosyć dobrze znałem północną Słowację.
A. Nowak
Miał Pan również doświadczenia z polsko-słowackich kontaktów z okresu stanu wojennego. Warto
o tym wspomnieć, ponieważ takie związki nie rodzą
się spontanicznie, ale są budowane powoli.
P. Bąk
Byłem przewodnikiem studenckiego koła przewodników górskich w Krakowie. To koło miało zupełnie inną formułę, ponieważ zawsze patrzyło
na Tatry jako na całość. Poznaliśmy Tatry i całe Podtatrze od Starej Lubowli aż po Kralovany, od Chopoka
po Gorce. To był „nasz” obszar. W stanie wojennym
rzeczywiście miałem taki epizod, że zajmowałem się
przerzutem literatury katolickiej na teren Słowacji.
Byłem w dużej grupie osób, które działały niejawnie. Ksiądz Paweł Hlinka drukował w wydawnictwie
12
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
celého poľsko-slovenského pohraničia. Ako došlo
k zmene tejto koncepcie? Vznikol euroregión zoskupujúci samosprávy okolo Tatier a mestá ako Čadca,
Krosno, Nowy Sącz doň neboli zahrnuté?
J. Skupin
Poviem, prečo sa to na Slovensku takto stalo.
Pretože sa vytvárali aj nové euroregióny, napríklad
v Košicach vznikol Karpatský euroregión, ktorý zaberal široký priestor. Podobne to bolo v južnej a západnej časťi Slovenska, kde aj títo navrhnutí ľudia
opustili túto činnosť. Potom na spoločnej porade
z poľskej aj slovenskej strany boli určené hranice,
ktoré by mali patriť do Euroregiónu „Tatry“.
A. Nowak
Počuli sme aké aktivity boli realizované na slovenskej strane. Pán Peter, boli ste vtedy členom
Mestskej rady Zakopaného, povedzte nám, ako bola
prijatá táto slovenská iniciatíva v Zakopanom? Spomínam si, že sa o to zauímali aj média, dokonca
aj sami novinári sa zapojili do tohto projektu.
Piotr Bąk
Celá história sa začala niekde okolo roku 1991,
z môjho pohľadu jej začiatok sa začal niekde na úrovni kontaktov miest Zakopané a Poprad. V tom období
bol primátorom mesta Poprad Ján Madač, a primátorom mesta Zakopané Maciej Krokowski. Obidvaja
boli iniciátormi spolupráce medzi mestami. Myslím,
že pán Madač sa do tohto projektu angažoval hlavne z ideologických dôvodov, ale pre pána Krokowskieho hlavnou oblasťou spolupráce boli vždy športy
a horská turistika. Tatry boli jeho vášňou. Ja som sa
do tohto projektu zaangažoval, pretože som bol ako
jediný spomedzi členov mestskej rady Zakopaného
tatranským sprievodcom a dosť dobre som poznal
severné Slovensko.
A. Nowak
S poľsko-slovenskými kontaktmi ste mali skúsenosti už vo vojnovom období. Tento fakt stojí za pripomienku, pretože takéto vzťahy nevznikajú spontánne, ale sú budované pomaly.
P. Bąk
Bol som sprievodca študentského horského krúžku v Krakove. Tento krúžok mal úplne inú formu,
pretože Tatry sme vždy vnímali ako celok. Poznali
sme Tatry a okolie od Starej Ľubovne až po Kraľovany, od Chopka po Gorce. To bola „naša” oblasť. Je
pravdou, že vo vojnovom období som sa podieľal na
presune katolíckej literatúry na Slovensko. Patril som
do veľkej skupiny osôb, ktorí pôsobili tajne. Kňaz
Pavol Hlinka tlačil vo vydavateľstve sv. Cyrila a Me-
św. Cyryla i Metodego w Rzymie literaturę katolicką, książki, Pismo Święte, rozważania teologiczne
itp. Te publikacje różnymi drogami trafiały do Polski
i przez Tatry było przerzucane na południe. Wtedy
poznałem osobiście większość księży, którzy nie byli
w „Pacem in terris” na północnej Słowacji, a dziś
są np. biskupami, rektorami seminarium w Spiskiej
Kapitule czy redaktorami gazet katolickich. Oni byli
wówczas odbiorcami tego, co dostarczaliśmy. Dodatkowo produkowaliśmy kasety, do których dubbing
nagrywał nieżyjący już ksiądz proboszcz ze Zdziaru
i rozpowszechniał je w diecezji spiskiej. To była ciekawa akcja. Z tamtych czasów pozostały odpowiednie
kontakty, a także znajomość rzeczy od innej strony.
Kiedy w 1991 roku rozpoczęły się kontakty Zakopanego z Popradem, do końca nie było wiadomo,
na czym dokładnie ta współpraca ma polegać. Najpierw była ona ukierunkowana na miasta partnerskie, a stosowna umowa została podpisana w 1993
roku. Jednak bardzo szybko pojawiła się idea euroregionu. To Jan Madač przywiózł do nas dokumenty
związane z modelem euroregionu, m.in. Europejską Kartę Samorządu Terytorialnego. Odbywały się
spotkania radnych i urzędników, co związane było
też ze wspólnymi wydarzeniami. Ten temat był cały
czas dyskutowany, przy czym widziałem ,że ze strony słowackiej jest on traktowany bardzo poważnie,
ponieważ Madač jeździł konsultować dokumenty do
Pragi na wysokim szczeblu. Idea euroregionu, która
powstała dość wcześnie i którą prezentował Madač
i przyjmował Krokowski to miały być miasta Poprad
i Zakopane i wąski obszar wokół Tatr czy nawet tylko
Wysokich Tatr. Jako radny stanowczo się temu sprzeciwiałem. Uważałem bowiem, że euroregion powinien obejmować wszystkie cztery krainy położone
wokół Tatr, czyli Podhale, Orawę, Liptów i Spisz. Byłoby to proste, bo wówczas istniały powiaty Poprad,
Stara Lubowla, Liptowski Mikulasz i Dolny Kubin,
a po stronie polskiej Urząd Rejonowy w Nowym Targu. Nie wszyscy radni popierali mój pomysł. Przytoczyłem wtedy argument, że to powinien być taki
góralski euroregion, czyli minimalnie powinien obejmować obszar, na którym żywa jest gwara góralska.
Tym argumentem przekonałem radnych i burmistrza
Krokowskiego, który w późniejszych rozmowach
z Madačem prezentował takie stanowisko. Nie wiem,
jak to się stało, że burmistrz Popradu porozumiał się
z innymi równoczesnymi słowackimi inicjatywami,
o których mówił Jan Skupin. Wtedy też zdecydowanym liderem ze strony słowackiej stał się właśnie
burmistrz Kieżmarku.
A. Nowak
Natomiast po stronie polskiej pojawił się samorządowy lider w postaci Podhalańskiego Związku
toda v Ríme katolícku literatúru, knihy, Sväté Písmo,
teologické úvahy, atď. Tieto publikácie sa rôznymi
cestami dostávali do Poľska a cez Tatry boli pašované na sever Slovenska. V tom čase som osobne poznal väčšinu kňazov, ktorí neboli v „Pacem in terris”
na severe Slovenska, a dnes sú napríklad biskupmi,
rektormi seminárov v Spišskej Kapitule, alebo redaktormi katolíckych novín. Oni boli príjemcami toho
čo sme dodávali. Okrem iného sme nahrávali kazety,
ktoré daboval dnes už nežijúci kňaz zo Ždiaru a distribuoval ich po celej Spišskej diecéze. Bola to zaujímavá akcia. Z vtedajších časov nám ostali vhodné
kontakty, ako aj znalosť vecí z tej druhej strany. Keď
v roku 1991 začali kontakty medzi mestami Zakopané a Poprad, nevedeli sme presne na čom bude táto
spolupráca presne spočívať. Najprv bola orientovaná na partnerské mestá a príslušná zmluva bola podpísaná v roku 1993. Avšak veľmi rýchlo sa vynorila
idea euroregiónu. Pán Ján Madač k nám priniesol
dokumentáciu súvisiacu s modelom euroregiónu,
vrátane Európskej charty miestnej samosprávy. Konali sa stretnutia členov rady a úradníkov, ktoré boli
spojené taktiež so spoločnými posedeniami a podujatiami. Po celú dobu bola táto téma predmetom
diskusií. Videl som, že na slovenskej strane sa touto
témou zaoberali veľmi vážne, pretože pán Madač
chodieval dokumentáciu konzultovať k vysoko postaveným až do Prahy. Idea euroregiónu vznikla dosť
skoro. Prezentoval ju pán Madač a prijal pán Krokowski pričom zahŕňala mestá Poprad a Zakopané,
ako aj úzku oblasť okolo Tatier, ale iba Vysokých Tatier. Ja ako člen rady som bol zásadne proti tomu.
Myslím si, že euroregión by mal zahŕňať všetky štyri
oblasti nachádzajúce sa v okolí Tatier, to je: región
Podhalie, Orava, Liptov a Spiš. Bolo by to jednoduché, pretože vtedy tam boli okresy Poprad, Stará Ľubovňa, Liptovský Mikuláš a Dolný Kubín, a na
poľskej strane okres Nový Targ. Nie všetci členovia
Rady podporili môj nápad. Presadzoval som vtedy
myšlienku, že by to mal byť taký goralský euroregión, čiže by mal zahŕňať minimálne tú oblasť, kde
je goralské nárečie stále živé. Tento argument presvedčil členov Rady a primátora Krokowského, ktorý
predložil takýto postoj k veci v nasledujúcich rozhovoroch s pánom Madačom. Neviem, ako sa to stalo, že primátor Popradu dosiahol súlad s ostatnými
slovenskými iniciatívami, o ktorých hovoril pán Ján
Skupin. V tomto období bol jednoznačným vodcom
na slovenskej strane primátor Kežmarku.
A. Nowak
Na poľskej strane sa stala vodcom miestna samospráva v podobe Podhalańskiego Związku Gmin
(Pohalanské združenie gmin). Kedy sa zapojilo toto
združenie do úsilia o vytvorenie Euroregiónu „Tatry”?
13
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
Gmin. Kiedy włączył się on w działania zmierzające
do utworzenia Euroregionu „Tatry”?
W. Haber
Zanim odpowiem na to pytanie chciałbym wcześniej nawiązać do wypowiedzi pana burmistrza Piotra
Bąka. Rzeczywiście, po słowackiej stronie zarówno
burmistrz Popradu Jan Madač, jak i dziennikarze
czy nauczyciele, o czym mówił Jan Skupin, dążyli
do współpracy i do zawiązania jakiegoś związku,
instytucji, która wspierałaby ich w tych działaniach.
Jeszcze nie z inicjatywy Podhalańskiego Związku Gmin, ale z inicjatywy samorządu słowackiego
na czele z burmistrzem Madačem 26 maja 1992
roku w Popradzie na starym mieście spotkali się samorządowcy z polskiej strony z obszaru, o którym
wspomniał pan burmistrz Bąk oraz przedstawiciele
strony słowackiej. Tam powstała myśl o utworzeniu
Euroregionu „Tatry”. Burmistrz Madač już wtedy
myślał o tym, żeby tę instytucję nazwać Euroregionem „Tatry”. Nawet wręczył nam koszulki z napisem
„Poprad – Euroregion „Tatry” – 26 maja 1992 roku.”
Dyskutowaliśmy tam o tym, co nas łączy. Bardzo poważne wystąpienie miał wtedy dr Ivan Chalupecký.
Po obiedzie Jan Madač musiał pojechać do Bratysławy. Wrócił na drugi dzień rano i powiedział: „Proszę
Państwa, możemy mówić o regionie Tatry, ale nie
o Euroregionie „Tatry”.
A. Nowak
Wówczas przecież Czechosłowacja nie ratyfikowała jeszcze Karty Madryckiej.
W. Haber
Tak, ale nie da się ukryć, że centrum zarządzania
było jednak w Bratysławie. Wróciliśmy z tego spotkania rozczarowani i wtedy inicjatywę po polskiej stronie przejął Podhalański Związek Gmin z burmistrzem
Maciejem Krokowskim reprezentującym te dokonania, które były wcześniej w Zakopanem i Popradzie.
Została powołana grupa robocza, w skład której weszli m.in. Maciej Krokowski i ja, a ze strony słowackiej
Jan Skupin i Julius Lojek burmistrz miasta Spiska Stara Wieś. Zostaliśmy zobowiązani do przygotowania
statutu euroregionu. Kiedy wspólnie opracowaliśmy
statut stwierdziliśmy, że jesteśmy gotowi do podpisania umowy między samorządami polskimi i słowackimi. Miało się to odbyć w Zakopanem 31 października 1993 roku. Przyjechałem tam pełen entuzjazmu
i zobaczyłem zmęczone twarze Jana Skupina i Petera
Buriana. Okazało się, że całą noc przygotowywali
deklarację o współpracy, ponieważ rząd słowacki
nie wyraził zgody na podpisanie umowy i utworzenie Euroregionu „Tatry”. Ta deklaracja musiała być
dwujęzyczna, a nie dysponowaliśmy komputerem
14
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
W. Haber
Ešte skôr ako odpoviem na túto otázku, chcel
by som sa vrátiť k tomu, čo povedal pán primátor
Peter Bąk. Je fakt, že na slovenskej strane – rovnako primátor Popradu Ján Madač, ako aj novinári
a učitelia, o čom hovoril Ján Skupin – sa usilovali
o spoluprácu a o vytvorenie združenia – inštitúcie,
ktorá by im napomáhala v tomto úsilí. Zo začiatku
nie z iniciatívy Podhalanského združenia obcí, ale
z iniciatívy slovenskej samosprávy na čele s primátorom Madačom, sa dňa 26. mája 1992 v Poprade
v Starom Meste stretli predstavitelia poľskej samosprávy – z oblasti, ktorú spomínal pán primátor Bąk
– so zástupcami slovenskej strany. Tam povstala myšlienka Euroregiónu „Tatry”. Primátor Madač už vtedy
rozmýšlal o tom, aby sa táto inštitúcia nazvala Euroregión „Tatry”. Dokonca nám dal trička s nápisom
„Poprad – Euroregión „Tatry“ – 26. mája 1992.” Rokovali sme o tom, čo nás spája. Veľmi vážny prejav
mal vtedy pán Dr. Chalupecký. Po obede sa pán Ján
Madač ospravedlnil, že musí odcestovať do Bratislavy. Na druhý deň ráno sa vrátil a povedal: „Dámy a
páni, môžeme hovoriť o regióne Tatry, ale nie Euroregióne „Tatry“.
A. Nowak
V tom čase Československo ešte neratifikovalo
Madridskú kartu.
W. Haber
Áno, ale nedá sa poprieť, že vedenie bolo
v Bratislave. Z tohto stretnutia sme sa vrátili sklamaní, a práve vtedy iniciatívu z poľskej strany prevzalo
Podhalanské Združenie gmin na čele s primátorom
Maciejem Krokowskim reprezentujúcim tieto úspechy, ktoré boli predtým v Poprade a Zakopanom.
Bola zriadená pracovná skupina, do ktorej boli zahrnutí okrem iných: Maciej Krokowski a ja, zo slovenskej strany Jan Skupin a Július Lojek, primátor mesta
Spišská Stará Ves. Mali sme vypracovať štatút euroregiónu. Pri jeho spoločnom vypracovaní sme skonštatovali, že sme pripravení podpísať dohodu medzi
samosprávami Poľska a Slovenska. Malo sa to uskutočniť dňa 31. októbra 1993 v Zakopanom. Prišiel
som tam plný nadšenia a videl som unavené tváre
Jána Skupina a Petera Buriana. Ukázalo sa, že celú
noc pripravovali deklaráciu o spolupráci, pretože
Slovenská vláda nedala súhlas na podpísanie dohody o vytvorení Euroregiónu „Tatry“. Táto deklarácia
musela byť napísaná v oboch jazykoch. Keďže sme
nemali počítač ani písací stroj so slovenskou klávesnicou, páni museli cestovať na hranice, na colnicu.
O znení tejto deklarácie, ako aj o odstúpení slovenskej strany od spoločne pripravovanej zmluvy nám
zaiste povie viac pán Peter Burian.
ani maszyną do pisania z czcionką słowacką, dlatego panowie jeździli na granicę do celnicy. O sformułowaniu tej deklaracji i odstąpieniu przez stronę
słowacką od wspólnie przygotowanej umowy wiele
na pewno powie Peter Burian.
J. Skupin
Chciałbym jeszcze coś dodać odnośnie tej sprawy. Był tam obecny przedstawiciel Słowackiej Rady
Narodowej, który otrzymał instrukcję, aby nie pozwolić na podpisanie umowy o wzajemnej współpracy pomiędzy Polską a Słowacją. Sprawy te były
burzliwie dyskutowane, czego ostatecznym wynikiem było sporządzenie owej deklaracji. Myślę i muszę powiedzieć, jaka jest prawda, że ówczesny premier uważał, iż nie należy dzielić Słowacji na regiony i oświadczył, iż nie pozwoli na podział państwa.
Z tego powodu powstały pewne niedogodności, ponieważ nie działaliśmy oficjalnie. Nasza praca była
traktowana jak hobby i dopiero później stopniowo
się rozwijała. To, że nie zostaliśmy zarejestrowani,
uważam za wielką niedogodność. Podam taki przykład. Odwiedzili mnie goście z Japonii, z którymi
dyskutowaliśmy na temat Euroregionu „Tatry”. Byli
skłonni do współpracy z naszym euroregionem, a co
więcej zaoferowali nam wsparcie finansowe na siedzibę, administrację, wyposażenie biura itp. Kiedy
jednak z tym projektem udali się do ministerstwa,
dowiedzieli się, że Euroregion „Tatry” praktycznie
nie istnieje, ponieważ nie był zarejestrowany.
Peter Burian
Mam ten komfort, że wysłuchałem już wspomnień moich przyjaciół przedmówców. W 1991
roku miałem zaszczyt, jako kierownik Urzędu Miasta
Stara Lubowla towarzyszyć burmistrzowi miasta Michałowi Šipošowi podczas konferencji w Zakopanem.
To właśnie tam po raz pierwszy wypowiedziano głośno słowo euroregion. Rok 1992 był dla nas interesujący przede wszystkim dlatego, że rozpoczęliśmy pracę
nad partnerską umową pomiędzy polskim miastem
Nowy Sącz a Starą Lubowlą, a jednocześnie pilnie
pracowaliśmy nad przyszłością słowackiego euroregionu. W 1993 roku po wszystkich tych działaniach,
o których wcześniej wspominali panowie Haber,
Skupin i Bąk, na prośbę burmistrza Šipoša, a prawdopodobnie również pana Skupina włączyłem się aktywnie w prace komisji przygotowującej dokumenty.
Za pośrednictwem Janki Burianowej – przyszłej Konsul Generalnej w Krakowie, konsultowałem te dokumenty z Ministerstwem Spraw Zagranicznych Republiki Słowackiej. W 1993 zwróciliśmy się także do tego
ministerstwa o opinię na temat naszych zamierzeń.
Do dziś mam to pismo z informacją, jak się zapatrują
na powstawanie Związku Euroregion „Tatry”. Mogę
J. Skupin
K tomuto by som chcel ešte niečo povedať. Bol
tam zástupca Slovenskej Národnej Rady, ktorý mal
pokyny nedovoliť podpísanie zmluvy o vzájomnej
spolupráci medzi Poľskom a Slovenskom. Tieto veci
boli búrlivo prejednávané a nakoniec výsledkom
tohto bolo, že sa urobila táto spomínaná deklarácia. Myslím si a musím povedať aká je pravda,
že vtedajší predseda vlády mal názor, aby sa Slovensko netrhalo na nejaké regióny a prehlásil, že on
nedá trhať republiku. Z tohto dôvodu vznikol taký
trošku hendikep, že my sme oficiálne nefungovali.
Naša činnosť bola ako záľuba, ktorá sa až potom
v neskoršom období postupne rozvíjala. Pokladám
za veľký nedostatok, že sme neboli registrovaní. Poviem taký príklad. Boli u mňa zástupcovia z Japonska
a mali sme debatu o Euroregióne „Tatry“, čo sa ako
robí a boli ochotní spolupracovať s našim euroregiónom. Dokonca nám ponúkli aj finančnú podporu
na dobudovanie Euroregiónu „Tatry“, čo sa týkalo
budovy, administratívy, zariadenia, atď. Vtedy sme
však evidovaní neboli a oni s týmto návrhom, čo sme
sa dohodli, išli na ministerstvo a takto zistili že prakticky euroregión nie je.
P. Burian
Mal som výhodu, že som si vypočul spomienky svojich priateľov a predrečníkov. Poviem iba toľko, že v roku 1991 som mal to šťastie, že som ako
prednosta Mestského úradu viezol svojho primátora
mesta Stará Ľubovňa Michala Šipoša na konferenciu,
o ktorej ste hovorili, do Zakopaného. Tam prvý raz
v novembri 1991 padlo slovo euroregión. Rok 1992
bol pre naše mesto zaujímavý tým, že sme robili v prvom rade partnerskú zmluvu medzi poľským mestom Nowy Sacz a Starou Ľubovňou a popri tom sme
sa veľmi intenzívne zaoberali aj budúcimi obrysmi
a nákresmi budúceho slovensko-poľského euroregiónu. V roku 1993 po tých všetkých aktivitách, ktoré tu
odzneli zo strany pána Habera, pána Skupina a pána
Bąka som sa na požiadanie svojho primátora pána
Šipoša a pravdepodobne aj pána Skupina aktívne zapojil do týchto prác v takzvanom širšom prípravnom
výbore pri tvorbe dokumentov. Mal som známych
na Ministerstve zahraničných vecí Slovenskej republiky, zhodou okolností pani Janku Burianovú - budúcu
generálnu konzulku v Krakove v ďalšom období, cez
ktorých som bol poverený odkonzultovať stanovy
na ministerstve. To sa stalo. Zároveň sme požiadali Ministerstvo zahraničných vecí v roku 1993 o to,
aby sa vyjadrilo k nášmu úmyslu. Ten list mám a môžem ho potom doložiť aj na výstavu, ako sa pozerajú
na vznik zväzku Euroregión „Tatry“. Dostali sme list
od pani Márie Krásnohorskej, ktorá za Ministerstvo
zahraničných vecí veľmi pozitívne hodnotí našu akti-
15
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
je później udostępnić na wystawę. W liście podpisanym przez panią Marię Krásnohorską Ministerstwo
Spraw Zagranicznych bardzo pozytywnie oceniało
naszą działalność i życzyło nam wszystkiego dobrego.
Kolejnym elementem budowania współpracy była
konferencja pt. Razem czy osobno, która odbyła się
w Krakowie w 1993 roku. Uczestniczyli w niej ze strony
słowackiej m.in. pan Skupin oraz wielu burmistrzów
i wójtów. Pytali nas: „Co właściwie macie, jakie dokumenty?” Przypominam sobie, że obok mnie siedział
pan Juraj Migaš, wówczas chargé d’affaire słowackiej
ambasady w Polsce. Powiedziałem mu: „Tutaj mam
dokument o powstaniu Euroregionu „Tatry”, statut
i przygotowywaną umowę.” On zapytał: „Czy mogę
to zobaczyć?”, a ja na to: „Dlaczego nie, proszę bardzo”. Wydaje mi się, że z powodów, o których wspominał pan Skupin i tych, o których ja mówię zrodziła
się wtedy informacja – uwaga, powstaje tutaj coś,
na co jeszcze Słowacja nie jest przygotowana. Na tej
samej konferencji popołudniu wystąpił w tej sprawie
sekretarz stanu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa
Narodowego Roman Zelenaj. W swoim wystąpieniu
odniósł się negatywnie do takich form współpracy.
Na wieczornym spotkaniu w hotelu Forum w Krakowie w rozmowie z nami zapytał: „Czy zatwierdził to
[euroregion – przyp. red.] rząd Republiki Słowackiej?
Czy zatwierdził to parlament?” Odpowiedzieliśmy,
że nie, ale prowadzone były rozmowy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych. Powiedział: „Pokażcie mi list”. Poszedłem więc po list i przekazałem
mu jego kopię. Drugi egzemplarz oczywiście mam
do dziś. Mieliśmy wtedy plany, aby po konferencji
w Krakowie pojechać na spotkanie do Zakopanego,
gdzie oficjalnie założymy Związek Euroregion „Tatry”. Wrócę teraz do wcześniej zadanego pytania.
Wieczorem odwiedzili nas przedstawiciele korpusu
dyplomatycznego wraz z doradcą rządu, itp., którzy
w zasadzie nie wymuszali, ale polecili nam zmianę
umowy na deklarację, co też w nocy z soboty na
niedzielę zrobiliśmy. Resztę właściwie już znacie. Następnego dnia na konferencji przedstawiono nie tekst
umowy, ale deklaracji, co było ogromnym zaskoczeniem dla mediów, które tam przybyły. Tak zapamiętałem początki tej sprawy. Było to bardzo interesujące
i naprawdę czułem, że w pewnym sensie tworzymy
historię na naszym polsko-słowackim pograniczu.
vitu a praje nám do budúceho obdobia všetko dobré. Tento list bol kameňom úrazu, teraz tú mozaiku
dotváram ďalej, v Krakove v roku 1993 na konferencii, ktorá sa volala Razem czy osobno. Na konferencii za slovenskú stranu participoval pán Skupin
a mnoho primátorov, starostov a ďalších ľudí a kde
sa stalo to, že sa nás pýtali: „Čo vlastne máte, aké
dokumenty?“ Ja sa priznám, že vedľa mňa sedel pán
Juraj Migaš, vtedy to bol chargé d affaires Slovenskej
republiky na ambasáde v Poľsku. Povedal som mu:
„Mám tu taký dokument o vzniku Euroregiónu „Tatry“, v podstate stanovy, pripravenú zmluvu.“ On ma
poprosil: „Môžem sa na to pozrieť?“ a ja hovorím:
„Prečo nie, len sa na to pozrite“. Mám taký dojem,
že aj po tom, čo povedal pán Skupin a aj po tom,
čo teraz ja hovorím, že aj odtiaľ išla istá informácia
toho druhu - pozor vzniká tu niečo na čo ešte nie
sme na Slovensku pripravení. A tak sa stalo, že na tej
istej konferencii popoludní vystúpil v tomto prípade
pán štátny tajomník Ministerstva kultúry Roman Zelenaj a vo svojom vystúpení dosť nepriaznivo hovoril
o takom modely spolupráce, čo malo dôvetok vo večernom rozprávaní v Hoteli Fórum v Krakove medzi
pánom Skupinom, ním a nami ostatnými, kde sa nás
pýtal: „Schválila euroregión vláda Slovenskej republiky, schválil ho parlament?“. My sme mu hovorili,
že nie, ale že sme komunikovali s Ministerstvom zahraničných vecí. Povedal: „Ukážte mi ten list“. Ja som
pre neho išiel, kópiu listu som mu odovzdal. Druhú
kópiu samozrejme mám. Našim plánom bolo to,
že po presune z konferencie v Krakove pôjdeme do
Zakopaného na veľké sedenie, kde sme chceli oficiálne založiť riadne združenie Euroregión „Tatry“.
Tam sa vraciame k otázke, ktorá tu padla. Večer nás
navštívili osoby z diplomatického zboru s poradcom
vlády, atď., ktorými sme boli v podstate nie prinútení ale bolo nám doporučené, aby sme túto zmluvu prepracovali zo zmluvy na deklaráciu, čo sme aj
v noci zo soboty na nedeľu spravili. Zvyšok vlastne
poznáte. Na druhy deň sme na tejto ustanovujúcej
konferencii predložili nie text zmluvy ale text deklarácie, čo bolo obrovské prekvapenie pre média, ktoré tam boli. Tak si ja pamätám celý vstup do tejto
celej problematiky. Bolo to veľmi zaujímavé a mal
som skutočne dojem, že svojim spôsobom na našom
slovensko-poľskom pohraničí tvoríme dejiny.
A. Nowak
Trzeba sobie zdawać sprawę z ważnej okoliczności, jaką wtedy był brak tzw. warunków prawnych
do utworzenia euroregionu. Nie istniało jeszcze Porozumienie między rządem Rzeczypospolitej Polskiej
i rządem Republiki Słowackiej o współpracy transgranicznej. To wprawdzie nie przeszkadzało stronie
polskiej. Z relacji dr Bogdana Wrzochalskiego, ów-
A. Nowak
Musíme si uvedomiť dôležitý fakt, že vtedy ešte
neboli uregulované právne podmienky pre vznik
euroregiónu. Neexistovala vtedy ešte žiadna dohoda
medzi vládou Poľskej republiky a vládou Slovenskej
republiky o cezhraničnej spolupráci. Hoci poľskej
strane to nevadilo. Z výpovede Dr. Bogdana Wrzochalskieho, vtedajšieho vyjednávača dohody zo stra-
16
czesnego negocjatora Porozumienia ze strony polskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych wiemy,
że nasz minister spraw zagranicznych dawał przykład,
iż pomimo nieuregulowanych spraw i braku umów
bilateralnych polsko-niemieckich, na granicy zachodniej powstawały euroregiony. Jednak Słowacy cały
czas podnosili argument, że nie mają podpisanej
Europejskiej konwencji ramowej o współpracy transgranicznej między wspólnotami i władzami terytorialnymi,
tzw. Konwencji Madryckiej z 21 maja 1980 roku.
P. Burian
Słowacja podpisała Konwencję Madrycką 21 maja
1994 roku.
A. Nowak
To już właściwa pora, żeby przejść do Kongresu
Założycielskiego, który odbył się w Nowym Targu 26
sierpnia 1994 roku.
P. Bąk
Zanim doszło do kongresu, decydowało się,
gdzie on się odbędzie. Ta sprawa oraz kwestia siedziby Euroregionu „Tatry” po polskiej stronie były dyskutowane w Podhalańskim Związku Gmin. W tamtym okresie tym wstępnym przedsięwzięciom liderowało Zakopane, dlatego oczywiste wydawało się,
że siedziba będzie w Zakopanem. Jednak burmistrz
Maciej Krokowski specjalnie nie prowadził w tej
sprawie żadnego lobbingu. Kiedy w Podhalańskim
Związku Gmin doszło do głosowania, głosy rozłożyły
się równo pomiędzy Zakopanem i Nowym Targiem.
O siedzibie Euroregionu „Tatry” w Nowym Targu,
będącym historyczną stolicą Podhala przesądził głos
Bukowiny Tatrzańskiej. Od tego momentu dzieje euroregionu potoczyły się troszkę inną drogą.
W. Haber
Trzeba pamiętać, że w momencie odbywania
się Kongresu Założycielskiego burmistrzem Zakopanego nie był już Maciej Krokowski, ale Franciszek
Bachleda-Księdzulorz. Wróćmy jednak do pytania,
dlaczego doszło do kongresu? W dniu 18 sierpnia
1994 roku Polska i Słowacja wreszcie podpisały Porozumienie między rządem Rzeczypospolitej Polskiej i rządem Republiki Słowackiej o współpracy transgranicznej.
Byliśmy przygotowani i w ciągu niespełna dwóch
tygodni, 26 sierpnia 1994 roku zorganizowaliśmy
w Miejskim Ośrodku Kultury w Nowym Targu Kongres Założycielski Euroregionu „Tatry”.
A. Nowak
Czy wszyscy jednoznacznie poparli ideę euroregionu?
ny poľského Ministerstva zahraničných vecí vieme,
že náš minister zahraničných vecí udával príklad,
že aj napriek neuregulovaným záležitostiam a nepodpísaným poľsko-nemeckým bilaterálnym zmluvám, na západnej hranici vznikli euroregióny. Avšak
Slováci stále tvrdili, že nemajú podpísaný Európsky
rámcový dohovor o cezhraničnej spolupráci medzi
územnými celkami alebo orgánmi, takzvanú Madridskú dohodu zo dňa 21. mája 1980.
P. Burian
Slovensko podpísalo Madridskú dohodu dňa 21.
mája 1994.
A. Nowak
To je ten správny čas prejsť k Zakladateľskému
kongresu, ktorý sa konal dňa 26. augusta 1994
v Novom Targu.
P. Bąk
Ešte pred začatím kongresu sme prejednávali
miesto, kde by sa mal konať. Okrem toho sa na poľskej strane v Podhalanskom združení gmin diskutovalo o sídle Euroregiónu „Tatry“. V týchto počiatočných myšlienkach sa zdalo jasné, že sídlo bude v Zakopanom. Primátor Maciej Krokowski však neviedol
v tejto záležitosti lobbing. Keď sa w Podhalańskom
združení gmin začalo hlasovať, hlasovanie bolo rozdelené rovným dielom medzi Zakopane a Nový Targ.
Rozhodujúci hlas o tom, že Euroregión „Tatry” bude
mať sídlo v Novom Targu – čo je historické mesto
regiónu Podhale – mala Tatranská Bukovina. Od tej
chvíle sa dejiny Euroregiónu ubrali trochu inou cestou.
W. Haber
Vezmite prosím na vedomie, že v období keď sa
konal Zakladateľský kongres, primátorom Zakopaného už nebol Maciej Krokowski, ale Franciszek Bachleda-Księdzulorz. Vráťme sa k otázke, prečo sa konal
Kongres? Dňa 18. augusta 1994 Poľsko a Slovensko
konečne podpísali Dohodu medzi vládou Poľskej republiky a vládou Slovenskej republiky o cezhraničnej
spolupráci. Boli sme pripravení a za menej než dva
týždne, 26. augusta 1994 sme v Mestskom kultúrnom stredisku v Novom Targu zorganizovali Zakladateľský Kongres Euroregiónu „Tatry“.
A. Nowak
Všetci jednoznačne podporili myšlienku euroregiónu?
W. Haber
Objavili sa problémy. Po kongrese boli zástupcovia Euroregiónu oddelegovaní na Úrad rady
17
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
W. Haber
Były problemy. Po kongresie przedstawiciele
euroregionu zostali wydelegowani do Urzędu Rady
Ministrów na spotkanie z dyrektor Grabowskim.
W tej delegacji był Maciej Krokowski, Jan Smarduch
i ja. Pojechaliśmy do Warszawy i tam po raz pierwszy
spotkaliśmy się z dr Bogdanem Wrzochalskim, któ-
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
ministrov na stretnutie s riaditeľom Grabowskim.
V tejto delegácii bol Maciej Krokowski, Ján Smarduch
a ja. Odcestovali sme do Varšavy a tam sme sa po
prvýkrát stretli s Dr. Bogdanom Wrzochalskim, ktorý
bol zástupcom Ministerstva zahraničných vecí. Tam
sa vyskytli pochybnosti ohľadne ustanovenia štatútu, ale nikto ani na Ministerstve zahraničných vecí
Umowa pomiędzy Samorządami Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej
o utworzeniu transgranicznego związku „EUROREGION TATRY”, zawarta 26.08.1994 r. w Nowym Targu
ry był przedstawicielem Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Pojawiły się wątpliwości odnoszące się do
zapisów statutu, ale nikt ani w Ministerstwie Spraw
Zagranicznych ani w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych nie potrafił rozstrzygnąć, kto jest władny do
zarejestrowania tego statutu i wybranej sześcioosobowej polsko-słowackiej Rady Euroregionu. To był
swoisty ewenement, ponieważ do tej pory euroregiony powstawały z nadania władz, a Euroregion
„Tatry” był w pełni oddolną inicjatywą samorządów
po słowackiej i polskiej stronie granicy. Dnia 15 grudnia 1994 roku udało się zarejestrować euroregion
i jego polsko-słowacką Radę w Sądzie Wojewódzkim
w Nowym Sączu. Wtedy nikt nie był świadomy tego,
że jest to niezgodne z literą prawa polskiego i słowackiego. Taka sytuacja trwała do 1999 roku, kiedy
na Nadzwyczajnym Kongresie podpisaliśmy umowę
pomiędzy zarejestrowanym po stronie słowackiej
Stowarzyszeniem Region „Tatry” i Związkiem Euroregion „Tatry” po stronie polskiej.
A. Nowak
Kiedy wobec tego nastąpiła rejestracja Stowarzyszenia Region „Tatry” po stronie słowackiej?
18
ani na Ministerstve vnútra nevedel rozhodnúť, kto
má právomoc registrovať štatút a vybranú šesťčlennú poľsko-slovenskú Radu euroregiónu. Bol to
zvláštny pocit, pretože dovtedy vznikali euroregióny
zriadené štátom, a Euroregión „Tatry“, bol zriadený z
iniciatívy samosprávy na slovenskej a poľskej strane
hranice. Dňa 15. decembra 1994 sa podarilo zaregistrovať Euroregión a jeho poľsko-slovenskú Radu
na Okresnom súde v Novom Sonči. Vtedy si nikto
nebol vedomý, že to je nezlučiteľné s poľským a slovenským právom. Táto situácia trvala až do roku
1999, kedy sa na Mimoriadnom kongrese podpísala zmluva medzi registrovaným Združením Región
„Tatry” a Związkiem Euroregion „Tatry” na poľskej
strane.
A. Nowak
Kedy teda došlo k registrácií Združenie Región
„Tatry” na slovenskej strane?
P. Burian
Bolo to dňa 21. júla 1996 na základe iniciatívy vtedajšieho predsedu Združenia Región „Tatry“
pána Skupina. O komplikovanom prístupe bude
určite sám rozprávať, ako aj o vyjednávaní s našimi
P. Burian
To było w dniu 21 lipca 1996 roku z inicjatywy
ówczesnego przewodniczącego Rady Stowarzyszenia
Region „Tatry” Jana Skupina. Myślę, że o tych trudnościach i negocjacjach z władzami państwowymi
sam najlepiej opowie.
A. Nowak
Czyli po stronie słowackiej czekaliście na rejestrację aż dwa lata. Jakie były powody odmowy rejestracji po stronie słowackiej?
orgánmi štátnej správy a ústavnými orgánmi štátnej
správy, atď.
A. Nowak
Čiže na slovenskej strane ste na registráciu čakali
až dva roky. Aké boli dôvody zamietnutia registrácie
na slovenskej strane?
J. Skupin
Ťažko povedať, aké boli dôvody. My sme sa
snažili robiť všetko preto, aby to bolo a chodili sme
na ministerstvá za riaditeľmi. Napríklad môžem poJ. Skupin
vedať, že riaditeľ na Ministerstve zahraničných vecí
Trudno powiedzieć, co było tego ponám prisľúbil, boli sme tam prítomní štyria primáwodem. Zawsze staraliśmy się robić wszysttori, že o dva týždne môžeme prísť do Bratislavy
ko, aby się to udało. Jeździliśmy do ministera budeme zaregistrovaní. My sme tam prišli o dva
stwa. Mogę na przykład powiedzieć, że jeden
týždne a tento riaditeľ odboru bol odvolaný, tak sme
z
dyrektorów
w
Ministerstwie
Spraw
ani nemali s kým rozprávať. Aký bol na toto dôvod,
Zagranicznych
obiecał
nam,
że
neviem povedať. Dôvod bol možno ten, aby sa to
za dwa tygodnie możemy przyjechać do Bratysławy
buď oddialilo, alebo aby sa vôbec neuskutočnila
i euroregion zostanie zaspolupráca. Mrzí ma, že
rejestrowany. Po dwóch
poslanec Zelenaj, ktorý
tygodniach pojechaliśmy
bol vtedy poverený, aby
tam, ale szef resortu zosa tieto veci neudiali, aby
stał odwołany z funkcji,
sme túto zmluvu neurowięc nie mieliśmy nawet
bili, cestoval o dva dni po
z kim porozmawiać. Witýchto rozhovoroch z Bradać było, że starano się
tislavy do Prahy a cestou
opóźnić naszą rejestrację.
mal haváriu, zabil sa.
Minister Zelenaj, który
A čo ma mrzí najviac,
nie dopuszczał, aby dože niektoré noviny, nechszło do współpracy i podcem ich menovať, uviedpisania umowy, dwa dni
li, že po búrlivej rozprave
po naszych rozmowach
so mnou, so Skupinom,
w drodze z Bratysławy
bol psychicky indisponoW biurze Euroregionu „Tatry” w Kieżmarku, 18.12.1995 r.,
do Pragi miał wypadek,
vaný a na cestu sa nemofot. zbiory A. Nowaka
w którym zginął. Było mi
hol sústrediť, že jednou
przykro, że niektóre gazety, napisały, iż po burzliwej
z príčin bol aj rozhovor, ktorý sa uskutočnil v Krakodebacie ze mną był zdenerwowany i to uznały za jeve a v Zakopanom. Toto musím povedať, že zdržalo
den z powodów wypadku. To, że przetrwaliśmy bez
činnosť Euroregiónu „Tatry“. Zásluhu na tom, že sme
rejestracji jest w dużej mierze zasługą przedstawicieli
to vydržali aj bez evidencie, mali aj súčasní zástuppolskiej strony Euroregionu „Tatry“.
covia a predstavitelia z poľskej strany Euroregiónu
„Tatry“.
A. Nowak
Przede wszystkim powinniście dziękować sami
A. Nowak
sobie, że mieliście na tyle odwagi i determinacji,
Predovšetkým by sme mali ďakovať sami sebe,
żeby pomimo braku rejestracji podejmować działaže sme mali odvahu a determináciu, že aj napriek
nia w ramach Euroregionu „Tatry”. Już w 1996 roku
nemožnosti registrácie sme v Euroregióne „Tatry“
w Szczawnicy i Leśnicy wspólnie zorganizowaliśmy
pracovali. Už v roku 1996 sme v Štiavnici a Lesnipierwszy festyn góralski Euroregion bez granic. Jak
ci spoločne zorganizovali prvý goralský festival pod
wspominacie te pierwsze przedsięwzięcia?
názvom: „Euroregión bez hraníc”. Ako si spomínate
na tieto časy?
P. Burian
Było to bardzo piękne spotkanie. Następny feP. Burian
styn odbył się w 1997 roku w Spiskiej Starej Wsi
To bolo také prvé pekné stretnutie. Potom nasle-
19
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
i Niedzicy, i tak właściwie podążaliśmy drogą wspólnych spotkań i stopniowej likwidacji granic, które
dzieliły Słowację a Polskę. Chciałbym przytoczyć jedną króciutką retrospekcję na temat rozwoju Słowacji.
Byliśmy nową Republiką Słowacką od 1993 roku.
Rząd, który można powiedzieć był wtedy pierwszym
rządem od roku 1994 do roku 1998 według nas nie
miał klarownego zdania i wyobrażenia odnośnie
rozwoju transgranicznej współpracy – to pierwszy
czynnik. O drugim czynniku wspomniał pan Haber.
Byliśmy pierwszym prawdziwym euroregionem,
stowarzyszeniem opartym wyłącznie na zasadach
samorządowych. To było coś niewyobrażalnego na
Słowacji. Trzeci czynnik to sytuacja, która nastąpiła
po wyborach parlamentarnych latem 1998 roku.
Nowo powstały rząd nagle zaczął nas dostrzegać.
W tym czasie byłem już przewodniczącym Euroregionu „Tatry”, wybranym w grudniu 1996 roku
na kongresie w Nowym Targu. Ze zdziwieniem patrzyłem na to, jak ci sami ludzie, którzy nas wcześniej
nie dostrzegali, nagle zaczęli się z nami kontaktować,
pytać, czy mogą jakoś pomóc. Mam na myśli różne
ważne osoby, ministerstwa, urzędy. Ja wtedy pytałem: „Gdzie byliście do tej pory, przyjaciele?”. Ale to
już był rok 1999.
A. Nowak
Jeśli przypominamy te ważne przedsięwzięcia, to
warto wspomnieć Dni Kultury Słowackiej w Polsce
w 1995 roku oraz Dni Kultury Polskiej na Słowacji
w 1996 roku. Były również wielkie wydarzenia, które
wykraczały poza euroregion, a w których braliśmy
udział, jak np. wizyta Ojca Świętego w Zakopanem
w 1997 roku. Ciekawą i spontaniczną wspólną inicjatywą, będącą rezultatem podróży Jana Pawła II
do Lewoczy w 1995 roku były pielgrzymki z Zakopanego do Lewoczy na Mariańską Górę. Bardzo proszę
pana burmistrza Piotra Bąka, który był animatorem
tej akcji, o kilka słów na ten temat.
P. Bąk
Chciałbym jeszcze odnieść się do tego, o czym
mówili panowie Jan Skupin i Peter Burian i popatrzeć
na historię Euroregionu „Tatry” z szerszej perspektywy. Dla mnie i dla mojego środowiska okres po Kongresie Założycielskim był czasem wielkiego rozczarowania. Na początku lat 90. nasze wizje były bardzo
naiwne. Wierzyliśmy w nowy świat i nową Europę.
Samorząd dysponował wtedy dużą swobodą, nie
funkcjonował bowiem jeszcze w ścisłych warunkach
prawnych i udawało się zrealizować najróżniejsze inicjatywy. Idea Euroregionu „Tatry” wydawała nam się
jak najbardziej zgodna z duchem czasów. Spodziewaliśmy się, że nastąpi likwidacja granicy na co najmniej takim poziomie, jak to gwarantowała przed-
20
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
doval rok 1997, to bola Spišská Stará Ves – Niedzica,
druhý ročník tohto podujatia a tak sme vlastne kráčali v napĺňaní tých stretnutí a likvidácie postupnej
hranice, ktorá nás delila medzi Slovenskom a Poľskom. Ale chcem povedať jednu krátku retrospektívu
na tému vývoja na Slovensku. My sme boli nová Slovenská republika od roku 1993. Vláda, ktorá vtedy dá
sa povedať bola prvou vládou od roku 1994 do roku
1998 a nemala podľa nášho názoru dostatočne jasné
perspektívy v oblasti vývoja cezhraničnej spolupráce,
to je prvý faktor. Druhý faktor spomenul pán Haber.
My sme boli prvým euroregiónom, čistým euroregiónom, žiadnym hybridom ale takým zväzkom, ktorý
bol postavený iba na samosprávnom princípe. Toto
bolo niečo, čo bolo na Slovensku nepredstaviteľné.
Tretím faktorom bolo obdobie po parlamentných
voľbách, ktoré sa konali pravdepodobne niekedy
v júni, v lete 1998 a tam nastala zaujímavá situácia.
Nová vláda, ktorá vznikla, nás zrazu začala zahŕňať
svojou pozornosťou. Ja som vtedy vystupoval už ako
predseda Združenia Euroregión „Tatry“, bol som zvolený v decembri 1996 na kongrese v Nowom Targu. S úžasom som zisťoval, že tí ľudia ktorí o nás
ani nezakopli a ktorí nám nevenovali žiadnu pozornosť, zrazu sa sami domáhali komunikácie s nami,
telefonovali, či nám nemôžu nejako pomôcť. Mám
na mysli znovu ministerstvá, okresné úrady a rôznych potentátov a ja som sa ich vtedy pýtal: „Kde ste
boli doteraz priatelia?“. Ale to sa už písal rok 1999.
A. Nowak
Keď si pripomíname tieto vážne udalosti, spomeniem tu aj Dni slovenskej kultúry v Poľsku v roku
1995 a Dni poľskej kultúry na Slovensku v roku 1996.
Boli tu tiež veľké udalosti, ktorých sme sa zúčastnili,
ako napríklad návšteva Svätého Otca v Zakopanom
v roku 1997. Zaujímavou a spontánnou spoločnou
iniciatívou, ktorej výsledkom bola cesta Jana Pavla
II. do Levoče v roku 1995, bola púť zo Zakopaného
do Levoče na Mariánsku horu. Prosím pána primátora Petra Bąka, ktorý bol animátorom tejto akcie,
o pár slov na túto tému.
P. Bąk
Chcel by som sa ešte vrátiť k tomu, čo povedali
pán Ján Skupin a Peter Burian a pozrieť sa na históriu Euroregiónu „Tatry“ v širšej perspektíve. Pre mňa
a pre moje prostredie, obdobie po Zakladateľskom
kongrese bolo obdobím veľkého sklamania. Na začiatku 90. rokov boli naše predstavy veľmi naivné.
Verili sme v nový svet a v novú Európu. Miestna
samospráva mala vtedy veľa slobody, nepodliehala prísnym zákonom a mohla realizovať rôzne iniciatívy. Myšlienka Euroregiónu „Tatry” sa nám zdala byť v súlade s duchom doby. Očakávali sme, že
wojenna Konwencja Turystyczna. Oczekiwaliśmy,
że będzie swobodny ruch bez konieczności posiadania paszportów i bez przejść granicznych,
że gminy będą mogły bezpośrednio realizować różne
przedsięwzięcia, że po prostu tutaj wybuchnie jakaś
wielka praca, a powołanie euroregionu spowoduje inną jakość dla tego obszaru. Trzeba pamiętać,
że wtedy pojawiły się różne inne wielkie idee, m.in.
Poprad po raz pierwszy kandydował do organizacji
igrzysk olimpijskich w 2002 roku. Już wtedy była
mowa o tym, że powinniśmy to robić wspólnie.
Później w 2006 roku kandydowały wspólnie Poprad i Zakopane, tylko dlatego, że Karta Olimpijska
nie dopuszczała kandydatury transgranicznej, ale
w idei była właśnie kandydatura transgraniczna. Nie
było żadnej konkurencji, tylko miasta wspierały się
do tego stopnia, że Zakopane, które nie miało na
swoim obszarze trasy zjazdu przewidziało ją w Jasnej w Dolinie Demianowskiej, bo Karta Olimpijska
dopuszczała, że niektóre konkurencje mogą być
rozgrywane gdzie indziej. Były więc bardzo ambitne pomysły i idee, a rzeczywistość niestety okazała się szara. Rozmawiałem na ten temat z różnymi
osobami, m.in. pamiętam, że w pewnym okresie
w Radzie Euroregionu był przedstawiciel Ministerstwa Gospodarki Republiki Słowackiej, który mi
powiedział wprost, o co tak naprawdę chodzi –
w ocenie władz Republiki Słowacji powstanie euroregionów zagrażało spoistości państwa. Pytałem o to
panią Olgę Marhulikovą, która była sekretarzem Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej. Również ona potwierdziła,
że była taka doktryna. Z naszej strony wiem, że np.
służby specjalne interesowały się inicjatywą euroregionu. Ponadto warto zauważyć, że Poprad, który
był inicjatorem założenia euroregionu nie przystąpił
do niego w 1994 roku. Było to bardzo znamienne.
A. Nowak
Z naszej strony też się pojawiały się głosy przeciwko utworzeniu Euroregionu „Tatry”, np. poseł
Tadeusz Gąsienica-Łuszczek złożył interpelację,
że zagraża on tożsamości narodowej Polski.
P. Bąk
Ja tylko sygnalizuję, że zderzyliśmy się z generalną polityką, gdzie deklaracje najwyższych władz
były piękne, a realny aparat urzędniczy ministerstw
działał na zupełnie innej płaszczyźnie i w zupełnie
innym kierunku. A to dla inicjatywy samorządowej
było nie do pokonania. Tym niemniej rzeczywiście
było wiele oddolnych inicjatyw. O tej olimpijskiej już
mówiłem. Z pielgrzymką było troszeczkę inaczej. Gdy
w 1995 roku Ojciec Święty był z drugą pielgrzymką
na Słowacji na Mariańskiej Górze, my wybraliśmy się
dôjde k likvidácii hranice aspoň na rovnakej úrovni
ako to garantoval predvojnový Turistický dohovor.
Očakávali sme, že bude možný voľný pohyb bez
cestovných pasov a hraníc, že obce budú môcť priamo realizovať rôzne projekty, že tu jednoducho vypukne nejaká veľká činnosť a zriadenie euroregiónu
prinesie rôzne kvality pre túto oblasť. V tom čase
sa zrodilo aj niekoľko ďalších skvelých nápadov,
ako napríklad to, že Poprad po prvýkrát kandidoval
na organizátora Olympijských hier v roku 2002. Už
vtedy sme hovorili o tom, že by sme to mali urobiť spoločne. Neskôr v roku 2006 sme kandidovali
spoločne – Poprad a Zakopané len preto, že Olympijská karta neumožňovala cezhraničnú kandidatúru,
ale myšlienkou bola cezhraničná kandidatúra. Nebola to žiadna konkurencia, mestą si pomáli iba v takom
rozsahu, že Zakopané, ktoré nemalo vo svojej oblasti
zjazdové trasy, naplánovalo ich v Jasnej v Demänovskej Doline, pretože olympijská karta dovoľovala,
že niektoré disciplíny sa môžu konať inde. Boli to
veľmi ambiciózné nápady a myšlienky, realita však
nebola ružová. Hovoril som o tom s rôznymi ľuďmi, medzi iným si pamätám, že v určitom období
bol v Rade euroregiónu zástupca Ministerstva hospodárstva Slovenskej republiky, ktorý mi na rovinu
povedal, o čo tu naozaj ide – z pohľadu vlády Slovenskej republiky vytvorenie euroregiónov ohrozovalo súdržnosť štátu. Pýtal som sa na to pani Oľgy
Marhulíkovej, ktorá bola tajomníčkou Poľsko-slovenskej medzivládnej komisie pre cezhraničnú spoluprácu. Ona taktiež potvrdila, že to bola taká doktrína.
Z našej strany vieme, že aj špeciálne služby sa zaujímali o iniciatívy euroregiónu. Ďalej stojí za zmienku,
že Poprad, ktorý bol iniciátorom založenia euroregiónu sa k nemu v roku 1994 nepripojil. Malo to
veľký význam.
A. Nowak
Z našej strany sa tiež objavil odpor proti založeniu Euroregiónu „Tatry“, napríklad poslanec Tadeusz
Gąsienica-Łuszczek podal interpeláciu, že ohrozuje
poľsku národnu identitu.
P. Bąk
Ja len poukazujem, že sme narazili na generálnu politiku, kde vyhlásenia najvyšších orgánov boli
krásne, ale skutočné orgány ministerstiev pôsobili
v úplne inom smere, čo bolo neprekonateľné pre samosprávne iniciatívy. Avšak tým viac bolo iniciatívy
z nižších stupňov. Tú olympijskú som už spomínal.
S púťou to bolo trochu inak. Keď v roku 1995 bol
Svätý Otec po druhýkrát na Slovensku na Mariánskej
hore, zo Zakopaného sme išli s veľkým zástupom
a mali sme veľmi viditeľné, veľké transparenty pozývajúcej Pápeža pod Giewont. Svätý Otec bol týmto
21
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
z Zakopanego z dużą reprezentacją i mieliśmy bardzo
widoczne, duże transparenty zapraszające Papieża
pod Giewont. Ojciec Święty tak był tym poruszony,
że na zakończenie Mszy Świętej na Mariańskiej Górze powiedział po polsku, żeby górale pielgrzymowali do Matki Boskiej Lewockiej i modlili się, a jeśli
będą to czynić, to może Zakopane się doczeka. Odpowiedzią na to wezwanie były pielgrzymki piesze
organizowane od 1995 roku, w czym bardzo pomógł
Euroregion „Tatry”, a także pan Jan Skupin i starosta
Zdziaru. Dzięki temu wszystkie sprawy załatwiało się
na telefon i nie były potrzebne żadne formalności.
Po naszej drugiej pielgrzymce rzeczywiście tak się
stało, że w 1997 roku Ojciec Święty przyjechał do
Zakopanego. Gdy stanął na stopniach ołtarza pod
Wielką Krokwią powiedział: „Matka Boska Lewocka
przyprowadziła papieża do Zakopanego”. To zapisała
już historia. Natomiast fakt, iż delegacja Euroregionu „Tatry” była wśród delegacji składających hołd
Papieżowi, było efektem i logicznym ciągiem tego,
że cała ta kwestia miała związek z euroregionem.
Jest to doskonały przykład na to, że pomimo skrajnie
niekorzystnych warunków zewnętrznych (chciałem
zwrócić uwagę na jeszcze jedną rzecz: kiedy Polska
wstąpiła do NATO, granica w Tatrach stała się granicą
NATO), więc niezależnie od tego, że zaangażowanie
państw nie spełniło naszych oczekiwań, to bardzo
różne oddolne inicjatywy sprawiły, że w ramach Euroregionu „Tatry” spotykaliśmy się, poznawaliśmy
i mogliśmy sobie pomagać.
J. Skupin
Chciałbym tylko bardzo krótko powiedzieć coś
na temat współpracy Popradu i Zakopanego. Z burmistrzem Popradu wspólnie ustaliliśmy, że sprawy,
które zostały rozpoczęte wcześniej przejmę ja, ponieważ oni zajmowali się Igrzyskami Olimpijskimi.
Z naszej strony na współpracę z Polską czekaliśmy już
od 1968 roku. Mieliśmy takie plany, aby zbudować
kolej linową Poprad – Zakopane. Były również organizowane składki na jej budowę. Nie odzyskaliśmy
później tych środków. Te, które zostały tam wpłacone, zostały wykorzystane na inny cel. Chciałbym więc
powiedzieć, że wzajemna współpraca między Polską
i Słowacją z naszej strony to nie tylko zasługa władz,
ale także innych osób. Współpraca ta była możliwa
w wyniku pracy wielu ludzi.
P. Burian
Dodam bardzo krótką refleksję na temat narodowej strategii. W tym okresie na Słowacji zajmowano
się również planowaniem tzw. podziału terytorialnego Republiki Słowackiej. To, co było niezgodne
z wizją rozwiązań rządowych, nie było mile widziane. Pamiętam, że wiele razy mówiono o tym, że Sło-
22
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
tak dojatý, že na konci svätej omše na Mariánskej
hore povedal v poľštine, aby gorali putovali k Panne
Márii Levočskej a modlili sa. Ak tak urobia, tak sa
Zakopane možno dočká. Odpoveďou na túto výzvu
boli od roku 1995 organizované púte, pri ktorých
veľmi pomohol Euroregiónu „Tatry”, pán Ján Skupin
a starosta Ždiaru. Vďaka tomu sa všetky záležitosti
vybavovali telefonicky a neboli potrebné žiadne formálne náležitosti. Po našej druhej púti sa to skutočne
stalo, v roku 1997 Svätý otec prišiel do Zakopaného.
Keď stál na stupňoch oltára pod Veľkou Krokwiou
povedal: „Panna Mária Levočská priviedla Pápeža do
Zakopaného”. Tento príbeh sa už zapísal do histórie. Skutočnosť, že delegácia Euroregiónu „Tatry“
bola jednou z delegácii, ktorá vzdala česť Pápežovi, bolo výsledkom a logickým postupom toho, že
celé to malo súvis s euroregiónom. Je to dokonalý
príklad, že aj napriek veľmi nepriaznivým podmienkam (chcel by som upozorniť ešte na jednu vec: keď
Poľsko vstúpilo do NATO, hranica v Tatrách sa stala
hranicou NATO), bez ohľadu na to, že zaangažovanie oboch krajín nesplnilo naše očakávania, naše iniciatívy spôsobili, že v rámci Euroregiónu „Tatry“, sme
sa stretli, spoznávali a mohli si pomáhať.
J. Skupin
Ja by som len veľmi stručne niečo povedal, čo sa
týka spolupráce Popradu a Zakopaného. Bola vzájomná dohoda medzi primátorom Popradu a mnou,
aby tieto veci, ktoré boli rozpracované predtým, som
zobral, pretože oni boli zaťažení najviac na olympijské hry. Spolupráca s Poľskom bola z našej strany vítaná dávno už v roku 1968. Mali sme v pláne
na našej strane urobiť alveg Poprad – Zakopané
(to bola v tom období taká lanovka alebo zubačka,
ktorou plánovali urobiť prepojenie medzi Poľskom
a Slovenskom, je to starý výraz, ktorý sa v tej dobe
používal). Boli aj finančné zbierky na vybudovania
alvegu. Tieto finančné prostriedky sa však nevrátili
naspäť. Tie čo sa tam vložili, sa použili ináč. Tu by
som chcel povedať, že vzájomná spolupráca medzi
Poľskom a Slovenskom z našej strany nielen tých funkcionárov, čo sme boli ale aj ďalších ľudí bola značná. Táto spolupráca bola výsledkom týchto ľudí.
P. Burian
Veľmi krátko doplním reflexiu na tému národný
a štátny rámec. V Slovenskej republike v tom období prebiehal aj návrh takzvaného územnosprávneho
členenia Slovenskej republiky. Ako červeným súknom tam vtedy bolo niečo, čo sa vymykalo nejakej
vládnej predstave riešenia. Pamätám sa, že veľa sa
hovorilo o tom, že Slovensko treba riešiť a treba ho
členiť vertikálne po osi sever – juh a nie po osi západ
– východ. Dlho som tomu nerozumel a až potom som
wacja powinna być podzielona według osi północ
– południe, a nie zachód – wschód. Dopiero później
zrozumiałem, że tym pionowym podziałem do północnego regionu zaliczą się i te mieszane obszary od
południowej granicy aż do centrum Słowacji. Wynikało to z obawy, że na terenie, na którym żyje mniejszości węgierska na Słowacji, również powstaną euroregiony i stopniowo doszłoby do ich autonomii.
Dostaliśmy jedno zalecenie: „Róbcie sobie co chcecie
po tej polsko-słowackiej stronie, tylko nie nazywajcie
tego Euroregionem.”
A. Nowak
Przejdźmy do czasu, kiedy zaczęły się pierwsze projekty. To było bardzo ważne, ponieważ
do tej pory euroregion finansował swoje działania głównie ze składek członkowskich. W 1999
roku dyrektor Władzy Wdrażającej Programy
Współpracy Przygranicznej Grażyna Węclewska zadecydowała, że przeniesie 123.000 euro
ze Zintegrowanego Programu PHARE dla Polskiej
Granicy Wschodniej na granicę polsko-słowacką
dla Euroregionu „Tatry”.
Dzięki tym środkom zrealizowaliśmy pierwsze 26
małych projektów, i choć
dofinansowanie przeznaczone było tylko dla strony polskiej, to w nasze
projekty były już wtedy
bilateralne,
transgraniczne. Podsumowując
ich realizację mogliśmy
rzeczywiście powiedzieć:
Łączą nas Tatry.
pochopil, že týmto vertikálnym členením sa v podstate zoberú možno aj zmiešané územia od južnej
hranice až po stred Slovenska. Jednoducho tam boli
obavy z toho, že na území kde žije maďarská menšina na Slovensku, by vyhlásili tiež euroregión a postupne by dospeli ku nejakej autonómii. Aj z toho
nám vlastne vyplývalo potom jedno odporučenie,
keď nám hovorili, robte si na tej slovensko-poľskej
strane čo chcete, len to nenazývajte euroregión.
To bolo veľmi zaujímavé.
A. Nowak
Prejdime teraz do obdobia, kedy sa začali prvé
projekty. Bolo to veľmi dôležité, pretože euroregión
bol doposiaľ financovaný predovšetkým z členských
príspevkov. V roku 1999, riaditeľka pre realizáciu
programov prihraničnej spolupráce pani Grażyna
Węclewska rozhodla, že prenesie 123.000 eur z Integrovaného programu PHARE pre Poľskú východnú
hranicu na hranicu Poľsko-slovenskú do Euroregiónu „Tatry“. Vďaka týmto finančným prostriedkom sme zrealizovali prvých 26 malých projektov
a hoci tieto prostriedky
boli určené len pre poľskú stranu, naše projekty
boli bilaterálne, cezhraničné. Zhrnúc ich realizáciu by sme mohli skutočne povedať: Tatry nás
spájajú.
Milan Nevlazla
Ja som prišiel do Euroregiónu „Tatry“ ako viceprimátor mesta Kežmarok v roku 1998 a stal som
Milan Nevlazla
sa tajomníkom na slovenPolsko-Słowacki Konkurs Potraw Regionalnych „Góralskie Jadło”,
Przyszedłem do Euroskej strane v Kežmarku.
Łopuszna lipiec 2004, fot. M. Kossakowska
regionu „Tatry“ jako wiMojim prvým kontaktom
ceburmistrz miasta Kieżmark w 1998 roku i zostałem
s euroregiónom bolo vyhlásenie výzvy na získanie
sekretarzem strony słowackiej w Kieżmarku. Moim
finančných prostriedkov po poľskej strane. Prvýkrát
pierwszym kontaktem z euroregionem było ogłosom sa stretol s projektmi Európskej únie a vtedy,
szenie naboru projektu po polskiej stronie. Wtedy
priznám sa, že my na slovenskej strane sme ticho zápo raz pierwszy zetknąłem się z projektami Unii
videli túto iniciatívu, ktorú mali Poliaci. Boli to prvé
Europejskiej i przyznaję, że po cichu zazdrościliśmy
veľmi zaujímavé projekty, na ktorých sa zúčastňovali
Polakom tej inicjatywy. Nie były to duże pieniądze,
aj naše slovenské mestá ako partneri. Urobilo sa veľale te pierwsze projekty były bardzo interesujące.
mi veľa krásnych projektov a vlastne tam sa aj tie
Naszym miastom po słowackiej stronie umożliwiono
Euroregióny bez hraníc začali „roztáčať“. Vtedy sa
uczestnictwo w tych przedsięwzięciach w charaktezačali robiť na veľmi vysokej úrovni. Ja sa priznám,
rze partnerów. Przygotowano wiele wspaniałych
že keď som prišiel do Euroregiónu „Tatry“, robilo sa
projektów i właściwie tutaj zaczęły się Euroregiony
jednak na projektoch a prvé a čo si tak pamätám,
bez granic. Rozpoczęto działania na bardzo wysokim
začali sme pripravovať dohodu, ktorá bola v roku
poziomie. Kiedy przyszedłem do Euroregionu „Tatry”
1999 aj podpísaná. Nebola to jednoduchá práca.
pracowano nad projektami i pierwsze co pamiętam,
Vtedy sme sa veľa stretávali a prvé kontakty boli veľto przygotowywanie umowy, która została podpisami zaujímavé a pekné a tým som aj vstúpil do práce
23
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
na w 1999 roku. Nie była to prosta praca. Spotykaliśmy się wtedy dosyć często. Były to bardzo ciekawe
i piękne spotkania. I tak właściwie zaczęła się moja
działalność w Euroregionie „Tatry”.
A. Nowak
Ja też z sentymentem wspominam te pierwsze
projekty, pisane z beneficjentami właściwie na kolanie, bo termin był bardzo krótki. One mnie bardzo
przekonywały, ponieważ były autentyczne i wynikały z dotychczasowych kontaktów pomiędzy różnymi
partnerami. Najwięcej projektów realizowało wtedy Zakopane, ale byli też tacy mali beneficjenci jak
Zdziar i Białka Tatrzańska. Ciekawym projektem była
liga hokejowa żaków. To był początek korzystania
ze środków unijnych, które dawały duże możliwości
rozwoju, po pierwszym bardzo trudnym okresie, kiedy nasze działania finansowane były tylko ze składek
członkowskich. Wtedy biura w Kieżmarku i Nowym
Targu mieściły się w małych pokojach, w których
była tylko maszyna do pisania, jeden komputer starego typu i zatrudniona jedna osoba.
P. Burian
Nawet nie zauważyliśmy, a już minęło pięć lat
od utworzenia Euroregionu „Tatry“ i nastał 1999 rok.
Na podstawie wspólnej inicjatywy, ale głównie z propozycji strony polskiej odbył się kongres z okazji piątej rocznicy utworzenia Euroregionu „Tatry“, którego
głównym wydarzeniem było podpisanie umowy
o utworzeniu Transgranicznego Związku Euroregion
„Tatry“, pomiędzy podmiotem po polskiej stronie –
Związkiem Euroregion „Tatry“ z siedzibą w Nowym
Targu, który był już zarejestrowany i miał osobowość
prawną oraz z niedawno zarejestrowanym po stronie
słowackiej Stowarzyszeniem Region „Tatry“ z siedzibą
w Kieżmarku. Na mocy tego porozumienia zinstytucjonalizowaliśmy naszą współpracę. Sporządziliśmy
umowę pomiędzy dwoma podmiotami. Powstały
nowe ramy prawne funkcjonowania Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry“. Uważam, że rozpoczął się nowy okres działalności, ukierunkowany
na pozyskiwanie środków z funduszy europejskich,
na poszerzanie wszechstronnej współpracy na granicy polsko-słowackiej. Nawiązaliśmy również kontakty
z innymi euroregionami na granicy węgiersko-słowackiej, a nasi polscy partnerzy z niemieckimi euroregionami. Muszę wspomnieć jeszcze o jednej rzeczy.
W tym czasie byliśmy już członkami Stowarzyszenia Europejskich Regionów Granicznych z siedzibą
w Gronau, gdzie w ramach programu PHARE CREDO zrealizowaliśmy pierwsze pilotażowe projekty,
nieduże, ale ciekawe, przyczyniające się do likwidacji granic i rozwoju infrastruktury. Przykładem takiego projektu było wybudowanie ścieżki rowerowej
24
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
Euroregión „Tatry“.
A. Nowak
Ja taktiež spomínam sentimentálne na tieto prvé
projekty, písané s beneficientmi prakticky na kolene, lebo termín bol veľmi krátky. Oni ma presvedčili, pretože boli pravdivé a vychádzali z doterajších
skúsenosti vyplývajúcich z kontaktov medzi rôznymi
partnermi. Najviac projektov vtedy zrealizovalo Zakopané, ale boli i takí malí beneficienti ako Ždiar
a Bialka Tatranská. Zaujímavým projektom bola hokejová liga žiakov. To boli počiatky používania finančných prostriedkov z Európskych fondov, ktoré nám
poskytovali veľkú možnosť rozvoja, po prvom veľmi
ťažkom období, v ktorom sme našu činnosť financovali iba z členských zbierok. V tom čase kancelárie
v Kežmarku a Novom Targu boli v maličkých priestoroch, v ktorých sa nachádzali iba písací stroj, jeden
počítač starého typu a jeden zamestnanec.
P. Burian
Ani sme sa nenazdali a zistili sme, že už máme
päť rokov Euroregiónu „Tatry“ za sebou. Hovorím
o roku 1999. Na základe spoločnej iniciatívy, ale
hlavne ponuky z poľskej strany, sa uskutočnil slávnostný kongres pri piatom výročí vzniku Euroregiónu „Tatry“, ktorého vyvrcholením bolo podpísanie
dohody, zmluvy o vzniku cezhraničného zväzku
Euroregión „Tatry“ medzi dvoma subjektmi - medzi
subjektom na poľskej strane - Euroregiónom „Tatry“
so sídlom v Nowom Targu, ktorý už bol tak aj zaregistrovaný, čiže už mal právnu pôsobnosť, právne
postavenie, so zaregistrovaným združením Región
„Tatry“ na slovenskej strane so sídlom v Kežmarku.
Touto zmluvou sme inštitucionalizovali náš vzťah
v tom slova zmysle, že sme vytvorili zmluvu medzi
dvoma subjektmi, právny rámec pre fungovanie cezhraničného zväzku Euroregión „Tatry“. Myslím, že to
bolo skutočne nové obdobie, ktoré sa potom začalo
orientovať na získavanie zdrojov z európskej pomoci
na rozširovanie všestrannej spolupráce na slovensko-poľskom pohraničí. Domnievam sa, že aj naše
ďalšie kontakty, ktoré sme uzatvárali s partnerskými euroregiónmi aj na maďarsko–slovenskej hranici
a poľský partner s nemeckými euroregiónmi, hovorili tiež o tom, že pôsobnosť nášho zväzku sa rozširovala ďalej. Musím spomenúť ešte jednu vec. Vtedy
sme už boli členmi Asociácie európskych regiónov so
sídlom v Gronau, kde sme v rámci prvých projektov,
a to predbehnem ešte projekty z roku 1999 a vrátim
sa do programu PHARE CREDO, boli to také promocijné, pilotné projekty, malé, neveľké ale zaujímavé,
lebo v rámci nich sa nám podarilo prispieť ku likvidácií hranice a možno rozvoja infraštruktúry. Takým
projektom bola napríklad cyklotrasa zo Szczawni-
ze Szczawnicy do granicznego przejścia turystycznego w Leśnicy. Było to bardzo ciekawe i zawsze idąc tą
drogą z sentymentem wspominam ten czas.
A. Nowak
Zrealizowano wtedy trzy projekty: Przez komunikację rowerową do współpracy transgranicznej
– rowerowa ścieżka edukacyjna Szczawnica – Leśnica,
Edukacja regionalna na Podtatrzu polskim i słowackim
oraz Program zrównoważonego rozwoju turystyki Górnej Orawy. Rzeczywiście były to pierwsze projekty w
ramach PHARE CREDO i pierwsze pieniądze, które
Unia Europejska skierowała do dawnych krajów socjalistycznych.
W. Haber
Uważam, że podpisanie w 1999 roku Umowy
pomiędzy Związkiem Euroregion „Tatry” a Združeniem
Region „Tatry” o współpracy w ramach transgranicznego
związku EUROREGION „TATRY” uporządkowało pod
względem prawnym to, co robiliśmy do tamtej pory
i to, co zamierzaliśmy robić dalej.
Chciałbym jednak trochę odejść od powagi dzisiejszego spotkania, a ponieważ Jan Skupin wspominał o Japończykach, którzy chcieli nawiązać współpracę, ja również przypomnę pewne zabawne wydarzenie. Wtedy jeszcze byłem wójtem gminy Łapsze
Niżne. Pewnego dnia zadzwonił do mnie Antoni
Nowak z wiadomością, że odwiedzą nas Japończycy. Przyjechałem. Przybyło dwóch panów profesorów. Nie znali języka polskiego, więc zacząłem się
zastanawiać, jak będziemy się porozumiewać. Szybko rozwiali moje wątpliwości mówiąc: „My hovorím
po slovensky”.
A. Nowak
Jeśli wspominamy anegdotyczne sytuacje, warto
tu przypomnieć pana Jensa Gabbe, sekretarza generalnego Stowarzyszenia Europejskich Regionów Granicznych, wielkiego przyjaciela Euroregionu „Tatry”
i jego referat podczas pewnej zakopiańskiej konferencji. On postrzegał Polskę i Słowację, jako egzotyczne kraje, a Tatry traktował jak Alpy. Wygłosił wtedy
przemówienie pt. Góry jako przeszkoda we współpracy
transgranicznej. To, o czym mówił zupełnie nie pasowało do realiów Euroregionu „Tatry” i do naszych
małych gór. Było przeniesieniem sytuacji, jaką Jens
Gabbe znał z obszaru alpejskiego, ale nie znajdowało potwierdzenia w naszych kontaktach. Nie udało
się wtedy Jensowi Gabbe nas przekonać, że góry są
przeszkodą we współpracy.
P. Burian
Dla nas był on ikoną. Kiedy słuchaliśmy jego instrukcji, jak należy opracowywać projekty, co należy
ce k turistickému prechodu v Lesnici. Jednoducho
to bolo veľmi zaujímavé a koľko krát dnes po tejto
ceste idem, tak si s láskou a takým citom spomínam
na toto obdobie.
A. Nowak
Zrealizovali sme vtedy tri projekty: Cez cyklistickú
komunikáciu do cezhraničnej spolupráce – edukačná,
cyklistická trasa Štiavnica- Lesnica, Regionálna edukácia
pod poľskými a slovenskými Tatrami, ako aj Program
vyváženého rozvoja turistiky na Hornej Orave. V skutočnosti to boli prvé projekty v rámci programov
PHARE CREDO a prvé peniaze, ktoré Európska únia
poslala do bývalých socialistických krajinách.
W. Haber
Podľa môjho názoru to, že sme v roku 1999 podpísali Dohodu medzi Združením Euroregión „Tatry“
a Združením Región „Tatry” o spolupráci v oblasti
EUROREGÓNU „TATRY“ z právneho hľadiska sa uregulovalo to, čo sme urobili pred tým, a to, čo sme
chceli robiť naďalej.
Chcel by som trošku zmierniť vážnosť dnešnej
schôdze, a pretože pán Ján Skupin spomenul o Japoncoch, ktorí chceli s nami spolupracovať, aj ja
vám pripomeniem jednu zábavnú príhodu. V tom
čase som bol ešte starostom obce Lapše Nižne. Jedného dňa mi zavolal pán Antoni Nowak správu,
že nás navštívia Japoncov. Tak som tam prišiel.
Pricestovali k nám dvaja profesori, ktorí nevedeli
po poľsky. Začal som rozmýšľať, ako teda budeme
komunikovať. Rýchlo rozviali moje pochybnosti, keď
povedali: „My hovorím po slovensky.“
A. Nowak
Ak si spomíname na anekdotické situácie, je
potrebné spomenúť aj pána Jensa Gabbeho, generálného tajomníka Združenia európskych pohraničných regiónov, veľkého priateľa Euroregiónu „Tatry”
a jeho prejav na konferencii v Zakopanom. Videl Poľsko a Slovensko ako exotické krajiny a na Tatry sa pozeral ako na Alpy. Predniesol vtedy prejav pod názvom Hory ako prekážka v cezhraničnej spolupráci. To čo
prednášal, nijak nezodpovedalo realite Euroregiónu
„Tatry” a našich malých hôr. Bolo to prenesenie situácie, ktorú Jens Gabbe poznal z alpskej oblasti,
ale nepotvrdila sa v našich kontaktoch. Nepodarilo sa vtedy pánovi Gabbemu presvedčiť nás tým,
že hory sú prekážkou v spolupráci.
P. Burian
To bola ikona, keď sme ho počúvali, ako nám
vykladal, zabezpečoval nám všetky manuály na vypracovanie projektov, tak z toho na nás išla jednoducho hrôza, čo všetko treba spraviť a aký postup treba
25
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
zrobić, aby otrzymać fundusze europejskie, wyglądało to wszystko przerażająco. Ale dzięki temu stopniowo nauczyliśmy się zasad, jak dążyć do celów i pisać
własne projekty.
dodržať, aby sme mohli získať európske prostriedky.
Ale vďaka tomu sme sa postupne naučili tie zásady a motívy, držať jednoducho ciele a vlastne písať
projekty.
A. Nowak
Może wspomnijmy takie osoby, które były przy
zakładaniu euroregionu i zapisały się w jego historii,
a już odeszły od nas, np. Emila Kowalczyka, Ivana
Krušinskiego, Jana Jagłę. Wielkie znaczenie dla Euroregionu „Tatry” miały przecież kontakty orawskie. Pamiętam entuzjazm Ivana i jego otwartość na współpracę polsko-słowacką.
A. Nowak
Pripomeňme si osoby, ktoré boli pri vzniku Euroregiónu a zapísali sa do jeho histórie, ale už od nás
odišli, napríklad: Emila Kowalczyka, Ivana Krušinského, Jana Jagłę. Veľký význam pre Euroregión „Tatry“
mali predsa kontakty na Orave. Spomínam si na Ivanovo nadšenie a jeho otvorenosť pre poľsko-slovenskú spoluprácu.
W. Haber
Zacznijmy może od tego, że gdy ustalaliśmy granice euroregionu, to po słowackiej stronie był jakiś
opór, aby przyłączyć do niego Orawę. Tymczasem
potem okazało się, że współpraca na polskiej i słowackiej Orawie stała się wzorcową. Jest to dowód
na to, jak wiele zależy od ludzi, którzy tam pracowali. Zarówno Krušinsky, jak i Kowalczyk potrafili wytworzyć taką atmosferę, w której nie napotykało się
na żadne problemy. To rzeczywiście byli ludzie, którzy poprzez swoją działalność na poziomie lokalnym
wnosili wkład do całego euroregionu. A Jan Jagła? Pamiętasz Jasiu, jak przyjechałeś do mnie do urzędu w
Łapszach żebyśmy pracowali nad statutem? Wtedy też
przyjechał pan Jagła i chciał nam pomóc w rozwiązaniu trudności językowych, nie wiedząc jeszcze, że my
sobie świetnie poradzimy. Nie można też zapomnieć,
w jak wspaniały sposób
zrealizował on Dni Kultury Polskiej na Słowacji.
W. Haber
Začnime azda od momentu, keď sme dohodli
hranice euroregiónu, na slovenskej strane bol nejaký
odpor voči pripojeniu Oravy k nemu. Medzičasom sa
ukázalo, že spolupráca na poľskej a slovenskej Orave
bola príkladná. To je dôkazom toho, ako veľmi záleží na ľuďoch, ktorí tam pracujú. Rovnako Krušinsky
ako aj Kowalczyk vytvorili takú atmosféru, v ktorej sa
nevyskytovali nejaké problémy. Skutočne to boli ľudia, ktorí prostredníctvom svojich aktivít na miestnej
úrovni prispeli k rozvoju celého euroregiónu. A Jan
Jagła? Pamätáš si Janko, ako si prišiel do mojej kancelárie v Lapšach, aby sme pracovali nad štatútom?
Prišiel vtedy aj pán Jagła a chcel nám pomôcť prekonať jazykovú bariéru, vtedy ešte nevediac, že to fantasticky zvládame sami. Rovnako nemôžeme zabudnúť na to, ako nádherne zorganizoval Dni poľskej
kultúry na Slovensku.
A. Nowak
Páni, aké udalosti poA. Nowak
važujete za najdôležitejšie
Jakie wydarzenia uv dejinách euroregiónu?
ważacie panowie za najTu by som pokračoval
ważniejsze w historii euv téme Euroregión bez
roregionu? Kontynuowałhraníc, pretože to, čo sa
bym tu wątek Euroregionu
odohralo na Wojtasowej
bez granic, ponieważ to,
Poľane na hraničnom preco wydarzyło się na Polachode Jurgów - Podspády
nie Wojtasowej na przejv roku 2000 bolo senzačściu granicznym Jurgów
né a prekročilo naše oča– Podspady w 2000 roku
kávania. Keď dnes sleduFestyn góralski „Euroregion bez granic”,
było rewelacyjne i przejem film Andrzeja Brzozy,
Polana Wojtasowa na przejściu granicznym Jurgów-Podspady,
szło nasze oczekiwania.
vidím Petera Buriana ako
01.08.1999 r., fot. St. Budzyński
Gdy dziś oglądam film
búrlivo diskutuje s vojakAndrzeja Brzozy, widzę Petera Buriana zawzięcie
mi a colníkmi, ktorí na začiatku nechceli púšťať turisdyskutującego z wojakami i celnikami, którzy na
tov. Potom sa všetko zmenilo, ba dokonca aj počasie
początku robili trudności i nie chcieli przepuszczać
sa zlepšilo. Prišlo vtedy 5000 ľudí. Autá z poľskej
turystów. Później wszystko się zmieniło, nawet postrany stáli od hranice až po dnešný kruhový objazd
goda się poprawiła. Przyjechało wtedy 5 tysięcy
v Tatranskej Bukowine.
ludzi. Samochody z polskiej strony stały od grani-
26
cy do dzisiejszego ronda w Bukowinie Tatrzańskiej.
P. Burian
W ogóle wizja i nazwa imprezy – Euroregion bez
granic – narodziły się spontanicznie. Świadczyły one
najlepiej, co znów muszę nieskromnie powiedzieć,
że w pewnym sensie byliśmy wtedy wizjonerami, dążyliśmy do tego, aby nasze regiony i narody
były w integrującej się Europie, która ma sens, jako
ugrupowanie narodów europejskich. Również i inne
projekty były bardzo interesujące. W tym okresie
rozpoczynał się już okres programowania projektów
PHARE, PHARE CBC. Zaczęła się również realizacji
dużych infrastrukturalnych projektów i to była nasza inicjatywa. Bardzo mocno zaangażowaliśmy się
w budowanie infrastruktury na granicy w dziedzinie
ochrony środowiska, komunikacji, dróg itp. Ostatnim dużym sukcesem była budowa kładki na rzece
Dunajec, która połączyła Sromowce Niżne i Czerwony Klasztor. Chciałbym przypomnieć również duży
projekt Czyste rzeki Poprad i Dunajec, który wtedy
kosztował 1.997.000 euro, a którego byłem jednym
z twórców. O innych projektach będzie mówiła strona polska. Dzięki projektom infrastrukturalnym udało się wiele dokonać.
P. Burian
Vôbec tá vízia a názov tohto podujatia, ktorý
vznikol spontánne – Euroregión bez hraníc. On sám
hovoril o tom, že už vtedy sme boli, zase si to musíme neskromne povedať, istým spôsobom vizionári,
že smerujeme k tomu cieľu, aby naše kraje a naše
národy boli v podstate v tej integrujúcej sa Európe,
ktorá má zmysel ako také zoskupenie európskych národov. Ale aj ďalšie projekty boli veľmi zaujímavé.
V tomto období začína už programovacie obdobie
projektov PHARE, PHARE CBC, už ste spomínali
Fond malých projektov, ktorých bolo dvadsaťšesť
v roku 1999 a nasledujúcom období. Začínali aj
veľké infraštrukturálne projekty, a tam si myslím, že
znovu bola naša parketa veľkých iniciatív, kde sme sa
v podstate veľmi intenzívne zapojili do konkrétneho
budovania infraštruktúry na hranici v oblasti životného prostredia, komunikácií, ciest, atď. Takým tým
posledným výsledkom tohto bola aj lávka cez rieku
Dunajec, ktorá v podstate spojila Sromowce Niżne
a Červený Kláštor. Tu by som rád spomenul aj veľký
projekt Čistá rieka povodia Popradu a Dunajca, ktorý
stál v tom čase 1.997.000 eur, pri ktorým som stál
možno ako tvorca. Boli aj ďalšie projekty, o ktorých
bude hovoriť poľska strana.
A. Nowak
A. Nowak
Idea Mostu Wyszehradzkiego na przejściu graMyšlienka Vyšehradského mostu na hraničnom
nicznym Leluchów – Čirč zrodziła się na posiedzeprechode Leluchów - Čirč sa zrodila na zasadnuniu Rady w Muszynie. Pomysł pojawił się bardzo
tí Rady v Mušine. Myšlienka sa zrodila spontánne,
spontanicznie, a miasto
a mesto Mušina ju zreMuszyna zrealizowało go
alizovala v rámci cew ramach transgranicznezhraničného
projektu
go projektu z Programu
PHARE.
Veľkolepým
PHARE. Spektakularnym
príkladom
cezhraničprzykładem transgraniczných projektov je taktiež
nych przedsięwzięć jest
pešo-cyklistický mostík
też kładka pieszo-rowena rieke Dunajec medzi
rowa na Dunajcu między
Sromowcami
Nižnymi
Sromowcami
Niżnymi
a Červeným Kláštorom.
i Czerwonym KlasztoTu múdrosť nášho predrem. Tu mądrość naszego
sedu rozhodla, že mostík
Prezesa zadecydowała,
bude, hoci už tam boli
że powstała kładka, choć
rozhodnutia súhlasiace
już istniały decyzje zes kompou, pltníci proti
Posiedzenie Rady Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”,
zwalające na prom, a flitomu protestovali. Pán
Kieżmark 30.09.2003 r., fot. St. Budzyński
sacy bardzo przeciwpredseda, povedzte proko temu protestowali. Panie Prezesie, proszę oposím, ako ste išli na dedinské rokovanie a vybavili
wiedzieć, jak pojechał Pan na wiejskie zebranie
mostík.
i właściwie załatwił kładkę.
W. Haber
W. Haber
Prípad bol vlastne dosť ťažký vzhľadom na
Sprawa była rzeczywiście dość trudna ze wzglęprotesty zo slovenskej strany, a to najmä preddu na protesty strony słowackiej, szczególnie starosty
sedu Červeného Kláštora, ktorý mal pripravený
Czerwonego Klasztoru, który miał już gotowy do reana realizáciu projekt kompy. Na jednom zasadnutí
27
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
lizacji projekt promu. Na jednym z posiedzeń Polsko
-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy
Transgranicznej podjąłem problem tej przeprawy
i zostałem zobowiązany, żeby doprowadzić do dyskusji na ten temat. Pojechałem do Czerwonego Klasztoru
i oglądnąłem istniejący projekt. Następnie na spotkaniu w starostwie nowotarskim poruszyłem tę sprawę.
Tam dowiedziałem się, że nie tylko protestują flisacy,
którzy boją się konkurencji, ale także o przeprowadzonej przez Politechnikę Krakowską symulacji, która
dowodziła, że prom nie miałby możliwości swobodnego przepływania. Do tego dochodziły takie kwestie, jak pora zimowa, konieczność obsługi i konserwacji promu. Podczas jednego z kongresów zostałem
poproszony o spotkanie z mieszkańcami Sromowiec
i przekonanie ich do utworzenia bezpośredniego połączenia z Czerwonym Klasztorem. Udało mi się ich
przekonać. W krótkim czasie gmina Czorsztyn wystąpiła o dofinansowanie projektu z programu PHARE.
Do przedsięwzięcia włączył się również marszałek
województwa małopolskiego Janusz Sepioł, który sfinansował konkurs na projekt kładki. Na posiedzeniu
Rady Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
w Lewoczy 31 sierpnia 2004 roku, podczas którego
wójt gminy Czorsztyn Lech Janczy i starosta Czerwonego Klasztoru przedstawili wszystkie kwestie i problemy związane z realizacją inwestycji uczestniczył
przedstawiciel Samorządowego Kraju Preszowskiego
i omówiono możliwość finansowej pomocy dla Czerwonego Klasztoru. Kładka została otwarta w 2006
roku i teraz wszyscy ją sobie chwalą i nie wyobrażają
sobie bez niej funkcjonowania.
M. Nevlazla
Dzisiaj są tutaj obecne osoby, które mają prawo mówić dużo o tym, co działo się od początku
do 1999 roku, o „budowaniu” euroregionu. Postawiliśmy wtedy fundamenty. Pamiętam, że w 1999
roku polska strona wydała publikację pt. 5 lat Euroregionu „Tatry”, za którą bardzo dziękuję. Został
w niej zapisany duży kawałek historii, wiele informacji
o euroregionie i jego początkach. Mówiono tutaj
o Euroregionie bez granic, który był imprezą na wysokim poziomie i pierwszym zwiastunem, jak może wyglądać euroregion bez granic. Podczas festynu, który
odbył się na przejściu granicznym Jurgów - Podspady
Polacy mogli wejść do nas na Polanę Wojtasową bez
paszportów. Załatwili to nasi przedstawiciele. Było
tam około pięć tysięcy ludzi, w większości Polaków.
To był naprawdę ogromny przełom. My właściwie
wyprzedzaliśmy Schengen, już go przygotowywaliśmy w naszym euroregionie. Jednym z podstawowych zagadnień współpracy gospodarczej było organizowanie forów gospodarczych, raz po polskiej raz
po słowackiej stronie. Uczestniczyli w nich przedsię-
28
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
poľsko-slovenskej medzivládnej komisie pre cezhraničnú spoluprácu sa preberal problém prechodu.
Ja som sa zaviazal, že uskutoním diskusiu na túto
tému. Išiel som do Červeného Kláštora a pozrel som
si existujúci projekt. Následne na stretnutí v Novom
Targu som túto vec predstavil. Tam som sa dozvedel,
že neprotestovali len pltnici, ktorí sa obávali konkurencie, ale dozvedel som sa taktiež o simulácii, ktorá
bola vykonaná Technickou univerzitou v Krakowe
a dokazovala, že kompa nebude mať možnosť voľnej plavby. K tomu sa pripájali také problémy ako:
zimné obdobie, prostriedky potrebné na prevádzku
a údržbu kompy. Počas jedného z kongresov ma požiadali, aby som sa stretol s obyvateľmi Sromowiec
a presvedčil ich o tom, že je potrebné priame spojenie s Červeným Kláštorom. A podarilo sa mi ich
presvedčiť. V krátkej dobe obec Czorsztyn požiadala o dofinancovanie projektu z programu PHARE.
Do projektu sa zapojil aj predseda Janusz Sepioł, ktorý financoval súťaž na projekt mostu. Na zasadnutí
Rady cezhraničného združenia Euroregiónu „Tatry“
dňa 31. augusta 2004 v Levoči, počas ktorého starostovia obcí Čorštin Lech Janczy a starosta Červeného Kláštora predstavil všetky otázky a problémy
súvisiace s realizáciou investičného plánu. Zúčastnil
sa nej aj zástupca samosprávneho Prešovského samosprávneho kraja a diskutovalo sa o možnosti finančnej pomoci pre Červený Kláštor. Most bol otvorený v roku 2006, dnes si ho všetci chvália a nemôžu
si predstaviť fungovanie bez neho.
M. Nevlazla
Dnes sú tu ľudia, ktorí naozaj majú právo veľa
hovoriť o tom, čo bolo od začiatku do roku 1999,
to bolo také „budovanie“ euroregiónu. Postavili sa
základy, o ktorých sa veľa porozprávalo. Do roku
1999, kým sme začali tou dohodou, sa už urobila
strecha, kedy euroregión začal dostávať zmysel aj cez
projekty PHARE CBC, cez tie prvé projekty. Pamätám
si, že v roku 1999 poľská strana vydala publikáciu
5 rokov Euroregiónu „Tatry”, za ktorú veľmi pekne
ďakujem. Obsahuje obrovský kus histórie, veľa informácií o tomto euroregióne, o jeho počiatku. Ďalej
sa tu hovorilo o Euroregiónoch bez hraníc. Tie boli
naozaj na veľmi vysokej úrovni a boli naozaj takým
prvým ukazovateľom, ako to môže vyzerať bez hraníc. Uvedomme si, že na Euroregión bez hraníc, ktorý sa konal v Jurgówe – Podspádoch, sa vlastne Poliaci na tú lúku k nám dostali bez cestovných pasov.
Vybavili to naši predstavitelia. Bolo to okolo päťtisíc
ľudí a väčšina boli Poliaci. Skutočne to bol obrovský
prelom. My sme už prejudikovali vlastne Schengen,
už sme ho pripravovali v nášom euroregióne. Ďalej
náš euroregión začal organizovať hospodárske fóra
u nás aj na poľskej strane. Myslím si, že to bola tiež
biorcy i biura turystyczne. Wiele miejsca poświęcono
sprawom ochrony środowiska. Wspomniany został
już tutaj projekt Czysta rzeka Poprad. Na szczęście
w 2000 roku rozpoczęły się projekty po stronie słowackiej finansowane przez Ministerstwo Budownictwa
i Rozwoju Regionalnego. Przygotowaliśmy m.in. projekt z Nowym Sączem, podczas którego monitorowaliśmy czystość rzeki Poprad. Organizowaliśmy różnego rodzaju konferencje i spotkania, w których uczestniczyła młodzież ze szkół podstawowych i średnich.
Dla mnie wielkim novum była inicjatywa Antoniego
Nowaka i Wendelina Habera, aby zaadaptować użyczony przez miasto Nowy Targ budynek na siedzibę
euroregionu. Patrzyłem na nich z szacunkiem. Ośrodek Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu
powstał w 2004 roku, a my trochę później w 2007
roku oddaliśmy do użytku Dom Spotkań SłowackoPolskich w Kieżmarku. Mamy siedziby, czyli podstawę do rozwoju naszej współpracy. Jako euroregion
dużo dokonaliśmy w pracach Słowacko-Polskiej
Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej, szczególnie w zakresie przekształcania istniejących przejść granicznych i otwierania nowych
przejść małego ruchu granicznego. Dzięki działaniom
euroregionu udało się przekształcić przejście graniczne Łysa n. Dunajcem-Niedzica w przejście całodobowe. Mogły je też przekraczać samochody ciężarowe
do 7,5 tony. Wszyscy pamiętamy pana Jana Budzáka, wójta ze Ždiaru, który walczył o to, aby przez
przejście graniczne na Łysej Polanie nie przejeżdżały
samochody ciężarowe, ponieważ niszczyły drogę,
a przede wszystkim środowisko naturalne. Udało się
tę sprawę załatwić i samochody ciężarowe już tamtędy nie jeżdżą. To tylko kilka wybranych inicjatyw,
które zrealizowaliśmy po 1999 roku.
A. Nowak
Bardzo dziękuję, że wspomniałeś o tych naszych inicjatywach, szczególnie Ośrodka Współpracy
Polsko-Słowackiej w Nowym Targu i Domu Spotkań
Słowacko-Polskich w Kieżmarku. Każda profesjonalna instytucja musi posiadać normy, substrat materialny i personel. Bez tego ani rusz. Te ośrodki po obu
stronach granicy dał nam duże możliwości działania.
Bez nich nie byłoby tak ważnych i historycznych wydarzeń, jak wizyty prezydenckie.
W. Haber
Chciałem wrócić do wypowiedzi Milana i oddać honor panu Piotrowi Bąkowi, który od samego
początku w ramach Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej walczył
o przejścia graniczne.
jedna zo základných oblastí - hospodárska spolupráca. Na fórum sa pozývali podnikatelia v cestovnom
ruchu, ponúkala sa spolupráca, čiže skutočne sme
ako euroregión zasahovali aj do týchto oblastí. Potom je treba spomenúť oblasť životného prostredia.
Bola tu spomínaná Čistá rieka Poprad. V roku 2000
sa našťastie aj na slovenskej strane začali ponúkať
projekty cez Ministerstvo výstavby a regionálneho
rozvoja. Vtedy sme začali aj na slovenskej strane pripravovať jeden taký malý projekt s poľskou stranou,
hlavne s Nowym Sączom. Čistili sme rieku Poprad,
monitorovali sme ju, robili sa rôzne konferencie,
stretávali sa mladí ľudia zo základných, teda podstavových alebo stredných škôl. Pre mňa bola nóvom
iniciatíva Antoniho Nowaka a Wendelina Habera
prispôsobiť poskytnutú budovu od mesta Nowy Targ
na sídlo euroregiónu. Vtedy priznám sa, som tak
trošku na nich pozeral s takým rešpektom. Stredisko Poľsko-Slovenskej spolupráce vzniklo v Nowom
Targu v roku 2004. Dom Slovensko-poľského stretávania sme v Kežmarku začali užívať od roku 2007.
Domy máme, čiže už tam bol ten základ naozaj zaujímavej a veľkej spolupráce, ktorá sa medzi nami rozbiehala. Veľký kus práce sme ako euroregión v tomto
období urobili na Slovensko-poľskej medzivládnej
komisii, kedy sa preklasifikovali rôzne prechody. Otvárali sa nové prechody malého pohraničného styku.
Musím povedať, že obrovský kus práce urobil náš
euroregión v preklasifikovaní prechodu v Lysej nad
Dunajcom - Niedzicy na prechod celodenný. Vieme
ako to tam bolo, že tam nemohli prechádzať autá,
atď. Všetci pamätáme Jána Budzáka, starostu
zo Ždiaru, ktorý bojoval o to, aby cez hraničný prechod na Lysej Poľane neprechádzali nákladné autá.
Padala cesta, nákladnými autami sa ničilo životné
prostredie. Podarilo sa, že nákladne autá tu už potom nešli, ani dodnes nákladné autá nesmú chodiť
po tejto ceste. To bolo len pár iniciatív, ktoré ma momentálne napadli z obdobia po roku 1999.
A. Nowak
Veľmi pekne ďakujem, že si spomenul naše iniciatívy, hlavne Stredisko poľsko-slovenskej spolupráce v Novom Targu a Domu slovensko-poľských
stretnutí v Kežmarku. Každá profesionálna inštitúcia
musí mať normy, materiálny substrát a personál. Bez
toho to nejde. Tieto strediská na obidvoch stranách
hranice nám poskytli veľké možnosti aktivít. Bez nich
by neexistovali také dôležité a historické okamihy,
ako sú prezidentské návštevy.
W. Haber
Chcel som sa vrátiť k výpovedi Milana a vzdať
poctu pánovi Petrovi Bąkowi, ktorý od úplného začiatku v rámci Poľsko-slovenskej medzivládnej komi-
29
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
P. Bąk
Po podpisaniu umowy o współpracy w ramach
transgranicznego związku w 1999 roku władze państwowe po obu stronach zaczęły poważnie traktować Euroregion „Tatry” i jego działania. Wyrazem
tego było zaproszenie przedstawicieli euroregionu do Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej
ds. Współpracy Transgranicznej zarówno na poziomie plenarnym, jak i do grup roboczych. Zwłaszcza
grupy robocze były ważne, bo tam rozmawiano
o konkretach. Ja działałem w grupie ds. przejść granicznych i transportu. Jej członkami byli ludzie, którzy realnie decydowali o tych sprawach. Pamiętam,
że pan premier Jerzy Buzek spotkał się z premierem
Mikulašem Dziurindą i ustalono, że w Tatrach zostanie otwarte chociaż jedno przejście graniczne. I rzeczywiście otwarto przejście na Rysach. Na pozostałe
trzeba było czekać aż do wejścia do strefy Schengen.
My natomiast w ramach Komisji Międzyrządowej
wywalczyliśmy bardzo wiele - pięć przejść granicznych od Pienin do Beskidu Sądeckiego, przejścia graniczne na Orawie, przejścia małego ruchu granicznego Jurgów-Podspady, Lipnica-Bobrów. To wszystko
nam się udawało, ale w samym centrum, w Tatrach,
zderzyliśmy się z takim oporem, o którym można by
długo mówić. Kiedyś bowiem rząd powiedział, że
na razie przejść w Tatrach nie będzie. Podchwyciły to
środowiska ochrony przyrody i mimo iż rządy dawno
w 1999 roku zmieniły politykę, one trwały w tym
swoim oporze aż do Schengen.
Jeśli jestem przy głosie, to chciałem przypomnieć
jeszcze jedno wydarzenie, które należy do historii Euroregionu „Tatry”. W dniu kiedy do Ośrodka Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu przybył
pan prezydent Ivan Gašparovič w Tatrach wydarzyła
się ta słynna „kalamita”. W okresie od 2004 roku
w ramach euroregionu Zakopane, Poprad i Wysokie
Tatry zawarły dodatkowe porozumienie o współpracy i co najmniej raz do roku odbywaliśmy wspólne sesje rad trzech gmin, wspólne komisje robocze
i różne działania. Druga z kolei z tych wspólnych sesji
była właśnie 19 listopada 2004 roku w Zakopanem.
Popołudniu zaczęła się wichura. Padło 20 tysięcy
hektarów lasów. Cała rada miasta i burmistrz Wysokich Tatr byli w tym czasie w Zakopanem i właśnie tam powołali sztab kryzysowy. Zakopane też
jako pierwsze pospieszyło z pomocą, wysyłając na
miejsce katastrofy brygadę drwali. To jest przykład
współpracy na zupełnie innej płaszczyźnie niż ta,
z którą spotykamy się na co dzień, ponieważ dotyczy
sytuacji nagłej. Jednak dowodzi, że kontakty i struktury wytworzone w ramach euroregionu sprawdzają
się i w takich sytuacjach. Wyprzedają też przepisy
państwowe, które wtedy nie przewidywały udzielenia przez gminę pomocy na terenie innego kraju.
30
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
sie pre cezhraničnú spoluprácu bojoval o hraničné
prechody.
P. Bąk
Po podpísaní zmluvy o spolupráci v rámci cezhraničného združenia v roku 1999 začali štátne orgány na obidvoch stranách rešpektovať Euroregión
„Tatry” a jeho aktivity. Výsledkom bolo pozvanie
predstaviteľov euroregiónu do Poľsko-slovenskej
medzivládnej komisie pre cezhraničnú spoluprácu
rovnako na plenárnej úrovni, ako aj do pracovných
skupín. Hlavne pracovné skupiny boli dôležité, lebo
tam sa diskutovalo o konkrétnych otázkach. Ja som
bol v skupine pre hraničné prechody a dopravu. Jej
členmi boli ľudia, ktorí reálne rozhodovali o týchto
záležitostiach. Pamätám si, ako sa pán premiér Jerzy Buzek stretol s premiérom Mikulášom Dzurindom
a dohodli sa, že v Tatrách bude otvorený aspoň
jeden hraničný prechod. A skutočne sa otvoril prechod na Rysoch. Na ostatné bolo potrebné čakať až
do vstupu do schengenského priestoru. Napriek
tomu sme v rámci Medzinárodnej komisie vybojovali veľmi veľa – päť hraničných prechodov od Pienin
po Beskid Sądecki, hraničné prechody na Orave, prechody malého pohraničného styku Jurogów - Podspády, Lipnica - Bobrov. Toto všetko sa nám podarilo,
ale v úplnom centre, v Tatrách, sme sa stretli s takými prekážkami, o ktorých by sa dalo dlho rozprávať.
Pretože vláda kedysi povedala, že zatiaľ v Tatrách
prechody nebudú. Chytili sa toho strediská ochrany prírody a napriek tomu, že vláda dávno v roku
1999 zmenila politiku, oni sa tohto odporu držali až
do Schengenu.
Keď mám slovo, chcel by som pripomenúť ešte
jednu udalosť, ktorá patrí do histórie Euroregiónu
„Tatry”. Vtedy, keď do Strediska poľsko-slovenskej
spolupráce v Novom Targu prišiel prezident Ivan
Gašparovič sa v Tatrách prihodila tá známa „kalamita”. V období od roku 2004 v rámci euroregiónu
Zakopané, Poprad a Vysoké Tatry uzavreli dodatočnú dohodu o spolupráci a minimálne raz za rok sa
konali spoločné stretnutia obecných rád troch obcí,
spoločné pracovné skupiny a rôzne aktivity. Druhé
takéto spoločné stretnutie bolo práve 19. novembra
2004 v Zakopanom. Popoludní začala víchrica. Padlo 20 tisíc hektárov lesov. Celé obecné zastupiteľstvo
a starosta Vysokých Tatier boli v tom čase v Zakopanom a vlastne tam zvolali krízový štáb. Zakopané
sa tiež ako prvé ponáhľalo s pomocou a vyslalo na
miesto katastrofy brigádu drevorubačov. Toto je príklad spolupráce na úplne inej úrovni ako tá, s ktorou
sa stretávame denne, pretože sa týka náhlej situácie.
Taktiež dokazuje, že kontakty a štruktúry vytvorené
v rámci euroregiónu sa osvedčujú aj v takýchto situáciách. Predstihujú aj zákony, ktoré vtedy nepredpo-
Skutkiem tego były późniejsze problemy z Regionalną Izbą Obrachunkową i rozliczeniem udział w akcji
polskich drwali.
A. Nowak
W ślad za Zakopanem Rada Euroregionu odbyła
wyjazdowe posiedzenie w Wysokich Tatrach, podczas którego pojawiły się inicjatywy pomocy, np.
Nowotarska Izba Gospodarcza wysłała tam ekipy,
które sprzątały cmentarz i naprawiały inne obiekty.
Reakcja strony polskiej na tę katastrofę była taka, jak
przystało na dobrego sąsiada.
Wróćmy jednak do prezydentów. Możemy skonstatować, że Euroregion „Tatry” cieszył się zawsze
ich poparciem. Konferencja o współpracy transgranicznej w Europie Środkowej w Dolnym Kubinie
i Szczawnicy w dniach 29-30.05.2000 r. odbyła się
pod patronatem prezydentów Schustera i Kwaśniewskiego.
kladali poskytnutie pomoci obce na území iného štátu. Dôsledkom boli neskoršie problémy s Regionalnou Izbou Obrachunkowou (Regionálna finančná komora) a vyplatením účasti poľských drevorubačov.
A. Nowak
Zakopané nasledovala Rada Euroregiónu a realizovala výjazdové rokovanie vo Vysokých Tatrách,
počas ktorého sa objavili iniciatívy pomoci, napr.
Hospodárska komora Nového Targu vyslala skupiny,
ktoré upratovali cintorín a opravovali iné objekty.
Reakcia poľskej strany na túto katastrofu bola taká,
ako sa patrí na dobrého suseda. Avšak vráťme sa ku
prezidentom. Môžeme skonštatovať, že Euroregión
„Tatry” mal vždy ich podporu. Konferencia o cezhraničnej spolupráci v strednej Európe v Dolnom Kubíne a Štiavnici 29-30.05.2000 sa konala pod záštitou
prezidentov Schustera a Kwaśniewského.
W. Haber
W. Haber
Boli sme poctený, keď pán prezident Ivan GašByliśmy zaszczyceni, że pan prezydent Ivan
parovič pri spiatočnej ceste na Slovensko z návštevy
Gašparovič wizytując Warszawę w drodze powrotvo Varšave prišiel do sídla Euroregiónu „Tatry” v Nonej na Słowację przybył do siedziby Euroregionu
vom Targu. Podľa nášho názoru sme ho prijali úctivo,
„Tatry” w Nowym Targu.
aj keď trochu spontánne,
Podjęliśmy go jak nam
nakoľko sme o plánovasię wydaje godnie, choć
nej návšteve boli infortrochę spontanicznie, bo
movaní dosť neskoro.
zostaliśmy poinformowaPrezidenta vtedy spreváni o planowanych odwiedzali: Magda Vášáryová
dzinach dość późno. Pre– veľvyslankyňa Slovenzydentowi towarzyszyli
skej republiky vo Varwtedy: Magda Vášáryová
šave, Barbara Labu– Ambasador Repubda – ministerka v kanliki Słowackiej w Warcelárii prezidenta, Janka
szawie, Barbara Labuda –
Burianová – Generálna
Sekretarz Stanu w Kancekonzulka Slovenskej repularii Prezydenta RP, Janka
bliky v Krakove, Eduard
Burianová – Konsul HoKukan – Minister zahranorowy Republiki Słowa- Przewodniczący Rady Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” ničných vecí Slovenskej
Wendelin Haber wręcza Prezydentowi Republiki Słowackiej
ckiej w Krakowie, Eduard
republiky, Martin Fronc
Ivanowi Gašparovičowi pamiątkową statuetkę Euroregionu „Tatry”,
Kukan – Minister Spraw
– Minister školstva SloOśrodek Współpracy Polsko-Słowackiej
Zagranicznych Republiki
venskej republiky, Zenon
w Nowym Targu 19.11.2004 r., fot. St. Budzyński
Słowackiej, Martin Fronc
Kosiniak-Kamysz – Veľvy– Minister Edukacji Republiki Słowackiej, Zenon Koslanec Poľskej republiky v Bratislave, Jerzy Adamik –
siniak-Kamysz – Ambasador RP w Bratysławie, Jerzy
vojvoda Malopoľska.
Adamik – Wojewoda Małopolski.
A. Nowak
A. Nowak
Druhá prezidentská návšteva v sídle Euroregiónu
Druga prezydencka wizyta w siedzibie Euroregionu
„Tatry” v Kežmarku mala ešte väčší rozmer.
„Tatry” w Kieżmarku miała jeszcze większy wymiar.
M. Nevlazla
M. Nevlazla
My sme otvárali Dom euroregiónu v Kežmarku
Otworzyliśmy Dom Spotkań Słowacko-Polskich
6. júla 2007. Na otvorení sme mali veľa významných
Euroregionu „Tatry” v Kieżmarku 6 lipca 2007 roku.
hostí – bol tam podpredseda vlády Dušan Čaplo-
31
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
Na otwarciu było wielu znakomitych gości – m.in. Wivič, štátny tajomník Vladimír Čečot za Ministerstvo
cepremier Dušan Čaplovič i sekretarz stanu w Minivnútra Slovenskej republiky. Pre nás to bolo takou
sterstwie Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej
výzvou, mali sme správu, že je možné, že náš dom
Vladimir Čečot. Dla nas
v Kežmarku by mohli
ogromnym wyzwaniem
spoločne navštíviť prezibyła wizyta prezydentów
denti Poľskej republiky
Rzeczypospolitej Polskiej
a Slovenskej republiky.
i Republiki Słowackiej
Bola to obrovská výzva
w dniu 3 grudnia 2007 r.
a naozaj 3. decembra
Było to ogromne wyda2007 sa to stalo skutkom.
rzenie. Myślę, że było
Myslím si, že pre nás to
ono dla nas niewyobrabolo až neskutočné, preżalne, ponieważ nie patože si nepamätám, či
miętam, aby na Spiszu,
na Spiši a zvlášť v našom
a zwłaszcza w naszym pookrese v novodobej histówiecie było razem dwóch
rii boli niekedy spolu dvaprezydentów. W Lewoja prezidenti na návšteve
czy odbyło się ich oficjalv jednom meste. Áno,
Wizyta Prezydenta Republiki Słowackiej Ivana Gašparoviča
ne spotkanie, natomiast u
boli v Levoči, tam boli
w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
nas byli już mniej oficjalprezidenti na oficiálnom
w Nowym Targu 19.11.2004 r.
nie. Prezydenci Kaczyński Od lewej: Dyrektor biura Związku Euroregion „Tatry” Antoni Nowak. stretnutí ale u nás boli
i Gašparovič wypowiadali
vyložene na tejto návAmbasador Republiki Słowackiej w Warszawie Magda Vašaryová,
Przewodniczący Rady Stowarzyszenia Region „Tatry” Peter Burian,
się jak prawdziwi przyšteve. Ako Kaczyński tak
Minister w Kancelarii Prezydenta RP Barbara Labuda,
jaciele euroregionu. DoGašparovič sa skutočne
Prezydent Ivan Gašparovič, Przewodniczący Rady
cenili naszą współpracę,
vtedy vyslovili ako priaTransgranicznego Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber,
posiadali wiedzę o naszej
telia euroregiónu. Naozaj
fot. St. Budzyński
działalności, podkreślili,
nám ponúkli spolupráże do współpracy eurocu, oslovili nás svojimi
regionów
przywiązują
príspevkami, ktoré boli
wielką uwagę. Było to
veľmi hodnotné a bolo
dla nas wielką zachętą
vidieť, že tá spolupráca
do dalszej pracy. Przyich zaujíma a že im nie je
znaję, że trudno mi o tym
cudzia a že naozaj tomu
dziś mówić, z powodu kaprikladajú veľký význam
tastrofy, która wydarzyła
ako aj euroregiónom,
się pod Smoleńskiem.
čo bolo pre nás veľkým
Teraz w głównym holu
povzbudením do ďalšej
naszej siedziby mamy
práce. Priznám sa, je mi
wystawę, która w ubieťažko o tom hovoriť z dôgłym roku pokazana była
vodu leteckej katastrofy,
w Zakopanem i Wyższej
ktorá sa udiala pri SmoJednostce Terytorialnej w
lensku. Teraz máme u nás
Prezydenci Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński
Preszowie. Prezentujemy
výstavu, ktorú sme mali
i Republiki Słowackiej Ivan Gašparovič podczas wizyty
na niej również zdjęcia z
aj minulého roku v Zaw Domu Spotkań Słowacko-Polskich w Kieżmarku,
wizyty obu prezydentów.
kopanom a bola tak isto
03.12.2007 r., fot. arch. ZRT
Codziennie obok niej
aj na Vyššom územnom
przechodzę i zawsze wspominam wspaniałego człocelku v Prešove. Na tejto výstave máme aj fotograwieka, jakim był prezydent Kaczyński.
fie zo spoločnej návštevy prezidentov. Keďže máme
túto výstavu vyvesenú vo vestibule, každý deň okolo
A. Nowak
nej prechádzam, vždy si spomeniem na tohto vzácWizyta prezydentów w Kieżmarku miała nieofineho človeka, ktorý bohužiaľ už nie je medzi nami.
cjalny charakter. Spotkanie odbyło się w kameralnym
gronie około 50 przedstawicieli euroregionu z Polski
A. Nowak
i ze Słowacji. Obaj prezydenci przybyli z małżonkami.
Návšteva prezidentov v Kežmarku mala neoficiálPodczas ich wystąpień nie było oficjalnego, sztuczneny charakter. Stretnutie sa uskutočnilo v komornom
32
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
go tonu. Można było zauważyć, że prezydenci byli
przygotowani do spotkania i wykazali się wiedzą o
euroregionie i naszych
działaniach. Zostały wtedy wypowiedziane ważne słowa popierające
nasze inicjatywy. Pełny
tekst przemówień opublikowaliśmy w roczniku Pogranicze Polsko-Słowackie
2005-2007. Później podczas poczęstunku była
możliwość bezpośredniej
rozmowy,
prezydenci
podchodzili do każdej
osoby.
kruhu okolo 50 predstaviteľov euroregiónu z Poľska
a Slovenska. Obidvaja prezidenti prišli s manželkami.
Ich vystúpenia nemali oficiálny, strojený tón. Bolo
zrejmé, že prezidenti boli
pripravení na stretnutie
a preukázali vedomosti o euroregióne a našich aktivitách. Vtedy boli
vyslovené dôležité slová
podporujúce našu iniciatívu. Úplne znenie príhovorov sme publikovali
v ročenke Pohraničie poľsko-slovenské 2005-2007.
Neskôr počas recepcie
bola možnosť bezproPierwsze damy Maria Kaczyńska i Silvia Gašparovičová
W. Haber
stredného
rozhovoru,
podczas wizyty w Domu Spotkań Słowacko-Polskich w Kieżmarku,
Gdy
rozmawiałem
prezidenti prichádzali ku
03.12.2007 r., fot. arch. ZRT
z prezydentem Lechem
každému.
Kaczyńskim pochwalił mnie za moją nienaganną
polszczyznę. Widocznie wziął mnie na początku
W. Haber
za Słowaka i musiałem mu to wytłumaczyć. AtmosfePočas rozhovoru s prezidentom Lechom Kaczyńra była naprawdę bezpośrednia. Na mnie budujące
skim ma pochválil za moju výbornú poľštinu. Zjavne
wrażenie zrobiła pani Maria Kaczyńska, która rzeczyma na začiatku považoval za Slováka a musel som mu
wiście była prawdziwą pierwszą damą.
to vysvetliť. Atmosféra bola skutočne bezprostredná.
Skutočne na mňa urobila dojem pani Mária KaczyńA. Nowak
ska, ktorá bola samozrejme skutočnou prvou dámou.
Porozmawiajmy teraz o naszych aktualnych
strategicznych działaniach i fundamentalnych proA. Nowak
jektach, czyli Historyczno-kulturowo-przyrodniczym
Porozprávajme sa teraz o našich aktuálnych straszlaku wokół Tatr, Spotkaniu siedmiu kultur pogranitegických aktivitách a základných projektoch, čiže
cza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho
o Historicko-kultúrno-prírodnej Ceste okolo Tatier, Stretdo Jana Kantego Pawluśkiewicza” oraz wielkim przednutí siedmich kultúr poľsko-slovenského pohraničia „Od
sięwzięciu, jakim jest powołanie Europejskiego UgruLadislava Mednyánszkeho po Jana Kantego Pawluśkiepowania Współpracy Terytorialnej.
wicza” ako aj o veľkom predsavzatí, akým je vytvorenie Európskeho zoskupenia územnej spolupráce.
J. Skupin
Jeżeli chodzi o szlak wokół Tatr, to nie pamięJ. Skupin
tam dokładnie, w którym roku to było, ale byliśmy
Čo sa týka tojto cesty okolo Tatier. Neviem
w kontakcie z profesorem Finkiem, który był też chypresne, v ktorom roku to bolo, boli sme v kontakte
ba u Was. Profesor Finka wraz z zespołem przygos profesorom Finkom, ktorý bol možno aj tu u Vás.
towywał studium zagospodarowania przestrzennego
Cieľom profesora Finku a ostatných bolo vypracovať
wokół Tatr. Odwiedził Kieżmark, zwiedził wszystkie
návrh alebo štúdiu na prechod okolo Tatier. Oni boli
większe miasta i powiaty, był również w Nowym
hosťami v Kežmarku a prešli všetky väčšie mestá, okTargu. Studenci z Polski, Czech, Niemiec, Francji,
resné mestá, boli určite aj tu v Nowom Targu. Boli to
Włoch wspólnie z profesorami opracowywali stuštudenti z technickej školy z Poľska, Česka, Nemecdium możliwości zagospodarowania obszaru wokół
ka, Francúzska, Talianska, atď. so svojimi profesormi,
Tatr. Z tych prac zrodziła się idea Domu Euroregionu
niektorí už boli hotoví absolventi a boli ochotní spo„Tatry”, jak również amfiteatru, infrastruktury i zielupracovať na vypracovaní obchádzky okolo Tatier.
leni w Kieżmarku. Kamienica, w której dziś mieści
Tí študenti a účastníci spoločne s profesormi vyprasię Dom Spotkań Słowacko-Polskich w Kieżmarku
covali niektoré štúdie aj na poľskej strane aj u nás.
była na sprzedaż, ale udało nam się ją zatrzymać.
Z tých štúdií vyšiel aj Dom Euroregiónu „Tatry“ a poSzkoda, że nie wszystkie te pomysły są realizowadarilo sa nám ten dom udržať, aby sa nepredal, lebo
ne. Ja miałem już trzy wylewy i nie angażuję się już
bol predajný. Jeden profesor z Poľska urobil štúdiu
33
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
w te sprawy. Chciałbym jeszcze wspomnieć, na pewno pamiętacie, robiliśmy taki kwestionariusz dla wsi
Euroregionu „Tatry“, w którym zbieraliśmy informacje na temat historii, zabytków i infrastruktury.
Celem tego była aktywizacja współpracy polskich
i słowackich wsi w zakresie kultury, sportu, turystyki.
Rozwój turystyki jest potrzebny zarówno u Was, jak
i u nas, ponieważ przynosi pieniądze, itp. Te kwestie
powinny być brane pod uwagę.
A. Nowak
Bardzo słusznie mówisz o tych sprawach. Szczególnie ważne jest, aby aktywizować małe środowiska
lokalne, takie jak np. słowackie obce. Przy realizacji
projektów występuje pewna dysproporcja, ponieważ w słowackiej strukturze administracyjnej każda,
nawet najmniejsza wieś jest organem władzy administracyjnej i tworzy samorząd. Te samorządy są
za słabe, żeby niekiedy być partnerem dla polskiej
gminy, która jest organizmem dosyć dużym (małe
gminy mają 6 tysięcy mieszkańców, a są też takie gminy w powiecie nowotarskim jak np. Nowy
Targ, Czarny Dunajec czy Jabłonka, które mają ok.
20 tysięcy mieszkańców). Ten brak równowagi nie
pomaga w realizowaniu wspólnych przedsięwzięć,
bo trudno jest aktywizować i zaprosić partnera, który
nie dysponuje potencjałem, który nie ma środków
na wkład własny w projekcie. Ale to jest oddzielny
temat.
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
na využitie strelnice a amfiteátru. Potom bola vypracovaná štúdia aj pre Kežmarok zameraná na dopravu
a zeleň. Inak mi je ľúto, že sa v tom nepokračovalo.
Spomínal som Vám, že som mal tri mozgové príhody
a nezapájal som sa ďalej do týchto vecí. Ďalej by
som ešte spomenul, určite sa na to pamätáte, robili
sme taký dotazník pre obce. Jednalo sa o všetky obce
v rámci Euroregiónu „Tatry“, čo sa v nich nachádza, aké školy, aké budovy, akú majú históriu, atď.
Na Slovensku to bolo spracované, neviem však, kde
to je a neviem či to bolo spracované aj v Poľsku. Cieľom tohto bolo zaktivizovať spoluprácu obcí v oblasti kultúry, športu, turizmu. Rozvoj turizmu je potrebný ako u Vás, tak aj u nás, pretože prináša peniaze,
atď. O týchto veciach treba pouvažovať.
A. Nowak
Veľmi dobre hovoríš o týchto záležitostiach.
Zvlášť dôležité je, aby sa aktivizovali malé lokálne
strediská, také ako napr. slovenské obce. Pri realizácii projektov sa objavuje určitá disproporcia, nakoľko
v slovenskej administratívnej štruktúre je každá, dokonca aj najmenšia obec, orgánom administratívnej
vlády a predstavuje samosprávu. Tieto samosprávy
sú príliš slabé, aby niekedy boli partnerom pre poľskú obec, ktorá je dostatočne veľkým organizmom
(malé obce majú 6 tisíc obyvateľov, a sú tiež také
obce v okrese Nového Targu ako napr. Nový Targ,
Čierny Dunajec alebo Jablonka, ktoré majú 20 tisíc
obyvateľov). Tento nedostatok rovnováhy nenapomáha realizácii spoločných predsavzatí, lebo je ťažké
aktivizovať a pozvať partnera, ktorý nedisponuje potenciálom, ktorý nemá prostriedky na vlastný vklad
do projektu. Ale to je iná téma.
Agnieszka Pyzowska
O projekcie pt. Spotkanie siedmiu kultur pogranicza
polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho do
Jana Kantego Pawluśkiewicza” można mówić bardzo
dużo i w różnych aspektach. Jest on przykładem
Agnieszka Pyzoprzedsięwzięcia
wielowska
płaszczyznowego, które
O projekte pod názskupia to, co w dziedzinie
vom Stretnutie siedmich
kultury Euroregion „Takultúr poľsko-slovenského
try” robił od początku,
pohraničia „Od Ladislava
tzn. prezentowanie, wyMednyánszkeho po Jana
dobywanie i promowaKantego Pawluśkiewicza”
nie bogactwa dziedzictwa
sa dá rozprávať veľmi
kulturowego pogranicza
veľa a z rôznych aspektov.
polsko-słowackiego. Tutaj
Je príkladom veľkoplošprzecież w ciągu wieków
ného predsavzatia, ktoré
spotykały się i przenikazahŕňa to, čo v oblasti
ły różne kultury: polska,
kultúry robil Euroregión
słowacka, żydowska, wę„Tatry” od začiatku, tzn.
Promocja albumu Anny Majorczyk pt. „Nowy Targ.
Obrazki z miasteczka dwóch kultur',
gierska, niemiecka, łemprezentovanie, získavanie
Ośrodek Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu
kowska, romska, a ich ślaa propagácia bohatstva
19.04.2007 r., fot. arch. ZET
dy odnajdujemy do dziś.
kultúrneho dedičstva poW latach 2006-2007 w ramach Programu Inicjatyľsko-slovenského pohraničia. Tu sa predsa celé stowy Wspólnotowej INTERREG IIIA Polska – Repubročia stretávali a prenikali rôzne kultúry: poľská,
34
lika Słowacka Związek Euroregion „Tatry” zrealizoslovenská, židovská, maďarská, nemecká, lemwał pierwszą edycję tego projektu we współpracy
kovská, rómska, a ich stopy nachádzame do dnes.
z gminą Łapsze Niżne
V rokoch 2006-2007
i Miejskim Ośrodkiem Kulv rámci Programu Iniciatury w Kieżmarku. Wtedy
tívy Spoločenstva INTERodbyły się warsztaty muREG IIIA Poľsko – Slovenzyczne i koncert poświęská republika Združenie
cony motywom różnych
Euroregión „Tatry” zreakultur w twórczości komlizovalo prvú etapu tohpozytorskiej Jana Kantego
to projektu v spolupráci
Pawluśkiewicza, jednego
s obcou Łapsze Niżne
z patronów artystycznych
a Mestským kultúrnym
projektu. Zorganizowalistrediskom v Kežmarku.
śmy konferencję naukową
Vtedy sa uskutočnili huporuszającą problematykę
dobné dielne a koncert
dziedzictwa kulturowego
venovaný motívom rôzpogranicza. Zaprezentonych kultúr v skladateľWykład dr Anny Burzyńskiej na temat twórczości Jana Kantego
wano kilka wystaw m.in.
skej tvorbe Jana Kantego
Pawluśkiewicza, Zamek w Niedzicy 29.06.2007 r., fot. arch. ZET
po raz pierwszy w Polsce
Pawluśkiewicza, jedného
pokazano prace malarskie Ladislava Mednyánszkez umeleckých patrónov projektu. Zorganizovali sme
ho ze słowackich zbiorów zderzone z pracami gel art
vedeckú konferenciu týkajúcu sa problematiky kulJana Kantego Pawluśkiewicza. Była również wspólna
túrneho dedičstva pohraničia. Bolo predstavených
wystawa dwóch twórców z kręgu sztuki naiwnej i
niekoľko výstav okrem iného boli prvý krát v Poľsku
art brut: Nikifora i Edwarda Sutora oraz prezentavystavené maliarske práce Ladislava Mednyánszkeho
cja twórczości Karola Kostura. Ukazał się album pt.
zo slovenských zbierok v porovnaní s prácami gel art
Nowy Targ. Obrazki z miasteczka dwóch kultur autorJana Kantego Pawluśkiewicza. Rovnako sa uskutočnistwa Anny Majorczyk, a podsumowaniem działań
la výstava dvoch tvorcov z oblasti insitného umenia
tego projektu i zebraniem jego rezultatów było spea art brut: Nikifora a Edwarda Sutora ako aj prezencjalne wydanie rocznika Pogranicze Polsko-Słowackie.
tácia tvorby Karola Kostura. Bola predstavená pubOczywistym było, że to przedsięwzięcie odbywające
likácia pod názvom Nowy Targ. Obrazki z miasteczka
się pod hasłem Spotkanie siedmiu kultur pogranicza
dwóch kultur (Nový Targ. Obrázky z mestečka dvoch
polsko-słowackiego należy kontynuować. Dlatego
kultúr) autorky Anny Majorczyk, a zhrnutím aktivít
też od 2009 roku w ramach Programu Współpracy
tohto projektu a zoznamom jeho výsledkov bolo
Transgranicznej Rzeczpošpeciálne vydanie ročenspolita Polska – Republiky Pohraničie poľsko-sloka Słowacka 2007-2013
venské. Bolo samozrejmé,
realizujemy drugą edycję
že v tomto predsavzatí
projektu. Pozostały te
uskutočňujúcim sa pod
same cele i założenia, ale
heslom „Stretnutie siedpojawili się nowi partmich kultúr poľsko-slonerzy, nowe pomysły i
venského pohraničia” je
przedsięwzięcia. Jest to
potrebné
pokračovať.
jeden, wspólny projekt
Aj preto od roku 2009
realizowany przez Zwiąv rámci Programu cezhrazek Euroregion „Tatry”
ničnej spolupráce Poľsko
jako Partnera Wiodącego
– Slovenská republika
oraz Stowarzyszenie Re2007-2013 realizujeme
gion „Tatry”, Muzeum w
druhú etapu projektu.
Koncert „Motywy różnych kultur pogranicza polsko-słowackiego
Kieżmarku i Powiatowe
Zostali rovnaké ciele a
w twórczości kompozytorskiej Jana Kantego Pawluśkiewicza”,
Centrum Kultury w Nozáklady, ale objavili sa
Zamek w Niedzicy 30.06.2007 r., fot. K. Gajewski
wym Targu. Różnorodni
noví partneri, nové nápartnerzy i różne inicjatywy. Kontynuujemy wątek
pady a predsavzatia. Je to jeden, spoločný projekt
prezentacji sztuki naiwnej i art brut artystów z porealizovaný prostredníctvom Združenia Euroregión
granicza polsko-słowackiego i dlatego zorganizowa„Tatry” ako vedúceho partnera ako aj Združením Reliśmy wystawę malarstwa Juliúsa Považana i Antogión „Tatry”, Múzeom v Kežmarku a Okresným kul-
35
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
niego Krzystyniaka oraz ogłosiliśmy Biennale Sztuki
túrnym centrom v Novom Targu. Rôznorodí partneri
Naiwnej i Art Brut Pogranicza Polsko-Słowackiego
a rôzne iniciatívy. Pokračujeme v pásme prezentácií
im. Edwarda Sutora. Przygotowujemy również
insitného umenia a art brut umelcov z poľsko-slovenmonograficzne wydawnictwo albumowe o życiu
ského pohraničia a preto sme zorganizovali výstavu
i twórczości Edwarda Sutora. Osobna tematyka skuumenia Júliusa Považana a Antonieho Krzystyniaka
piona jest wokół Tatr i prea rovnako sme avizovali
zentacji ich najstarszych
Bienále insitného umewizerunków. Latem 2009
nia a art brut poľskoroku zorganizowaliśmy w
slovenského pohraničia
Ośrodku Współpracy PolEdwarda Sutora. Taktiež
sko-Słowackiej w Nowym
pripravujeme monograTargu oraz Muzeum w
fickú publikáciu o živote
Kieżmarku wystawę staa tvorbe Edwarda Sutorych panoram, litografii,
ra. Tematika je zameraná
rycin, map ukazujących
na okolie Tatier a prezenczęsto bardzo fantazyjne
táciu ich najstarších poTatry od strony południodôb. V lete roku 2009 sme
wej i północnej. Rezulzorganizovali v Stredisku
tatem tej wystawy oraz
poľsko-slovenskej spolupóźniejszych poszukiwań
práce v Novom Targu ako
będzie wydany album Wystawa „Najstarsze wizerunki Tatr na rycinach, litografiach i mapach”, aj v Múzeu v Kežmarku
Muzeum w Kieżmarku, wrzesień 2009 r., fot. arch. ZET
oraz konferencja naukowa
výstavu starých panorám,
w Kieżmarku w tym roku. W projekcie prezentujemy
litografií, rytín, máp predstavujúcich často veľmi fantakże siedem kultur pogranicza. Odbył się Festiwal
tazijné Tatry z južnej a severnej strany. Výsledkom tejKultury Rusińskiej Słowacko-Polskiego Pogranicza
to výstavy ako aj neskorších výskumov bude publikáw Spiskiej Starej Wsi oraz Konkurs Plastyczno-Literacia a tiež vedecká konferencia v Kežmarku tento rok.
cki pt. Śladami Ladislava Mednyánszkeho, adresowany
V projekte rovnako predstavujeme sedem kultúr
do dzieci i młodzieży. Latem zorganizowane zostapohraničia. Uskutočnil sa Festival rusínskej kultúną dwie prezentacje tradycyjnego rzemiosła, folkry slovensko-poľského pohraničia v Spišskej Starej
loru, kuchni siedmiu kultur na nowotarskim rynku
Vsi ako aj výtvarno-literárna súťaž pod názvom Po
i na dziedzińcu zamku w Kieżmarku. Wydany zostopách Ladislava Mednyánszkeho, určená pre deti
stanie album poświęcony pamiątkom siedmiu
a mládež. V lete budú zorganizované dve prezentákultur w słowackich miastach euroregionu oraz
cie tradičného remesla, folklóru, kuchyne siedmych
odbędą się warsztaty
kultúr na námestí v Noi koncert muzyki Jana
vom Targu a na nádvorí
Kantego Pawluśkiewicza
hradu v Kežmarku. Bude
na dziedzińcu zamku w
vydaná publikácia venoKieżmarku. Jest w tym
vaná pamiatkam siedprojekcie również reamich kultúr v slovenských
lizowana również duża
mestách
euroregiónu
inwestycja – odnowienie
a tiež sa uskutočnia dieldziedzińca zamku w Kieżne a koncert hudby Jana
marku i zaadaptowanie
Kantego Pawluśkiewicza
go do potrzeb prezentacji
na nádvorí hradu v Keždziedzictwa kulturowemarku. V rámci projektu
go pogranicza poprzez
sa taktiež realizuje veľká
wymianę
nawierzchni,
investícia – rekonštrukcia
zainstalowanie oświetlenádvoria hradu v Kežnia, nagłośnienia, stałej Wystawa „Najstarsze wizerunki Tatr na rycinach, litografiach i mapach”:, marku a jeho adaptovaOśrodek Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu,
sceny, widowni i stoisk
nie na potreby prezentásierpień 2009 r., fot. arch. ZET
rzemieślniczych. Poniecie kultúrneho dedičstva
waż wraz z realizacją tego projektu rodzą się pomypohraničia prostredníctvom výmeny povrchu, inštasły na kolejne działania, powstają wokół niego nowe
lácie osvetlenia, ozvučenia, pevného javiska, hľainicjatywy, wydaje się, że projekt ten może być wciąż
diska a remeselníckych stánkov. Keďže sa súbežne
kontynuowany i przyczyniać się do odkrywania różs realizáciou projektu rodia nápady na ďalšie aktivity,
36
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
nych aspektów dziedzictwa kulturowego pogranicza
polsko-słowackiego.
M. Nevlazla
Chcę nawiązać do tego, o czym mówił Jan Skupin. Zrealizowaliśmy dom w Kieżmarku, dzięki
temu, że wtedy nie pozwolił on na jego sprzedaż
i przeznaczył go dla Euroregionu „Tatry”. W ramach
projektu dofinansowanego z programu INTERREG
ten zarezerwowany budynek mógł być adaptowany
na potrzeby Euroregionu „Tatry”. Odnoście Szlaku
wokół Tatr, to można powiedzieć, iż realizujemy ideę,
o której mówił pan Skupin. Po polskiej i słowackiej
stronie mamy już gotowe studium. Przedsięwzięcie
to jest realizowane. Pod koniec marca złożyliśmy
wspólny projekt, do którego włączyło się dziesięć
miast i wsi po stronie słowackiej. Jeżeli projekt zostanie zatwierdzony, powinno powstać około 40-50
kilometrów tras rowerowych po jednej i drugiej stronie. Należy podziękować jednej osobie, która obecnie nie jest tu z nami – Vladowi Medzihradskiemu
z Dolnego Kubina, który przez całe te lata zrobił kawał dobrej roboty i nie pozwolił, aby ten pomysł
przykrył kurz. Ciągle pracował nad tym projektem,
załatwiał, przygotowywał różnego rodzaju studia.
Tak więc po stronie słowackiej mamy 220 kilometrów przygotowanych do realizacji tras rowerowych.
Jeśli teraz zrealizujemy 50 kilometrów, pozostanie
nam jeszcze wiele do zrobienia. Zakładamy, że realizacja całego projektu potrwa 10-20 lat. Będą to trasy
prowadzące nie po głównych lub bocznych drogach,
ale po osobnej ścieżce trzymetrowej szerokości. Realizacja tego projektu wiąże sie po obu stronach granicy z trudnościami związanymi z własnością gruntów.
Ponieważ to jest podstawą całego projektu, może
nawet nie tyle pieniądze, co właśnie stosunki majątkowo-prawne w niektórych przypadkach blokuja
nasze działania. Myślę Antoni, że będziesz mówić
o Europejskim Ugrupowaniu Współpracy Terytorialnej, ponieważ jest to nasz trzeci projekt, który zasługuje na dużą uwagę.
A. Nowak
Rzeczywiście podczas posiedzenia Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej w 2004 roku wystąpiliśmy razem z Vladem Medzihradskim i zaprezentowaliśmy ideę Szlaku
wokół Tatr. Wniosek o dofinansowanie tego projektu
ze środków Programu Współpracy Transgranicznej
PL-SK 2007-2013 został odrzucony w pierwszym naborze, bo nie był dobrze przygotowany. Teraz są już
pozwolenia na budowę i ten projekt ma duże szanse.
Kwota 6 mln euro nie jest oczywiście wystarczająca
na całość, ale będzie to dobry początek przedsięwzięcia, które może stać się markowym produktem
vznikajú okolo neho nové iniciatívy, zdá sa, že tento
projekt môže pokračovať a prispievať k objavovaniu
rôznych aspektov kultúrneho dedičstva poľsko-slovenského pohraničia.
M. Nevlazla
Chcem nadviazať na pána Skupina. Naozaj realizujeme to, o čom pán Skupin hovoril. Zrealizovali
sme dom v Kežmarku. Vďaka nemu, že vtedy nedovolil privatizáciu, že zablokoval dom pre Euroregión „Tatry“ a ten ostal celé to obdobie pre potreby
euroregiónu. Dom bol realizovaný v rámci programu
INTERREG. Čo sa týka Cesty okolo Tatier, tú myšlienku ktorú hovoril pán Skupin, my sme ju realizovali
a realizujeme ju dodnes. Je v takom štádiu, že na slovenskej a poľskej strane sú urobené odborné štúdie.
Projekt sa začal realizovať. Spoločný projekt sme podali teraz koncom marca 2010. Zo slovenskej strany
sa do projektu zapojilo desať miest a obcí. Ak projekt prejde, tak by sa malo začať realizovať zhruba
40-50 kilometrov cyklotrás na jednej a druhej strane
v rámci Cesty okolo Tatier. Musím poďakovať jednému človeku, ktorý teraz nie je tu medzi nami, ktorý
je z Dolného Kubína, Vladovi Medzihradskému, ktorý za celé roky okolo toho urobil veľký kus práce a tú
myšlienku nenechal zapadnúť prachom. Stále okolo
toho projektu pracoval, vybavoval záležitosti, pripravoval rôzne štúdie, urobil veľký kus práce. Aj vďaka
nemu je projekt aj na slovenskej strane. Nakoniec
na slovenskej strane máme 220 kilometrov pripravených na realizáciu cyklotrás. Teraz keď urobíme
zhruba 50 kilometrov, ostane nám ešte obrovský kus
práce a myslíme si, že to nie je práca na päť rokov.
Predpokladáme, že 10 až 20 rokov bude trvať, kým
sa celý projekt zrealizuje. Tých 220 kilometrov cyklotrás sú cyklotrasy, ktoré nejdú po hlavných alebo
vedľajších cestách, ale pôjde o samostatný trojmetrový chodník, ktorý bude zrealizovaný. Teraz je samotná realizácia o to zložitejšia, že na oboch stranách sa veľká dôležitosť prikladá majetkovoprávnym
vzťahom. Pretože to je základ celého tohto projektu,
možno ani nie tak peniaze ako tie majetkovoprávne
vzťahy, ktoré nás v niektorých úsekoch brzdia. Toľko
z mojej strany. Myslím si, že ty Antoni budeš rozprávať o EZUS-e, pretože to je tretí projekt, ktorý si
naozaj zaslúži veľkú váhu.
A. Nowak
Samozrejme počas zasadania Poľsko-slovenskej
medzinárodnej komisie pre cezhraničnú spoluprácu v roku 2004 sme vystúpili spolu s Vladom Medzihradským a predstavili ideu Chodníka okolo Tatier. Som presvedčený, že návrh o dofinancovanie
tohto projektu z prostriedkov Programu cezhraničnej
spolupráce PL-SK 2007-2013 bol odmietnutý pri pr-
37
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
turystycznym pogranicza. Powstanie wielka pętla
tras rowerowych wokół Tatr, a także sieć powiązań,
szczególnie od strony Zakopanego. Ścieżki rowerowe
to nie tylko moda, ale coraz większa potrzeba społeczna.
Trzecim dużym przedsięwzięciem, które jest dla
nas obecnie strategiczne i w pewnym sensie wizjonerskie to Europejskie Ugrupowanie Współpracy
Terytorialnej. Rozporządzenie nr 1082/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006
roku umożliwia tworzenie na wewnętrznych granicach Unii Europejskiej wspólnych struktur, które stają
się podmiotem prawa wspólnotowego. Wymaga to
jednak już na samym początku pewnych kompromisów, ponieważ jedna ze stron musi zgodzić się
na stosowanie we wspólnych działaniach przepisów
prawa drugiej ze stron. Oznacza to, że nowa struktura utworzona przez Związek Euroregion „Tatry”
i Stowarzyszenie Region „Tatry” będzie funkcjonować
według jednego prawa. Nie ma zagrożenia suwerenność i niepodległość państwa czy utraty tożsamości,
choć pojawiły się też takie głosy, przypominające te
z początków działalności euroregionu. Chodzi jedynie o to, że jedno prawo pozwoli na sprawną strukturę rozliczeń i funkcjonowania organizacji. Współpraca transgraniczna zostanie podniesiona na wyższy
poziom – będzie wspólny budżet, wspólny personel,
wspólne projekty, wspólne cele. Dziś Transgraniczny
Związek Euroregion „Tatry” jest ideą, choć oczywiście
ma sformalizowany charakter, ponieważ podpisaliśmy porozumienia, ale nie jesteśmy podmiotem
z pełną osobowością prawną. Chcemy zatem utworzyć podmiot prawny funkcjonujący ponad granicą
i rozwiązujący skutecznie wspólne problemy. Najważniejsze to, że w perspektywie finansowej 2014-2020
może on stać się instytucją zarządzającą programem
współpracy transgranicznej i ułatwić beneficjentom
z pogranicza korzystanie ze środków unijnych.
Może na koniec takie prozaiczne pytanie – co należy uznać za największy sukces Euroregionu „Tatry”,
a co było największą porażką?
W. Haber
Największym sukcesem jest to, że istnieje on już
16 lat.
P. Burian
Wyjąłeś mi to z ust.
A. Nowak
Dla mnie największą klęską jest to, że ciągle
w sposób uparty i systematyczny władze słowackie
odmawiają Stowarzyszeniu Region „Tatry” możliwości zarządzania transgranicznymi mikroprojektami.
Zabiegałem o to zarówno przy budowaniu Progra-
38
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
vom čítaní, pretože nebol dobre pripravený. Teraz už
sú povolenia na výstavbu a tento projekt má veľké
šance. Suma 6 mil. euro samozrejme nie je dostatočná na celý projekt, ale bude to dobrý začiatok
predsavzatia, ktoré sa môže stať značným turistickým produktom pohraničia. Vznikne veľký uzol cyklistických trás okolo Tatier, a tiež sieť spojení, hlavne
zo strany Zakopaného. Cyklistické chodníky to nie je
len móda, ale čoraz väčšia spoločenská potreba.
Tretím veľkým predsavzatím, ktoré je pre nás
v súčasnosti strategickým a v určitom význame vizionárskym je Európske zoskupenie územnej spolupráce. Nariadenie č. 1082/2006 Európskeho parlamentu a Rady z dňa 5. júla 2006 umožňuje vytváranie
spoločných štruktúr na vnútorných hraniciach Európskej únie, ktoré sa stanú samostatným právnym
subjektom. Už na úplnom začiatku to vyžaduje určité
kompromisy, nakoľko jedna zo strán musí súhlasiť
s aplikáciou zákonov druhej zo strán pri spoločných
aktivitách. Znamená to, že nová štruktúra vytvorená
Združením Euroregión „Tatry” a Združením Región
„Tatry” bude fungovať podľa jedného právneho systému. Nie je tu ohrozenie suverenity a samostatnosti štátu alebo straty identity, aj keď sa objavili také
ohlasy, pripomínajúce tie zo začiatkov činnosti euroregiónu. Ide iba o to, že jeden právny systém umožní
dobrú štruktúru vyúčtovania a fungovania organizácie. Cezhraničná spolupráca bude pozdvihnutá na
vyššiu úroveň – bude spoločný rozpočet, spoločný
personál, spoločné projekty, spoločné ciele. Dnes
je Cezhraničné združenie Euroregión „Tatry” ideou,
aj keď má samozrejme sformalizovaný charakter, pretože sme podpísali dohody, ale nie sme subjektom
s úplnou právnou subjektivitou. Zatiaľ chceme vytvoriť právny subjekt fungujúci za hranicami a ktorý
úspešne rieši spoločné problémy. Najdôležitejšie je
to, že vo finančnej perspektíve 2014-2020 sa môže
stať inštitúciou, ktorá spravuje program cezhraničnej
spolupráce a zjednoduši beneficientom z pohraničia
čerpanie z prostriedkov EÚ.
Na koniec možno ešte nevšedná otázka – čo považujete za najväčší úspech a neúspech Euroregiónu „Tatry”?
W. Haber
Najväčším úspechom Euroregiónu „Tatry“ je to,
že existuje už 16 rokov.
P. Burian
Chcel som povedať to isté.
A. Nowak
Pre mňa je najväčšou porážkou to, že slovenské
orgány vytrvalým a systematyckým spôsobom odmietajú Združeniu Región „Tatry” možnosti spravovania cezhraničných mikroprojektov. Snažil som sa
mu INTERREG IIIA PL-SK 2004-2006, jak i Programu
Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013. Taki
stan rzeczy powoduje wielką dysproporcję w naszej
działalności. Ma też inne konsekwencje. Podczas niedawnego naboru wniosków dobrze przygotowane
i mądre mikroprojekty komplementarne, za którymi bardzo orędowałem „padły na polu chwały”
przez bezduszność, niekompetencję i złośliwość
tych, którzy te projekty oceniali. A było to w rękach Żylińskiego i Preszowskiego Kraju. Projekty
na wskroś komplementarne komisja oceniająca uznała za mało transgraniczne. Jednym z takich mikroprojektów było wspólne przedsięwzięcie Podhalańskiej
Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej z Nowego
Targu i Słowackiej Biblioteki Narodowej w Martinie. Polscy studenci z pomocą swoich wykładowców
mieli przeprowadzić kwerendę w archiwum Słowackiej Biblioteki Narodowej pod kątem poloników,
a następnie je zinwentaryzować. Natomiast biblioteka na zasadzie wzajemności zaplanowała wydanie
w języku słowackim książki Michała Jagiełły pt. Słowacy w polskich oczach. Komisja oceniająca uznała,
że te projekty nie mają transgranicznego charakteru.
Tu niestety wkradła się polityka. Jestem przekonany,
że takich nieszczęśliwych decyzji nie byłoby, gdyby
po stronie słowackiej projektami zarządzały również
euroregiony.
P. Burian
Moim zdaniem, koło się zamyka. Nie zważając na to, co powiedział Antoni, jestem optymistą.
Dla nas, mimo że nigdy nie zarządzaliśmy małymi
projektami po stronie słowackiej, o co zabiegaliśmy
od ponad 10 lat z mniejszym lub większym powodzeniem, okres 2004-2006 był jednak pozytywny.
Mam wrażenie, że pomimo tego, iż po słowackiej
stronie nie mieliśmy kompetencji do zorganizowania
Sekretariatu Technicznego i zarządzania projektami,
udało nam w pierwszym okresie realizować projekty. W najbliższym czasie projekty na Słowacji przejdą
z kompetencji ministerstw do Urzędu Rady Ministrów. Koło się zamyka, ponieważ pamiętam jak
pierwsze projekty po stronie słowackiej w ramach
Programu PHARE CBC, np. Czysta rzeka Poprad i inne
rejestrowaliśmy właśnie w Urzędzie Rady Ministrów
Republiki Słowackiej. Był to bardzo interesujący
okres. Później widzieliśmy już poważne problemy
w przejściu zarządzania projektami z Urzędu Rady
Ministrów do ministerstw. Teraz jednak jestem optymistą i uważam, że w kolejnym okresie, co może
nastąpić po wyborach parlamentarnych na Słowacji w 2010 roku, sytuacja może być nieco lepsza.
Wszystkie sygnały, które tutaj dziś przytoczono tak
sugerują. Przecież 15-16 lat temu faktycznie absolutnie nie wiedzieliśmy, czego się podejmujemy.
o to zároveň pri tvorení Programu INTERREG IIIA
PL-SK 2004-2006, ako aj Programu cezhraničnej
spolupráce PL-SK 2007-2013. Takáto situácia spôsobuje veľkú disproporciu v našej činnosti. Má tiež iné
konsekvencie. Počas nedávneho prijímania žiadostí
dobre pripravené a múdre komplementárne projekty, za ktoré som veľmi orodoval „padli za obeť” kvôli
bezduchosti, nekompetencii a neprajnosti tých, ktorí
tieto projekty hodnotili. A bolo to v rukách Žilinského a Prešovského kraja. Úplne komplementárne projekty hodnotiaca komisia označila za málo cezhraničné. Jedným z takýchto mikroprojektov bolo spoločné predsavzatie Podhalańskiej Państwowej Wyższej
Szkoły Zawodowej (štátna odborná škola) z Nového
Targu a Slovenskej národnej knižnice v Martine. Poľskí študenti mali s pomocou svojich prednášajúcich
realizovať rešerše v archíve Slovenskej národnej
knižnice z hľadiska polonistických pamiatok, a následne ich zinventarizovať. Naproti tomu knižnica
na základe vzájomnosti naplánovala vydanie knihy
Michała Jagiełły pod názvom Slováci očami Poliakov
v slovenskom jazyku. Hodnotiaca komisia rozhodla, že projekty nemajú cezhraničný charakter.
Tu sa nanešťastie dostala politika. Som presvedčený,
že takéto nešťastné rozhodnutia by neboli, keby aj
na slovenskej strane projekty spravovali euroregióny.
P. Burian
Oblúk sa podľa môjho názoru uzatvára. Som napriek tomu, čo povedal Antoni, optimistom. U nás aj
napriek tomu, že sme nikdy neboli správcami Fondu
malých projektov na slovenskej strane, o ktoré sme
sa vyše 10 rokov uchádzali s väčším alebo menším
neúspechom skôr než s úspechom, bolo podľa mňa
predsa jedno pozitívne obdobie a to prvé programovacie obdobie 2004-2006. Vtedy som mal taký
dojem, že napriek tomu, že na slovenskej strane sme
neboli kompetentní robiť technický sekretariát a riadiť projekty, sa nám tie projekty darilo umiestňovať
v prvom období v rámci istej korektnej súťaže a to
bolo pozitívne. Momentálne sme svedkami toho,
že na Slovensku prejdú projekty v najbližšej budúcnosti z ministerstiev na Úrad vlády, preto hovorím,
ten oblúk sa uzatvára. Bol som svedkom toho, keď
sme prvé projekty, mám na mysli projekty PHARE
CBC, Čistá rieka Poprad a ďalšie na slovenskej strane
registrovali ešte na Úrade vlády Slovenskej republiky.
To bolo veľmi zaujímavé obdobie. Zažili sme veľké problémy pri prechode týchto agentúr zo strany
Úradu vlády na ministerstvá. Teraz som predsa optimistom, opakujem sa druhý raz a verím, že v tom
ďalšom období, ktoré môže nasledovať aj po parlamentných voľbách na Slovensku v tomto roku 2010
sa môže situácia do istej mieri zlepšiť a všetky signály, ktoré tu boli dnes povedané, tomu aj nasvedču-
39
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
Byliśmy jednak dobrymi wizjonerami, więc wierzę
w to, że i dziś w związku z naszą gorliwą walką
o dobre stosunki w ramach euroregionu, w imię budowania wolnego demokratycznego społeczeństwa
pomiędzy Polską i Słowacją w ramach europejskich
regionów, mamy szansę w kolejnym okresie programowania, w nowych relacjach i wreszcie w ramach naszego projektu Europejskiego Ugrupowania
Współpracy Terytorialnej, o którym opowiedział
Antoni Nowak stopniowo osiągnąć ten poziom, który będzie odpowiedni w odniesieniu do polskiego
partnera. Mam na myśli zarządzanie projektami
i wykorzystanie znaczących środków, co do tej pory
było poza Stowarzyszeniem Region „Tatry” i co
uważam za częściową porażkę. Jednak reasumując
16 lat naszej działalności uważam ją za duży sukces.
Na wszystkie pytania, o to czy w nowych warunkach
jest sens prowadzenia polityki euroregionalnej odpowiadam „tak”, ale tylko w ramach przedsięwzięć, które zaplanowaliśmy w naszych aktualnych projektach.
A. Nowak
To, co powiedziałeś jest bardzo ważne. Moja
osobista gorycz nie oznacza, że mam negatywny
stosunek do osiągnięć euroregionu. Jednak wszechogarniająca biurokracja jest tym, co obecnie bardzo
utrudnia realizację programu współpracy transgranicznej. Często to wynika nie z myślenia polityków
na wysokim szczeblu, ale z działań średnich urzędników, którzy z uporem maniaka robią swoje niezależnie od opcji politycznej. Dzisiaj największą przeszkodą w realizacji naszych przedsięwzięć jest zatomizowanie procesu podejmowania decyzji.
M. Nevlazla
Ja osobiście w euroregionie szanuję naszą wzajemną współpracę. Przez tych 16 lat nie pamiętam
okresu, w którym walczylibyśmy między sobą, mieli
jakieś konflikty. Oczywiście, każdy ma swoje zdanie,
ale wzajemna współpraca jest naprawdę wzorcowa
i uważam, że mogłaby być przykładem dla innych
euroregionów. Nasza współpraca międzynarodowa jest na wysokim poziomie. Działamy nie tylko
na polu zawodowym, ale również łączą nas przyjacielskie i serdeczne stosunki, co uważam za ogromną
korzyść dla Euroregionu „Tatry”. Natomiast mówiąc
o porażce, muszę powiedzieć o Programie Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika
Słowacka 2007-2013. Po stronie polskiej zrozumiano, że nie tylko subregiony, ale także niektóre sąsiednie obszary pogranicza mogą być partnerami w projektach w ramach 20% środków. Niestety po stronie
słowackiej, co uznaję za dużą porażkę w ramach tych
20% dla sąsiednich obszarów do tego Programu nie
został zaliczony powiat Spiska Nowa Wieś.
40
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
jú. Keď sa zamyslím, že sme pred 15-timi, 16-timi
rokmi stáli na nejakej úrovni a v podstate sme absolútne nevedeli, do čoho ideme a boli sme dobrými
vizionármi dnešného stavu, tak verím tomu aj dnes,
že z pohľadu nášho zápalistého boja za tieto dobré
vzťahy v rámci euroregiónu, v rámci budovania slobodnej občianskej demokratickej spoločnosti medzi
Poľskom a Slovenskom, v rámci Európy regiónov
máme šancu, tak v rámci ďalšieho programovacieho
obdobia ako aj nových vzťahov a konečne aj v rámci
nášho projektu, o ktorom pekne hovoril Antoni Nowak - Európskeho zoskupenia vzájomnej spolupráce
- postupne dospieť na tú úroveň, ktorá bude rovnoprávna a zmysluplná aj v rámci postavenia vo vzťahu ku poľskému partnerovi. Mám na mysli správcu
projektov a využívanie zmysluplných dopadov, čo sa
v tom období dialo mimo Združenie Región „Tatry”
a čo považujem za takú čiastočne prehru. 16 rokov
fungovania nášho euroregiónu však považujem za
jednu obrovskú výhru. Aj napriek všetkým otázkam,
či má ešte zmysel v týchto nových podmienkach robiť túto euroregionálnu politiku, hovorím áno, ale
s tými víziami, ktoré sme si postavili v rámci našich
posledných projektov. Toľko z mojej strany.
A. Nowak
To, čo si povedal, je veľmi dôležité. Môj osobný
postoj neznamená, že mám negatívny postoj k tomu,
čo náš euroregión dosiahol. Avšak byrokracia je to,
čo nám teraz veľmi sťažuje realizáciu programu Cezhraničnej spolupráce. Často to vyplýva nie z myslenia politikov na vysokej úrovni, ale od úradníkov
na nižších úrovniach, ktorí tvrdohlavo robia svoje,
bez ohľadu na politické možnosti. Dnes je najväčšou
prekážkou pri realizácii našich projektov zatomizovaný proces rozhodovania.
M. Nevlazla
Ja osobne si v euroregióne nesmierne vážim našu
vzájomnú spoluprácu. Za tých 16 rokov si nepamätám obdobie, že by sme my medzi sebou nejako bojovali, mali nejaké rozpory. Áno, určité názory musíme mať, ale vzájomná spolupráca je skutočne taká
príkladná a myslím si, že by mohla byť vzorom pre
iné euroregióny, pre iné zoskupenia. Medzinárodná
spolupráca sa robí na tak vysokej a nebojím sa povedať, že aj na priateľskej úrovni, pretože my to už
robíme v rámci priateľských vzťahov nielen tých pracovnoprávnych, čo pokladám za obrovský prínos pre
euroregión. Mne osobne toto dal tento euroregión.
Musím povedať, keď hovoríme o prehre, že v rámci
Programu Cezhraničnej spolupráce Poľská republika
– Slovenská republika 2007-2013 na poľskej strane
pochopili, že nielen subregión ale aj určité sused-
A. Nowak
Dołączył do nas Czesław Borowicz. Jesteśmy
już wprawdzie na końcu naszej dyskusji, ale gdybyś
chciał podzielić się z nami jakąś refleksją o 15 latach
działalności Euroregionu „Tatry”. Byłeś przecież jednym z jego założycieli.
né územie môže byť ďalším partnerom v projekte
v rámci 20%, ktorý môže získať prostriedky z fondov.
Bohužiaľ na slovenskej strane to považujem za jednu
našu veľkú prehru v rámci týchto 20% pre susedné územie, pretože do projektov nemohol pristúpiť
napríklad ani okres Spišská Nová Ves.
Czesław Borowicz
Ponieważ widzę Jana Skupina, który był jednym z ojców euroregionu, przypomina mi się taka
sytuacja. Jesteśmy tuż przed rozpoczęciem Kongresu Założycielskiego. Stoimy na scenie w Miejskim
Ośrodku Kultury i dyskutujemy o wyborze przewodniczącego obrad. Jan wskazuje na mnie. Ja jednak
wyznaję zasadę, że tak ważną rolę powinien pełnić
ten, kto poniósł największe zasługi. Ponieważ wolą
Słowaków było, aby był to ktoś z polskiej strony naturalnym wyborem był Wendelin Haber, który najwięcej przyczynił się do tego, że doszło do założenia Euroregionu „Tatry”. Dziś myślę, że ten początek
i taki wybór spowodował, że sprawy poszły w bardzo
dobrym kierunku. To, że dziś jest tu i Wendelin Haber i Antoni Nowak to dowód na to, że euroregion
po polskiej stronie ma niezmienne kierownictwo. To,
co zostało osiągnięte do dzisiaj jest efektem przede
wszystkim konsekwentnej działalności tych dwóch
osób, które potrafiły czasem wbrew opinii społecznej wiele zdziałać. Trzeba też powiedzieć o pewnych
różnicach, które od początku występowały między
polską i słowacką stroną. Największą z nich była dysproporcja w strukturze administracyjnej. Na Słowacji
reforma samorządowa poszła w trochę innym kierunku niż w Polsce i dlatego obec – najmniejsze ogniwo słowackiego samorządu jest słabe pod względem ekonomicznym i organizacyjnym. Natomiast
w Polsce pierwsze ogniwo samorządu, czyli gmina jest ważnym podmiotem. Te różnice powodują,
że do dzisiaj nie ma wspólnej strategii równej współpracy między tymi ogniwami. Euroregion „Tatry”
dzięki swojemu kierownictwu oraz konsekwencji
i pracowitości doszedł do tego, że jest ceniony
i szanowany po obydwu stronach granicy, ale również przez inne euroregiony. To jest głównie zasługa
naszej wiary w to, że idziemy w dobrym kierunku.
Członkiem wspierającym po stronie polskiej zostało w 2009 roku województwo małopolskie. Mimo
wszystko po 15 latach naszej działalności wśród
zarządu województwa świadomość działalności
euroregionu jest zdecydowanie za mała. Myślę,
że prezentacja dorobku 15-lecia mogłaby być doskonałym pretekstem do tego, aby również zbliżyć władze Samorządowego Kraju Preszowskiego, Żylińskiego i Małopolski. Podkreślam, że największą zasługą
euroregionu poza dystrybucji pieniędzy unijnych jest
to, że my wspólnie zrobiliśmy za polskie i słowackie
A. Nowak
Pridal sa k nám Czesław Borowicz. Už sme takmer na konci našej debaty, ale môžeš sa s nami podeliť s nejakým postrehom o 15-tich rokoch činnosti
Euroregiónu „Tatry”. Bol si predsa jedným z jeho zakladateľov.
Czesław Borowicz
Nakoľko vidím Jana Skupina, ktorý bol jedným
z otcov euroregiónu, tak si spomínam na istú situáciu.
Sme tesne pred začiatkom ustanovujúceho kongresu.
Stojíme na javisku v Mestskom kultúrnom stredisku
a diskutujeme o výbere vedúceho rokovania. Ján označí mňa. Avšak ja vyslovím názor, že takú dôležitú
úlohu by mal plniť ten, kto má najväčšie zásluhy.
Keďže Slováci chceli, aby to bol niekto z poľskej strany, prirodzenou voľbou bol Wendelin Haber, ktorý
sa najviac pričinil o to, aby došlo k založeniu Euroregiónu „Tatry”. Dnes si myslím, že tento začiatok
a taká voľby voľba spôsobila, že záležitosti mali
veľmi dobrý smer. To, že je tu dnes Wendelin Haber a Antoni Nowak je dôkazom toho, že euroregión na poľskej strane má nemenné vedenie. To, čo
bolo dosiahnuté do dnes je efektom predovšetkým
dôslednej činnosti týchto dvoch osôb, ktoré časom
dokázali napriek spoločenskej mienke veľa vykonať.
Je potrebné tiež povedať o určitých rozdieloch, ktoré
sa od začiatku objavovali medzi poľskou a slovenskou stranou. Najväčším z nich bola disproporcia
v administratívnej štruktúre. Na Slovensku reforma
samospráv nabrala trochu iný smer ako v Poľsku
a preto obec – najmenšie ohnivko slovenskej samosprávy je slabé, zo strany ekonomiky a organizácie.
Naproti tomu v Poľsku prvé ohnivko samosprávy,
čiže gmina je dôležitým subjektom. Tieto rozdiely
spôsobujú, že do dnešnej doby nie je spoločná stratégia rovnomernej spolupráce medzi týmito ohnivami. Dnes sme vďaka tejto dvojici ako aj dôslednosti
a pracovitosti dospeli k tomu, čím je euroregión. Cenia a vážia si ho na obidvoch stranách hraníc, ale
rovnako aj iné euroregióny. To je hlavne zásluha našej viery v to, že ideme správnym smerom. Podporným členom na poľskej strane sa stalo v roku 2009
Malopoľské vojvodstvo. Po 15 rokoch našej činnosti
je napriek všetkému v správe vojvodstva vedomie
činnosti euroregiónu bezpochyby príliš nízke. Myslím si, že prezentácia 15-ročných výsledkov by mohla byť dokonalým pretextom na to, aby sa rovnako
41
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
ministerstwo spraw zagranicznych największą robotę na pograniczu polsko-słowackim. Ja twierdzę, że
to jest niewyobrażalna praca, którą dopiero docenią
następne pokolenia i historycy. U jej podstaw była
nasza wiara, wzajemne zaufanie i zrozumienie. Dlatego potrafiliśmy siłą oddziaływania i umiejętnościami organizacyjnymi pokonać na granicy polskosłowackiej te przeszkody,
które przeszkadzały w codziennym życiu. Stał się
to w naturalny sposób.
Z PRZESZŁOŚCI… • Z MINULOSTI...
zblížili vlády Prešovského, Žilinského samosprávneho kraja a Malopoľska. Zdôrazňujem, že najväčším
prínosom euroregiónu okrem distribúcie peňazí EÚ
je to, že my sme spoločne urobili za poľské a slovenské ministerstvá zahraničných vecí najväčšiu robotu
na poľsko-slovenskom pohraničí. Tvrdím, že je to
nepredstaviteľná práca, ktorú ocenia až nasledujúce pokolenia a historici.
Na jej základe bola naša
viera, vzájomná dôvera a
porozumenie. Preto sme
dokázali silou pôsobenia
a organizačnými schopnosťami prekonať na
poľsko-slovenskej hranici
tie prekážky, ktoré prekážali v každodennom živote. Stalo sa to prirodzene.
A. Nowak
Dziękuję Ci bardzo.
Poruszyłeś wątek nie dostrzegany przez władze
wojewódzkie po jednej
i po drugiej stronie. Przecież subsydialność w demokratycznym europejA. Nowak
skim kraju jest rzeczą
Veľmi pekne ti ďaważną. Władze regionalkujem. Načrtol si tému,
Uczestnicy dyskusji o 15 latach transgranicznej działalności
ne jakby nie dostrzegały
ktorej nebola venovaEuroregionu “Tatry”, Ośrodek Współpracy Polsko-Słowackiej
tej pomocniczości, którą
ná pozornosť zo strany
w Nowym Targu, 23.04.2010 r., fot. arch. ZET
my realizujemy, choćby
krajských orgánov ani na
poprzez nasze kontakty, poprzez to, że dobrze się
jednej ani na druhej strane. Subsidiarita v demokrozumiemy nawzajem, że razem tworzymy pożyteczratickej európskej krajiny je predsa veľmi dôležitá.
ne projekty. Podsumowując dzisiaj 15 lat działalnoRegionálne orgány nedokázala pochopiť, že jestli
ści uświadomiliśmy sobie, ile w tym czasie ważnych
subsidiarity, ktorý sme si uvedomiť, dokonca aj prosrzeczy udało się zrobić na polsko-słowackim pogratredníctvom našich kontaktov že je dobre rozumieniczu.
me, že spoločne sme vytvoriť užitočné projekty. Na
záver, dnes po 15 rokoch činnosti sme si uvedomili,
P. Bąk
koľko z tej doby by mohli dôležité veci byť vykonané
Piękna wypowiedź Cześka skłania mnie do jeszna Poľsko-slovenskej hranici. V demokratickom štáte
cze jednej refleksji, którą dla porządku trzeba zapisać.
je suverenita predsa veľmi dôležitá. Regionálne orW zasadzie w ciągu 15 lat działalności nigdy wegány ako keby nevideli účinnosť, ktorú realizujeme,
wnątrz euroregionu nie wystąpił żaden poważny
hoci aj prostredníctvom našich kontaktov, že si dobre
konflikt na płaszczyźnie polsko-słowackiej czy werozumieme, že spoločne vytvárame užitočné projekwnątrz jednego lub drugiego stowarzyszenia. Przez
ty. Zhrnúc tých 15 rokov činnosti sme si uvedomili,
te lata byliśmy też wolni od wpływu polityki. To jest
koľko dôležitých veci sa v tom čase urobilo na poľbardzo istotne, bo nawet samorząd, który w Polsce
sko-slovenskom pohraničí.
jest bardzo trafiony, nie uniknął wciągnięcia w debatę polityczną, manipulowania, rozgrywania i dzieleP. Bąk
nia ludzi. Nas to przez te wszystkie lata kompletnie
Krásne slová Cześka ma vedú k ďalšej reflexii,
nie dotknęło i ja osobiście uważam to w kontekście
ktorú je potrebné zapísať. V skutočnosti počas celých
tego, co mówił Czesiek za bardzo duży dorobek.
tých 15 rokov činnosti sa nikdy v rámci euroregiónu nevyskytol žiadny vážny konflikt medzi Poľskom
W. Haber
a Slovenskom, alebo vo vnútri jedného alebo druhéChciałbym podziękować za to dzisiejsze spotho združenia. V priebehu tých rokov sme boli aj bez
kanie obu jego inicjatorom, czyli dyrektorom biur
politického vplyvu. Je veľmi dôležité, pretože aj saw Nowym Targu i Kieżmarku. Uświadomiło nam ono, że
mospráva, ktorá v Poľsku je veľmi výstižná, neunikla
współpraca, której podjęliśmy się prawie 16 lat temu,
politickej diskusii, manipulácii, rozohrávke a deleniu
a nawet jeszcze wcześniej w sposób nie formalny, dziś
ľudí. Nás sa to po tie všetky roky nedotklo, čo ja
może być dla nas źródłem satysfakcji z dobrze wypełosobne v kontexte toho, čo povedal Czesiek, povanionego zadania. Dziękuję wszystkim za obecność.
žujem za veľmi veľký výkon.
42
J. Skupin
Pozwólcie, abym na koniec powiedział jeszcze
jedno – cieszę się, że byłem tu dziś między wami.
A. Nowak
Dziękuję Państwu za przybycie. Ta dyskusja
przejdzie do historii euroregionu, ponieważ została
utrwalona w nagraniu, a jej zapis zostanie opublikowany w naszym jubileuszowym roczniku Pogranicze
Polsko-Słowackie, aby wszystko, co zostało tutaj powiedziane pozostało dla potomności, pod strzechami wszystkich chałup, kamienic i wielkich domów
w Polsce i na Słowacji.
W. Haber
Chcel by som sa poďakovať za dnešné stretnutie obom organizátorom, čiže riaditeľom kancelárií
v Novom Targu a v Kežmaroku. Uvedomili sme si,
že spolupráca, ktorú sme začali takmer pred 16 rokmi, ba formálne dokonca aj skôr, dnes môže byť pre
nás zdrojom spokojnosti z dobre vykonanej úlohy.
Ďakujem Vám všetkým za vašu prítomnosť.
J. Skupin
Dovoľte, aby som na koniec povedal ešte jedno.
Tešim sa, že som tu dnes mohol byť medzi Vami.
A. Nowak
Ďakujem Vám za účasť. Táto diskusia sa zapíše do dejín euroregiónu, pretože bola nahrávaná,
jej zápis bude uverejnený v jubilejnom ročníku Pohraničie poľsko-slovenské, aby všetko o čom sme tu
rozprávali bolo odovzdané ďalším generáciam, pod
strechami všetkých domov, bytov a veľkých domov
v Poľsku aj na Slovensku.
Preklad: Kuckowicz
43
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
dr Kazimierz Jóskowiak
Euroregion
– europejski projekt integracyjny
czasów współczesnych
Idea zjednoczonej Europy przeżywała wzloty
i porażki, miała swych rzeczników i zdrajców, bojowników i mediatorów. Wpłynęły na nią chrześcijańskie
misje i wyprawy krzyżowe, wojny o niepodległość
i następstwo tronu, spory dynastyczne i podziały terytorialne, przymierza europejskich władców i napoleońskie roszczenia do hegemonii, traktaty pokojowe
w Wersalu, hitlerowska krucjata na rzecz „Nowej Europy”, tworzenie bloków militarnych i połączenie się
państw zachodniej Europy w wyniku zimnej wojny.
W końcu idea Europy wspólnot stała sie historyczną
rzeczywistością w „domu europejskim”.
Zapoczątkowany w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia proces integracji nabierał powoli
rozpędu. Mimo barier i zahamowań przechodził
on przez kolejne etapy, zmierzając do coraz wyższych stopni integracji. Proces ten wpływał zarazem
na kształt polityki wewnętrznej i zewnętrznej uczestniczących w nim państw i społeczeństw. Różne też
były zarówno oceny, jak i postawy wobec toczącego
się procesu integracji. Euroentuzjazm, eurorealizm,
eurosceptyzm i eurofobia towarzyszyły kolejnym
etapom integracji europejskiej. Wiele kwestii dotyczących integracji podejmowanych w dyskusjach
związanych z pierwszymi latami funkcjonowania
Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali oraz Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, mimo upływu czasu,
a także zmieniających się uwarunkowań wewnętrznych i międzynarodowych, nadal jest aktualnych
w europejskiej myśli politycznej (np. kwestie związane z modelem integracji, kryteriami rozszerzania,
zasięgiem integrującej się Europy, ścieraniem się interesów narodowych ze wspólnotowymi).
Z lokalnego punktu widzenia, procesy integracji
europejskiej najbardziej bezpośredni wymiar, najbliższy obywatelowi znajdują właśnie na najniższym
44
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
dr Kazimierz Jóskowiak
Euroregión
ako európsky integračný projekt
súčasnosti
Myšlienka zjednotenej Európy mala svoje vzlety
a úpadky, svojich propagátorov a zradcov, bojovníkov a sprostredkovateľov. Ovplyvnili ju kresťanské
misie a križiacke výpravy, národnooslobodzovacie
vojny, krvavé konflikty o následníctvo trónu, dynastické spory a nezhody pri deleniach území, aliancie európskych vladárov a napoleonské nároky
na hegemóniu, Versaillská mierová zmluva, hitlerovské ťaženie v mene „Novej Európy”, vytvorenie
vojenských blokov a spojenie sa štátov západnej
Európy v dôsledku studenej vojny. Nakoniec sa
idea Európy spoločenstiev stala historickou realitou
v „európskom dome”.
Integračný proces, ktorý začal v 50. rokoch minulého storočia sa postupne zrýchľoval. Navzdory
rozličným bariéram a brzdiacim faktorom prechádzal jednotlivými etapami smerujúc k čoraz vyšším
formám integrácie. Súčasne ovplyvňoval aj celkovú
vnútornú a vonkajšiu politiku zúčastnených štátov
a spoločnosti. Rozličné boli tiež hodnotenia a postoje vo vzťahu k prebiehajúcemu integračnému európskemu procesu. Jeho jednotlivé etapy sprevádzali
euronadšenie, eurorealizmus, euroskepsa a eurofóbia. A hoci už odvtedy uplynula dlhá doba a došlo
k zmenám vnútorných a zahraničnopolitických pomerov, viaceré otázky, ktoré sa nastoľovali v prvých
rokoch fungovania Európskeho spoločenstva uhlia
a ocele a Európskeho hospodárskeho spoločenstva
sú v európskom politickom myslení naďalej aktuálne. Ide napríklad o otázky ako sú model integrácie,
kritériá rozširovania, rozsah integrujúcej sa Európy,
konflikty národných záujmov so záujmami európskeho spoločenstva ako celku.
Ak sa na procesy európskej integrácie pozeráme
z lokálnej perspektívy, priamy a pre občanov najbližší rozmer tohto procesu badať práve v tých naj-
szczeblu podziału polityczno-administracyjnego.
Dotyczy to przede wszystkim obszarów przygranicznych, na których konieczność podjęcia wspólnych
działań z sąsiadem zza granicy często warunkowała
i nadal warunkuje skuteczność rozwiązania problemów żywotnie dotyczących tych społeczności.
Termin „euroregion” nie występuje ani w oficjalnych dokumentach Unii Europejskiej, ani w umowach międzypaństwowych dotyczących współpracy
transgranicznej, nie ma więc charakteru oficjalnego.
Jednocześnie jest to pojęcie mocno ugruntowane
w literaturze przedmiotu i w praktyce współdziałających obszarów przygranicznych.
Euroregion to instytucjonalnie zakreślona współpraca zawiązywana przez społeczności, władze lokalne oraz inne organizacje, ujęta w różnego rodzaju
porozumienia i umowy, a dotycząca bezpośredniej
współpracy przekraczającej granice jednego państwa.
Euroregion wyróżniają: geograficzne wyodrębnienie, wspólne tradycje kulturowe, zamiar długofalowej współpracy ponad granicami dla trwałego
wzrostu, przyjęcie norm i procedur postępowania,
powołanie organizmów, które zapewniają trwałość
i celowość działań w interesie określonej zbiorowości
przygranicznej.
Zinstytucjonalizowana współpraca transgraniczna w Europie Zachodniej w ramach euroregionów ma pięćdziesięcioletnią historię. Powstawały
one w ścisłym związku z procesami integracyjnymi
na pograniczach niemiecko-holenderskim, a także niemiecko-francuskim i niemiecko-belgijskim.
Pierwszy euroregion utworzony w roku 1958
na pograniczu niemiecko-holenderskim – Euregio
– ukształtował pewien model współpracy właściwy
dla poziomu rozwoju gospodarczego i społecznego
tych państw. W następnych latach na pograniczach
Europy Zachodniej powstały: Euregio Rhein-Waal utworzony w roku 1973 jako niemiecko-holenderski
publicznoprawny Związek Celowy prawa niemieckiego, Euregio Maas-Rhein – powstały w roku 1976
na granicy niemieckiej, holenderskiej i belgijskiej
i funkcjonujący obecnie według prawa holenderskiego, Ems-Dollart Region – transgraniczny, niemiecko
-holenderski Związek Celowy prawa niemieckiego
powstały w 1977 roku, Euregio Rhein-Maas-Nord
– niemiecko-holenderski publicznoprawny Związek
Celowy prawa niemieckiego założony w roku 1978.
Kolejne euroregiony zaczęły się pojawiać na obszarach granicznych państw członkowskich Wspólnot
Europejskich w latach dziewięćdziesiątych ubiegłego
stulecia. Wówczas to Wspólnoty Europejskie dostrzegły, że euroregiony mogą być ważnym ogniwem integracji społecznej i gospodarczej wewnątrz kształtującego się europejskiego ugrupowania i wzbogaciły
nižších článkoch politicko-správneho usporiadania.
Povedané osobitne platí pre prihraničné územia,
kde nezriedka potreba realizácie spoločných aktivít
zo susedmi spoza hraníc podmieňovala a naďalej aj
podmieňuje efektívnosť riešenia otázok životne dôležitých pre tamojšie obyvateľstvo.
Termín „euroregión“ sa nevyskytuje v oficiálnych
dokumentoch Európskej únie a tiež sa nenachádza
v medzinárodných dohodách týkajúcich sa cezhraničnej spolupráce, preto nemá oficiálnu povahu. Súčasne je to zaužívaný pojem v literatúre k tejto téme
a v praxi kooperujúcich prihraničných území.
Euroregión je inštitucionalizovaná spolupráca
komunít, miestnych úradov a ostatných organizácii,
fixovaná dohodami a zmluvami rozličného druhu
a vzťahujúca sa na bezprostrednú spoluprácu presahujúcu hranice jedného štátu.
Euroregióny majú nasledovné znaky: geografické
vymedzenie, spoločné kultúrne tradície, zámer dlhodobej cezhraničnej spolupráce v záujme trvalého
rastu, uplatnenie určitých noriem a postupov, zriadenie inštitúcií zabezpečujúcich trvalosť a účelnosť
aktivít v záujme vymedzeného prihraničného spoločenstva.
Inštitucionalizovaná cezhraničná spolupráca
euroregiónov má v Západnej Európe už päťdesiatročnú tradíciu. Tieto euroregióny vznikali v tesnej
nadväznosti na integračné procesy v pohraničných
územiach: nemecko-holandskom, nemecko-francúzskom a nemecko-belgickom. Prvý euroregión s názvom Euregio, ktorý zriadili na nemecko-holandskom pohraničí v roku 1958 umožnil vytvoriť model spolupráce prispôsobený úrovni ekonomického
a sociálneho rozvoja týchto štátov. V ďalších rokoch
v pohraničných územiach Západnej Európy vznikli:
Euregio Rhein-Waal, ustanovený v roku 1973 ako
nemecko-holandské verejnoprávne účelové združenie podľa nemeckého práva; Euroregio Maas-Rhein, ktorý vznikol v roku 1976 na hraniciach nemeckej, holandskej a belgickej a v súčasnosti funguje
na základe holandského práva; Ems - Dollart Region, ako cezhraničné nemecko-holandské účelové
združenie, ktoré bolo založené podľa nemeckého
práva v roku 1977; Euregio Rhein-Maas-Nord –
nemecko-holandské verejnoprávne účelové združenie podľa nemeckého práva založené v roku 1978.
Ďalšie euroregióny začali vznikať v pohraničných
územiach členských štátov Európskych spoločenstiev v 90. rokoch minulého storočia. V tom čase
si európske spoločenstvá všimli, že euroregióny môžu byť významným článkom spoločenskej
a ekonomickej integrácie v rámci formujúceho sa
európskeho zoskupenia a že obohatili regionálnu
politiku o nové riešenie, ako bol program INRERREG - právny a finančný nástroj na podporu cezhra-
45
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
politykę regionalną o nowe rozwiązanie, jaką był
program INRERREG – prawno-finansowy instrument
wsparcia współpracy transgranicznej.
W tym samym czasie zaczęły powstawać euroregiony na polskich pograniczach, dołączając do europejskiego projektu integracyjnego na poziomie lokalnym. Pojawienie się po roku 1989 się na pograniczach Polski z krajami sąsiednimi euroregionów – to
wynik działań oddolnych, podejmowanych przez
władze terytorialne położone po obydwu stronach
granic, a także w trzech lub więcej sąsiadujących ze
sobą państwach, jak i rezultat inicjatyw rządowych.
W większości inicjatywy powołania euroregionów
łączyły się we wspólnym, często mozolnym procesie
uzgodnień i podejmowania decyzji. Chronologię powstawania euroregionów w Polsce obrazuje poniższa
tabela:
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
ničnej spolupráce.
V tom čase začali vznikať euroregióny aj v poľských prihraničných územiach a takto sa na lokálnej
úrovni zapájali do európskeho integračného projektu. Zjavenie sa euroregiónov v roku 1989 na poľskom pohraničí bolo výsledkom iniciatív zdola, ktoré
vyvíjali územné správne orgány na oboch stranách
hraníc, taktiež aj v troch a viac vzájomne susediacich
štátoch ako aj vládnych iniciatív. Vo väčšine prípadov sa iniciatívy smerujúce k zriaďovaniu regiónov
spájali v spoločnom, často nesmierne náročnom procese hľadania riešení a rozhodovania. Chronológiu
zriaďovania euroregiónov v Poľsku charakterizuje
nasledujúca tabuľka:
Lp.
Por.č.
Nazwa euroregionu
Názov euroregiónu
Data powstania
Dátum vzniku
z udziałem następujących państw:
za účasti týchto štátov:
1.
Nysa
21 grudnia 1991
21.december 1991
Polska – Czechy – Niemcy
Poľsko – Česko – Nemecko
2.
Karpacki
14 lutego 1993
14. február 1993
Polska – Słowacja – Węgry – Ukraina
Poľsko – Slovensko –Maďarsko – Ukrajina
3.
Sprewa-Nysa-Bóbr
21września 1993
21. september 1993
Polska – Niemcy
Poľsko – Nemecko
4.
Pro Europa Viadrina
21 grudnia 1993
21. december 1993
Polska – Niemcy
Poľsko – Nemecko
5.
Tatry
26 sierpnia 1994
26. august 1994
Polska – Słowacja
Poľsko – Slovensko
6.
Bug
29 września 1995
29. september 1995
Polska – Ukraina – Białoruś
Poľsko – Ukrajina – Bielorusko
7.
Pomerania
15 grudnia 1995
15. december 1995
Polska – Niemcy – Szwecja
Poľsko – Nemecko – Švédsko
8.
Glacensis
5 grudnia 1996
5. december 1996
Polska – Czechy
Poľsko – Česko
9.
Niemen
6 czerwca 1997
6. jún 1997
Polska – Litwa – Białoruś
Poľsko – Litva – Bielorusko
10.
Pradziad
2 lipca 1997
2. júl 1997
Polska – Czechy
Poľsko – Česko
22 lutego 1998
22. február 1998
Polska – Litwa – Łotwa –Obwód
Kaliningradzki (Federacja Rosyjska) –
Dania – Szwecja
Poľsko – Litva – Lotyšsko – Kaliningradská
oblasť (Ruská federácia) – Dánsko –
Švedsko
11.
46
Bałtyk
12.
Śląsk Cieszyński
22 kwietnia 1998
22.apríl 1998
Polska – Czechy
Poľsko – Česko
13.
Silesia
20 września 1998
20.september 1998
Polska – Czechy
Poľsko – Česko
14.
Beskidy
9 czerwca 2000
9. jún 2000
Polska – Czechy – Słowacja
Poľsko – Česko – Slovensko
15.
Puszcza Białowieska
25 maja 2002
25. máj 2002
Polska – Białoruś
Poľsko – Bielorusko
16.
Łyna - Ława
4 września 2003
4.september 2003
Polska – Obwód Kaliningradzki (Rosja)
Poľsko – Kaliningradská oblasť (Ruská
federácia)
Kalendarium powstawania euroregionów koresponduje z dwustronnymi inicjatywami transgranicznymi Polski zgłaszanymi wobec państw sąsiednich,
w szczególności w zakresie stworzenia dwustronnych
międzypaństwowych ram prawnych. Nie ulega wątpliwości, iż były to pozytywne sygnały natury politycznej i prawnej, które zachęcały samorząd terytorialny na wszystkich obszarach granicznych Polski
do tworzenia powiązań sieciowych z partnerami po
drugiej stronie granicy, w układzie dwu- lub wielostronnym.
Rozwijająca się współpraca transgraniczna w zinstytucjonalizowanej formie, jakim są euroregiony,
stała się jednym z podstawowych elementów polskiej strategii integracji z wysoko rozwiniętymi krajami Unii Europejskiej. Główne przesłanki tworzenia
euroregionów, najczęściej w warunkach rozwiniętej
współpracy transgranicznej, to: historyczne – rozumiane jako istnienie dla danego obszaru wspólnych
związków historycznych powiązanych z podobnymi
warunkami geograficznymi; polityczne – dążenie
partnerów transgranicznych do włączenia się w proces politycznej integracji Europy ze świadomością,
że w miarę postępu integracyjnego, słabnąć będzie
efekt granicy; gospodarcze – nadzieja na odwrócenie niekorzystnych dotąd skutków peryferyjności
i uzyskania korzyści z położenia, bądź wzdłuż granic
wewnętrznych Wspólnot Europejskich, bądź też granicząc z obszarami wspólnotowymi oraz ożywienie
gospodarcze, dzięki zmianie charakteru granic z politycznych na ekonomiczne, o coraz większym przenikaniu oraz rozwój pobudzany inwestycjami i innymi
przedsięwzięciami wspartymi środkami finansowymi
z programów pomocowych Wspólnot Europejskich;
socjologiczne – krystalizowanie się dojrzałej przestrzeni pogranicza prowadzi także do procesu integracji społecznej, czyli osiągnięcia stanu, w którym
członkowie danej wspólnoty transgranicznej podzielają na zasadzie ugody społecznej określone reguły
Kalendárium vzniku euroregiónov korešponduje
s dvojstrannými cezhraničnými iniciatívami, ktorými
Poľsko oslovovalo susedné krajiny, osobitne v otázke
vytvorenia dvojstranných medzištátnych právnych
rámcov. Niet pochýb o tom, že to boli pozitívne politické a právne signály, ktoré povzbudzovali orgány
územnej samosprávy všetkých pohraničných oblastí Poľska k vytváraniu sieťových väzieb s partnermi
spoza hraníc a to v ich dvoj- alebo viacstrannej konfigurácii.
Rozvoj cezhraničnej spolupráce v inštitucionalizovanej podobe, akou sú euroregióny sa stal jedným
zo základných prvkov poľskej stratégie integrácie
s rozvinutými krajinami Európskej únie. K hlavným
predpokladom formovania euroregiónov prevažne
v podmienkach rozvinutej cezhraničnej spolupráce
patria tieto: historické – chápané ako existencia historických väzieb spoločných pre danú oblasť a spojených s obdobnými zemepisnými podmienkami; politické – snaha cezhraničných partnerov začleniť sa
do procesu politickej integrácie Európy s vedomím,
že úmerne s prehlbovaním integračného procesu sa
bude oslabovať efekt hranice; ekonomické – nádej
na odvrátenie doposiaľ negatívnych následkov periférnej polohy a na získanie výhod zo zemepisnej lokalizácie, a to buď pozdĺž vnútorných hraníc európskych spoločenstiev alebo v bezprostrednom susedstve týchto hraníc, zmena povahy hraníc z politickej
na ekonomickú, ich čoraz väčšia priepustnosť a tiež
celkový rozvoj stimulovaný investíciami a ďalšími
aktivitami s finančnou podporou programov pomoci
Európskych spoločenstiev; sociologické – ustaľovanie sa zrelého pohraničného priestoru vedie k procesu spoločenskej integrácie, teda k stavu, v ktorom
členovia toho – ktorého cezhraničného spoločenstva
po vzájomnej dohode zdieľajú určité princípy – spája ich podobnosť vytýčených cieľov a spôsobov, akými tieto ciele realizujú.
V poľskej praxi zahraničnej spolupráce vo forme
47
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
– łączy ich podobieństwo celów, do jakich starają się
zmierzać i sposobów, w jaki je realizują.
W polskiej praktyce współpracy transgranicznej
w formie euroregionów, ukształtowały się dwa modele prawno instytucjonalne: samorządowy – polegający na tworzeniu po stronie polskiej, w oparciu
o Prawo o stowarzyszeniach – celowego związku
gmin, który wchodził w porozumienie z podobnym związkiem po drugiej stronie granicy. Ten typ
formalizacji współpracy dominował na pograniczu
zachodnim oraz w większej części pogranicza południowego. Dotyczy to takich euroregionów, jak:
Pomerania, ProEuropa Viadrina, Sprewa-Nysa-Bóbr,
Nysa, Glacensis, Pradziad, Silesia, Śląsk Cieszyński,
Beskidy i Tatry; administracyjno-samorządowy polegający na tworzeniu przez regionalne i lokalne
organy władzy rządowej i samorządowej, ponadgranicznego związku międzyregionalnego lub związku transgranicznego. Przykładem takiego sposobu
instytucjonalizacji współpracy euroregionalnej był
proces tworzenia euroregionów: Karpackiego, Bug,
Niemen i Bałtyk. Dzisiaj większość euroregionów
z polskim udziałem ma charakter samorządowy.
Współpracę transgraniczną w formie euroregionu można zatem określić jako formę współpracy międzynarodowej i współpracy transgranicznej,
która wyróżnia się: 1) wyższym stopniem instytucjonalizacji struktur współpracy transgranicznej,
2) powoływaniem w związku z tym stowarzyszeń,
rad euroregionu, sekretariatów, grup roboczych, komitetów zarządzających, itp.
W sensie funkcjonalnym euroregion: po pierwsze – należy traktować jako istotny element czy też
formę uspołecznienia polityki, dzięki której angażuje
i włącza się mieszkańców obszarów granicznych w
stosunki międzynarodowe; po drugie – jest formułą, która cywilizuje kontakty transgraniczne, pozwala
wzajemnie się poznać, uczy tolerancji, łagodzi lub
niweluje antagonizmy; po trzecie – ma za zadanie
zmienić podejście mieszkańców regionów granicznych do kwestii granicy i pojmowania jej nie jako
dzielącej, odgradzającej, izolującej, lecz granicy jako
obszaru pozytywnej aktywności i sąsiedzkiej integracji; po czwarte – stanowi w procesie integracji formę
wyższego stadium organizacyjnego współdziałania
transgranicznego; po piąte – może być ważnym instrumentem budowy pozycji i aktywnej roli państw,
które posiadając wzdłuż swych granic obszary współpracy transgranicznej, pośrednio tworzą warunki
do przyjaznego i bezpiecznego sąsiedztwa.
Jeśli spojrzeć na euroregiony od strony ich styku z polityką zagraniczną to nie należy zapominać,
że ich powstanie były pośrednio wynikiem daleko
idących uzgodnień i harmonizacji kierunków i zasad
polityk zagranicznych państw sąsiednich przyzwa-
48
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
euroregiónov sa vytvorili dva právne -inštitucionálne
modely: samosprávny, založený na vytváraní záujmového združenia obci na poľskej strane na základe
Zákona o združeniach. Takéto združenie uzatváralo
dohodu s obdobným združením spoza hraníc. Ten
typ formalizácie spolupráce prevládal v západnom
pohraničí a v prevažnej časti južného pohraničia.
Platil pre nasledovné euroregióny: Pomerania,
ProEuropa Viadrina, Sprewa-Nysa-Bóbr, Nysa, Glacensis, Pradziad, Silesia, Śląsk Cieszyński, Beskydy
a Tatry; model administratívno-samosprávny sa
zakladal na vytváraní cezhraničného medziregionálneho zväzku alebo ustanovení cezhraničného zväzku
regionálnymi a lokálnymi orgánmi štátnej správy
a samosprávy. Príkladom takého spôsobu inštitucionlizácie euroregionálnej spolupráce bol proces konštituovania týchto euroregiónov: Karpatského, Bug,
Niemen a Bałtyk. V súčasnosti sa väčšina euroregiónov s poľskou účasťou zakladá na samosprávnom
modeli.
Celkove sa cezhraničná spolupráca v podobe
euroregiónu môže charakterizovať ako forma medzinárodnej spolupráce a cezhraničnej spolupráce
s nasledovnými znakmi: 1) vyšší stupeň inštitucionalizácie štruktúr cezhraničnej spolupráce, 2) s tým
spojené konštituovanie združení, rád euroregiónu,
sekretariátov, pracovných skupín, riadiacich výborov
a pod.
Euroregión vo funkcionálnom chápaní: po prvé
by sa mal brať ako významný prvok alebo forma
socializácie politiky, ktorá umožňuje aktivizovať
a zapájať obyvateľov prihraničných území do medzinárodných vzťahov; po druhé – je konceptom,
ktorý civilizuje cezhraničné styky, umožňuje vzájomné spoznávanie sa obyvateľstva, vedie k tolerancii,
zmierňuje alebo odstraňuje antagonizmy; po tretie
- kladie si ako úlohu meniť predstavu obyvateľstva
prihraničných regiónov o hranici a presadzovať jej
chápanie ako priestoru pozitívnych aktivít a susedskej integrácie, a nie ako niečoho, čo ľudí oddeľuje,
prehradzuje a izoluje; po štvrté - predstavuje formu
vyššieho organizačného štádia cezhraničnej kooperácie v integračnom procese; po piate - môže byť
dôležitým nástrojom na tvorbu pozície a aktívnej
úlohy štátov, ktoré tým, že si pozdĺž hraníc vytvorili
územia cezhraničnej spolupráce, zároveň nepriamo
vytvárajú vhodné podmienky na priateľské a bezpečné susedské vzťahy.
Pri nazeraní na regióny v ich vzťahu k zahraničnej politike neslobodno zabúdať, že k ich vzniku nepriamo prispeli aj vzájomné detailné dohody
a harmonizácia princípov zahraničných politík susediacich štátov, ktoré jednotkám územnej samosprávy a ďalším subjektom umožňovali vstupovať
do cezhraničných partnerských vzťahov. Môžeme
lających na wchodzenie jednostek samorządu terytorialnego oraz innych podmiotów w partnerskie
stosunki transgraniczne. Czy możemy zatem mówić
o statusie międzynarodowym euroregionów? Euroregiony posiadają status międzynarodowy w sensie
politycznym. Jako związki przygraniczne – dwu- lub
wielostronne, są w swojej istocie międzynarodowe.
Powstają świadomie z potrzeby uczestnictwa w powiązaniach z partnerem lub partnerami zagranicznymi. Kiedy powstaną, podejmują i kontynuują działalność, pobudzają międzynarodową świadomość
społeczności lokalnej i regionalnej przejawiającej
się w większej wrażliwości integracyjnej i większym
poczuciu bycia wspólnotą europejską w rozumieniu
obywatelskim. Stanowią długofalowe zamierzenie
polityczne, gdyż tworzenie euroregionów może
stanowić jeden ze sposobów integracji społecznej
w Europie. Ze względu na swój międzynarodowy
i integracyjny charakter korzystają z politycznego
poparcia Rady Europy i Unii Europejskiej.
W nurcie lokalnej europejskiej integracji powstawał i kształtował się polsko-słowacki euroregion
– „Tatry”. W odniesieniu do rozwoju i dotychczasowych efektów działalności euroregionu można postawić następujące pytania:
• W jakich warunkach przebiega dzisiaj polsko- słowackie sąsiedztwo?
• Jaki rodzaj organizacji stanowi dzisiaj Euroregion
„Tatry”?
• Czy i na ile da się określić poziom integracji w euroregionie?
• Czy i na ile zaistniały przesłanki dla wytworzenia więzi społecznej i „euroregionalnej tożsamości”
mieszkańców obszaru przygranicznego?
• Jakie perspektywy dla współpracy i sąsiedztwa
tworzą się w obecnych warunkach na pograniczu
polsko-słowackim?
W jakich warunkach przebiega dzisiaj polsko-słowackie sąsiedztwo? Polskę i Słowację łączy wyraźne podobieństwo dziejów historycznych,
utrzymywanie wielowiekowych związków gospodarczych, społecznych i kulturalnych, podobieństwo
przeobrażeń systemowych oraz podobieństwo językowe. Stwarza to w aktualnych korzystnych warunkach – członkostwa w Unii Europejskiej pełną
możliwość wzmożenia procesów integracyjnych pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Republiką Słowacji,
szczególnie na ich terenach przygranicznych. Analizy
ekspertów z różnych dziedzin potwierdzają, że sytuacja pogranicza polsko-słowackiego jest korzystna
dla rozwoju współpracy przygranicznej.
Jaki rodzaj organizacji stanowi dziś Euroregion „Tatry”? Euroregion jest głównym, ale nie jedynym instytucjonalnym narzędziem (podmiotem)
na pograniczu wspierającym integrację finansowo,
teda hovoriť o medzinárodnom postavení regiónov?
V politickom zmysle takéto postavenie euroregióny
skutočne majú. Ako prihraničné zväzky, či už dvojalebo viacstranné sú zo svojej podstaty medzinárodné. Vznikajú vedome na základe potreby vstupovať
do vzťahov s partnerom či partnermi zo zahraničia.
A keď už vzniknú, vtedy začínajú s aktivitami a pokračujú v nich, čím stimulujú medzinárodné vedomie miestneho a regionálneho spoločenstva, ktoré
sa následne prejavuje nárastom jeho integračnej
senzitivity a občianskeho sebauvedomenia ako európskeho spoločenstva. Predstavujú dlhodobé politické zámery, pretože vytváranie euroregiónov môže
byť jedným zo spôsobov spoločenskej integrácie
Európy. Vzhľadom na svoju medzinárodnú a integračnú povahu majú politickú podporu Rady Európy
a Európskej únie.
Takto v rámci lokálnej európskej integrácie vznikal a formoval sa poľsko-slovenský Euroregión „Tatry“. V súvislosti s týmto jeho rozvojom a doposiaľ
získanými výsledkami je možné si položiť nasledovné otázky:
• Za akých podmienok sa dnes realizujú poľsko-slovenské susedské vzťahy?
• Aký druh organizácie predstavuje v súčasnosti
Euroregión „Tatry“?
• Či a do akej miery je možné stanoviť úroveň integrácie v tomto euroregióne?
• Či a nakoľko vznikli predpoklady na vytvorenie siete medziľudských vzťahov a „euroregionálnej identity” medzi obyvateľstvom prihraničných teritórií?
• Aké sa v dnešných podmienkach vytvárajú perspektívy pre budúcu spoluprácu a susedské vzťahy
na poľsko-slovenskom pohraničí?
Za akých podmienok sa dnes realizujú poľsko-slovenské susedské vzťahy? Poľsko a Slovensko spája zreteľná podobnosť historických osudov,
udržiavanie vzájomných ekonomických, spoločenských a kultúrnych prepojení, príbuznosť systémovej transformácie a jazykov. V dnešných priaznivých
podmienkach vyplývajúcich z členstva v Európskej
únii sú to výhodné predpoklady intenzifikácie procesu integrovania Poľskej republiky so Slovenskou
republikou, osobitne v ich vzájomne susediacich prihraničných oblastiach. Analýzy rozličných expertov
potvrdzujú, že situácia na poľsko-slovenskom pohraničí je priaznivá pre rozvoj prihraničnej spolupráce.
Aký druh organizácie predstavuje v súčasnosti Euroregión „Tatry“? Euroregión je síce hlavný,
ale nie jediný inštitucionálny nástroj (subjekt), ktorý
integráciu pohraničných území podporuje finančne, organizačne a morálne. Vďaka jeho aktivitám
je možné hovoriť o susedstve ako o spoločenskom
systéme. Zjednodušuje totiž vzťahy medzi orgánmi
samosprávy, združeniami a spolkami, vysokými ško-
49
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
organizacyjnie i moralnie. Praca euroregionu sprawia, że można mówić o sąsiedztwie jako systemie
społecznym. Ułatwia on więzi między organami
władzy samorządowej, stowarzyszeniami i kręgami
osób, uczelniami i szkołami, związkami wyznaniowymi i kościołami, instytucjami wyspecjalizowanymi. W działalności euroregionu występują elementy
integracji funkcjonalnej widoczne w długofalowej
i systematycznej współpracy na rzecz trwałego rozwoju w różnych obszarach, w szczególności: ekorozwoju, planowania i zagospodarowania przestrzennego, infrastruktury,
współpracy gospodarczej,
turystycznej, współpracy w dziedzinie nauki, oświaty i kultury oraz zagospodarowaniu środków finansowych Unii Europejskiej.
Czy i na ile da się określić poziom integracji
euroregionu? Na pytanie o poziom integracji można odpowiedzieć tylko po przeprowadzeniu badań
wśród podmiotów wchodzących w stosunki wymiany transgranicznej. Poziom ten trudno jednak określić tylko na podstawie badania opinii publicznej.
Należałoby zbadać rzeczywiste więzi funkcjonalne
i ich normatywne gwarancje, tak jak przebiegają one
przez układy instytucjonalne i osobiste, publiczne
i prywatne. Ale już dzisiaj, bez szczegółowych badań
zauważalne są stosunkowo wyraziste i intensywne
powiązania w zakresie ochrony środowiska, transgranicznego planowania komunalnego, wymiany
szkolnej, naukowej, kulturalnej i sportowej, pozyskiwania środków z funduszy Unii Europejskiej. Dostęp
do środków pomocowych Unii Europejskiej skutkuje
rozwojem inicjatyw lokalnych, sprzyja urzeczywistnianiu przedsięwzięć transgranicznych, umacniających orientację na współpracę i owocujących więzią społeczną. Integracji służą władze euroregionu,
przyznane fundusze pomocowe, systemy łączności,
procedury podejmowania decyzji, oddziaływanie
na opinię publiczną.
Czy i na ile zaistniały przesłanki dla wytworzenia więzi społecznej i „tożsamości” mieszkańców obszaru przygranicznego w ramach
euroregionu? Wątpliwe, aby podstawą tożsamości
mogła być kultura masowa, która z okazji imprez
zbiorowych łączy przelotnie anonimową publiczność
obu krajów. Mimo deklaracji otwartości na styczności ponadgraniczne nadal obserwuje się zachowawczość, a styczności te przebiegają głównie po linii
zakupów towarów i usług. Poszerza sie jednak krąg
osób, które z rozmysłem uczą się języka sąsiada,
a przez to uzyskują dostęp do jego uniwersów symbolicznych (kultury) i nie tylko. Nie mogąc wskazać
na treść „trzeciej kultury” spajającej pogranicze,
da się wyróżnić jej cechy formalne. Jedną jest gotowość do dialogu, drugą zaś (dobre) sąsiedztwo.
Jakie perspektywy dla współpracy i są-
50
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
lami a ostatnými školskými zariadeniami, cirkvami
a špecializovanými inštitúciami. V činnosti euroregiónu sú prítomné prvky funkcionálnej integrácie,
ktoré badať v dlhodobej systematickej spolupráci
v prospech udržateľného rozvoja, a to v rozličných
oblastiach, osobitne vo sfére ekorozvoja, územného
plánovania a hospodárenia, ekonomickej spolupráce, kooperácie v oblastiach ako sú turizmus, veda,
osveta, kultúra a využívanie fondov Európskej únie.
Či a ako je možné posúdiť úroveň integrácie
euroregiónu? Otázku ohľadom úrovne integrácie
je možné zodpovedať až po preskúmaní subjektov
zapojených do vzťahov cezhraničnej výmeny. Spomenutá úroveň sa dá len ťažko určiť iba na základe
prieskumov verejnej mienky. Bolo by totiž potrebné
preskúmať reálne funkčné väzby a ich normatívne
záruky, ktoré sa prelínajú inštitucionálnymi a osobnými, verejnými a súkromnými sústavami. Lenže
už dnes aj bez nejakých podrobných výskumov je
vidieť pomerne zreteľné a intenzívne väzby v oblasti ochrany životného prostredia, cezhraničného komunálneho plánovania, výmeny v oblasti školstva,
vedy, kultúry a športu, získavania prostriedkov z fondov Európskej únie. Dôsledkom dostupnosti fondov
pomoci Európskej únie je rozvoj miestnych iniciatív,
ďalej priaznivé podmienky pre cezhraničné zámery,
ktoré posilňujú orientáciu na kooperáciu a vyúsťujú do spoločenských väzieb. Integrácii napomáha
vedenie euroregiónu, priznávané pomocné fondy,
spojovacie systémy, mechanizmus rozhodovacieho
procesu, pôsobenie na verejnú mienku.
Či a nakoľko vznikli predpoklady na vytvorenie siete medziľudských vzťahov a „euroregionálnej identity” medzi obyvateľstvom prihraničných teritórií? Možno mať pochybnosti o tom,
aby základom identity mohla byť masová kultúra,
ktorá pri príležitosti podujatí pre širokú verejnosť
dočasne spája anonymné publikum oboch krajín.
Navzdory deklarovanej otvorenosti na cezhraničné
kontakty naďalej badať konzervativizmus a kontakty sa realizujú hlavne vo sfére nákupov tovarov
a služieb. Jednako sa rozširuje okruh osôb, ktoré si
cieľavedome osvojujú reč susedov, a tým získavajú prístup k ich symbolickým univerzám (kultúre),
no nielen k nej. Hoci nevieme špecifikovať obsah
onej “tretej kultúry”, ktorá spája pohraničie, predsa možno vymedziť jej formálne znaky. Jedným
z nich je pripravenosť na dialóg, druhým (dobré)
susedstvo.
Aké sú dnes perspektívy ďalšej spolupráce
a susedských vzťahov poľsko-slovenskom pohraničí? Následkom členstva Poľska a Slovenska v Európskej únii nadobudli perspektívy rozvoja dobrých
susedských vzťahov medzi obomi krajinami veľmi
solídny základ. Tieto perspektívy vidieť v štrukturál-
siedztwa tworzą się w obecnych warunkach
na pograniczu polsko-słowackim? Perspektywy
dla rozwoju dobrego sąsiedztwa zyskały silną podstawę w wyniku członkostwa Polski i Słowacji
w Unii Europejskiej. Perspektywy te można zauważyć w działaniach strukturalnych, tj. gospodarce,
komunikacji poszerzającej wymianę, w aktywnej polityce regionalnej państw. Na poziomie funkcjonalnym chodzi o homologię (podobieństwo i otwarcie
na interakcje) struktur (instytucji, prawa). Na poziomie normatywnym zaś o „miękkie” (symboliczne)
wspomaganie pokojowego współżycia. Służą temu
współdziałania w sferze przeżyć, w tym na polu kulturalnym, sportowym, ekumenicznym, edukacyjnym,
komunikacji międzyludzkiej (przez media masowe
i bezpośrednie styczności), ekologicznym i wymiany
zawodowej. Perspektywy dla rozwoju dobrego sąsiedztwa stwarza w szczególności 3 cel priorytetowy
polityki strukturalnej Unii Europejskiej na lata 20072013 – europejska współpraca terytorialna,
w części dotyczącej finansowego wsparcia współpracy transgranicznej, w tym euroregionów.
Reasumując, współpraca transgraniczna, najpełniej przejawiająca się w zinstytucjonalizowanej
formie euroregionów, wpisuje się w całościowy
proces integracji europejskiej. Integracja na płaszczyźnie euroregionów funkcjonuje i zarazem uzupełnia integrację Wspólnotową. W odniesieniu
do Polski współpraca transgraniczna od początku była
tym elementem założeń polityki zagranicznej, które
miały ją do tego procesu włączać. Dzisiaj, w warunkach członkostwa w Unii Europejskiej, euroregiony
są częścią uczestnictwa Polski i Słowacji w rozwijaniu i pogłębianiu integracji europejskiej. W ramach
tych założeń mieszczą się również relacje Polski
z innymi państwami sąsiedzkimi, przejawiające się
na wspólnych pograniczach rozbudowaną siecią euroregionów.
Współpraca transgraniczna na terytorium państw
członkowskich Unii Europejskiej uzupełniona została
ostatnio o nowy instrument prawny, jakim jest posiadające osobowość prawną Europejskie Ugrupowanie
Współpracy Terytorialnej (European Grouping of Territorial Cooperation). Wspólnotowe rozporządzenie
w sprawie Europejskiego Ugrupowania Współpracy
Terytorialnej z lipca 2006 r. jest nowością, umożliwia bowiem zrzeszanie się wspólnot terytorialnych
pochodzących z różnych państw członkowskich bez
konieczności uprzedniego podpisywania porozumień międzynarodowych, ratyfikowanych przez
parlamenty narodowe. Jest to pierwszy instrument
wspólnotowy o charakterze normatywnym w dziedzinie współpracy transgranicznej, transnarodowej
lub międzyregionalnej. Jeśli wierzyć legislatorom
– Parlament i Rada Unii Europejskiej – ten nowy
nych aktivitách, t. j. v ekonomike, doprave rozširujúcej vzájomnú výmenu, v aktívnej regionálnej politike štátov. Na funkcionálnej úrovni ide o homológiu
(podobenstvo) a otvorenosť na interakcie štruktúr
(inštitúcií, práva). Na normatívnej úrovni ide zasa
o “mäkkú”, symbolickú podporu mierového spolunažívania. Všetko sa to podporuje súčinnosťou
v zážitkovej sfére, najmä v oblasti kultúry, športu,
vo sfére ekumenickej, vzdelávania, medziľudskej komunikácie (prostredníctvom masmédií a priamych
stykov), ekologickej a výmenou odborníkov z jednotlivých profesií. Sľubnú perspektívu dobrých susedských vzťahov vytvára najmä tretí prioritný cieľ
štrukturálnej politiky Európskej únie na obdobie rokov 2007 - 2013 – európska územná spolupráca,
v časti týkajúcej sa finančnej podpory cezhraničnej spolupráce, vrátane euroregiónov.
Povedané v kocke, cezhraničná spolupráca, ktorá sa najvýraznejšie prejavuje v inštitucionalizovanej forme regiónov, zapadá do celkového procesu
európskej integrácie. Integrácia na úrovni euroregiónov skutočne funguje a súčasne aj doplňuje integráciu Spoločenstva. Vo vzťahu k Poľsku patrila k tým
prvkom východiskových predpokladov zahraničnej
politiky, ktoré ju mali zapájať do tohto procesu.
V súčasnosti, v podmienkach členstva v Európskej
únii sú euroregióny spoločným prínosom Poľska
a Slovenska do rozvíjania a prehlbovania európskej
integrácie. K týmto východiskovým predpokladom
sa zaraďujú aj vzťahy Poľska k ostatným susediacim
štátom, ktoré sa v spoločných prihraničných oblastiach prejavujú rozvinutou sieťou euroregiónov.
V ostatnom čase cezhraničnú spoluprácu na teritóriách členských štátov Európskej únie doplnili novým právnym nástrojom, ktorým je Európske združenie územnej spolupráce (European Grouping of
Territorial Cooperation) s vlastnou právnou subjektivitou. Nariadenie ES k otázke Európskeho združenia
územnej spolupráce z júla roku 2006 predstavuje
novinku, pretože umožňuje vytvárať územné spoločenstvá pochádzajúce z rozličných členských štátov
bez toho, aby tomu muselo predchádzať podpísanie
medzinárodných dohôd s ich následnou ratifikáciou národnými parlamentmi. Ide o prvý normatívny nástroj ES, ktorý by sa mal uplatňovať v oblasti cezhraničnej, transnárodnej a medziregionálnej
spolupráce. Pokiaľ by sme mali veriť legislatívnym
orgánom ako sú Parlament EÚ a Rada Európskej
únie, tak poslaním tohto nového nástroje nie je obchádzanie rámca cezhraničnej spolupráce miestnych
a regionálnych správnych úradov, ktorý doposiaľ
vytvorila Rada Európy a tiež ním nie je „ustanovenie súboru osobitných spoločných pravidiel, ktorými by sa rovnako riadili všetky dohody tohto typu
v celom ES“. Tvorcovia tohto nariadenia totiž tvrdia,
51
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
instrument nie ma na celu obejścia ram ponadgranicznej współpracy władz lokalnych i regionalnych stworzonych dotychczas przez Radę Europy
ani „ustanowienia zbioru szczególnych wspólnych
zasad, którym podlegałyby jednakowo wszystkie
tego typu porozumienia w całej Wspólnocie”. Celem rozporządzenia nie jest bowiem – zdaniem jego
twórców – „ujednolicenie praktyki współpracy terytorialnej – przeciwnie, powinno ono pozwolić na zachowanie różnorodności sytuacji i osiągnięć wynikających z minionych doświadczeń”. Jak się podkreśla,
Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej
nie zastępuje żadnej z dotychczasowych form współpracy terytorialnej, w tym także euroregionów.
Celem Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej jest ułatwianie i upowszechnianie współpracy transgranicznej, transnarodowej lub międzyregionalnej między członkami Unii Europejskiej,
wyłącznie w celu wzmacniania spójności ekonomicznej i społecznej. Zapewnienia zapewnieniami,
a jak będzie pokaże praktyka. Nie ulega natomiast
wątpliwości, że nowy instrument prawny współpracy zagranicznej wspólnot i władz terytorialnych oraz
innych podmiotów jest poważnym wyzwaniem dla
euroregionów. Pozostaje odpowiedź na pytanie, jak
będą zachowywały się euroregiony? Czy działające
na pograniczach państw członkowskich Unii Europejskiej będą chciały przekształcić się w Europejskie
Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej? Czy uznają
Europejskie Ugrupowanie za instrument korzystniejszy i łatwiejszy do stosowania pod względem prawnym i administracyjnym od dotychczas stosowanej
formy? Czy też Europejskie Ugrupowania Współpracy Terytorialnej powstawać będą obok, a nie zamiast
istniejących euroregionów?
Działające dotąd na granicach wewnętrznych
Unii Europejskiej Ugrupowania Współpracy Terytorialnej powstały na bazie istniejących euroeregionów
bądź z ich udziałem. Można zakładać, że podejście
do wspomnianych kwestii euroregionów z udziałem
polskich podmiotów również nie będzie jednolite.
Warto jednak, by było ono otwarte, aktywne i kreatywne.
52
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
že jeho poslaním „nie je zjednocovať postupy teritoriálnej spolupráce, ale naopak, tento dokument
by mal napomáhať zachovávaniu rôznorodosti situácií a výsledkov, ktoré sa získali z doterajších skúseností“. Zdôrazňujú, že Európske združenie územnej
spolupráce nemá nahradzovať nijakú z doterajších
foriem územnej spolupráce, euroregióny nevynímajúc. Cieľom Európskeho zoskupenia územnej spolupráce je zjednodušovať a propagovať cezhraničnú,
transnárodnu alebo medziregionálnu spoluprácu
členov Európskej únie len a len za účelom posilňovania ich ekonomickej a spoločenskej kohézie. Nuž,
ubezpečenia sú jedna vec, a ako to bude v praxi,
to nám ukáže život. Je však isté, že nový právny
nástroj zahraničnej spolupráce miestnych spoločenstiev, územných správnych orgánov a ostatných
subjektov je pre euroregióny vážnou výzvou. Preto
je otvorená odpoveď na otázku, ako sa zachovajú
euroregióny. Či tie, ktoré v súčasnosti fungujú v pohraničných oblastiach členských štátov Európskej únie
sa budú chcieť transformovať na Európske zoskupenie územnej spolupráce? Budú považovať európske zoskupenie za nástroj právne a administratívne
výhodnejší a ľahšie ovládateľný než bola doposiaľ
používaná forma? Alebo budú Európske zoskupenia
územnej spolupráce vznikať popri existujúcich euroregiónoch?
Zoskupenia územnej spolupráce, ktoré doteraz
fungujú pozdĺž vnútorných hraníc Európskej únie
vznikali buď z už jestvujúcich euroregiónov alebo
s ich účasťou. Je možné sa domnievať, že aj prístup
poľských subjektov k predmetnej otázke nebude
jednotný. Bolo by však žiaduce, aby bol otvorený,
aktívny a tvorivý.
Preklad: Tomasz Trancygier
dr Oľga Marhulíková
Słowacko-polska
współpraca transgraniczna
i wkład w jej rozwój działającego
od piętnastu lat Euroregionu „Tatry”
Piętnaście lat w życiu społeczeństwa nie jest
długim okresem, ale każdy ma swoje historyczne
kamienie milowe. Ze szczerą radością wracam do wspomnień z
czasów, gdy powstawał Euroregion
„Tatry”. Byłam wtedy posłanką do
Sejmu Republiki Słowackiej i przewodniczącą Słowacko-Polskiej Grupy
Międzyparlamentarnej. W polskim
sejmie została powołana grupa ds.
współpracy ze Słowacją. Moim parlamentarnym partnerem w Polsce
był jej przewodniczący Jan Komornicki, późniejszy ambasador Polski w Słowacji. Grupa międzyparlamentarna spotykała się regularnie
po stronie słowackiej i polskiej, prowadziła międzyparlamentarny dialog, będący ważnym narzędziem
realizacji priorytetów słowacko-polskiej współpracy
dwustronnej. Równocześnie kształtowała sprzyjające współpracy otoczenie prawne i przyjęła kilka inspirujących dla obu parlamentów projektów, które
pomogły pograniczu słowacko-polskiemu w przeprowadzeniu kilku zmian w przepisach prawnych.
W Kongresie Założycielskim Euroregionu „Tatry”
w Nowym Targu, 26 sierpnia 1994, uczestniczyłam
jako przedstawiciel ówczesnego przewodniczącego parlamentu słowackiego, Ivana Gašparoviča.
Na kongresie byli obecni wójtowie i burmistrzowie
miast po obydwu stronach granicy oraz posłowie
do polskiego sejmu. Po żywej, pełnej emocji i kontrowersji dyskusji podpisano porozumienie między
samorządami Polski i Słowacji o założeniu transgranicznego, regionalnego związku Euroregion „Tatry”.
RSDr. Oľga Marhulíková
Slovensko-poľská
cezhraničná spolupráca
a prínos pätnásťročného
Euroregiónu „Tatry“ k jej rozvoju
Pätnásť rokov v živote spoločnosti nie je dlhé
obdobie, ale každé má svoje historické medzníky.
Úprimne rada sa vraciam do spomienok keď vznikal Euroregión „Tatry“.
V tom období som bola poslankyňou
Národnej rady Slovenskej republiky
a zároveň predsedníčkou Medziparlamentnej slovensko-poľskej skupiny. Pri poľskom Sejme pracovali
poslanci v parlamentnej skupine pre
spoluprácu so Slovenskom. Mojím
parlamentným partnerom v Poľsku
bol predseda Jan Komornický, ktorý
neskôr pôsobil na Slovensku ako veľvyslanec Poľskej
republiky. Medziparlamentná skupina uskutočňovala pravidelné stretnutia poslancov na slovenskej i
poľskej strane, uplatňovala medziparlamentný dialóg, ktorý bol dôležitým nástrojom realizácie priorít
slovensko-poľskej bilaterálnej spolupráce. Zároveň
vytvárala priaznivé legislatívne prostredie a prijala
niekoľko podnetných návrhov pre oba parlamenty,
ktoré pomohli slovensko-poľskému pohraničiu v legislatívnych zmenách zákonov.
Ustanovujúceho kongresu Euroregiónu „Tatry“
som sa zúčastnila v poľskom Novom Targu 26. augusta 1994. Bola som vydelegovaná predsedom
Národnej rady Slovenskej republiky Ivanom Gašparovičom. Kongresu sa zúčastnili starostovia i primátori miest a obcí z oboch strán hraníc a poslanci
poľského Sejmu. Po živej, zanietenej i rozporuplnej
diskusii sa podpísala Dohoda medzi samosprávami
Poľskej republiky a Slovenskej republiky o založení
cezhraničného regionálneho zväzku Euroregión „Tat-
53
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
Przy tej okazji warto wspomnieć, że w tym czasie
„Tatry” bezpośredni udział organów lokalnych w
rozwoju programów transgranicznych był limitowany problemami o charakterze prawnym. I nawet,
gdy porozumienie było zgodne z procesem integracji krajów europejskich i Europejską Konwencją Ramową o współpracy transgranicznej między wspólnotami
i władzami terytorialnymi Rady Europy (dalej tylko
Europejska Konwencja Ramowa) formy regionu,
jako struktury instytucjonalnej współpracy transgranicznej w porządku prawnym Polski i Słowacji nie
było. Powodowało to napięcia w stosunkach międzynarodowych, ale również w organach administracji państwowej i samorządowej regionów przygranicznych.
Do tego, aby współpraca transgraniczna przyczyniała się do rozwoju i stabilizacji oraz budowania wzajemnego zaufania sąsiadujących ze sobą
krajów, potrzebny był zestaw środków administracyjno-prawnych, technicznych, ekonomicznych,
społecznych i kulturalnych. Dlatego należy docenić
pozytywny wpływ Europejskiej Konwencji Ramowej, która stworzyła podstawy prawne do rozwoju
współpracy transgranicznej w Europie i umożliwiła
podjecie intensywnej współpracy oraz wsparła wiele słowacko-polskich działań transgranicznych. Jej
postanowienia stopniowo były włączane do przepisów prawnych Słowacji i Polski1.
Po zmianach politycznych, które po 1989 r.
zaszły w krajach środkowej i wschodniej Europy,
w ramach procesu transformacji społeczeństwa
i przybliżania systemu społecznego, ekonomicznego
i politycznego tych krajów do Europy Zachodniej,
zaczęto realizować tendencje rozwoju współpracy
transgranicznej w formie euroregionów.
Ale w pierwszym etapie chodziło o integrację
na poziomie państwowym w zakresie polityki, gospodarki i bezpieczeństwa, gwarantowaną umowami
dwustronnymi. Podpisana 18 sierpnia 1994 r. Umowa między rządami Polski i Słowacji o współpracy transgranicznej było pierwszą umową Słowacji ze swoim
sąsiadem. Stworzyła dobry fundament dla naturalnego rozwoju słowacko-polskiej współpracy transgranicznej. W życie weszła 19 stycznia 1995 r. Dlatego
też przy zakładaniu Euroregionu „Tatry” nie można
było, niestety, oprzeć się na ważnej umowie, gdyż
w tym czasie miała ona ograniczony charakter.
Proces tworzenia euroregionów w Polsce
na początku lat dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku
ry“. Pri tejto príležitosti je namieste si pripomenúť,
že priama účasť miestnych orgánov pri rozvoji cezhraničných programov bola v tom období limitovaná problémami legislatívnej povahy. I keď dohoda
bola v súlade s procesom integrácie európskych krajín a Európskym rámcovým dohovorom o cezhraničnej
spolupráci medzi územnými celkami alebo orgánmi
Rady Európy, (ďalej len „Európsky rámcový dohovor“) forma euroregiónu ako inštitucionalizovanej
štruktúry cezhraničnej spolupráce v právnom poriadku Slovenskej republiky, ale tiež Poľskej republiky, v tom čase chýbala. To spôsobovalo napätie
v medzinárodných vzťahoch, ale tiež v orgánoch
štátnej správy i samosprávy pohraničných regiónov.
Na to, aby cezhraničná spolupráca prispievala
k rozvoju i k stabilite a vzájomnej dôvere susediacich
krajín, bol potrebný súbor administratívnoprávnych,
technických, ekonomických, sociálnych a kultúrnych
opatrení. Preto je potrebné oceniť pozitívny dopad
Európskeho rámcového dohovoru, ktorý vytvoril
právny základ pre rozvoj cezhraničnej spolupráce
v Európe a ktorý umožnil naštartovať intenzívnu
spoluprácu a podporiť mnohé slovensko-poľské
cezhraničné aktivity. Jeho ustanovenia sa postupne
implementovali do právneho poriadku Slovenskej
republiky i Poľskej republiky1.
Po politických zmenách v krajinách strednej
a východnej Európy po roku 1989, v rámci transformačného procesu spoločnosti a zbližovania spoločenského, ekonomického a politického systému
týchto štátov so západnou Európou, začali sa uplatňovať tendencie rozvoja cezhraničnej spolupráce
formou euroregiónov.
V prvej fáze však išlo o komplexnú politickú,
bezpečnostnú aj ekonomickú integráciu na úrovni
štátu garantovanú bilaterálnymi dohodami. Dohoda medzi vládou Slovenskej republiky a vládou Poľskej
republiky o cezhraničnej spolupráci podpísaná 18. augusta 1994 bola prvou dohodou Slovenskej republiky so svojím susedom. Položila dobré základy pre
prirodzený rozvoj slovensko-poľskej cezhraničnej
spolupráce. Platnosť nadobudla 19. januára 1995.
Preto pri zakladaní euroregiónu, žiaľ, nebolo možné
sa oprieť o platnú dohodu, pretože v tom období
mala obmedzený charakter.
Proces vytvárania euroregiónov v Poľskej republike začiatkom 90. rokov vychádzal zo skúseností západnej Európy predovšetkým poľsko-nemeckej cezhraničnej spolupráce. Tam vznikol v súlade so Zmlu-
1 Europejska Konwencja Ramowa o współpracy transgranicznej między wspólnotami i władzami terytorialnymi uchwalona
21.05.1980 r. została podpisana przez rząd Republiki Słowackiej
w dniu 04.08.1998 r,. Dokument na Słowacji wszedł w życie dnia
02.05.2000 r.
1 Európsky rámcový dohovor o cezhraničnej spolupráci medzi
územnými celkami alebo orgánmi bol na Slovensku otvorený na
podpis už 21. mája 1980, vláda Slovenskej republiky súhlasila s
jeho podpisom 4. 8. 1998. Dokument pre Slovenskú republiku
nadobudol platnosť 2. 5. 2000
54
opierał się na doświadczeniach Europy Zachodniej,
przede wszystkim polsko-niemieckiej współpracy
transgranicznej. Zgodnie z Umową między rządami
Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Federalnej Niemiec
o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy powstał
Euroregion „Nysa”, pierwszy związek polskich gmin
i miast dla wspierania współpracy transgranicznej.
Ten fakt w znacznym stopniu wpłynął na przyjęcie
kolejnych umów i porozumień o współpracy transgranicznej przez kraje sąsiadujące ze sobą i na zakładanie euroregionów.
Do rozwoju współpracy transgranicznej poważnie przyczyniło się Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej, gdy w oparciu o Europejską Konwencję Ramową przygotowało projekty
umów i porozumień o współpracy transgranicznej,
które stopniowo były przyjmowane przez rządy
poszczególnych krajów. Obecnie Republika Słowacka podpisała umowy międzynarodowe i porozumienia ze wszystkimi sąsiadami, co stworzyło ramy
niezbędne do podjęcia współpracy. Duży potencjał
tkwiący w rozwoju słowacko-polskiej współpracy
transgranicznej mógł być efektywnie wykorzystany
przede wszystkim dzięki koordynacji poszczególnych
dziedzin życia społecznego i umacnianiu stosunków
między samorządami terytorialnymi i organami
administracji państwowej obydwu krajów. Już od
1 września 1996 r. przyczynia się do tego Słowacko
-Polska Komisja Międzyrządowa ds. Współpracy
Transgranicznej. Komisja stanowi forum dyskusji
o sprawach będących przedmiotem wspólnego zainteresowania i miejscem poszukiwania rozwiązań
aktualnych kwestii w słowacko-polskich relacjach.
Przez ponad dziesięć lat byłam członkinią i sekretarzem wykonawczym tej komisji.
Dla praktycznej działalności euroregionów korzystne i pożyteczne było powstanie Stowarzyszenia
Europejskich Regionów Granicznych. Jego sekretarz
generalny Jens Gabbe za pośrednictwem projektu
LACE PHARE CBC udzielał nieocenionej pomocy regionom wzdłuż całej granicy słowackiej. Był pionierem i propagatorem idei tworzenia ram prawnych
współpracy transgranicznej na poziomie regionów
i formy euroregionów. Szczególnie cenne były jego
wizyty robocze na słowacko-polskiej granicy w Euroregionie „Tatry” w Niedzicy i na konferencji słowackich regionów przygranicznych w Tatrach Wysokich
w Szczyrbskim Jeziorze w lipcu 2000 r., jak również
udział w imprezach organizowanych przez Euroregion „Tatry” po stronie słowackiej lub polskiej.
Dla rozwoju regionów przygranicznych szczególnie cenna była stała współpraca w ramach euroregionów, które są najlepszym przykładem instytucjonalnej współpracy transgranicznej na pograniczu
słowacko-polskim.
vou o dobrom susedstve a priateľskej spolupráci medzi
Poľskou republikou a Nemeckou spolkovou republikou
prvý zväzok poľských obcí a miest na podporu rozvoja cezhraničnej spolupráce – Euroregión Nysa.
To do značnej miery ovplyvnilo prijatie ďalších
zmlúv a dohôd o cezhraničnej spolupráci so susediacimi krajinami a zakladanie euroregiónov.
K rozvoju cezhraničnej spolupráce významne
prispelo Ministerstvo vnútra Slovenskej republiky,
keď v súlade s Európskym rámcovým dohovorom
vypracovalo návrhy zmlúv a dohôd o cezhraničnej
spolupráci, ktoré boli postupne schválené vládami
príslušných štátov. Slovenská republika má v súčasnom období uzatvorené medzinárodné zmluvy
a dohody so všetkými susednými krajinami. Tým sa
vytvoril právny rámec potrebný na uskutočňovanie
cezhraničnej spolupráce. Veľký potenciál v rozvoji
slovensko-poľskej cezhraničnej spolupráce sa efektívne mohol realizovať predovšetkým koordináciou
jednotlivých oblastí spoločenského života a posilňovaním vzťahov medzi územnými samosprávami
a orgánmi štátnej správy oboch krajín. K tomu prispieva už od septembra 1996 Slovensko-poľská medzivládna komisia pre cezhraničnú spoluprácu. Komisia je fórom pre diskusiu o záležitostiach spoločného záujmu a miestom hľadania riešení aktuálnych
slovensko-poľských otázok. Jej členkou a výkonnou
tajomníčkou som bola viac ako desať rokov.
Pre praktickú činnosť euroregiónov prínosným
a užitočným bolo Združenie európskych hraničných
regiónov s jeho generálnym tajomníkom Jensom
Gabbem, ktorý poskytoval neoceniteľnú pomoc
pre hraničné regióny pozdĺž celej slovenskej hranice cez projekt LACE PHARE CBC. Bol priekopníkom
i agitátorom pre myšlienku vytvorenia právneho
rámca pre cezhraničnú spoluprácu na regionálnej
úrovni a formu euroregiónov. Osobitne cenné boli
jeho pracovné exkurzie na slovensko-poľskej hranici
v Euroregióne „Tatry“ v poľskej Niedzici a na konferencii slovenských hraničných regiónov vo Vysokých
Tatrách na Štrbskom Plese v júli 2000, ako aj jeho
účasť na podujatiach zorganizovaných Euroregiónom „Tatry“ na slovenskej či poľskej strane.
Pre rozvoj prihraničných regiónov sa zvlášť cennou stala spolupráca v rámci euroregiónov, ktoré sú
najlepším príkladom inštitucionalizovanej cezhraničnej spolupráce v slovensko-poľskom pohraničí.
Euroregión „Tatry“ je dynamicky sa rozvíjajúci cezhraničný euroregión so svojím historickým
a kultúrnym dedičstvom, krásou tatranskej prírody,
vzájomným stretávaním sa susedov, ktorí napĺňajú
dni a roky slovensko-poľského pohraničia rôznorodými aktivitami a udalosťami dnes už bez existencie
hraníc.
Euroregión „Tatry“ počas svojej viac ako pät-
55
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
Euroregion „Tatry” ze swoim dziedzictwem historycznym i kulturalnym, pięknem tatrzańskiej
przyrody, spotkaniami sąsiadów, którzy dni i lata
na słowacko-polskim pograniczu wypełniają różnorodnymi działaniami i wydarzeniami, jest euroregionem transgranicznym rozwijającym się bardzo dynamicznie, dzisiaj już bez obecności granic.
Podczas swojej piętnastoletniej działalności Euroregion „Tatry” był inicjatorem, uczestnikiem i koordynatorem wielu przedsięwzięć o charakterze transgranicznym, które mieszkańcom słowacko-polskiego
pogranicza przybliżały ideę integracji europejskiej.
Organizowane wystawy malarstwa, rzeźby, fotografii, rzemiosła ludowego, warsztaty twórcze i konferencje zgromadziły tysiące mieszkańców słowacko
-polskiego pogranicza. Wydano wiele publikacji,
przewodników turystycznych, map, poradników
informacyjnych. Wykorzystywany jest również Internet, w którym prezentują się członkowie euroregionu, słowackie i polskie gminy i miasta.
Taką pozytywną ocenę rozwoju słowacko-polskich stosunków transgranicznych zawdzięczamy
również udanym projektom Programu Współpracy
Przygranicznej Phare CBC Polska - Słowacja. Ta pomoc finansowa Unii Europejskiej stała się ważnym
narzędziem politycznym, społecznym i ekonomicznym w zakresie budowy oczyszczalni ścieków, sieci komunikacyjnych, ochrony środowiska, a Małe
Projekty Euroregionalne Phare CBC były poważnym
bodźcem do bezpośrednich kontaktów sportowych,
kulturalnych, turystycznych przede wszystkim młodzieży z pogranicza. Słowacko-Polska Komisja Międzyrządowa ds. Współpracy Transgranicznej tworzyła przestrzeń nie tylko dla prezentacji Euroregionu
„Tatry” w kraju i zagranicą, ale również dla realizacji
projektów rozwiązań problemów lokalnych i uzyskiwania przez regiony praktycznych wyników współpracy.
Wejście 1 maja 2004 r. obydwu naszych krajów
do Unii Europejskiej otworzyło możliwość korzystania ze środków finansowych funduszy strukturalnych
w ramach Programu INTERREG IIIA na podstawie
wspólnych Małych Projektów Euroregionalnych.
W ramach tego programu należy zwrócić uwagę na
interesujący projekt Spotkanie siedmiu kultur pogranicza słowacko-polskiego „Od Ladislava Mednyászkeho
do Jana Kantego Pawluśkiewicza”. Realizując ten projekt, zorganizowano cykl wystaw malarskich, konferencję naukową i warsztat muzyczny na temat motywów różnych kultur w twórczości kompozytorskiej
i malarskiej Jana Kantego Pawluśkiewicza. Dla publiczności słowackiej i polskiej było to niecodzienne
wydarzenie i prezentacja bogactwa kultury słowacko
-polskiego pogranicza.
Ponieważ z Programem INTERREG wiąże się
56
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
násťročnej činnosti sa stal iniciátorom, účastníkom
a koordinátorom mnohých cezhraničných aktivít,
ktoré obyvateľom slovensko-poľského pohraničia približovali myšlienku európskej integrácie.
Na uskutočnených výstavách maliarstva, rezbárstva,
fotografie, ľudového remesla, tvorivých dielňach
i konferenciách sa zúčastnili už tisícky obyvateľov
slovensko-poľského pohraničia. Boli vydané viaceré
publikácie, turistickí sprievodcovia, mapy, informačné príručky. Využíva aj internetový informačný systém, prostredníctvom ktorého sa predstavujú členovia euroregiónu, slovenské i poľské mestá a obce.
Takéto priaznivé konštatovanie rozvoja cezhraničných slovensko-poľských vzťahov sa dosiahlo
aj vďaka úspešným projektom Programu cezhraničnej spolupráce Phare CBC Slovensko-Poľsko. Táto
finančná pomoc Európskej únie sa stala dôležitým
politickým, spoločenským a ekonomickým nástrojom výstavby čističiek odpadových vôd, komunikačných sietí, ochrany životného prostredia a malé
euroregionálne projekty Phare CBC sa stali inšpiráciou kultúrnych, športových, turistických, výtvarných a ďalších priamych cezhraničných kontaktov
predovšetkým detí a mládeže v pohraničí. Slovensko-poľská medzivládna komisia pre cezhraničnú
spoluprácu vytvárala priestor nielen pre prezentáciu Euroregiónu „Tatry“ doma i v zahraničí, ale tiež
pre realizáciu návrhov riešení miestnych problémov
a dosahovanie postupných praktických výsledkov
regiónov v pohraničnej oblasti.
Vstupom oboch republík do Európskej únie dňa
1. mája 2004 vznikla pre obe krajiny možnosť čerpať finančné prostriedky zo štrukturálnych fondov
v rámci programu INTERREG IIIA na základe spoločných malých euroregionálnych projektov. V rámci tohto programu je potrebné upriamiť pozornosť
na zaujímavý projekt Stretnutie siedmych kultúr slovensko-poľského pohraničia „��������������������
���������������������
Od Ladislava Medňanského po Jana Kantego Pawluśkiewicza“. V súlade
s projektom sa uskutočnil cyklus maliarskych výstav
z poľsko-slovenského pohraničia, vedecká konferencia a hudobný workshop o motívoch rôznych kultúr
v skladateľskej a maliarskej tvorbe Jana Kantego
Pawluśkiewicza. Pre slovenskú i poľskú verejnosť
to bola nevšedná kultúrna udalosť a prezentácia bohatstva kultúry slovensko-poľského pohraničia.
Keďže na program INTERREG nadväzuje Operačný program cezhraničnej spolupráce Poľsko –
Slovenská republika 2007-2013, pre Euroregión
„Tatry“ sa prioritou stáva jeho úspešnosť projektov
v oblastiach podpory pre kultúrny rozvoj a zachovanie tradícií, rozvoj cezhraničného turizmu a podporu
sociokultúrneho a hospodárskeho rozvoja cezhraničného regiónu a spoluprácu.
Výrazným prínosom pre praktický rozvoj euro-
Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej
Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 20072013, priorytetem dla Euroregionu „Tatry” staje się
powodzenie jego projektów w zakresie wspierania
rozwoju kulturalnego i zachowania tradycji, rozwoju
transgranicznego ruchu turystycznego i wspomagania współpracy oraz socjokulturowego i gospodarczego rozwoju regionu transgranicznego.
Istotny wkład w praktyczny rozwój stowarzyszeń euroregionalnych w Słowacji stanowiły dotacje
na projekty transgraniczne ukierunkowane na realizację przedsięwzięć euro regionalnych ze środków
budżetowych państwa. Ten system wsparcia stosowano od 1999 r. Jako członkini komisji oceniającej
ds. projektów SPERA (1999-2009) mogę stwierdzić,
że przyjęto te projekty, które były zgodne z zatwierdzonymi dokumentami dotyczącymi rozwoju Republiki Słowackiej i planem zagospodarowania przestrzennego obszarów stowarzyszenia regionalnego.
Wiele przyjętych projektów Euroregionu „Tatry”
stało się siłą napędową wspólnych przedsięwzięć
słowacko-polskich. Dobrym stosunkom sąsiedzkim
pomogły projekty: Euroregion bez granic, Tęcza Euroregionu „Tatry”, osiem konferencji słowacko-polskiego forum gospodarczego, Wspólnie pielęgnujmy
krajobraz Euroregionu „Tatry”, ale również działania
szeroko zakrojonego projektu związane z wypoczynkiem, turystyką, agroturystyką i sportem, które wsparły współpracę parlamentów uczniowskich
w Popradzie, Kieżmarku i Starym Sączu. Atrakcyjną
formę turystyki oferuje projekt Rowerem wokół Tatr,
obejmujący Podhale, Orawę, Liptów i Spisz i trasy
turystyczne, rowerowe, narciarskie, edukacyjne.
Te wszystkie oryginalne przedsięwzięcia są związane
z marką Euroregion „Tatry”.
Wysoki poziom organizowanych przez Euroregion „Tatry” imprez zawdzięczamy ofiarności założycieli, którzy stali przy jego narodzinach, ale również tych, którzy realizowali jego program. Bardzo
cennym przykładem jest ponad piętnastoletni wkład
w rozwój i umacnianie stosunków słowacko-polskich
Wendelina Habera, wyrazistej postaci kierownictwa
euroregionu, który dzięki otwartości w kontaktach
z ludźmi znajdował rozwiązania wspólnych problemów pogranicza słowacko-polskiego. Ministerstwo
Spraw Zagranicznych Republiki Słowackiej uhonorowało go przyznaniem Srebrnego Medalu.
Duży potencjał słowacko-polskiej współpracy
transgranicznej mógł być efektywnie wykorzystany dzięki przewodniczącym Euroregionu ze strony
słowackiej: Janowi Skupinie z Kieżmarku, Peterowi
Burianovi ze Starej Lubowli, Józefowi Repaskiemu
z Liptowskiego Mikulasza, Ivanowi Budiakovi z Dolnego Kubina oraz Igorowi Šajtlavie z Kieżmarku.
Przekazuję im podziękowanie za współpracę w kre-
roregionálnych združení na Slovensku boli finančné
príspevky na cezhraničné projekty zamerané na realizáciu euroregionálnych aktivít z prostriedkov štátneho rozpočtu Slovenskej republiky. Tento systém
podpory sa uplatňoval od roku 1999. Ako členka
hodnotiacej komisie pre projekty SPERA (19992009) môžem konštatovať, že boli schválené tie
projekty, ktoré boli v súlade s platnými schválenými
rozvojovými dokumentmi SR a územným plánom
vzťahujúcim sa na územie regionálneho združenia.
Mnohé schválené projekty Euroregiónu Tatry sa stali
hybnými silami pre vzájomné slovensko-poľské aktivity. K dobrým susedským vzťahom napomohol
projekt Euroregión bez hraníc, Dúha Euroregiónu Tatry, osem konferencií slovensko-poľského hospodárskeho fóra, Spoločne zveľaďujme krajinu Euroregiónu
Tatry, ale tiež aktivity rozsiahleho projektu spojené
s odpočinkom, turistikou, agroturistikou a športom,
ktoré napomohli spolupráci študentských parlamentov v Poprade, Kežmarku a Starom Saczi. Atraktívnu
turistiku na Slovensku i v Poľsku ponúka projekt
Na bicykli okolo Tatier cez región Podhalie, Orava,
Liptov a Spiš, ktorý zahŕňa trasy turistické, cyklistické, pešie, lyžiarske, poznávacie, vzdelávacie i jazdecké. Všetky tieto originálne podujatia sú autorsky
späté so značkou Euroregiónu „Tatry“.
Vysoká úroveň podujatí tohto euroregiónu
mohla byť dosiahnutá vďaka obetavosti zakladateľov, ktorí stáli pri zrode Euroregiónu „Tatry“, ale aj
tých, ktorí napĺňali jeho program. Je vzácnosťou, že
na rozvoji a posilňovaní slovensko-poľských vzťahov
viac ako pätnásť rokov má svoj nezastupiteľný vklad
Wendelin Haber, výrazná osobnosť vedenia euroregiónu, ktorý svojou ústretovosťou v medziľudských
kontaktoch nachádzal východiská a riešenia spoločných problémov slovensko-poľského pohraničia.
Ministerstvo zahraničných vecí Slovenskej republiky
ho poctilo udelením Striebornej plakety.
Veľký potenciál slovensko-poľskej cezhraničnej
spolupráce sa efektívne mohol realizovať aj vďaka
predsedom Euroregiónu Tatry zo Slovenska: Jánovi
Skupinovi z Kežmarku, Petrovi Burianovi zo Starej
Ľubovne, Jozefovi Repaskému z Liptovského Mikuláša, Ivanovi Budiakovi z Dolného Kubína a Igorovi
Šajtlavovi z Kežmarku. Vyslovujem všetkým poďakovanie za spoluprácu pri kreovaní slovensko-poľských vzťahov, ktoré vytvárali väzby vzájomného
priateľstva a postupne odstraňovali bariéry hraničných čiar.
Významnú úlohu v prehlbovaní a zintenzívňovaní slovensko-poľskej spolupráce so cťou napĺňal
riaditeľ kancelárie Antoni Nowak s kolektívom spolupracovníkov v Novom Targu a tiež riaditelia v Kežmarku: Martin Gallik a Milan Nevlazla so spolupracovníčkami kancelárie Euroregiónu „Tatry“.
57
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
owaniu stosunków słowacko-polskich, budujących
związki wzajemnej przyjaźni i usuwających stopniowo bariery linii granicznych.
Istotną rolę w pogłębianiu i intensyfikowaniu
współpracy słowacko-polskiej odegrał dyrektor Biura Euroregionu Antoni Nowak z zespołem współpracowników oraz dyrektorzy Martin Gallik i Milan
Nevlazla ze współpracowniczkami biura Euroregionu „Tatry” w Kieżmarku.
Na drodze do dobrego sąsiedztwa Euroregion
„Tatry” zamknął swój pierwszy etap. Świadectwem
tego jest szereg pozytywnych doświadczeń oraz tolerancja w stopniowym budowaniu dobrych stosunków słowacko-polskich. Stworzona ponadczasowa
przestrzeń jest wynikiem zjawiska, którego nie można ani wymierzyć, ani wyliczyć: zbudowanie relacji
między ludźmi. Liczba nawiązanych kontaktów jest
nie do policzenia. Oryginalność przedsięwzięć podejmowanych przez Euroregion „Tatry” pozostanie
trwałą wartością pogranicza słowacko-polskiego.
Przed nami kolejny etap. Wykorzystajmy go do kontynuowania i doskonalenia słowacko-polskich stosunków sąsiedzkich.
Tłumaczenie: Ryszard Juchniewicz
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
Na ceste k dobrému susedstvu uskutočnil Euroregión „Tatry“ už svoju prvú etapu. Svedectvom
toho je celý rad pozitívnych skúseností vzájomnej
spolupráce a tiež tolerancie v postupnom budovaní dobrých slovensko-poľských vzťahov. Tento už
vytvorený nadčasový priestor je výsledkom toho,
čo nemožno odmerať ani vyčísliť: dosiahnuté medziľudské vzťahy. Počet nadviazaných ľudských kontaktov je nevyčísliteľný. Originalita podujatí uskutočňovaných Euroregiónom „Tatry“ zostane trvalou
hodnotou zapísanou v slovensko-poľskom pohraničí. Ďalšia etapa stojí ešte pred nami. Využime ju
na pokračovanie a zveľaďovanie dobrých slovensko-poľských susedských vzťahov.
Łukasz Lewkowicz
Działalność euroregionów
pogranicza polsko-słowackiego.
Analiza porównawcza
Wstęp
Przemiany społeczno-polityczne, które nastąpiły w Europie Środkowej i Wschodniej po
1989 roku, umożliwiły rozwój współpracy
transgranicznej między Polską a sąsiadującymi
z nią państwami. Od początku lat 90. szczególnie intensywnie rozwija się współpraca Polski
z jej południowym sąsiadem – Słowacją. Ze względu na bliskość kulturową oraz wspólne dziedzictwo historyczne można uznać tę współpracę
za wzorcową. Dotychczas zaowocowała ona szeregiem wspólnych przedsięwzięć inicjowanych
głównie przez lokalne samorządy oraz organizacje
pozarządowe. Szczególnie interesującym przykładem polsko-słowackiej współpracy są utworzone
na wspólnym pograniczu euroregiony – Karpacki,
Tatry i Beskidy. Euroregion „Tatry” w 2009 roku obchodził 15-lecie swojej działalności. W bieżącym roku
dekadę swojego istnienia świętuje również Euroregion Beskidy.
Artykuł ma na celu prezentację dotychczasowych dokonań i osiągnięć wspomnianych euroregionów w ujęciu porównawczym. Potencjał społeczny i przyrodniczy pogranicza sprawia, że w ramach
euroregionów znakomicie rozwija się współpraca
społeczno-kulturalna. Natomiast specyfika regionu
i pewne braki infrastrukturalne aktywizują euroregiony do rozwijania współpracy w zakresie gospodarki i turystyki. Ze względu na ograniczoną objętość artykułu analizie poddane zostaną tylko najważniejsze przedsięwzięcia transgraniczne.
Uwarunkowania współpracy
Istotnym czynnikiem determinującym charakter polsko-słowackiej współpracy transgranicznej
58
są uwarunkowania przyrodnicze. Granica polsko-słowacka liczy sobie obecnie 541 km długości1. Wspólne pogranicze charakteryzuje duża różnorodność
i unikalność zasobów naturalnych. Cały obszar położony jest w Karpatach Zachodnich. Jest to teren
górski o wysokim stopniu zalesienia. Region posiada
bogate złoża wód mineralnych, termalnych, a także
innych surowców naturalnych. Mikroklimat górski
sprzyja zakładaniu uzdrowisk oraz sanatoriów2. Najcenniejsze przyrodniczo obszary pogranicza podlegają ochronie prawnej. Wspólna granica jest jedną
z nielicznych w Europie, która bezpośrednio sąsiaduje z tak dużą liczbą prawnie chronionych obszarów3.
Ze względu na szczególne walory przyrodnicze, dziedzictwo kulturowe oraz odpowiednią bazę turystyczną ważną gałęzią lokalnej gospodarki, po obu stronach granicy, jest turystyka. Współcześnie wspólne
pogranicze stanowi najważniejszy obszar turystyczny
Polski i Słowacji4.
1 Jest to druga, po czeskiej, najdłuższa granica w Polsce.
Jest ona także „najmłodszą” istniejącą granicą naszego kraju.
Funkcjonuje dopiero od 1 stycznia 1993 roku, kiedy powstała niepodległa Słowacja. Co ciekawe istnieją pewne problemy
w ustaleniu jej ostatecznej długości. Zestawienie danych z kilku
źródeł pokazuje, że różnice te wynoszą nawet 80 km (ok. 15%
jej długości). Nieścisłości w podawanych danych można częściowo wyjaśnić okresowymi zmianami koryt rzek granicznych.
Szerzej o problemie: M. Więckowski, Przyrodnicze uwarunkowania kształtowania się polsko-słowackich więzi transgranicznych,
Warszawa 2004, s. 38-39.
2 1Program Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007 – 2013, s.5.
3 1Strona internetowa Ministerstwa Rozwoju Regionalnego,
http://www.mrr.gov.pl, M. Więckowski, Uwarunkowania rozwoju przestrzennego Polski wynikające z sąsiedztwa ze Słowacją, s. 5,
inf. z 15.05.2010 r..
4 S. Sacha, Zasoby turystyczne karpackich obszarów przygranicznych i ich wykorzystanie, w: Planowanie turystyki na szczeblu
regionalnym i lokalnym. Rola turystyki na obszarach przygranicznych, red. T. Burzyński, K. Szaflarski, Zakopane 2000, s. 134.
59
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
Ważną rolę w rozwoju wspólnej współpracy
przygranicznej odgrywa również potencjał społeczny. Obszar pogranicza to jeden z najciekawszych
i najaktywniejszych kulturowo regionów Polski i Słowacji. Jest to region o wysokiej spoistości społecznej,
o czym świadczy m.in. duża aktywność wyborcza,
wysoki udział w praktykach religijnych, niski poziom rozwodów i samobójstw, występowanie licznych fundacji i stowarzyszeń, żywotność folkloru
i lokalnych tradycji. Mieszkańcy pogranicza to ludzie
kultywujący tradycje. Prezentują zdecydowanie poglądy prawicowe. Przywiązani są do idei wolności
i samorządności. Są przedsiębiorczy i dobrze radzą
sobie w realiach wolnego rynku. Ponadto, pogranicze ma charakter wielokulturowy. Zamieszkują go
różne grupy etniczne, mniejszości narodowe oraz
wyznawcy różnych religii. Szczególnym szacunkiem
na omawianym obszarze cieszy się kościół katolicki5.
Wspólne dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe
to podstawowe przesłanki rozwoju polsko-słowackich więzi transgranicznych. Współpraca ta przechodziła we współczesnej historii kilka faz. Przełomem we wzajemnych relacjach były dopiero lata
90., kiedy to nastąpił rozwój współpracy transgranicznej we współczesnej formie. Od tego czasu
podpisano szereg dwustronnych umów. Powołana
została wspólna komisja międzyrządowa. Pomyślnie
zaczęła rozwijać się także współpraca samorządów
i izb gospodarczych po obu stronach granicy. Kluczową rolę w tym procesie odegrały jednak utworzone
w latach 1993-2000 euroregiony: Karpacki, Tatry
i Beskidy. W dalszej części artykułu zaprezentowane
zostaną dotychczasowe efekty ich działalności6.
Zarządzanie mikroprojektami
Euroregiony
pogranicza
polsko-słowackiego,
5 1Strategia rozwoju polsko-słowackich obszarów przygranicznych
na lata 2000-2006, w: Materiały Biura Euroregionu Tatry w Nowym Targu, s. 1; M. Soja, Cykle rozwoju Karpat Polskich w XIX i XX
wieku, Kraków 2008, s. 8-9.
6 1W okresie międzywojennym ważnym momentem było
podpisanie w 1925 roku tzw. Konwencji Praskiej, która umożliwiła rozwój wspólnych stosunków gospodarczych, kulturalnych
i naukowych. Ponadto dzięki Konwencji Turystycznej wprowadzony został swobodny ruch turystyczny na obszarze pogranicza
polsko-czechosłowackiego. Po II wojnie światowej pozytywne
zmiany przyniosło przywrócenie konwencji turystycznej w latach 50. Ponownie złagodzone zostały przepisy o ruchu transgranicznym, na czym skorzystała głównie miejscowa ludność.
Lata 80. przyniosły izolację we wzajemnych relacjach. Dopiero
w 1993 roku powstał pierwszy Euroregion Karpacki. S. Dołzbłasz, A. Raczyk, Współpraca transgraniczna w Polsce po akcesji
do UE, Warszawa 2010, s. 102-103.
60
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
podobnie jak ich odpowiedniki w Europie Zachodniej, pełnią rolę inicjatorów, uczestników i koordynatorów różnego rodzaju przedsięwzięć transgranicznych. Duże znaczenie w rozwoju współpracy
transgranicznej odgrywają środki pomocowe Unii
Europejskiej (UE) skierowane na wspólne pogranicze. Szczególnie ważną rolę odgrywają małe
projekty euroregionalne (mikroprojekty) stanowiące przedsięwzięcia typu „ludzie dla ludzi”. Po raz
pierwszy pojawiły się one w 1998 roku w ramach
Funduszu Małych Projektów Programu Phare CBC.
Instytucjami zarządzających projektami są biura euroregionów7.
W trakcie pięciu edycji programu w Euroregionie „Tatry” zrealizowanych zostało w sumie 80 projektów. Łączna kwota dofinansowania uzyskanego
przez beneficjentów wyniosła 606,7 tys. euro. Blisko
połowę projektów stanowiły przedsięwzięcia o charakterze kulturalnym (47,4%). Kolejnymi grupami
działań były inicjatywy z zakresu rozwoju gospodarczego i turystyki (22,5%), a także demokracji lokalnej (16,3%). Największą grupę beneficjentów stanowiły urzędy gmin i starostwa powiatowe (50%), organizacje pozarządowe (18,7%) i instytucje kultury
(17,5%). W ramach Euroregionu Karpackiego zrealizowanych zostało wówczas 149 małych projektów
na łączną kwotę 2,416,9 tys. euro. Podobnie jak
w Euroregionie „Tatry” najliczniejszą kategorię beneficjentów stanowiły organy administracji samorządowej (34,5%). Drugie miejsce aex equo zajęły
szkoły i stowarzyszenia (15%), ostatnią grupą stanowiły zaś instytucje kultury (14,2%). Euroregion
Beskidy uzyskał możliwość korzystania z Funduszu
w 2000 roku. Łącznie przez cztery edycje programu zrealizowane zostały tam 43 projekty na łączną sumę 334,2 tys. euro. Dominowały wśród nich
inicjatywy kulturalne (41,8%) oraz gospodarcze
i turystyczne (32,6%). Najczęściej wykonawcami ich
były organizacje pozarządowe oraz samorząd terytorialny (po 30,2%). Trzecią grupę stanowiły szkoły
średnie i wyższe (21%)8.
Realizacja mikroprojektów kontynuowana była
po wejściu Polski i Słowacji do UE w ramach Programu
Interreg IIIA. W Euroregionie Tatry podczas dwóch
edycji programu zrealizowanych zostało w sumie 47
mikroprojektów na łączną kwotę 1,378,845,55 zł.
W grupie tej 28 projektów realizowanych było przez
samorządy, 8 przez instytucje kultury, 6 przez orga-
�������������������������������������������������������
Do ich podstawowych zadań należy m.in. ogłaszanie naborów wniosków o dofinansowanie, prowadzenie szkoleń
dla potencjalnych wnioskodawców i beneficjentów, a także monitoring i rozliczanie projektów.
8Euroregiony na granicach Polski, red. E. Małecka, Wrocław
2007, s. 124-139.
nizacje pozarządowe, 2 przez szkoły i 3 przez inne
grupy beneficjentów. Najwięcej przedsięwzięć realizowanych było w zakresie kultury, sportu i rekreacji (34%), edukacji i współpracy młodzieży (26%),
a także rozwoju gospodarczego i turystyki (23%).
Niewielki odsetek projektów dotyczył ochrony zdrowia i służb ratowniczych oraz ochrony środowiska
(odpowiednio – 9 i 6%). W realizację mikroprojektów zaangażowane były 94 instytucje i organizacje,
w tym 45 słowackich. Liczba osób korzystających
z projektów przekroczyła 16 tys. osób, z tego ok. 6 tys.
ze Słowacji9. W Euroregionie Karpackim w ramach
Programu Interreg IIIA PL-SK zrealizowanych zostało 27 projektów na łączną kwotę 1,331,032,07 zł.
Beneficjentami projektów były przede wszystkim
samorządy terytorialne (14), jednostki podległe
samorządom (8) i organizacje pozarządowe (5).
Biorąc pod uwagę podział tematyczny dominującą
grupę stanowiły przedsięwzięcia społeczno-kulturalne (15) oraz gospodarcze i turystyczne (7) i edukacyjno-szkoleniowe (5)10. W Euroregionie Beskidy
w trakcie dwóch edycji programu zrealizowanych
zostało 35 mikroprojektów na sumę 1,381,164,60
zł. Wnioskodawcami 19 z nich były lokalne samorządy, pozostałe 16 realizowanych było przez instytucje kultury i organizacje pozarządowe. Tematycznie dominowały przedsięwzięcia kulturalne i sportowe (23), potem gospodarcze i turystyczne (6) oraz
ekologiczne (3). Najmniej zrealizowanych zostało
projektów edukacyjnych i z zakresu bezpieczeństwa
(odpowiednio – 2 i 1)11.
Aktualnie mikroprojekty realizowane są w ramach Programu Współpracy Transgranicznej PL-SK
2007-2013. W Euroregionie „Tatry” w pierwszym
naborze w ramach projektu parasolowego zatwierdzonych do realizacji zostało 61 mikroprojektów
(w tym 15 na liście warunkowej) na łączną kwotę
2,032,313,65 euro12. Biorąc pod uwagę kategorię
beneficjenta najwięcej projektów zgłosiły samorządy (27) oraz instytucje kultury (15) i organizacje
9 Strona internetowa Euroregionu „Tatry”, http://euroregion
-tatry.pl, T. Siaśkiewicz, Realizacja mikroprojektów w Euroregionie „Tatry” jako czynnik pogłębiania kontaktów społeczności pogranicza polsko-słowackiego – projekt parasolowy, s. 9-16, inf.
z 10.06.2010 r.
10 Strona internetowa Programu Interreg Polska 2004-2006,
http://www.interreg.gov.pl, J. Jeż, Aktywizacja współprac transgranicznej poprzez wdrażanie mikroprojektów w Euroregionie Karpackim, s. 3-6, inf. z 12.06.2010 r..
11Statystyki Interreg PL-SK i PL-CZ, w: Materiały Biura Euroregionu Beskidy w Bielsku-Białej.
12 W styczniu 2010 roku Podkomitet Monitorujący zatwierdził
do realizacji 10 mikroprojektów podlegających ponownej ocenie merytorycznej w trybie przewidzianym dla projektów indywidualnych. Przyznane dofinansowanie wyniosło 335,479,17 euro.
pozarządowe (10). Najmniejszą grupę wnioskodawców stanowią zaś podmioty administracji państwowej (6), a także szkoły i uczelnie (3). Najwięcej
inicjatyw dotyczy ochrony i zachowania dziedzictwa kulturowego (17), tworzenia sieci współpracy (16), a także turystyki (11). Innymi działaniami
zgłaszanymi przez wnioskodawców są: wspieranie
usług i rozwój infrastruktury kulturalnej (w sumie
12 projektów), wsparcie kształcenia ustawicznego
(2), działania proekologiczne (2 projekty) oraz aktywizacja zawodowa osób starszych (1 projekt)13.
W Euroregionie Karpackim podczas pierwszego
naboru zgłoszonych zostało 47 mikroprojektów na
łączną kwotę 1,595,054,35 euro. Dominującą kategorię beneficjentów stanowią w nich samorządy
(17), potem kolejno – instytucje kultury i organizacje turystyczne (11), organizacje pozarządowe
(8), uczelnie i szkoły (3) oraz inne podmioty (8).
Najwięcej bo aż 25 przedsięwzięć dotyczy współpracy kulturalnej i sportowej, 13 związanych jest
z turystyką i gospodarką, 1 projekt ma charakter ekologiczny, a 3 pozostałe dotyczą innych dziedzin współpracy14. W Euroregionie Beskidy realizowane są obecnie 43 mikroprojekty na łączną sumę 1,230.985,71
euro15. Wnioskodawcami projektów są głównie
samorządy lokalne (20), instytucje kultury i sportu
(14) oraz organizacje pozarządowe (5). Pozostałe
4 przedsięwzięcia realizują inne podmioty. Przeważają inicjatywy o charakterze kulturalnym i sportowym (35), realizowane są także projekty turystyczne (3) i ekologiczne (2), a także nie mieszczące się
w żadnym z wymienionych wcześniej działań (3)16.
Charakterystyka niektórych projektów ujęta została
w dalszej części artykułu.
Współpraca w zakresie kultury,
nauki i sportu
Jak pokazuje dotychczasowa praktyka wspólne
euroregiony koncentrują swoją działalność na szeroko
rozumianym współdziałaniu społeczno-kulturalnym.
Duże osiągnięcia w tym względzie ma Euroregion
13 Strona internetowa Euroregionu Tatry, Spotkanie inaugurujące realizację mikroprojektów w Euroregionie Tatry w ramach
Programu Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013, s. 13-17,
inf. z 13.06.2010 r..
14 Strona internetowa Euroregionu Karpackiego, http://www.
karpacki.pl, Lista zatwierdzonych do realizacji mikroprojektów,
inf. z 14.06.2010 r.
15 Dodatkowe 6 mikroprojektów znajduje się na liście projektów warunkowych.
16 Strona internetowa Urzędu Miejskiego w Bielsku-Białej, http://um.bielsko.pl, Lista zatwierdzonych mikroprojektów
przez PKM, inf. z 15.06.2010 r.
61
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
„Tatry”. Z jego inicjatywy zorganizowano bardzo
dużo ciekawych wydarzeń kulturalnych m.in. Dni
Kultury Słowackiej, Dni Kultury Polskiej, Festyn Góralski
Euroregion bez granic. Na szczególną uwagę zasługuje jednak ostatnie duże przedsięwzięcie kulturalne
– realizowany od 2006 roku projekt – Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkého do Jana Kantego Pawluśkiewicza”.
Głównym celem tej inicjatywy jest prezentacja dorobku wszystkich kultur tworzących wspólne pogranicze. W ramach projektu zorganizowana została już
m.in. międzynarodowa konferencja naukowa, cykl
wystaw lokalnych artystów, warsztaty muzyczne
i koncert. Materiały pokonferencyjne opublikowane zostały w specjalnym wydaniu rocznika Pogranicze Polsko-Słowackie. W ramach projektu ukazał
się również album Nowy Targ. Obrazki z miasteczka
dwóch kultur autorstwa Anny Majorczyk17. Niezwykle ważnym osiągnięciem Euroregionu „Tatry” jest
otwarty w 2004 roku Ośrodek Współpracy PolskoSłowackiej w Nowym Targu. Aktualnie pełni on rolę
centrum kultury, informacji i promocji Euroregionu.
Jest także miejscem organizacji licznych spotkań,
konferencji, koncertów i wystaw18. Ośrodek wielokrotnie odwiedzali najwyżsi przedstawiciele władz
obu państw19. Aby współpraca mieszkańców pogranicza była trwała i efektywna musi być realizowana
po obu stronach granicy. W tym celu konieczne stało się utworzenie podobnej instytucji także po słowackiej stronie granicy – od 2007 roku działa więc
w Kieżmarku bliźniaczy ośrodek – Dom Spotkań
Słowacko-Polskich Euroregionu „Tatry” 20.
W Euroregionie Karpackim ciekawą inicjatywą
naukową jest powołane w 1994 roku Stowarzyszenie Uniwersytetów Regionu Karpat z siedzibą w
Koszycach. Celem Stowarzyszenia jest ułatwianie
współpracy między wyższymi uczelniami, realizacja
wspólnych projektów oraz pomoc w nawiązywaniu
kontaktów z państwami Europy Zachodniej i Stanami Zjednoczonymi (USA). Obecnie Stowarzyszenie
17 A . Nowak, Euroregion „Tatry”– most polsko–słowackiej współpracy, w: Modele mecenatu państwa wobec integracji europejskiej.
Doświadczenie Polski i Słowacji, red. J. Purchla, M. Vášáryová,
Kraków 2008, s. 129-130.
18 Eadem, Ośrodek Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu, „Pogranicze Polsko-Słowackie” 2003-2004, nr 2, s. 93-97.
19 W 2004 roku gościł tam m.in. prezydent Słowacji Ivan
Gašparovič. Trzy lata później podczas wizyty w Kieżmarku towarzyszył mu prezydent Polski Lech Kaczyński. Obaj prezydenci
podkreślali dużą rolę Euroregionu „Tatry” w rozwoju polskosłowackiej współpracy transgranicznej. Eadem, Dodatnie saldo,
pytania o przyszłość, „Euroregiony” 2009, nr 80, s. 18.
20R. Krafčiková, Dom Spotkań Słowacko-Polskich Euroregionu
„Tatry” w Kieżmarku, „Pogranicze Polsko-Słowackie” 2008, nr 4,
s. 7-10.
62
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
obejmuje 24 uczelnie członkowskie z Polski, Słowacji, Ukrainy, Rumunii i Węgier. Liczba wszystkich
członków tej organizacji sięga blisko 150. Ponadto,
w jej skład wchodzi czterech członków stowarzyszonych z USA. W ramach działalności Stowarzyszenia
realizowana jest wymiana studentów i naukowców,
prowadzone są wspólne badania, organizowane
są kursy, szkoły letnie, kształcenie korespondencyjne i ustawiczne, a także współpraca z samorządem,
organizacjami pozarządowymi i instytucjami międzynarodowymi. Na uwagę zasługuję również Stowarzyszenie „Koło Euroregionu Karpackiego”, które
od 1994 roku funkcjonuje przy I Liceum Ogólnokształcącym w Jaśle. Zasadniczym celem Koła jest
rozwijanie inicjatyw, postaw i działań sprzyjających
upowszechnieniu wiedzy o państwach należących
do Euroregionu Karpackiego. Głównym zaś osiągnięciem jest rozwój współpracy i wymiana transgraniczna pomiędzy młodzieżą ze szkół z Jasła, Koszyc,
Debreczyna i Lwowa21. Euroregion zainicjował także
kontakty z bibliotekami i bibliotekarzami z obszaru
jego działania.
W Euroregionie Beskidy ważną funkcję pełnią
przede wszystkim różnego rodzaju imprezy sportowe. Do tego typu działań należy m.in. Międzynarodowy Turniej Piłki Nożnej Burmistrzów, Prezydentów, Wójtów Sport bez granic, Międzynarodowe Zawody Szybowcowe o Puchar Euroregionu
Beskidy, Piknik Lotniczy Euroregionu Beskidy, Międzynarodowe Zawody Lekkoatletyczne, Zawody
Modeli Latających, Międzynarodowy Zimowy Zlot
Turystów, Puchar Magórki w biegach narciarskich,
a także Międzynarodowy Turniej Szachowy Złota
Polska Jesień. Osobne miejsce w działalności Euroregionu Beskidy zajmują konferencje naukowe.
Do najważniejszych z nich należą m.in. konferencja
z okazji 10-lecia Euroregionu Beskidy, a także konferencje Dom beskidzki na pograniczu polsko-słowackim
a horyzonty nowoczesności i Przeszłość. Teraźniejszość.
Przyszłość Euroregionu „Beskidy”. Euroregion Beskidy był również współorganizatorem Festiwalu Filmów Ekologicznych Ekoforum Film Festiwal 2003,
do którego zgłoszonych zostało 55 filmów, w tym
filmy białoruskie i indonezyjskie22.
21 K. Kaczmarczyk, Prawne uwarunkowania współpracy transgranicznej w polskim prawie publicznym, Kraków 2004, s. 192;
T. Sabol, Stowarzyszenie Uniwersytetów Regionu Karpat, w: Euroregion Karpacki 1993-1998. Pięć lat dialogu i współpracy, red.
P. Heliński, Krosno 1998, s. 103-108.
22 S. Sanetra, Integracja społeczności lokalnych w Euroregionie
Beskidy, „Rocznik Wschodni” 2006-2007, nr 12, s. 176-179;
Eadem, Współpraca samorządów terytorialnych w Euroregionie „Beskidy”, w: Perspektywy i szanse Euroregionu Beskidy,
red. I. Pietrzyk, Bielsko-Biała 2005, s. 73-75.
Współpraca w zakresie gospodarki
i turystyki
Na wspólnym pograniczu powstaje coraz
więcej inicjatyw służących zacieśnieniu kontaktów gospodarczych. W Euroregionie „Tatry”
najbardziej reprezentatywną imprezą w tym
zakresie jest organizowane od 1999 roku Polsko-Słowackie
Forum
Gospodarcze.
Udział
w nim biorą przede wszystkim polscy i słowaccy
przedsiębiorcy, reprezentanci wspólnych izb przemysłowo-handlowych i turystycznych, a także politycy i dyplomaci z obu państw. Do chwili obecnej
odbyło się osiem tego typu spotkań. Dzięki wsparciu
finansowemu UE zrealizowanych zostało kilka dużych inwestycji infrastrukturalnych. Do najważniejszych należy m.in. Most Wyszehradzki na przejściu
granicznym Leluchów-Čirč, kładka na Dunajcu łącząca Sromowce Niżne i Czerwony Klasztor, modernizacja dróg Moszczenica-Konieczna, Leluchów-DubneWojkowa oraz Zakopane-Chochołów-granica państwa, budowa oczyszczalni ścieków w dolinie Polhoranki, w Lipnicy Wielkiej i Małej, budowa kanalizacji
sanitarnej w Żegiestowie-Zdroju oraz oczyszczalni
ścieków w Kieżmarku i Starej Lubowli. Z inicjatywy Euroregionu powstały także przejścia graniczne
na szlakach turystycznych: Rysy, Leluchów-Čirč, Żegiestów-Sulin oraz Łapszanka-Osturnia. Zmianie kategorii z lokalnego na międzynarodowe uległy przejścia Winiarczykówka-Bobrów i Jurgów-Podspady.
Zlikwidowany został także ruch tirów na przejściu
granicznym Łysa Polana-Jaworzyna. Obecnie Euroregion „Tatry” przygotowuje się do realizacji dużego
strategicznego projektu Szlaku dookoła Tatr – liczącej
ponad 200 km pętli obejmującej trasy rowerowe,
piesze, narciarskie, konne i edukacyjne. Szlak ten
w sposób kompleksowy i nowatorski pokazać ma
walory historyczne, kulturowe i przyrodnicze regionów, przez które będzie przebiegał. Ma także
spopularyzować wśród turystów aktywny sposób
spędzania wolnego czasu. Według planów szlak ma
się stać w przyszłości markowym transgranicznym
produktem turystycznym. Należy jednak pamiętać,
że tak duże przedsięwzięcie wymaga znacznych nakładów finansowych, a jego finalizacja jest rozpatrywana
w co najmniej kilkunastoletniej perspektywie23.
Wymiernym przykładem aktywności Euroregionu Karpackiego są liczne, organizowane pod jego
egidą imprezy targowe, które służą prezentacji potencjału gospodarczego regionu. Do najbardziej
znanych należą m.in. Międzynarodowe Targi Euroregionalne KONTAKT w Krośnie, Euroregionalne Tar-
23 A . Nowak, Euroregion „Tatry”…, s. 126-131.
gi Turystyczne w Koszycach, Targi INTER RES w Rzeszowie, Wielka Giełda Galicyjska w Jarosławiu. Od
wielu lat Podkarpacka Izba Gospodarcza w Krośnie
współpracuje z izbami gospodarczymi we Lwowie,
Użgorodzie, Michalowicach i Szolnoku. Natomiast
Izba Przemysłowo-Handlowa w Rzeszowie współpracuje ze swoimi odpowiednikami w Użhorodzie,
Koszycach i Miszkolcu. Organizowane są również
polsko-słowackie fora gospodarcze, na których firmy z Polski i Słowacji mogą prezentować swoją ofertę gospodarczą. Do kalendarza imprez euroregionalnych od lat należą targi turystyczne w Koszycach,
Krośnie i Użhorodzie. Corocznie organizowana jest
także międzynarodowa wyprawa na górę Kremenec
położoną na styku granic Polski, Słowacji i Ukrainy.
Ponadto pod auspicjami władz Euroregionu wytyczonych zostało kilka transgranicznych szlaków
turystycznych m.in. Karpacki Szlak Etnograficzny,
Szlak Uzdrowisk Karpackich24. Aktualnie na uwagę
zasługuje duży projekt Turystyka bez granic, którego
głównym celem jest holistyczne wykorzystanie potencjału turystycznego pogranicza polsko-słowackiego25. Należy wspomnieć również o inicjatywach infrastrukturalnych realizowanych z inspiracji Euroregionu. Na wspólnej granicy reaktywowano w 1996
roku przejście kolejowe Łupków-Medzilaborce.
W tym samym roku na odcinku słowacko-ukraińskim uruchomiono drogowe przejście Ubla-Wielikij
Biereznyj oraz zmodernizowano przejście drogowe
Vysne Nemecke-Użhorod. Modernizacji poddane
zostało także przejście drogowe Barwinek-Vysny Komornik26.
W Euroregionie Beskidy na szczególną uwagę zasługuje jego działalność promocyjna
i turystyczna. Sam Euroregion od wielu lat jest
aktywnym członkiem Śląskiej Organizacji Turystycznej (ŚOT). Dotychczas prezentował swoją bogatą ofertę turystyczną podczas licznych imprez
turystycznych, także o charakterze międzynarodowym. Do najciekawszych z nich można zaliczyć
Międzynarodowe Targi Turystyczne REGIONTOUR
i HOLIDAY WORLD w Brnie i Pradze, Międzynarodowe Targi Turystyczne EXPOTOUR w Żylinie,
VACANTIEBEURS w Utrechcie, SALON DESVACANCES w Brukseli, MITT w Moskwie, MAP w Paryżu,
a także krajowe Targi Turystyki GLOB w Katowi-
24 M. Szczepaniak, Euroregion Karpacki. Pięć lat kooperacji wielostronnej, „Przegląd Politologiczny” 1998,
nr 1-2, s. 58-59.
25 Strona internetowa Euroregionu Karpackiego, Turystyka bez
granic, inf. z 16.05.2010 r.
26 E. Orlof, Związek Międzyregionalny Euroregion Karpacki i jego
znaczenie, „Mazowieckie Studia Humanistyczne” 1998, nr 2,
s. 91.
63
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
cach, Gdańskie Targi Turystyczne, Targi Turystyki
i Wypoczynku w Warszawie czy Targi TOUR SALON
w Poznaniu. O randze i znaczeniu takich prezentacji
świadczy fakt, że Targi w Brnie należą do największych imprez turystycznych tej części Europy. O
zaangażowaniu w ten rodzaj działalności świadczy
natomiast fakt, że w samym 2009 roku Euroregion
brał udział w 16 tego typu spotkaniach. Euroregion
uczestniczy także w realizacji innych przedsięwzięć
związanych z turystyką m.in. współorganizuje z ŚOT
projekt dotyczący stworzenia Śląskiego Systemu Informacji Turystycznej, a także projekty Tym razem
Śląskie! i Śląskie. Pozytywna energia27. Od kilku lat
Euroregion Beskidy jest lokalnym koordynatorem
Szlaku Kraków-Morawy-Wiedeń Greenways, przebiegającego przez jego polską i czeską część. Celem
inicjatywy jest rozwój turystyki niezmotoryzowanej,
a także promocja i ochrona dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego Podbeskidzia. Przez obszar Euroregionu przebiega również Szlak Bursztynowy28.
Ciekawym przedsięwzięciem promocyjnym jest prowadzona od 2003 roku akcja polegająca na montowaniu tabliczek informacyjnych z logo Euroregionu
przy wjazdach do wszystkich miast i gmin regionu.
Podsumowanie
Analiza wspomnianych przykładów współpracy transgranicznej skłania do wysnucia kilku wniosków. Generalnie należy bardzo pozytywnie ocenić
dotychczasowe funkcjonowanie trzech euroregionów. Przejęły one w dużym stopniu rolę inicjatorów
i koordynatorów większości wspólnych transgranicznych działań. Są organizacjami lobbingowymi
na rzecz mieszkańców pogranicza i ich interesów na
zewnątrz. Euroregiony pełnią również rolę zworników współpracy między działającymi na pograniczu
instytucjami, lokalnym samorządem i władzami
centralnymi w wymiarze horyzontalnym i wertykalnym.
Dotychczasowa praktyka, przede wszystkim zarządzanie mikroprojektami, wskazuje, że większość
wspólnych przedsięwzięć koncentruje się na dwóch
głównych płaszczyznach działalności – społecznokulturalnej i turystycznej. Wśród wspólnych inicjatyw dominują tzw. projekty miękkie, które nie wymagają dużych pieniędzy i są stosunkowo proste do
27 S. Sanetra, Integracja…, s. 176-177.
28 Z. Michniowski, Polsko-czesko-słowacka współpraca w Euroregionie „Beskidy”, w: red. I. Pietrzyk, op. cit., s. 37; Sprawozdanie opisowe z działalności Stowarzyszenia „Region Beskidy” za 2009
rok, w: Materiały Biura Euroregionu Beskidy w Bielsku-Białej, s.
10-12.
64
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
realizacji. Można jednak zauważyć stopniowy wzrost
liczby inwestycji infrastrukturalnych na wspólnym
pograniczu. Dużym problemem jest za to niewielka liczba przedsięwzięć ekologicznych. Inne ważne
spostrzeżenie wiąże się z wymiarem podmiotowym
współpracy. Dokonana analiza pokazuje, że wnioskodawcami większości projektów są jednostki samorządu terytorialnego (urzędy gminy, miasta, starostwa
powiatowe) lub instytucje im podległe (domy kultury, szkoły, muzea, biblioteki, kluby sportowe etc.).
Drugą najliczniejszą grupę beneficjentów stanowią
działające na pograniczu organizacje pozarządowe
(stowarzyszenia, fundacje, związki). Niski wskaźnik
udziału we wspólnych projektach wykazują instytucje otoczenia biznesu, administracja rządowa, parki
narodowe i krajobrazowe oraz instytucje naukowe.
Incydentalnie we współpracę włączają się takie podmioty jak komendy policji, szpitale, kościoły.
Każdy z badanych euroregionów wykazuje pewną specyfikę działania. Euroregion „Tatry” wyróżnia
istnienie dwóch bliźniaczych centrów współpracy
polsko-słowackiej stanowiących świetne „miejsca
spotkań” dla mieszkańców pogranicza. Dzięki środkom pomocowym zrealizowanych zostało z jego
inicjatywy szereg projektów infrastrukturalnych. Pozytywna ocena należy się również dla strategicznego projektu Szlaku dookoła Tatr, który w przyszłości
ma szansę wpłynąć na rozwój turystyki w regionie
Podtatrza. Godny podkreślenia jest fakt, iż Euroregion „Tatry” jako pierwszy na wspólnym pograniczu
zgłasza chęć przekształcenia się w nową instytucję
prawną UE – Europejskie Ugrupowanie Współpracy
Terytorialnej. Po przekształceniu uzyska on osobowość prawną i będzie mógł pozyskiwać dodatkowe
środki zewnętrzne29. O atrakcyjności Euroregionu świadczy również fakt, że wciąż przyłączają się
do niego nowi członkowie. Specyfiką Euroregionu
Karpackiego jest jego znaczna powierzchnia, międzyregionalny charakter, zróżnicowanie społecznogospodarcze, a także granica Schengen rozdzielająca
go na 2 części. Bardzo ciekawie przedstawia się realizowana przez ten Euroregion współpraca naukowa
w ramach Stowarzyszenia Uniwersytetów Regionu
Karpat, a także kooperacja młodzieży z poszczególnych szkół pogranicza. Euroregion inicjuje i bierze
29 W tym celu w 2007 roku powołana została wspólna polsko
-słowacka Komisja ds. Europejskich Ugrupowań Współpracy
Terytorialnej. W trakcie jej spotkań przygotowane zostały projekty Konwencji i Statutu przyszłego Ugrupowania. Podczas XV
Kongresu w Muszynie władze Euroregionu przyjęły Deklarację
wyrażającą wolę przekształcenia Euroregionu Tatry w Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej. Ostateczną decyzję
w sprawie powołania nowej struktury podejmą narodowe Kongresy Euroregionu w najbliższym czasie.
udział w bardzo wielu imprezach gospodarczych
i turystycznych. Dzięki jego działalności wytyczone
zostały także liczne szlaki tematyczne w Karpatach.
Pozytywnie należy również ocenić dekadę funkcjonowania Euroregionu Beskidy. Ma on charakter trójstronny – polsko-czesko-słowacki. W jego dotychczasowej działalności na szczególną uwagę zasługuje działalność promocyjna i turystyczna. Euroregion
aktywnie uczestniczy w krajowych i zagranicznych
targach gospodarczych i turystycznych. Jest również
organizatorem bardzo wielu imprez sportowych
i zawodów tematycznych. Jego powstanie w 2000
roku zamknęło trwający 7 lat proces euroregionalizacji granicy polsko-słowackiej.
Tworząc bilans dokonań euroregionów należy
również zwrócić uwagę na bariery współpracy
transgranicznej. Można je rozpatrywać w wymiarze
wewnętrznym i zewnętrznym. Pierwszy rodzaj barier związany jest głównie z realizacją wspólnych
programów europejskich. Do grupy tej zaliczyć można m.in. niedostateczną ilość środków na wspieranie
współpracy, skomplikowane procedury związane
z wdrażaniem projektów, brak środków na wkład
własny, trudności ze znalezieniem partnera do projektu. Ocenie należy poddać także niektóre uwarunkowania zewnętrzne. Wejście Polski i Słowacji
do UE i strefy Schengen można ocenić jednoznacznie pozytywnie. Bardziej dyskusyjna wydaje się
kwestia wprowadzenie euro na Słowacji. Dostępne
analizy wskazują, że nowa waluta wywołała kryzys
w przygranicznej turystyce. Niski kurs złotego spowodował znaczny spadek liczby polskich turystów
odwiedzających północną Słowację. Jednocześnie
wzrosła liczba Słowaków przyjeżdżających do Polski
na zakupy (tzw. turystyka handlowa). Zastanawiający jest także wpływ światowego kryzysu na rozwój
współpracy transgranicznej. Dużym wyzwaniem dla
działalności euroregionów jest nowa perspektywa
finansowa UE na lata 2014-2020. W tym względzie
otwarte pozostaje więc pytanie ile pieniędzy zostanie przeznaczone w jej ramach na polsko-słowacką
współpracę terytorialną? Zasadne jest także pytanie czy uproszczone zostaną procedury związane
z implementacją projektów i jaka będzie dalsza rola
euroregionów w ich zarządzaniu?
Wykaz źródeł:
Literatura
Dołzbłasz S., Raczyk A., Współpraca transgraniczna
w Polsce po akcesji do UE, Warszawa 2010.
Euroregiony na granicach Polski, red. E. Małecka,
Wrocław 2007.
Kaczmarczyk K., Prawne uwarunkowania współpracy
transgranicznej w polskim prawie publicznym, Kraków
2004.
Krafčiková R., Dom Spotkań Słowacko-Polskich Euroregionu „Tatry” w Kieżmarku, „Pogranicze PolskoSłowackie” 2008, nr 4.
Michniowski Z., Polsko-czesko-słowacka współpraca
w Euroregionie „Beskidy”, w: Perspektywy i szanse
Euroregionu Beskidy, red. I. Pietrzyk, Bielsko-Biała
2005.
Nowak A., Dodatnie saldo, pytania o przyszłość, „Euroregiony” 2009, nr 80.
Nowak A., Euroregion „Tatry” – most polsko
–słowackiej współpracy, w: Modele mecenatu państwa wobec integracji europejskiej. Doświadczenie
Polski i Słowacji, red. J. Purchla, M. Vášáryová,
Kraków 2008.
Nowak. A., Ośrodek Współpracy Polsko-Słowackiej
w Nowym Targu, „Pogranicze Polsko-Słowackie”
2003-2004, nr 2.
Orlof E., Związek Międzyregionalny Euroregion Karpacki i jego znaczenie, „Mazowieckie Studia Humanistyczne” 1998, nr 2.
Program Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita
Polska – Republika Słowacka 2007 – 2013, w: Materiały Biura Euroregionu Tatry w Nowym Targu.
Sabol T., Stowarzyszenie Uniwersytetów Regionu Karpat, w: Euroregion Karpacki 1993-1998. Pięć lat dialogu i współpracy, red. P. Heliński, Krosno 1998.
Sacha S., Zasoby turystyczne karpackich obszarów
przygranicznych i ich wykorzystanie, w: Planowanie turystyki na szczeblu regionalnym i lokalnym. Rola turystyki na obszarach przygranicznych, red. T. Burzyński,
K. Szaflarski, Zakopane 2000.
65
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
Sanetra S., Integracja społeczności lokalnych w Euroregionie Beskidy, „Rocznik Wschodni” 2006-2007,
nr 12.
Sanetra S., Współpraca samorządów terytorialnych
w Euroregionie „Beskidy”, w: Perspektywy i szanse
Euroregionu Beskidy, red. I. Pietrzyk, Bielsko-Biała
2005.
Soja M., Cykle rozwoju Karpat Polskich w XIX i XX wieku, Kraków 2008.
Sprawozdanie opisowe z działalności Stowarzyszenia
„Region Beskidy” za 2009 rok, w: Materiały Biura Euroregionu Beskidy w Bielsku-Białej.
Statystyki Interreg PL-SK i PL-CZ, w: Materiały Biura
Euroregionu Beskidy w Bielsku-Białej.
Strategia rozwoju polsko-słowackich obszarów przygranicznych na lata 2000-2006, w: Materiały Biura Euroregionu Tatry w Nowym Targu.
Szczepaniak M., Euroregion Karpacki. Pięć lat kooperacji wielostronnej, „Przegląd Politologiczny” 1998,
nr 1-2.
Więckowski M., Przyrodnicze uwarunkowania kształtowania się polsko-słowackich więzi transgranicznych,
Warszawa 2004.
Więckowski M., Uwarunkowania rozwoju przestrzennego Polski wynikające z sąsiedztwa ze Słowacją, http://
www.mrr.gov.pl, inf. z 15 V 2010.
66
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
Internet
Strona internetowa Euroregionu Beskidy
– http://www.euroregion-beskidy.pl
Strona internetowa Euroregionu Karpackiego
– http://www.karpacki.pl
Strona internetowa Euroregionu Tatry
– http:// www.euroregion-tatry.pl
Strona internetowa Ministerstwa Rozwoju Regionalnego
– http://www.mrr.gov.pl
Strona internetowa Programu Interreg Polska 20042006 – http://www.interreg.gov.pl
Strona internetowa Urzędu Miejskiego w BielskuBiałej – http://um.bielsko.pl
dr Ladislav Volko
Dokąd prowadzi ta droga...
albo przestrzeń
wzajemnego przenikania się kultur
PhDr. Ladislav Volko
Kde vedie táto cesta...
alebo priestor
vzájomného prenikania kultúr
Pogranicze języków, wyznań, kultur... tutaj rodzą
Pohraničie jazykov, vyznaní, kultúr... tu sa rodia
dialógy v práci, po práci aj pred prácou. Lebo teraz
się dialogi w pracy, po pracy i przed pracą. Gdyż
teraz wprawdzie nie śpiewa się już Pieśni na cześć
sa síce nespieva Pieseň práce, ale o to viac to platí –
„práca je matka pokroku”, až do roztrhania tela. Vepracy, ale tym bardziej obowiązuje – „praca matką
postępu” – aż do utraty sił. Wiedzieli i wiedzą o tym
deli a vedia o tom gorali, oravci i spišiaci, teda nik iní
górale, Orawiacy i Spiszacy, a wiec nikt inny, jak ci,
ako tí, čo po novom patria do Euroregiónu „Tatry“.
Tutejsi – tunajší. Žijú tu spolu od vekov v dobrom i
którzy po nowemu należą do Euroregionu „Tatry”.
Tunajší – tutejsi. Żyją tu razem od wieków, na dobre
zlom. Budujú si domy, obrábajú pôdu, ženia sa a milujú, tvoria, pijú v krčme do omdlenia, ale i tak sa bijú
i na złe. Budują domy, obrabiają pola, żenią się i kochają, tworzą, piją do nieprzytomności w karczmie,
za svoju pravdu. Tutejsi – tunajší. Dejiny, čo s nimi,
ale także w ten sposób
cez nich a neraz i vedľa
nich kráčali, ich vymodewalczą o swoją prawdę.
Tunajší – tutejsi. Historia,
lovali do opatrných, ale
bystrých ľudí v strehu.
co z nią uczynić, przez
historię, a niekiedy także
Nikdy nevieš, odkiaľ príobok niej kroczyli, kształde úder. Aj na tie si síce
človek zvykne, ale lepšie
towali ją dla bystrych, ale
mających się na bacznosa im vyhnúť s hrdosťou
sebe vlastnou. Keď sa
ści ludzi. Nigdy nie wiesz,
z której strony przyjdzie
nedá, treba zaútočiť skôr,
cios. Ale i do nich człoako sa nepriateľ spamätá. A potom to s ním
wiek przyzwyczai się, ale
z właściwą sobie dumą,
– ak vydržal – zapiť.
Hranice? Nie, neviem,
lepiej ich unikać. Gdy nie
nebol som, nevidel. Nema innego wyjścia, trzeba uderzyć wcześniej,
boli, ale presne sa vedeLadislav Volko i Michał Jagiełło
podczas Międzynarodowej Konferencji Naukowej
lo, čo, kto, s kým a ako.
nim wróg się opamięta. A
pt. Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego
potem, gdy przetrzymał,
Sociológovia to pome„ Od Ladislava Mednyánszkého do Jana Kantego Pawluśkiewicza”,
novali: etos. Magické a
z nim to opić. Granice?
19.04.2007 r., fot. arch. ZET
reálne miesta so svojimi
Nie, nie wiem, nie byłem,
nie widziałem. Nie były, ale wiedziało się dokładnie,
ľuďmi a ich problémami. Miesto, kde sa stretávali
Poliaci, Slováci, Rusíni, Cigáni, Židia, Češi, Ukrajinkto, co, z kim i jak. Socjologowie nazwali to etos.
Magiczne i realne miejsca ze swoimi ludźmi i ich
ci a Boh vie, kto ešte. Pracovali, stavali si svätine,
aby si mohli uctievať toho svojho Boha, porozproblemami. Miejsce, w którym spotykali się Polacy,
právať sa so svojim svedomím, stavali pomníky
Słowacy, Łemkowie, Cyganie, Żydzi, Czesi, Ukraińcy
i Bóg wie, kto jeszcze. Pracowali, wznosili świątynie,
na pamäť tých, čo odišli. Prišla krutá vojna, nevyhla
67
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
aby chwalić w nich swojego Boga, porozmawiać ze
swoim sumieniem, stawiali pomniki na cześć tych,
którzy odeszli. Nastała okrutna wojna, najokrutniejsza, nie ominęła nikogo, którą toczyli nadludzie
i ich pomocnicy. Zmiotła z powierzchni ziemi wszelkie struktury, zniszczyła wszystko, co stanęło na jej
drodze, gospodarstwa i domy, życie ludzi bez różnicy płci, wyznania, przynależności państwowej, ale
głównie Żydów i Cyganów. Zakłóciła klasyczny ład
tak gwałtownie, że narody do dzisiaj nie otrząsnęły się z tego. Ale życie i jego dzieje biegną dalej.
Po ponad czterdziestu latach jednego reżimu, nastał
inny, zmienił wartości i priorytety, zmienił myślenie
i dusze, zabrał pokorę, ale na szczęście nie zmienił
jednego: pragnienia ludzi budowania, doskonalenia
swojego życia, spotykania się i życia w tej przestrzeni, którą ktoś im ukształtował na swoje i ich podobieństwo. Wszystko jest już inne – szybsze... bardziej
powierzchowne... okrutniejsze... mimo, że wartości
podstawowe i odwieczne tęsknoty ludzi pozostały.
Tylko od nas zależy, co z nimi uczynimy. Granice,
te fizyczne, przeszły do historii. A tunajši – tutejsi
podążają ku sobie, obok siebie i razem... do świątyni. Droga jest nieraz bardzo długa, pełna wzniesień
i spadków, kamieni i przeszkód. Ale nasza, wybraliśmy ją sobie sami. Gdyby staruszka z mądrego filmu
gruzińskiego Tengiza Abuładze Pokuta spytała ludzi
stąd, dokąd prowadzi ta ich droga, odpowiedzieliby jej tak, jak przed wiekami, jak u nich w Gruzji…
do świątyni. Do świątyni.
Tłumaczenie: Ryszard Juchniewicz
68
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
sa nikomu, najkrutejšia, ktorú viedli nadľudia a ich
pomocníci. Zmietla všetky štruktúry, zničila všetko,
čo jej prišlo do cesty, statky i domy, životy bez rozdielu pohlavia, náboženstva, štátnej príslušnost, ale
hlavne židov a cigánov. Narušila klasický poriadok
tak vehementne, že národy sa spamätávajú doposiaľ. Ale život a jeho dejiny idú ďalej. Po vyše štyridsiatich rokoch jedného režimu, prišiel iný, zmenil hodnoty i priority, zmenil myslenie i duše, vzal
pokoru, ale na šťastie nezmenil jedno: túžbu ľudí
budovať, vylepšovať svoj život, stretávať sa a žiť
v tomto priestore, ktorý im vymodeloval ktosi k svojmu a ich obrazu. Už je to iné – rýchlejšie... povrchnejšie... krutejšie... hoci základné hodnoty ostávajú
i večné túžby ľudí. Je len na nás ako s nimi naložíme. Hranice, tie fyzické, odišli do histórie.
A tunajší – tutejsi kráčajú k sebe, vedľa seba
i spolu... k chrámu. Cesta je neraz ďaleká, plná
stúpaní, klesaní, kameňov a prekážok. Ale naša, vybrali sme si ju. Keby sa starenka z múdreho gruzínskeho filmu Tengiza Abuladzeho Pokanie spýtala
ľudí odtiaľto, kde vedie táto ich cesta, odpovedali
by jej rovnako ako pred vekmi, tak ako u nich v Gruzínsku... k chrámu. K chrámu.
Antoni Nowak
Mój Euroregion „Tatry”
Z południowych stoków Gorców w Nowym Targu roztacza się przepiękna, rozległa panorama Tatr,
która urzekała przybywających w XVIII i XIX wieku
na Podhale podróżników i odkrywców, uczonych
i artystów, że wspomnę tylko Baltazara Hacqueta,
Emanuela Kronbacha, Zygmunta Bogusza Stęczyńskiego, Stanisława Staszica, Adama Gorczyńskiego,
Ludwika Zejsznera. Kiedy sięgam pamięcią do czasów dzieciństwa, przypominam sobie moje zaciekawienie Tatrami, a szczególnie tym, co znajduje się
po ich drugiej stronie. Moją wyobraźnię rozpalały
opowieści babki o zarobkowych wyprawach górali
do Pesztu, o targach w Kieżmarku, na których kupowano zboże, o przygotowywanym plebiscycie
dotyczącym przynależności Spisza i Orawy. Głęboko
w mojej pamięci utrwaliła się pierwsza wycieczka,
na którą ojciec zabrał mnie starą „Tatrą” do Bielańskich Jaskiń, Starego Smokowca i Tatrzańskiej Łomnicy. Szczególnie wyjazd kolejką linową na Łomnicki
Szczyt wywołał wielki dreszcz emocji. Natomiast
zakupione w Tatrzańskiej Łomnicy modne trzewiki
mokasyny nobilitowały mnie w środowisku kolegów
z klasy i podwórka.
W tamtych czasach mimo szczelnej granicy polsko-czechosłowackiej kwitnął przemyt. Z tego procederu żyło wiele góralskich rodzin. Przez granicę
przenoszono żywność, towary konsumpcyjne, dolary
i słynne chusteczki tybetki, ale również przeganiano
bydło i konie. Przemytnicy ryzykowali więzieniem,
a nawet życiem. Do dziś dobrze pamiętam dramat
sąsiadów, którym na granicy zastrzelono syna.
Natomiast kiedy chodziłem do gimnazjum jeździliśmy na Medzinárodný výstup mládeže na Rysy.
Pomimo, że miał on zabarwienie socjalistyczne,
to był małym okienkiem na świat i dawał radość
spotkania z rówieśnikami z wielu państw Europy
Środkowej. Poznawanie pogranicza polsko-słowackiego umożliwiała wówczas Konwencja między Pol-
Antoni Nowak
Môj Euroregión „Tatry”
Z južných svahov Gorcov v Novom Targu sa
rozprestiera úchvatná, široká panoráma Tatier, ktorá
v 18. a 19. storočí očarúvala návštevníkov Podhalia - cestovateľov, objavovateľov, vedcov a umelcov.
Z nich spomeniem aspoň Baltazara Hacqueta, Emanuela Kronbacha, Zygmunta Bogusza Stęczyńského,
Stanislawa Staszica, Adama Gorczyńského, Ludwika
Zejsznera. Keď sa v mysli vraciam k detským rokom,
spomínam si na moju zvedavosť na Tatry a zvlášť
na to, čo je na ich druhej strane. Moju predstavivosť
burcovalo rozprávanie starej mamy o výpravách
goralov za prácou do Pešte, o trhoch v Kežmarku,
kde kupovali obilie, o pripravovanom plebiscite
k otázke príslušnosti Spiša a Oravy. Hlboko sa mi
vryl do pamäte prvý výlet do Belanských Tatier, Starého Smokovca a Lomnice, na ktorý ma otec zobral
starou tatrovkou. Obzvlášť veľké emócie som prežíval pri výjazde lanovkou na Lomnický štít. Taktiež
módne mokasíny kúpené v Tatranskej Lomnici výrazne dvíhali moju prestíž medzi spolužiakmi a kamarátmi z dvora.
V tom čase bujnelo pašeráctvo, a to aj navzdory veľmi ostražitému stráženiu hraníc. Živili sa ním
mnohé goralské rodiny. Cez hranice sa prenášali
potraviny, priemyselný spotrebný tovar, doláre, preslávené šatky tibetky, prevádzal sa dobytok a kone.
Pašeráci riskovali, že ich zavrú do väzenia, dokonca
že prídu o život.. Dodnes si pamätám drámu susedov, ktorým zastrelili syna.
Keď som navštevoval gymnázium, chodievali
sme na medzinárodné výstupy mládeže na Rysy.
Hoci bolo toto podujatie socialisticky podfarbené,
zároveň bolo aj akýmsi malým oknom do sveta
a prinášalo radosť zo stretnutí rovesníkov z viacerých krajín strednej Európy. V tom čase bolo možné
spoznávať poľsko-slovenské pohraničie vďaka Dohode o malom pohraničnom styku medzi Poľskou
ľudovou republikou a Československou socialistic-
69
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
ską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Czechosłowakou republikou, ktorú podpísali v Prahe 4. júla 1959
cką o małym ruchu granicznym podpisana w Pradze
a ktorá vstúpila do platnosti 13. apríla 1960. Je tre4 lipca 1959 roku, która weszła w życie 13 kwietnia
ba poznamenať, že už v medzivojnovom období,
1960 roku. Warto zauważyć, że już w okresie mięaj napriek zložitosti poľsko-československých vzťadzywojennym pomimo nienajlepszych stosunków
hov ovplyvnených spormi o Tešínsko, Spiš a Oravu,
polsko-czechosłowackich, wynikających ze sporów
bola v platnosti turistická konvencia medzi Poľskom
o Śląsk Cieszyński, Spisz i Orawę obowiązywała Kona Československou republikou z 30. mája 1925, ktowencja Turystyczna pomiędzy Rzecząpospolitą Polską
rú ratifikovali 15 septembra. Zjednodušovala miesta Republiką Czechosłowacką z 30 maja 1925 roku, rany turistický ruch najmä v oblasti Tatier a Beskýd.
tyfikowana 15 września. Ułatwiała ona lokalny ruch
Moje kontakty so Slovákmi a záujem o Sloventurystyczny, szczególnie w obrębie Tatr i Beskidów.
sko sa zintenzívnili v roku 1966 počas vysokoškolMoje kontakty ze Słowakami i zainteresowanie
ského štúdia sociológie v Krakove. Vo vtedajšom
Słowacją ożywiły się w 1966 roku podczas studiów
Československu nebola sociológia študijným odbosocjologicznych w Krakowie. W ówczesnej Czerom na vysokých školách, jednako československá
chosłowacji socjologia nie była objęta programem
vláda smerujúca k demokratizácii pokusne poslala
studiów, ale demokratyzujący się rząd czechosłotroch Slovákov a troch Čechov študovať tento odwacki na zasadach eksbor na Jagelovskej uniperymentalnych skieroverzite. Bývali sme spolu
wał na socjologię na Unina vysokoškolskom inwersytecie Jagiellońskim
ternáte „Żaczek“ na ulici
trzech Słowaków i trzech
Al. 3 Mája. Často sme sa
Czechów. Mieszkaliśmy
na izbách a pri pive
razem w domu studenv „Barcelone” alebo
ckim Żaczek przy Al. 3
v „Żywci“ bavili o poliMaja. Często w pokotike. A veru bolo o čom.
jach i przy piwie w „BarV roku 1968 sme mali
celonie” lub „Żywcu”
v Poľsku „marcové udapolitykowaliśmy, a bylosti“, za tým nasledoval
ło, o czym. W 1968 roku
vpád vojsk Varšavskej
nastąpiły
wydarzenia
zmluvy do Českoslovenmarcowe w Polsce, a poska. Ich následky jasne
Sesja naukowa pt. „Dzieje Spisza jako przykład przenikania się
tem agresja wojsk Układu
naznačovali, že železná
wielu kultur: słowackiej, polskiej, węgierskiej i niemieckiej”,
Warszawskiego na Czeopona tak skoro nezmizZamek w Niedzicy 20-21.10.1995 r., fot. St. Budzyński
chosłowację. Ich finał wyne. Prínosom týchto moraźnie wskazywał, że żelazna kurtyna potrwa jeszcze
jich kontaktov bolo aj spoznávanie kultúry susedov.
długo. Te kontakty owocowały także wzajemnym
Spomínam si, ako bol kežmarský rodák Ladislav
poznawaniem kultury sąsiadów. Pamiętam fascyVolko fascinovaný tvorbou Witkacého a Tadeusza
nację Ladislava Volko, kieżmarczanina z urodzenia,
Kantora. V rovnakom čase prebiehalo moje veľké
twórczością Witkacego i Tadeusza Kantora. Moje
objavovanie európskeho kultúrneho dedičstva spišwielkie odkrywanie europejskiego dziedzictwa kulských mestečiek. Keď som sa už ako absolvent vyturowego spiskich miasteczek miało miejsce również
sokej školy vrátil do Nového Targu, už v roku 1973
w tamtym czasie. Kiedy po studiach powróciłem
som spolu s doktorom Stanislawom Kolodziejským
do Nowego Targu już w roku 1973 wspólnie z dr Stazaložil Podhalanské Towarzystwa Przyjaciół Nauk nisławem Kołodziejskim byłem współzałożycielem
Podhalianský spolok priateľov vedy a po dlhé roky
Podhalańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk i jego
som bol jeho podpredsedom. V roku 1979 sme
długoletnim wiceprezesem. W roku 1979 wspólnie
spolu s tajomníkom tohto spolku Eugeniuszom Haz sekretarzem Towarzystwa Eugeniuszem Halickim
lickým nadviazali spoluprácu so Spišským dejepisnawiązaliśmy współpracę ze Spiskim Towarzystwem
ným spolkom, ktorého predsedom bol doktor Ivan
Historycznym, któremu przewodniczył dr Ivan ChaChalupecký. Jej výsledným efektom boli viaceré
lupecký. Zaowocowało to licznymi wystawami,
výstavy, o. i. poloník z fondu Štátneho archívu v Lem.in. poloników ze zbiorów Archiwum Państwowevoči a neskôr aj vedecká konferencia Dejiny Spiša
go w Lewoczy, a później także konferencją naukową
ako príklad prenikania viacerých kultúr. V roku 1994
pt. Dzieje Spisza jako przykład przenikania się wielu kulsom bol ako riaditeľ Mestského kultúrneho stredistur. Natomiast w 1994 roku z racji pełnienia funkcji
ka v Novom Targu prirodzeným spôsobom zapojený
dyrektora Miejskiego Ośrodka Kultury w Nowym
do príprav zakladateľského Kongresu Euroregiónu
70
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
Targu w sposób naturalny byłem zaangażowany
w organizację Kongresu Założycielskiego Euroregionu „Tatry”, który odbył się 26 sierpnia w sali widowiskowej Ośrodka. Niedługo po kongresie przyszedł
do mnie burmistrz miasta Nowego Targu Czesław
Borowicz w towarzystwie niedawno wybranego prezesa Euroregionu „Tatry” Wendelina Habera. Zaproponowali mi oni zorganizowanie biura Euroregionu
w MOK i pełnienie funkcji sekretarza strony polskiej.
Tak zaczęła się moja przygoda z Euroregionem „Tatry”, która trwa do dziś. Ani się nie oglądnąłem
a w sierpniu 2009 roku minęło 15 lat działalności
Euroregionu „Tatry” obfitujących w wiele istotnych
wydarzeń i dokonań, ale były też chwile trudne
i wytężona praca organiczna dziesiątków działaczy
społecznych i pracowników biura.
Podsumowując nasze piętnastoletnie dokonania
możemy wyodrębnić trzy zasadnicze okresy rozwoju
Euroregionu „Tatry”:
Pierwszy okres to lata 1994-1999. Te początkowe lata działalności Euroregionu „Tatry” to czas
budowania struktur organizacyjnych, wzajemnego
poznawania się, pokonywania barier i uprzedzeń,
realizacji pierwszych trzech projektów w ramach programu Phare CREDO, tworzenia autorytetu naszego
stowarzyszenia. Był to okres intensywnych działań
zmierzających do pokazania społeczności pogranicza, ale również władzom centralnym w Warszawie
i Bratysławie, że Euroregion „Tatry” może być ważnym podmiotem kształtowania dobrosąsiedzkich
stosunków na pograniczu polsko-słowackim oraz
istotnym ogniwem w procesie integracji europejskiej. Oczywiście, ramy organizacyjne, prawne i finansowe ograniczały realizację ambitnych celów, ale
22 października 1999 roku Związek Euroregion „Tatry” w Nowym Targu i Stowarzyszenie Region „Tatry”
w Kieżmarku doprowadziły do zwołania Nadzwyczajnego Kongresu, podczas którego została podpisana historyczna umowa o powołaniu Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”. Jednak nim
to się stało, słowaccy koledzy musieli włożyć wiele
wysiłków i starań w to, aby Stowarzyszenie Region
„Tatry” zostało formalnie zarejestrowane po stronie
słowackiej. Temu wczesnemu okresowi naszej działalności towarzyszyło hasło Łączą nas Tatry, w którym lapidarnie i trafnie zawarta jest idea utworzenia Euroregionu „Tatry”, integrującego historycznogeograficzne krainy położone wokół Tatr – Podhale,
Spisz, Orawę, Liptów i ziemię sądecką.
Kolejne lata 2000-2007 działalności Euroregionu „Tatry” bardzo dobrze charakteryzuje prowokujące hasło Euroregion bez granic. Ma ono swoją
genealogię w nazwanym tak cyklu festynów góralskich, które organizowane były prawie dosłownie
na granicy polsko-słowackiej. Gromadząc dorocznie
„Tatry”, ktorý sa uskutočnil 26. augusta v divadelnej sále tohto strediska. Krátko po kongrese prišiel
za mnou primátor Nového Targu, pán Czesław Borowicz s vtedy čerstvo zvoleným predsedom Euroregiónu „Tatry” pánom Wendelinom Haberom. Ponúkli
mi, aby sa v Mestskom kultúrnom stredisku zriadila
kancelária Euroregiónu a aby som sa ujal funkcie tajomníka za poľskú stranu. Také boli začiatky môjho
dobrodružstva s Euroregiónom „Tatry”, ktoré pokračuje až dodnes. Ani som nepostrehol, ako v auguste
roku 2009 ubehlo už 15 rokov činnosti Euroregiónu
„Tatry”, rokov vyplnených významnými udalosťami
a pracovnými úspechmi, ale aj zložitými okamihmi
a drobnou prácou desiatok dobrovoľných aktivistov
a zamestnancov našej kancelárie.
Pri bilancovaní výsledkov našej činnosti za minulé pätnásťročné obdobie môžeme vymedziť tri
zásadné etapy, ktorými prechádzal Euroregión „Tatry”.
Prvou etapou je obdobie rokov 1994 - 1999.
Tieto prvé roky činnosti Euroregiónu „Tatry” boli obdobím budovania organizačných štruktúr, vzájomného spoznávania sa, prekonávania bariér a predsudkov, realizácie troch prvých projektov v rámci
programu Phare CREDO, vytvárania vážnosti nášho
združenia. Bolo to obdobie intenzívnych aktivít
s cieľom ukázať obyvateľstvu prihraničných oblastí,
ale aj ústredným úradom vo Varšave a Bratislave,
že Euroregión „Tatry môže byť významným subjektom v procese formovania dobrých susedských
vzťahov v poľsko-slovenskom pohraničí a aj rovnako významným článkom v procese európskej integrácie. Síce jeho organizačný, právny a finančný rámec limitoval realizovanie ambicióznych cieľov, ale
22. októbra 1999 sa zväzku Euroregión „Tatry” v Novom Targu v súčinnosti so združením Región „Tatry”
v Kežmarku podarilo zvolať mimoriadny kongres,
na ktorom podpísali historickú dohodu o ustanovení
Cezhraničného zväzku Euroregión „Tatry”. Predtým
však naši slovenskí kolegovia museli vynaložiť veľké
úsilie, aby presadili formálnu registráciu združenia
Región „Tatry“ na slovenskej strane. Toto prvé obdobie našej činnosti sa nieslo v znamení hesla Spájajú
nás Tatry, ktoré stručne a výstižne vyjadruje myšlienku zriadenia Euroregiónu „Tatry“, ktorý integruje
historicko-geografické kraje okolo Tatier - Podhalie,
Spiš, Oravu, Liptov a Sadeczsko.
Nasledujúce obdobie rokov 2000 - 2007
činnosti Euroregiónu „Tatry” veľmi dobre charakterizuje provokatívne heslo Euroregión bez hraníc.
Jeho pôvod je v obdobne nazvanom cykle goralských slávností, ktoré usporadúvali priam na poľsko-slovenských hraniciach. Spomenuté podujatia
sa konali na rozličných miestach hraníc, pričom sa
na nich zhromažďovali tisícky spoločne sa zabáva-
71
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
w różnych jej punktach na wspólnej zabawie tysiące
júcich obyvateľov prihraničných oblastí a turistov.
mieszkańców pogranicza i turystów, symbolicznie i
Celkový symbolický význam a odkaz týchto stretprzewrotnie zachęcały do znoszenia granic. Okres
nutí vlastne nepriamo nabádal k zrušeniu hraníc.
ten charakteryzował się intensywną pracą i realizaUvedené obdobie sa vyznačovalo intenzívnou prácją licznych wspólnych projektów. Dzięki dofinancou a realizáciou spoločných projektov. Vďaka fisowaniu z przedakcesyjnego Programu Współpracy
nančným príspevkom z predvstupového Programu
Przygranicznej Phare Polska-Słowacja oraz Programu
prihraničnej spolupráce Phare Poľsko - Slovensko
Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG IIIA Polska –
a Programu iniciatívy spoločenstva INTERREG IIIA
Republika Słowacka 2004-2006 realizacji doczekało
Poľsko-Slovenská republika 2004 - 2006 boli realisię wiele inwestycji, które swymi uchwałami zainicjozované viaceré investície, ktoré svojimi uzneseniami
wały Kongres i Rada Euroregionu „Tatry”, m.in. Most
inicioval Kongres a Rada Euroregiónu „Tatry”. Boli
Wyszehradzki na przejściu granicznym Leluchówto o. i. Vyšehradský most na hraničnom prechode
Čirč, kładka na Dunajcu łącząca Czerwony Klasztor
Leluchów-Čirč, lávka cez Dunajec spájajúca Červei Sromowce Niżne, modernizacja dróg Moszczenica
ný Kláštor a Sromowce Niżne, modernizácia ciest
-Konieczna, Zakopane-Chochołów-granica państwa,
Moszczenica - Konieczna, Zakopane-ChochołówNiedzica-Zamek-granica państwa, Leluchów-Dubne
štátna hranica, Niedzica - Zamek- štátna hranica,
-Wojkowa, system oczyszczalni ścieków w ramach
Leluchów –Dubne - Wojkowa, systém čističiek odprojektu Czysta rzeka Poprad, oczyszczalnie ścieków
padových vôd v rámci projektu Čistá rieka Poprad,
w dolinie Polhoranki, w Wysowej Zdroju, Lipnicy
čističky odpadových vôd v doline Polhoranky,
Wielkiej i Lipnicy Małej, kanalizacja w Żegiestowie.
vo Wysowej Zdroji, Lipnici Wielkiej i Lipnici Małej,
W 2003 roku dzięki dofinansowaniu ze środków Unii
kanalizácia v Żegiestowe. V roku 2003 vďaka finanEuropejskiej w ramach Funduszu Małych Projektów
čnému príspevku z fondov Európskej únie v rámci
Infrastrukturalnych Programu Phare CBC 2000 oraz
Fondu malých infraštrukturálnych projektov PrograKontraktu Wojewódzkiego dla Województwa Mamu Phare CBC 2000 a Vojvodského kontraktu pre
łopolskiego Związek Euroregion „Tatry” utworzył w
Malopoľské vojvodstvo zriadil Euroregión „Tatry”
Nowym Targu Ośrodek Współpracy Polsko-Słowav Novom Targu Stredisko poľsko-slovenskej spoluckiej. Bliźniaczy Dom Spotkań Słowacko-Polskich
práce. V roku 2007 vznikol v Kežmarku obdobný
w Kieżmarku powstał w 2007 roku w ramach zreDom poľsko-slovenských stretnutí, realizovaný Zdrualizowanego przez Stowarzyszenie Region „Tatry”
žením región „Tatry“ v rámci projektu z príspevkom
projektu współfinansowanego z Funduszu Małych
Fondu malých infraštrukturálnych projektov Phare
Projektów Infrastrukturalnych Phare CBC 2003.
CBC 2003.
Rozwój współpracy transgranicznej oraz dostępRozvoj cezhraničnej spolupráce a dostupnosť
ność unijnych funduszy
fondov Európskej únie
sprzyjały realizacji licznapomáhali pri uskutočnych wspólnych przedňovaní viacerých spoločsięwzięć, takich jak Fených zámerov ako boli
styn Góralski Euroregion
Goralské slávnosti Eurobez granic, Polsko-Słowaregión bez hraníc, Poľckie Forum Gospodarcze,
sko-slovenské ekonomické
liczne wystawy, publifórum, početné výstavy,
kacje, konferencje, konpublikácie,
konferencerty, spotkania, zawocie, koncerty, stretnutia,
dy sportowe. Stawiając
športové preteky. Euroresobie za cel zachowanie
gión „Tatry” v snahe o zai upowszechnianie dziechovanie a propagáciu
dzictwa kulturowego pokultúrneho dedičstva prigranicza Euroregion „Tahraničných území uskutry” zrealizował w latach
točnil v rokoch 2006
VII Festyn góralski „Euroregion bez granic”,
2006-2007 w ramach
- 2007 v rámci PrograLipnica Wielka 05.07.2003 r., fot. M. Kossakowska
Programu INTERREG IIIA
mu INTERREG IIIA prvý
pierwszy projekt pt. Spotkanie siedmiu kultur pograniprojekt s názvom Stretnutia siedmich kultúr poľskocza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho
slovenského pohraničia „Od Ladislava Mednyánszkeho
do Jana Kantego Pawluśkiewicza”, który jest obecnie
do Jana Kantego Pawluśkiewicza”, ktorý v súčasnosti
kontynuowany w ramach Programu Współpracy
pokračuje v rámci Programu cezhraničnej spolupráTransgranicznej PL-SK 2007-2013.
ce PL-SK 2007-2013.
72
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
Wielką rolę w budowaniu współpracy transgranicznej pomiędzy społecznościami pogranicza
polsko-słowackiego odegrała realizacja małych
projektów pod hasłem „ludzie dla ludzi”. Od 1998
roku, najpierw w ramach przedakcesyjnego Programu Współpracy Przygranicznej Phare Polska – Słowacja, później Programu Inicjatywy Wspólnotowej
INTERREG IIIA PL-SK 2004-2006, a obecnie Programu Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013
biuro Euroregionu „Tatry” w Nowym Targu zarządza
małymi, transgranicznymi projektami z dziedziny
wymiany kulturalnej, sportu i turystyki, ochrony
środowiska, rozwoju demokracji lokalnej, których
beneficjentami są samorządy lokalne, instytucje kultury i oświaty oraz organizacje pozarządowe. Dotychczas w ramach tych programów zrealizowano
131 małych projektów dofinansowanych ze środków unijnych na łączną kwotę ponad 915.000 EUR.
Uaktywniły one mieszkańców nawet najmniejszych
miejscowości pogranicza, angażowały dzieci, młodzież i dorosłych, sprzyjały wspólnym inicjatywom
i wymianie doświadczeń. Zrealizowane mikroprojekty przyczyniły się do społeczno-ekonomicznego
rozwoju obszaru pogranicza polsko-słowackiego,
zwiększenia liczby i rodzaju organizacji zaangażowanych w transgraniczną współpracę, budowania fundamentów dla integracji regionu poprzez nawiązywanie kontaktów personalnych i instytucjonalnych.
Wiele z tych przedsięwzięć stworzyło podstawy dla
kolejnych, wspólnych projektów. Beneficjenci zdobyli także wiedzę i umiejętności niezbędne do przygotowywania wniosków aplikacyjnych oraz realizacji i rozliczania projektów dofinansowanych ze środków Unii Europejskiej. Wieloletnie doświadczenia
w zarządzaniu małymi projektami zdobyte w tym
czasie przez Związek Euroregion „Tatry” pozwoliły
stworzyć profesjonalne biuro z wykwalifikowanym
oraz przygotowanym merytorycznie i organizacyjnie personelem, który wypracował dobre praktyki
w realizacji i rozliczaniu transgranicznych projektów.
Szczególnymi wydarzeniami tego okresu były
dwie prezydenckie wizyty. W dniu 19 listopada
2004 roku Ośrodek Współpracy Polsko-Słowackiej
w Nowym Targu odwiedził prezydent Republiki
Słowackiej Ivan Gašparovič, natomiast 3 grudnia
2007 roku w Domu Spotkań Słowacko-Polskich
w Kieżmarku gościliśmy prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Kaczyńskiego i Republiki Słowackiej Ivana Gašparoviča. Obaj prezydenci wyrazili
swoje uznanie dla dużej roli Euroregionu „Tatry”
w rozwoju współpracy polsko-słowackiej.
Obfitujący w liczne wydarzenia i osiągnięcia
drugi okres działalności Euroregionu „Tatry” poniekąd symbolicznie zamyka wejście Polski i Słowacji do strefy Schengen w nocy z 20 na 21 grudnia
Dôležitú úlohu v budovaní cezhraničnej spolupráce spoločenstiev poľsko-slovenského pohraničia zohrala realizácia malých projektov pod heslom „ľudia pre ľudí“. Od roku 1998 sprvu v rámci
predvstupového Programu prihraničnej spolupráce
Phare Poľsko – Slovensko, neskôr Programu iniciatívy spoločenstva INTERREG IIIA PL-SK 2004-2006,
a v súčasnosti Programu cezhraničnej spolupráce
PL-SK 2007-2013 kancelária Euroregiónu „Tatry”
v Novom Targu riadi malé cezhraničné projekty spadajúce do oblasti kultúrnej výmeny, športu, turizmu,
ochrany životného prostredia, rozvoja lokálnej demokracie. Ich konečnými prijímateľmi sú miestne
samosprávy, kultúrne a osvetové inštitúcie, mimovládne organizácie. Doposiaľ v rámci týchto programov realizovali 131 mikroprojektov s finančným
príspevkom úniových fondov v celkovej výške viac
než 915.000 eur. Tieto projekty dokonca aktivizovali obyvateľov aj z tých najmenších prihraničných
sídiel, angažovali sa do nich deti, mládež a dospelí, napomáhali pri realizovaní spoločných iniciatív
a výmene skúseností. Realizované mikroprojekty prispeli k socioekonomickému rozvoju poľsko - slovenského pohraničia, k rastu počtu a spestreniu skladby
organizácii zapojených do cezhraničnej spolupráce,
k budovania základov integrácie regiónu cestou nadväzovania osobných a inštitucionálnych kontaktov.
Viaceré tieto zámery sa stali východiskami ďalších
spoločných projektov. Koneční prijímatelia získali
aj poznatky a zručnosti potrebné na pripravovanie
žiadostí a tiež na realizáciu a zúčtovávanie projektov
s finančným príspevkom z fondov Európskej únie.
Dlhoročné skúsenosti s riadením mikroprojektov,
ktoré v tom čase nadobudol Zväzok Euroregión
„Tatry“, umožnili zriadiť profesionálnu kanceláriu
s kvalifikovaným, odborne a organizačne pripraveným personálom, ktorý vypracoval vhodné postupy
realizácie a zúčtovávania cezhraničných projektov.
K zvlášť významným udalostiam z tohto obdobia
patrili dve prezidentské návštevy. Dňa 19. novembra
2004 navštívil Stredisko poľsko-slovenskej spolupráce v Novom Targu prezident Slovenskej republiky Ivan
Gašparovič a dňa 3. decembra 2007 v Dome slovensko-poľského stretávania v Kežmarku sme mali na návšteve prezidentov Poľskej republiky Lecha Kaczyńského a Slovenskej republiky Ivana Gašparoviča.
Obaja prezidenti sa uznanlivo vyjadrili o dôležitej
úlohe Euroregiónu „Tatry” pri rozvíjaní poľsko-slovenskej spolupráce.
Druhú etapu činnosti Euroregiónu „Tatry”, nabitú udalosťami a poznačenú úspechmi, symbolicky
uzatvára vstup Poľska a Slovenska do Schengenského priestoru, čo sa udialo v noci z 20. na 21. decembra 2007. Ten historicky okamih, v ktorom hranica
prestala byť administratívnou bariérou a Euroregión
73
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
2007 roku. Ten historyczny moment, kiedy granica
„Tatry“ sa skutočne stal „Euroregiónom bez hraníc“
przestała być barierą administracyjną, a Euroregion
privítali poľskí a slovenskí gorali nezvyčajným spô„Tatry” stał się rzeczywisobom. Na hraničných
ście „Euroregionem bez
prechodoch v prítomnosgranic” polscy i słowaccy
ti zástupcov miestnych
górale powitali w orya regionálnych úradov
ginalny sposób. Na przeja tisícov miestnych obyściach granicznych w ovateľov ako aj turistov
becności władz lokalnych
pílili hraničné závory.
i regionalnych oraz tyRozhoreli sa symbolicsięcy mieszkańców i tuké vatry a oblohu rozrystów przecięto szlabažiarili ohňostroje. Nato
ny graniczne. Zapłonęły
ráno 21. decembra sa
symboliczne watry, a na
v Sromowciach Niżných
niebie rozbłysnęły fajera v Červenom Kláštore
werki. Natomiast 21 grudkonalo slávnostné zasadnia rano w Sromowcach
nutie Rady CezhraničNiżnych i Czerwonym
ného zväzku Euroregión
Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry”
Wendelin Haber i Przewodniczący Rady Stowarzyszenia
Klasztorze odbyło się uro„Tatry”, na ktorom prijali
Region „Tatry” Peter Burian podpisują „Deklarację
czyste posiedzenie Rady
Deklaráciu k vstupu Poľz okazji wejścia Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej
Transgranicznego Związskej republiky a Slovenskej
do strefy Schengen”,
ku Euroregion „Tatry”,
republiky do schengenskéCzerwony Klasztor 21.12.2007 r., fot. arch. ZET
na którym przyjęto Deho priestoru.
klarację z okazji wejścia Rzeczypospolitej Polskiej i ReZa začiatok tretieho obdobia pôsobnosti Europubliki Słowackiej do strefy Schengen.
regiónu „Tatry” je treba považovať 20. december
Za początek trzeciego okresu działalności Eu2007, keď Európska komisia schválila Program
roregionu „Tatry” należy uznać zatwierdzenie przez
cezhraničnej spolupráce medzi Poľskou republikou
Komisję Europejską w dniu 20 grudnia 2007 roku
a Slovenskou republikou pre obdobie 2007 - 2013.
Programu Współpracy Transgranicznej RzeczpoTýmto rozhodnutím začala nová etapa fungovania
spolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013.
Euroregiónu „Tatry”, ktorou sa rovnako pre združeTa decyzja otworzyła nowy etap funkcjonowania Eunie ako celok a pre jeho členov vytvorili mimoriadroregionu „Tatry”, stwarzając dla niego i jego członne možnosti realizácie štatutárnych úloh, podporené
ków wyjątkowe możliwości realizacji zadań statutodovtedy nevídaným prílivom finančných prostriedwych, wspieranych niespotykanym dotąd strumiekov z Európskeho fondu regionálneho rozvoja. Prvý
niem pieniędzy z Europejskiego Funduszu Rozwoju
raz v rámci nového programu pre poľsko-slovenské
Regionalnego. Po raz pierwszy na granicę polskohranice vyčlenili až 157 miliónov eur, a z toho Eurosłowacką w ramach nowego programu przeznaczoregión „Tatry” disponuje čiastkou takmer 5 milióno aż 157 milionów euro, z czego Euroregion „Tanov eur na dofinancovanie mikroprojektov. Sú to
try” na realizację mikroprojektów dysponuje kwotą
skoro päťnásobne väčšie prostriedky než tie, čo boli
blisko 5 milionów euro dofinansowania. Stanowi to
vo všetkých doposiaľ realizovaných programoch.
ponad pięciokrotnie więcej środków niż we wszystNa realizáciu nových úloh spojených s riadením
kich dotychczas zrealizowanych programach. W celu
malých projektov kancelária Zväzku Euroregión
realizacji nowych zadań związanych z zarządzaniem
„Tatry”:
mikroprojektami biuro Związku Euroregion „Tatry”:
• vecne a organizačne rozšírila rozsah svojej čin• merytorycznie i organizacyjnie poszerzyło zanosti,
kres swojej działalności,
• zamestnala ďalšie osoby - v súčasnosti ich tam
• zatrudniło dodatkowy personel – obecnie
pracuje dvanásť,
w biurze pracuje 12 osób,
• zrenovovala dve nové kancelárske miestnosti
• wyremontowało dwa nowe pomieszczenia
v susednej budove, s celkovou plochou 50 m2,
2
biurowe o powierzchni 50 m , znajdujące się
ktoré primátor mesta Nový Targ dal Euroregiónu
w sąsiednim budynku, które zostały przekazado užívania.
ne w użyczenie przez Burmistrza Miasta Nowy
Prostriedky na financovanie uvedených úloh
Targ.
v celkovej výške 465.645,31 eur sa budú v plnej
Środki na finansowanie tych zadań w kwocie
výške refundovať z Európskeho fondu regionálneho
465.645,31 EUR będą zrefundowane w 100% z Eurozvoja a štátneho rozpočtu v rámci prvého strešné-
74
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
ropejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz
budżetu państwa w ramach pierwszego projektu
parasolowego realizowanego w latach 2008-2011.
Realizację nowego Programu rozpoczęło zatwierdzenie najważniejszych dokumentów programowych przez obradujący w dniu 12.03.2008 r.
w Zakopanem Komitet Monitorujący Programu
Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013.
Pierwszy nabór wniosków został ogłoszony 14
sierpnia i trwał do 30 października 2008 r. Euroregion „Tatry” i jego członkowie aktywnie włączyli się
w opracowanie wspólnych polsko-słowackich projektów. Decyzjami Komitetu Monitorującego z marca i maja 2009 roku do dofinansowania zatwierdzonych zostało 15 projektów z obszaru Euroregionu „Tatry”. W trwającym do 31 marca 2010 roku
drugim naborze wniosków członkowie Euroregionu
„Tatry” przedłożyli do dofinansowania kolejne strategiczne projekty.
Odpowiedzią Euroregionu „Tatry” na pojawienie
się nowych możliwości realizacji współpracy transgranicznej było opracowanie i zatwierdzenie przez
XIV Kongres w marcu 2008 roku Wspólnej polskosłowackiej Strategii Rozwoju Euroregionu „Tatry” na lata
2008-2015. Dokument ten stał się ważnym krokiem
do profesjonalizacji działań Euroregionu „Tatry”,
a dla członków Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” pomocą w ubieganiu się o środki
na realizację projektów w ramach Europejskiej
Współpracy Terytorialnej na lata 2007-2013.
Ze względu na duże szanse realizacji wspólnych
przedsięwzięć, jakie gwarantują unijne fundusze,
a także nowe uwarunkowania wzmacniające znaczenie współpracy transgranicznej obecny okres naszej
działalności można określić hasłem Droga Euroregionu „Tatry” do Europejskiego Ugrupowania Współpracy
Terytorialnej. Oto bowiem w perspektywie finansowej Unii Europejskiej na lata 2007-2013 po raz
pierwszy współpraca terytorialna została podniesiona do rangi celu III polityki spójności. Dodatkowo Parlament Europejski i Rada, mając na uwadze
rolę regionów przygranicznych, jaką odgrywają
we wzmocnieniu spójności społecznej i gospodarczej Unii Europejskiej oraz dostrzegając potrzebę
ułatwienia realizacji współpracy terytorialnej zadecydowały o ustanowieniu wspólnotowego instrumentu prawnego, jakim jest Europejskie Ugrupowanie
Współpracy Terytorialnej. Euroregion „Tatry” odpowiedział na nowe wyzwania i podczas XV Kongresu
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”, który
obradował w dniu 17.04.2009 roku w Muszynie
przyjął Deklarację dotyczącą utworzenia pierwszego
na granicy polsko-słowackiej Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej. Wydaje się oczywiste,
że naturalną konsekwencją dotychczasowej polsko
ho projektu realizovaného v rokoch 2008 - 2011.
Realizáciu nového Programu začalo schválenie
najdôležitejších programových dokumentov Monitorovacím výborom cezhraničnej spolupráce PLSK 2007-2013, ktorý rokoval v Zakopanom dňa
12. 3. 2008. Prvá výzva na predkladanie žiadostí
bola uverejnená dňa 14. augusta a trvala do 30.
októbra 2008. Euroregión „Tatry” a jeho členovia
sa aktívne zapojili do prípravy spoločných poľskoslovenských projektov. Na základe rozhodnutí Monitorovacieho výboru prijatých v marci a máji roku
2009 boli pätnástim projektom z územia Euroregiónu „Tatry” priznané nenávratné finančné príspevky. V druhej výzve v termíne do 31. marca členovia
Euroregiónu „Tatry” predložili žiadosti o nenávratné
finančné príspevky na ďalšie strategické projekty.
Odpoveďou Euroregiónu „Tatry” na nové možnosti realizácie cezhraničnej spolupráce bola príprava Spoločnej poľsko-slovenskej Stratégie rozvoja
Euroregiónu „Tatry” pre roky 2008 -2015 a jej schválenie XVI. Kongresom v marci roku 2008. Uvedený dokument sa stal významným krokom na ceste
k profesionalizácii činnosti Euroregiónu „Tatry” a pre
členov Cezhraničného zväzku Euroregión „Tatry“ je
efektívnym nástrojom pri uchádzaní sa o prostriedky na realizáciu projektov v rámci Európskej územnej spolupráce pre roky 2007 - 2013.
Vzhľadom na pomerne vysoké šance na úspešnú
realizáciu spoločných zámerov, ktoré zaručujú úniové fondy a tiež aj nové podmienky, ktoré zvyšujú význam cezhraničnej spolupráce možno súčasnú etapu našej činnosti vyjadriť heslom Cesta Euroregiónu
„Tatry” k Európskemu zoskupeniu územnej spolupráce.
Ono totiž sa prvý raz vo finančnej perspektíve Európskej únie pre roky 2007 - 2013 vyzdvihla územná spolupráca do úrovne cieľa III. kohéznej politiky.
Okrem toho Európsky parlament a Rada prihliadajúc na úlohu prihraničných regiónov pri posilňovaní sociálnej a ekonomickej kohézie Európskej únie
a taktiež vnímajúc potrebu zjednodušenia realizácie
územnej spolupráce sa rozhodli ustanoviť právny
nástroj Spoločenstva, akým je Európske združenie
územnej spolupráce. Euroregión „Tatry” reagoval na
tieto nové výzvy a na XV. Kongrese Cezhraničného
zväzku Euroregión „Tatry”, ktorý sa konal 17. apríla
2009 v Muszyne prijal Deklaráciu týkajúcu sa založenia Európskeho zoskupenia územnej spolupráce /
EZUS / Euroregiónu „Tatry“. Zdá sa byť samozrejmé,
že prirodzeným dôsledkom doterajšej poľsko-slovenskej spolupráce v rámci Cezhraničného zväzku
Euroregión „Tatry” by mala byť jeho transformácia na Európske zoskupenie územnej spolupráce.
V takej podobe bude predstavovať ďalšiu, vyššiu
úroveň cezhraničnej spolupráce založenej na kritériu homogenity, nízkej formalizácii štátnych hraníc,
75
STUDIA I ESEJE • ŠTÚDIE A ESEJE
-słowackiej współpracy w ramach Transgranicznego
a inštitucionalizácii štruktúr spolupráce ako subjektu
Związku Euroregion „Tatry” powinno być przekształmedzinárodného práva. Vďaka vlastnej právnej subcenie go w Europejskie
jektivite bude mať väčšie
Ugrupowanie Współpramožnosti využívania únicy Terytorialnej. Będzie
ových fondov na účely
ono stanowić kolejny,
cezhraničnej spolupráce
wyższy poziom współa azda v budúcnosti sa
pracy transgranicznej opz neho stane inštitúcia
artej na kryterium jednoriadenia cezhraničných
rodności, niskiej formaliprogramov. Tým sa vyzacji granicy państwowej
tvárajú obrovské rozvojooraz instytucjonalizacji
vé príležitosti pre miestne
struktur współpracy jako
spoločenstvá na oboch
podmiotu prawa mięstranách Tatier a zároveň
dzynarodowego. Dzięki
sa otvárajú nové možnosposiadanej osobowości
ti pre aktivity a realizáciu
prawnej będzie ono miastrategickej cezhraničnej
Widok na Tatry z Nowego Targu,
ło ułatwione możliwości
spolupráce na vyššej - po
rys. R. Alt, lit. J. Zahradniczek, 1842, zbiory M. Żelaznego
korzystania ze środków
stránke formálnej a právunijnych na współpracę transgraniczną, a w przynej - organizačnej úrovni.
szłości będzie mogło stać się instytucją zarządzającą transgranicznymi programami. Stwarza to olbrzymie szanse rozwoju dla społeczności lokalnych
po jednej i po drugiej stronie Tatr, a także otwiera
Preklad: Tomasz Trancygier
nowe możliwości działania i prowadzenia strategicznej współpracy transgranicznej na wyższym, formalnym i prawnym poziomie organizacyjnym.
76
SYLWETKI • OSOBNOSTI
Wspomnienie
o Waldemarze Serwińskim
Spomienka
na Waldemara Serwińského
Dnia 17 kwietnia 2009 roku w Muszynie odbył
Dňa 17. apríla 2009 sa v Muszyne uskutočnil
się XV Kongres Transgranicznego Związku Eurore15. Kongres Cezhraničného zväzku Euroregión „Tatgion „Tatry”. Gospodarzem Kongresu był Burmistrz
ry“. Hostiteľom podujatia bol primátor Waldemar
Waldemar Serwiński, który zaprosił delegatów
Serwiński, ktorý pozval delegátov a hostí z Poľska
i gości z Polski i ze Słowacji, aby pokazać im waa Slovenska, aby im ukázal hodnoty kúpeľov v dolory uzdrowiska w Doliline Popradu a výsledky
nie Popradu i rezultaty
susedskej
spolupráce
sąsiedzkiej współpracy
s neďalekým Slovenz pobliską Słowacją. Do
skom. Aj dnes máme
dziś widzimy go jak ze
pred očami, ako zápalisswadą, wielkim zaanto, nesmierne angažovagażowaniem i profesjone a veľmi profesionálne
nalizmem opowiada o
rozpráva o svojej Muszyswojej Muszynie oraz done a výsledkoch, ktoré
konaniach jej mieszkańdosiahli jej obyvatelia.
ców. Nic więc dziwnego,
Preto niet divu, že spráże wieść o jego śmierci
va o jeho smrti, ktorá ho
dnia 10.07.2009 roku
zastihla 10. júla 2009 na
w czasie podróży służboslužobnej ceste v blízkoswej tuż przed Muszyną
ti obce Powroźnik tesne
w okolicach Powroźnika
pred Muszynou bola pre
Waldemar Serwiński podczas XV Kongresu
wywołała u nas szok i
nás šokom a spôsobila
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”, Muszyna 17.04.2009 r.,
ból. Straciliśmy jednego
nám veľkú bolesť. Prišli
fot. arch. Urzędu Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna
z najbardziej aktywnych i
sme o jedného z najakkreatywnych członków Rady Euroregionu „Tatry”.
tívnejších a najtvorivejších členov Rady Euroregiónu
Waldemar Serwiński łączył w sobie cechy wy„Tatry“.
trawnego polityka, działacza społecznego i doV osobnosti Waldemara Serwińského sa spájali
brego organizatora. Wszyscy w Radzie liczyli się
vlastnosti skúseného politika, spoločenského aktiz jego mądrym i wyważonym zdaniem. Swoje
vistu a dobrého organizátora. V Rade si všetci váopinie i poglądy wygłaszał spokojnie, stanowczo
žili jeho múdre a vyvážené stanoviská. Svoje názory
i przekonywująco. W Euroregionie „Tatry” dał się
a predstavy prezentoval pokojne, rozhodne a prepoznać najpierw jako Przewodniczący Komisji
svedčivo. Tieto svoje kvality prejavil v Euroregióne
ochrony środowiska w latach 2003-2006, a od roku
„Tatry“ sprvu v rokoch 2003 - 2006 ako predseda
2007 jako członek Rady. Zawsze imponował nam
komisie životného prostredia a od roku 2007 ako
mnogością pomysłów na transgraniczne polskočlen Rady. Vždy nám imponovalo ako chrlil nápady
słowackie projekty. Muszyna realizowała najwięcej
na cezhraničné poľsko-slovenské projekty. V Muszytransgranicznych inwestycji, których był inicjatone realizovali najviac cezhraničných investícií, a tie
rem. Waldemar Serwiński cieszył się dużym autoinicioval práve on. Waldemar Serwiński mal v Rade
rytetem w Radzie, która powierzała mu wielokrotveľkú autoritu, a preto ho mnohokrát poverovala
nie przewodnictwo w Kongresie. Obrady prowadził
vedením rokovaní Kongresu. Tieto rokovania viedol
77
SYLWETKI • OSOBNOSTI
sprawnie i z dużym znawstwem. Potrafił umiejętnie
łagodzić konflikty i spory. Cechowało go pogodne
usposobienie i mądrość życiowa, co w dzisiejszych
trudnych czasach jest rzadko spotykane. Euroregion
„Tatry” stracił w nim wybitnego działacza i dobrego,
szlachetnego człowieka. Swoją pracą, zaangażowaniem i postawą Waldemar Serwiński wpisał się wybitnie w dokonania naszego Związku.
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
zručne a s veľkou znalosťou veci. Dokázal umne riešiť konflikty a spory. Vyznačoval sa duševnou pohodou a životnou múdrosťou, ktoré sú zriedkavé
v dnešnej hektickej dobe. Jeho odchodom Euroregión „Tatry“ prišiel o popredného činiteľa a dobrého,
ušľachtilého človeka. Svojou prácou, angažovanosťou a postojmi sa Waldemar Serwiński významne
zapísal do dejín nášho Zväzku.
Waldemar Serwiński urodzony 24 stycznia 1953
Waldemar Serwiński, narodený 24. januára
roku w Muszynie, zmarł tragicznie 10 lipca 2009 r. Ab1953 v Muszyne, tragicky zomrel 10. júla 2009. Absolwent Uniwersytetu Jasolvent Jagelovskej unigiellońskiego - mgr fizyki.
verzity, magister fyziky.
W latach 1974-1984
V rokoch 1974-1984
– nauczyciel i dyrektor
– učiteľ a riaditeľ Základw Szkole Podstawowej
nej školy v obci Jastrzęw Jastrzębiku,
bik
1984-1985 – zastęp1984-1985 – náca dyrektora Zbiorczej
mestník riaditeľa ObecSzkoły Gminnej w Złonej školy v obci Złockie.
ckiem,
1985-2002 - riaditeľ
1985-2002 – dyrekZdružených všeobecnotor Zespołu Szkół Ogólvzdelávacích škôl v Musnokształcących w Muszyzyne (Lýceum, Gymnánie (Liceum, Gimnazjum,
zium, Základná škola č.
Szkoła Podstawowa nr 1
1 menom Sądeczských
Waldemar Serwiński,
im. Kurierów Sądeckich).
Kuriérov).
fot. arch. Urzędu Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna
Wieloletni Radny i
Dlhoročný poslanec
Przewodniczący Rady Miasta i Gminy Uzdrowiskoa predseda mestskej a obecnej rady kúpeľnej obce
wej Muszyna, od 2002 Burmistrz Miasta i Gminy
Muszyna, od roku 2002 primátor mesta a kúpeľnej
Uzdrowiskowej Muszyna.
obce Muszyna.
Preklad: Tomasz Trancygier
Teresa Siaśkiewicz
Realizacja mikroprojektów
w Euroregionie „Tatry”
w latach 2007-2010.
Stan na koniec czerwca 2010 r.
Związek Euroregion „Tatry” w ramach 3. Osi priorytetowej Wsparcie inicjatyw lokalnych (mikroprojekty)
Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013 wraz
z partnerami: Stowarzyszeniem Euroregion Karpacki
Polska (Partner Wiodący), Stowarzyszeniem „Region
Beskidy” oraz Wyższymi Jednostkami Samorządowymi w Preszowie i Żylinie w okresie od 01.10.2008
do 31.12.2012 wdraża tzw. projekt parasolowy pt.
Realizacja mikroprojektów
na pograniczu polskosłowackim w latach 20072010. Głównym celem
projektu jest promowanie inicjatyw lokalnych i
nawiązywanie kontaktów
transgranicznych poprzez
realizację mikroprojektów opartych na działaniach „ludzie dla ludzi”.
tychczas Euroregion zrealizował następujące działania:
1. PRZYGOTOWANIE I OGŁOSZENIE NABORU
MIKROPROJEKTÓW:
• Euroregion przygotował i konsultował dokumenty dotyczące wdrażania mikroprojektów obowiązujące w I naborze mikroprojektów. Dokumenty
te zostały zatwierdzone przez Komitet Monitorujący na posiedzeniu w
dniach 19-20.03.2009 r.
w Tatrzańskiej Łomnicy.
• Wyszukiwał partnerów
zagranicznych dla potencjalnych beneficjentów
mikroprojektów.
• Ogłosił
w
dniu
30.03.2009 r. I nabór
wniosków o dofinansowanie
mikroprojekCałkowita wartość wytów, który trwał do
datków kwalifikowalnych
29.05.2009 r. Dostępna
przeznaczonych w ramach
kwota dofinansowania
projektu parasolowego
z EFRR przypadająca na
dla Euroregionu „Tatry”
Zawody cross country „półmaraton”, Niedzica – Polana Sosny
Euroregion „Tatry” wynowynosi 3.168.902,07
22.06.2010 r., mikroprojekt pt. „Rowerem po Spiszu (etap I)”,
siła: 2.297.768,25 EUR.
beneficjent: Fundacja Rozwoju Regionu Jeziora Czorsztyńskiego,
EUR, z czego 85%, czyfot. arch. ZET
W tym czasie prowadził
li 2.693.566,76 EUR
konsultacje w zakresie
stanowi dofinansowanie z Europejskiego Funduszu
prawidłowego przygotowania aplikacji.
Rozwoju Regionalnego, a 15 % - 475.335,31 EUR,
to współfinansowanie krajowe.
• Do biura Związku Euroregion „Tatry” złożono 99
wniosków o dofinansowanie mikroprojektów na
Po zatwierdzeniu projektu parasolowego w dniu
łączną kwotę dofinansowania z EFRR w wyso14.01.2009 r. przez Komitet Monitorujący, Związek
kości: 3.441.559,93 EUR. Ponadto Euroregion
Euroregion „Tatry” rozpoczął jego wdrażanie. Do-
78
79
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
„Tatry” złożył do biura Euroregionu „Karpackiego” wniosek o dofinansowanie mikroprojektu
własnego pt. 15 lat polsko-słowackiej współpracy
transgranicznej Euroregionu „Tatry” na kwotę dofinansowania z EFRR wynoszącą: 49.953,65
EUR.
2. PRZEPROWADZENIE SZKOLEŃ DLA WNIOSKODAWCÓW I BENEFICJENTÓW:
• W Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu zorganizowane zostały następujące
szkolenia dla wnioskodawców mikroprojektów:
-
szkolenie
inauguracyjne w zakresie
mikroprojektów zarządzanych
przez
Euroregion „Tatry”
zrealizowane w dniu
11.02.2009 r.,
-
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
nych do oceny merytorycznej 86 kwalifikujących
się wniosków o dofinansowanie mikroprojektów.
Ocena mikroprojektów z Euroregionu „Tatry”
przeprowadzona została:
-
-
w Rzeszowie w dniach 27-29 lipca 2009 r.
na posiedzeniu polsko-słowackiej Komisji Oceniającej, której przewodniczył Partner Wiodący
(mikroprojekty komplementarne),
w Nowym Targu w trakcie obrad Zespołów Ekspertów powołanych przez Euroregion „Tatry”
w dniach 3-4 sierpnia 2009 r. (wnioski indywidualne) oraz w dniach
28-29 grudnia 2009 r.
(ponowna ocena merytoryczna mikroprojektów
z listy projektów warunkowych).
4.ZAWIERANIE UMÓW
Z BENEFICJENTAMI NA
PODSTAWIE
DECYZJI
PODKOMITETU MONITORUJĄCEGO:
cykl warsztatów szkoleniowych dla wnio• Euroregion
„Tatry”
skodawców mikroprzygotował materiały
projektów w zakresie
na posiedzenie Podkownioskowania o doWarsztaty „Ginące zawody” – haft, mikroprojekt pt. „Młodzi
mitetu Monitorującego
finansowanie mikrona szlakach pogranicza polsko-słowackiego”,
w tym listy rankingowe
projektów ze środbeneficjent: Zespół Szkół im. Legionów Polskich w Poroninie
mikroprojektów
rekoków EFRR i budżetu
Szkoła Podstawowa i Gimnazjum,
fot. arch. Klubu Młodych Redaktorów
mendowanych do dofipaństwa, zorganiprzy Zespole Szkół w Poroninie
nansowania, które zostazowany w dniach:
ły przedłożone do zatwierdzenia Podkomitetowi
30.03.2009 r., 04.04.2009 r., 06.04.2009 r.
Monitorującemu.
W szkoleniach tych uczestniczyły łącznie 232 osoby.
• W dniach 17-18 grudnia 2009 r. oraz 16 czerwca
2010 r. Euroregion „Tatry” przeprowadził szkolenia i warsztaty z zakresu prawidłowej realizacji
i rozliczania mikroprojektów dla beneficjentów
I naboru mikroprojektów. Uczestniczyło w nich
116 osób.
3. OCENA FORMALNA I TECHNICZNA ZŁOŻONYCH WNIOSKÓW:
• W dniach 04.06.2009 r. – 24.07.2009 r. Euroregion „Tatry” przeprowadził ocenę formalną
i kwalifikowalności wniosków o dofinansowanie
mikroprojektów w ramach I naboru PWT PL-SK
2007-2013. Do oceny technicznej (merytorycznej) rekomendowanych zostało 86 wniosków na
łączną kwotę dofinansowania z EFRR w wysokości
3.095.545,62 EUR.
• Euroregion „Tatry” zatrudnił ekspertów zewnętrz-
80
• Podkomitet Monitorujący Uchwałą nr 4/2009
z dnia 24.09.2009 r. zatwierdził do realizacji 46
mikroprojektów z Euroregionu „Tatry” (w tym
mikroprojekt własny Euroregionu). Natomiast
Uchwałą PKM nr 1/2010 z dnia 28.01.2010 r.
zatwierdzonych zostało do realizacji kolejnych 10
mikroprojektów. Łączna kwota dofinansowania
z EFRR dla 56 zatwierdzonych projektów wynosi
1.878.188,83 EUR.
• W dniu 26.11.2009 r. Euroregion „Tatry” zorganizował spotkanie inaugurujące realizację mikroprojektów, w trakcie którego podpisano pierwsze
umowy z sześcioma beneficjentami.
• Do dnia 09.03.2010 r. Euroregion zawarł wszystkie umowy z beneficjentami na łączną kwotę dofinansowania z EFRR wynoszącą 1.878.188,83
EUR. Całkowita wartość kosztów kwalifikowanych projektów wynosi 2.256.660,54 EUR.
5. MONITOROWANIE I KONTROLA REALIZACJI
MIKROPROJEKTÓW:
W styczniu 2010 r. Euroregion „Tatry” sporządzi
Roczny plan kontroli mikroprojektów Euroregionu „Tatry” na rok 2010, który zatwierdzony został przez
Kontrolera I stopnia.
6. ROZLICZANIE WYDATKÓW PONOSZONYCH
W RAMACH MIKROPROJEKTÓW ORAZ PRZEKAZYWANIE BENEFICJENTOM
REFUNDACJI
ZE ŚRODKÓW EFRR I BUDŻETU PAŃSTWA:
Od 2009 roku trwa realizacja zatwierdzonych mikroprojektów. Dotychczas zakończone zostały działania
w ramach pięciu projektów:
• Polsko-Słowackie Lato, beneficjent: Gmina Tokarnia, partnerzy projektu: Obec Vitanová oraz
Gminny Ośrodek Kultury i Sportu w Tokarni,
„Tatry” przekazał mikrobeneficjentom pierwsze refundacje bieżące z Europejskiego Funduszu Rozwoju
Regionalnego na łączną kwotę 26.072,74 EUR.
7. PRZEDKŁADANIE RAPORTÓW Z POSTĘPU REALIZACJI PROJEKTU PARASOLOWEGO:
• Po zawarciu umowy na dofinansowanie projektu parasolowego (08.05.2009 r.), której stronami są Partner Wiodący i Instytucja Zarządzająca,
w czerwcu 2009 r. Euroregion „Tatry” otrzymał
zaliczkę na realizację działań w projekcie w wysokości 10% zaplanowanych środków z EFRR
= 269.356,67 EUR, w tym na zarządzanie
80.807,00 EUR oraz na bieżące refundacje wydatków ponoszonych w ramach mikroprojektów
-188.549,67 EUR.
• Euroregion „Tatry” sporządził pierwszy Raport
cząstkowy z realizacji projektu parasolowego
• Muzyka na szczytach – Festiwal Artystyczny
obejmujący działania wyw Zakopanem, benefikonane do 30.06.2009 r.
cjent: Stowarzyszenie
oraz wnioskował o uruim. Mieczysława Karchomienie rezerwy celołowicza w Zakopawej z budżetu państwa
nem, partner projekna
współfinansowanie
tu: Základná Umelekrajowe kosztów zarzącká Škola Poprad,
dzania
poniesionych
• Wspólne kolędy polsko
w 2008 r. oraz plano-słowackiego pograniwanych do wydatkocza, beneficjent: Podwania do końca 2009
halańskie Stowarzyr. w ramach projektu
szenie Muzyczne Chór
parasolowego.
Raport
Echo Gorczańskie w
cząstkowy
obejmował
Nowym Targu, partwydatki w wysokości
ner projektu: Miest37.392,01 EUR, w tym
Konferencja pt. Zamki pogranicza sądecko-spiskiego,
ny Klub Slovenského
dofinansowanie z EFRR –
28
maja
2010
r.,
mikroprojekt
pt.
„Sądecko-Spiskie
pogranicze
Orla Trstená,
31.783,21 EUR i współ– historyczny trakt handlowy wiodący doliną rzeki Poprad”,
• Aktywność przede
beneficjent: Muzeum Okręgowe w Nowym Sączu, fot. I. Michalec
finansowanie z budżetu
wszystkim, benefipaństwa – 5.608,80
cjent: Miejska Biblioteka Publiczna w Nowym
EUR. Certyfikat kontroli pierwszego stopnia wydano
Targu partner projektu: Liptovská knižnica
02.10.2009 r. Środki z budżetu państwa wpłynęGašpara Fejérpataky-Belopotockého v Liptovły pod koniec grudnia 2009 r., natomiast środki
skom Mikuláši,
z EFRR Euroregion „Tatry” otrzymał na początku
stycznia 2010 r.
• EUROLIGA – Edycja Polska, Polsko-Słowacka Liga
Amatorskiej Piłki Siatkowej, beneficjent: Gmi- • Drugi raport cząstkowy z realizacji projektu pana Raba Wyżna, partnerzy projektu: Priatelia
rasolowego dotyczący działań wykonanych
Súkromného gymnázia v Poprade oraz Uczniowod 01.07.2009 r. do 30.09.2009 r. obejmował
ski Klub Sportowy przy Gimnazjum nr 2 w Nowydatki w wysokości 31.047,09 EUR. Certyfikat
wym Sączu.
kontroli pierwszego stopnia wydany w grudniu
2009 r. i skorygowany w marcu 2010 r., zatwierW roku 2010 wpłynęły pierwsze raporty z postępu
dził następujące kwoty do wypłaty: z EFRR –
realizacji mikroprojektów sporządzane przez be26.080,07 EUR i współfinansowanie z budżetu
neficjentów (19 raportów kwartalnych złożonych
państwa – 4.602,36 EUR. Refundacja z budżetu
w styczniu, 48 w kwietniu 2010 oraz 4 raporty
państwa wpłynęła pod koniec grudnia 2009 r.,
końcowe z realizacji mikroprojektów). Euroregion
81
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
płatności z EFRR Euroregion „Tatry” otrzymał
w kwietniu 2010 r.
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
przygotował Plan działań informacyjno-promocyjnych na rok 2010. Ponadto prezentował wyniki
I naboru mikroprojektów (m.in. podczas spotkania inaugurującego realizację mikroprojektów
w Euroregionie „Tatry”,
w trakcie posiedzenia
Rady Transgranicznego
Związku Euroregion „Tatry” oraz Nadzwyczajnego Kongresu Związku
Euroregion „Tatry”).
• Trzeci raport cząstkowy z postępu realizacji projektu parasolowego
za IV kwartał 2009
r. Euroregion „Tatry”
złożył do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w styczniu
2010 r.
Certyfikat
kontroli
pierwszego
stopnia wydany został w czerwcu 2010
• W maju 2010 r. Euror. i poświadcza kwoty
region „Tatry” przygotowydatków w wysokował koncepcję i wyłonił
ści: 30.185,09 EUR, w
wykonawcę nowej strotym dofinansowanie
ny internetowej www.
z EFRR – 25.657,33
pwt.euroregion-tatry.eu
XX Spiskie Zwyki, 30-31.01.2010 r.,
EUR oraz współfisłużącej promocji i infornansowanie
krajowe mikroprojekt pt. „Spiskie kalendarium imprez – wspólne korzenie, macji w zakresie mikroprowspólne horyzonty', beneficjent: Gminny Ośrodek Kultury
z budżetu państwa –
jektów zarządzanych przez
w Łapszach Niżnych, fot. M. Milaniak
4.367,37 EUR.
Związek Euroregion „Tatry”
w ramach III osi priorytetowej Programu.
• Czwarty raport cząstkowy dotyczący działań wykonanych od 01.01.2010 r. do 31.03.2010 r.
został przekazany do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w maju 2010 r. i jest weryfikowany
przez kontrolera. Wartość środków przedstawionych do weryfikacji wynosi: 90.047,65 EUR,
w tym dofinansowanie z EFRR – 79.940,50 EUR.
8. PROMOCJA PROJEKTU PARASOLOWEGO W
RAMACH PROGRAMU:
• Euroregion „Tatry” zamieszczał na stronie internetowej Euroregionu „Tatry” www.euroregiontatry.pl w zakładce EWT informacje dotyczące
m.in. naboru i wyników oceny mikroprojektów,
organizowanych szkoleń.
• Euroregion informował potencjalnych wnioskodawców o możliwości wnioskowania o dofinansowanie mikroprojektów w ramach I i II
naboru. Opracował także Podstawowe informacje
o mikroprojektach, które były dystrybuowane wraz
z zaproszeniami na warsztaty szkoleniowe oraz
Wykaz mikroprojektów realizowanych w Euroregionie „Tatry” w ramach Programu Współpracy
Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013
• Przedstawiciele Euroregionu „Tatry” uczestniczyli w posiedzeniach Grupy Roboczej PWT PL-SK
2007-2013, obradach Komitetu Monitorującego
PWT PL-SK 2007-2013, posiedzeniu Podkomitetu Monitorującego PWT PL-SK 2007-2013, konferencjach, szkoleniach, w spotkaniach dotyczących wdrażania projektów w ramach Programu
Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013, organizowanych przez Instytucję Zarządzającą, Wspólny
Sekretariat Techniczny, Kontrolera I stopnia, Partnera Wiodącego.
Numer
projektu
Beneficjent
1
2
3
4
5
6
8
1.
PL-SK/
TAT/IPP/
W/P/01
Związek Euroregion „Tatry”
Združenie
Region Tatry
15 lat polsko
-słowackiej
współpracy transgranicznej Euroregionu „Tatry”
49 953,65
58 769,00
2.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/01
Miejska Biblioteka
Publiczna w Limanowej
Oravská knižnica Antona
Habovštiaka
v Dolným
Kubíníe
Transgraniczny
Dialog Kulturowy
15 558,51
18 304,13
24 692,50
29 050,00
3.
PL-SK/
TAT/
Gmina Spytkowice
IPP/I/02
Obec Blatnica
Pierwsze kroki
na drodze
do wzajemnej
współpracy gminy Spytkowice
i wsi Blatnica
4.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/03
Limanowski Dom
Kultury
Mesto Dolný
Kubín
40 lat razem
35 349,11
41 587,19
5.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/04
Miejski Ośrodek
Kultury
w Nowym Targu
Podtatranské
Osvetové Stredisko, Porad
TTT – Transgraniczny Trakt
Tradycji
39 032,36
45 920,42
6.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/06
Podhalańskie
Stowarzyszenie
Muzyczne Chór
Echo Gorczańskie
Miestny Klub
Slovenského
Orla, Trstená,
Wspólne kolędy
polsko-słowackiego pogranicza
31 900,50
37 530,00
PL-SK/
TAT/
IPP/I/07
Liptovska knižnica Gašpara
Miejska Biblioteka
FejérpatakyPubliczna
Belopotockého
w Nowym Targu
v Liptovskom
Mikuláši
Aktywność
przede
wszystkim
10 106,50
11 890,00
7.
82
Całkowita
wartość kosztów kwalifikowanych projektu
w EUR
Lp
9. INNE DZIAŁANIA:
• W ramach kosztów zarządzania, Euroregion „Tatry” przeprowadził adaptację dwóch pomieszczeń biurowych przy ulicy Sobieskiego 2, użyczonych przez Miasto Nowy Targ w czerwcu 2009 r.
na potrzeby wdrażania projektu parasolowego.
Po wyłonieniu wykonawcy robót, w drodze przetargu nieograniczonego, inwestycja realizowana
była od 07.09.2009 r. do 05.11.2009 r., a ostateczny odbiór robót nastąpił 18.11.2009 r. Koszt
inwestycji to: 93.472,39 PLN.
Tytuł projektu
Wartość
dofinansowania
EFRR w EUR
Partnerzy
projektu
słowacki/
krajowy
83
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
8.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/08
Fundacja Rozwoju
Regionu Jeziora
Czorsztyńskiego
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
Obec Vel’ka
Franková,
Gmina Łapsze
Niżne,
Gmina Nowy
Targ
Rowerem po
Spiszu (etap I)
48 545,26
38 666,50
45 490,00
59 057,50
18.
9
PL-SK/
TAT/
IPP/I/09
Powiat
Nowosądecki
Mesto Stará
Ľubovňa
Jak to powiedzieć? – praktyczny kurs języka
słowackiego
i polskiego
10.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/10
Powiat
Nowosądecki
Mesto Stará
Ľubovňa
Platforma medialna Popradzkie Wrota
49 948,42
59 512,00
11.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/13
Centrum Kultury
i Promocji Gminy
Czarny Dunajec
Obec Habovka
Polsko-słowackie
inspiracje folklorystyczne
Euroregion Tatry
2010
18 615,00
21 900,00
12.
13.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/14
PL-SK/
TAT/
IPP/I/17
14.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/19
15.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/20
16.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/21
17.
84
PL-SK/
TAT/
IPP/I/22
Gmina
Czarny Dunajec
Zespół Szkół
Ogólnokształcących
-Gimnazjum
w Muszynie
Miasto i Gmina
Uzdrowiskowa
Muszyna
Obec Habovka
Gmina
Raba Wyżna
38 959,75
40 764,30
Občianské
Spotkajmy się
združenie „Ka- na zamku w Mumenná veža”, szynie - historia
Lipany
i współczesność
48 399,00
56 940,00
112 łączy nas
47 046,61
55 348,95
Poznajmy się
jeszcze lepiej
w Muszynie
36 781,08
43 271,86
Obec Ľubotín
Szlakami historii
i kultury, czyli
polsko-słowackie
Obec Gánovce wędrówki rowerowe obejmujące
miejsca historyczne i kulturalne
25 549,30
Gmina
Raba Wyżna
34 296,65
40 349,00
8 327,76
9 808,90
39 100,00
46 000,00
Młodzi na szlakach pogranicza
polsko-słowackiego
46 750,00
55 000,00
19.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/24
Pieniński Park
Narodowy
Ocena zmian
w środowisku
Pienin spowodoŠtátna ochrana
wanych budową
prírody SR,
i eksploatacją
Správa PieninZespołu Zbiorského národników Wodnych
ného parku
Czorsztyn-Niedzica i Sromowce
Wyżne
20.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/26
Polskie Towarzystwo Turystyczno
-Krajoznawcze
Zarząd Oddziału
Tatrzańskiego
Utworzenie i
Zakladna Skola
promocja Cens Materskou
trum Tatrzańskich
Skolou, ZuSzlaków Transgraberec
nicznych
21.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/28
22.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/30
Twórcy ludowi
pogranicza polsko-słowackiego
20 306,50
23 890,00
23.
Turist – Orava,
združenie
Studium porówpre rozvoj cenawcze tradycyjMuzeum Orawski stovného ruchu
PL-SK/
nej architektury
Park Etnograficzny a historických
TAT/
orawskiej
w Zubrzycy
tradícií Oravy,
IPP/I/33
na starej fotoGórnej
Dolný Kubín,
grafii ze stanem
Uniwersytet
obecnym
Śląski
w Katowicach
38 556,00
45 360,00
24.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/34
Gmina
Bukowina
Tatrzańska
Občianské
združenie
Priatelia Hradu
Ľubovňa
Sekrety zbójników czyli skarby
Podhala
39 128,05
46 033,00
25.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/35
Gmina Jabłonka
Mesto Trstená,
Orawskie Centrum Kultury
Wspólny Rozwój
Kultury i Sportu
na Orawie 2010
31 280,00
36 800,00
45 835,00
Współpraca
młodzieży i nauczycieli polskoGymnázium
słowackich
Leonarda Stöcz zachowaniem
kela, Bardejov
wartości kulturowych regionów
przygranicznych
Związek MięZdruženie obci
dzygminny „Perły
hornej Torysy,
Doliny Popradu”
Lipany
Piwniczna Zdrój
Miasto i Gmina
Uzdrowiskowa
Muszyna
Współzawodnictwo sportowe
Tatry 2010
PL-SK/
TAT/
IPP/I/23
Priatelia
Súkromného
gymnázia
EUROLIGAv Poprade,
Edycja Polska,
Uczniowski
Polsko-Słowacka
Klub Sportowy Liga Amatorskiej
przy GimPiłki Siatkowej
nazjum nr 2
Nowy Sącz
47 958,00
30 058,00
Zespół Szkół im.
Základná škola
Legionów Polskich
s materskou
w Poroninie Szkoškolou, Spišský
ła Podstawowa
Hrhov
i Gimnazjum
Stowarzyszenie
Lokalna Grupa
Działania
„Gorce-Pieniny”
Obec Lechnica
85
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
26.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/38
Miasto
Mszana Dolna
27.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/39
Gmina
Łapsze Niżne
28.
29.
30.
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
Obec Nižná
Zagórzańsko –
orawska konfrontacja kultur poprzez organizację
cyklu imprez
41 000,07
49 237,50
Obec Osturňa
Spisz – Kraina
Wielu Kultur
25 259,45
29 717,00
PL-SK/
TAT/
IPP/I/40
Komenda Wojewódzka Policji
w Krakowie
Krajské
riaditel’stvo
Policajného
zboru, Prešov
Bezpieczne
pogranicze
polsko-słowackie
– wymiana
doświadczeń
między służbami
porządkowymi
PL-SK/
TAT/
IPP/I/41
Komenda Wojewódzka Policji
w Krakowie
Krajské riaditeľstvo PZ
v Prešove
Gmina Uście
Gorlickie,
Bezpieczeństwo
w ruchu drogowym na pograniczu polskosłowackim
Krajské riaditeľstvo PZ
v Prešove,
Gmina
Uście Gorlickie
Stop kradzieżom
zabytków dziedzictwa kulturowego pogranicza
polsko-słowackiego
PL-SK/
TAT/
IPP/I/42
Komenda Wojewódzka Policji
w Krakowie
27 999,00
15 470,00
17 340,00
PL-SK/
TAT/
IPP/I/43
Gmina
Uście Gorlickie
Obec
Hervartov
Szlakiem małej
i dużej architektury sakralnej
gminy uście gorlickie – II etap
32.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/49
Stowarzyszenie
Pogranicza
Hornošarišské
osvetové stredisko
v Bardejove
Łączą nas wspólne tradycje
33.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/50
Obec
Hladovka,
Na tropie tradycji
– identyfikacja
dziedzictwa kulturowego
czterech gmin
29 401,50
Gmina
Tokarnia
Obec Vitanová,
Gminny OśroPolsko-Słowackie
dek Kultury
Lato
i Sportu,
Tokarnia
5 270,00
Gmina
Siepraw
Uchronić od
zniszczenia
i zapomnienia
przydrożne figury
pogranicza polsko-słowackiego
31.
34.
35.
86
PL-SK/
TAT/
IPP/I/51
PL-SK/
TAT/
IPP/I/54
Gmina
Raciechowice
Obec Spišský
Štvrtok
26 095,00
14 832,50
36.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/55
37.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/58
49 950,00
Gmina
Poronin
Mikroregión
Baranec, Liptovský Ondrej,
Ponad granicami
Gmina Poronin
– Mikroregion
Baranec
19 414,00
22 840,00
Tatry bez granic
– internetowy
konkurs wiedzy
9 494,50
11 170,00
PL-SK/
TAT/
IPP/I/59
Tatrzański
Park Narodowy
39.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/60
Tatrzański
Park Narodowy
Múzeum
v Kežmarku
Tatrzańskie dziedzictwo
49 991,12
92 627,61
40.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/65
Mesto
Spišská Belá
Przenikanie
kultur: polskosłowacka wymiana środowisk
twórczych
38 505,00
45 300,00
Mesto
Spišská Belá
Wzmocnienie
konkurencyjności
pogranicza polsko-słowackiego
na międzynarodowym rynku
turystycznym
41490,20
48 812,00
Miasto i Gmina
Szczawnica
41.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/66
42.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/68
Jak bardzo jeKultúrne a turiGorlickie Centrum
steśmy do siebie
stické centrum
Kultury
podobni Gorlice
Bardejov
- Bardejov
10 384,96
12 217,60
PL-SK/
TAT/
IPP/I/70
Gmina
Czorsztyn
Združenie pre
rozvoj regiónu Ścieżka roweroPienin a Zama- wo-piesza wokół
guria, Červený Tatr „Pienińska
Kláštor
Pętla” opracowaPowiatowy
nie dokumentacji
Zarząd Dróg,
technicznej
Nowy Targ
48 110,00
56 600,00
Gminne Centrum
Kultury
w Kluszkowcach
z siedzibą
w Maniowach
Poznawanie się i
integracja społeczeństw „Małych
Ojczyzn” pograniCYPRIAN,n.o.,
cza polskoČervený
słowackiego –
Kláštor
mieszkańców
Gminy Czorsztyn
i Czerwonego
Klasztoru
29 135,45
34 277,00
30 700,00
34 590,00
43.
Miasto i Gmina
Szczawnica
6 200,00
44.
42 163,01
42 457,50
38.
20 400,00
17 450,00
Szlaki po obiektach pamiątkowych i miejscach
znaczących gminy Nowy Targ
Štátne lesy
Tatranského
národného
parku,
Tatranská
Lomnica
32 940,00
18 200,00
Gmina
Nowy Targ
Mikroregión
pod Poludnicou združenie
obci,
Liptovský Ján
49 603,54
PL-SK/
TAT/
IPP/I/71
87
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
45.
46.
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
PL-SK/
TAT/
IPP/I/73
Miasto
Nowy Targ
Mesto
Kežmarok
Nowy TargKieżmark, transgraniczna prezentacja kuchni
regionalnej
PL-SK/
TAT/
IPP/I/74
Gminny Ośrodek
Kultury w Łapszach Niżnych
z siedzibą
w Niedzicy
Mesto Spišská
Stará Ves,
Gmina Łapsze
Niże
Spiskie kalendarium imprezwspólne korzenie, wspólne
horyzonty
36 340,26
40 892,65
42 753,25
48 109,00
47.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/77
Tatrzańska Agencja Rozwoju,
Promocji i Kultury
Združenie
cestovného
ruchu Vysoké
Tatry, Starý
Smokovec
48.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/78
Tatrzańska Agencja Rozwoju,
Promocji i Kultury
Združenie
cestovného
ruchu Vysoké
„Tatry”, Stary
Smokovec
Szlak Góral - Ski
42 987,05
50 573,00
49.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/80
Obec
Vitanová,
Integracja regionalna gmin
pogranicza polsko-słowackiego
– Jodłownik i
Vitanova
48 513,72
65 400,00
Obec
Šarišské
Michaľany
Rozszerzenie
współpracy
gmin Dobczyce i
Sarisskie Michalany na polach
kultury, rekreacji
i turystyki przez
włączenie nowych partnerów
49 998,00
60 000,00
Klaster LIPTOV TATRA-INFO” – združenie
system wymiany
cestovného
informacji turyruchu, Liptov- stycznej Podhale
ský Mikuláš
- Liptów
40 128,50
47 210,00
Ochotnicza
Straż Pożarna
w Muszynie
Obec Malý
Lípník,
Miasto i Gmina
Uzdrowiskowa
Muszyna
Wspólne działania przeciwpowodziowe
i ratownictwo
ekologiczne Muszyna
49 804,64
58 593,69
Nowosądecki
Inkubator Przedsiębiorczości
Velmax VIC,
n.o., Prešov,
Regionlana
rozvojová
agentúra
TATRY-SPIŠ,
Kežmarok,
Przedsiębiorczość bez
granic!
27 963,30
32 898,00
50.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/82
51.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/83
52.
53.
88
PL-SK/
TAT/
IPP/I/84
PL-SK/
TAT/
IPP/I/85
Gmina
Jodłownik
Gmina i Miasto
Dobczyce
Biuro Promocji
Zakopanego
Tatry zapraszają!
40 806,80
48 008,00
54.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/90
Stowarzyszenie
im. Mieczysława
Karłowicza
w Zakopanem
55.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/91
Powiatowe
Centrum Kultury
w Nowym Targu
56.
PL-SK/
TAT/
IPP/I/97
Muzeum
Okręgowe
w Nowym Sączu
„Muzyka na
Základná Umeszczytach” – Felecká škola,
stiwal Artystyczny
Poprad
w Zakopanem
33 124,84
38 970,40
Pielgrzymki Jana
Pawła II pod
Tatrami w Polsce
i na Słowacji
35 402,50
41 650,00
Sądecko – Spiskie
pogranicze – hiMesto
storyczny trakt
Stará Ľubovňa
handlowy
wiodący doliną
rzeki Poprad
40 800,00
48 000,00
Združenie
Region Tatry
SUMA: 1 878 188 ,83 2 256 660,54
89
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
Jana Garstková
Jana Garstková
Projekty ukierunkowane
na realizację przedsięwzięć o zasięgu
euroregionalnym finansowane
przez Ministerstwo Budownictwa
i Rozwoju Regionalnego
Republiki Słowackiej
Projekty zamerané
na realizáciu
euroregionálnych aktivít podporené
Ministerstvom výstavby
a regionálneho rozvoja
Slovenskej republiky
Stowarzyszenie Region „Tatry” o dotację finanZdruženie Región „Tatry“ sa aj v roku 2008
uchádzalo o finančný príspevok na realizáciu projeksową na realizację projektów ukierunkowanych
tov zameraných na zintenzívnenie cezhraničnej spona rozwój współpracy transgranicznej w ramach
lupráce v rámci systému podpory euroregionálnych
systemu wspierania przedsięwzięć o zasięgu euroreaktivít. Na základe rozhodnutia ministra výstavby
gionalnym ubiegało się już w 2008 r. Na podstawie
a regionálneho rozvoja Slovenskej republiky boli
decyzji Ministra Budownictwa i Rozwoju Regionalnego Republiki Słowackiej z powodzeniem zrealiúspešne zrealizované aktivity naplánované v štyroch
zowano przedsięwzięcia zaplanowane w czterech
projektoch.
projektach.
Projekt Cesta okolo Tatier sa realizoval za účelom
aktivizovania cezhraničnej spolupráce pri realizácii
Celem projektu Droga wokół Tatr było zaktywizostrategického projektu slovensko-poľskej cyklotrasy
wanie współpracy transgranicznej w zakresie realizacji strategicznego projektu słowacko-polskiej trasy
ako nového produktu cestovného ruchu na území Euroregiónu „Tatry“. V rámci projektu sa akturowerowej, jako nowego produktu turystycznego
na obszarze Euroregionu „Tatry”. W ramach tego
alizoval stav existujúcich cyklotrás a vytipovalo sa
projektu aktualizowano stan istniejących tras i wytyvhodné prepojenie trás tak, aby umožňovali plynulé
powano odpowiednie ich połączenie, umożliwiające
sprevádzkovanie celého okruhu. Zároveň sa vytipopłynne pokonanie całej
vala nadradená cyklopętli. Równocześnie wytrasa v regiónoch Orava
typowano nadrzędną traa Liptov, bola spracovasę rowerową w regionach
ná
urbanisticko-archiLiptów i Orawa, przygotektonická štúdia Oravy
towano studium urbania Liptova a dopracovaná
styczno-architektoniczne
dokumentácia a podkladla Orawy i Liptowa
dy pre územné rozhodi opracowano dokunutie pre úsek Kežmarok
mentację oraz materiały
- Huncovce.
do decyzji o warunkach
Tradičné
kultúrnozabudowy i zagospodarospoločenské
podujatie
wania terenu dla odcinka
Euroregión bez hraníc sa
Kieżmark – Huncowce.
konalo v dňoch 25. - 27.
Tradycyjna
impre07. 2008 v Spišskej Starej
Impreza „Euroregion bez granic”,
za kulturalno-społeczna
Vsi. Súčasťou podujatia
Spiska Stara Wieś 25-27.07. 2008 r., fot. arch. ZRT
Euroregion bez granic zobolo otvorenie výstavy
stała zorganizowana w dniach 25-27 lipca 2008 r.
fotografií dokumentujúcej vstup Slovenskej repub-
90
w Starej Wsi Spiskiej. W jej programie znalazło się
otwarcie wystawy fotograficznej dokumentującej
wejście Republiki Słowackiej i Polski do strefy Schengen 20.12 2007, prezentacja działalności zintegrowanego systemu ratowniczego Republiki Słowackiej
w Starej Wsi Spiskiej i techniki w Łapszach Niżnych,
degustacja tradycyjnych polskich i słowackich potraw regionalnych przy akompaniamencie kapel ludowych, warsztaty twórcze i koncert galowy, w którym wystąpiły polskie i słowackie grupy i zespoły.
W ramach projektu Wychowanie i edukacja ekologiczna w Euregionie „Tatry” w dniach 15-16 października 2008 r. w Czingowie zorganizowano spotkanie słowackich i polskich uczniów szkół średnich,
zajmujących się monitorowaniem czystości przygranicznych rzek oraz ochroną i kształtowaniem krajobrazu. W Dolnym Kubinie i Czerwonym Klasztorze,
w krajobrazowo atrakcyjnym środowisku powstały
również szlaki edukacyjne, poświęcone wychowaniu
ekologicznemu, a przeznaczone dla wszystkich odwiedzających te tereny. Realizując to przedsięwzięcie, wnieśliśmy nowy wymiar ekologiczny do produktu turystycznego i wychowania ekologicznego
mieszkańców obszaru Euroregionu „Tatry”.
W dniach 27-28 listopada 2008 r. Stowarzyszenie Region „Tatry” pod patronatem ambasadora
Polski w Słowacji Andrzeja Krawczyka zorganizowało Słowacko-Polskie Forum Gospodarcze drobnych
i średnich przedsiębiorców. Celem forum była wymiana doświadczeń w działalności na słowacko-polskim
pograniczu oraz poszukiwanie możliwości inwestowania w Polsce i w Słowacji, znajdowanie partnerów do zakładania wspólnych przedsiębiorstw,
propagowanie produktów ruchu turystycznego, informowanie o przepisach prawnych i podatkowych
związanych z działalnością gospodarczą. Część forum
była poświęcona wprowadzeniu w Słowacji euro.
W trakcie forum prezentowano i sprzedawano produkty firm mających siedziby na obszarze Euroregionu „Tatry”. W drugim dniu uczestnicy forum spotkali
się na panelu dyskusyjnym o ruchu turystycznym
oraz wzięli udział w wycieczce po Spiszu. Wystąpienia i materiały związane z forum zostały wydane
w formie książkowej.
Całkowita wysokość dotacji z budżetu państwa
na wszystkie cztery projekty ukierunkowane na intensyfikację współpracy transgranicznej w 2008 roku
wyniosła 1.109.700,00 Sk (36.835,29 euro).
Stowarzyszenie Region „Tatry” z powodzeniem
działało również w 2009 roku. Uzyskało dotację finansową na pięć projektów ukierunkowanych na realizację przedsięwzięć o zasięgu euroregionalnym.
Euroregion „Tatry” inicjował wiele przedsięwzięć, które zapisały się w kalendarzu corocznie
organizowanych imprez. Liczny udział społeczeń-
liky a Poľskej republiky do schengenského priestoru
dňa 20. 12. 2007, ukážky činnosti integrovaného
záchranného systému Slovenskej republiky – Spišská
Stará Ves a techniky – Lapsze Nizne, ochutnávka tradičných regionálnych slovenských a poľských jedál
pri ľudovej hudbe, tvorivé dielne a kultúrny Gala
Program, na ktorom vystúpili slovenské a poľské
skupiny a súbory.
V rámci projektu Environmentálna výchova
a vzdelávanie v EUT sa v dňoch 15. – 16. 10. 2008
uskutočnilo v Čingove stretnutie slovenskej a poľskej
stredoškolskej mládeže zaoberajúcej sa monitorovaním čistoty prihraničných vodných tokov a ochranou a tvorbou krajiny. Taktiež boli dobudované náučné chodníky v krajinársky atraktívnom prostredí
v Dolnom Kubíne a Červenom Kláštore zamerané na
zvýšenie environmentálnej výchovy širokých vrstiev
obyvateľstva a určené pre návštevníkov dotknutých
území. Realizáciou tejto aktivity sme vniesli novú
environmentálnu dimenziu do produktu turizmu
a environmentálnej výchovy obyvateľstva na území
Euroregiónu „Tatry“.
Združenie Región „Tatry“ zorganizovalo v dňoch
27. – 28. 11. 2008 v Spišskej Novej Vsi Slovenskopoľské ekonomické fórum drobných a stredných podnikateľov pod záštitou Veľvyslanca Poľskej republiky
na Slovensku J. E. Andrzeja Krawczyka. Fórum bolo
zamerané na výmenu ekonomických a hospodárskych skúseností na slovensko-poľskom pohraničí.
Hlavným zámerom bolo zisťovanie možností investovania v Poľsku a na Slovensku, hľadanie partnerov
na zakladanie spoločných podnikov, propagovanie
produktov cestovného ruchu, informovanie o legislatívnych, právnych a daňových záležitostiach
v podnikaní. Časť fóra bola venovaná zavedeniu
eura na Slovensku. Počas fóra sa konalo predstavenie produktov firiem sídliacich na území Euroregiónu „Tatry“, ktoré bolo spojené s predajom výrobkov.
Na druhý deň sa uskutočnilo stretnutie zástupcov
firiem v rámci diskusného panela o cestovnom ruchu a poznávací výlet po Spiši. Po ukončení fóra bol
vydaný zborník s prednáškami z konferencie.
Celková výška finančného príspevku zo štátneho
rozpočtu na všetky štyri projekty zamerané na zintenzívnenie cezhraničnej spolupráce v rámci systému podpory euroregionálnych aktivít v roku 2008
bola 1.109.700,00 Sk (36.835,29 eur).
V roku 2009 bolo Združenie Región „Tatry“ tiež
úspešné a v súlade s Výzvou na predkladanie žiadosti získalo finančný príspevok na päť projektov zameraných na realizáciu euroregionálnych aktivít.
Euroregión „Tatry“ počas svojej existencie inicioval mnohé podujatia, ktoré sa zapísali do kalendára pravidelných každoročných akcií. Početná
účasť slovenskej a poľskej verejnosti na jednotlivých
91
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
stwa słowackiego i polskiego potwierdził, że kulturę
ročníkoch Euroregiónu bez hraníc potvrdila, že kulpogranicza należy chronić i prezentować. Kierując
túru pohraničia je potrebné chrániť a prezentovať.
się tym, Stowarzyszenie postanowiło przygotować
Z tohto dôvodu si Združenie Región „Tatry“ stanodziewiątą edycję programu Euroregion bez gravilo v roku 2009 pripraviť 9. ročník tohto tradičnénic, tym razem nastawionego na ochronę i upoho podujatia s cieľom ochrany a šírenia kultúrneho
wszechnienie dziedzictwa kulturowego pogranicza
dedičstva slovensko-poľského pohraničia, ktoré je
słowacko-polskiego, które do dzisiaj zachowało
dodnes zachované vo zvykoch, tradíciách a folklósię w zwyczajach, tradycjach i folklorze, jak rówre ako aj v dlhoročnej tradícii dychových hudieb
nież w długiej historii orkiestr dętych w regionie.
v regióne. Prvá časť Euroregiónu bez hraníc sa koPierwszą część imprezy zorganizowano w Niżnej,
nala v obci Nižná v dňoch 28. - 31. 05. 2009
w dniach 28-31 maja 2009 r. Wzięły w niej udział
za účasti slovenských a poľských umeleckých súbosłowackie i polskie zespoły artystyczne, prezentujące
rov a účinkujúcich rôzneho zamerania. Prezentovali
region, z którego pochodzą, jego folklor, zwyczaje
región, z ktorého pochádzajú. Počas podujatia bol
i tradycje ludowe. Drugą część, 11 lipca 2009 r.
predstavený folklór, zvyky a ľudové tradície. V Trstegościła Trstena, a uczestniczyły w niej orkiestry dęte
nej sa Euroregión bez hraníc konal dňa 11. 07. 2009
oraz rzemieślnicy ludowi z Polski i Słowacji.
za účasti dychových hudieb a ľudových remeselníW 2009 r. przypomnieliśmy piętnastą rocznicę
kov zo Slovenska a Poľska.
podpisania Umowy pomiędzy Samorządami Polski
V roku 2009 sme si pripomenuli 15-te výroi Słowacji o utworzeniu transgranicznego związku Euročie podpísania Dohody medzi samosprávami Poľska
region „Tatry”. Związane z tym uroczystości zapisane
a Slovenska o založení cezhraničného zväzku Euroregiw projekcie „Piętnasta rocznica powstania Euroregionu
ón „Tatry“. Oslavy vzniku Euroregiónu „Tatry“ sme
„Tatry”
zorganizowalizorganizovali v mestách
śmy w Rużomberku (12
Ružomberok (12. 06.
czerwca 2009 r.) i Starej
2009) a Stará ĽubovLubowli (25-27 września
ňa (25. - 27. 09. 2009)
2009 r.). Występowały
na základe projektu 15.
polskie i słowackie zespovýročie vzniku Euroregiły artystyczne, śpiewaónu „Tatry“. Počas osláv
cy, ludowi rzemieślnicy.
sa prezentovali slovenWieloletnią działalność
ské a poľské umelecké
Euroregionu prezentosúbory, speváci a ľudoví
wała wystawa fotografii
remeselníci.
Dlhoročw Starej Lubowli pod tynú činnosť Euroregiónu
tułem Z życia Euroregionu
„Tatry“ sme predstavili
„Tatry”.
prostredníctvom výstavy
Realizując przedsięfotografií pod názvom
Otwarcie wystawy prezentującej najważniejsze wydarzenia
15-letniej działalności Euroregionu „Tatry”,
wzięcia
zaplanowane
Zo života Euroregiónu
Zakopane 16.12.2009 r., fot. arch. ZRT
w projekcie Wspólnie
„Tatry“ v meste Stará Ľupielęgnujemy
krajobraz
bovňa.
Euroregionu „Tatry”, w dniach 23-24 września 2009
Na základe aktivít naplánovaných v projekte
r. zorganizowaliśmy w Leśnicy spotkanie uczniów
Spoločne zveľaďujme krajinu EUT sme v Lesnici uskuszkół średnich z Polski i Słowacji z przedstawicielatočnili v dňoch 23. - 24. 09. 2009 stretnutie slovenmi Dyrekcji Pienińskiego Parku Narodowego (około
skej a poľskej stredoškolskej mládeže so zástupcami
100 uczniów i specjalistów). Uczniowie poznawali
Správy PIENAP-u (okolo 100 žiakov a odborníkov).
obszar i przyrodę PIENAP-u, zdobyli nową wiedzę
Študenti sa venovali spoznávaniu krajiny a prírody
i wymieniali doświadczenia z realizacji własnych
Pieninského národného parku, získali nové vedoprojektów, związanych z problematyką środowiska
mosti, vymenili si skúsenosti z vlastných projektov
naturalnego, rzekami Poprad i Dunajec, ochroną
súvisiacich s problematikou životného prostredia,
i kształtowaniem krajobrazu. Drugim poważnym
vodných tokov riek Poprad a Dunajec, ochranou
przedsięwzięciem projektu była estetyzacja i zwięka tvorbou krajiny. Druhou významnou aktivitou
szenie atrakcyjności dziewięciu miast członkowskich
projektu bola estetizácia a zatraktívnenie deviatich
Stowarzyszenia Region „Tatry” przez uporządkowačlenských miest a obcí Združenia Región „Tatry“
nie zieleni i usytuowanie elementów małej architekúpravou zelene a umiestňovaním prvkov drobnej
tury. Dzięki temu wybrane miejscowości, jako część
architektúry. Estetizáciou prostredia sme zvýšili atśrodowiska i ruchu turystycznego, stały się bardziej
raktívnosť a zaujímavosť vybraných obcí ako súčasti
92
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
atrakcyjne i interesujące.
životného prostredia a rozvoja cestovného ruchu.
W ramach projektu Euroregion „Tatry” otwiera
V rámci projektu Euroregión „Tatry“ otvára dvedrzwi przed turystami w Liptowie i na Orawie wsparre turistom v Liptove, Orave a na Spiši sme podpoliśmy współpracę parlamentów uczniowskich
rili spoluprácu medzi študentskými parlamentmi
w Popradzie, Kieżmarku
miest Poprad, Kežmarok
i Starym Sączu. W trakcie
a Stary Sącz. Súčasťou
spotkania 24 września
stretnutia bolo slávnost2009 r. w Starym Sączu
né odhalenie novej tuuroczyście
odsłonięto
ristickej tabule dňa 24.
nową tablice turystycz09. 2009 v Starom Sączi
ną informującą o zbiegu
upozorňujúcej na sútok
Popradu i Dunajca oraz
rieky Poprad s Dunajo Popradzie, jako jedynej
com a oznamujúcej, že
rzece słowackiej płynąrieka Poprad je jedinou
cej na północ do Morza
slovenskou riekou, ktorá
Bałtyckiego.
Również
tečie na sever do Balticw ramach tego projekkého mora. V rámci tohtu w dniach 14 – 15
to projektu sme v dňoch
października
2009
14. - 15. 10 2009 zorw Liptowskim Mikulaszu
ganizovali v Liptovskom
Spotkanie słowackich i polskich uczniów
odbyła się międzynaroMikuláši I. medzinárodw ramach projektu pt. „Wspólnie pielęgnujmy krajobraz
dowa, słowacko-polska
nú
slovensko-poľskú
Euroregionu „Tatry”, Leśnica 23-24.09.2009 r., fot. arch. ZRT
konferencja pod tytułem
konferenciu pod názvom
Stan obecny i trendy rozSúčasný stav a trendy
woju ruchu turystycznego w Euroregionie „Tatry”. Jej
rozvoja cestovného ruchu v Euroregióne „Tatry“.
celem była wymiana doświadczeń z zakresu turystyKonferencia sa konala za účelom výmeny skúseností
ki, prezentacji produktów turystycznych, umocniez oblasti turizmu, prezentácie produktov cestovného
nia współpracy miast i gmin z obszaru Euroregionu,
ruchu, upevnenia spolupráce miest a obcí v pôsobrozwoju relacji partnerskich i poznanie Liptowa.
nosti Euroregiónu „Tatry“, rozvoja nových partnersW grudniu w Zakopanem i w siedzibie samorządotiev a spoznávania regiónu Liptov. Širokú ponuku
wego województwa preszowskiego w formie wyturistických atrakcií v regiónoch Orava, Liptov a Spiš
stawy fotograficznej przedstawiliśmy bogatą ofertę
a významné medzníky 15-ročnej existencie Euroatrakcji turystycznych Orawy, Liptowa i Spiszu. Efekregiónu „Tatry“ sme následne predstavili v decemtem projektu był również dwujęzyczny folder pod
bri prostredníctvom výstavnej expozície fotografií
tytułem Zabytki sakralne w miastach i gminach członv Zakopanom a v sídle Prešovského samosprávneho
kowskich Stowarzyszenia Region „Tatry”, który także
kraja. Výstupom projektu bol taktiež nový dvojjaw przyszłości będzie służył propagowaniu pogranizyčný propagačný materiál pod názvom Sakrálne pacza słowacko-polskiego.
miatky v členských mestách a obciach Združenia Región
W dniach 19-20 listopada 2009 r. w Starej Wsi
„Tatry“, ktorý aj v budúcnosti poslúži na prezentáciu
Spiskiej pod patronatem Ministra Gospodarki Reslovensko-poľského pohraničia.
publiki Słowackiej Lubomira Jahnátka i ambasadora
VIII. Slovensko-poľské hospodárske fórum sa konaPolski w Słowacji Andrzeja Krawczyka obradowało
lo v dňoch 19. - 20. 11. 2009 v Spišskej Novej Vsi
VIII Słowacko-Polskie Forum Gospodarcze. Program
pod záštitou ministra hospodárstva Slovenskej reobejmował dwa bloki tematyczne: 1. Jak prowadzić
publiky Ľubomíra Jahnátka a veľvyslanca Poľskej redziałalność gospodarczą w Polsce i 2. Infrastruktura
publiky na Slovensku J.E. Andrzeja Krawczyka. Kontransportowa na obszarze Euroregionu „Tatry”. Uczestferencia bola rozdelená do tematických okruhov:
nicy otrzymali informacje o wymianie handlowo
1. Ako podnikať v Poľsku a 2. Dopravná infraštruktú-gospodarczej miedzy Polską i Słowacją, o możlira na území Euroregiónu „Tatry“. Prítomní získali inwościach prowadzenie działalności gospodarczej
formácie o obchodno-hospodárskej výmene medzi
i procesie prywatyzacji w Polsce, o przepisach w zaSlovenskom a Poľskom, o možnostiach podnikania
kresie księgowości i podatków oraz o sile reklamy
a privatizovania v Poľsku, informácie ako fungovať
w internecie. W drugiej części prezentowano projekv oblasti účtovníctva a daní a o sile reklamy na interty Szlak wokół Tatr i Modernizacja połączenia drogowenete. V druhej časti boli prezentované projekty Cesta
go Osturnia – granica państwowa – Niedzica. Analizookolo Tatier a Modernizácia cestného prepojenia Osturwano stan aktualny, uzyskano nowe informacje doňa – štátna hranica – Niedzica. Analyzoval sa súčasný
93
NASZE SPRAWY • NAŠE ZÁLEŽITOSTI
tyczące połączenia komunikacyjnego naszych terestav, získali sa nové informácie v oblasti dopravnénów, podkreślono konieczność poprawy dotychczaho prepojenia našich území, zdôraznila sa nevysowego stanu. W drugim dniu Forum kontynuowało
hnutnosť riešenia súčasného stavu. Na druhý deň
dyskusję o problemach pierwszego i drugiego bloku
fórum pokračovalo diskusiou k prvému a druhému
tematycznego. Po dokonaniu oceny spotkania, jego
bloku, nasledovalo jeho vyhodnotenie a poznávací
uczestnicy wzięli udział
zájazd po regióne. Výw wycieczce po regionie.
stupom z konferencie
Efektem konferencji było
bol zborník obsahujúci
również wydawnictwo
prednášky, ktoré odzneli
zawierające wystąpienia
na fóre. Význam rozvoja
i referaty wygłoszone w
cezhraničnej spolupráce
trakcie Forum. Znaczevyplýva zo vzájomného
nie rozwoju współpracy
spoznávania a riešenia
transgranicznej wynika
problémov regiónu poze wzajemnego poznahraničia. Záujem Eurowania się i rozwiązywania
regiónu „Tatry“ rozvíjať
problemów regionu povzájomné hospodárske
granicza. Zainteresowaa spoločenské kontaknie Euroregionu „Tatry”
ty vyplýva prirodzene
rozwojem dwustronnych
z bezprostrednej blízkosti
kontaktów
gospodaroboch štátov.
VIII Słowacko-Polskie Forum Gospodarcze, Spiska Nowa Wieś
19-20.11.2009 r., fot. arch. ZRT
czych i społecznych jest
Aktivity
projektov
naturalnym rezultatem
boli v roku 2009 financobezpośredniego sąsiedztwa obydwu krajów.
vané z prostriedkov štátneho rozpočtu, prostrednícPrzedsięwzięcia projektów w 2009 roku były
tvom finančného príspevku Ministerstva výstavby
finansowane ze środków budżetowych państwa
a regionálneho rozvoja SR. Celková výška finančnéw formie dotacji Ministerstwa Budownictwa i Rozho príspevku zo štátneho rozpočtu pre projekty reawoju Regionalnego Republiki Słowackiej. Ogólna
lizované v roku 2009 bola 67.500 EUR.
suma dotacji dla projektów realizowanych w 2009
r. wyniosła 67.500 euro.
Tłumaczenie: Ryszard Juchniewicz
WITRYNA EUROREGIONU • VITRÍNA EUROREGIÓNU
5 LAT EUROREGIONU „TATRY” 1994-1999
5 ROKOV EUROREGIÓNU „TATRY”
red. A. Nowak,
wyd./vyd. Związek Euroregion „Tatry”,
ss. 74,
Nowy Targ 1999
Anna Majorczyk, ŁĄCZĄ NAS TATRY
wyd./vyd. Związek Euroregion „Tatry”,
ss. 52,
Nowy Targ 2000
POGRANICZE POLSKO-SŁOWACKIE 2002
POHRANIČIE POĽSKO-SLOVENSKÉ 2002
wyd./vyd. Związek Euroregion „Tatry”,
ss. 80,
Nowy Targ 2002
CZEGO O NAS NIE WIECIE?
ČO O NÁS NEVIETE?
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 32,
Kežmarok 2002
94
95
WITRYNA EUROREGIONU • VITRÍNA EUROREGIÓNU
TĘCZA EUROREGIONU „TATRY”
– KALENDARZ PROJEKTU
DÚHA EUROREGIÓNU TATRY
- KALENDÁR PROJEKTU
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 16,
Kežmarok 2002
EUROREGION „TATRY” – CZĘŚĆ ZIELONYCH KARPAT
EUROREGIÓN „TATRY” – SÚČASŤ ZELENÝCH KARPÁT
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 86,
Kežmarok 2002
PROGRAM ROZWOJU WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ
W EUROREGIONIE „TATRY”
PROGRAM ROZVOJA CEZHRANIČNEJ SPOLUPRÁCE
EUROREGIÓNU „TATRY”
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 52,
Kežmarok 2003
EUROREGION „TATRY”
– SKARBNICA ARCHITEKTURY LUDOWEJ
EUROREGIÓN TATRY
– KLENOTICA ĽUDOVEJ ARCHITEKTÚRY
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 24,
Kežmarok 2003
96
WITRYNA EUROREGIONU • VITRÍNA EUROREGIÓNU
CHROŃMY DRZEWA
CHRÁŇME STROMY
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 16,
Kežmarok 2004
SELEKTYWNA ZBIÓRKA ODPADÓW
Z GOSPODARSTW DOMOWYCH – INSTRUKCJA
MANUÁL SEPAROVANÉHO ZBERU
KOMUNÁLNEHO ODPADU
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 8,
Kežmarok 2005
POGRANICZE POLSKO-SŁOWACKIE 2003-2004
POHRANIČIE POĽSKO-SLOVENSKÉ 2003-2004
wyd./vyd. Związek Euroregion „Tatry”,
ss. 156,
Nowy Targ 2005
NA ROWERZE WOKÓŁ TATR. ORAWA, LIPTÓW, SPISZ
NA BICYKLI OKOLO TATIER. ORAVA, LIPTOV, SPIŠ
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 12,
Kežmarok 2007
97
WITRYNA EUROREGIONU • VITRÍNA EUROREGIÓNU
Anna Majorczyk, NOWY TARG.
OBRAZKI Z MIASTECZKA DWÓCH KULTUR
Anna Majorczyk, NOWY TARG.
OBRÁZKY Z MESTEČKA DVOCH KULTÚR
wyd./vyd. Związek Euroregion „Tatry”,
ss. 224,
Nowy Targ 2007
POGRANICZE POLSKO-SŁOWACKIE 2007.
WYDANIE SPECJALNE
POHRANIČIE POĽSKO-SLOVENSKÉ 2007.
ŠPECIÁLNE VYDANIE
wyd./vyd. Związek Euroregion „Tatry”,
ss. 260,
Nowy Targ 2007
98
WITRYNA EUROREGIONU • VITRÍNA EUROREGIÓNU
SZLAK WOKÓŁ TATR. SPISZ
CESTA OKOLO TATIER. SPIŠ
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 32,
Kežmarok 2008
SŁOWACKO-POLSKIE FORUM GOSPODARCZE
MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW
SLOVENSKO-POĽSKÉ EKONOMICKÉ FÓRUM
DROBNÝCH A STREDNÝCH PODNIKATEĽOV
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 60,
Kežmarok 2008
POGRANICZE POLSKO-SŁOWACKIE 2005-2007
POHRANIČIE POĽSKO-SLOVENSKÉ 2005-2007
VIII SŁOWACKO-POLSKIE FORUM GOSPODARCZE
VIII. SLOVENSKO-POĽSKÉ EKONOMICKÉ FÓRUM
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 140,
Kežmarok 2008
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 60,
Kežmarok 2009
WSPÓLNA POLSKO-SŁOWACKA
STRATEGIA ROZWOJU EUROREGIONU „TATRY”
NA LATA 2008-2015
SPOLOČNÁ SLOVENSKO-POĽSKÁ
STRATÉGIA ROVOJA EUROREGIÓNU „TATRY”
NA ROKY 2008-2015
ZABYTKI SAKRALNE
W MIEJSCOWOŚCIACH BĘDĄCYCH CZŁONKAMI
STOWARZYSZENIA REGION „TATRY”
SAKRÁLNE PAMIATKY
V ČLENSKÝCH MESTÁCH
A OBCIACH ZDRUŽENIA REGIÓN „TATRY”
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 116,
Kežmarok 2008
wyd./vyd. Združenie Región „Tatry”,
ss. 112,
Kežmarok 2009
99
WITRYNA EUROREGIONU • VITRÍNA EUROREGIÓNU
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
Katalogi wystaw z cyklu
ARTYŚCI POGRANICZA:
Katalógy výstav z cyklu
UMELCI POHRANIČIA:
ŻYDZI W MALARSTWIE KAROLA KOSTURA
ŽIDIA V MALIARSTVE KAROLA KOSTURA
MALARSTWO NIKIFORA I RZEŹBA EDWARDA SUTORA
MALIARSTVO NIKIFORA KRYNICKÉHO
A SOCHÁRSTVO EDWARDA SUTORA
MALARSTWO I RYSUNEK
LADISLAVA MEDNYÁNSZKEHO
MALIARSTVO A GRAFIKA
LADISLAVA MEDNYÁNSZKEHO
ŻEL-ART JANA KANTEGO PAWLUŚKIEWICZA
GEL-ART JANA KANTYHO PAWLUŚKIEWICZA
wyd./vyd. Związek Euroregion „Tatry”,
Nowy Targ 2007
MALARSKIE OPOWIEŚCI ANTONIEGO KRZYSTYNIAKA
I JULIÚSA POVAŽANA
MALIARSKE PRÍBEHY ANTONIHO KRZYSTYNIAKA
A JÚLIUSA POVAŽANA
wyd./vyd. Związek Euroregion “Tatry”,
ss. 24,
Nowy Targ 2009
MAPA EUROREGIONU „TATRY”
MAPA EUROREGIÓNU „TATRY”
wyd./vyd. Związek Euroregion „Tatry”,
Nowy Targ 1999, 2001, 2004
100
Bożena Królczyk, Jana Garstková
Kalendarium Euroregionu „Tatry”
1994-2009
Bożena Królczyk, Jana Garstková
Kalendárium Euroregiónu „Tatry”
1994-2009
31 października 1993 r. w Zakopanem przedstawiciele polskich i słowackich samorządów podpisali
Deklarację Organów Samorządów Terytorialnych Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej w sprawie
projektu utworzenia transgranicznego związku Region
Tatry.
31. októbra 1993 v Zakopanom predstavitelia poľských a slovenských samospráv podpísali Deklaráciu
orgánov územných samospráv Poľskej republiky a Slovenskej republiky vo veci projektu utvorenia cezhraničného združenia Región Tatry.
1994
1994
18 sierpnia w Warszawie podpisano Porozumienie
między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem
Republiki Słowackiej o współpracy transgranicznej,
w którym oba Rządy wyraziły uznanie dla znaczenia inicjatyw lokalnych i regionalnych samorządów
w dziele „zbliżania ze sobą sąsiadujących narodów.
Zadeklarowały również „wspierać (…) współpracę
transgraniczną, przyczyniając się w ten sposób do
postępu gospodarczego i społecznego w obu państwach”.
18. augusta vo Varšave bola podpísaná zmluva
medzi vládou Poľskej republiky a vládou Slovenskej
republiky o cezhraničnej spolupráci, v ktorej obe
vlády vyjadrili uznanie pre význam iniciatív miestnych a regionálnych samospráv v procese „zbližovania sa susediacich národov”. Zadeklarovali rovnako
„podporovať ... cezhraničnú spoluprácu, pričiniac sa
týmto spôsobom o spoločenský a hospodársky rozvoj v oboch krajinách”.
26 sierpnia w Nowym Targu odbył się Kongres Założycielski Euroregionu „Tatry”, podczas którego została zawarta Umowa pomiędzy samorządami Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej o utworzeniu
transgranicznego związku „Euroregion Tatry”. Umowę
podpisali przedstawiciele samorządów ze strony
polskiej: Burmistrz Miasta Nowego Targu Czesław
Borowicz, Zastępca Burmistrza Miasta Rabki Jan
Pyka, Burmistrz Miasta Szczawnica Józef Gacek,
Wójt Gminy Biały Dunajec Andrzej Majewski, Zastępca Wójta Gminy Bukowina Tatrzańska Jan Kuruc,
Wójt Gminy Czarny Dunajec Kazimierz Dzielski, Wójt
Gminy Czorsztyn Stanisław Wojtaszek, Wójt Gminy
Jabłonka Julian Stopka, Wójt Gminy Krościenko Bronisław Bublik, Wójt Gminy Lipnica Wielka Franciszek Adamczyk, Wójt Gminy Łapsze Niżne Wendelin
Haber, Wójt Gminy Nowy Targ Jan Smarduch, Wójt
26. augusta sa v Nowom Targu uskutočnil kongres
zakladateľov Euroregiónu „Tatry”, počas ktorého
bola uzavretá Dohoda medzi samosprávami Poľskej
republiky a Slovenskej republiky o utvorení cezhraničného združenia ”Euroregión Tatry”, ktorú podpísali predstavitelia samospráv z poľskej strany: primátor mesta Nowy Targ Czesław Borowicz, zástupca
primátora mesta Rabka Jan Pyka, primátor mesta
Szczawnica Józef Gacek, starosta gminy Biały Dunajec Andrzej Majewski, zástupca starostu gminy Bukowina Tatrzańska Jan Kuruc, starosta gminy Czarny
Dunajec Kazimierz Dzielski, starosta gminy Czorsztyn Stanisław Wojtaszek, starosta gminy Jabłonka
Julian Stopka, starosta gminy Krościenko Bronisław
Bublik, starosta gminy Lipnica Wielka Franciszek
Adamczyk, starosta gminy Łapsze Niżne Wendelin
Haber, starosta gminy Nowy Targ Jan Smarduch, starosta gminy Ochotnica Dolna Sławomir Olszewski,
101
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
Gminy Ochotnica Dolna Sławomir Olszewski, Wójt
starosta gminy Raba Wyżna Marek Wierzba, starosta
Gminy Raba Wyżna Marek Wierzba, Wójt Gminy
gminy Szaflary Stanisław Ślimak a primátor gminy
Szaflary Stanisław Ślimak i Burmistrz Gminy TatrzańTatrzańskej Franciszek Bachleda-Księdzularz, ako aj
skiej Franciszek Bachleda
predstavitelia samospráv
-Księdzularz oraz przedzo slovenskej strany: za ostawiciele samorządów
bce a mestá okresu Popze strony słowackiej: za
rad Ján Skupin, primátor
wsie i miasta powiatu
mesta Kežmarok a FrantiPoprad Ján Skupin Buršek Závatzký, zástupca primistrz Miasta Kieżmark
mátora mesta Starý Smoi František Závatzký Zakovec, za obce a mestá
stępca Burmistrza Miasta
okresu Stará Ľubovňa MiStary Smokowiec, za wsie
chal Šípoš, primátor mei miasta powiatu Stara
sta Stará Ľubovňa a MiLubowla Michal Šipoš
kuláš Mýtnik, starosta
Burmistrz Miasta Stara
obce Kamienka, za obce
Zaproszenie na Kongres Założycielski Euroregionu „Tatry”
Lubowla oraz Mikuláš
a mestá okresu LiptovMýtnik Starosta Wsi Kaský Mikuláš Julián Helmienka, za wsie i miasta powiatu Liptowski Mikuka, primátor mesta Ružomberok a Július Medvedi,
lasz Julián Helka Burmistrz Miasta Rużomberok oraz
primátor mesta Liptovský Hrádok, za obce a mestá
Július Medvedi Burmistrz Miasta Liptowski Hradok,
okresu Dolný Kubín Jozef Mažári, primátor mesta
za wsie i miasta powiatu Dolny Kubin Jozef Mažári
Trstená a Ivan Šaško, primátor mesta Tvrdošín. KonBurmistrz Miasta Trstena oraz
gres schválil štatút, ustanovil,
Ivan Šaško Burmistrz Miasta
že sídlami Euroregiónu „Tatry”
Twardoszyn. Kongres uchwalił
budú Nowy Targ a Kežmarok.
Statut, postanowił, że siedziDelegáti zvolili predsedu rady,
bami Euroregionu „Tatry” będą
ktorým sa stal Wendelin Haber
Nowy Targ i Kieżmark. Delegaa dvanásť členov rady. Okrem
ci wybrali Przewodniczącego
toho delegáti prijali uznesenie
Rady, którym został Wendelin
vo veci členských príspevkov
Haber oraz dwunastu członków
a finančnej činnosti združenia.
Rady. Ponadto delegaci podjęli uchwałę w sprawie: składek
27. októbra v Nowom Targu
członkowskich i działalności firada Euroregiónu „Tatry” uskunansowej Związku.
točnila prvé zasadnutie, počas
ktorého prijala smernice práce
27 października w Nowym
a harmonogram zasadnutí na roTargu Rada Euroregionu „Tatry”
ky 1994 ­1995. Členovia rady
odbyła pierwsze posiedzenie,
určili, že v roku 1994 sa stretnú
podczas którego przyjęła rev decembri na zasadnutí v Kežgulamin pracy i harmonogram
marku a v roku 1995 uskutočnia
posiedzeń na lata 1994-1995.
dve zasadnutia na poľskej straCzłonkowie Rady postanowine a dve zasadnutia na slovenli, że w roku 1994 spotkają
skej strane. Ustanovili sa prasię w grudniu na posiedzeniu
covné skupiny: revízna, inforw Kieżmarku a w roku 1995
mačná, kultúrna, hospodárska,
odbędą dwa posiedzenia po
ochrany životného prostredia,
stronie polskiej i dwa po stropredsedovia a podpredsedovia
nie
słowackiej.
Powołano
komisií, schválilo sa ich persoKomisje robocze: rewizyjną, Artykuł na temat utworzenia Euroregionu „Tatry”, nálne obsadenie. Rada taktiež
„Tygodnik Podhalański” nr 35/1994
informacji, kultury, gospodarprijala hlavné programové tézy
czą oraz ochrony środowiska, przewodniczących
jednotlivých komisií.
i wiceprzewodniczących Komisji oraz zatwierdzono ich składy osobowe. Rada przyjęła również
15. decembra Vojvodský súd v Nowom Sączi na zágłówne tezy programowe poszczególnych Komisji.
klade žiadosti zakladacieho výboru rady Euroregi-
102
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
15 grudnia Sąd Wojewódzki w Nowym Sączu
na wniosek Komitetu Założycielskiego Rady Euroregionu „Tatry” wpisał Euroregion „Tatry” do rejestru
stowarzyszeń i zatwierdził jego statut.
ónu „Tatry” zapísal Euroregión „Tatry” do registra
spolkov a potvrdil jeho štatút.
1995
2. februára sa v Nowom Targu uskutočnila vernisáž
výstavy Karola Plicku ­vynikajúceho slovenského etnografa, hudobníka a fotografa ­s názvom Spiš na fotografii. Spoluorganizátorom výstavy bolo mestské
kultúrne stredisko a Podhalanská spoločnosť priateľov vied.
2 lutego w Nowym Targu odbył się wernisaż wystawy Karola Plicka pt. Spisz na fotografii. Organizatorem wystawy wybitnego słowackiego etnografa,
muzyka i fotografika był Miejski Ośrodek Kultury
oraz Podhalańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.
3 lutego w Kieżmarku obradowała Rada Euroregionu „Tatry” z udziałem Przewodniczących i Wiceprzewodniczących Komisji roboczych. Rada przyjęła
programy działania Komisji roboczych na rok 1995,
powołała zespół redakcyjny polsko-słowackiego biuletynu Euroregionu „Tatry” pt. Panorama Euroregionu
„Tatry” a nadzór nad zespołem powierzyła Komisji
informacji. Ponadto Rada przyjęła Regulamin pracy
Sekretarzy i Komisji problemowych.
5-11 czerwca w Nowym Targu, Zakopanem
i Rabce odbyły się Dni Kultury Słowackiej, podczas
których zaprezentowały się słowackie zespoły ludowe, orkiestry dęte, chóry. Można było zapoznać się
z wydawnictwami, prasą i filmami słowackimi.
W Galerii BWA „Jatki” w Nowym Targu zaprezentowano wystawę prac Martina Martinčeka, a w Miejskim Ośrodku Kultury w Nowym Targu wędrowną
wystawę prac studentów i pedagogów Wydziału
Architektury Słowackiego Technicznego Uniwersytetu w Bratysławie pt. Impresje plastyczne ze Starej
Lubowli i innych regionów Spisza. W trakcie tego słowackiego tygodnia zaprezentowało
się ponad 600 artystów, amatorów
oraz profesjonalistów. Dużym zainteresowaniem cieszyła się degustacja
regionalnej kuchni słowackiej.
23 czerwca na posiedzeniu Rady
Euroregionu „Tatry” w Rużomberku
został zatwierdzony znak logo Euroregionu „Tatry”, który obowiązuje
do dnia dzisiejszego.
17 września odbyła się pielgrzymka dziękczynna
Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II z Zakopanego
do Sanktuarium Maryjnego w Lewoczy z udziałem
burmistrzów i wójtów ze strony polskiej oraz primatorów i starostów ze strony słowackiej.
10 października Rada Euroregionu „Tatry” wystą-
1995
3. februára v Kežmarku rokovala rada Euroregiónu „Tatry” za účasti predsedov a podpredsedov
pracovných komisií. Rada prijala programy činnosti
pracovných komisií na rok 1995, ustanovila redakčnú radu poľsko-slovenského bulletinu Euroregiónu
„Tatry” s názvom Panoráma Euroregiónu „Tatry”
a dohľadom nad radou poverila informačnú komisiu. Okrem toho rada prijala zásady práce tajomníkov a problémových komisií.
5.-­11. júna sa v Nowom Targu, Zakopanom a Rabke uskutočnili Dni slovenskej kultúry, počas ktorých
sa predstavili slovenské folklórne súbory, dychovky, zbory. Bolo možné sa zoznámiť so slovenskými
publikáciami, tlačou a filmami. V Galérii BWA „Jatki” v Nowom Targu bola predstavená výstava prác
Martina Martinčeka, v Mestskom stredisku kultúry
v Nowom Targu putovná výstava prác študentov
a pedagógov Fakulty architektúry Slovenskej technickej univerzity v Bratislave s názvom Výtvarné
impresie zo Starej Ľubovne a iných regiónov Spiša.
Počas tohto slovenského týždňa sa predstavilo viac
ako 600 umelcov, amatérov i profesionálov. Veľkému záujmu sa tešila ochutnávka regionálnej slovenskej kuchyne.
23. júna bol na zasadnutí rady
Euroregiónu „Tatry” v Ružomberku
schválený znak (logo) Euroregiónu
„Tatry”, ktorý sa používa dodnes.
17. septembra sa uskutočnila ďakovná púť Svätému otcovi Jánovi
Pavlovi II. zo Zakopaného do mariánskej svätyne v Levoči za účasti
primátorov (burmistrz) a starostov (wójt) z poľskej
strany a primátorov a starostov zo slovenskej strany.
10. októbra sa rada Euroregiónu „Tatry” obrátila
na vlády Poľskej republiky a Slovenskej republiky
so žiadosťou o sprevádzkovanie turistických hra-
103
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
piła do Rządu Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki
Słowackiej z wnioskiem o uruchomienie turystycznych przejść granicznych: Jurgów-Podspady, Czerwony Klasztor-Sromowce Niżne, Szczawnica-Leśnica. Wniosek ten poparły Dyrekcje Tatrzańskiego
i Pienińskiego Parku Narodowego.
20-21 października na Zamku w Niedzicy odbyła
się sesja naukowa pt. Dzieje Spisza jako przykład przenikania się wielu kultur: słowackiej, polskiej, węgierskiej
i niemieckiej, zorganizowana przez Euroregion „Tatry” wspólnie z Podhalańskim Towarzystwem Przyjaciół Nauk w Nowym Targu i Spiskim Towarzystwem
Historycznym w Lewoczy. Referaty dotyczyły historii
Spisza, dziejów jego kontaktów gospodarczych, roli
duchowieństwa (kolegium oo. Pijarów w Podolincu),
elementów bawarskich i wschodnio-niemieckich
w kulturze Spisza oraz miejsca Spisza w polskim piśmiennictwie do końca XIX wieku.
25 listopada w Kieżmarku obradował II Kongres Euroregionu „Tatry”. Delegaci dokonali wyboru członków Komisji rewizyjnej oraz przyjęli Regulamin Komisji rewizyjnej. Kongres przyjął nowych członków
ze strony polskiej miasta: Zakopane, Bochnię, miasto i gminę Muszynę oraz gminę Poronin, a ze strony
słowackiej miasta: Dolny Kubin, Spiską Nową Wieś
oraz wsie: Spiskie Wlachy, Zdiar, Wyżne Rużbachy
i Abrahamowce. Ponadto Kongres podjął uchwały
w sprawach: zatwierdzenia Sprawozdania Rady Euroregionu „Tatry”, zmian Statutu Euroregionu „Tatry”, wysokości składek członkowskich, głównych
kierunków działania Związku na rok 1996. Delegaci
po zapoznaniu się z celami i zadaniami Stowarzyszenia Polskich Regionów Granicznych z siedzibą
w Gronau podjęli uchwałę w sprawie członkostwa
w tym Stowarzyszeniu.
18 grudnia na posiedzeniu w Kieżmarku Rada Euroregionu „Tatry” podjęła uchwałę w sprawie: przejść
granicznych na szlakach turystycznych w Tatrach,
w której zwróciła się z wnioskiem do Rządów Republiki Słowackiej i Rzeczypospolitej Polskiej o uwzględnienie obszaru turystycznego Tatr w wykazie przejść
granicznych na szlakach turystycznych w przygotowywanej Umowie między Rządem Rzeczypospolitej
Polskiej a Rządem Republiki Słowackiej. Uchwała
została przesłana do Wojewody Nowosądeckiego
Wiktora Sowy z prośbą o przekazanie jej do Rządu
Rzeczypospolitej Polskiej.
1996
15-17 lutego w Nowym Sączu Wyższa Szkoła Bi-
104
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
ničných priechodov: Jurgów ­Podspády, Červený
Kláštor ­Sromowce Niżne, Szczawnica ­Lesnica. Túto
požiadavku podporili riaditeľstvá Tatranského i Pieninského národného parku.
20.-­21. októbra sa na hrade v Nedeci (Niedzica)
uskutočnila vedecká konferencia s názvom Dejiny
Spiša ako príklad prelínania sa mnohých kultúr:
slovenskej, poľskej, maďarskej a nemeckej, zorganizovaná Euroregiónom „Tatry” spoločne s Podhalanskou spoločnosťou priateľov vied v Nowom Targu
a Spišským dejepisným spolkom v Levoči. Referáty sa týkali histórie Spiša, dejín jeho hospodárskych
kontaktov, úlohy duchovenstva (kolégium piaristov
v Podolínci), prvkov bavorských i východonemeckých v kultúre Spiša a miesta Spiša v poľskom písomníctve do konca XIX. storočia.
25. novembra v Kežmarku rokoval II. kongres Euroregiónu „Tatry”. Delegáti uskutočnili voľby členov
revíznej komisie a prijali smernice revíznej komisie. Kongres prijal nových členov. Z poľskej strany
to boli mestá: Zakopane, Bochňa, mesto a gmina
Muszyna, ako aj gmina Poronin, zo strany slovenskej
mestá: Dolný Kubín, Spišská Nová Ves a obce: Spišské Vlachy, Ždiar, Vyšné Ružbachy a Abrahámovce.
Okrem toho kongres prijal uznesenia vo veci schválenia správy rady Euroregiónu „Tatry”, zmien štatútu Euroregiónu „Tatry”, výšky členských príspevkov,
hlavných smerov činnosti združenia na rok 1996.
Delegáti po zoznámení sa s cieľmi a úlohami Spolku
poľských hraničných regiónov so sídlom v Gronau
prijali uznesenie vo veci členstva v tomto spolku.
18. decembra na zasadnutí v Kežmarku rada Euroregiónu „Tatry” prijala uznesenie vo veci hraničných
priechodov na turistických trasách v Tatrách, v ktorom sa obrátila so žiadosťou na vlády Slovenskej republiky a Poľskej republiky o zohľadnenie turistickej
oblasti Tatier vo výkaze hraničných priechodov na
turistických trasách v pripravovanej dohode medzi
vládou Poľskej republiky a vládou Slovenskej republiky. Uznesenie bolo zaslané nowosądeckému vojvodovi Wiktorovi Sowovi s prosbou o jej odovzdanie
vláde Poľskej republiky.
1996
15.-­17. februára v Nowom Sączi Vysoká škola obchodu zorganizovala konferenciu s názvom Médiá,
spoločnosť a trhové hospodárstvo, počas ktorej predseda rady Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin
Haber predniesol referát Identifikácia bariér sťažujúcich rozvoj obchodu medzi Poľskom a Slovenskom.
znesu zorganizowała konferencję pt. Media a społeczeństwo obywatelskie i gospodarka wolnorynkowa,
podczas której Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber wygłosił referat
pt. Identyfikacja barier utrudniających rozwój biznesu
pomiędzy Polską a Słowacją.
17-18 maja w Nowym Targu i Harklowej Euroregion „Tatry” zorganizował V Forum Polskich Regionów Granicznych, w którym uczestniczyli przedstawiciele euroregionów, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Spraw
Zagranicznych.
24 maja w Bukowinie Tatrzańskiej odbyła się międzynarodowa konferencja prasowa zorganizowana
przez Komisję informacji Euroregionu „Tatry”. Podczas konferencji przedstawiono informację na temat
zaplanowanych na 3-9 czerwca 1996 r. Dni Kultury
Polskiej na Słowacji a także poinformowano o pracach Komisji kultury i Komisji gospodarczej Euroregionu „Tatry”.
17.-­18. mája v Nowom Targu a Harklovej Euroregión „Tatry” zorganizoval V. fórum poľských hraničných regiónov, na ktorom sa zúčastnili predstavitelia
euroregiónov, Ministerstva vnútra a administratívy,
ako aj Ministerstva zahraničných vecí.
24. mája sa v Bukowine Tatrzańskej uskutočnila medzinárodná tlačová konferencia zorganizovaná informačnou komisiou Euroregiónu „Tatry”. Počas konferencie boli predstavené informácie o Dňoch poľskej
kultúry na Slovensku, plánovaných na 3. ­9. júna 1996, a taktiež bola poskytnutá informácia o
prácach komisie kultúry a hospodárskej komisie
Euroregiónu „Tatry”.
3.-­9. júna sa na Slovensku v Námestove, Dolnom
Kubíne, Liptovskom Mikuláši, Spišskej Starej Vsi,
Starej Ľubovni, Spišskej Novej Vsi a Kežmarku uskutočnili Dni poľskej kultúry na Slovensku. Počas tohto
podujatia sa predstavili poľské folklórne súbory, dychovky, sprístupnené boli zaujímavé výstavy: Umelecká tvorivosť poslucháčov školy umeleckého tkáčstva a Výtvarného lýcea Antona Kenara zo Zakopaného, umeleckej fotografie s názvom Horská krajina,
Ľudové umenie, pripravená výtvarnými umelcami
zo Zakopaného a výstava Naivné umenie a art brut
prezentujúca diela takých tvorcov ako Nikifor, Maria
Wnękowa, Edward Sutor, Antoni Krzystyniak, Karol
Kostur. V Spišskej Novej Vsi sa uskutočnil slávnostný
koncert podľa scenára Aldony Gąsienice Szostak.
3-9 czerwca na Słowacji w Namiestowie, Dolnym
Kubinie, Liptowskim Mikulaszu, Spiskiej Starej Wsi,
Starej Lubowli, Spiskiej Nowej Wsi i Kieżmarku odbyły się Dni Kultury Polskiej na Słowacji. Podczas
tej imprezy zaprezentowały się polskie zespoły folklorystyczne, orkiestry dęte, otwarto interesujące
wystawy tj.: Twórczości Artystycznej Uczniów Szkoły
Tkactwa Artystycznego i Liceum Plastycznego im. Antoniego Kenara z Zakopanego, fotografii artystycznej pt. Krajobraz górski,
sztuki ludowej artystów
plastyków z Zakopanego
oraz Sztuki naiwnej i art
brut prezentującej dzieła
takich twórców jak Nikifor, Maria Wnękowa,
Edward Sutor, Antoni
Krzystyniak, Karol Kostur.
W Spiskiej Nowej Wsi
odbył się Koncert Galowy
wg scenariusza Aldony
Otwarcie wystawy artystów nowotarskich w Instytucie Polskim
w Bratysławie 17.09.1996 r., fot. arch. ZET
Gąsienicy Szostak.
5.-­6. septembra sa v Rytre uskutočnilo prvé zasadnutie Poľsko-slovenskej medzinárodnej komisie pre cezhraničnú spoluprácu.
5-6 września w Rytrze odbyło się pierwsze posiedzenie Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej
ds. Współpracy Transgranicznej.
17. septembra sa v Poľskom inštitúte v Bratislave pri príležitosti 650.
výročia vzniku Nowého
Targu z iniciatívy veľvyslanca Poľskej republiky
v Bratislave prof. Juraja
Korolca a radcu veľvyslanectva pána dr. Bogdana
Wrzochalského uskutočnilo otvorenie výstavy tvorby nowotargských umelcov spojené s prezentáciou mesta Nowy Targ a Euroregiónu „Tatry”.
17 września w Instytucie Polskim w Bratysławie
z okazji jubileuszu 650-lecia powstania Nowego Targu z inicjatywy Ambasadora RP w Bratysławie prof.
6. decembra bola v Zakopanom podpísaná ministrom vnútra Poľskej republiky Zbigniewom Siemiątkowským a ministrom vnútra Slovenskej republiky
105
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
Jerzego Korolca oraz Radcy Ambasady pana dr Bogdana Wrzochalskiego nastąpiło otwarcie wystawy
twórczości artystów nowotarskich połączone z promocją miasta Nowego Targu i Euroregionu „Tatry”.
6 grudnia w Zakopanem została podpisana przez
Ministra Spraw Wewnętrznych Rzeczypospolitej
Polskiej Zbigniewa Siemiątkowskiego oraz Ministra
Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej Gustawa
Krajči Umowa o małym ruchu granicznym.
17 grudnia w Nowym Targu odbył się III Kongres
Euroregionu „Tatry”. Delegaci zapoznali się ze Sprawozdaniem z działalności Euroregionu „Tatry” oraz
Sprawozdaniem Komisji rewizyjnej za rok 1996.
Podjęli także uchwałę na podstawie której ww. Sprawozdania zostały zatwierdzone oraz udzielono absolutorium Radzie i Komisji rewizyjnej. Podczas Kongresu zostały przeprowadzone wybory do Rady oraz
Komisji rewizyjnej. Kongres ustalił wysokość składek członkowskich na rok 1997: po stronie polskiej
w wysokości 0,30 zł od jednego mieszkańca, a po stronie słowackiej 1 koronę. Przyjęte zostały również
główne kierunki działania na rok 1997.
1997
14 marca Euroregion „Tatry” wspólnie z Miejskim
Ośrodkiem Kultury w Nowym Targu zorganizowały
wystawę pt. Współczesna
twórczość plastyczna artystów Kieżmarskich, na której zaprezentowane były
m.in. rzeźba i malarstwo
Jana Skupina, założyciela
Euroregionu „Tatry”.
3-28 kwietnia w Instytucie Polskim w Bratysławie
a następnie w Domu Kultury w Preszowie została
zaprezentowana wystawa
pt. Żydzi w malarstwie Karola Kostura, której organizatorem był Euroregion
„Tatry”.
Gustávom Krajčim Dohoda o malom pohraničnom
styku.
17. decembra sa v Nowom Targu uskutočnil III.
kongres Euroregiónu „Tatry”. Delegáti sa zoznámili
so správou o činnosti Euroregiónu „Tatry” a správou
revíznej komisie za rok 1996, schválili uznesenie,
na základe ktorého boli vyššie uvedené uznesenia
schválené a udelené absolutórium rade a revíznej
komisii. Počas kongresu boli uskutočnené voľby do
rady a revíznej komisie. Kongres ustálil výšku členských príspevkov na rok 1997 na strane poľskej 0,30
zlotého od jedného obyvateľa a na strane slovenskej
1 korunu. Prijaté boli taktiež hlavné smery činnosti
na rok 1997.
1997
14. marca Euroregión „Tatry” spoločne s Mestským
strediskom kultúry v Nowom Targu zorganizovali výstavu s názvom Súčasná výtvarná tvorba kežmarských umelcov, na ktorej boli prezentované o. i.
plastiky a maľba Jána Skupina, zakladateľa Euroregiónu „Tatry”.
3.-­28. apríla v Poľskom inštitúte v Bratislave a následne v Dome kultúry v Prešove bola predstavená
výstava s názvom Židia v maľbe Karola Kostura, ktorej organizátorom bol Euroregión „Tatry”.
16. mája sa v Bukowine
Tatrzańskej uskutočnila
tlačová konferencia zorganizovaná informačnou
komisiou
Euroregiónu
„Tatry”. Hlavnou témou
bola ďalšia práca a registrácia Euroregiónu „Tatry”
na slovenskej strane, efekty doterajšej poľsko-slovenskej spolupráce a návšteva Svätého otca Jána
Pavla II. na Podhalí.
6.-­7. júna sa rada Euroregiónu „Tatry” zúčastnila
na púti Svätého otca na Podhalí. Euroregión zorganizoval možnosť účasti obyvateľov slovenských miest
a dedín na svätej omši dňa 6. júna v Zakopanom
a 7. júna v Ludźmierzi. Predstavitelia Euroregiónu
„Tatry” Wendelin Haber a Peter Burian odovzdali
Svätému otcovi pamätný dar.
Wernisaż wystawy pt. „Żydzi w malarstwie Karola Kostura”.
Instytut Polski w Bratysławie, 03-28.04.1997 r., fot. arch. ZET
16 maja w Bukowinie Tatrzańskiej odbyła się konferencja prasowa zorganizowana przez Komisję
informacji Euroregionu „Tatry”. Głównym tematem była dalsza praca i rejestracja Euroregionu
„Tatry” po stronie słowackiej, efekty dotychczasowej polsko-słowackiej współpracy oraz wizyta Ojca
Świętego Jana Pawła II na Podhalu.
106
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
23. júla na Slovensku po dvojročnom úsilí bola slo-
6-7 czerwca Rada Euroregionu „Tatry” uczestniczyła w pielgrzymce Ojca
Świętego na Podhalu.
Euroregion zorganizował
możliwość uczestnictwa
mieszkańców słowackich
miast i wsi we Mszy
Świętej dnia 6 czerwca
w Zakopanem oraz dnia
7 czerwca w Ludźmierzu.
Przedstawiciele Euroregionu „Tatry” Wendelin
Haber i Peter Burian
wręczyli Ojcu Świętemu
pamiątkowy dar.
23 lipca na Słowacji po
dwuletnich
staraniach
słowacka część Euroregionu „Tatry” została zarejestrowana jako organizacja osób prawnych pod
nazwą
Stowarzyszenie
Region „Tatry”.
venská časť Euroregiónu „Tatry” zaregistrovaná ako
organizácia právnických
osôb pod názvom Združenie Región „Tatry”.
Przedstawiciele Euroregionu „Tatry” w czasie pielgrzymki
Ojca Świętego Jana Pawła II w Zakopanem,
06.06.1997 r., fot. St. Budzyński
6. septembra sa v Lesnici a Szczawnici na turistickom hraničnom priechode uskutočnil I. goralský festival Euroregión
bez hraníc. Na tomto
podujatí sa zúčastnili o.
i.: veľvyslanec Poľskej republiky na Slovensku Jan
Komornicki spolu s manželkou, radca veľvyslanectva Slovenskej republiky v Poľsku Ľubomír Zamiška s manželkou, aj iní
pozvaní hostia. V rámci
programu sa prezentovali
zo slovenskej strany o. i.:
ľudová hudba Pastrnoci,
skupina historického šermu zo Starej Ľubovne,
folklórny súbor Flisocek
z Červeného Kláštora, dychová hudba Kežmarčanka, folklórny súbor Tatrín
z Liptovského Hrádku
a tanečný klub Tempo
z Kežmarku. Z poľskej
strany vystúpili: dychová
hudba z Nowého Targu,
súbor „Kolt”, cigánsky
súbor „Ciercheń”, súbor
pastierskych rohov rodiny Haniaczykovcov, hudobná škola v Szczawnici,
kapela Dziatka Kubasa.
6 września w Leśnicy
i Szczawnicy na turystycznym przejściu granicznym odbył się I Festyn
góralski Euroregion bez
granic. W imprezie tej
uczestniczyli m.in. Ambasador Rzeczypospolitej
Polskiej na Słowacji Jan
Wiceprzewodniczący Rady Euroregionu „Tatry” Wendelin Haber
Komornicki wraz z małwręcza Ojcu Świętemu Janowi Pawłowi II pamiątkowy dar,
żonką, Radca AmbasaZakopane 06.06.1997 r., fot. zbiory W. Habera
dy Republiki Słowackiej
w Polsce Lubomir Zamiška z małżonką oraz
inni zaproszeni goście.
W ramach programu zaprezentowały się ze stro26.-­28. septembra sa
ny słowackiej m.in. kav Starej Ľubovni v rámci
pela ludowa Pastrnoci,
Dní kultúry Euroregiónu
grupa Szermierki Histo„Tatry” uskutočnil Ľubovrycznej ze Starej Lubowli,
niansky jarmok, počas
zespól folklorystyczny Fliktorého sa prezentovali
socek z Czerwonego Klapoľské a slovenské folksztoru, orkiestra dęta Kežlórne súbory.
marčanka, zespół folklorystyczny Tatrin z Lip6.-­8. októbra sa Eurotowskiego Hradku, klub
región „Tatry” zúčastnil
I Festyn góralski „Euroregion bez granic”, Leśnica 06.09.1997 r.,
taneczny Tempo z Kieżna VI. turistických trhoch
fot. St. Budzyński
marku. Ze strony polskiej
„Tatra Tourist Workshop”
wystąpiły: orkiestra dęta z Nowego Targu, zespół
v Poprade, ktorých hlavnou témou bol rozvoj tu-
107
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
„Kolt”, zespół cygański „Ciercheń”, zespół Rogów
Pasterskich Rodziny Haniaczyków, szkoła muzyczna
w Szczawnicy, Kapela Dziadka Kubasa.
26-28 września w Starej Lubowli w ramach Dni
Kultury Euroregionu Tatry odbył się VI Jarmark Lubowlański, podczas którego zaprezentowały się polskie i słowackie zespoły folklorystyczne.
6-8 października Euroregion „Tatry” uczestniczył
w VI Targach Turystycznych „Tatra Tourist Workshop”
w Popradzie, których głównym tematem był rozwój
turystyki w regionie podtatrzańskim. Podczas Targów
zaprezentowane zostało m.in. Miasto Nowy Targ.
23-24 października w Tatrzańskiej Łomnicy odbyła się międzynarodowa konferencja pt. Polityczne
i ekologiczne problemy Euroregiony „Tatry”, w której
uczestniczyli przedstawiciele Euroregionu „Tatry”,
polscy i słowaccy prelegenci i naukowcy – znawcy
tej problematyki. Organizatorami seminarium byli
Asocjacja Universum, Chrzescijańsko-Demokratyczne Stowarzyszenie Ekologów na Słowacji we współpracy z Fundacją Hausa Seidla.
11 grudnia w Kieżmarku obradował IV Kongres
Euroregionu „Tatry”. Kongres zatwierdził Sprawozdania Rady i Komisji rewizyjnej oraz udzielił absolutorium Radzie i Komisji rewizyjnej. W związku
z rezygnacją członka Rady Stanisława Ślimaka zostały przeprowadzone wybory uzupełniające do Rady w wyniku których członkiem Rady został Pan Michał Kochan Burmistrz Miasta Szczawnicy. Ponadto
Kongres przyjął główne kierunki działania Euroregionu „Tatry” na rok 1998 m.in. dalsze działania
zmierzające do uruchamiania przejść granicznych na
szlakach turystycznych, opracowywanie wniosków
na finansowanie projektów ze środków PHARE,
propagowanie w szkołach idei Euroregionu „Tatry”,
organizacja imprezy pod nazwą Panorama Euroregionu „Tatry”, zorganizowanie centrów informacyjnych
w Kieżmarku i Nowym Targu. Kongres podjął uchwałę Nr 4/97 zobowiązującą Radę Euroregionu „Tatry”
do wystąpienia do Rządów Rzeczypospolitej Polskiej
i Republiki Słowackiej z projektem w sprawie rozszerzenia możliwości korzystania przez obywateli obu
państw z przejść granicznych w ramach tzw. małego
ruchu granicznego oraz z wnioskiem o pilne podjęcie prac nad budową niezbędnej infrastruktury
w obrębie największego polsko-słowackiego drogowego przejścia granicznego Chyżne-Trstena. Euroregion „Tatry” przesłał w dniu 2 lutego 1998 r. pismo
w ww. sprawach do Premiera Rzeczypospolitej Polskiej Jerzego Buzka i premiera Republiki Słowackiej
Mikuláša Dziurindy, a w marcu otrzymał odpowiedź
108
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
ristiky v podtatranskom regióne. Počas trhov bolo
predstavené o. i. mesto Nowy Targ.
23.-­24. októbra sa v Tatranskej Lomnici uskutočnila medzinárodná konferencia s názvom Politické
a ekologické problémy Euroregiónu „Tatry”, na ktorej sa zúčastnili predstavitelia Euroregiónu „Tatry”,
poľskí a slovenskí prednášajúci a vedci ­znalci tejto
problematiky. Organizátorom seminára bola Asociácia Universum, Kresťansko-demokratický spolok
ekológov na Slovensku v spolupráci s Nadáciou
Hansa Seidla.
11. decembra v Kežmarku rokoval IV. kongres Euroregiónu „Tatry”. Kongres schválil správu rady a revíznej komisie, zároveň udelil absolutórium rade a revíznej komisii. V súvislosti s rezignáciou člena rady
Stanisława Ślimaka boli zorganizované doplňujúce
voľby do rady, výsledkom čoho sa členom rady stal
pán Michał Kochan, primátor mesta Szczawnica.
Okrem toho kongres prijal hlavné smery činnosti
Euroregiónu „Tatry” na rok 1998, o. i.: ďalšie činnosti zamerané na spriechodnenie hraničných priechodov na turistických trasách, spracovanie žiadostí
na financovanie projektov z prostriedkov PHARE,
propagovanie idey Euroregiónu „Tatry” v školách,
organizácia podujatia s názvom Panoráma Euroregiónu „Tatry”, ustanovenie informačných centier
v Kežmarku a Nowom Targu. Kongres prijal uznesenie Nr. 4/97, zaväzujúce radu Euroregiónu „Tatry” predložiť vládam Poľskej republiky a Slovenskej
republiky projekt vo veci rozšírenia možností využívania hraničných priechodov obyvateľmi oboch
krajín v rámci tzv. malého pohraničného styku
a so žiadosťou o urýchlené začatie prác na výstavbe nevyhnutnej infraštruktúry v okruhu najväčšieho
poľsko-slovenského cestného hraničného priechodu
Chyżne - Trstená. Euroregión „Tatry” zaslal dňa 2.
2. 1998 list vo vyššie uvedených záležitostiach premiérovi Poľskej republiky Jerzemu Buzekovi a premiérovi Slovenskej republiky Mikulášovi Dzurindovi
a v marci obdržal odpoveď z Ministerstva vnútra
a administratívy Poľskej republiky, že stavebné rozšírenie hraničného priechodu patrí do kompetencie
Slovenska, na druhej strane ­záležitosť rozšírenia
Zmluvy o malom pohraničnom styku bude prerokovaná počas rozhovorov poľsko-slovenskej skupiny
expertov pre hraničné priechody.
1998
V roku 1998 vďaka získaniu finančných prostriedkov
z fondu PHARE CREDO sa činnosť Euroregiónu „Tatry” značne oživila. Kancelária Euroregiónu „Tatry”
z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji
wyjaśniającą, iż rozbudowa przejścia granicznego
leży w kompetencji Słowacji, natomiast sprawa rozszerzenia Umowy o małym ruchu granicznym zostanie omówiona podczas rozmów polsko-słowackiej
grupy ekspertów ds. przejść granicznych.
1998
W roku 1998 dzięki pozyskaniu przez Euroregion
„Tatry” środków finansowych z Funduszu PHARE CEREDO działalność Euroregionu „Tatry” znacznie się
ożywiła. Biuro Euroregionu w Nowym Targu pełniło
rolę sekretariatu Funduszu dla pogranicza polskosłowackiego. Został on wyposażony w sprzęt komputerowy i poligraficzny. Sekretariat Funduszu dokonał wstępnej kwalifikacji 19 projektów. Komisja
Europejska zakwalifikowała do realizacji 4 projekty
w tym 3 z terenu Euroregionu „Tatry”:
• Przez komunikację rowerową do współpracy
transgranicznej - rowerowa ścieżka edukacyjna Szaczawnica – Leśnica. Partnerzy: miasto Szczawnica
i wieś Leśnica.
• Edukacja regionalna na Podtatrzu polskim i słowackim. Partnerzy: miasto Zakopane i miasto
Poprad.
• Program zrównoważonego rozwoju turystyki
Górnej Orawy. Partnerzy: gmina Lipnica Wielka,
miasto Namiestowo, wieś Bobrów.
8-10 maja w Grodnie k/Międzyzdrojów odbyło się
VII Forum Polskich Regionów Granicznych zorganizowane przez Euroregion Pomerania. Tematami
Forum były: euroregiony w polityce zagranicznej
Rzeczypospolitej Polskiej, euroregiony na polskich
granicach a Stowarzyszenie Europejskich Regionów
Granicznych, wymiana informacji o działalności poszczególnych euroregionów.
15-17 maja w Tatrzańskiej Łomnicy odbył się Wiosenny Tatrzański Jarmark – Góral ‘98, na którym zaprezentowany został Euroregion „Tatry”.
24 czerwca w Instytucie Polskim w Bratysławie
w obecności Ambasadora Rzeczypospolitej Polskiej
na Słowacji Jana Komornickiego odbyła się promocja książki pt. Tatry słowacko-polskie, zorganizowana
przez Wydawnictwo Dajama i Euroregion „Tatry”.
Książka stanowi kompendium wiedzy o mikroregionach, miastach i wsiach należących do Euroregionu
„Tatry” po obu stronach granicy.
26-27 czerwca w Nowym Sączu odbyła się pod
protektoratem Ambasadora Republiki Słowackiej
v Nowom Targu plnila rolu sekretariátu fondu pre
poľsko-slovenské pohraničie. Bola vybavená počítačovou a polygrafickou technikou. Sekretariát fondu
vykonal vstupnú kvalifikáciu 19 projektov. Európska
komisia schválila na realizáciu 4 projekty, z toho 3
z územia Euroregiónu „Tatry”:
• Prostredníctvom cyklistickej komunikácie
k cezhraničnej spolupráci ­cyklistická vzdelávacia
trasa Szczawnica ­Lesnica. Partneri: mesto Szczawnica a dedina Lesnica,
• Regionálne vzdelávanie na poľskom a slovenskom Podtatransku. Partneri: mesto Zakopane
a mesto Poprad,
• Program rovnovážneho rozvoja turistiky Hornej Oravy. Partneri: gmina Lipnica Wielka, mesto Námestovo, dedina Bobrov.
8.-­10. mája v Grodnie okolo Międzyzdrojov sa uskutočnilo VII. fórum poľských hraničných regiónov
zorganizované Euroregiónom Pomoria. Témami
fóra boli: Euroregióny v zahraničnej politike Poľskej republiky, Euroregióny na poľských hraniciach
a Spolok európskych hraničných regiónov, výmena
informácií o jednotlivých činnostiach euroregiónov.
15.-­17. mája sa v Tatranskej Lomnici uskutočnil
„Jarný tatranský jarmok ­Goral 98”, na ktorom bol
prezentovaný Euroregión „Tatry”.
24. júna sa v Poľskom inštitúte v Bratislave za prítomnosti veľvyslanca Poľskej republiky na Slovensku
Jana Komornického uskutočnila prezentácia knihy
s názvom „Slovensko-poľské Tatry”, zorganizovaná
Vydavateľstvom Dajama a Euroregiónom „Tatry”.
Kniha tvorí kompendium poznatkov o mikroregiónoch, mestách a dedinách patriacich k Euroregiónu
„Tatry” po oboch stranách hranice.
26.-­27. júna sa v Nowom Sączi uskutočnila pod
patronátom veľvyslanca Slovenskej republiky v Poľsku Mariána Servátku poľsko-slovenská konferencia s názvom Modely cezhraničnej spolupráce.
Organizátorom bola Vysoká škola obchodu. Počas
konferencie predstaviteľ Euroregiónu „Tatry” pán
Peter Burian predniesol referát s názvom Aktuálne
problémy v činnosti Euroregiónu „Tatry”, v ktorom
podčiarkol právne aspekty registrácie Euroregiónu
„Tatry” na slovenskej strane.
23. augusta sa v Spišskej Novej Vsi a na hrade Nedeca (Niedzica) uskutočnil II. goralský festival Euroregión bez hraníc, počas ktorého vystupovali poľské
a slovenské súbory. Sprievodnými podujatiami boli:
výstava výtvarných prác detí s názvom „Jánošík”
a tlačová konferencia na hrade Nedeca pripravená
109
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
w Polsce Mariana Serwatki polsko-słowacka konferencja pt. Modele transgranicznej współpracy. Organizatorem konferencji była Wyższa Szkoła Biznesu.
Podczas konferencji przedstawiciel Euroregionu „Tatry” Peter Burian wygłosił referat pt. Aktualne problemy w działalności Euroregionu „Tatry”, w którym
podkreślił prawne aspekty rejestracji Euroregionu
„Tatry” po stronie słowackiej.
23 sierpnia w Spiskiej
Starej Wsi oraz na Zamku
w Niedzicy odbył się II
Festyn góralski Euroregion bez granic, podczas
którego występowały zespoły polskie i słowackie.
Imprezami towarzyszącymi były: wystawa prac
plastycznych dzieci pn.
Janosik oraz konferencja prasowa na Zamku
w Niedzicy przygotowana
przez Komisję Informacji
Euroregionu „Tatry”. Wieczorem odbyło się przedstawienie plenerowe pt.
O Białej damie i złych potworach na niedzickim zamku mieszkających w reżyserii Jerzego Zonia w wykonaniu Teatru Prawdziwego.
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
informačnou komisiou Euroregiónu „Tatry”. Večer
sa uskutočnilo plenérové predstavenie s názvom O
Bielej panej a zlých potvorách na nedeckom hrade
bývajúcich v réžii Juraja Zonia v prevedení Skutočného divadla.
15. októbra sa v Kežmarku uskutočnil seminár s názvom Politika Európskej únie v regionálnom a miestnom plánovaní, zorganizovaný Euroregiónom „Tatry” a Fakultou architektúry Slovenskej technickej
univerzity v Bratislave.
Na seminári sa zúčastnili
predstavitelia Euroregiónu „Tatry”, miestnych a
regionálnych samospráv.
II Festyn góralski „Euroregion bez granic”,
Spiska Stara Wieś 23.08.1998 r., fot. St. Budzyński
28. októbra sa v Bukowine Tatrzańskej uskutočnila vernisáž posúťažnej
výstavy s názvom Jánošík. Výtvarnú súťaž pre
deti v štyroch vekových
kategóriách zorganizoval Euroregión „Tatry”.
V rámci súťaže do Euroregiónu „Tatry” bolo zaslaných 129 prác.
16. novembra zvolila
rada Riadiaci výbor fondu malých euroregionálnych projektov z Pro15 października w Kieżgramu Phare CBC v zlomarku odbyło się semižení: Wendelin Haber,
narium pt. Polityka Unii
Eugeniusz Zajączkowski,
Europejskiej w regionalPiotr Bąk, Peter Burian.
nym i lokalnym planoVýbor definoval kritériá
waniu,
zorganizowane
výberu organizácií, ktoprzez Euroregion „Tatry”
ré sa môžu podieľať na
oraz Wydział Architekprograme, kritériá hodPrzedstawienie plenerowe pt. „O Białej damie…”, reż. Jerzy Zoń,
wykonanie Teatr Prawdziwy,
tury Słowackiego Technotených činností a výšZamek w Niedzicy 23.08.1998 r., fot. St. Budzyński
nicznego Uniwersytetu
ky výdavkov. Vedením
w Bratysławie. W seminarium uczestniczyli przedstasekretariátu poveril Antoniho Nowaka.
wiciele Euroregionu „Tatry”, samorządów lokalnych
i regionalnych.
7. decembra Združenie Euroregión „Tatry” zorganizovalo prvý informačný seminár vo veci Programu
28 października w Bukowinie Tatrzańskiej
cezhraničnej spolupráce Phare CBC, na ktorom sa
odbył się wernisaż wystawy pokonkursowej
zúčastnili primátori, starostovia miest a gmín, členopt. Janosik. Konkurs plastyczny dla dzieci w czterech
via Euroregiónu „Tatry”.
kategoriach wiekowych zorganizował Euroregion
„Tatry”. W ramach konkursu do Euroregionu „Tatry”
14. decembra bola podpísaná s Úradom implewpłynęło 129 prac.
mentujúcim Program cezhraničnej spolupráce Phare Dohoda vo veci Fondu malých euroregionálnych
16 listopada Rada powołała Komitet Sterująprojektov. Euroregión „Tatry” získal sumu 120 tisíc
110
cy Funduszu Małych Projektów Euroregionalnych
z Programu Phare CBC w składzie: Wendelin Haber,
Eugeniusz Zajączkowski, Piotr Bąk, Peter Burian. Komitet określił kryteria wyboru organizacji mogących
brać udział w Programie, kwalifikujących się działań
i wysokości wydatków. Kierowanie Sekretariatem
powierzył Antoniemu Nowakowi.
7 grudnia Związek Euroregion „Tatry” zorganizował pierwsze seminarium informacyjne w sprawie
Programu Współpracy Przygranicznej Phare CBC,
w którym uczestniczyli burmistrzowie, wójtowie
miast i gmin-członków Euroregionu „Tatry”.
14 grudnia zostało podpisane z Władzą Wdrążająca
Program Współpracy Przygranicznej Phare Porozumienie w sprawie Funduszu Małych Projektów Euroregionalnych. Euroregion „Tatry” otrzymał kwotę 120
tys. EUR na dofinansowanie projektów m.in. z dziedziny kultury, turystyki, sportu, rozwoju gospodarczego, demokracji lokalnej.
1999
16 lutego w Nowym Targu obradował V Kongres
Euroregionu „Tatry”. Uczestnicy Kongresu wysłuchali Sprawozdania Rady i Komisji rewizyjnej za rok
1998. Kongres podjętą uchwałą zatwierdził ww.
Sprawozdania oraz udzielił absolutorium Radzie i Komisji rewizyjnej. Podczas Kongresu zostali przyjęci
nowi członkowie ze strony polskiej: miasto i gmina
Piwniczna oraz gmina Kościelisko, a ze strony słowackiej miasta Spiska Bela i Svit oraz wsie: Nowa
Lubowla, Ganowce, Stara Leśna. Delegaci ustalili wysokość składki członkowskiej na rok 1999.
Kongres powołał sześcioosobową polsko-słowacką
Komisję do przygotowania nowelizacji Umowy pomiędzy Samorządami Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej o utworzeniu transgranicznego związku
Euroregion „Tatry” z dnia 26 sierpnia 1994 r. Delegaci przyjęli główne kierunki działania Euroregionu
„Tatry” na rok 1999 m.in. zorganizowanie I Forum
Miast i Gmin Euroregionu „Tatry”, I Polsko-Słowackiego
Forum Gospodarczego, kontynuowanie starań o otwarcie turystycznych przejść granicznych w Tarach,
intensyfikacja działań związanych z przygotowaniem projektów transgranicznych w ramach Funduszu Małych Projektów Phare. Podczas Kongresu
przeprowadzone zostały wybory do Rady i Komisji
rewizyjnej Euroregionu „Tatry”.
26 lutego Komitet Sterujący Funduszu Małych Projektów Phare CBC na podstawie oceny dokonanej
przez panel specjalistów podjął decyzję o wybo-
eur na spolufinancovanie projektov, o. i. z oblasti
turizmu, športu, hospodárskeho rozvoja, miestnej
demokracie.
1999
16. februára v Nowom Targu rokoval V. kongres
Euroregiónu „Tatry”. Účastníci kongresu si vypočuli
správu rady a revíznej komisie za rok 1998. Kongres prijatým uznesením schválil vyššie spomínanú
správu a udelil absolutórium rade a revíznej komisii. Počas kongresu boli prijatí noví členovia z poľskej strany: mesto a gmina Piwniczna, ako aj gmina
Kościelisko, zo slovenskej strany mestá Spišská Belá
a Svit, ako aj dediny Nová Ľubovňa, Gánovce, Stará
Lesná. Delegáti stanovili výšku členských príspevkov
na rok 1999. Kongres zvolil šesťčlennú poľsko-slovenskú komisiu k príprave novelizácie Dohody medzi samosprávami Poľskej republiky a Slovenskej
republiky o utvorení cezhraničného združenia Euroregión „Tatry” zo dňa 26. augusta 1994. Delegáti
prijali hlavné smery činnosti Euroregiónu „Tatry” na
rok 1999, o. i.: zorganizovanie I. fóra miest a obcí
Euroregiónu „Tatry”, I. poľsko-slovenského hospodárskeho fóra, kontinuovanie snáh o otvorenie turistických hraničných priechodov v Tatrách, intenzifikáciu činností spätých s prípravou cezhraničných
projektov v rámci Fondu malých projektov Phare.
Počas kongresu sa uskutočnili voľby do rady a revíznej komisie Euroregiónu „Tatry”.
26. februára Riadiaci výbor fondu malých euroregionálnych projektov Phare CBC na základe hodnotenia uskutočneného špecialistami prijal rozhodnutie
o výbere 25 projektov, ktoré získali spolufinancovanie z Fondu Phare. Realizácia týchto projektov bola
dôležitým krokom k rozvoju a prehĺbeniu spolupráce obyvateľov poľsko-slovenského pohraničia. Celý
proces spätý s prípravou, hodnotením a zúčtovaním
projektov realizoval Euroregión. Vďaka tomu rovnako Euroregión, ako i beneficienti získali zručnosť
spracovania a realizácie projektov.
21.-22. mája sa v Nowom Targu uskutočnilo I. poľsko-slovenské hospodárske fórum. Fórum bolo v rámci projektu spolufinancované z Fondu Phare. Beneficientom projektu bolo Okresné starostovstvo v Nowom Targu a partnerom mesto Spišská Nová Ves.
Počas fóra zazneli, o. i., referáty: Právne a finančné
aspekty otvorenia a uskutočňovania činnosti zahraničnými hospodárskymi subjektmi, Organizačné
formy a zdanenie hospodárskej činnosti subjektov
s účasťou zahraničného kapitálu v Poľsku, Právne a finančné podmienky obchodnej výmeny s cudzinou
111
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
rze 25 projektów, które otrzymały dofinansowanie
z Funduszu Phare. Realizacja tych projektów była ważnym krokiem do rozwoju i pogłębienia współpracy
mieszkańców polsko-słowackiego pogranicza. Cały
proces związany z przygotowywaniem, ocenianiem
i rozliczaniem projektów realizował Euroregion. Dzięki temu zarówno Euroregion jak i beneficjenci zyskali umiejętność opracowywania i realizacji projektów.
v Poľsku a na Slovensku. Fóra sa zúčastnil veľvyslanec Slovenskej republiky Ondrej Nemčok, obchodní
radcovia PR a SR, podnikatelia z Poľska a Slovenska,
predstavitelia priemyselno-obchodných komôr.
20.-­21. júna sa v Łopusznej uskutočnilo VIII. fórum
poľských hraničných regiónov zorganizované Euroregiónom „Tatry”. Fóra sa zúčastnili: malopoľský
vojvoda Ryszard Masłowski, maršálek Malopoľského vojvodstva Marek Nawara a predstavitelia Ministerstva zahraničných vecí, Úradu implementujúceho
Program cezhraničnej spolupráce Phare a euroregiónov. Účastníci diskutovali na tému zásad, úlohy
a významu cezhraničnej spolupráce vojvodstva, aktuálneho stavu cezhraničnej spolupráce realizovanej
poľskými euroregiónmi.
Riaditeľka IIPCS PHARE
Grażyna Węclewska zoznámila účastníkov s realizáciou Malých euroregionálnych projektov
euroregiónmi z Fondu
Phare CBC. Na záver sa
uskutočnil výlet po poľskom a slovenskom Spiši.
21-22 maja w Nowym Targu odbyło się I PolskoSłowackie Forum Gospodarcze. Forum zrealizowane
zostało w ramach projektu dofinansowanego z Funduszu Phare. Beneficjentem projektu było Starostwo
Powiatowe w Nowym Targu a partnerem słowackim
Miasto Spiska Nowa Wieś. Podczas Forum zaprezentowano m.in. referaty:
Prawne i finansowe aspekty podejmowania i prowadzenia działalności przez
zagraniczne podmioty gospodarcze, Formy organizacyjne i opodatkowanie
działalności gospodarczej
w Polsce podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego, Prawne i finansowe
warunki wymiany handlo1. augusta sa na poľskowej z zagranicą w Polsce
slovenskom hraničnom
i na Słowacji. W Forum
priechode na Wojtasowej
uczestniczyli
AmbasaPolane Jurgów-Podspády
I Polsko-Słowackie Forum Gospodarcze, Nowy Targ
dor Republiki Słowackiej
uskutočnil III. goralský
21-22. 05.1999 r., fot. St. Budzyński
Ondrej Nemčok, Radcy
festival Euroregión bez
Handlowi RS i RP, przedsiębiorcy z Polski i Słowacji,
hraníc zorganizovaný za spolupráce Úradu gminy
przedstawiciele Izb Przemysłowo-Handlowych.
v Bukowine Tatrzańskej a starostu obce Ždiar. V rámci programu sa predstavili početné folklórne a ta20-21 czerwca w Łopusznej odbyło się VIII Fonečné súbory z Poľska a Slovenska.
rum Polskich Regionów Granicznych zorganizowane
przez Euroregion „Tatry”. W Forum uczestniczyli Wo10. augusta sa Euroregión „Tatry” pripojil k orgajewoda Małopolski Ryszard Masłowski, Marszałek
nizovaniu súťaže pre deti, usporiadanej KanceláriWojewództwa Małopolskiego Marek Nawara oraz
ou Krakov 2000 a Domom kultúry Białoprądnická
przedstawiciele Ministerstwa Spraw Zagranicznych,
usadlosť (Dworek Białoprądnicki) s názvom Všetky
Władzy Wdrążającej Program Współpracy Przygrabábky sveta ­Medzinárodné bienále detskej divadelnicznej PHARE i euroregionów. Uczestnicy dyskunej bábky. Spomedzi 150 prác z Poľska a zahraničia
towali na temat zasad, roli i znaczenia współpracy
porota udelila jednu cenu a tri čestné uznania pre
transgranicznej województwa, aktualnego stanu
deti z Euroregiónu „Tatry”. Posúťažná výstava sa
współpracy transgranicznej realizowanej przez poluskutočnila v roku 2000 v Historickom múzeu messkie euroregiony. Dyrektor WWPWP PHARE Grażyna
ta Krakov a v Mládežníckom klube „Żak” vo Veľkej
Węclewska zapoznała uczestników z realizacją przez
Lipnici (Lipnica Wielka).
Euroregiony Małych Projektów Euroregionalnych finansowanych z Funduszu Phare CBC. Na zakończenie
6.-­7. septembra sa v Muszyne uskutočnilo I. fóodbyła się wycieczka po polskim i słowackim Spiszu.
rum miest Euroregiónu „Tatry” za účasti primátorov
miest ­členov Euroregiónu „Tatry” a vedcov. Počas
1 sierpnia na polsko-słowackim przejściu graniczfóra boli predstavené jednotlivé mestá patriace do
nym na Wojtasowej Polanie Jurgów-Podspady
Euroregiónu „Tatry”. Hovorilo sa taktiež o ich histórii
odbył się III Festyn góralski Euroregion bez granic
a perspektívach rozvoja, ako aj o postavení euroregi-
112
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
zorganizowany przy współpracy Urzędu Gminy
w Bukowinie Tatrzańskiej
oraz Starosty Wsi Ždziar.
W ramach programu zaprezentowały się liczne
zespoły folklorystyczne,
taneczne z Polski i ze Słowacji.
10 sierpnia Euroregion
„Tatry” przyłączył się do
organizowanych
przez
Biuro Kraków 2000 oraz
Dom Kultury Dworek
Białoprądnicki eliminacji konkursu dla dzieci
Wszystkie lalki świata –
Międzynarodowe Biennale
Dziecięcej Lalki Teatralnej. Spośród 150 prac
z Polski i z zagranicy jury
przyznało jedną nagrodę
oraz trzy wyróżnienia dla
dzieci z Euroregionu „Tatry”. Wystawa pokonkursowa odbyła się w 2000
roku w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa
oraz w Klubie Młodzieżowym „Żak” w Lipnicy
Wielkiej.
ónov v procese európskej integrácie.
III Festyn góralski „Euroregion bez granic”, Jurgów - Podspady
01.08.1999 r., fot. St. Budzyński
4. októbra sa predseda
rady Euroregiónu „Tatry”
Wendelin Haber zúčastnil na stretnutí Pracovnej skupiny pre územnú
samosprávu Poľsko-slovenskej medzinárodnej
komisie pre cezhraničnú
spoluprácu. Počas stretnutia predseda hodnotil činnosť Euroregiónu
„Tatry” v oblasti realizovaného Programu fondu
malých projektov.
22. októbra sa v Nowom Targu pri príležitosti
päťročného jubilea Euroregiónu „Tatry” uskutočnil Mimoriadny kongres
Euroregiónu
„Tatry”.
Hosťami kongresu boli,
o. i.: primátor mesta
Nowy Targ Marek Fryźlewicz; Oľga Marhulíková z
Ministerstva vnútra Slovenskej republiky; Bogdan Wrzochalski, radca
veľvyslanectva
Poľskej
republiky v Berlíne; Mar6-7 września w Muszycin Pawlak, člen úradu
III Festyn góralski „Euroregion bez granic”, Polana Wojtasowa,
nie odbyło się I Forum
Malopoľského vojvod01.08.1999 r., fot. St. Budzyński
Miast Euroregionu „Tatry”
stva; Kazimierz Jóskowiak
z udziałem burmistrzów
z Oddelenia európskych
i primatorów miast –
inštitúcií a regionálnej
członków
Euroregionu
politiky Ministerstva zah„Tatry” oraz naukowców.
raničných vecí PR. Počas
Podczas Forum zaprezenkongresu bola slávnostne
towane zostały poszczepodpísaná znovelizovaná
gólne miasta należące
Dohoda medzi samosdo Euroregionu „Tatry”.
právami Poľskej republiDyskutowano
również
ky a Slovenskej republiky
o ich historii i perspektyv rámci cezhraničného
wach rozwoju a także na
združenia
Euroregión
temat roli euroregionów
„Tatry” medzi Združením
w procesie integracji euEuroregión „Tatry” v Noropejskiej.
wom Targu reprezentovaným Wendelínom HaI Forum Miast Euroregionu „Tatry”, Muszyna 06-07.09.1999 r.,
4 października Przeberom, predsedom rady
fot. St. Budzyński
wodniczący Rady Eua Združením Región „Tatroregionu „Tatry” Wendelin Haber uczestniczył
ry” v Kežmarku reprezentovaným Petrom Burianom,
w spotkaniu Grupy roboczej ds. Samorządu Terytopredsedom rady. Slávnostne bola podpísaná taktiež
rialnego Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej
Dohoda o partnerstve medzi Euroregiónom „Tatry”
113
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
ds. Współpracy Transgranicznej. Podczas spotkania
Przewodniczący omówił działalność Euroregion „Tatry” w zakresie realizowanego Programu Fundusz
Małych Projektów
a Euroregiónom „Sprewa-Nysa-Bóbr”, ktorú uzatvorili zo strany Euroregiónu „Sprewa-Nysa-Bóbr”
predseda Czesław Fiedorowicz a podpredseda úradu Helmut Moelle a zo strany Euroregiónu „Tatry”
predseda rady Wendelin Haber a podpredseda rady
22 października w Nowym Targu z okazji jubileuszu
Peter Burian. Mimoriadny kongres Združenia Euro5-lecia Euroregionu „Tatry” odbył się Nadzwyczajny
región „Tatry” bol jednou z činností plánovaných
Kongres Euroregionu „Tatry”. Gośćmi Kongresu byli
v rámci spolufinancovaného projektu Euroregiónu
m.in. Burmistrz Miasta
„Tatry” z Fondu Phare
Nowego Targu Marek
s názvom Prezentácia
Fryźlewicz, Olga MarEuroregiónu „Tatry”. V ráhulikova z Ministerstwa
mci tohto projektu EuroSpraw Wewnętrznych Reregión „Tatry” vydal tupubliki Słowackiej, Bogristickú mapu euroregidan Wrzochalski Radca
ónu a informátora ­5 roAmbasady Rzeczypospokov Euroregiónu „Tatry”,
litej Polskiej w Berlinie,
prezentujúceho činnosť,
Marcin Pawlak Członek
výsledky a perspektívy
Zarządu Województwa
rozvoja združenia. PaMałopolskiego, Kazimierz
wel Myślik a Małgorzata
Jóskowiak z DepartamenKossakowska spracovali
tu Instytucji Europejskich
a uviedli do činnosti ini Polityki Regionalnej Miternetovú stránku EuroNadzwyczajny Kongres Euroregionu „Tatry”,
nisterstwa Spraw Zaregiónu „Tatry” www.
Nowy Targ 22.10.1999 r., fot. St. Budzyński
granicznych RP. Podczas
euroregion-tatry.pl
Kongresu została uroczyście podpisana znowelizowana Umowa pomiędzy Samorządami Rzeczypospolitej
17. decembra v Bratislave pán Peter Burian
Polskiej a Republiki Słowackiej o współpracy w ramach
predstavil činnosť Euroregiónu „Tatry” počas setransgranicznego związku Euroreminára Programy a progion „Tatry” pomiędzy Związkiem
jekty prihraničnej spolupráce,
Euroregion „Tatry” w Nowym
ktorého organizátorom bolo
Targu reprezentowanym przez
Ministerstvo vnútra SlovenWendelina Habera Przewodniskej republiky. Na seminári sa
czącego Rady oraz Stowarzyszezúčastnil generálny tajomník
niem Region „Tatry” w Kieżmarku
Združenia európskych hraničreprezentowanym przez Petera
ných regiónov Jens Gabbe.
Buriana Przewodniczącego Rady.
Uroczyście zostało podpisane
również Porozumienie o partner2000
stwie pomiędzy Euroregionem
„Tatry” oraz Euroregionem Spre26. januára sa v Zakopanom
wa-Nysa-Bóbr, którego dokonali
uskutočnil VI. kongres Zdruze strony Euroregionu „Sprewaženia Euroregión „Tatry”. DeNysa-Bóbr” Prezes Czesław Fielegáti prijali správu rady a redorowicz oraz Wiceprzewodvíznej komisie za rok 1999,
niczący Zarządu Helmut Moprijali uznesenie vo veci výšky
elle, a ze strony Euroregionu
členských príspevkov za rok
„Tatry” Przewodniczący Rady
2000, vymedzili hlavné smery
Wendelin Haber i Wiceprzečinnosti Združenia Euroregión
Otwarcie wystawy pt. 5 lat działalności
wodniczący Rady Peter Burian.
„Tatry” v roku 2000. Kongres
Euroregionu „Tatry”,
Nadzwyczajny Kongres Związku
zaviazal radu k doporučeniu
Miejski Ośrodek Kultury w Nowym Targu
22.10.1999 r., fot. arch. ZET
Euroregion „Tatry” był jednym
investičných projektov v rámci
z działań zaplanowanych w raProgramu Phare CBC Poľskomach dofinansowanego z Funduszu Phare projektu
Slovensko: Realizácia príjazdovej cesty k hraničnéEuroregionu „Tatry” pt. Promocja Euroregionu „Tatry”.
mu priechodu Chochołów-Suchá Hora a Výstavba
114
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
W ramach tego projektu Euroregion „Tatry” wydał
mapę turystyczną Euroregionu oraz informator
5 lat Euroregionu „Tatry”
prezentujący
działalność, osiągnięcia i perspektywy rozwoju Związku. Paweł Myślik i Małgorzata Kossakowska opracowali i uruchomili
stronę internetową Euroregionu „Tatry” www.
euroregion-tatry.pl
hraničného mostu medzi Poľskou republikou a Slovenskou republikou na potoku Smereczek Leluchów-Čirč. Kongres prijal za člena Euroregiónu
„Tatry” mesto Limanowa.
28. januára sa v Spišskej Novej Vsi konal VI.
kongres Regiónu „Tatry“. Predseda Regiónu
„Tatry“ Ing. Peter Burian
osobitne privítal Romana
Šípoša ­štátneho tajomníka MV a VP SR, Oľgu
Marhulíkovú ­sekcia verejnej správy MV SR a Tatianu Hrisenkovú ­Úrad
vlády SR. Do združenia
pristúpili noví členovia
­obec Zuberec a mesto
Poprad.
17 grudnia w Bratysławie Pan Peter Burian
Podpisanie Porozumienia o partnerstwie pomiędzy
zaprezentował działalEuroregionem „Tatry” oraz Euroregionem Sprewa-Nysa-Bóbr”
ność Euroregionu „Taprzez: Przewodniczącego Rady Euroregionu „Tatry”
try” podczas seminarium
Wendelina Habera, Wiceprzewodniczącego Rady
Programy i projekty przy- Euroregionu „Tatry” Petera Buriana, Wiceprzewodniczącego Zarządu
Euroregionu Sprewa-Nysa-Bóbr Helmuta Moelle
granicznej
współpracy,
i Prezesa Euroregionu Sprewa-Nysa-Bóbr Czesława Fiedorowicza,
którego organizatorem
Nowy Targ 22.10.1999 r., fot. St. Budzyński
było Ministerstwo Spraw
Wewnętrznych Republiki Słowackiej. W seminarium
4. februára v Námestove rokoval VI. kongres cezuczestniczył Sekretarz Generalny Stowarzyszenia Euhraničného združenia Euroregión „Tatry”, ktorý
ropejskich Regionów Granicznych Jens Gabbe.
schválil správu rady a revíznej komisie za rok 1999
a vymedzil hlavné smery činnosti cezhraničného
združenia Euroregión „Tatry” na rok 2000. Spome2000
dzi plánovaných činností bolo, o. i.: spracovanie
Stratégie rozvoja Euroregiónu „Tatry” na roky 2000
26 stycznia w Zakopanem odbył się VI Kongres
­2006, organizácia II. fóra miest a obcí EuroregióZwiązku Euroregion „Tatry”. Delegaci przyjęli Spranu „Tatry” a II. poľsko-slovenského hospodárskeho
wozdanie Rady i Komisji rewizyjnej za rok 1999,
fóra, intenzifikáciou činností smerujúcich k príprave
podjęli uchwałę w sprawie wysokości składek członpoľsko-slovenských projektov cezhraničnej spolukowskich na rok 2000, wyznaczyli główne kierunki
práce z Fondu malých euroregionálnych projektov
działania Związku Euroregion „Tatry” w roku 2000.
PHARE.
Kongres zobowiązał Radę do rekomendowania
w ramach Programu Phare CBC Polska-Słowacja
25. mája sa v Bukowine Tatrzańskej uskutočnila
inwestycyjnych projektów tj.: Realizacja drogi dojazkonferencia s názvom S čím môžeme počítať, ak
dowej do przejścia granicznego Chochołów-Sucha Hora
ochorieme na druhej strane hranice zorganizovanej
oraz Budowa mostu granicznego między Rzeczpospokomisiou ochrany životného prostredia Euroregiónu
litą Polska a Republiką Słowacką na potoku Smereczek
„Tatry”. Na konferencii sa zúčastnili predstaviteLeluchów-Čirč. Kongres przyjął w poczet członków
lia samospráv prihraničných miest a predstavitelia
Euroregionu „Tatry” miasto Limanowa.
záchranných inštitúcií a záchrannej horskej služby.
Účastníci konferencie sa zoznámili s aktuálne záväz28 stycznia w Nowej Wsi Spiskiej obradował VI
nými predpismi v Poľskej republike vo vzťahu k oKongres Regionu „Tatry”. Przewodniczący Regionu
byvateľom Slovenskej republiky, ktorí ochoreli na
Peter Burian przywitał szczególnie Romana Šípoša –
poľskej strane hranice, zosumarizoval sa počet a sisekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrztuácie, v akých TOPR poskytol pomoc slovenským
nych Republiki Słowackiej, Olgę Marhulikovą –
obyvateľom, aké najčastejšie rady boli poskytované
z sekcji administracji publicznej Ministerstwa Spraw
obyvateľom Slovenska v ambulanciách a nemocniWewnętrznych Republiki Słowackiej i Tatianę Hriciach v Nowom Targu, Rabke a Zakopanom.
senkovą – przedstawicielkę Urzędu Rady Ministrów
RS. Do Stowarzyszenia wstąpili nowi członkowie:
28.-30. mája sa v Dolnom Kubíne a Szczawnici uskuwieś Zuberec i miasto Poprad.
točnila poľsko-slovenská konferencia o cezhraničnej
115
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
4 lutego w Namiestowie obradował VI Kongres
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”, który
zatwierdził Sprawozdania Rady i Komisji rewizyjnej
za rok 1999 oraz wyznaczył główne kierunki działania Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
na rok 2000. Wśród zaplanowanych działań było
m.in. opracowanie Strategii Rozwoju Euroregionu „Tatry” na lata 2000-2006, organizacja II Forum Miast
i Gmin Euroregionu „Tatry” oraz II Polsko-Słowackiego Forum Gospodarczego, intensyfikacja działań
zmierzających do przygotowania polsko-słowackich
projektów współpracy transgranicznej z Funduszu
Małych Projektów Euroregionalnych PHARE.
25 maja w Bukowinie Tatrzańskiej odbyła się konferencja pt. Na co możemy liczyć, gdy zachorujemy
po drugiej stronie granicy zorganizowana przez Komisję ochrony środowiska Euroregionu „Tatry”. W konferencji uczestniczyli przedstawiciele samorządów
przygranicznych miast oraz przedstawiciele zakładów ubezpieczeniowych i służb pogotowia górskiego. Uczestnicy konferencji zapoznali się z aktualnie
obowiązującymi przepisami w Rzeczypospolitej
Polskiej w stosunku do obywateli Republiki Słowackiej, którzy zachorowali po polskiej stronie granicy,
posumowano ilość i sytuacje w jakich TOPR udzielało pomocy obywatelom słowackim, jakie najczęściej porady były udzielane obywatelom Słowacji
w ambulatoriach i szpitalach w Nowym Targu, Rabce i Zakopanem.
28-30 maja w Dolnym Kubinie i Szczawnicy odbyła się Polsko-Słowacka Konferencja nt. współpracy
transgranicznej pod patronatem prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej Aleksandra Kwaśniewskiego
i Republiki Słowackiej Rudolfa Schustera. Konferencję pod auspicjami Rady Europy zorganizowały
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstwo Spraw Zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej
oraz Euroregion „Tatry”. W konferencji uczestniczyli
przedstawiciele Rady Europy, Władzy Wdrążającej Program Współpracy Przygranicznej PHARE,
władz wojewódzkich, powiatowych i euroregionów.
Uczestnicy konferencji przyjęli Deklarację o Współpracy Polsko-Słowackiej.
13-15 lipca w Spiskiej Nowej Wsi odbyło się II Słowacko-Polskie Forum Gospodarcze zorganizowane
przez Starostwo Powiatowe i Komisję Gospodarczą
Euroregionu „Tatry”. W Forum uczestniczyli Radca
Handlowy Ambasady RP Stanisław Lautsch Bentkowski, przedstawiciele Izb Handlowych ze Słowacji, Urzędów Celnych w Popradzie i Nowym Targu.
116
spolupráci pod patronátom prezidentov Poľskej republiky a Slovenskej republiky Alexandra Kwaśniewského a Rudolfa Schustera. Konferenciu pod záštitou Rady Európy zorganizovali Ministerstvo vnútra a administratívy Poľskej republiky, Ministerstvo
zahraničných vecí Poľskej republiky, Ministerstvo
vnútra Slovenskej republiky a Euroregión „Tatry”. Na
konferencii sa zúčastnili predstavitelia Rady Európy,
Úradu implementujúceho program prihraničnej
spolupráce PHARE, zástupcovia vedení z vojvodstiev, okresov a euroregiónov. Účastníci konferencie
prijali Deklaráciu o poľsko-slovenskej spolupráci.
13.-­15. júla sa v Spišskej Novej Vsi uskutočnilo II.
slovensko-poľské hospodárske fórum zorganizované
Okresným starostovstvom a Hospodárskou komisiou
Euroregiónu „Tatry”. Na fóre sa zúčastnili: obchodný
radca veľvyslanectva PR Stanisław Lautsch Bentkowski, predstavitelia obchodných komôr zo Slovenska, colných úradov v Poprade a Nowom Targu.
30. júla sa na Wojtasovej Polane, na poľsko-slovenskom hraničnom priechode Jurgów ­Podspády uskutočnil VI. goralský festival Euroregión bez hraníc,
počas ktorého vystúpili početné folklórne súbory
z Poľska a Slovenska, predstavené boli remeslá, ľudové umenie a tradičné zvyky. „Zbojníci” z Podhalia, Liptova, Spiša a Oravy si zatancovali pri goralskej vatre. Počas festivalu sa uskutočnili súťaže pre
drevorubačov a pilčíkov, výrobcov oštiepkov, ako
aj v preťahovaní lanom. Uskutočnili sa tiež ukážky
činnosti požiarnikov z Nowého Targu, Zakopaného
a Kežmarku, Tatranskej dobrovoľnej záchrannej služby a Horskej služby, ako aj Karpatského oddielu hraničnej stráže. Podujatie sprevádzala výstava ľudovej
tvorivosti a degustácia regionálnych špecialít. Pán
Andrzej Brzoza nahral reláciu z priebehu IV. goralského festivalu Európa bez hraníc. Táto relácia bola
prezentovaná v magazíne EUROEXPRESS v TVP 1.
9.-­10. októbra sa v Zakopanom uskutočnili pracovné dielne v rámci Programu LACE PHARE CBC
Poľsko-Slovensko, zorganizované Združením Euroregión „Tatry” z iniciatívy Združenia európskych hraničných regiónov. Na pracovných stretnutiach sa zúčastnil predseda SERG Jens Gabbe a predseda Poradnej komisie SERG-u dr. Viktor von Malchus. V rámci
programu bol prezentovaný Program LACE-PHARE,
hovorilo sa o cezhraničných stratégiách a programoch v kontexte regionálneho rozvoja v Poľsku
a na Slovensku, o šanciach a prekážkach cezhraničnej
spolupráce a prioritách cezhraničnej spolupráce.
5. decembra Euroregión „Tatry” a Okresné starostovstvo v Zakopanom, Okresné starostovstvo v No-
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
30 lipca na Polanie Wojtasowej na polsko-słowawom Targu spoločne s poľsko-slovenskou iniciatívckim przejściu granicznym Jurgów-Podspady odbył
nou skupinou mládeže zorganizovali stretnutie mlásię IV Festyn góralski Euroregion bez granic, poddeže pohraničia „Spolu v Európe”. Hlavným cieľom
czas którego wystąpiły liczne zespoły folklorystycze
stretnutia bolo nadviazanie partnerských kontaktov
z Polski i Słowacji, zaprezentowano rzemiosło,
medzi školami a mládežníckymi organizáciami, posztukę ludową oraz tradycyjne obrzędy. „Zbójpularizácia poznatkov na tému európskej integrácie
nicy” z Podhala, Liptova, Spisza i Orawy zatańa poľsko-slovenskej cezhraničnej spolupráce medzi
czyli przy góralskiej watrze. Podczas festynu miamládežou. Účastníci prijali Deklaráciu vo veci zorgały
miejsce
konkursy
nizovania I. poľsko-slodla drwali i pilarzy,
venského fóra mládeže.
wyrobu oscypka, przeciągania liny. Odbyły się
również pokazy Straży
2001
Pożarnej z Nowego Targu, Zakopanego i Kież19. januára rokoval
marku, Tatrzańskiego Ov Limanowej VII. kongres
chotniczego Pogotowia
Združenia
Euroregión
Ratunkowego i Horskiej
„Tatry”, počas ktorého
Służby, Karpackiego Oddelegáti opäť zvolili za
działu Straży Granicznej.
predsedu rady WendeliImprezie towarzyszył kierna Habera. Zvolení boli
masz twórczości ludowej
taktiež členovia rady a rei degustacja potraw revíznej komisie. Kongres
IV Festyn góralski „Euroregion bez granic”, Polana Wojtasowa,
gionalnych. Pan Andrzej
schválil správy rady a re30.07.2000 r., fot. arch. ZET
Brzoza nagrał relację
víznej komisie za rok
z przebiegu IV Festynu góralskiego Euroregion
2000, prijal uznesenie vo veci zmeny štatútu Zdrubez granic, która była prezentowana w magazyženia Euroregión „Tatry”, ustálil výšku členských
nie EUROEXPRESS w TVP 1.
príspevkov a zápisného na rok 2001, prijal medzi
riadnych členov gorlický okres a ako podporujúcich
9-10 października w Zakopanem odbyły się
členov okresy: nowosandecký, nowotargský a tatrwarsztaty w ramach Programu LACE PHARE CBC
zanský. Okrem toho na návrh predložený MaršálPolska-Słowacja, zorganizowane przez Związek
kovským úradom Malopoľského vojvodstva kongres
Euroregion „Tatry” z inicjatywy Stowarzyszenia
prijal uznesenie nr. 8 doporučujúce na spolufinanEuropejskich Regionów Granicznych. W warsztacovanie v rámci Programu cezhraničnej spolupráce
tach uczestniczył Przewodniczący SERG Jens Gabbe
Poľsko ­Slovensko PHARE 2001 dva infraštruktui Przewodniczący Komitetu Doradczaego SERG-u
rálne projekty: Modernizácia vojvodských ciest nr.
dr Viktor von Malchus. W ramach programu za959 Chochołów ­štátna hranica a nr. 958 Zakoprezentowano Program LACE-PHARE, omówiono
pane ­Chochołów a Modernizáciu vojvodskej cesty
strategie i programy transgraniczne w kontekście
nr. 981 Zborowice ­Moszczenica ­Gorlice ­Konieczna
regionalnego rozwoju w Polsce i na Słowacji, szanse
­štátna hranica. Na druhej strane na návrh Úradu
i bariery transgranicznej współpracy oraz priorytety
gminy Jabłonka sa kongres vyslovil pozitívne k zmeprzyszłej współpracy transgranicznej.
ne kategórie okresnej cesty Jabłonka ­hraničný priechod Winiarczykówka na vojvodskú cestu. Delegáti
5 grudnia Euroregion „Tatry” oraz Starostwo Powiapoverili radu Združenia Euroregión „Tatry” spracotowe w Zakopanem Starostwo Powiatowe w Novať hlavné smery činnosti združenia na roky 2001
wym Targu wspólnie z polsko-słowacką grupą ini­2002, zosúladiť ich so Združením Región „Tatry”
cjatywną młodzieży zorganizowały spotkanie młoa predložiť spoločný poľsko-slovenský projekt hlavdzieży pogranicza Razem w Europie. Głównym celem
ných smerov činnosti na schválenie VII. kongresu
spotkania było nawiązanie partnerskich kontaktów
cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”. Prijaté
pomiędzy szkołami i organizacjami młodzieżowymi,
bolo taktiež uznesenie vo veci voľby delegátov na
upowszechnienie wśród młodzieży wiedzy na temat
VII. kongres cezhraničného Združenia Euroregión
integracji europejskiej i polsko-słowackiej współ„Tatry”.
pracy transgranicznej. Uczestnicy przyjęli Deklarację
w sprawie zorganizowania I Polsko-Słowackiego Forum
26. januára sa v Starej Ľubovni konal VII. kongres
Młodzieży.
Regiónu „Tatry“. Za riadneho člena združenia bola
117
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
2001
prijatá obec Batizovce. Na obdobie rokov 2001
­2002 boli zvolení členovia rady podľa týchto regiónov: horná Orava (Ing. Pida Michal), dolná Orava
(Dr. Bláha Ľubomír), Liptovský Mikuláš (Ing. Repaský Jozef), Spišská Nová Ves (Ing. Mitrík Karol),
Kežmarok (p. Nevlazla Milan), Stará Ľubovňa (Ing.
Burian Peter) a Poprad (Ing. Kubík Štefan).
19 stycznia w Limanowej obradował VII Kongres
Związku Euroregion „Tatry”, podczas którego delegaci ponownie wybrali na Przewodniczącego Rady
Wendelina Habera. Wybrani zostali także członkowie Rady oraz Komisji rewizyjnej. Kongres zatwierdził Sprawozdania Rady i Komisji rewizyjnej za rok
23. februára sa v Zakopanom uskutočnil mimo2000, podjął uchwałę w sprawie zmiany Statutu
riadny kongres Združenia Euroregión „Tatry”,
Związku Euroregion „Tatry”, ustalił wysokość składktorý prijal medzi svojich riadnych členov okresy
ki członkowskiej i wpisowego na rok 2001, przyjął
nowosandecký, nowotargský a tatrzanský. Kongres
w poczet członków zwyczajnych powiat gorlicki oraz
prijal uznesenie vo veci designovania predstaviteľov
jako członków wspierających powiaty: nowosądeZdruženia Euroregiónu „Tatry” do rady cezhraničnécki, nowotarski i tatrzański. Ponadto na wniosek
ho Združenia Euroregión „Tatry”.
złożony przez Urząd Marszałkowski Województwa
Małopolskiego Kongres podjął Uchwałę nr 8 reko23. februára sa v Zakopanom uskutočnil VII. konmendującą do dofinansowania w ramach Programu
gres cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”,
Współpracy Przygranicznej Polska-Słowacja PHARE
ktorý schválil správy rady a revíznej komisie cezhra2001 dwa projekty infrastrukturalne: Modernizacja
ničného Združenia Euroregión „Tatry”, zvolil členov
dróg wojewódzkich nr 959 Chochołów-granica państwa
rady a revíznej komisie, podporil koncepciu ohlái nr 958 Zakopane-Chochołów oraz Modernizacja drogi
senia spoločnej kandidatúry Poľska a Slovenska na
wojewódzkiej nr 981 Zborowice-Moszczenica-Gorlice
organizáciu Zimných olympijských hier v roku 2010
-Konieczna-granica państwa. Natomiast na wniosek
v Zakopanom Olympijskému výboru a prijal hlavné
Zarządu Gminy Jabłonka
smery činnosti cezhraKongres pozytywnie zaničného Združenia Euroopiniował zmianę kateregión „Tatry” na roky
gorii drogi powiatowej
2001 ­2002. Delegáti
Jabłonka -przejście graprijali uznesenie vo veci
niczne Winiarczykówka
zorganizovania stredísk
na drogę wojewódzką.
prezentácie a poľsko-sloDelegaci upoważnili Ravenskej spolupráce v Nodę Związku Euroregion
wom Targu a slovensko„Tatry” do opracowania
poľskej v Kežmarku, ktogłównych kierunków dziarým zaviazali radu cezhrałania Związku na lata
ničného Združenia Euro2001-2002 i uzgodnieregión „Tatry” spracovať
nia ich ze Stowarzyszeprojektové návrhy týkaniem Region „Tatry” oraz
júce sa adaptácií budov
przedłożenia wspólnego
určených mestami Nowy
VII Kongres Związku Euroregion „Tatry”, Przewodniczący Rady
polsko-słowackiego pro- Wendelin Haber i Przewodniczący Kongresu Eugeniusz Zajączkowski, Targ a Kežmarok pre poLimanowa 19.01.2001 r., fot. arch. ZET
jektu głównych kieruntreby stredísk prezentácie
ków działań do zatwiera poľsko-slovenskej, resp.
dzenia przez VII Kongres Transgranicznego Związslovensko-poľskej spolupráce v rámci Spoločného
ku Euroregion „Tatry”. Podjęta została również
fondu malých projektov PHARE CBC. Okrem toho
uchwała w sprawie: wyboru delegatów na VII Konkongres prijal uznesenie vo veci zmeny Dohody megres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”.
dzi samosprávami PR a SR o spolupráci v rámci cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”.
26 stycznia w Starej Lubowli obradował VII Kongres Regionu „Tatry”. Członkiem zwyczajnym Stowa15. -18. marca sa v Žiline uskutočnili 10. medzinárzyszenia została wieś Batyzowce. Członkami Rady
rodné turistické trhy Expotour Slovakia 2001. Expona lata 2001-2002 zostali wybrani według regiozícia Euroregiónu „Tatry” bola ocenená diplomom
nów: Górna Orawa (inż. Michal Pida), Dolna Orawa
za propagovanie medzinárodnej spolupráce medzi
(dr Lubomir Bláha), Liptowski Mikulasz (inż. Józef
Poľskom a Slovenskom.
Repaský), Nowa Wieś Spiska (inż. Karol Mitrík),
118
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
Kieżmark (Milan Nevlazla), Stara Lubowla (inż. Peter Burian) i Poprad (inż. Stefan Kubík).
23 lutego w Zakopanem odbył się Nadzwyczajny Kongres Związku Euroregion „Tatry”, który
przyjął w poczet członków zwyczajnych powiaty:
nowosądecki, nowo- tarski, tatrzański. Kongres
podjął uchwałę w sprawie: desygnowania przedstawicieli Związku Euroregion „Tatry” do Rady
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”.
V marci kancelária Euroregiónu „Tatry” v Kežmarku
získala jednorazovú finančnú dotáciu od Ministerstva výstavby a regionálneho rozvoja Slovenskej republiky s určením na rozvoj euroregionálnej činnosti
vo výške 398 000 Sk, z toho na vybavenie 300 000
Sk a na bežnú činnosť 98 000 Sk. V súlade s dohodou táto podpora musela byť využitá do konca
mája a príslušný spôsob
jej využitia bol pozitívne
hodnotený v júli 2001
pracovníkom vnútornej
kontroly ministerstva.
26. apríla sa v Krakove
23 lutego w Zakopanem
predseda rady Peter Buodbył się VII Kongres
rian a podpredseda WenTransgranicznego Związdelin Haber zúčastnili na
ku Euroregion „Tatry”,
zasadnutí poľsko-slovenktóry zatwierdził Spraskej pracovnej komisie
wozdania Rady i Kopre územnú samosprávu,
VII Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
misji rewizyjnej Transgraktorého cieľom bola príp– Dyrektor Władzy Wdrążającej Program Współpracy Przygranicznej
nicznego Związku Eurorava spoločnej činnosti
Grażyna Węclewska, Zakopane 23.02.2001 r., fot. St. Budzyński
region „Tatry”, powołał
v prospech získavania ficzłonków Rady i Komisji rewizyjnej, poparł konnančných prostriedkov na cezhraničnú spoluprácu.
cepcję zgłoszenia do Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego wspólnej kandydatury Polski
17. mája bola uzavretá dohoda o vytvorení archii Słowacji organizacji Zimowych Igrzysk Olimtektonickej koncepcie Strediska prezentácie a poľpijskich w 2010 r. w Zakopanem oraz przyjął główne
sko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu medzi
kierunki działania Transgranicznego Związku EuroreEuroregiónom „Tatry” a Architektonickou pracovňou
gion „Tatry” na lata 2001Poltech.
2002. Delegaci podjęli
uchwałę w sprawie zor18. mája sa v Zakopaganizowania Ośrodków
nom pod patronátom
Promocji i Współpracy
ministra
hospodárstva
Polsko-Słowackiej w NoJanusza Steinhoffa a marwym Targu i Słowacko
šálka Malopoľského voj-Polskiej w Kieżmarku,
vodstva Marka Nawaru
w której zobowiązali
uskutočnilo III. tatranské
Radę Transgranicznego
hospodárske fórum a III.
Związku Euroregion „Tapoľsko-slovenské hospotry” do opracowania
dárske fórum s názvom
wniosków projektowych
Podhalie turistickým redotyczących
adaptacji
giónom Európy, zorganibudynków przekazanych
zované Okresným starosVII Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”.
przez Miasta Nowy Targ
tovstvom v Zakopanom
Od lewej Dyrektor Departamentu Instytucji Europejskich
i Kieżmark dla potrzeb
a cezhraničným Združei Polityki Regionalnej MSZ Krzysztof Kocel,
Ośrodków w ramach
ním Euroregión „Tatry”.
Wicedyrektor Departamentu Integracji Europejskiej
Wspólnego
Funduszu
i Współpracy Międzynarodowej MSWiA Joanna Kapuścińska,
Małych Projektów PHA23. ­25. mája sa v DemäRadca Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej
w Bratysławie Andrzej Kupich,
RE CBC. Ponadto Kongres
novskej doline uskutočniZakopane 23.02.2001 r., fot. St. Budzyński
podjął uchwałę w spralo VI. zasadnutie poľskowie zmiany Umowy pomiędzy Samorządami Rzeczyslovenskej medzinárodnej komisie pre cezhraničnú
pospolitej Polskiej i Republiki Słowackiej o współpracy w
spoluprácu, na ktorom sa zúčastnili predseda rady
ramach transgranicznego związku Euroregion „Tatry”.
Peter Burian a podpredseda rady Wendelin Haber.
119
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
15-18 marca w Żilinie odbyły się 10. Międzynarodowe Targi Turystyczne EXPOTOUR SLOVAKIA 2001.
Ekspozycja Euroregionu „Tatry” została nagrodzona
dyplomem za propagowanie międzynarodowej
współpracy pomiędzy Polską i Słowacją.
W marcu biuro Euroregionu „Tatry” w Kieżmarku
otrzymało jednorazowe finansowe wsparcie od Ministerstwa Budownictwa i Regionalnego Rozwoju
Republiki Słowackiej z przeznaczeniem na rozwój
euroregionalnej działalności w wysokości 398.000
SK, z tego na wyposażenie 300.000 SK i na bieżącą
działalność 98.000 SK. Zgodnie z umową wsparcie to musiało być wykorzystane do końca maja,
a właściwy sposób jego wykorzystania został oceniony pozytywnie w lipcu 2001 r. przez pracowników wewnętrznej kontroli Ministerstwa.
26 kwietnia w Krakowie Przewodniczący Rady Peter Burian i Wiceprzewodniczący Wendelin Haber
uczestniczyli w posiedzeniu polsko-słowackiej roboczej komisji ds. samorządu terytorialnego, którego
celem było przygotowanie wspólnego działania na
rzecz pozyskiwania środków finansowych na współpracę transgraniczną.
17 maja została zawarta umowa na wykonanie koncepcji architektonicznej Ośrodka Promocji i Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu pomiędzy
Euroregionem „Tatry” a Pracownią Architektoniczną
Poltech.
18 maja w Zakopanem pod patronatem Ministra
Gospodarki Janusza Steinhoffa oraz Marszałka Województwa Małopolskiego Marka Nawary odbyło
się III Tatrzańskie Forum Gospodarcze oraz III Polsko
-Słowackie Forum Gospodarcze pn. Podhale Regionem Turystycznym Europy zorganizowane przez Starostwo Powiatowe w Zakopanem i Transgraniczny
Związek Euroregion „Tatry”.
23-25 maja w Demanowskiej Dolinie odbyło się
VI posiedzenie Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej, w którym
uczestniczyli Przewodniczący Rady Peter Burian
i Wiceprzewodniczący Rady Wendelin Haber. Wygłosili oni referaty i wystąpili z wnioskiem o przyspieszenie uruchomienia Funduszy Małych Projektów Programu Phare CBC na polsko-słowackiej granicy. Przedstawiono również koncepcję współpracy z młodzieżą.
12 lipca w Krakowie została uroczyście podpisana Umowa o współpracy międzyregionalnej pomiędzy Województwem Małopolskim a Krajem Żylińskim.
W uroczystości tej uczestniczył Przewodniczący Rady
120
Predniesli referáty a vystúpili s návrhom urýchliť
spustenie Fondu malých projektov Programu Phare
CBC na poľsko-slovenskej hranici. Predstavená bola
taktiež koncepcia spolupráce s mládežou.
12. júla bola v Krakove slávnostne podpísaná Dohoda o medziregionálnej spolupráci medzi Malopoľským vojvodstvom a Žilinským krajom. Tejto slávnosti sa zúčastnil predseda rady Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber.
3. augusta bola uzatvorená medzi Malopoľským
vojvodstvom a Združením Euroregión „Tatry” rámcová dohoda o realizácii úlohy s názvom Program
rozvoja medziľudských kontaktov v Euroregióne
„Tatry” prostredníctvom zorganizovania Strediska
prezentácie a poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu, zaznamenanej vo vojvodskej zmluve
pre Malopoľské vojvodstvo na roky 2001 ­2002.
12. augusta sa na Siwej Polane v Chochołowskej
doline uskutočnil V. goralský festival Euroregión bez
hraníc, počas ktorého sa prezentovali ľudové súbory, vokálno-hudobné skupiny a dychovky. Okrem
toho Tatranská dobrovoľná záchranná pohotovosť,
Horská služba a Karpatský oddiel hraničnej stráže
zorganizovali ukážky.
12. septembra sa predseda rady Wendelin Haber
zúčastnil na kongrese Karpatského euroregiónu, počas ktorého vyzval vedenie Karpatského euroregiónu na bližšiu spoluprácu, zvlášť v oblasti spoločných
požiadaviek k štátnym orgánom pri úsilí o získanie
prostriedkov z európskych fondov.
18. septembra bola uzavretá dohoda medzi Úradom implementujúcim Program cezhraničnej spolupráce Phare a Združením Euroregión „Tatry” poverujúca úlohou spravovania malých euroregionálnych
projektov.
21. septembra sa v Nowom Targu uskutočnilo stretnutie zorganizované Poľskou turistickou organizáciou, Združením Euroregión „Tatry” a komisiou športu
a turistiky za účasti predstaviteľov maršálkovských
úradov a euroregiónov poľsko-slovenského a poľsko-českého pohraničia. Témou bolo spoločné vydanie publikácie „Sudety a Karpaty ­poľsko-slovenské
pohraničie, pohraničie poľsko-české”.
27. septembra sa vo Vyšných Ružbachoch uskutočnilo II. fórum miest Euroregiónu „Tatry”, počas
ktorého mestá ­členovia Euroregiónu „Tatry” prezentovali svoje výsledky a perspektívy rozvoja.
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber.
3 sierpnia została zawarta pomiędzy Województwem Małopolskim a Związkiem Euroregion „Tatry”
ramowa Umowa na realizację zadania pn. Program
rozwoju kontaktów międzyludzkich w Euroregionie „Tatry” poprzez zorganizowanie Ośrodka Promocji i Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu zapisanego w
Kontrakcie Wojewódzkim dla Województwa Małopolskiego na lata 2001-2002.
12 sierpnia na Siwej Polanie w Dolinie Chochołowskiej odbył się V Festyn góralski Euroregion bez
granic, podczas którego
prezentowały się zespoły ludowe, wokalno-muzyczne i orkiestry dęte.
Ponadto Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe, Horska Służba
oraz Karpacki Oddział
Straży Granicznej zorganizowały pokazy.
21. novembra sa v Novinárskom dome v Bratislave
uskutočnila tlačová konferencia, ktorej cieľom bolo
poukázať na nevhodné spravovanie veľkých a malých
projektov na jednotlivých slovenských hraniciach.
Bolo požadované, aby spravovaním malých projektov spolufinancovaných z fondov Európskej únie
boli v Slovenskej republike poverené euroregióny.
10. decembra sa na hrade v Nedeci uskutočnilo
podpísanie Dohody o spolupráci medzi euroregiónmi Váh ­Dunaj ­Ipeľ a cezhraničným Združením
Euroregión „Tatry”. Táto dohoda vytvorila širšie
možnosti na získavanie prostriedkov na cezhraničnú
spoluprácu z Vyšehradského fondu.
19. decembra sa v Mestskom stredisku kultúry
v Nowom Targu uskutočnilo školenie potencionálnych beneficientov v
oblasti prípravy žiadostí o
spolufinancovanie z prostriedkov Programu PHA12 września PrzewodniRE CBC, ktoré viedol preczący Rady Wendelin Hadstaviteľ Úradu impleber uczestniczył w Konmentujúceho Program cegresie Euroregionu Karzhraničnej
spolupráce
V Festyn góralski „Euroregion bez granic”, Siwa Polana
packiego, podczas któPhare a pracovníci Zdruw Dolinie Chochołowskiej, 12.08.2001 r., fot. St. Budzyński
rego zaapelował do władz
ženia Euroregión „Tatry”.
Euroregionu Karpackiego o bliższą współpracę szczeNa školení sa zúčastnilo 93 osôb.
gólnie w zakresie wspólnych wystąpień do organów
państwowych przy staraniach o pozyskanie środ2002
ków z funduszy europejskich.
25. januára bol na zasadnutí rady v Kežmar18 września została zaku predstavený a začatý
warta umowa pomiędzy
projekt Regiónu „Tatry”
Władzą Wdrażającą Pros názvom Dúha Euroregigram Współpracy Przyónu „Tatry”, v rámci ktogranicznej Phare a Związrého bola naplánovaná
kiem Euroregion „Tatry
realizácia piatich projekzlecająca zadanie zarzątov týkajúcich sa vydania
dzania małymi projektapublikácie Región Tatry
mi euroregionalnymi.
­čo o nás viete, zorganizovania hospodárskeho
II Forum Miast Euroregionu „Tatry”, Wyżne Rużbachy
21 września w Nowym
fóra, konferencie Euro27.09.2001 r., fot. St. Budzyński
Targu odbyło się spotkanie
región „Tatry” ­časť zelezorganizowane przez Polską Organizację Turystyczných Karpát, ako aj festivalu Euroregión bez hraníc.
ną, Związek Euroregion „Tatry” oraz Komisję sporSpolufinancovaná bola taktiež realizácia Strediska
tu i turystyki z udziałem przedstawicieli urzędów
slovensko-poľskej spolupráce „Dom euroregiónu
marszałkowskich i euroregionów pogranicza polTatry” v Kežmarku. Región „Tatry” získal taktiež prossko-słowackiego i polsko-czeskiego. Tematem było
triedky na organizačno-materiálne zabezpečenie rewspólne wydawnictwo Sudety i Karpaty – pogranicze
alizácie projektu.
121
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
31. januára rokoval v Ludźmierzi VIII. kongres
Združenia Euroregión „Tatry”, počas ktorého boli
27 września w Wyżnych Rużbachach odbyło się II
prijaté uznesenia vo veci schválenia správ rady
Forum Miast Euroregionu „Tatry” podczas którego
Združenia Euroregión „Tatry” a revíznej komisie,
miasta – członkowie Euroregionu „Tatry”, prezentovýšky členských príspevkov a zápisného. Kongres
wały swoje osiągnięcia oraz perspektywy rozwoju.
prijal gminu Uście Gorlicke medzi členov Združenia
Euroregión „Tatry. Okrem toho kongres prijal tak21 listopada w Domu Dziennikarzy w Bratysławie
tiež uznesenie vo veci medzinárodného hraničného
odbyła się konferencja prasowa, której celem było
priechodu v Nedeci, v ktorom pozitívne zhodnotil
wykazanie niewłaściwego zarządzania wielkimi i mažiadosť predloženú Úradom nowotargského okresu
łymi projektami na poszczególnych słowackich gratýkajúcu sa zmeny kategórie okresnej cesty Dębno
nicach. Postulowano, aby zarządzanie małymi pro­Niedzica ­štátna hranica nr. 25 408 na vojvodskú
jektami dofinansowywacestu a povolenia malého
nymi z funduszy unijtovarového styku (do 3,5
nych powierzyć w Reputony) na medzinárodblice Słowackiej eurorenom cestnom hraničnom
gionom.
priechode Niedzica ­Lysá
nad Dunajcom. Kongres
10 grudnia na Zamku
na návrh Správy vojvodw Niedzicy odbyło się
ských ciest v Krakove
podpisanie Porozumienia
a Úradu gminy v Czaro współpracy pomiędzy
nom Dunajci pozitívne
Euroregionami Wag-Dunaj
zhodnotil infraštruktu-Ipola a Transgranicznym
rálny projekt ModernizáZwiązkiem Euroregion „Tacia vojvodských ciest nr.
try”. Porozumienie to
959 Chochołów ­štátna
stworzyło szersze możhranica a nr. 958 ZakoPodpisanie Porozumienia o współpracy pomiędzy Euroregionami
liwości w pozyskiwaniu
pane ­Chochołów. Počas
Wag-Dunaj-Ipola a Transgranicznym Związkiem Euroregion „Tatry”.
środków na współpracę
kongresu bola slávnostOd lewej: Przewodniczący Rady Transgranicznego Związku
transgraniczną z Fundune podpísaná dohoda
Euroregion „Tatry” Peter Burian,
szu Wyszehradzkiego.
o spolupráci medzi ZdruDyrektor Biura Euroregionu Wag – Dunaj – Ipola Ferenc Benkő,
Wiceprzewodniczący Rady Transgranicznego Związku
žením Euroregión „Tatry”
Euroregion „Tatry” Wendelin Haber,
19 grudnia w Miejskim
a Euroregiónom Beskydy.
Zamek w Niedzicy 10.12.2001 r., fot. St. Budzyński
Ośrodku Kultury w Nowym Targu odbyło się szkolenie potencjalnych be2. februára v Kežmarku rokoval VIII. kongres Zdruneficjentów w zakresie przygotowania wniosków
ženia Región „Tatry”. Delegáti prijali správu o čino dofinansowanie ze środków Programu PHAnosti rady, revíznej komisie a pracovných komisií:
RE CBC, które przeprowadził przedstawiciel Włakultúry, hospodárskej, informačnej, ochrany židzy Wdrążającej Program Współpracy Transgraniczvotného prostredia. Bol schválený rozpočet na rok
nej Phare oraz pracownicy Związku Euroregion „Ta2002 vo výške 439 360 Sk a prijatí noví členovia
try”. W szkoleniu uczestniczyły 93 osoby.
­Dlhá nad Oravou, Oravský Biely Potok, Sedliacka
Dubová, Habovka, Chmeľnica, Žakovce, Mníšek
nad Popradom, Ľubotín. Boli zvolení delegáti na
2002
kongres cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”. Účastníci kongresu sa zoznámili s informáciou
25 stycznia na posiedzeniu Rady w Kieżmarku zona tému EXPO-TOUR SLOVAKIA 2002 a projektu
stał przedstawiony i uruchomiony projekt Regionu
s názvom Dúha Euroregiónu „Tatry”.
„Tatry” pt. Tęcza Euroregionu „Tatry” w ramach którego zaplanowano realizację pięciu projektów do15. februára sa v Liptovskom Mikuláši uskutočnil
tyczących: wydania publikacji Region Tatry – Czego
VIII. kongres cezhraničného Združenia Euroregio nas nie wiecie, zorganizowania Forum Gospodarón „Tatry”. Kongres schválil správu rady a revíznej
czego, konferencji Euroregion „Tatry” – część Zielokomisie cezhraničného Združenia Euroregión „Tatnych Karpat oraz festynu Euroregion bez granic. Dory” za rok 2001. Kongres prijal uznesenie vo veci
finansowana została także realizacja Ośrodka SłowaSpoločného poľsko-slovenského fondu malých procko-Polskiej Współpracy „Dom Euroregionu Tatry”
jektov Phare 2000, v ktorom vyjadril znepokojenie
polsko-słowackie, pogranicze polsko-czeskie.
122
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
w Kieżmarku. Region „Tatry” pozyskał także środki
na organizacyjno-materiałowe zabezpieczenie realizacji projektu.
31 stycznia w Ludźmierzu obradował VIII Kongres
Związku Euroregion „Tatry”, podczas którego podjęte zostały uchwały w sprawach: zatwierdzenia
Sprawozdań Rady Związku Euroregion „Tatry” i Komisji rewizyjnej, wysokości składek członkowskich
i wpisowego. Kongres przyjął gminę Uście Gorlickie
w poczet członków Związku Euroregion „Tatry”.
Ponadto Kongres podjął uchwałę w sprawie: międzynarodowego przejścia granicznego w Niedzicy,
w której pozytywnie zaopiniował wniosek zgłoszony przez Zarząd Powiatu Nowotarskiego dotyczący
zmiany kategorii drogi powiatowej Dębno-Niedzica
-granica państwa nr 25408 na drogę wojewódzką oraz dopuszczenia małego ruchu towarowego
(do 3,5 tony) na międzynarodowym drogowym
przejściu granicznym Niedzica-Łysa nad Dunajcem.
Kongres na wniosek Zarządu Dróg Wojewódzkich
w Krakowie i Urzędu Gminy w Czarnym Dunajcu pozytywnie zaopiniował projekt infrastrukturalny Modernizacja dróg wojewódzkich nr 959 Chochołów-granica państwa i nr 958 Zakopane-Chochołów. Podczas
Kongresu uroczyście zostało podpisane Porozumienie
o współpracy pomiędzy Związkiem Euroregion „Tatry”
a Euroregionem Beskidy.
2 lutego w Kieżmarku obradował VIII Kongres Stowarzyszenia Region „Tatry”. Delegaci przyjęli Sprawozdania z działalności Rady, Komisji rewizyjnej
i Komisji roboczych: kultury, gospodarczej, informacyjnej, ochrony środowiska. Uchwalono budżet
na 2002 rok, w wysokości 439 360 SK oraz przyjęto
nowych członków wsie: Dlhá nad Oravou, Oravský
Biely Potok, Sedliacka Dubová, Habovka, Chmeľnica,
Žakovce, Mnišek nad Popradom, Ľubotin. Wybrano
delegatów na Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”. Uczestnicy Kongresu zapoznali się
z informacją na temat EXPO-TOUR SLOVAKIA 2002
i projektu pt. Tęcza Euroregionu „Tatry”.
15 lutego w Liptowskim Mikulaszu odbył się VIII
Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”. Kongres zatwierdził Sprawozdania Rady i Komisji rewizyjnej Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” za rok 2001. Kongres podjął uchwałę
w sprawie: Wspólnego Polsko-Słowackiego Funduszu Małych Projektów Phare 2000, w której
wyraził zaniepokojenie przedłużającą się procedurą uruchomienia Funduszu i zwrócił się do
kompetentnych organów rządowych Republiki
Słowackiej i Ministerstwa Budownictwa i Rozwoju Regionalnego, Centralnej Jednostki ds. Finanso-
nad predlžujúcou sa procedúrou spustenia fondu
a obrátil sa na kompetentné vládne orgány Slovenskej republiky a Ministerstva výstavby a regionálneho rozvoja, Centrálnej jednotky pre financovanie
a kontrahovanie pri úrade rady ministrov Slovenskej republiky a na predstaviteľov Európskej komisie
v Bratislave so žiadosťou o urýchlenie prác, ktoré
umožnia realizáciu Fondu malých projektov. Kongres pozitívne ocenil doterajšie výsledky v realizácii
Stredísk prezentácie a poľsko-slovenskej spolupráce
v Nowom Targu a slovensko-poľskej v Kežmarku
a vo všeobecnosti získania prostriedkov na tento cieľ
zo štátnych rozpočtov. Delegáti pozitívne zhodnotili
návrh vo veci umožnenia malého tovarového styku
na medzinárodnom hraničnom priechode Niedzica ­Lysá nad Dunajcom, podporili návrh Muszyny
vo veci otvorenia nového priechodu malého pohraničného styku a prekračovania hraníc na turistickej
ceste medzi Żegiestowom v PR a Sulínom v SR, ako
aj koncepciu modernizácie hraničného priechodu
Mníšek nad Popradom ­Piwniczna. Kongres taktiež
prijal uznesenie vo veci zahrnutia členských obcí
a miest Združenia Región „Tatry” do pásma malého
pohraničného styku: Bziny, Dlhá nad Oravou, Dolný
Kubín, Chlebnice, Krivá, Bušovce, Sedliacka Dubová,
Liptovský Mikuláš, Hozelec, Štefanov nad Oravou,
Huncovce, Kežmarok, Krížová Ves, Stráne pod Tatrami, Veľká Lomnica, Spišská Belá, Závažná Poruba,
Šuňava, Spišská Nová Ves, Spišské Vlachy, Žakovce,
Jalovec, Liptovská Teplá, Liptovský Ján, Liptovský
Michal, Gánovce, Ďurková. Kongres zaviazal radu
predložiť toto uznesenie medzinárodnej poľsko-slovenskej komisii pre cezhraničnú spoluprácu.
18. marca bola podpísaná vedením Úradu implementujúceho Program cezhraničnej spolupráce Phare grantová dohoda na realizáciu projektu Združením Euroregión „Tatry” s názvom Poľsko-slovenský
informačný systém Euroregiónu „Tatry”, v rámci
ktorého bolo zaplánované spracovanie a vydanie
prvého čísla ročenky Poľsko-slovenské pohraničie,
spracovanie a spustenie internetovej informačnej
siete INFOTATRY, ktorej účastníkmi budú poľské
a slovenské mestá, obce a okresy.
23.- ­24. apríla sa vo Varšave uskutočnilo IV. zasadnutie
poľsko-lotyšskej medzinárodnej komisie pre medzinárodnú spoluprácu, počas ktorého doterajšie výsledky práce Euroregiónu „Tatry” prezentoval predseda
rady Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber.
26. apríla sa v Prešove uskutočnila konferencia
s názvom Slovensko-poľská cezhraničná spolupráca
­cesta do Európskej únie za účasti prezidenta Slovenskej republiky Rudolfa Schustera a Poľskej republiky
123
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
wania i Kontraktowania przy Urzędzie Rady MiniAlexandra Kwaśniewského. Predseda rady Združestrów Republiki Słowackiej oraz do przedstawicielnia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber a tajomník
stwa Komisji Europejskiej w Bratysławie z prośbą
Regiónu „Tatry” Milan Nevlazla predstavili referáty
o przyspieszenie prac, które umożliwią realizację
na tému Euroregióny ­mosty k zjednotenej Európe.
Funduszu Małych Projektów. Kongres pozytywnie
ocenił dotychczasowe re7. mája rada Euroregiózultaty w realizacji Ośnu „Tatry” na zasadnutí
rodków Promocji i Współprijala uznesenie nr. 1/
pracy Polsko-Słowackiej
VIII/02, v ktorom poziw Nowym Targu i Słowatívne zhodnotila návrh
cko-Polskiej w Kieżmarku
starostu gminy Lipnice
a w szczególności pozyWielkej vo veci zmeny
skania na ten cel środków
kategórie okresnej cesz budżetów państwoty nr. 25 440 Jabłonka
wych. Delegaci pozytyw­Winiarczykówka ­štátna
nie zaopiniowali wniosek
hranica na vojvodskú
w sprawie dopuszczenia
cestu v súvislosti s plámałego ruchu towaronovaným ukončením inwego na międzynarodovestície poľsko-slovenwym przejściu graniczského cestného hraničVIII Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”,
nym Niedzica-Łysa nad
ného priechodu WiniarLiptowski Mikulasz 15.02.2002 r., fot. St. Budzyński
Dunajcem, poprał wnioczykówka ­Bobrov v rosek Muszyny w spraku 2002. Rada zaviazawie otwarcia nowego przejścia małego ruchu
la kanceláriu Združenia Euroregión „Tatry” zaslať
granicznego i przekraczania granicy na szlaku
listy v tejto veci malopoľskému maršálkovi a vojvoturystycznym pomiędzy Żegiestowem w RP i Sudovi.
linem w RS oraz koncepcję modernizacji przejścia
granicznego Miniszek nad Popradem – Piwniczna.
28. mája sa vo Varšave uskutočnilo zasadnutie spoKongres podjął także uchwałę w sprawie włączenia
ločného výboru spolupráce pre Program cezhraničwsi i miast członków Stowarzyszenia Region „Tatry”
nej spolupráce Phare Poľsko ­Slovensko, na ktorom
do pasma małego rusa zúčastnil predseda
chu granicznego: Bziny,
rady Združenia EuroregiDlhá nad Oravou, Dolný
ón „Tatry” Wendelin HaKubín, Chlebnice, Kriber. Zasadnutie sa týkalo
vá, Bušovce, Sedliacka
rekomendácie poľských
Dubová, Liptovský Mia slovenských infraštrukkuláš, Hozelec, Štefanov
turálnych projektov na
nad Oravou, Huncovpodporu v rámci Progce, Kežmarok, Krížováa
ramu Phare CBC, edícia
Ves, Stráne pod Tatrami,
2002. Z územia EuroreVeľká Lomnica, Spišská
giónu „Tatry” získal odBeláa, Závažná Poruba,
poručenie projekt s názŠuňava, Spišská Nová
vom „Prestavba úsekov
Ves, Spišské Vlachy, Žaťahu vojvodských ciest
kovce, Jalovec, Liptovská
nr. 958 a nr. 959 v úseVIII Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”,
Teplá, Liptovský Ján, Lipku Zakopane ­Chochołów
Liptowski Mikulasz 15.02.2002 r., fot. St. Budzyński
tovský Michal, Gánovce,
­štátna hranica“.
Ďurková. Kongres zobowiązał Radę do przedłożenia
tej uchwały Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządo6.-9. júna v Gronowe na území Euroregiónu Sprewej ds. Współpracy Transgranicznej.
wa ­Nysa ­Bóbr rokovalo XI. fórum poľských hraničných regiónov, na ktorom sa zúčastnil predseda
18 marca została podpisana przez Władzę Wdrarady Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber
żającą Program Współpracy Przygranicznej Phare
a riaditeľ kancelárie Antoni Nowak. Hlavnou témou
umowa grantowa na realizację przez Związek Eufóra bola cezhraničná turistika. Dohovory sa týkali
roregion „Tatry” projektu pn. Polsko-Słowacki System
okrem iného spolupráce euroregiónov s Poľskou tu-
124
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
Informacyjny Euroregionu „Tatry”, w ramach którego
zaplanowano opracowanie i wydanie pierwszego
numeru rocznika Pogranicze Polsko-Słowackie, opracowanie i uruchomienie internetowej sieci informacyjnej INFOTATRY, której uczestnikami będą polskie
i słowackie miasta, gminy i powiaty.
ristickou organizáciou.
23-24 kwietnia w Warszawie odbyło się IV posiedzenie Polsko-Łotewskiej Komisji Międzyrządowej
ds. Współpracy Międzyregionalnej w trakcie której
dotychczasowe osiągnięcia Euroregionu „Tatry” prezentował Przewodniczący Rady Związku Euroregion
„Tatry” Wendelin Haber.
28. júna Združenie Euroregión „Tatry” vyhlásilo
Výzvu na predkladanie žiadostí do Programu cezhraničnej spolupráce Phare Poľsko ­Slovensko 2000
­Spoločný fond malých projektov. Celková poskytnutá suma finančnej podpory mala hodnotu 104 000
eur.
26 kwietnia w Preszowie odbyła się konferencja pt.
Słowacko-polska współpraca transgraniczna – droga do
Unii Europejskiej z uczestnictwem prezydentów: Republiki Słowackiej Rudolfa Schustera i Rzeczypospolitej Polskiej Aleksandra Kwaśniewskiego. Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin
Haber oraz sekretarz Regionu „Tatry” Milan Nevlazla wygłosili referaty na temat Euroregiony – mosty
do zjednoczonej Europy.
3.-7. júla zorganizoval v Neszmely v Maďarsku partnerský maďarsko-slovenský Euroregión Váh ­Dunaj
­Ipeľ Dni Hidvero, ktorých sa zúčastnili členovia rady
cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” spoločne s predsedom Petrom Burianom a podpredsedom Wendelinom Haberom. V programe vystúpili
dva súbory z územia Euroregiónu „Tatry” ­Poloniorzi
z Kościeliska a Magura z Kežmarku.
7 maja Rada Euroregionu „Tatry” podjęła uchwałę nr 1/VIII/02, w której pozytywnie zaopiniowała
wniosek Wójta Gminy Lipnicy Wielkiej w sprawie
zmiany kategorii drogi powiatowej nr 25440 Jabłonka-Winiarczykówka-granica państwa na drogę
wojewódzką, w związku z planowanym zakończeniem w roku 2002 inwestycji polsko-słowackiego
drogowego przejścia granicznego Winiarczykówka
-Bobrów. Rada zobowiązała biuro Związku Euroregion „Tatry” o przesłanie pism w tej sprawie
do Marszałka i Wojewody Małopolskiego.
28 maja w Warszawie odbyło się posiedzenie
Wspólnego Komitetu ds. Współpracy dla Programu
Współpracy Przygranicznej Phare Polska-Słowacja,
w którym uczestniczył Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber. Posiedzenie
dotyczyło rekomendacji polskich i słowackich projektów infrastrukturalnych do wsparcia w ramach
Programu Phare CBC edycja 2002. Z terenu Euroregionu „Tatry” rekomendowany został projekt
pt. Przebudowa odcinków ciągu dróg wojewódzkich
nr 958 i nr 959 na odcinku Zakopane-Chochołów-granica państwa.
6-9 czerwca w Gronowie na terenie Euroregionu
Sprewa-Nysa-Bóbr obradowało XI Forum Polskich
Regionów Granicznych, w którym uczestniczył Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber oraz Dyrektor Biura Antoni Nowak.
Głównym tematem Forum była turystyka transgra-
24.-25. júna sa v Korbielove uskutočnilo VII. zasadnutie poľsko-slovenskej medzinárodnej komisie pre
cezhraničnú spoluprácu, ktorej sa zúčastnil predseda
rady Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber.
8.-9. júla uskutočnili študijnú návštevu v Kežmarku a Nowom Targu predstavitelia Ministerstva pre
reformu verejnej správy Lotyšskej republiky na čele
s Martinesom Valtersom. Cieľom návštevy bolo
uskutočnenie prieskumu na tému činnosti, resp. organizačných a právnych rámcov Združenia Región
„Tatry” a Združenia Euroregión „Tatry”.
12. júla bol posvätený a vmurovaný základný kameň mostu na poľsko-slovenskom hraničnom priechode Leluchów ­Čirč. Realizácia tejto investície bola
iniciovaná Euroregiónom „Tatry” a spolufinancovaná z Fondu Phare CBC 2000. Slávnostné otvorenie
Vyšehradského mostu sa uskutočnilo 6. septembra
2003 za účasti premiérov Poľskej republiky Leszka
Millera a Slovenskej republiky Mikuláša Dzurindu.
29. júla pracovníci kancelárie Združenie Euroregión
„Tatry” usporiadali v Nowom Targu školenie týkajúce sa správneho vyplňovania žiadostí o spolufinancovanie z Poľsko-slovenského spoločného fondu
malých projektov Phare 2000. Na školení sa zúčastnilo 50 osôb.
3.-4. augusta sa v Červenom Kláštore a Krościenku nad Dunajcom uskutočnil VI. goralský festival
Euroregión bez hraníc. Počas festivalu sa prezentovali početné folklórne súbory z Poľska, Slovenska
a Maďarska, uskutočnila sa súťaž kajakových regát
na Dunajci ­Červený Kláštor ­Krościenko o pohár maršálka Malopoľského vojvodstva. V sídle Pieninského
národného parku v Krościenku bola otvorená výs-
125
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
niczna. Ustalenia dotyczyły miedzy innymi współpracy euroregionów z Polską Organizacja Turystyczną.
24-25 czerwca w Korbielowie odbyło się VII posiedzenie Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej
ds. Współpracy Transgranicznej, w którym uczestniczył Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber.
28 czerwca Związek Euroregion „Tatry” ogłosił Zaproszenie do składania wniosków dla Programu Współpracy Przygranicznej Phare Polska – Słowacja 2000
Wspólny Fundusz Małych Projektów. Dostępna całkowita kwota wsparcia
finansowego
wynosiła
104.000 EUR.
tava fotografií s názvom „Gotická cesta Nowy Targ
­Kežmarok”. Účastníci mali možnosť ochutnať špeciality regionálnej kuchyne. Počas festivalu sa uskutočnili početné súťaže a ukážky. Najväčšou atrakciou bolo plenérové predstavenie s názvom Legenda
o sv. Kunigunde, ktoré sa uskutočnilo vo večerných
hodinách na námestí, moste a rieke Dunajec v Krościenku. Režisérom predstavenia bol Jerzy Zoń a účinkujúcimi umelci z Divadla KTO v Krakove, pltníci,
folklórne súbory a hasiči z Krościenka. Predstavenie
vychádzalo z pieninských legiend.
10.-11. septembra v Bukowine Tatrzańskej a Szczawnici Euroregión „Tatry”
bol hostiteľom nemeckých novinárov. Jedným
z bodov programu študijnej návštevy bol referát riaditeľa Antoniho
Nowaka s názvom Medzi politikou a folklórom
­všedný deň a kultúra goralov poľsko-slovenského Euroregiónu „Tatry”.
3-7 lipca w Neszmely na
Węgrzech zaprzyjaźniony
węgiersko-słowacki Euroregion Wag-Dunaj-Ipel
zorganizował Dni Hidvero, w którym uczestniczyli członkowie Rady
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
13.-14. septembra sa v
wraz z Przewodnicząturistickej osade Czorszcym Peterem Burianem
tyn uskutočnila konfePolsko-słowackie przejście graniczne Leluchów
i Wiceprzewodniczącym
rencia s názvom Región
– Čirč, 07.09.1999 r., fot. St. Budzyński
Wendelinem Haberem.
­Rozvoj ­Európa, zorganiW programie uczestniczyły dwa zespoły folkloryzovaná v rámci projektu Obyvatelia gminy Czorszstyczne z terenu Euroregionu „Tatry”: Poloniorze
tyn bližšie k Európskej únii. Predseda rady Wendelin
z Kościeliska oraz Magura z Kieżmarku.
Haber predniesol referát v časti Úloha mimovládnych organizácií v rozvoji regiónu.
8-9 lipca w Kieżmarku i Nowym Targu wizytę studyjną odbyli przedsta4. októbra Združenie
wiciele Ministerstwa ds.
Euroregión „Tatry” predReformy
Administracji
ložilo žiadosť o spolufiPublicznej Republiki Łonancovanie z Fondu matewskiej na czele z Marlých infraštrukturálnych
tines΄em Valters΄em. Ceprojektov Phare Poľsko
lem wizyty było przepro­Slovensko, edícia 2000
wadzenie ankiety na teprojektu s názvom Stremat działalności oraz ram
disko prezentácie a poľorganizacyjnych i prawsko-slovenskej cezhraničnych Stowarzyszenia renej spolupráce v Nowom
gion „Tatry” i Związku
Targu.
Euroregion „Tatry”.
7.-8. októbra sa v Starej
12 lipca w Leluchowie
Lesnej uskutočnila meUroczyste otwarcie Mostu Wyszehradzkiego
poświęcono i wmurowadzinárodná konferencia
na przejściu granicznym Leluchów – Čirč, 06.09.2003 r.,
no kamień węgielny motýkajúca sa ochrany životfot. Urząd Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna
stu na polsko-słowackim
ného prostredia s názvom
przejściu granicznym Leluchów-Čirč. Realizacja tej
Euroregión Tatry ­časť zelených Karpát, zorganizovainwestycji była inicjowana przez Euroregion „Taná Združením Región „Tatry” v rámci projektu „Dúha
126
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
try” a dofinansowana z Funduszu Phare CBC 2000.
Uroczyste otwarcie Mostu
Wyszehradzkiego
nastąpiło 6 września
2003 r. z udziałem premierów Rzeczypospolitej
Polskiej Leszka Millera
i Republiki Słowackiej
Mikuláša Dzurindy.
Euroregiónu „Tatry”. Prednesené referáty sa týkali
ochrany prírody a chránených území, stavu
nakladania s odpadmi,
ochrany vôd a financovania ekologickej infraštruktúry, významu krajinného plánovania v smerovaní rozvoja chránených území. S prednáš29 lipca pracownicy biura
kami vystúpili predstaZwiązku Euroregion „Tatvitelia Pieninského náry” przeprowadzili w Norodného parku, Vojvodwym Targu warsztaty szkoského inšpektorátu ochleniowe dotyczące prarany životného prostredia
widłowego wypełniania
v Nowom Sączi, VojvodMost Wyszehradzki na przejściu granicznym Leluchów
wniosków o dofinansoského fondu ochrany ži– Čirč, 06.09.2003 r.,
wanie ze Wspólnego Funvotného prostredia v Krafot. Urząd Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna
duszu Małych Projektów
kove a Úradu bytovej výPhare Polska - Słowacja 2000. W szkoleniu wzięło
stavby a rozvoja miest vo Varšave.
udział 50 osób.
15.-17. októbra sa v Tatranskej Lomnici na Slo3-4 sierpnia w Czerwonym Klasztorze i Krościenku
vensku uskutočnilo zasadnutie pracovnej skupiny
n. Dunajcem odbył się VI Festyn góralski Euroregion
pre kultúru, vzdelávanie a výmenu mládeže poľskobez granic. Podczas festynu zaprezentowały się liczslovenskej medzinárodnej komisie pre cezhraničnú
ne zespoły folklorystyczne z Polski, Słowacji Węgier.
spoluprácu, ktorej sa zúčastnil predseda rady ZdruOdbyły odbyły się regaty kajakowe na Dunajcu
ženia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber.
Czerwony Klasztor – Krościenko o puchar Marszałka
Województwa Małopolskiego. W siedzibie Pieniń17.-18. októbra sa v Starej Lesnej uskutočnilo IV.
skiego Parku Narodoweslovensko-poľské hospogo w Krościenku otwardárske fórum na tému
to wystawę fotografii
rozvoja turistického rupt. Szlak Gotycki Nowy
chu. V rámci fóra turisTarg – Kieżmark. Uczestnitické hodnoty poľských
cy mieli możliwość degusa slovenských regiónov
tacji kuchni regionalnej.
prezentovali predstavitePodczas festynu odbyły
lia Oravy, Spiša a Liptosię liczne konkursy i pova. Účastníkmi fóra boli
kazy. Największą atrakokrem toho organizácie
cją
było
widowisko
a inštitúcie späté s turisplenerowe pt. Legentikou, jej rozvojom a preda o Św. Kindze, które
zentáciou na území Euodbyło się wieczorem
roregiónu „Tatry”. Orna Rynku, moście i rzece
ganizátorom fóra bolo
VI Festyn góralski „Euroregion bez granic”,
Dunajec w Krościenku.
Združenie Región „Tatry”
Czerwony Klasztor 03.08.2002 r., fot. St. Budzyński
Reżyserem
widowiska
a patronát prijalo Minisbył Jerzy Zoń a wykonawcami artyści z Teatru KTO
terstvo výstavby a regionálneho rozvoja Slovenskej
w Krakowie, flisacy, zespoły folklorystyczne i strarepubliky.
żacy z Krościenka. Widowisko oparte było na legendach pienińskich.
4.-5. novembra sa v Zakopanom uskutočnilo zasadnutie poľsko-slovenského regionálneho riadiace10-11 września w Bukowinie Tatrzańskiej i Szczaho výboru, týkajúce sa rekomendácie projektov zo
wnicy Euroregion „Tatry” gościł dziennikarzy
spoločného Fondu malých projektov Phare Poľsko
niemieckich. Jednym z punktów programu wizyty
­Slovensko, edícia 2000. Rokovaniu výboru spolustudyjnej był referat Dyrektora Antoniego Nowapredsedal Wendelin Haber. Výbor rekomendoval
127
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
ka pt. Między polityką a folklorem – dzień powszedni
i kultura górali polsko-słowackiego Euroregionu „Tatry”.
13-14 września w Osadzie Turystycznej Czorsztyn
odbyła się konferencja pt. Region-Rozwój-Europa zorganizowana w ramach
projektu Mieszkańcy Gminy Czorsztyn Bliżej Unii
Europejskiej.
Przewodniczący Rady Wendelin
Haber wygłosił referat
w części Rola organizacji
pozarządowych w rozwoju
regionu.
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
na spolufinancovanie na poľskej strane 28 projektov, vrátane 16 z Euroregiónu „Tatry” a na slovenskej strane 20 projektov.
15.
novembra
Združenie Euroregión „Tatry”
a Euroregión Beskydy vyjadrili spoločné stanovisko podporujúce Wawelskú výzvu zo dňa 11. novembra 2002 vyzývajúcu
hlasovať za pristúpenie
Poľska k Európskej únii.
25. novembra - ­13. decembra bola v objekte
4 października ZwiąEurópskej komisie v Bruzek Euroregion „Tatry”
seli otvorená výstava
złożył wniosek o dofis názvom „Poľská sociánansowanie z Funduszy
lna politika”, zorganizoMałych Projektów Infravaná Ministerstvom práVI Festyn góralski „Euroregion bez granic”,
strukturalnych Phare Polce a sociálnej politiky PoCzerwony Klasztor 03.08.2002 r., fot. St. Budzyński
ska – Słowacja edycja
ľskej republiky. V rám2000 projektu pn. Ośrodek Promocji i Transgranicznej
ci tejto expozície bol prezentovaný panel týkajúci
Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu.
sa činnosti Euroregiónu „Tatry”. Autorom odbornej
koncepcie a scenára výstavy bol Andrej Brzoza.
7-8 października w Starej Leśnej odbyła się międzynarodowa konferencja dotycząca ochrony środo9. decembra Zastupiteľský úrad Európskej komisie
wiska pt. Euroregion „Tatry” – część Zielonych Karpat
vo Varšave schválil zoznam projektov z Euroregiónu
zorganizowana przez Stowarzyszenie Region Tatry
„Tatry”, ktoré získali spolufinancovanie zo Spoločnéw ramach projektu Tęcza Euroregionu Tatry. Wygłoho fondu malých projektov Phare Poľsko ­Slovensko
szone referaty dotyczyły: ochrony przyrody i terenów
2000. Do konca decembra Združenie Euroregión
chronionych, stanu gospodarki odpadami, ochrony
„Tatry” podpísalo grantové zmluvy so všetkými štrwód oraz finansowania ekologicznej infrastruktury,
nástimi.
znaczenia planowania przestrzennego w ukierunkowaniu rozwoju terenów chronionych. Prelegentami
14. decembra sa vo Varšave uskutočnila medzinábyli: przedstawiciele Pienińskiego Parku Narodorodná konferencia s názvom Euroregióny a cezhrawego, Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środoničná spolupráca v Novej Európe, na ktorej Eurorewiska w Nowym Sączu, Wojewódzkiego Funduszu
gión „Tatry” reprezentoval Wendelin Haber.
Ochrony Środowiska w Krakowie oraz Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w Warszawie.
18. decembra sa v Krakove uskutočnila vernisáž
autorskej výstavy „Gotická cesta objektívom Barba15-17 października w Tatrzańskiej Łomnicy
ry Dąbrowskiej (PL) a Vinca Reháka (SK)“, organina Słowacji odbyło się posiedzenie grupy robozovanej Nadáciou rozvoja regiónu Czorsztynského
czej ds. kultury, edukacji i wymiany młodziejazera, cezhraničným Združením Euroregión „Tatry”
ży Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej
a Nordickým domom (Nordic house) v Krakove.
ds. Współpracy Transgranicznej, w którym uczestniczył Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Ta31. decembra bola podpísaná grantová dohoda
try” Wendelin Haber.
na realizáciu projektu Stredisko prezentácie a cezhraničnej poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom
17-18 października w Starej Leśnej odbyło się IV
Targu spolufinancovaného z prostriedkov Fondu
Słowacko-Polskie Forum Gospodarcze na temat rozmalých infraštrukturálnych projektov Phare Poľsko
woju ruchu turystycznego. W ramach Forum walo­Slovensko 2000.
ry turystyczne polskich i słowackich regionów prezentowali przedstawiciele Orawy, Spisza i Liptowa.
Uczestnikami Forum były ponadto organizacje i in-
128
stytucje związane z turystyką, jej rozwojem i promocją na terenie Euroregionu „Tatry”. Organizatorem
Forum było Združenie Region „Tatry” a patronat
objęło Ministerstwo Budownictwa i Regionalnego
Rozwoju Republiki Słowackiej.
4-5 listopada w Zakopanem odbyło się posiedzenie Polsko-Słowackiego Regionalnego Komitetu Sterującego dotyczące rekomendacji projektów
ze Wspólnego Funduszu Małych Projektów Phare
Polska – Słowacja edycja 2000. Obradom Komitetu
współprzewodniczył Wendelin Haber. Komitet rekomendował do dofinansowania po stronie polskiej
28 projektów w tym 16 z Euroregionu „Tatry”, a po
stronie słowackiej 20 projektów.
15 listopada Związek Euroregion „Tatry” i Euroregion Beskidy wyraziły wspólne stanowisko popierające Apel Wawelski z dnia 11 listopada 2002 r. nawołującego do głosowania za przystąpieniem Polski do Unii
Europejskiej.
25 listopada – 13 grudnia w gmachu Komisji Europejskiej w Brukseli została otwarta wystawa pt.
Polska polityka społeczna zorganizowana przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Rzeczypospolitej Polskiej. W ramach tej ekspozycji prezentowana
była plansza dotycząca działalności Euroregionu „Tatry”. Autorem koncepcji merytorycznej i scenariusza
wystawy był pan Andrzej Brzoza.
9 grudnia Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej
w Warszawie zatwierdziło listę projektów z Euroregionu „Tatry”, które otrzymało dofinansowanie
ze Wspólnego Funduszu
Małych Projektów Phare
Polska – Słowacja 2000.
Do końca grudnia Związek Euroregion „Tatry”
podpisał umowy grantowe ze 14 beneficjentami.
14 grudnia w Warszawie
odbyła się międzynarodowa konferencja pt.
Euroregiony i współpraca
transgraniczna w Nowej
Europie, w której Euroregion „Tatry” reprezentował
Przewodniczący
Rady Wendelin Haber.
2003
17. januára sa v Liptovskom Mikuláši uskutočnilo
slávnostné otvorenie Honorárneho konzulátu Poľskej republiky, ktorého sa zúčastnil predseda rady
Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber.
6. februára sa v Dolnom Kubíne uskutočnil IX. kongres Združenia Región „Tatry”, počas ktorého boli
predstavené správy rady a pracovných komisií za
rok 2002. Kongres schválil rozpočet na rok 2003,
prijal do združenia obec Šarišské Jastrabie. Okrem
toho delegáti zvolili členov rady a revíznej komisie
Združenia Región „Tatry” a delegátov na IX. kongres
cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”.
18. februára sa v Czarnom Dunajci uskutočnil IX.
kongres Združenia Euroregión „Tatry”, ktorý schválil
správy rady a revíznej komisie za rok 2002, určil výšku členských príspevkov a zápisného na rok 2003,
určil hlavné smery činnosti na rok 2003. Kongres
prijal uznesenie vo veci volieb delegátov na IX. kongres cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”.
Kongres prijal medzi svojich riadnych členov gminu
Tymbark. Na druhej strane členstvo stratili gminy Jabłonka a Rabka Zdrój. Počas kongresu sa uskutočnili
voľby do rady a revíznej komisie.
28. februára sa v Nowom Targu uskutočnil IX. kongres cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”.
Kongres prijal správu rady a revíznej komisie za rok
2002, zvolil členov rady a komisie cezhraničného
Združenia Euroregión „Tatry” a definoval hlavné
smery činnosti cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” na roky 2003
­2004. Účastníkom kongresu bol predstavený
projekt Informačný systém Euroregiónu „Tatry”
spolufinancovaný z Fondu Phare, v rámci ktorého o. i. vznikla internetová sieť INFOTATRY a bola
vydaná ročenka Euroregiónu „Tatry” s názvom
Poľsko-slovenské pohraničie 2002.
23.-27. apríla sa v Szczawnici uskutočnil medzinárodný kongres European Geographical Association, na ktorom predstaviteľka Združenia Euroregión „Tatry” Tereza Siaśkiewicz predniesla prednášku
na tému Problematika horských euroregiónov a u-
Wernisaż wystawy pt. Szlak Gotycki w obiektywie
Barbary Dąbrowskiej (PL) i Vinco Rehaka (SK),
Kraków 18.12.2002 r., fot. z arch. ZET
18 grudnia w Krakowie odbył się wernisaż wystawy
Szlak Gotycki w obiektywie Barbary Dąbrowskiej (PL)
129
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
i Vinco Rehaka (SK), zorganizowany przez Fundację
Rozwoju Regionu Jeziora Czorsztyńskiego, Transgraniczny Związek Euroregion „Tatry” oraz Dom Nordycki NordicHouse w Krakowie.
31 grudnia podpisana została umowa grantowa
na realizację projektu Ośrodek Promocji i Transgranicznej Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu
dofinansowanego ze środków Funduszu Małych Projektów Infrastrukturalnych Phare Polska – Słowacja
2000.
2003
17 stycznia w Liptowskim Mikulaszu odbyło się
uroczyste otwarcie Konsulatu Honorowego Rzeczypospolitej Polskiej, w którym uczestniczył Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin
Haber.
6 lutego w Dolnym Kubinie odbył się IX Kongres
Stowarzyszenia Region „Tatry”, podczas którego
zaprezentowano Sprawozdania Rady i Komisji roboczych za rok 2002. Kongres uchwalił budżet
na rok 2003, przyjął do Stowarzyszenia wieś Šarišské Jastrabie. Ponadto delegaci wybrali członków
Rady i Komisji rewizyjnej Stowarzyszenia Region „Tatry” oraz delegatów na IX Kongres Transgranicznego
Związku Euroregion „Tatry”.
18 lutego w Czarnym Dunajcu odbył się IX Kongres
Związku Euroregion „Tatry”, który zatwierdził Sprawozdania Rady i Komisji rewizyjnej za rok 2002,
ustalił wysokości składki członkowskiej i wpisowego
na rok 2003, ustalił główne kierunki działania na
rok 2003. Kongres podjął uchwałę w sprawie wyboru delegatów na IX
Kongres Transgranicznego Związku Euroregion
„Tatry” oraz przyjął w
poczet członków zwyczajnych gminę Tymbark.
Natomiast członkostwo
utraciły gminy: Jabłonka
i Rabka Zdrój. Podczas
Kongresu odbyły się wybory do Rady i Komisji
rewizyjnej.
28 lutego w Nowym Targu odbył się IX Kongres
Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry”. Kongres przyjął sprawozdanie
130
skutočnila školenie v oblasti formulovania a implementácie projektov.
3.-­5. mája sa vo Wieliczke, Piwnicznej Zdroji a Lipanoch uskutočnilo historické predstavenie s názvom
Kráľovské zásnuby, teda spolu do Únie pod čestným
patronátom prezidenta Poľskej republiky.
10. mája Združenie Euroregión „Tatry” vyhlásilo
výsledky postupu o udelení zákazky počas neohraničenej verejnej súťaže na adaptáciu priestorov pre
Stredisko prezentácie a cezhraničnej poľsko-slovenskej spolupráce a podpísalo zmluvu s podnikom produkcie, obchodu a služieb ERBET, spol. s r. o. z Nowého Sącza. Opravné a adaptačné práce strediska
trvali od 16. mája do 16. októbra.
12. mája Združenie Euroregión „Tatry” vyhlásilo
výzvu pre všetky oprávnené inštitúcie a organizácie
predkladať žiadosti do Programu cezhraničnej spolupráce Phare Poľsko ­Slovensko 2001 na projekty
spolufinancované zo Spoločného fondu malých projektov.
17. mája v Nitre na stretnutí predstaviteľov euroregiónov bola schválená Nitrianska výzva vo veci
utvorenia Konzultačnej rady euroregiónov krajín
Vyšehradskej skupiny. Jej úlohou by bola pomoc
pri upevnení vzájomnej spolupráce, výmeny skúseností spätých s cezhraničnou činnosťou a realizáciou
projektov a spolupráca pri spoločnom prezentovaní
krajín V4 v rámci Európskej únie.
2. júna bolo v Czorsztyne na zasadnutí rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” prijaté
uznesenie vo veci infraštruktúry hraničného priechodu na turistickej ceste Sromowce Niżne ­Červený
Kláštor, ktorým rada pozitívne zhodnotila návrh
gminy Czorsztyn a obce
Červený Kláštor, resp.
podporila v tejto záležitosti pripravené komplementárne projekty do
Fondu Phare CBC 2003.
Rada zaviazala predsedu
a podpredsedu predložiť
poľsko-slovenskej medzinárodnej komisii pre cezhraničnú spoluprácu návrh existujúceho zápisu
v medzinárodnej zmluve
IX Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”,
zo dňa 1. 7. 1999 vo
Nowy Targ 28.02.2003 r., fot. St. Budzyński
veci hraničného priechoRady i Komisji rewizyjnej
du na turistickej ceste Sromowce Niżne ­Červený
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
za rok 2002, powołał członków Rady i Komisji reKláštor a nahradeniu záznamu týkajúceho sa realiwizyjnej Transgranicznezácie prievozu (pramu)
go Związku Euroregion
na výstavbu lávky na
„Tatry” oraz wyznaczył
rieke Dunajec, spájajúcej
główne kierunki dziaSromowce Niżne s Červełania Transgranicznego
ným Kláštorom. PredseZwiązku Euroregion „Tada rady Wendelin Haber
try” na lata 2003-2004.
zaslal 11. 6. 2003 list
Uczestnikom Kongresu
spoločne s vyššie uvedezaprezentowany został
ným uznesením Pavlovi
projekt System InformaDakowskému, štátnemu
cyjny Euroregionu „Tatry”
podtajomníkovi Minisdofinansowany z Funterstva vnútra a adminisduszu Phare, w ramach
tratívy a spolupredsedovi
którego m.in. powstała
poľsko-slovenskej medziinformacyjna sieć internárodnej komisie pre ceIX Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
netowa INFOTATRY oraz
zhraničnú spoluprácu a ve– Wiceburmistrz Miasta Nowego Targu Eugeniusz Zajączkowski,
Nowy Targ 28.02.2003 r., fot. St. Budzyński
wydany został rocznik
liteľstvu hlavnej hraničEuroregionu „Tatry” pt.
nej stráže, ktorá pozitívPogranicze Polsko-Słowackie 2002.
ne ohodnotila návrh rady. Záležitosť zmeny druhu
pohybu na hraničnom priechode Sromowce Niżne
23-27 kwietnia w Szczawnicy odbył się Mię­Červený Kláštor získala taktiež podporu pracovnej
dzynarodowy Kongres European Georaphical Assoskupiny pre hraničné priechody a dopravu poľskociation, na którym przedstawiciel Związku Euroregion
slovenskej medzinárodnej komisie pre cezhraničnú
„Tatry” Teresa Siaśkiewicz wygłosiła prelekcję na tespoluprácu. Dňa 12. augusta 2006 bola slávnostne
mat Problematyka euroregionów górskich oraz
otvorená lávka na rieke Dunajec spájajúca Sromoprzeprowadziła warsztaty szkoleniowe w zakrewce Niżne s Červeným Kláštorom.
sie formułowania i wdrażania projektów.
4.-6. júna sa v Rydach pri Raciborzi uskutočnilo XII.
3-5 maja w Wieliczce, Piwnicznej Zdroju i Lipanach
fórum poľských hraničných regiónov, ktorého sa zúodbyło się widowisko historyczne pt. Królewskie začastnil predseda rady Združenia Euroregión „Tatry”
ręczyny, czyli razem do Unii pod honorowym patroWendelin Haber.
natem prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
11.-14. júna sa v Szczawnici uskutočnilo VII. stret10 maja Związek Euroregion „Tatry” ogłosił wyninutie poľsko-slovenskej komisie humanistických
ki postępowania o udzielenie zamówienia w trybie
vied, ktorej práca sa sústredila na prípravu spoločprzetargu nieograniczonego na adaptację pomiesznej poľsko-slovenskej syntézy dejín Spiša v spoluczeń dla Ośrodka Promocji i Transgranicznej Współpráci s poľsko-slovenskou medzinárodnou komisiou
pracy Polsko-Słowackiej i podpisał umowę z Przedpre cezhraničnú spoluprácu a Medzinárodným vysiębiorstwem Produkcyjno-Handlowo-Usługowym
šehradským fondom.
ERBET Sp. z o.o. z Nowego Sącza. Prace remontowo-adaptacyjne Ośrodka trwały od 16 maja do 16
12. júna sa v Piešťanoch uskutočnila medzinárodná
października.
konferencia Rady Európy Slovensko a jeho susedia,
ktorej sa zúčastnil predseda rady cezhraničného
12 maja Związek Euroregion „Tatry” ogłosił ZaZdruženia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber a poproszenie dla wszystkich uprawnionych instytucji
dpredseda Peter Burian. Počas konferencie bola prii organizacji do składania wniosków do Programu
jatá Deklarácia euroregiónov.
Współpracy Przygranicznej Phare Polska – Słowacja 2001 na projekty dofinansowane ze Wspólnego
27.-28. júna sa v Nedeci (Niedzica) uskutočnilo
Funduszu Małych Projektów.
stretnutie predstaviteľov maršálkovského úradu
s predstaviteľmi Žilinského a Prešovského kraja
17 maja w Nitrze na spotkaniu przedstawicieli
za účasti predsedu Združenia Región „Tatry” Petra
euroregionów uchwalono Apel Nitrzański w spraBuriana a riaditeľa kancelárie združenia Antoniho
wie utworzenia Rady Konsultacyjnej Euroregionów
Nowaka. Peter Burian predstavil smery hlavných
Państw Grupy Wyszehradzkiej. Jej zadaniem byłaby
činností krajín Vyšehradskej skupiny a propozície
131
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
pomoc przy umacnianiu wzajemnej współpracy,
wymiana doświadczeń związanych z transgraniczną
działalnością i realizacja projektów oraz współpraca
przy wspólnym promowaniu państw V4 w ramach
Unii Europejskiej.
2 czerwca w Czorsztynie na posiedzeniu Rady
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” została podjęta uchwała w sprawie: infrastruktury
przejścia granicznego na szlaku turystycznym Sromowce Niżne – Czerwony Klasztor, w której Rada
pozytywnie zaopiniowała wniosek Gminy Czorsztyn
i wsi Czerwony Klasztor dotyczący budowy kładki
na przejściu granicznym Sromowce Niżne – Czerwony Klasztor oraz poparła przygotowane w tej sprawie komplementarne projekty do Funduszu Phare
CBC 2003. Rada zobowiązała Przewodniczącego
i Wiceprzewodniczącego do przedłożenia PolskoSłowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej propozycji istniejącego zapisu
w Umowie Międzyrządowej z dnia 01.07.1999
r. w sprawie przejścia granicznego na szlaku turystycznym Sromowce Niżne – Czerwony Klasztor
i zastąpienia zapisu dotyczącego realizacji promu
na budowę kładki na rzece Dunajec łączącej Sromowce Niżne z Czerwonym Klasztorem. Przewodniczący
Rady Wendelin Haber przesłał dnia 11.06.2003 r.
pismo wraz z ww. uchwałą do Pawła Dakowskiego
Podsekretarza Stanu MSWiA i Współprzewodniczącego Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej
ds. Współpracy Transgranicznej oraz do Komendy
Głównej Straży Granicznej, która pozytywnie zaopiniowała wniosek Rady. Sprawa zmiany rodzaju
ruchu na przejściu granicznym Sromowce Niżne
Czerwony Klasztor uzyskała również poparcie Grupy
roboczej ds. Przejść Granicznych i Transportu PolskoSłowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy
Transgranicznej. Dnia 12 sierpnia 2006 r. uroczyście
została otwarta kładka na rzece Dunajec łącząca Sromowce Niżne i Czerwony Klasztor.
4-6 czerwca w Rydach koło Raciborza odbyło się
XII Forum Polskich Regionów Granicznych, w którym wziął udział Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber.
11-14 czerwca w Szczawnicy odbyła się VII sesja
Polsko-Słowackiej Komisji Nauk Humanistycznych,
której prace koncentrowały się wokół przygotowania wspólnej polsko-słowackiej syntezy dziejów
Spisza we współpracy z Polsko-Słowacką Komisją
Międzyrządową ds. Współpracy Transgranicznej
i Międzynarodowym Funduszem Wyszehradzkim.
12 czerwca w Pieštanach miała miejsce Między-
132
spoločných projektov v oblasti komunikácií.
30. júna kancelária Združenia Euroregión „Tatry”,
plniaca funkciu sekretariátu Fondu malých projektov Phare, edícia 2001 zorganizovala školenie týkajúce sa vyplňovania žiadostí o spolufinancovanie
zo Spoločného poľsko-slovenského fondu malých
projektov. Na školení sa zúčastnili predstavitelia
inštitúcií a organizácií zainteresovaných realizáciou
poľsko-slovenských cezhraničných projektov.
3.- 6. júla v Neszmely v Maďarsku na podujatí Hidvero days zorganizovanom Euroregiónom Váh ­Dunaj
­Ipeľ vystúpil folklórny súbor „Gorce” z Kamienice.
5.-6. júla sa v Lipnici Wielkej (Veľká Lipnica) a Námestove na Slovensku uskutočnil pod patronátom
maršálka Malopoľského vojvodstva Janusza Sepioła
a predsedu Žilinského samosprávneho kraja Jozefa
Tarčáka tradičný VII. goralský festival Euroregión bez
hraníc, v rámci ktorého sa uskutočnila konferencia
Ľudová tvorivosť a agroturistika na hornej Orave.
Zároveň bola sprístupnená fotografická výstava Horná Orava k­ rajina a človek.
14. júla sa ukončil termín predkladania žiadostí
o spolufinancovanie zo Spoločného fondu malých
projektov v rámci Programu cezhraničnej spolupráce Phare Poľsko ­Slovensko 2001. Euroregión „Tatry”
obdržal 38 projektov.
22.-24. júla sa v Szczyrku uskutočnilo zasadnutie
hodnotiacej komisie vytvorenej Úradom implementujúcim program prihraničnej spolupráce Phare,
ktorá doporučila realizáciu 13 projektov z Euroregiónu „Tatry”.
20. augusta ­24. septembra Najvyšší kontrolný
úrad uskutočnil kontrolu využívania podporných
prostriedkov Phare CBC v rokoch 2000 ­2003 Združením Euroregión „Tatry”. NKÚ pozitívne ocenil činnosť združenia.
18. septembra rokoval v Blatnici spoločný poľskoslovenský regionálny riadiaci výbor, ktorý uskutočnil
záverečné schválenie 13 projektov z Euroregiónu
„Tatry” na spolufinancovanie z Programu prihraničnej spolupráce Phare Poľsko ­Slovensko 2001.
19. septembra - ­1. októbra sa v Suwałkach uskutočnila medzinárodná konferencia Knižnice pohraničia v predvečer rozšírenia Európskej únie. Nové
úlohy ­nové možnosti, zorganizovaná Verejnou knižnicou M. Konopnickej v Suwałkach a Inštitútom vedeckých informácií a bibliografických štúdií, ktorej
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
narodowa Konferencja Rady Europy Słowacja i jej
sąsiedzi, w której uczestniczyli Przewodniczący Rady
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber oraz Wiceprzewodniczący Peter Burian.
Podczas konferencji została przyjęta Deklaracja euroregionów.
27-28 czerwca w Niedzicy odbyło się spotkanie
przedstawicieli Urzędu Marszałkowskiego z przedstawicielami Kraju Żylińskiego i Preszowskiego
z udziałem Przewodniczącego Związku Region „Tatry” Petera Buriana oraz Dyrektora Biura Związku
Antoniego Nowaka. Pan Peter Burian zaprezentował kierunki wspólnych działań krajów Grupy Wyszehradzkiej oraz propozycje wspólnych projektów
w dziedzinie komunikacji.
30 czerwca Biuro Związku Euroregion „Tatry”, pełniące funkcję sekretariatu Funduszu Małych Projektów Phare edycja 2001 zorganizowało warsztaty szkoleniowe dotyczące wypełniania wniosków
o dofinansowanie ze Wspólnego Polsko-Słowackiego Funduszu Małych Projektów. W szkoleniu uczestniczyli przedstawiciele instytucji i organizacji zainteresowanych realizacją polsko-słowackich projektów
transgranicznych.
3-6 lipca w Neszmely na Węgrzech na imprezie
Hidvero Days zorganizowanej przez Euroregion Wag
-Dunaj-Ipel wystąpił zespół folklorystyczny „Gorce”
z Kamienicy.
sa zúčastnili: riaditeľka Mestskej verejnej knižnice
v Nowom Targu, pani Zofia Giełczyńska a pani Alžbeta Dudášová z knižnice v Kežmarku.
22.-23. septembra v Ľubovnianskych kúpeľoch rokovala poľsko-slovenská medzinárodná komisia pre
cezhraničnú spoluprácu, ktorej sa zúčastnil predseda rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”
Wendelin Haber a podpredseda Peter Burian.
30. októbra bola uznesením rady Združenia Euroregión „Tatry” schválená ­Príručka procedúr implementácie programov Phare EDIS a Kontrolný zoznam pre potreby rozšíreného decentralizovaného
systému implementácie. Pripravené boli pracovníkmi kancelárie Združenia Euroregión „Tatry”. Umožnili správne spravovanie a zúčtovanie Fondu malých
projektov Phare.
30. septembra prijala rada cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” rámcový program osláv desaťročia Euroregiónu „Tatry”, v rámci ktorého bolo
plánované o. i. zorganizovanie mimoriadneho kongresu a galakoncertu v Kežmarku, príprava populárno-vedeckého seminára a výstavy prezentujúcej výsledky práce Euroregiónu „Tatry”, vydanie ročenky
Poľsko-slovenské pohraničie 2003, ako aj turistickej
mapy Euroregiónu „Tatry” s plánmi najväčších miest
Euroregiónu, položenie základného kameňa pod
Minipark Európa v Dolnom Kubíne. Rada zvolila organizačný výbor osláv, ktorého úlohou bola príprava
podrobného programu
a harmonogramu osláv
desaťročia Euroregiónu
„Tatry”.
5-6 lipca w Lipnicy Wielkiej i Namiestowie na Słowacji odbył się pod protektoratem Marszałka Województwa Małopolskie14. októbra bola na hrago Janusza Sepioła i Przede Ľubovňa slávnostne
wodniczącego Samorząpodpísaná dohoda o spodowego Kraju Żylińskiego
lupráci medzi MalopoľJozefa Tarčáka tradycyjny
ským vojvodstvom a PreVII Festyn góralski Eurorešovským samosprávnym
gion bez granic, w ramach
krajom.
którego odbyła się konferencja Twórczość ludowa
28. októbra firma Poi agroturystyka na Górnej
linvest-Audit, spol. s r. o.
VII Festyn góralski „Euroregion bez granic”,
Orawie oraz otwarto poz Krakova uskutočnila koNamiestowo, 06.07.2003 r., fot. M. Kossakowska
konkursową wystawę foncový audit projektu
tograficzną Górna Orawa – krajobraz i człowiek.
„Stredisko poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom
Targu”.
14 lipca zakończył się termin składania wniosków
o dofinansowanie ze Wspólnego Funduszu Małych
14. novembra sa v Nowom Targu uskutočnilo zaProjektów w ramach Programu Współpracy Przygrasadnutie organizačného výboru osláv desaťročia
nicznej Phare Polska-Słowacja 2001. Do Euroregiocezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”. Výbor
nu „Tatry” wpłynęło 38 projektów.
prijal program osláv desaťročia Euroregiónu „Tatry”,
133
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
22-24 lipca w Szczyrku odbyło się posiedzenie Komisji Oceniającej powołanej przez Władzę Wdrażającą Program Współpracy Przygranicznej Phare,
która rekomendowała do
realizacji 13 projektów
z Euroregionu „Tatry”.
20 sierpnia – 24 września
Najwyższa
Izba
Kontroli przeprowadziła
kontrolę wykorzystania
przez Związek Euroregion „Tatry” środków pomocowych Phare CBC w
latach 2000-2003. NIK
pozytywnie oceniła działalność Związku.
18 września w Blatnicy obradował Wspólny
Polsko-Słowacki Regionalny Komitet Sterujący,
który dokonał ostatecznego zatwierdzenia 13 projektów z Euroregionu
„Tatry” do dofinansowania z Programu Współpracy Przygranicznej Phare Polska-Słowacja 2001.
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
určil termín realizácie jednotlivých činností a rozdelil úlohy pre poľskú a slovenskú stranu Euroregiónu
„Tatry”.
VII Festyn góralski „Euroregion bez granic”,
Lipnica Wielka 05.07.2003 r., fot. St. Budzyński
27.-­28. novembra sa v
Karlových Varoch predseda rady Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin
Haber zúčastnil Valného
zhromaždenia združenia
európskych hraničných
regiónov (SERG). Počas
plenárneho
rokovania
vystúpil s referátom o činnosti nášho združenia.
2004
12. februára sa uskutočnilo slávnostné otvorenie Strediska poľskoslovenskej
spolupráce
v Nowom Targu, ktoré
vzniklo vďaka finančným
prostriedkom z Európskej
únie a vojvodského kontraktu pre Malopoľské
vojvodstvo v pamiatkovo chránenom dome
Herza a Laura na nowo19 września – 1 paźtargskom námestí. Na
dziernika w Suwałkach
slávnosti sa zúčastnilo
odbyła się Międzynaromnoho vážených hostí
VII Festyn góralski „Euroregion bez granic”
– konkurs na najlepszy oscypek,
dowa Konferencja Biblioz Poľska a zo Slovenska.
Namiestowo 06.07.2003 r., fot. M. Kossakowska
teki Pogranicza w przedeNa slávnosti sa zúčastnidniu rozszerzenia Unii
li okrem iných: Martin
Europejskiej. Nowe zadania – nowe możliwości orPado, štátny tajomník Ministerstva vnútra Slovenganizowana przez Bibliotekę Publiczną im. M.
skej republiky, Janka Burianová, generálna konzulka
Konopnickiej w Suwałkach i Instytut Informacji
Slovenskej republiky v Krakove, Tadeusz Frackowiak,
Naukowej i Studiów Bibliologicznych. Uczesthonorárny konzul Poľskej republiky v Liptovskom
niczyły w niej: Dyrektor Miejskiej Biblioteki
Mikuláši, Milan Wenit, prvý tajomník VeľvyslanecPublicznej w Nowym Targu Zofia Giełczyńska
tva PR v Bratislave, predstavitelia Ministerstva zahi Alžbeta Dudašova z Biblioteki w Kieżmarku.
raničných vecí, Ministerstva vnútra a administratívy,
Grażyna Węclewska, riaditeľka Úradu implemen22-23 września w Lubowlańskich Kupelach obratujúceho Program cezhraničnej spolupráce, Oľga
dowała Polsko-Słowacka Komisja Międzyrządowa
Marhulíková z Ministerstva vnútra Slovenskej reds. Współpracy Transgranicznej, w której uczestnipubliky, ako aj vedenie mesta Nowy Targ a členovia
czył Przewodniczący Rady Transgranicznego ZwiązEuroregiónu „Tatry”. Po odhalení pamätnej tabule
ku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber oraz Wicepredseda rady cezhraničného Združenia Euroregión
przewodniczący Peter Burian.
„Tatry” odovzdal sošky Za zásluhy o Euroregión „Tatry” maršálkovi Malopoľského vojvodstva Januszovi
30 września uchwałą Rady Związku Euroregion
Sepiołovi, primátorovi mesta Nowy Targ Markowi
„Tatry” zatwierdzone zostały Podręcznik procedur
Fryźlewiczovi, riaditeľke Úradu implementujúceho
wdrażania programów Phare EDIS oraz Lista kontrolna
Program cezhraničnej spolupráce Grażyne Węcle-
134
na potrzeby Rozszerzonego Zdecentralizowanego Systemu Wdrażania, przygotowane przez pracowników
Biura Związku Euroregion „Tatry”. Umożliwił on
sprawne zarządzanie i rozliczanie Funduszu Małych
Projektów Phare.
30 września Rada Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry” przyjęła
ramowy program
obchodów 10-lecia Euroregionu „Tatry”, w ramach którego zaplanowano m.in. zorganizowanie
Nadzwyczajnego Kongresu i Koncertu Galowego
w Kieżmarku, przygotowanie seminarium popularno-naukowego i wystawy prezentującej dorobek
Euroregionu „Tatry”, wydanie rocznika Pogranicze
Polsko-Słowackie 2003 oraz mapy turystycznej Euroregionu „Tatry” z planami największych miast Euroregionu, położenie kamienia węgielnego pod Mini
Park Europa w Dolnym Kubinie. Rada powołała
Komitet Organizacyjny obchodów, którego zadaniem było przygotowanie szczegółowego programu
i harmonogramu obchodów 10-lecia Euroregionu
„Tatry”.
14 października na Zamku w Starej Lubowli uroczyście podpisano Umowę o współpracy pomiędzy
Województwem Małopolskim a Samorządowym Krajem
Preszowskim.
14 listopada w Nowym Targu odbyło się posiedzenie Komitetu Organizacyjnego obchodów 10-lecia
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”. Komitet przyjął program obchodów 10-lecia Euroregionu „Tatry”, określił termin realizacji poszczególnych
działań oraz dokonał podziału zadań dla polskiej
i słowackiej strony Euroregionu „Tatry”.
28 października firma Polinvest-Audit Sp. z o.o.
z Krakowa dokonała końcowego audytu projektu
Ośrodek Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu.
27-28 listopada w Karlowych Warach Przewodniczący Rady Związku Wendelin Haber uczestniczył
w Walnym Zgromadzeniu Stowarzyszenia Europejskich Regionów Granicznych (SERG). Podczas obrad
plenarnych wygłosił referat o działalności naszego
stowarzyszenia.
2004
12 lutego dokonano uroczystego otwarcia Ośrodka Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu,
który dzięki środkom finansowym z Unii Europejskiej oraz Kontraktu Wojewódzkiego dla Województwa Małopolskiego powstał w zabytkowych
wskej a riaditeľovi kancelárie združenia Antonimu
Nowakovi.
20. februára rokoval v Poprade X. kongres Združenia Región „Tatry”, na ktorom boli prerokované
správy rady a pracovných komisií za rok 2003,
a tiež návrh rozpočtu združenia na rok 2004. Kongres
prijal medzi členov združenia mesto Levoču a dediny Abrahámovce, Brutovce a Liptovské Matiašovce.
Zvolení boli taktiež delegáti na jubilejný X. kongres
cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”.
2. marca kancelária Združenia Euroregión „Tatry”
predložila žiadosť o spolufinancovanie z Fondu
malých projektov Phare 2002 vlastného projektu
s názvom 10 rokov cezhraničnej spolupráce Euroregiónu „Tatry” ­pokus o syntézu, v rámci ktorého bola
naplánovaná organizácia seminára na tému Význam malých euroregionálnych projektov v rozvoji
poľsko-slovenskej cezhraničnej spolupráce, výstava
sumarizujúca desaťročie činnosti združenia, vydanie
novej, doplnenej mapy Euroregiónu „Tatry” s plánmi najväčších miest a dvojjazyčnej ročenky „Poľskoslovenské pohraničie 2003 ­2004”.
5. marca rokoval v novootvorenom Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu X. kongres Združenia Euroregión „Tatry”. Kongres schválil
správy rady a revíznej komisie Združenia Euroregión
„Tatry” za rok 2003 a ustálil nové termíny platieb
členských príspevkov. Okrem toho kongres prijal
uznesenie vo veci Fondu malých projektov Phare,
v ktorom vyjadril podporu projektu vypracovaného
gminou Lipnica Wielka s názvom Ochrana hraničných
vôd rieky Čierna Orava a projektu Združenia Euroregión „Tatry” s názvom Štúdia cezhraničnej historicko-vlastivednej trasy Nowy Targ ­Zaskale ­Czarny Dunajec –Podczerwone ­Chochołów ­Suchá Hora ­Trstená
­Tvrdošín ­Dolný Kubín ­Liptovský Mikuláš ­Poprad
­Kežmarok ­Spišská Belá ­Stará Ľubovňa ­Červený Kláštor ­Niedzica ­Nowa Biała ­Nowy Targ. Kongres prijal
taktiež uznesenie vo veci voľby delegátov na X. kongres cezhraničného združenia Euroregión „Tatry”.
11. marca Združenie Euroregión „Tatry” vyhlásilo
výzvu na predkladanie žiadostí o spolufinancovanie z Fondu malých projektov v rámci Programu
prihraničnej spolupráce Phare Poľsko ­Slovensko
2002/2003. Bola to posledná edícia tohto predvstupového fondu, ktorý bol po vstupe Poľska a Slovenska do Európskej únie nahradený Programom
iniciatívy spoločenstva Interreg III A.
16. marca pracovníci kancelárie Združenia Euroregión „Tatry” uskutočnili školenie týkajúce sa finan-
135
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
kamienicach Herza i Laura przy nowotarskim rynku.
čného a odborného vyúčtovania projektov realizoW uroczystości wzięło udział wielu dostojnych govaných v rámci FMP Phare 2001.
ści z Polski i ze Słowacji. W uroczystości uczestniczyli
m.in. Martin Pado Sekretarz
26. marca rokoval v KežmarStanu w Ministerstwie Spraw
ku X. jubilejný kongres cezhraWewnętrznych Republiki Słoničného Združenia Euroregión
wackiej, Janka Burianova Kon„Tatry”. Kongres udelil titul
sul Generalna Republiki Słočestného člena cezhraničného
wackiej w Krakowie, Tadeusz
Združenia Euroregión „Tatry”
Frackowiak Konsul Honorowy
a odovzdal sošku ako výraz poRzeczypospolitej Polskiej w Lipďakovania za iniciatívu založetowskim Mikulaszu, Milan
nia Euroregiónu, ako aj trvalú
Wenit I Sekretarz Ambasady
a tvorivú činnosť pre rozvoj
RP w Bratysławie, przedstapoľsko-slovenskej cezhraničnej
wiciele Ministerstwa Spraw
spolupráce Wendelinovi HaZagranicznych,
Ministerstwa
berovi a Jánovi Skupinovi. DeSpraw Wewnętrznych i Admilegáti prijali taktiež uznesenie
nistracji, Grażyna Węclewska
vo veci deklarácie Euroregiónu
Dyrektor Władzy Wdrażającej
„Tatry” pri príležitosti vstupu
Program Współpracy PrzySlovenska a Poľska do Európgranicznej, Oľga Marhuliková
skej únie. Okrem toho kongres
z Ministerstva Vnútra Sloschválil správu rady a revíznej
venskej Republiky oraz władze
komisie za rok 2003. Kongres
Otwarcie Ośrodka Współpracy Polsko-Słowackiej
miasta Nowego Targu i członkoukončil slávnostný koncert,
w Nowym Targu. Od lewej: Dyrektor Władzy
Wdrażającej Program Współpracy
wie Euroregionu „Tatry”. Po odv ktorom vystúpili učitelia ŠtátPrzygranicznej Phare Grażyna Węclewska,
słonięciu tablicy pamiątkowej
nej hudobnej školy F. Chopina
Przewodniczący Rady Związku
Przewodniczący Rady Transgrav Nowom Targu, Mestský učiEuroregionu „Tatry” Wendelin Haber
nicznego Związku Euroregion
teľský zbor „Gorce” z Nowého
oraz Sekretarz Stanu MSW RS Martin Pado,
„Tatry” wręczył statuetki Za zaTargu, folklórny súbor „MaguNowy Targ 12.02.2004 r., fot. St. Budzyński
sługi dla Euroregionu „Tatry”
ra” z Kežmarku, tanečno-šporMarszałkowi Województwa Małopolskiego Januszotové centrum „Tempo” z Kežmarku a žiaci Základnej
wi Sepiołowi, Burmistrzowi Miasta Nowego Targu
umeleckej školy z Kežmarku.
Markowi Fryźlewiczowi,
Dyrektor Władzy Wdra14. apríla sa v Stredisku
żającej Program Współpoľsko-slovenskej spopracy Przygranicznej Phalupráce v Nowom Tarre Grażynie Węclewskiej
gu uskutočnilo školenie
oraz Dyrektorowi Biura
potenciálnych žiadateZwiązku Antoniemu Noľov Fondu malých prowakowi.
jektov Programu Phare
2002/2003. Zúčastnili sa
20 lutego w Popradzie
ho predstavitelia úradov
obradował X Kongres
gmín, miest, okresov, miStowarzyszenia Region
movládnych organizácií
„Tatry”, na którym omaa inštitúcií oprávnených
wiano
Sprawozdania
predkladať žiadosti.
Rady oraz Komisji probOtwarcie Ośrodka Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu
lemowych za rok 2003
28.-29. apríla sa usku– Zbigniew Krużyński Zastępca Dyrektora Departamentu
a także projekt budżetu
točnila konferencia zorUnii Europejskiej MSZ, Nowy Targ 12.02.2004 r., fot. St. Budzyński
Stowarzyszenia na rok
ganizovaná spoločne ce2004. Kongres przyjął w poczet członków: miasto
zhraničným Združením Euroregión „Tatry” a KanadLewoczę oraz wsie: Abrahámovce, Brutovce i Lipským urbanistickým inštitútom v Dolnom Kubíne
tovské Matiašovce. Wybrano również delegatów na
s názvom Orava ­Podhalie 2004. Prečo sa k nám
jubileuszowy X Kongres Transgranicznego Związku
oplatí prísť? Konferencia sa venovala predstaveniu
Euroregion „Tatry”.
pamiatok, turisticko-rekreačnej bázy, kultúrnych in-
136
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
2 marca Biuro Związku Euroregion „Tatry” złożyło
štitúcií poľskej a slovenskej časti Oravy a Podhalia,
wniosek o dofinansowanie z Funduszu Małych Proako aj diskusii o vytvorení spoločného turistického
jektów Phare 2002 proproduktu. Konferenciu
jektu własnego pt. 10 lat
zakončila vernisáž výstawspółpracy transgraniczvy fotografií Vlada Menej Euroregionu „Tatry” –
dzihradského a kresieb
próba syntezy, w ramach
Juraja Langera.
którego
zaplanowano
organizację seminarium
30. apríla bol v parku
na temat Znaczenia maGäceľ v obci Oravská
łych projektów euroregioPoruba za účasti prednalnych w rozwoju polsko
staviteľov Euroregiónu
-słowackiej
współpracy
„Tatry” slávnostne potransgranicznej, wystawy
ložený základný kameň
podsumowującej dziepod stavbu Miniparku
sięcioletnią działalność
Európa.
Związku, wydanie nowej,
Otwarcie Ośrodka Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu.
poprawionej mapy Euro6. mája podpísali v Osregionu „Tatry” z planami Od lewej: Sekretarz Stanu MSW RS Martin Pado, Attache Handlowy trihome v Maďarsku
i I Sekretarz Ambasady RP w Bratysławie Milan Wenit,
największych miast oraz
predstavitelia poľských,
Senator RP Franciszek Bachleda-Księdzularz,
dwujęzyczny rocznik Poslovenských, maďarských
Ambasador RP na Słowacji Jan Komornicki,
granicze Polsko-Słowackie
a českých euroregiónov,
Nowy Targ 12.02.2004 r., fot. J. Budz
2003-2004.
medzi nimi tiež predseda
rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”
5 marca w nowo otwartym Ośrodku Współpracy
Wendelin Haber, Zakladací akt konzultačnej rady
Polsko-Słowackiej w Nowym Targu obradował X
euroregiónov krajín Vyšehradskej skupiny, ktorej
Kongres Związku Euroregion „Tatry”. Kongres zaúlohou bude o. i. posilňovanie dobrosusedských
twierdził Sprawozdania Rady i Komisji rewizyjnej
vzťahov a rozšírenie a koordinovanie spolupráce po
Związku Euroregion „Tatry” za rok 2003 oraz ustalił
rozšírení Európskej únie. V rámci rady bude praconowe terminy wpłat rat składki członkowskiej. Povať 6 pracovných komisií: hospodárska a finančnénadto Kongres podjął uchwałę w sprawie: Funduszu
ho auditu, krajinného rozvoja, turistiky, ochrany žiMałych Projektów Phare, w której wyraził poparcie
votného prostredia, kultúry, vzdelávania a mládeže
opracowanego przez Gminę Lipnica Wielka projektu
a cezhraničných programov. Na práci komisie pre
pt. Ochrona wód granicznych rzeki Czarna Orawa oraz
cezhraničné programy sa bude zúčastňovať predseprojektu Związku Euroregion „Tatry” pt. Studium
da rady Združenia Euroregión „Tatry”.
transgranicznego Szlaku historyczno-krajoznawczego:
Nowy Targ – Zaskale – Czarny Dunajec – Podczerwone –
11. mája sa ukončil termín predkladania žiadostí
Chochołów – Sucha Hora – Trstena – Twardoszyn – Dolny
o spolufinancovanie z Fondu malých projektov
Kubin – Liptowski Mikulasz – Poprad – Kieżmark – SpiProgramu prihraničnej spolupráce Phare Poľsko
ska Bela – Stara Lubowla – Czerwony Klasztor – Niedzi­Slovensko 2002/2003. Do kancelárie Euroregiónu
ca – Nowa Biała – Nowy Targ. Kongres podjął również
„Tatry” bolo doručených 53 projektov.
uchwałę w sprawie wyboru delegatów na X Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”.
18.-20. mája rokovala v Nowom Targu komisia
hodnotiaca projekty predložené Fondu malých pro11 marca Związek Euroregion „Tatry” ogłosił Zajektov Phare 2002/2003. Formálnym i odborným
proszenie do składania wniosków o dofinansowanie
hodnotením prešlo pozitívne 25 projektov z poľskej
z Funduszu Małych Projektów w ramach Programu
strany Euroregiónu „Tatry”.
Współpracy Przygranicznej Phare Polska – Słowacja
2002/2003. Była to ostatnia edycja tego przedakce28.-29. mája sa v Nowom Targu uskutočnilo V. posyjnego Funduszu, który po wejściu Polski i Słowacji
ľsko-slovenské hospodárske fórum s názvom Výdo Unii Europejskiej zastąpiony został Programem
znam regionálnych produktov v súvislosti so vstuInicjatywy Wspólnotowej Interreg III A.
pom Poľska a Slovenska do Európskej únie. V prvý
rokovací deň jeho účastníci diskutovali na tému
16 marca pracownicy Biura Związku Euroregion
šancí, aké sa vytvorili pred poľskými a slovenskými
„Tatry” przeprowadzili szkolenie dotyczące finansopodnikateľmi a živnostníkmi v súvislosti s rozšírením
137
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
wego i merytorycznego rozliczenia projektów realizowanych w ramach FMP Phare 2001.
Európskej únie. Druhý deň sa uskutočnili výjazdy
do vybraných kožušníckych dielní, včelínov, salašov. Zorganizovanie tohtoročného hospodárskeho
fóra Okresným starostovsvom v Nowom Targu bolo
spolufinancované z Fondu malých projektov Phare
2001.
26 marca w Kieżmarku obradował X Jubileuszowy
Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”. Kongres przyznał tytuł Honorowego Członka
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” i wręczył statuetki w podziękowaniu za inicjatywę założe31. mája sa v sídle Euroregiónu „Tatry” uskutočnilo
nia Euroregionu oraz wytrwałe i twórcze działanie
stretnutie s názvom Moje hory, moja literatúra s Midla rozwoju polsko-słochalom Jagiełłom, riadiwackiej współpracy transteľom Národnej knižnice
granicznej: Wendelinowi
vo Varšave, horolezcom
Haberowi oraz Janowi
a autorom knižiek s horSkupinowi. Delegaci przyskou tematikou, ktorého
jęli także uchwałę w spraorganizátorom bola Podwie: deklaracji Euroregiohalanská vysoká odborná
nu „Tatry” z okazji wejškola v Nowom Targu
ścia Słowacji i Polski do
a Združenie Euroregión
Unii Europejskiej. Ponad„Tatry”.
to Kongres zatwierdził
Sprawozdania Rady i
2.-3. júna sa v Soline
Komisji rewizyjnej za rok
uskutočnilo zasadnutie
2003. Kongres zakońpracovnej skupiny pre
czył uroczysty koncert, w
hraničné priechody a doPrzewodniczący Peter Burian wręcza pamiątkowe statuetki
którym wystąpili nauczypravu poľsko-slovenskej
Honorowym Członkom Euroregionu „Tatry” Janowi Skupinowi
ciele Państwowej Szkoły
medzinárodnej komisie
i Wendelinowi Haberowi,
Muzycznej im. F. Chopre cezhraničnú spoluKieżmark 26.03.2004 r., fot. St. Budzyński
pina w Nowym Targu,
prácu. Rokovania sa zúMiejski Nauczycielski Chór „Gorce” z Nowego Tarčastnil podpredseda rady Združenia Euroregión
gu, Zespół Folklorystyczny „Magura” z Kieżmarku,
„Tatry” Peter Bąk. Počas stretnutia sa hovorilo o záleTaneczno-Sportowe Centrum „Tempo” z Kieżmarku
žitostiach spätých s fungovaním hraničných priechooraz uczniowie Artystycznej Szkoły Podstawowej
dov a využívaním Dohody o malom pohraničnom
z Kieżmarku.
styku vo vzťahu k obyvateľom iných krajín Európskej únie a Európskeho hospodárskeho priestoru.
14 kwietnia w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu odbyło się szkolenie potencjal2. júna bola v Stredisku poľsko-slovenskej spolunych wnioskodawców Funduszu Małych Projektów
práce v Nowom Targu predstavená výstava ORAVA
Programu Phare 2002/2003. Uczestniczyli w nim
­PODHALIE 2004. Dobrý deň Orava / fotografie: Vlaprzedstawiciele urzędów gmin, miast i powiatów,
do Medzihradský, Z putovania po Podhalí / kresby:
organizacji pozarządowych oraz instytucji uprawJuraj Langer. Organizátorom výstavy boli: Kanadský
nionych do składania wniosków.
urbanistický inštitút v Toronte, kancelária v Dolnom
Kubíne, rada Oravy ­Oravský Podzámok, Združenie
28-29 kwietnia odbyła się zorganizowana wspólEuroregión „Tatry” v Nowom Targu.
nie przez Transgraniczny Związek Euroregion „Tatry”
i Kanadyjski Instytut Urbanistyczny w Dolnym Ku1.-­2. júla sa v Krakove uskutočnilo IX. zasadnubinie konferencja Orawa – Podhale 2004. Dlaczego
tie poľsko-slovenskej medzinárodnej komisie pre
warto do nas przyjechać? Konferencja poświęcona
cezhraničnú spoluprácu. Rokovania sa zúčastnili:
była przedstawieniu zabytków, bazy turystycznopredseda rady cezhraničného Združenia Euroregión
rekreacyjnej, instytucji kultury polskiej i słowackiej
„Tatry” Wendelin Haber, riaditeľ kancelárie Združeczęści Orawy oraz Podhala oraz dyskusji nad stwonia Euroregión „Tatry” Antoni Nowak a člen komisie
rzeniem wspólnego produktu turystycznego. Konfešportu a turistiky cezhraničného Združenia Euroregirencję zakończył wernisaż wystawy fotografii Vlado
ón „Tatry” Vlado Medzihradský. Spoločne reprezenMedzihradskeho i rysunków Juraja Langera.
tovali strategický projekt Štúdia historicko-kultúrnoprírodnej cesty okolo Tatier. Komisia vysoko ocenila
30 kwietnia w parku Gäceľ w miejscowości Orava podporila realizáciu tohto projektu.
138
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
ská Poruba z udziałem przedstawicieli Euroregionu
„Tatry” uroczyście został położony kamień węgielny
pod budowę Mini Parku Europa.
6 maja w Esztergomie na Węgrzech przedstawiciele polskich, słowackich, węgierskich oraz czeskich
euroregionów, wśród nich także Przewodniczący
Rady Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
Wendelin Haber podpisali Akt Założycielski Rady
Konsultacyjnej Euroregionów Państw Grupy Wyszehradzkiej, której zadaniem będzie m.in. wzmacnianie dobrosąsiedzkich stosunków oraz poszerzanie
i koordynowanie współpracy po rozszerzeniu Unii
Europejskiej. W ramach Rady działać będzie 6 komisji roboczych: gospodarcza i audytu finansowego,
rozwoju przestrzennego, turystyki, ochrony środowiska, kultury, edukacji i młodzieży oraz programów
transgranicznych. W pracach komisji ds. programów
transgranicznych uczestniczył będzie Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry”.
11 maja zakończył się
termin składania wniosków o dofinansowanie z
Funduszu Małych Projektów Programu Współpracy Przygranicznej Phare Polska – Słowacja 2002
/2003. Do Biura Euroregionu „Tatry” wpłynęły
53 projekty.
6.-­7. júla rokoval v Krasiczyne spoločný poľsko-slovenský regionálny riadiaci výbor. Doporučil na realizáciu 25 projektov zo Združenia Euroregión „Tatry”
a 9 zo slovenskej strany z Fondu malých projektov
Phare 2002/2003.
18. augusta sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnila koordinačná
porada vo veci projektu Štúdia historicko-kultúrnoprírodnej cesty okolo Tatier. Zúčastnili sa jej starostovia gmín, cez ktoré bude cesta prebiehať. Hlavným
partnerom projektu je gmina Czarny Dunajec.
24.-27. augusta sa riaditeľ kancelárie Združenia
Euroregión „Tatry” Antoni Nowak, tajomník Združenia Región „Tatry” Martin Gallik a pracovníčka kancelárie združenia v Kežmarku, Radoslava Švedlárová,
zúčastnili konferencie s názvom Euroregióny spoločne ­euroregions together 2004, zorganizovanej Združením Región Karpaty v Danišovciach na Slovensku.
Týkala sa možností profesionalizácie práce euroregiónov v súvislosti
s projektom regulácie Európskej komisie ustanovujúcim Európske zoskupenia pre prihraničnú
spoluprácu, rozvoja spolupráce a Programu Interreg III A.
3. septembra sa v No18-20 maja w Nowym
wom Sączi a v Červenom
Targu obradowała KoKláštore uskutočnila premisja Oceniająca prozentácia spoločnej poKamień węgielny pod budowę Mini Parku Europa
jekty złożone do Funľsko-slovenskej poštovej
w miejscowości Oravská Poruba w parku Gäceľ,
duszu Małych Projekznámky Pltníci na Dunaj30.04.2004 r., fot. Š. Dauda
tów Phare 2002/2003.
ci. Zúčastnil sa jej predseOcenę formalną i merytoryczną pozytywnie
da rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”
przeszło 25 projektów z polskiej strony Euroregionu
Wendelin Haber a tajomník Združenia Región „Tat„Tatry”.
ry” Martin Gallik.
28-29 maja w Nowym Targu odbyło się V PolskoSłowackie Forum Gospodarcze pt. Znaczenie produktów regionalnych w związku z wejściem Polski i Słowacji
do Unii Europejskiej. W pierwszym dniu jego uczestnicy dyskutowali na temat szans, jakie pojawiły się
przed polskimi i słowackimi przedsiębiorcami oraz
rzemieślnikami w związku z rozszerzeniem Unii Europejskiej. Dzień drugi obejmował wyjazdy do wybranych zakładów kuśnierskich, pasiek, bacówek.
Zorganizowanie tegorocznego Forum Gospodarczego przez Starostwo Powiatowe w Nowym Targu zostało dofinansowane z Funduszu Małych Projektów
Phare 2001.
5. septembra sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnila prezentácia
knihy s názvom Terra Scepusiensis... Stav bádania
o dejinách Spiša, zorganizovaná Centrom bohemistických a sliezskych štúdií Vratislavskej (Wrocław)
univerzity a neziskovou organizáciou Kláštorisko.
Táto viac ako tisícstranová monografia opisuje kultúrne, historické, politické a demografické dejiny
tohto geografického kraja, nachádzajúceho sa na
poľsko-slovenskom pohraničí.
10. septembra Zastupiteľský úrad Európskej komisie vo Varšave vyhlásil zoznam 25 projektov zo Zdru-
139
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
31 maja w siedzibie Euroregionu „Tatry” odbyło się
spotkanie pt. Moje góry, moja literatura z Michałem
Jagiełło Dyrektorem Biblioteki Narodowej w Warszawie, taternikiem i autorem książek o tematyce
górskiej, którego organizatorem była Podhalańska
Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym
Targu oraz Związek Euroregion „Tatry”.
2-3 czerwca w Solinie odbyło się posiedzenie Grupy
Roboczej ds. Przejść Granicznych i Transportu Polsko
-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy
Transgranicznej. W obradach uczestniczył Wiceprzewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Piotr
Bąk. Podczas spotkania omówiono sprawy związane
z funkcjonowaniem przejść granicznych oraz stosowania Umowy o małym ruchu granicznym wobec
obywateli innych państw Unii Europejskiej i Europejskiego Obszaru Gospodarczego.
2 czerwca w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu prezentowana była wystawa
ORAVA - PODHALE 2004. Dzień dobry Orawo / fotografie: Vlado Medzihradský, Z wędrówek po Podhalu
/ rysunki: Jura Langer. Organizatorami wystawy byli
Kanadyjski Instytut Urbanistyczny w Toronto, Biuro
w Dolnym Kubinie Rada Orawy Orawski Podzámok,
Związek Euroregion Tatry w Nowym Targu.
1-2 lipca w Krakowie odbyło się IX posiedzenie Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej. W jej obradach uczestniczyli
Przewodniczący Rady Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry” Wendelin Haber oraz Dyrektor
Biura Związku Antoni Nowak i członek Komisji sportu i turystyki Transgranicznego Związku Euroregion
„Tatry” Vlado Medzihradzki, którzy wspólnie zaprezentowali strategiczny projekt Studium historycznokulturowo-przyrodniczego Szlaku dookoła Tatr. Komisja
wysoko oceniła i poparła realizację tego projektu.
6-7 lipca w Krasiczynie obradował Wspólny Polsko
-Słowacki Regionalny Komitet Sterujący. Zarekomendował on 25 projektów ze Związku Euroregionu „Tatry” oraz 9 ze strony słowackiej do realizacji
z Funduszu Małych Projektów Phare 2002/2003.
18 sierpnia w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
w Nowym Targu odbyła się narada koordynacyjna
w sprawie projektu Studium historyczno-kulturowo
-krajobrazowego Szlaku dookoła Tatr. Uczestniczyli
w niej wójtowie gmin, przez które będzie przebiegać szlak. Głównym partnerem projektu jest gmina
Czarny Dunajec.
24-27 sierpnia Dyrektor Biura Związku Euroregion
140
ženia Euroregión „Tatry”, ktoré získali spolufinancovanie z Fondu malých projektov Phare 2002/2003.
Celková suma spolufinancovania mala hodnotu
239 781, 12 eur. Do konca októbra boli so všetkými
beneficientmi podpísané grantové dohody.
23.-26. septembra sa v Starej Ľubovni v rámci
Slovensko-poľského hospodárskeho fóra uskutočnili štvrté kontraktačno-obchodné trhy ĽUBOVŇA
KONTAKT 2004. Na trhoch sa zúčastnilo množstvo
firiem z Poľska a Slovenska, ktoré prezentovali svoju obchodnú ponuku. Patronát nad výstavou firiem
mal Euroregión „Tatry” a Slovenská priemyselno-obchodná komora z Bratislavy.
28.-29. septembra sa v Přemyśli uskutočnilo zasadnutie podkomisie pre regionálnu politiku komisie miestnej samosprávy a regionálnej politiky Sejmu Poľskej republiky na tému: Regionálna politika
a cezhraničná spolupráca na príklade spolupráce
so slovenskými a ukrajinskými regiónmi na území
Karpát. Zúčastnili sa ho predseda rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber
a člen rady Edward Paszek.
7.-9. októbra sa v Szczecine uskutočnilo Valné
zhromaždenie a Výročná konferencia Združenia
európskych hraničných regiónov (SERG). Združenie Euroregión „Tatry” reprezentoval jeho predseda
Wendelin Haber. Konferenciu ukončilo vyhlásenie
spoločnej deklarácie Nové cesty k novej Európe.
Podčiarkuje, že v súvislosti s rozšírením Európskej
únie je potrebné „priblíženie obyvateľov v Európe,
vychádzajúce zo spoločných zásad a hierarchie hodnôt“. Takúto funkciu má šancu splniť nová Zmluva
európskej ústavy. Spoločné kultúrne, spoločenské,
hospodárske a politické ciele musia byť podstatou
politiky koherencie a regionálnej politiky EU a najlepší príklad riešenia problémov a prelamovania
bariér vytvárajú prihraničné regióny. Odtiaľ vyplýva
nutnosť spustenia pomocných programov pre všetky hraničné regióny a ich adaptovanie na špecifiká
daného regiónu. Cezhraničná spolupráca vzhľadom
na hodnoty, aké so sebou nesie, musí byť jednou
z hlavných európskych úloh a politických cieľov Európskej únie.
15.-16. októbra sa v Krakove uskutočnila medzinárodná konferencia v rámci projektu ASEGE s názvom „Spoloční partneri vzhľadom na nový spôsob
európskeho spravovania“, zorganizovaná Jagelonskou univerzitou. Zúčastnil sa jej predseda rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin
Haber, ktorý vystúpil s referátom na tému činnosti
Euroregiónu „Tatry”.
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
„Tatry” Antoni Nowak, Sekretarz Stowarzyszenie
Region „Tatry” Martin Gallik i pracownica kancelarii
Stowarzyszenia w Kieżmarku Radoslava Švedlárová,
uczestniczyli w konferencji pt. Euroregiony spoločne
– euroregions together 2004 zorganizowanej przez
Združenie Region Karpaty w Danišovcach na Słowacji. Dotyczyła ona możliwości profesjonalizacji
pracy euroregionów w związku z projektem regulacji Komisji Europejskiej ustanawiającym Europejskie
ugrupowanie ds. współpracy przygranicznej, rozwoju
współpracy euroregionów oraz Programu Interreg
III A.
3 września w Nowym Sączu oraz w Czerwonym
Klasztorze odbyła się promocja wspólnego polskosłowackiego znaczka pocztowego Flisacy na Dunajcu.
Uczestniczył w niej Przewodniczący Rady Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber oraz Sekretarz Stowarzyszenia Region „Tatry”
Martin Gallik.
5 września w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
w Nowym Targu miała miejsce zorganizowana przez
Centrum Badań Bohemistycznych i Śląskoznawczych
Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Klaštorisko s.c.
promocja książki pt. Terra Scepusiensis… Stan badań
nad dziejami Spiszu. Ta licząca ponad tysiąc stron
monografia Spisza opisuje kulturowe, historyczne,
polityczne i demograficzne dzieje tej geograficznej
krainy położonej na polsko-słowackim pograniczu.
10 września Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Warszawie ogłosiło listę 25 projektów
ze Związku Euroregion „Tatry”, które otrzymały dofinansowanie z Funduszu Małych Projektów
Phare 2002/2003. Całkowita kwota dofinansowania wyniosła 239.781,12 EUR. Do końca września
ze wszystkimi beneficjentami zostały podpisane
umowy grantowe.
23-26 września w Starej Lubowli w ramach Słowacko-Polskiego Forum Gospodarczego odbyły się
czwarte targi kontraktacyjno-handlowe LUBOVŇA
KONTAKT 2004. W targach uczestniczyło wiele
firm z Polski i Słowacji, które zaprezentowały swoją
ofertę handlową. Patronat nad wystawą firm objął
Euroregion „Tatry” i Słowacka Izba PrzemysłowoHandlowa z Bratysławy.
28-29 września w Przemyślu miało miejsce posiedzenie Podkomisji ds. polityki regionalnej Komisji
Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej na temat: polityka regionalna a współpraca transgraniczna na przykładzie
współpracy z regionami słowackimi i ukraińskimi na
19. októbra v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu pracovníci kancelárie Združenia Euroregión „Tatry” uskutočnili školenie beneficientov Fondu malých projektov Phare 2002/2003.
Týkalo sa zásad realizácie a zúčtovania projektov.
21.-­24. októbra sa v Nowom Targu, Bukowine
Tatrzańskej a Krakove uskutočnila medzinárodná
vedecká konferencia s názvom Hory a horalstvo
v dejinách a kultúre poľsko-slovenského pohraničia,
zorganizovaná Podhalanskou vysokou štátnou odbornou školou. Účastníci konferencie pracovali v tematických skupinách týkajúcich sa kultúry, histórie,
literatúry a jazyka, ako aj prírody. Táto konferencia
bola zorganizovaná vďaka finančnej podpore Fondu
malých projektov Phare 2003.
26. októbra sa vo Varšave uskutočnilo zasadnutie
komisie zahraničných vecí senátu Poľskej republiky, ktorej sa zúčastnil predseda rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber.
Témou zasadnutia bola cezhraničná spolupráca
a fungovanie euroregiónov v Poľsku ­ich doterajšie
výsledky a nové perspektívy v rámci členstva v Európskej únii.
27. októbra sa v sídle Euroregiónu „Tatry” v Nowom Targu v rámci cyklu s názvom Panoráma miest
Euroregiónu Tatry prezentovalo mesto Dolný Kubín. Predstavitelia jeho vedenia, Literárneho múzea a strediska kultúry rozprávali o dejinách mesta
a jeho súčasnosti, o zaujímavých miestach, ktoré
hodno navštíviť, o nezvyčajnej osobnosti básnika
Pavla Országa Hviezdoslava. Stretnutie bolo sprevádzané vernisážou výstavy súčasných výtvarných
umelcov z Dolného Kubína.
19. novembra Stredisko poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu v rámci oficiálnej návštevy
v Poľsku navštívil prezident Slovenskej republiky
Ivan Gašparovič. Sprevádzal ho minister zahraničných vecí Eduard Kukan a minister školstva Martin
Fronc. Prezidenta Poľskej republiky reprezentovala
ministerka Barbara Labudová. Na stretnutí sa zúčastnili: veľvyslankyňa Slovenskej republiky v Poľsku
Magdaléna Vášáryová, veľvyslanec Poľskej republiky v Bratislave Zenon Kosiniak-Kamysz, malopoľský
vojvoda Jerzy Adamik a generálna konzulka Slovenskej republiky v Krakove Janka Burianová. Na stretnutí sa zúčastnili taktiež predstavitelia samospráv
­obcí, miest a okresov, ktoré sú súčasťou Euroregiónu
„Tatry”. Predseda rady Wendelin Haber odovzdal
prezidentovi Ivanovi Gašparovičovi pamätnú sošku
Euroregiónu „Tatry”. Na druhej strane Eduard Kukan vyznamenal Striebornou medailou Ministerstva
141
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
obszarze Karpat. Uczestniczyli w nim Przewodniczący
Rady Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
Wendelin Haber oraz Członek Rady Edward Paszek.
7-9 października w Szczecinie odbyło się Walne
Zgromadzenie oraz Roczna Konferencja Stowarzyszenia Europejskich Regionów Granicznych (SERG).
Związek Euroregion „Tatry” reprezentował jego Przewodniczący Wendelin Haber. Konferencję zakończyło
ogłoszenie wspólnej deklaracji Nowe drogi ku nowej
Europie. Podkreśla ona, iż w związku z rozszerzeniem
Unii Europejskiej konieczne jest „przybliżenie do siebie obywateli Europy w oparciu o wspólne zasady
i hierarchię wartości”. Taką funkcję ma szansę spełnić nowy Traktat Konstytucji Europejskiej. Wspólne
cele kulturalne, społeczne, gospodarcze i polityczne
powinny być podstawą polityki spójności i polityki
regionalnej UE, a najlepszy przykład radzenia sobie z problemami i przełamywania barier stanowią
regiony przygraniczne. Stąd konieczność uruchamiania programów pomocowych dla wszystkich
regionów granicznych i dostosowywania ich do specyfiki danego regionu. Współpraca transgraniczna,
ze względu na wartości, jakie ze sobą niesie powinna być jednym z głównych zadań europejskich i politycznych celów Unii Europejskiej.
15-16 października w Krakowie odbyła się zorganizowana przez Uniwersytet Jagielloński Międzynarodowa Konferencja w ramach projektu ASEGE
pt. Partnerzy społeczni względem nowego sposobu
zarządzania europejskiego. Uczestniczył w niej Przewodniczący Rady Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber, który wygłosił referat
na temat działalności Euroregionu „Tatry”.
19 października w Ośrodku Współpracy PolskoSłowackiej w Nowym Targu pracownicy Biura Związku Euroregion „Tatry” przeprowadzili szkolenie
beneficjentów Funduszu Małych Projektów Phare
2002/2003. Dotyczyło ono zasad realizacji i rozliczania projektów.
21-24 października w Nowym Targu, Bukowinie
Tatrzańskiej i Krakowie odbyła się zorganizowana
przez Podhalańską Państwową Wyższą Szkołę Zawodową Międzynarodowa Konferencja Naukowa
pt. Góry i góralszczyzna w dziejach i kulturze pogranicza
polsko-słowackiego. Uczestnicy konferencji pracowali
w grupach tematycznych dotyczących kultury, historii, literatury i języka oraz przyrody. Konferencja ta
została zorganizowana dzięki finansowemu wsparciu
Funduszu Małych Projektów Phare 2003.
26 października w Warszawie odbyło się posiedze-
142
zahraničných vecí Slovenskej republiky za zásluhy
v rozvoji cezhraničnej spolupráce predsedu rady
cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” Wendelina Habera.
26. novembra sa Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnil seminár s názvom Význam malých euroregionálnych projektov
v rozvoji poľsko-slovenskej cezhraničnej spolupráce.
Referáty predniesli riaditeľ kancelárie združenia Antoni Nowak a špecialistka pre implementáciu a monitorovanie projektov Tereza Siaśkiewiczová. Predstaviteľka Úradu implementujúceho Program cezhraničnej spolupráce Phare Alexandra Warsztocka
predstavila genézu Fondu malých projektov Phare
a poľské skúsenosti v jeho realizácii, Irena Książeková z Ministerstva hospodárstva a práce predstavila
informácie na tému nového štrukturálneho programu Interreg III A. V druhej časti seminára boli beneficientmi predstavené vybrané mikroprojekty.
26. novembra - ­31. decembra bola v Stredisku
poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu predstavená výstava 10 rokov cezhraničnej spolupráce
Euroregiónu „Tatry“ predstavujúca najdôležitejšie
udalosti.
3. decembra navštívil Stredisko poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu Jeho E. biskup Ján
Szkodoń. Sprevádzal ho kanonik Kazimierz Mynarski, farár farnosti Najsvätejšieho srdca Pána Ježiža
v Nowom Targu a primátor mesta Nowy Targ Marek
Fryźlewicz a zástupca primátora mesta Nowy Targ
Eugeniusz Zajączkowski. Predseda a členovia rady
Združenia Euroregión „Tatry” a riaditeľ kancelárie
združenia poinformovali hosťa o najdôležitejších
plánoch združenia. Biskup vyjadril uznanie desaťročnej činnosti a dosiahnutým výsledkom práce
Euroregiónu „Tatry”, ocenil význam cezhraničnej
spolupráce na poľsko-slovenskom pohraničí a zaželal ďalšie úspechy.
9.-­11. decembra sa v Zakopanom a Nowom Targu
uskutočnilo XIII. fórum poľských hraničných regiónov, ktoré zorganizovalo Oddelenie Európskej únie
Ministerstva zahraničných vecí a Združenie Euroregión „Tatry”. Zúčastnili sa ho predstavitelia poľských
euroregiónov, Ministerstva zahraničných vecí, Ministerstva hospodárstva a práce, Ministerstva vnútra
a administratívy, Úradu implementujúceho Program
cezhraničnej spolupráce Phare a Maršálkovského
úradu Malopoľského vojvodstva. Účastníci diskutovali o úlohe euroregiónov po vstupe Poľska do Európskej únie, príprave na implementáciu Iniciatívy
spoločenstva Interreg III A a projekcii Uznesenia Eu-
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
nie Komisji Spraw Zagranicznych Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, w którym uczestniczył Przewodniczący Rady Transgranicznego Związku Euroregion
„Tatry” Wendelin Haber. Tematem posiedzenia była
współpraca transgraniczna i funkcjonowanie euroregionów w Polsce – ich dotychczasowy dorobek
i nowe perspektywy w ramach członkostwa w Unii
Europejskiej.
27 października w siedzibie Euroregion „Tatry”
w Nowym Targu w ramach cyklu pt. Panorama miast
Euroregionu Tatry zaprezentowało się miasto Dolny
Kubin. Przedstawiciele jego władz, Muzeum Literatury oraz ośrodka kultury opowiadali o dziejach
miasta i jego teraźniejszości, o ciekawych i godnych
odwiedzenia miejscach, o niezwykłej postaci poety
Pavla Hviezdoslava. Spotkaniu towarzyszył wernisaż
wystawy współczesnych artystów plastyków z Dolnego Kubina.
19 listopada w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu w ramach oficjalnej wizyty
w Polsce gościł Prezydent Republiki Słowackiej Ivan
Gašparovič. Towarzyszyli mu Minister Spraw Zagranicznych Eduard Kukan oraz Minister Edukacji
Martin Fronc. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej
reprezentowała Minister Barbara Labuda. W spotkaniu uczestniczyli Ambasador Republiki Słowackiej
w Polsce Magda Vašaryova, Ambasador Rzeczypospolitej Polskiej w Bratysławie Zenon KosiniakKamysz, Wojewoda Małopolski Jerzy Adamik oraz
Konsul Generalny Republiki Słowackiej w Krakowie
Janka Burianova. W spotkaniu uczestniczyli również
przedstawiciele samorządów gmin, miast i powiatów wchodzących w skład Euroregionu „Tatry”.
Przewodniczący Rady Wendelin Haber wręczył
Prezydentowi Ivanowi Gašparovičowi pamiątkową
statuetkę Euroregionu „Tatry”. Natomiast Minister
Edward Kukan odznaczył Srebrnym Medalem Ministerstwa Spraw Zagranicznych Republiki Słowackiej
za zasługi w rozwijaniu współpracy transgranicznej
Przewodniczącego Rady Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry” Wendelina Habera.
26 listopada w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu odbyło się seminarium
pt. Znaczenie małych projektów euroregionalnych
w rozwoju polsko-słowackiej współpracy transgranicznej. Referaty wygłosili Dyrektor Biura Związku
Antoni Nowak oraz specjalista ds. wdrażania i monitorowania projektów Teresa Siaśkiewicz. Przedstawicielka Władzy Wdrażającej Program Współpracy Przygranicznej Phare Aleksandra Warsztocka
zaprezentowała genezę Funduszu Małych Projektów
Phare i polskie doświadczenia w jego realizacji,
rópskeho parlamentu a rady vo veci vzniku Európskych zoskupení územnej spolupráce.
2005
25. januára sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnilo okresné pracovné stretnutie týkajúce sa spracovania dokumentu
„Stratégia rozvoja Malopoľského vojvodstva na roky
2007 ­2013“, zorganizované Úradom Malopoľského
vojvodstva a Okresným starostovstvom v Nowom
Targu.
1. februára sa na konferencii s názvom „Turistika
v Národnom pláne rozvoja na roky 2007 ­2013“ vo
Varšave, zorganizovanej Oddelením turistiky Ministerstva hospodárstva a práce, zúčastnil predseda komisie športu a turistiky Združenia Euroregión „Tatry”
Czesław Borowicz.
8. februára sa uskutočnili vo Varšave konzultácie
s predstaviteľmi Rady Európy a Európskeho parlamentu týkajúce sa projektu Rozhodnutia rady Európskej únie a komisie vo veci ustanovenia Európskych zoskupení územnej spolupráce EZUS, zorganizované Ministerstvom zahraničných vecí. Združenie
Euroregión „Tatry” reprezentovala Teresa Siaśkiewiczová, špecialistka pre implementáciu a monitorovanie projektov.
17. februára Riadiaci výbor pre Program Interreg
III A PL ­SK na zasadnutí v Szczyrku udelil projektu
s názvom Realizácia mikroprojektov v Euroregióne
„Tatry“ ako činiteľ prehlbovania kontaktov spoločenstva poľsko-slovenského pohraničia, predloženému kanceláriou Združenie Euroregión „Tatry”,
spolufinancovanie vo výške 350 057,60 eur.
18. februára rokoval v Spišskej Novej Vsi XI. kongres Združenie Región „Tatry”. Delegáti schválili
správu rady, revíznej komisie a pracovných komisií.
Kongres prijal medzi členov združenia obec Bajerovce, potvrdil nových členov a predsedov jednotlivých
komisií.
23. februára rokoval v Stredisku poľsko-slovenskej
spolupráce v Nowom Targu XI. kongres Združenia
Euroregión „Tatry”. Predseda rady Wendelin Haber
informoval účastníkov, že ráno zomrel Emil Kowalczyk, spoluzakladateľ Euroregiónu „Tatry”, predseda
kultúrnej komisie a člen rady Združenia Euroregión
„Tatry”. Účastníci kongresu si pamiatku zosnulého
uctili minútou ticha. Počas rokovania kongres schválil správu rady a revíznej komisie za rok 2004, prijal
143
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
natomiast Irena Książek z Ministerstwa Gospodarki
i Pracy przedstawiła informacje na temat nowego
programu strukturalnego Interreg III A. W drugiej
części seminarium wybrane mikroprojekty zaprezentowali beneficjenci.
26 listopada - 31 grudnia w Ośrodku Współpracy
Polsko-Słowackiej w Nowym Targu prezentowana
była wystawa 10 lat transgranicznej współpracy Euroregionu „Tatry” przedstawiająca najważniejsze wydarzenia.
uznesenie vo veci pozastavenia členstva Gorlickému
okresu, členských príspevkov a zápisného, voľby
delegátov na XI. kongres cezhraničného Združenia
Euroregión „Tatry”, zmeny štatútu Združenia Euroregión „Tatry”, hlavných smerov činnosti na roky 2005
­2006 a Programu iniciatívy spoločenstva Interreg III
A Poľsko ­Slovensko 2004 ­2006, na základe ktorého
zaviazal radu pripraviť a predložiť zoznam projektov
predložených členmi Euroregiónu „Tatry”, doporučených na podporu XI. kongresom cezhraničného
Združenia Euroregión „Tatry”. Počas kongresu boli
zvolení členovia rady a revíznej komisie na roky
2005 ­2006.
3 grudnia w Ośrodku
Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu
4. marca sa v Stredisku
wizytę złożył Jego Ekscepoľsko-slovenskej spolencja Ksiądz Biskup Jan
lupráce v Nowom Targu
Szkodoń.
Towarzyszyli
uskutočnila I. konferenmu Ksiądz Kanonik Kazicia týkajúca sa realizácie
mierz Mynarski Proboszcz
Cesty okolo Tatier. Bola
Parafii Najświętszego Serna nej prezentovaná hisca Pana Jezusa w Nowym
toricko-kultúrna štúdia
Targu oraz Burmistrz Miaautorky Anny Majorczyk
sta Nowego Targu Marek
a prírodno-vlastivedná
Fryźlewicz i Wiceburštúdia, spracovaná Dr.
mistrz Miasta Nowego
Petrom
Dąbrowským.
Targu Eugeniusz ZajączHistoricko-kultúrno-príSeminarium „Znaczenie małych projektów euroregionalnych
kowski. Przewodniczący i
rodná štúdia cesty okolo
w rozwoju polsko-słowackiej współpracy transgranicznej”.
Członkowie Rady Związku Od lewej:Wiceprzewodniczący Komisji gospodarczej Peter Sedlačko, Tatier (pešie, cyklistické,
Przewodniczący Komisji gospodarczej Jan Antoł,
Euroregion „Tatry” oraz
lyžiarske, konské, vzdeláDyrektor Biura Związku Euroregion „Tatry” Antoni Nowak,
Dyrektor Biura Związku
vacie trasy), spolufinanNowy Targ 26.11.2004 r., fot. St. Budzyński
poinformowali gościa o
covaná z Fondu malých
najważniejszych przedsięwzięciach Związku. Ksiądz
projektov Programu Phare Poľsko ­Slovensko 2003,
Biskup wyraził uznanie dla dziesięcioletniej działalbola vypracovaná gminou Czarny Dunajec s partnerności i osiągnięć Euroregionu „Tatry”, docenił znaským podielom mesta Nowy Targ a gmín: Czorsztyn,
czenie współpracy transgranicznej na pograniczu
Łapsze Niżne, Nowy Targ, Szaflary.
polsko-słowackim i życzył dalszych sukcesów.
7. marca sa riaditeľ kancelárie Združenia Euroregi9-11 grudnia w Zakopanem i Nowym Targu odbyło
ón „Tatry” Antoni Nowak zúčastnil na stretnutí predsię zorganizowane przez Departament Unii Europejstaviteľov euroregiónov Beskydy, Tatry a Karpatskéskiej Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Zwiąho euroregiónu, týkajúcom sa spracovania Smerníc
zek Euroregion „Tatry” XIII Forum Polskich Regionów
pre žiadateľov mikroprojektov v rámci Programu
Granicznych. Uczestniczyli w nim przedstawiciele
Interreg III A PL ­SK, ktoré sa uskutočnilo v Bielskupolskich euroregionów, Ministerstwa Spraw ZagraBiałej.
nicznych, Ministerstwa Gospodarki i Pracy, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, Władzy
8. marca sa v Stredisku poľsko-slovenskej spoluWdrażającej Program Współpracy Przygranicznej
práce v Nowom Targu uskutočnila vernisáž výstavy
Phare oraz Urzędu Marszałkowskiego Województwa
s názvom Tatranská fotografia do roku 1918. StaMałopolskiego. Uczestnicy dyskutowali o roli eurorenisław Bizański, Awit Szubert a iní..., zo zbierok
gionów po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej,
Tatranského múzea v Zakopanom, Múzea histórie
przygotowaniu do wdrażania Inicjatywy Wspólnotofotografie v Krakove, Etnografického múzea v Krawej Interreg III A oraz projekcie Rozporządzenia Parkove, Zväzu poľských umelcov ­fotografov v Katolamentu Europejskiego i Rady w sprawie powołania
wiciach v Sliezskej oblasti, Ústredného strediska
Europejskich Ugrupowań Współpracy Terytorialnej.
horskej turistiky PTTK v Krakove, Združenia vodných
nádrží Czorsztyn ­Niedzica ­Sromowce Wyżne, Danu-
144
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
2005
25 stycznia w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu odbyły się zorganizowane
przez Zarząd Województwa Małopolskiego oraz
Starostwo Powiatowe w Nowym Targu warsztaty
powiatowe dotyczące opracowania Strategii rozwoju
województwa małopolskiego na lata 2007-2013.
1 lutego w zorganizowanej przez Departament Turystyki Ministerstwa Gospodarki i Pracy konferencji
pt. Turystyka w Narodowym Planie Rozwoju na lata
2007-2013 w Warszawie uczestniczył Przewodniczący Komisji sportu i turystyki Związku Euroregion
„Tatry” Czesław Borowicz.
8 lutego w Warszawie odbyły się zorganizowane
przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych konsultacje
z przedstawicielami Rady Europy i Parlamentu Europejskiego dotyczące projektu Rozporządzenia Rady
Unii Europejskiej i Komisji w sprawie ustanowienia
Europejskich Ugrupowań Współpracy Transgranicznej EUWT. Związek Euroregion „Tatry” reprezentowała Teresa Siaśkiewicz, specjalista ds. wdrażania
i monitorowania projektów.
17 lutego Komitet Sterujący dla Programu Interreg
III A PL-SK na posiedzeniu w Szczyrku przyznał przedłożonemu przez Biuro Związku Euroregion „Tatry”
projektowi parasolowemu pt. Realizacja mikroprojektów w Euroregionie „Tatry” jako czynnik pogłębiania
kontaktów społeczności pogranicza polsko-słowackiego
dofinansowanie w wysokości 350.057,60 EUR.
18 lutego w Spiskiej Nowej Wsi obradował XI
Kongres Stowarzyszenia Region „Tatry”. Delegaci
zatwierdzili Sprawozdania Rady, Komisji rewizyjnej oraz Komisji problemowych. Kongres przyjął
w poczet członków Stowarzyszenia wieś Bajerovce,
zatwierdził nowych radnych i przewodniczących komisji problemowych.
23 lutego w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
w Nowym Targu obradował XI Kongres Związku Euroregion „Tatry”. Przewodniczący Rady Wendelin
Haber poinformował uczestników, że rano zmarł
Emil Kowalczyk, współzałożyciel Euroregionu „Tatry”, Przewodniczący Komisji kultury i członek Rady
Związku Euroregion „Tatry”. Uczestnicy Kongresu
uczcili pamięć zmarłego minutą ciszy. Podczas obrad
Kongres zatwierdził Sprawozdania Rady i Komisji rewizyjnej za rok 2004, podjął uchwały w sprawach:
ustania członkostwa powiatu gorlickiego, składek
członkowskich i wpisowego, wyboru delegatów
na XI Kongres Transgranicznego Związku Euroregion
ty a Czesława Buńdówcov v Bukowine Tatrzańskej.
Výstavu pripravili: Alexander Żakowicz a Kazimierz
Gajewski.
11. marca rokoval v Nowom Targu XI. kongres
cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”. Delegáti schválili správu rady a revíznej komisie za rok
2004, zvolili členov rady a revíznej komisie, prijali
hlavné smery činnosti na roky 2005 ­2006. Kongres
prijal uznesenie vo veci Programu iniciatívy spoločenstva Interreg III A PL-SK 2004 ­2006, v ktorom
vyjadril podporu projektom predloženým členmi
Euroregiónu „Tatry” v Programe Interreg III A PL-SK
2004 ­ 2006. Okrem toho na návrh mesta a kúpeľnej gminy Muszyna delegáti prijali uznesenie vo
veci sprevádzkovania nového turistického hraničného priechodu Muszyna ­Legnava. Na návrh gminy
mesto Nowy Targ a gminy Czarny Dunajec kongres
pozitívne ohodnotil projekt samosprávy Malopoľského vojvodstva s názvom Úprava dostupnosti
hraničných priechodov v úseku Chyżne ­Jurgów
prostredníctvom prestavby úsekov vojvodskej cesty
nr. 957 v Nowom Targu a Czarnom Dunajci, ktorý
bude predložený do Programu Interreg III A PL-SK.
Kongres prijal rezolúciu vo veci regionálnej politiky
Európskej únie, v ktorej rozhodne podporil návrh
Európskej komisie týkajúci sa budúcej regionálnej
politiky, a zvlášť územnej a cezhraničnej spolupráce. Euroregión „Tatry” zaslal štátnemu tajomníkovi
MVaA a spolupredsedovi poľsko-slovenskej medzinárodnej komisie pre cezhraničnú spoluprácu a Úradu hraničnej polície v Bratislave list spolu s uznesením vo veci sprevádzkovania nového turistického
hraničného priechodu Muszyna ­Legnava.
20.-­22. apríla sa predseda rady Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber zúčastnil vo Varšave
konferencie s názvom 25. výročie Madridskej dohody ­rola cezhraničnej a medziteritoriálnej spolupráce
v procese integrácie a zjednocovania kontinentu,
zorganizovanej Poľskom v rámci predsedníctva vo
Výbore ministrov Rady Európy. Vo svojom vystúpení
predstavil poľsko-slovenskú cezhraničnú spoluprácu
v rámci Euroregiónu „Tatry”.
30. apríla sa regionálnej konferencie Prvý rok Malopoľska v Európskej únii, zorganizovanej malopoľským vojvodom, zúčastnil predseda rady Wendelin
Haber, ktorý predniesol referát na tému činnosti Euroregiónu „Tatry” po vstupe Poľska do Európskej únie.
4.-­5. mája sa v Dolnom Kubíne uskutočnilo poľsko-slovenské fórum mládeže „Spolu v Európe“.
Zúčastnilo sa ho 32 študentov stredných škôl z územia Euroregiónu „Tatry”. Zvolená bola na ňom rada
145
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
„Tatry”, zmiany Statutu Związku Euroregion „Tatry”,
głównych kierunków działania na lata 2005-2006
oraz Programu Inicjatywy Wspólnotowej Interreg III
A Polska-Słowacja 2004-2006 na podstawie której
zobowiązał Radę do przygotowania i przedłożenia
listy projektów zgłoszonych przez członków Euroregionu „Tatry” rekomendowanych do wsparcia przez
XI Kongres Transgranicznego Związku Euroregion
„Tatry”. Podczas Kongresu wybrano członków Rady
i Komisji rewizyjnej na lata 2005-2006.
4 marca w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
w Nowym Targu odbyła się I konferencja dotycząca realizacji Szlaku dookoła Tatr. Zaprezentowano na
niej studium historyczno-kulturowe autorstwa Anny
Majorczyk oraz studium przyrodniczo-krajobrazowe
opracowane przez dr Piotra Dąbrowskiego. Dofinansowane z Funduszu Małych Projektów Programu
Phare Polska-Słowacja 2003 Studium historycznokulturowo-przyrodniczego Szlaku dookoła Tatr (trasy
piesze, rowerowe, narciarskie, konne, edukacyjne)
zrealizowane zostało przez gminę Czarny Dunajec
przy partnerskim udziale miasta Nowego Targu oraz
gmin: Czorsztyn, Łapsze Niżne, Nowy Targ, Szaflary.
7 marca Dyrektor Biura Związku Euroregion „Tatry”
Antoni Nowak uczestniczył w spotkaniu przedstawicieli euroregionów Beskidy, Tatry i Karpackiego dotyczącym opracowania Wytycznych dla wnioskodawców mikroprojektów w ramach Programu Interreg III A
PL-SK, które odbyło się w Bielsku-Białej.
8 marca w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
w Nowym Targu odbył się wernisaż wystawy pt. Fotografia tatrzańska do roku 1918. Stanisław Bizański,
Awit Szubert i inni..., ze zbiorów Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem, Muzeum Historii Fotografii
w Krakowie, Muzeum Etnograficznego w Krakowie,
Okręgu Śląskiego Związku Polskich Artystów Fotografików w Katowicach, Centralnego Ośrodka Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie, Zespołu Zbiorników
Wodnych Czorsztyn – Niedzica – Sromowce Wyżne,
Danuty i Czesława Buńdów w Bukowinie Tatrzańskiej. Wystawę przygotowali wystawy: Aleksander
Żakowicz i Kazimierz Gajewski.
11 marca w Nowym Targu obradował XI Kongres
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”. Delegaci zatwierdzili Sprawozdania Rady i Komisji rewizyjnej za rok 2004, powołali członków Rady i Komisji rewizyjnej, przyjęli główne kierunki działania
na lata 2005-2006. Kongres podjął uchwałę w sprawie Programu Inicjatywy Wspólnotowej Interreg III
A PL-SK 2004-2006 w której wyraził poparcie dla
przygotowanych przez członków Euroregionu „Ta-
146
mládeže Euroregiónu „Tatry” a podpísaná deklarácia
podporujúca vytvorenie poľsko-slovenského združenia mládeže. Poľská časť rady mládeže sa stretla
dvakrát: 21. mája a 3. júna.
19.-­21. mája sa predseda rady Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber zúčastnil XIV. fóra poľských hraničných regiónov, zorganizovaného Euroregiónom Niemen vo Wigrach. Fórum sa venovalo
okrem iného projektu rozhodnutia Európskeho parlamentu a rady vo veci vzniku Európskych zoskupení
územnej spolupráce.
25. mája sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnila prezentácia ročenky Euroregiónu „Tatry“ s názvom Poľsko-slovenské
pohraničie 2003 ­2004. Spojená bola s vernisážou
výstavy fotografií autora Ladislava Janigu s názvom
Tatry z oblakov.
6. júna kancelária Združenia Euroregión „Tatry” vyhlásila prvú výzvu na predkladanie žiadostí o spolufinancovanie z Európskeho fondu regionálneho rozvoja pre mikroprojekty v rámci Programu Interreg
III A PL-SK.
20. a 21. júna pracovníci kancelárie Združenia
Euroregión „Tatry” uskutočnili dve školenia týkajúce
sa správneho vyplnenia žiadostí o spolufinancovanie
mikroprojektov. Školení sa zúčastnili potencionálni žiadatelia z okresov: nowotargského, nowosandeckého, gorlického, tatrzańského, limanowského
a myślenického.
23. júna v rámci IV. európskeho fóra kultúry, ktorého hlavným organizátorom bola Tarnowská nadácia
kultúry, Združenie Euroregión „Tatry” zorganizovalo
vo svojom sídle stretnutie na tému „Význam realizácie euroregionálnych projektov z oblasti kultúry
v rozvoji cezhraničnej spolupráce“. Predstavené
boli na ňom vybrané kultúrne projekty realizované
v rámci Fondu malých projektov Programu Phare
Poľsko ­Slovensko beneficientmi z Euroregiónu „Tatry“. Stretnutia sa zúčastnil taktiež generálny tajomník Združenia európskych hraničných regiónov Jens
Gabbe, ktorý sa následne stretol s predstaviteľmi
rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry“ .
29. júna - ­1. júla zorganizoval v Neszmely v Maďarsku partnerský euroregión Euroregiónu „Tatry“
maďarsko-slovenský Euroregión Dunaj ďalšie podujatie Bridge Building Days, ktorého sa zúčastnil
taktiež predseda rady Wendelin Haber, ktorý počas
konferencie na tému úlohy euroregiónov v cezhraničnej spolupráci v rámci Európskej únie a krajín
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
try” projektów do Programu Interreg III A PL-SK
Vyšehradskej skupiny predstavil činnosť Euroregió2004-2006. Ponadto na wniosek Miasta i Gminy
nu „Tatry”. Konferencie sa zúčastnil taktiež generálUzdrowiskowej Muszyna delegaci podjęli uchwany tajomník Združenia európskych hraničných regiłę w sprawie uruchomienia nowego turystycznego
ónov Jens Gabbe.
przejścia granicznego Muszyna-Legnawa. Na wniosek Gminy Miasto Nowy Targ oraz Gminy Czarny
6.-­7. júla sa v Senci na Slovensku uskutočnilo zaDunajec Kongres pozytywnie zaopiniował projekt
sadnutie Riadiaceho výboru pre Program Interreg
Samorządu Województwa Małopolskiego pt. PopraIII A PL-SK, ktorého sa zúčastnil riaditeľ kancelárie
wa dostępności przejść granicznych na odcinku Chyżne
Združenia Euroregión „Tatry” Antoni Nowak. Výbor
-Jurgów poprzez przebudowę odcinków drogi wojeschválil spolufinancovanie 24 veľkých projektov,
wódzkiej Nr 957 w Nowym Targu i Czarnym Dunajcu,
z čoho 7 bude realizovaných na území Euroregiónu
który będzie złożony do
„Tatry”.
Programu Interreg III A
PL-SK. Kongres przyjął
11. júla sa ukončilo priRezolucję w sprawie pojímanie žiadostí o spolulityki regionalnej Unii
financovanie z EurópskeEuropejskiej, w której
ho fondu regionálneho
stanowczo poparł prorozvoja pre mikropropozycję Komisji Europejjekty v rámci Programu
skiej dotyczącą przyszłej
Interreg III A PL-SK. Do
polityki regionalnej, a w
kancelárie Euroregiónu
szczególności współpra„Tatry” bolo doručených
cy terytorialnej i trans57 žiadostí z okresov: nogranicznej. Euroregion
wotargského, tatrzańské„Tatry” przesłał do Podho, nowosandeckého, lisekretarza Stanu MSWiA
manowského, gorlického
XI Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
i Współprzewodniczącea myślenického.
Pierwszy Radca Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej na Słowacji
go Polsko-Słowackiej KoBogdan Wrzochalski i przedstawicielka Ministerstwa
misji Międzyrządowej ds.
19. júla sa v Stredisku
Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej Oľga Marhulíková,
Współpracy Transgraniczpoľsko-slovenskej spoluNowy Targ 11.03.2005 r., fot. St. Budzyński
nej oraz Urzędu Policji
práce v Nowom Targu
Granicznej w Bratysławie pismo wraz z Uchwałą
uskutočnila II. konferencia na tému Cesty okolo
w sprawie uruchomienia nowego turystycznego
Tatier. Firma vybratá verejným obstarávaním predprzejścia granicznego Muszyna-Legnawa.
stavila ňou vypracovanú architektonicko-plánovaciu štúdiu cesty. Bol vyhotovený taktiež materiál
20-22 kwietnia Przewodniczący Rady Związku Eupredstavujúci ponúknuté riešenia architektov a preroregion „Tatry” Wendelin Haber uczestniczył w zorzentujúci ideu vytvorenia cesty okolo Tatier s pešíganizowanej przez Polskę w ramach jej przewodmi, cyklistickými, lyžiarskymi a konskými trasami.
nictwa w Komitecie Ministrów Rady Europy konferencji pt. 25-lecie Konwencji Madryckiej – rola współ25.-­26. augusta rokovala v Zwardoni pracovná
pracy transgranicznej i międzyterytorialnej w procesie
skupina pre hraničné priechody a transport poľskointegracji i jednoczenia kontynentu, która odbyła się
slovenskej medzinárodnej komisie pre cezhraničnú
w Warszawie. W swoim wystąpieniu zaprezentospoluprácu. Jej členom je podpredseda rady Zdruwał on polsko-słowacką współpracę transgraniczną
ženia Euroregión „Tatry”, primátor mesta Zakopane
w ramach Euroregionu „Tatry”.
Piotr Bąk. Poľská i slovenská delegácia dohodli otvorenie miest prekročenia hranice na turistickej tra30 kwietnia w zorganizowanej przez Wojewodę
se Muszyna ­Legnava, čo bolo predmetom uznesenia
Małopolskiego konferencji regionalnej Pierwszy rok
prijatého XI. kongresom cezhraničného Združenia
Małopolski w Unii Europejskiej uczestniczył PrzewodEuroregión „Tatry” dňa 10. 3. 2005. Rozhodlo sa
niczący Rady Wendelin Haber, który wygłosił referat
taktiež o otvorení priechodu na turistickej ceste Łapna temat działalności Euroregionu „Tatry” po przyszanka ­Osturňa, o ktorý sa už niekoľko rokov usiluje
stąpieniu Polski do Unii Europejskiej.
gmina Łapsze Niżne i Euroregión „Tatry”.
4-5 maja w Dolnym Kubinie odbyło się Polsko-Słowackie Forum Młodzieży Razem w Europie. Uczest-
5.-­6. septembra sa vo Vysokých Tatrách-Podbanskom uskutočnilo jubilejné X. zasadnutie poľsko-
147
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
niczyło w nim 32 uczniów szkół średnich z obszaru
Euroregionu „Tatry”. Powołano na nim Radę Młodzieży Euroregionu „Tatry” oraz podpisano deklarację popierającą utworzenie polsko-słowackiego stowarzyszenia młodzieży. Polska część Rady Młodzieży
spotkała się dwukrotnie 21 maja oraz 3 czerwca.
19-21 maja Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber uczestniczył w XIV
Forum Polskich Regionów Granicznych zorganizowanym przez Euroregion Niemen w Wigrach. Forum
poświęcone było m.in. projektowi rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie powołania Europejskich Ugrupowań Współpracy Terytorialnej.
25 maja w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
w Nowym Targu odbyła się promocja rocznika Euroregionu „Tatry” pt. Pogranicze Polsko-Słowackie 20032004. Połączona została ona z wernisażem wystawy
fotografii autorstwa Ladislava Janigi pt. Tatry z obłoków.
6 czerwca Biuro Związku Euroregion „Tatry” ogłosiło pierwsze Zaproszenie do składania wniosków
o dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego dla mikroprojektów w ramach
Programu Interreg III A PL-SK.
20 i 21 czerwca pracownicy Biura Związku
Euroregion „Tatry” przeprowadzili dwa szkolenia
dotyczące
prawidłowego
wypełniania
wniosków o dofinansowanie mikroprojektów.
W szkoleniach uczestniczyli potencjalni wnioskodawcy z powiatów:
nowotarskiego,
nowosądeckiego, gorlickiego,
tatrzańskiego, limanowskiego i myślenickiego.
slovenskej medzinárodnej komisie pre cezhraničnú
spoluprácu. Jubilejné medaily za aktivitu v práci komisie boli odovzdané predsedovi rady Wendelinovi Haberovi a podpredsedovi rady Piotrovi Bąkovi.
Riaditeľ kancelárie Združenia Euroregión „Tatry” Antoni Nowak predstavil kultúrnu činnosť združenia.
Rôznorodosť realizovaných poľsko-slovenských projektov z oblasti kultúry sa stretla s veľkým uznaním
členov komisie.
21.-­22. septembra rokoval v Strečne na Slovensku
spoločný poľsko-slovenský Riadiaci podvýbor pre
Program Interreg III A PL-SK. Schválil spolufinancovanie z Európskeho fondu regionálneho rozvoja vo
výške 250 429,54 EUR pre 31 mikroprojektov z oblasti Euroregiónu „Tatry“.
17. novembra sa v Stredisku poľsko-slovenskej
spolupráce v Nowom Targu uskutočnila vernisáž
výstavy s názvom Horské krajiny. Podoby hôr pred
epochou fotografie. Táto výstava, prezentovaná na
rôznych miestach, bola pripravená Múzeom zeme
PAN v spolupráci s Varšavským oddielom Poľského
tatranského spolku a Tatranským národným parkom.
1. decembra vyhlásila kancelária Združenia Euroregión „Tatry” druhú výzvu na predkladanie žiadostí
o spolufinancovanie z Európskeho fondu regionálneho rozvoja pre mikroprojekty v rámci Programu
Interreg III A PL-SK 2004 ­2006.
14. decembra pracovníci kancelárie Združenia
Euroregión „Tatry” uskutočnili školenie týkajúce
sa správneho vyplňovania žiadostí o spolufinancovanie mikroprojektov. Na školeniach sa
zúčastnili potencionálni
žiadatelia z okresov:
nowotargského, nowosandeckého, gorlického,
tatrzańského, limanowského a myślenického.
23 czerwca w ramach IV
Europejskiego Forum Kultury, którego głównym
organizatorem była Tarnowska Fundacja Kultury,
Związek Euroregion „Tatry” zorganizował w swo2006
IV Europejskie Forum Kultury. Od lewej:
jej siedzibie spotkanie na
Przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Stanisław Lis,
temat Znaczenia realizacji Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber, 9.-­10. januára pracovSekretarz Generalny Stowarzyszenia
projektów euroregionalníci kancelárie Združenia
Europejskich Regionów Granicznych Jens Gabbe,
nych z dziedziny kultury w
Euroregión „Tatry” uskuNowy Targ 23.06.2005 r., fot. St. Budzyński
rozwoju współpracy transtočnili školenie pre benegranicznej. Zaprezentowane zostały na nim wybrane
ficientov I. výzvy na predkladanie žiadostí týkajúce
projekty kulturalne realizowane w ramach Funduszu
sa správnej realizácie a zúčtovania mikroprojektov
148
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
Małych Projektów Programu Phare Polska-Słowacja
przez beneficjentów z Euroregionu „Tatry”. W spotkaniu uczestniczył również Sekretarz Generalny
Stowarzyszenia Europejskich Regionów Granicznych Jens Gabbe, który
następnie spotkał się
z przedstawicielami Rady
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”.
v rámci Programu iniciatívy spoločenstva INTERREG
III A Poľsko ­Slovenská republika 2004 ­2006.
11.-­12. januára sa v Bratislave uskutočnilo na
MVaRR SR pracovné stretnutie zástupcov Fóra
euroregiónov Slovenska
(FERS), MVRR SR a MV
SR. Účastníci stretnutia
rokovali ohľadom vytvorenia FERS, jeho cieľoch
a implementácii programov INTERREG. Pracovného stretnutia sa za ZRT
zúčastnil p. Jozef Repaský ­predseda.
29 czerwca-1 lipca w
Neszmely na Węgrzech
zaprzyjaźniony z Euroregionem „Tatry” węgiersko-słowacki Euroregion
Dunaj zorganizował kolejną imprezę Bridge
Uczestnicy IV Europejskiego Forum Kultury,
Building Days, w któ16. januára sa ukončila
Nowy Targ 23.06.2005 r., fot. St. Budzyńskii
rej uczestniczył również
II. výzva na predkladanie
Przewodniczący Rady Wendelin Haber. Podczas
žiadostí o spolufinancovanie mikroprojektov. Do
konferencji na temat roli euroregionów we współkancelárie Euroregiónu „Tatry” v Nowom Targu prišpracy transgranicznej w ramach Unii Europejskiej
lo 42 žiadostí.
oraz Państw Grupy Wyszehradzkich Przewodniczący
Wendelin Haber zaprezentował działalność Eurore30. januára sa v Stredisku poľsko-slovenskej spogionu „Tatry”. W konferencji wziął również udział
lupráce v Nowom Targu uskutočnilo slávnostné
Sekretarz Generalny Stowarzyszenia Europejskich
otvorenie kancelárie senátora Poľskej republiky
Regionów Granicznych Jens Gabbe.
Franciszka Adamczyka a poslanca Sejmu Andrzeja
Guta-Mostowého.
6-7 lipca w Sencu na Słowacji odbyło się posiedzenie
Komitetu Sterującego dla Programu Interreg III A PL-SK,
17. februára sa v Ružomberku uskutočnil XII. konw którym uczestniczył Dyrektor Biura Związku Eugres Združenia Región „Tatry“. Rokovanie kongresu
roregion „Tatry” Antoni Nowak. Komitet zatwierdził
vzalo na vedomie správy o činnosti Rady ZRT a pradofinansowanie dla 24 dużych projektów, z czego
covných komisií za rok 2005, správu o činnosti in7 realizowanych będzie na obszarze Euroregionu
formačnej komisie a vzdanie sa členstva predsedu
„Tatry”.
komisie, p. Branislava Kaššovica, správu o postupe
pri realizácii Domu SR/PL stretávania EUT v Kežmar11 lipca zakończono nabór wniosków o dofinanku, správu revíznej komisie za rok 2005, kongres
sowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regioschválil návrh rozpočtu na rok 2006, prijatie nových
nalnego dla mikroprojektów w ramach Programu
členov ZRT, schválil kľúč a systém voľby delegátov
Interreg III A PL-SK. Do Biura Euroregionu „Tatry”
na XII. kongres EUT v Nowom Targu. Účastníkom
wpłynęło 57 wniosków z powiatów nowotarskiego,
bola predstavená nová verzia internetovej stránky
tatrzańskiego, nowosądeckiego, limanowskiego,
ZRT www.euroregion-tatry.sk, ktorá bola prebudogorlickiego i myślenickiego.
vaná do modernejšieho prostredia ­umožňuje kedykoľvek flexibilne informovať o nových podujatiach
19 lipca w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
členských miest a obcí tak, aby sa o týchto aktiviw Nowym Targu odbyła się II Konferencja na temat
tách mohli návštevníci stránky dozvedieť okamžite
Szlaku dookoła Tatr. Wyłoniona w przetargu firma zapo prístupe na ňu.
prezentowała opracowane przez nią studium architektoniczno-planistyczne Szlaku. Ukazał się również
21. februára sa v Liptovskom Mikuláši za prítomfolder przedstawiający zaproponowane przez arnosti ostatných euroregionálnych združení Slovenchitektów rozwiązania i promujący ideę stworzenia
ska, predsedu ZRT p. Jozefa Repaského a pracovníSzlaku wokół Tatr z trasami pieszymi, rowerowymi,
kov kancelárie ZRT uskutočnilo pracovné stretnutie
narciarskimi i konnymi.
so zástupcami MVaRR SR k realizácii spoločných
projektov v rámci SPERA 2006 a účasti ERZ na pra-
149
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
25-26 sierpnia w Zwardoniu obradowała Grupa
Robocza ds. Przejść Granicznych i Transportu PolskoSłowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy
Transgranicznej. Jej członkiem był Wiceprzewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry”, Burmistrz
Miasta Zakopane Piotr Bąk. Delegacje polska i słowacka uzgodniły otwarcie miejsc przekraczania
granicy na szlaku turystycznym Muszyna-Legnava,
co było przedmiotem uchwały podjętej przez XI Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
w dniu 10.03.2005 roku. Postanowiono również otworzyć przejście na szlaku turystycznym ŁapszankaOsturnia, o które od kilku lat zabiegała gmina Łapsze
Niżne i Euroregion „Tatry”.
5-6 września w Wysokich Tatrach – Podbańskim
odbyło się jubileuszowe X. posiedzenie PolskoSłowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy
Transgranicznej. Jubileuszowe medale za aktywność
w pracach Komisji wręczono Przewodniczącemu Rady
Wendelinowi Haberowi oraz Wiceprzewodniczącemu
Rady Piotrowi Bąkowi. Dyrektor Biura Związku Euroregion „Tatry” Antoni Nowak zaprezentował działalność kulturalną Związku. Różnorodność realizowanych polsko-słowackich projektów z zakresu kultury
spotkała się z dużym uznaniem członków Komisji.
21-22 września w Strečnie na Słowacji obradował wspólny polsko-słowacki Podkomitet Sterujący
dla Programu Interreg III A PL-SK. Zatwierdził on
dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości 250.429,54 EUR dla
31 mikroprojektów z obszaru Euroregionu „Tatry”.
4 października Związek Euroregion „Tatry”, Wójt
Gminy Łapsze Niżne oraz artysta fotografik Janusz
Majcher zorganizowali w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu promocję albumu
Impresje Spiskie oraz wernisaż wystawy fotografii Impresje Górskie Tatry, Pieniny, Spisz autorstwa Janusza
Majchera.
17 listopada w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej odbył się wernisaż wystawy pt. Krajobrazy górskie. Wizerunki gór przed epoką fotografii. Ta prezentowana w różnych miastach wystawa została przygotowana przez Muzeum Ziemi PAN we współpracy
z Oddziałem Warszawskim Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego oraz Tatrzańskim Parkiem Narodowym.
1 grudnia Biuro Związku Euroregion „Tatry” ogłosiło drugie Zaproszenie do składania wniosków
o dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego dla mikroprojektów w ramach
Programu Interreg III A PL-SK 2004-2006.
150
covných zasadnutiach TASK FORCE za jednotlivé
hranice.
22. februára sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnilo stretnutie s Michalom Jagiełłom, riaditeľom Národnej knižnice vo
Varšave, spojené s prezentáciou jeho knihy s názvom „Slováci v poľských očiach. Obraz Slovenska
v poľskom písomníctve“. Stretnutie zorganizovali:
Združenie Euroregión „Tatry”, Podhalanská štátna
vysoká odborná škola a Mestská verejná knižnica
v Nowom Targu.
23. februára rokoval v Nowom Targu XII. kongres
Združenia Euroregión „Tatry”. Kongres prijal o. i. uznesenie vo veci členstva Združenia Euroregión „Tatry”
v Poľsko-slovenskej priemyselno-obchodnej komore
v Krakove. Počas kongresu sa uskutočnilo slávnostné
otvorenie výstavy maľby a sochárstva Jána Skupina,
bývalého primátora mesta Kežmarok a predsedu
Združenia Región „Tatry” v rokoch 1994 ­1996. Výstavu si bolo možné pozrieť do konca marca 2006.
2.-­3. marca rokoval v Złockom k. Muszyny Riadiaci
výbor pre Program Interreg III A. Rokovania sa zúčastnil riaditeľ kancelárie Združenia Euroregión „Tatry”. Výbor schválil na realizáciu projekty týkajúce
sa činnosti 1.1, 1.2, 2.1, 2.2 programu predložené
v rámci druhej výzvy, o. i., vlastný projekt Euroregiónu „Tatry” s názvom „Stretnutie siedmich kultúr
poľsko-slovenského pohraničia „Od Ladislava Medňanského po Jana Kantyho Pawluśkiewicza“.
9. marca v Dolnom Kubíne Rada ZRT na svojom
pravidelnom rokovaní prerokovala prípravu projektov v rámci SPERA, ktoré vyhlasuje MVaRR SR
a schválila ich užší výber.V rovnaký deň v Dolnom
Kubíne zasadala aj cezhraničná Rada EUT, ktorá na
svojom rokovaní prediskutovala návrh Správy o činnosti EUT za predošlý rok a prípravu materiálov na
cezhraničný kongres EUT, ktorý sa konal nasledujúci
deň, 10. marca 2006 v Liptovskom Mikuláši.
10. marca sa v Liptovskom Mikuláši uskutočnil XII.
kongres Euroregiónu „Tatry“, ktorý na svojom zasadnutí schválil program a rokovací poriadok kongresu,
vzal na vedomie správu o činnosti Rady cezhraničného zväzku EUT za rok 2005, správy o činnosti revíznej komisie, príhovory hostí a prijal uznesenia vo
veci schválenia prednesených správ.
24. marca Združenie Euroregión „Tatry” a Podhalanská kníhtlačiarska oficína Zväzu Podhalancov, oddiel Kościelisko zorganizovali poetický večer spojený
s prezentáciou knižočky básní Emila Kowalczyka
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
14 grudnia pracownicy Biura Związku Euroregion
„Tatry” przeprowadzili szkolenie dotyczące prawidłowego wypełniania wniosków o dofinansowanie
mikroprojektów. W szkoleniach uczestniczyli potencjalni wnioskodawcy z powiatów: nowotarskiego,
nowosądeckiego, gorlickiego, tatrzańskiego, limanowskiego i myślenickiego.
2006
9-10 stycznia pracownicy biura Związku Euroregion
„Tatry” przeprowadzili szkolenie dla beneficjentów
I naboru wniosków dotyczące prawidłowej realizacji i rozliczania mikroprojektów w ramach Programu
Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG III A Polska –
Republika Słowacka 2004-2006.
11-12 stycznia w Bratysławie w Ministerstwie Budownictwa i Rozwoju Regionalnego odbyło się spotkanie robocze przedstawicieli tego ministerstwa,
Forum Euroregionów Słowacji (FERS) oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej.
Jego uczestnicy dyskutowali o utworzeniu Forum,
jego celach oraz wdrażaniu programów INTERREG,
Stowarzyszenie Region „Tatry” reprezentował jego
przewodniczący Józef Repaský.
16 stycznia zakończył się II nabór wniosków o dofinansowanie mikroprojektów. Do biura Euroregionu
„Tatry“ w Nowym Targu wpłynęły 42 wnioski.
30 stycznia w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu odbyło się uroczyste otwarcie
Biura Senatora Rzeczypospolitej Polskiej Franciszka
Adamczyka oraz Posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Andrzeja Guta-Mostowego.
17 lutego w Rużomberku obradował XII Kongres
Stowarzyszenia Region „Tatry”. Kongres przyjął do
wiadomości sprawozdania z działalności Rady Stowarzyszenia i komisji roboczych w 2005 r., sprawozdanie komisji informacji oraz rezygnację z członkostwa jej przewodniczącego Bronisława Kaššovica,
informację o stanie prac w Domu Spotkań Słowacko-Polskich w Kieżmarku, sprawozdanie komisji
rewizyjnej za rok 2005. Kongres zatwierdził projekt
budżetu na rok 2006, przyjęcie nowych członków
Stowarzyszenia oraz klucz i system wyboru delegatów na XII Kongres Euroregionu „Tatry” w Nowym
Targu. Uczestnicy Kongresu zapoznali się z nową,
zmodernizowaną wersją strony internetowej Stowarzyszenia: www.euroregion-tatry.sk, pozwalającą
w każdej chwili uzyskać informacje o nowych przedsięwzięciach miast członkowskich.
s názvom Mos Ty serce orawskie?
4. apríla sa v Žiarskej doline uskutočnil v rámci
projektu „Euroregión „Tatry“ ­klenotnica prírodných
krás“ podporeného MVRR SR seminár pre žiakov
ZŠ a gymnázií EUT pod názvom „Biomonitoring
a ochrana čistoty vôd“. Seminár sa konal za účasti
slovenských a poľských študentov a členov komisie
životného prostredia.
10. apríla sa v Poprade uskutočnila medzinárodná
konferencia s názvom Slovensko-poľská cezhraničná
spolupráca v kontexte európskej integrácie zorganizovaná mestami Poprad a Zakopane, ako aj Euroregiónom „Tatry”. Na príprave konferencie sa angažovalo aj Veľvyslanectvo Poľskej republiky v Bratislave
a Poľsko-slovenská medzinárodná komisia pre cezhraničnú spoluprácu. Spolufinancovaná bola z Vyšehradského fondu.
25. apríla Rada poľsko-slovenskej priemyselnoobchodnej komory v Krakove prijala medzi svojich
členov Združenie Euroregión „Tatry”.
26. apríla navštívila skupina aplikantov Diplomatickej akadémie pri Poľskom inštitúte medzinárodných
záležitostí spolu s veľvyslancom Gregorom Dziemidowiczom Stredisko poľsko-slovenskej spolupráce
v Nowom Targu. Prišli tu s cieľom zoznámiť sa so
špecifikami činnosti Euroregiónu „Tatry” a problematikou poľsko-slovenskej cezhraničnej spolupráce.
5. mája sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce
v Nowom Targu uskutočnilo stretnutie obchodného
radcu Veľvyslanectva Slovenskej republiky vo Varšave pána Jaroslava Bobríka a predsedu Poľsko-slovenskej priemyselno-obchodnej komory v Krakove
pána Piotra Cebulského s predstaviteľmi hospodárskych subjektov z územia Euroregiónu „Tatry”.
Stretnutie sa týkalo poľsko-slovenskej hospodárskej
spolupráce a možností obchodnej výmeny so Slovenskom.
22.-­23. mája sa v Cieszyne uskutočnilo XV. fórum
poľských hraničných regiónov zorganizované Euroregiónom Śląsk Cieszyński (Tešínske Sliezsko), ktorého sa zúčastnil predseda rady Wendelin Haber.
24. mája sa v Kežmarku uskutočnilo zasadnutie
Rady mládeže ZRT. Rada mládeže na svojom rokovaní vzala na vedomie informácie o školení pre mladých lídrov, ktoré sa konalo v Liptovskom Jáne v termíne od 12. do 14. mája 2006, určila si úlohy a systém vzájomnej komunikácie pre budúce obdobie.
151
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
21 lutego w Liptowskim Mikulaszu z udziałem in30.-­31. mája kancelária Združenia Euroregión „Tatnych stowarzyszeń euroregionalnych Słowacji, Przery” zorganizovala v Szczawnici zasadnutie Riadiacewodniczącego
Stowaho podvýboru pre Progrzyszenia Region „Tatry”
ram Interreg III A Poľsko
i pracowników Biura Sto­Slovenská republika. Powarzyszenia odbyło się rodvýbor schválil na realibocze spotkanie z przedzáciu 22 mikroprojektov
stawicielami
Ministerz poľskej časti Euroregistwa Budownictwa i Rozónu „Tatry“, z ktorých sa
woju Regionalnego Re8 z dôvodu limitovaných
publiki Słowackiej pośfinančných prostriedkov
więcone realizacji wspólocitlo na rezervnom zonych projektów w ramach
zname.
SPERA 2006 i udziałowi
stowarzyszeń euroregio8.-­9. júna predniesla
nalnych w posiedzeniach
pracovníčka kancelárie
TASK FORCE dla poszczeTeresa Siaśkiewicz refePromocja książki Michała Jagiełło pt. „Słowacy w polskich oczach.
gólnych granic.
rát na tému cezhraničnej
Obraz Słowacji w piśmiennictwie polskim”. Od lewej:
spolupráce v Euroregióne
Konsul Generalny Republiki Słowackiej w Krakowie Ivan Horský,
Dyrektor Biblioteki Narodowej w Warszawie Michał Jagiełło,
22 lutego w Ośrodku
„Tatry” na medzinárodNowy Targ 22.02.2006 r., fot. St. Budzyński
Współpracy Polsko-Słonej konferencii s názvom
wackiej w Nowym Targu odbyło się spotkanie z MiHorské masívy a teritoriálna spolupráca v Európe,
chałem Jagiełło, Dyrektorem Biblioteki Narodowej
ktorá sa uskutočnila vo francúzskom Chamery. Konw Warszawie połączone z promocją Jego książferencia bola zorganizovaná Európskym združením
ki pt. Słowacy w polskich oczach. Obraz Słowacji
reprezentantov horských regiónov v Bruseli.
w piśmiennictwie polskim. Spotkanie zorganizowali: Związek Euroregion „Tatry“, Podhalańska
13. júna počas Valného zhromaždenia Poľsko-sloPaństwowa Wyższa Szkoła Zawodowa oraz Miejvenskej priemyselno-obchodnej komory v Krakove
ska Biblioteka Publiczna w Nowym Targu.
bol členom rady komory zvolený predseda hospodárskej komisie Združenia Euroregión „Tatry” Jan
23 lutego w Nowym Targu obradował XII
Antoł.
Kongres Związku Euroregion „Tatry“. Kongres
podjął m.in uchwałę w sprawie członkostwa
25. júla zorganizovala kancelária ZRT pracovné
Związku Euroregion „Tatry“ w Polsko-Słowackiej Izstretnutie s poslankyňou EP p. Zitou Pleštinskou
bie Przemysłowo-Handlowej w Krakowie. W trakza účelom prehliadky stavby Domu SR/PL stretácie Kongresu odbyło się
vania EUT v Kežmarku
uroczyste otwarcie wya rozpracovania budúcej
stawy malarstwa i rzeźlokalizácie aktivít euroby Jana Skupina byłego
poslancov v uvedenom
Burmistrza Miasta Kieżsubjekte.
mark i Przewodniczącego Stowarzyszenia Region
29. júla sa v Stredisku
„Tatry“ w latach 1994poľsko-slovenskej spo1996. Wystawę można
lupráce v Nowom Targu
było oglądać do końca
uskutočnil seminár inaumarca 2006 r.
gurujúci Poľsko-slovenské trhy regionálnych
2-3 marca w Złockiem
a tradičných produktov.
k. Muszyny obradował
Toto podujatie bolo opäť
Komitet Sterujący dla Prozrealizované Okresným
Jan Skupin podczas wernisażu wystawy swoich prac
gramu Interreg IIIA. W ostarostovstvom v Now Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu,
23.02.2006 r., fot. arch. ZET
bradach uczestniczył Dywom Targu a v tomto
rektor Biura Związku Euroku bolo spolufinanroregion „Tatry”. Komitet zatwierdził do realizacji
cované z Európskeho fondu regionálneho rozvoja
projekty dotyczące działania 1.1., 1.2, 2.1, 2.2 Prov rámci mikroprojektov Programu Interreg III A Poľ-
152
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
gramu złożone w ramach drugiego naboru, m.in.
projekt własny Euroregionu „Tatry” pt. Spotkanie
siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho do Jana Kantego Pawluśkiewicza”.
9 marca w Dolnym Kubinie Rada Stowarzyszenia
Region „Tatry” na swoim kolejnym posiedzeniu
dyskutowała o przygotowaniu projektów w ramach
SPERA, które ogłasza Ministerstwo Budownictwa
i Rozwoju Regionalnego i zatwierdziła ich wybór.
W tym samym dniu obradowała również Rada
Transgranicznego Związku Euroregionu „Tatry”, która przedyskutowała projekt Sprawozdania z działalności Euroregionu za ubiegły rok i przygotowanie
materiałów na Kongres Euroregionu, który odbył się
następnego dnia w Liptowskim Mikulaszu.
10 marca w Liptowskim Mikulaszu obradował
XII Kongres Transgranicznego Związku Euroregion
„Tatry”, który przyjął do wiadomości Sprawozdanie Rady Euroregionu za rok 2005, Sprawozdanie
z działalności Komisji rewizyjnej i podjął uchwały
w sprawach będących przedmiotem obrad.
24 marca Związek Euroregion „Tatry“ oraz Podhalańska Oficyna Drukarska Związku Podhalan Oddział
Kościelisko
zorganizowały wieczór poetycki
połączony z promocją
tomiku wierszy zmarłego
w 2005 roku Emila Kowalczyka pt. Mos Ty serce
orawskie?
sko ­Slovenská republika.
24.-­25. augusta sa na stretnutí slovenských euroregiónov Euroregióny spoločne v Novom Smokovci
­Vysokých Tatrách, zorganizovanom Združením Región „Tatry“ v Kežmarku, zúčastnil predseda rady
Wendelin Haber.
7.-­8. septembra sa v Spišskej Novej Vsi v rámci VII.
poľsko-slovenského cezhraničného hospodárskeho fóra, zorganizovaného hospodárskou komisiou
Združenia Euroregión „Tatry” uskutočnila medzinárodná konferencia a trhy poľských a slovenských
výrobkov.
18.-19. septembra počas XI. zasadnutia poľskoslovenskej medzinárodnej komisie pre cezhraničnú
spoluprácu vo Wiśle (ktorého sa zúčastnil predseda
rady Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber
a predseda rady cezhraničného združenia Jozef Repaský) boli predstavené cezhraničné projekty realizované Euroregiónom „Tatry“.
20. a 26. septembra pracovníci kancelárie uskutočnili cyklus 10 pracovných dielní pre študentov
Gymnázia č. 1 v Nowom Targu. Počas stretnutí zorganizovaných v rámci lekcií venovaných regionálnemu
vzdelávaniu bola predstavená multimediálna
prezentácia týkajúca sa
fungovania Euroregiónu
„Tatry“ ako organizačnej
štruktúry i jeho činnosť,
ako aj zásady spolufinancovania projektov a najzaujímavejších zámerov
zrealizovaných v rámci
Programu Phare.
4 kwietnia w ramach
wspieranego przez Ministerstwo Budownictwa
i Rozwoju Regionalnego Republiki Słowackiej
5. októbra sa v Kežmarprojektu
Euroregion
ku uskutočnilo stretnutie
„Tatry” skarbnicą piękna
zástupcov FERS v rámci
Wieczór poetycki połączony z promocją tomiku wierszy
przyrody w Dolinie Żarprojektu „Účasť ERZ SloEmila Kowalczyka pt. „Mos Ty serce orawskie?”,
skiej odbyło się semivenska v TASK FORCE“.
Nowy Targ 24.03.2006 r. fot. arch. ZET
narium uczniów szkół
Účastníci si vymenili
podstawowych i średnich z obszaru Euroreskúsenosti a informácie ohľadom pripravovaných
gionu na temat Biomonitoringu i ochrony czyoperačných programov na roky 2007 ­2013 za jedstości wód. Oprócz uczniów ze szkół polskich
notlivé hranice a dohodli sa na ďalšej implementácii
i słowackich, w seminarium uczestniczyli członkowie
projektu.
Komisji ochrony środowiska Euroregionu „Tatry”.
V dňoch 10.-11. októbra sa v rámci projektu reali10 kwietnia w Popradzie odbyła się międzynarozovaného komisiou životného prostredia EUT uskudowa konferencja pt. Słowacko-polska współpraca
točnilo spoločné dvojdňové stretnutie detí a mládetransgraniczna w kontekście integracji europejskiej zorže v Ośrodku Kolonijno-Wczasowym Urzędu Miasta
ganizowana przez miasta: Poprad i Zakopane oraz
Krakowa v Gołkowicach Górnych. Zo slovenskej časti
153
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
Euroregion „Tatry”. W przygotowanie konferencji zaangażowały się również Ambasada Rzeczypospolitej
Polskiej w Bratysławie oraz Polsko-Słowacka Komisja
Międzyrządowa ds. Współpracy Transgranicznej.
Konferencja współfinansowana była z Funduszu Wyszehradzkiego.
25 kwietnia Rada Polsko-Słowackiej Izby Przemysłowo-Handlowej w Krakowie przyjęła w poczet
swoich członków Związek Euroregion „Tatry“.
26 kwietnia grupa aplikantów Akademii Dyplomatycznej przy Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych wraz z Ambasadorem Grzegorzem
Dziemidowiczem gościła w Ośrodku Współpracy
Polsko-Słowackiej w Nowym Targu. Przybyli oni
w celu zapoznania się ze specyfiką działalności Euroregionu „Tatry“ oraz problematyką polsko-słowackiej współpracy transgranicznej.
5 maja w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackej
odbyło się spotkanie Radcy Handlowego Ambasady Republiki Słowackiej w Warszawie Pana Jaroslava
Bobrika oraz Prezesa Polsko-Słowackiej Izby Przemysłowo-Handlowej w Krakowie Pana Piotra Cebulskiego z przedstawicielami podmiotów gospodarczych
z obszaru Euroregionu „Tatry“. Spotkanie dotyczyło polsko-słowackiej współpracy gospodarczej oraz
możliwości wymiany handlowej ze Słowacją.
22-23 maja w Cieszynie odbyło się XV Forum Polskich Regionów Granicznych zorganizowane przez
Euroregion Śląsk Cieszyński, w którym uczestniczył
Przewodniczący Rady Wendelin Haber.
24 maja w Kieżmarku spotkała się Rada Młodzieży Stowarzyszenia Region „Tatry”. Rada przyjęła
do wiadomości informacje o szkoleniu młodych
liderów, które zorganizowano w Liptowskim Janie
w dniach 12-14 maja 2006, wyznaczyła zadania
i ustaliła system wzajemnej komunikacji w przyszłości.
30-31 maja biuro Związku Euroregion „Tatry“
zorganizowało w Szczawnicy posiedzenie Podkomitetu Sterującego dla Programu Interreg III A Polska – Republika Słowacka. Podkomitet zatwierdził
do realizacji kolejne 22 mikroprojekty z polskiej części Euroregionu „Tatry“, z których 8 z powodu ograniczonych środków finansowych znalazło się na liście rezerwowej.
8-9 czerwca pracownik biura Teresa Siaśkiewicz wygłosiła referat na temat transgranicznej współpracy
w Euroregionie „Tatry“ na międzynarodowej konferencji pt. Masywy górskie i współpraca terytorialna
154
sa stretnutia zúčastnili zástupcovia škôl: ZŠ Ul. Ing.
Kožucha Spišská Nová Ves; Gymnázia P. O. H. Kežmarok; Gymnázia Kukučínova 1 Poprad; ZŠ Letnej
Poprad; Združenej strednej školy vo Svite; Gymnázia
v Liptovskom Mikuláši; predsedovia komisií životného prostredia, mládeže a športu; pracovníci kancelárie Združenia Región „Tatry“ a zástupkyňa Slovenského vodohospodárskeho podniku v Košiciach.
Z poľskej strany sa stretnutia zúčastnili predstavitelia
štátnej správy, samosprávy, zástupcovia komisie ŽP,
vedenie a študenti Zespołu Szkół Zawodowych zo Starego Sącza .
11.-­14. októbra sa v Liptovskom Mikuláši v rámci
projektu s názvom Účasť mládeže na činnosti Euroregiónu „Tatry“ ­kontaktný seminár (spolufinancovaného z Programu Interreg III A PL-SK a realizovaného mestom Liptovský Mikuláš) uskutočnili pracovné
stretnutia, týkajúce sa získavania európskych fondov
na činnosť mládeže, ktorých sa zúčastnila mládež
z územia euroregiónu.
10. októbra sa v Kežmarku v rámci projektu realizovaného komisiou životného prostredia ZRT uskutočnil seminár ohľadom separovaného zberu odpadu.
Seminár bol zorganizovaný pre zástupcov členských
miest a obcí EUT za účelom výmeny skúseností z oblasti separácie TKO a osvety v tejto oblasti.
V dňoch 14. ­- 15. októbra sa uskutočnilo na Čingove stretnutie dobrovoľných horských služieb zo Slovenska a Poľska. Stretnutie sa konalo v rámci projektu realizovaného komisiou životného prostredia ZRT
podporeného MVRR SR. Stretnutie bolo venované
prezentácii spôsobov záchrany v ťažko prístupných
horských terénoch a výmene skúseností s použitím
rôznych technických prostriedkov pri záchrane a verejnosť mala možnosť vidieť praktické ukážky zásahov horskej služby v neprístupnom teréne.
18. októbra Stredisko poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu navštívili: predseda slovenskej
časti poľsko-slovenskej medzinárodnej komisie pre
cezhraničnú spoluprácu, štátny tajomník Ministerstva vnútra Slovenskej republiky Prof. JUDr. Vladimír
Čečot, generálny konzul Slovenskej republiky v Krakove Dr. Ivan Horský a pani Oľga Marhulíková.
24. októbra sa v „Dome slovensko-poľského stretávania“ v Kežmarku uskutočnil v poradí už tretí seminár zameraný na podporu separovaného zberu na
území EUT. Náplňou tohtoročného stretnutia bola
prezentácia a konfrontácia dostupných audiovizuálnych propagačných materiálov, spracovaných
jednotlivými mestami na území EUT a príprava spo-
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
w Europie, która odbyła się we francuskim Chambery. Konferencja zorganizowana została przez Europejskie Stowarzyszenie Reprezentantów Regionów
Górskich w Brukseli.
13 czerwca podczas Walnego Zgromadzenia Polsko
-Słowackiej Izby Przemysłowo-Handlowej w Krakowie członkiem Rady Izby wybrany został Przewodniczący Komisji gospodarczej Związku Euroregion
„Tatry” Jan Antoł.
29 lipca w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
w Nowym Targu odbyło się seminarium inaugurujące Polsko-Słowackie Targi Produktów Regionalnych
i Tradycyjnych. Impreza ta po raz kolejny została
zrealizowana przez Starostwo Powiatowe w Nowym
Targu i w bieżącym roku współfinansowana była
z Europejskiego Funduszu Rozowju Regionalnego
w ramach mikroprojektów Programu Interreg III
A Polska – Republika Słowacka.
24-25 sierpnia w zorganizowanym przez biuro
Stowarzyszenia Region „Tatry” w Kieżmarku spotkaniu słowackich euroregionów Euroregiony spoločne
w Nowym Smokowcu – Wysokich Tatrach uczestniczył Przewodniczący Rady Wendelin Haber.
7-8 września w Spiskiej Nowej Wsi w ramach VII
Polsko-Słowackiego Forum Gospodarczego zorganizowanego przez Komisję gospodarczą Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” odbyła się konferencja międzynarodowa oraz targi polskich i słowackich
produktów.
18-19 września podczas XI posiedzenia PolskoSłowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej w Wiśle, w którym uczestniczył
Przewodniczący Rady Związku Wendelin Haber oraz
Przewodniczący Rady Transgranicznego Związku Josef Repasky. zaprezentowane zostały transgraniczne
projekty realizowane przez Euroregion „Tatry”.
20 i 26 września pracownicy biura Związku Euroregion „Tatry” przeprowadzili cykl 10 warsztatów
dla uczniów Gimnazjum nr 1 w Nowym Targu.
Podczas spotkań zorganizowanych w ramach lekcji
poświęconych edukacji regionalnej przedstawiona
została multimedialna prezentacja dotycząca funkcjonowania Euroregionu „Tatry“, jego struktury organizacyjnej i działalności, a także zasad dofinansowania projektów i najciekawszych przedsięwzięć
zrealizowanych w ramach Programu Phare.
5 października w Kieżmarku w ramach projektu
Udział Euroregionalnych Stowarzyszeń Słowacji w TASK
ločného všeobecne použiteľného audiovizuálneho
materiálu na podporu separovaného zberu.
15.-16. novembra sa riaditeľ kancelárie Antoni
Nowak zúčastnil III. rokovania poľsko-slovenského
okrúhleho stola na tému Modely podpory štátu voči
európskej integrácii. Skúsenosti Poľska a Slovenska,
zorganizovaného v Krakove Medzinárodným centrom kultúry.
15. novembra sa na pôde Euroregiónu Bíle ­Biele
Karpaty v Trenčíne za účasti poradcu ministra výstavby a regionálneho rozvoja SR Viliama Cagalu,
zástupcov Úradu trenčianskeho samosprávneho kraja a MV SR uskutočnilo stretnutie ERZ SR v rámci
projektu „Účasť ERZ Slovenska v TASK FORCE“.
17. novembra sa na Čingove uskutočnil „Deň horskej služby“, ktorý bol venovaný zhodnoteniu roka
2006 z pohľadu záchrany v poľských a slovenských
horách. Stretnutie sa konalo v rámci projektu „Euroregión „Tatry“ ­klenotnica prírodných krás“ podporeného MVRR SR.
30. novembra - ­1. decembra sa v Liptovskom
Mikuláši uskutočnili medzinárodné novinárske pracovné stretnutia „Poľsko ­Slovensko ­Európska únia“.
Euroregión „Tatry“ reprezentovali predseda rady
Wendelin Haber a riaditeľ kancelárie Antoni Nowak. Redaktor Andrzej Brzoza z Televízie Polonia
predstavil na túto príležitosť špeciálne pripravený
film o Euroregióne „Tatry“ s názvom „Slováci a Poliaci“. Pracovné stretnutia boli zorganizované Veľvyslanectvom Poľskej republiky v Bratislave, Honorárnym konzulátom Poľskej republiky v Liptovskom
Mikuláši, mestom Liptovský Mikuláš v spolupráci
s Euroregiónom „Tatry“ a Poľským inštitútom v Bratislave.
13. decembra sa v Dolnom Kubíne v rámci VI. slovensko-poľského hospodárskeho fóra uskutočnila
konferencia pre predstaviteľov samospráv ­členov
Euroregiónu „Tatry“. Mali možnosť získať informácie na tému možností využívania rozvojových fondov Európskej únie. Počas pracovného stretnutia
pracovníci úradov práce a hospodárskych komôr
z oboch strán hranice informovali o podmienkach
zamestnania sa v Poľsku a na Slovensku.
18. decembra navštívila Stredisko poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu skupina predstaviteľov slovenských euroregiónov a VÚC Prešov
a Žilina. Pracovníci kancelárie predstavili proces implementácie a spravovania mikroprojektov Euroregiónom „Tatry” v rámci Programu Interreg III A Poľsko
155
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
FORCE spotkali się przedstawiciele Forum Euroregionów Słowacji (FERS). Wymienili oni swoje doświadczenia i informacje o przygotowywanych projektach
operacyjnych na lata 2007-2013 dla poszczególnych granic i uzgodnili dalsze wdrażanie projektu.
10 października w ramach projektu realizowanego
przez Komisję ochrony środowiska Stowarzyszenia
Region „Tatry” w Kieżmarku odbyło się seminarium
na temat segregacji odpadów. Seminarium było
przeznaczone dla przedstawicieli miast i gmin członkowskich Euroregionu „Tatry”, którzy mogli wymienić doświadczenia związane z segregacją odpadów.
10-11 października w ramach projektu realizowanego przez Komisję ochrony środowiska Euroregionu „Tatry” w Ośrodku Kolonijno-Wczasowym Urzędu
Miasta Krakowa w Gołkowicach Górnych odbyło się
dwudniowe spotkanie dzieci i młodzieży. Ze strony
słowackiej uczestniczyli przedstawiciele szkół: ZŠ Ul.
Ing. Kožucha Nowa Wieś Spiska, Gimnazjum P.O.H.
Kieżmark, Gimnazjum Kukučínova 1 Poprad, ZŠ Letnej Poprad, Zespołu Szkół Średnich w Svicie, Gimnazjum w Liptovskim Mikulaszu, a także Przewodniczący Komisji ochrony środowiska, młodzieży i sportu, pracownicy biura Stowarzyszenia Region „Tatry”
oraz przedstawicielka Przedsiębiorstwa Gospodarki
Wodnej w Koszycach. Stronę polską reprezentowali
przedstawiciele administracji, samorządu, Komisji
ochrony środowiska, kierownictwo i uczniowie Zespołu Szkół Zawodowych ze Starego Sącza.
11-14 października w Liptowskim Mikulaszu w ramach realizowanego przez Miasto Liptowski Mikulasz projektu pt. Uczestnictwo młodzieży w działalności
Euroregionu „Tatry” – seminarium kontaktowe dofinansowanego z Programu Interreg III A PL-SK odbyły się warsztaty dotyczące pozyskiwania funduszy
europejskich na działalność młodzieży, w których
uczestniczyła młodzież z terenu z terenu Euroregionu.
14-15 października w Czingowie w ramach projektu realizowanego przez Komisję ochrony środowiska Stowarzyszenia Region „Tatry”, a wspieranego
przez Ministerstwo Budownictwa i Rozwoju Regionalnego odbyło się spotkanie polskich i słowackich
ochotniczych górskich służb ratowniczych. Podczas
spotkania zaprezentowano sposoby ratowania
w trudno dostępnym terenie górskim oraz wymieniono doświadczenia z użyciem w akcjach ratunkowych różnych środków technicznych. Odbył się
również pokaz akcji ratowników.
18 października w Ośrodku Współpracy Polsko-
156
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
­Slovenská republika 2004 ­2006.
V dňoch 17.-­19. decembra zorganizovala kancelária ZRT v Kežmarku v rámci ďalšieho z celoslovenských projektov podporených prostredníctvom SPERA 2006 trojdňové pracovné stretnutie zástupcov
ERZ SR, MVaRR SR, MV SR s návštevou Domu EUT
v Nowom Targu, kde pracovné stretnutie pokračovalo predstavením modelu implementácie programu
CBC Interreg III A fondu mikroprojektov. Na záver
pracovného stretnutia bol účastníkom predstavený
Dom SR/PL stretávania v Kežmarku. Z pracovného
stretnutia bolo vyhotovené vyhlásenie účastníkov,
adresované MVaRR SR.
2007
12. februára sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnila vernisáž výstavy
s názvom Zakopane a Tatry pred sto rokmi zo zbierok
Tatranského národného parku.
28. februára rokoval v Nowom Targu XIII. kongres
Združenia Euroregión „Tatry”, na ktorom bolo zvolené nové vedenie združenia na obdobie rokov 2007
­2008. Predsedom rady bol opäť zvolený Wendelin Haber. Kongres schválil správu rady o činnosti
v roku 2006 a správu revíznej komisie, prijal medzi
svojich členov gminy Rytro a Jabłonku. Okrem toho
kongres pozitívne ohodnotil realizáciu hlavných
smerov činnosti na roky 2005 ­2006, zvolil delegátov
na XIII. kongres cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”, zaviazal radu pripraviť Stratégiu rozvoja
Euroregiónu „Tatry” na roky 2007 ­2013. Prijaté bolo
taktiež uznesenie odporúčajúce strategický projekt
s názvom Historicko-kultúrno-prírodná cesta okolo
Tatier na spolufinancovanie v rámci Operačného
programu cezhraničnej spolupráce Poľsko ­Slovenská
republika na roky 2007 ­2013.
2. marca sa v Dolnom Kubíne uskutočnil XIII. kongres Združenia Región „Tatry”, ktorý schválil správy
o činnosti Združenia Región „Tatry“ a revíznej komisie za rok 2006. Kongres prijal nových členov,
ktorými sa stali obce: Brezovica, Demänovská Dolina, Dravce, Forbasy, Hraničné, Hranovnica, Hybe,
Istebné, Kvačany, Liesek, Lučivná, Malá Franková,
Nižná Boca, Orlov, Podtureň, Štrba, Važec, Vyšná
Boca, Žaškov. Okrem toho kongres zvolil členov rady
a predsedov odborných komisií.
16. marca rokoval v Nowom Targu XIII. kongres cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”. Kongres
prijal správu rady o činnosti v roku 2006, správu
Słowackiej w Nowym Targu gościli: Przewodniczący
słowackiej części Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy
Transgranicznej,
Podsekretarz Stanu w
Ministerstwie
Spraw
Wewnętrznych Republiki Słowackiej Prof. JUDr.
Vladimir Čečot, Konsul Generalny Republiki Słowackiej w Krakowie dr Ivan Horský
oraz Pani Ol’ga Marhuliková.
revíznej komisie, zvolil členov rady a revíznej komisie TZET. Kongres prijal uznesenia vo veci hlavných smerov činnosti,
Stratégie rozvoja TZET na
roky 2007 ­2013 a Historicko-kultúrno-prírodnej
cesty okolo Tatier (cestné,
pešie, cyklistické, lyžiarske, vzdelávacie, konské
trasy).
17. apríla sa v Dome
kultúry v Liptovskom
Mikuláši
uskutočnilo
ukončenie v jeseni vyhlá24 października w Dosenej poľsko-slovenskej
mu Spotkań Słowackovýtvarnej súťaže pre deti
Spotkanie przedstawicieli Związku Euroregion „Tatry“
Polskich w Kieżmarku zors názvom Jánošík ­ľudový
z Podsekretarzem Stanu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
ganizowano trzecie już
bohatier. Súťaž pripraviRepubliki Słowackiej Vladimirem Čečotem,
seminarium na temat
la kultúrna komisia ceKonsulem Generalnym Republiki Słowackiej w Krakowie
wspierania
segregacji
zhraničného Združenia
Ivanem Horským
odpadów na obszarze
Euroregión „Tatry“. Do
Nowy Targ 18.10.2006 r., fot. arch. ZET
Euroregionu „Tatry”. W
kancelárií Euroregiónu
trakcie seminarium prezentowano i konfrontowano
„Tatry“ v Nowom Targu a Kežmarku prišlo 392 prác
dostępne materiały audiowizualne propagujące tę
zo Slovenska a 525 z Poľska. Porota odmenila 20
ideę, przygotowane przez poszczególne miasta Euautorov najlepších prác a vybrala 180 prác. Dňa 11.
roregionu. Zajmowano się również przygotowaniem
januára sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce
wspólnego, skierowanego do wszystkich zainteresov Nowom Targu uskutočnila vernisáž výstavy 99 prác
wanych, materiału audiowizualnego wspierającego
detí z Poľska, vybraných porotou. Medzinárodné
segregację odpadów.
ukončenie súťaže sa uskutočnilo 17. apríla v Dome
kultúry v Liptovskom Mikuláši, v ktorom boli všetky
15-16 listopada Dyrektor Biura Antoni Nowak
odmenené a vybrané práce prezentované na spowziął udział w III obradach polsko-słowackiego
ločnej výstave.
okrągłego stołu na temat Modele mecenatu państwa
wobec integracji europejskiej. Doświadczenie Polski
18. apríla sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolui Słowacji, zorganizowanego w Krakowie przez Miępráce v Nowom Targu uskutočnila vernisáž výstavy
dzynarodowe Centrum Kultury.
z cyklu Umelci pohraničia s názvom Židia v maľbe Karola Kostura. Na výstave predstavené obrazy, akva15 listopada w siedzibie Euroregionu „Bile – Białe
rely, kresby tohto nowotargského naivného maliara
Karpaty” w Trenczynie, z udziałem doradcy Ministra
pochádzali zo zbierok Mestského strediska kultúry
Budownictwa i Rozwoju Regionalnego Republiki Słov Nowom Targu a súkromných zbierok. Táto expowackiej Viliama Cagali, przedstawicieli trenczyńskiezícia bola pripravená v rámci projektu Združenia
go urzędu marszałkowskiego i Ministerstwa Spraw
Euroregión „Tatry” (Stretnutie siedmich kultúr poľskoWewnętrznych odbyło się spotkanie Stowarzyszeń
slovenského pohraničia „Od Ladislava Medňanského po
Euroregionalnych Słowacji, poświęcone projektowi
Jána Kantyho Pawluśkiewicza“), spolufinancovaného
Udział Stowarzyszeń Euroregionalnych Słowacji w TASK
z Programu Interreg III A PL-SK. Výstavu sprevádzala
FORCE.
prezentácia fotografií Martina Cahna s názvom Kameň na kameni, predstavujúca zachránené fragmen17 listopada w Czingowie zorganizowano Dzień
ty materiálnej kultúry Židov na území Euroregiónu
Horskiej Służby poświęcony ocenie roku 2006 w za„Tatry“. Pripravená bola združením „Spoločenstvo
kresie akcji ratowniczych w górach polskich i słowaMyślenice“ v rámci mikroprojektu s názvom Mnohockich. Spotkanie odbyło się w ramach projektu Eukultúrne Tatry, zrealizovaného z Programu INTERREG
roregion „Tatry” – skarbnicą piękna przyrody, wspieIII A Poľsko ­Slovenská republika.
ranego przez Ministerstwo Budownictwa i Rozwoju
Regionalnego Republiki Słowackiej.
19.-­20. apríla v Stredisku poľsko-slovenskej spolu-
157
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
30 listopada – 1 grudnia w Liptowskim Mikulaszu
odbyły się międzynarodowe warsztaty dziennikarskie Polska – Słowacja – Unia Europejska. Euroregion
„Tatry“ reprezentowali Przewodniczący Rady Wendelin Haber oraz Dyrektor Biura Antoni Nowak.
Redaktor Andrzej Brzoza z Telewizji Polonia zaprezentował przygotowany specjalnie na tę okazję film
o Euroregionie „Tatry“ pt. Polacy i Słowacy. Warsztaty
zorganizowane zostały przez Ambasadę Rzeczypospolitej Polskiej w Bratysławie, Konsulat Honorowy
Rzeczypospolitej Polskiej w Liptowskim Mikulaszu,
Miasto Liptowski Mikulasz we współpracy z Euroregionem „Tatry“ i Instytutem Polskim w Bratysławie.
práce v Nowom Targu Združenie Euroregión „Tatry”
zorganizovalo medzinárodnú vedeckú konferenciu
s názvom Stretnutie siedmich kultúr poľsko-slovenského pohraničia. Zúčastnili sa jej početní predstavitelia
rôznych oblastí vedy a umenia z Poľska a Slovenska.
Konferencia zrealizovaná v rámci projektu Združenia
Euroregión „Tatry” (Stretnutie siedmich kultúr poľskoslovenského pohraničia „Od Ladislava Medňanského po
Jána Kantyho Pawluśkiewicza“), spolufinancovaného
z Programu Interreg III A PL-SK, bola pokusom o zosumarizovanie a systematizovanie súčasnej profesionálnej vedy o problematike kultúrneho dedičstva
poľsko-slovenského pohraničia.
Rady z działalności w roku 2006 oraz Sprawozdanie Komisji rewizyjnej, przyjął w poczet członków
gminy: Rytro i Jabłonkę. Ponadto Kongres pozytywnie ocenił realizację głównych kierunków działania
na lata 2005-2006, wybrał delegatów na XIII Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry“,
zobowiązał Radę do przygotowania Strategii Rozwoju Euroregionu „Tatry“ na lata 2007-2013. Podjęta została również uchwała rekomendująca strategiczny projekt pt. Historyczno-kulturowo-przyrodniczy
Szlak dookoła Tatr do dofinansowania w ramach Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej
Polska-Republika Słowacka na lata 2007-2013.
ón „Tatry” s názvom Stretnutie siedmich kultúr poľskoslovenského pohraničia „Od Ladislava Medňanského po
Jána Kantyho Pawluśkiewicza“. Zúčastnili sa ich mladí
adepti hudby z Poľska a Slovenska. Hudobné stretnutia zakončil dňa 30. júna na nádvorí hradu v Nedeci (Niedzica) pod vedením Haliny Jarczyk koncert Komorného orchestra Beethovenovej akadémie
v Krakove a sólistov: Elżbiety Towarnickej ­soprán,
Andrzeja Bieguna ­barytón a Jacka Wójcického ­tenor.
Koncertu predchádzala o deň skôr prednesená prednáška dr. hab. Anny Burzyńskej z Jagelonskej univerzity v Krakove s názvom Jan Kanty Pawluśkiewicz
­totálny umelec.
13 grudnia w Dolnym Kubinie w ramach VI Słowacko-Polskiego Forum Gospodarczego odbyła się
konferencja dla przedstawicieli samorządów – członków Euroregionu „Tatry“. Mogli oni uzyskać informację na temat możliwości korzystania z funduszy
unijnych. Podczas warsztatów pracownicy urzędów
pracy oraz izb gospodarczych po obu stronach granicy informowali na temat warunków zatrudnienia
w Polsce i na Słowacji.
19. apríla sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnila prezentáciu albumu s názvom Nowy Targ. Obrázky z mestečka dvoch
kultúr, ktorého autorkou je Anna Majorczyk. Táto
kniha je propozíciou uskutočnenia putovania v čase.
V nej zozbierané rytiny, obrazy, staré fotografie
a pohľadnice predstavujú Nowy Targ a jeho obyvateľov, Poliakov a Židov, od konca XVIII. storočia
do 2. svetovej vojny. Publikácia bola vydaná v rámci projektu Združenia Euroregión „Tatry” (Stretnutie
siedmich kultúr poľsko-slovenského pohraničia „Od
Ladislava Medňanského po Jána Kantyho Pawluśkiewicza“), spolufinancovaného z Programu Interreg III
A PL-SK.
2 marca w Dolnym Kubinie odbył się XIII Kongres
Stowarzyszenia Region „Tatry”, który zatwierdził
Sprawozdania z działalności Stowarzyszenia Region
„Tatry” i Komisji rewizyjnej za rok 2006. Kongres
przyjął nowych członków wsie: Brezovica, Demänovská Dolina, Dravce, Forbasy, Hraničné, Hranovnica, Hybe, Istebné, Kvačany, Liesek, Lučivná,
Malá Franková, Nižná Boca, Orlov, Podtureň, Štrba,
Važec, Vyšná Boca, Žaškov. Ponadto Kongres, wybrał członków Rady oraz Przewodniczących Komisji
problemowych.
2.-­3. júla sa v Bardejove uskutočnilo XII. zasadnutie poľsko-slovenskej medzinárodnej komisie
pre cezhraničnú spoluprácu, ktorého sa zúčastnil
predseda rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin Haber. Komisia sa obrátila
na predstaviteľov rezortov dopravy Malopoľského
vojvodstva, Prešovského kraja a Euroregiónu „Tatry”
vo veci vytvorenia podmienok na lepšie využitie
letiska Poprad-Tatry, ktoré je „bránou do regiónu
Tatier“, vrátane mesta Zakopane. Počas zasadnutia
komisie slovenská strana oznámila iniciatívu, aby
štáty na Schengenskej hranici (Poľsko, Slovensko
a Maďarsko) začali negociácie týkajúce sa zjednotenia zásad malého pohraničného styku s Ukrajinou.
17-19 grudnia biuro Stowarzyszenia Region „Tatry” w Kieżmarku, realizując projekt finansowany
ze środków Programu SPERA 2006, zorganizowało
trzydniowe spotkanie przedstawicieli Euroregionalnych Stowarzyszeń Słowacji, Ministerstwa Budownictwa i Rozwoju Regionalnego oraz Ministerstwa
Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej połączone z wizytą w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu. Pracownicy nowotarskiego
biura Euroregionu „Tatry” przedstawili procedury
wdrażania i zarządzania przez Euroregion „Tatry”
mikroprojektami w ramach Programu Interreg III A
Polska – Republika Słowacka 2004-2006. Na zakończenie spotkania uczestnicy odwiedzili również Dom
Spotkań Słowacko-Polskich w Kieżmarku i przygotowali oświadczenie adresowane do Ministerstwa
Budownictwa i Rozwoju Regionalnego.
2007
12 lutego w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
w Nowym Targu odbył się wernisaż wystawy pt. Zakopane i Tatry przed stu laty ze zbiorów Tatrzańskiego
Parku Narodowego.
28 lutego w Nowym Targu obradował XIII Kongres Związku Euroregion „Tatry“ na którym wybrano nowe władze Związku na kadencję 2007-2008.
Przewodniczącym Rady ponownie został wybrany
Wendelin Haber. Kongres zatwierdził Sprawozdanie
158
9. mája rada cezhraničného Združenia Euroregión
„Tatry” zvolila pracovnú komisiu pre spracovanie
Stratégie rozvoja Euroregiónu „Tatry” na roky 2007
­2013, ktorej predsedom sa stal pán Peter Burian
a podpredsedom Bogusław Waksmundzki. Členmi
komisie boli riaditelia kancelárií Euroregiónu „Tatry”
Antoni Nowak a Milan Nevlazla, ako aj predsedovia
a podpredsedovia pracovných komisií cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry“. Rada zaviazala
kanceláriu v Kežmarku spoločne spracovať projekt
spomínanej stratégie a jeho predloženie do Programu SPERA. Členovia rady zvolili taktiež poľsko-slovenskú komisiu pre Európske zoskupenia územnej
spolupráce, ktorej úlohou bolo vykonať analýzy
možnosti pretransformovania cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” na Európske zoskupenie
územnej spolupráce a pripraviť zodpovedajúce dokumenty. Predsedom tejto komisie sa stal Wendelin
Haber a podpredsedom Ivan Budiak.
27.-­30. júna sa v Krakove a Nedeci uskutočnili hudobné stretnutia s názvom Motívy rôznych kultúr poľsko-slovenského pohraničia v skladateľskej tvorbe Jana
Kantyho Pawluśkiewicza, zorganizované Združením
Euroregión „Tatry” spoločne s gminou Nižné Lapše
(Łapsze Niżne) v rámci projektu Združenia Euroregi-
16 marca w Nowym Targu obradował XIII Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry“.
Kongres przyjął Sprawozdanie Rady z działalności
w 2006 roku, Sprawozdanie Komisji rewizyjnej, powołał członków Rady i Komisji rewizyjnej TZET. Kongres przyjął uchwały w sprawie głównych kierunków
działania, Strategii Rozwoju TZET na lata 2007-2013
oraz Historyczno-kulturowo-przyrodniczego Szlaku dookoła Tatr (trasy drogowe, piesze, rowerowe, narciarskie, edukacyjne, konne).
17 kwietnia w Domu Kultury w Liptowskim Mikulaszu odbył się finał ogłoszonego jesienią 2006 roku
przez Komisję kultury Transgranicznego Związku
Euroregionu „Tatry“ polsko-słowackiego konkursu
plastycznego dla dzieci pt. Janosik – bohater ludowy.
Do biur Euroregionu „Tatry“ w Nowym Targu i Kieżmarku wpłynęło 392 prac ze Słowacji i 525 z Polski.
Jury nagrodziło autorów 20 najlepszych prac i wyróżniło 180. Dnia 11 stycznia w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej Euroregionu „Tatry” w Nowym
Targu, odbył się wernisaż wystawy 99 prac dzieci
z Polski, wybranych przez jury. Międzynarodowy finał konkursu odbył się 17 kwietnia w Domu Kultury
w Liptowskim Mikulaszu, w którym wszystkie nagrodzone i wyróżnione prace zostały zaprezentowane
na wspólnej wystawie.
18 kwietnia w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowa-
6. júla bol slávnostným prestrihnutím pásky otvorený Dom slovensko-poľského stretávania Euroregiónu
„Tatry“. Slávnosť poctili svojou účasťou viacerí vzácni hostia: Dušan Čaplovič ­vicepremiér Slovenskej republiky, Vladimír Čečot ­štátny tajomník Ministerstva
vnútra Slovenskej republiky, Viliam Cagala ­poradca
ministra Ministerstva výstavby a regionálneho rozvoja Slovenskej republiky, Dušan Galis ­poslanec parlamentu Slovenskej republiky, Bogdan Wrzochalski,
charge d’affaires Veľvyslanectva Poľskej republiky
v Bratislave, Oľga Marhulíková z Ministerstva vnútra
Slovenskej republiky, predstavitelia Poľského inštitútu v Bratislave, predseda rady Združenia Euroregión
„Tatry” Wendelin Haber, členovia Združenia Euroregión „Tatry”, poslanci mesta Kežmarok. V miestnostiach Domu slovensko-poľského stretávania sa
uskutočnila vernisáž výstavy tvorby Jána Skupina,
jedného zo zakladateľov Euroregiónu „Tatry”.
9. júla sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce
v Nowom Targu uskutočnila vernisáž výstavy z cyklu Umelci pohraničia s názvom Maľba Nikifora Krynického a sochárstvo Edwarda Sutora. Výstava bola
pripravená v rámci projektu Združenia Euroregión
„Tatry” s názvom Stretnutie siedmich kultúr poľsko-slovenského pohraničia „Od Ladislava Medňanského po
159
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
ckiej w Nowym Targu odbył się wernisaż wystawy
Jána Kantyho Pawluśkiewicza“, spolufinancovaného
z cyklu Artyści pogranicza pt. Żydzi w malarstwie Karoz Programu Interreg III A PL-SK.
la Kostura. Zaprezentowane na wystawie obrazy,
9. augusta sa v Stredisku
akwarele i rysunki tego
poľsko-slovenskej sponowotarskiego malarza
lupráce v Nowom Targu
naiwnego
pochodziły
uskutočnila vernisáž výze zbiorów Miejskiego
stavy z cyklu Umelci poOśrodka Kultury w Nohraničia s názvom Maľba
wym Targu oraz kolekcji
a kresba Ladislava Medprywatnych. Ekspozycja
ňanského a gel-art Jana
ta została przygotowana
Kantyho Pawluśkiewicza.
w ramach dofinansowaObrazy, kre-sby a akvarenego z Programu Interly Ladislava Medňanskéreg III A PL-SK projekho, vynikajúceho predtu Związku Euroregion
staviteľa
stredoeuróp„Tatry“ pt. Spotkanie
skeho výtvarného umesiedmiu kultur pogranicza
nia prelomu XIX. a XX.
Wernisaż wystawy pt. „Janosik – bohater ludowy”,
Ośrodek Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu,
polsko-słowackiego „Od
storočia, pochádzajúce
11.01.2007 r., fot. arch. ZET
Ladislava Mednyánszkeho
zo zbierok Galérie Petdo Jana Kantego Pawluśkiewicza”. Wystawie towarzyra Michala Bohúňa v Liptovskom Mikuláši, Múzea
szyła prezentacja fotografii Martina Cahna pt. Kamień
v Kežmarku, Oravskej galérie v Dolnom Kubíne
na kamieniu, prezentua Galérie umelcov Spijąca ocalałe do dziś na
ša v Spišskej Novej Vsi,
obszarze
Euroregionu
boli v Poľsku predsta„Tatry” ślady kultury mavené po prvýkrát. Na
terialnej Żydów. Została
druhej strane, Jan Kanty
ona przygotowana przez
Pawluśkiewicz predstavil
Stowarzyszenie „Wspólsvoje maľby z cyklu Vivat
nota Myślenice” w rahieroglyfy, vytvorené orimach mikroprojektu pt.
ginálnou technikou gelWielokulturowe Tatry zreartu. Táto spoločná výsalizowanego z Programu
tava dvoch umeleckých
INTERREG IIIA Polska –
patrónov projektu ZdruRepublika Słowacka.
ženia Euroregión „Tatry” s názvom Stretnutie
19-20 kwietnia w Ośsiedmich kultúr poľskoWernisaż wystawy pt. „Janosik – bohater ludowy”,
rodku Współpracy Polsko
slovenského
pohraničia
Liptowski Mikulasz 17.04.2007 r., fot. arch. ZET
-Słowackiej w Nowym
„Od Ladislava MedňanskéTargu Związek Euroregion „Tatry“ zorganizował Mięho po Jána Kantyho Pawluśkiewicza“ tvorila zhrnutie
dzynarodową Konferencję Naukową pt. Spotkanie
realizácie projektu.
siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego. Uczestniczyli w niej liczni przedstawiciele różnych dziedzin
10. októbra sa v Gołkowiciach pri Nowom Sączi
nauki i sztuki z Polski i Słowacji. Konferencja zrealizouskutočnila poľsko-slovenská konferencia Biomoniwana w ramach dofinansowanego z Programu Intertoring rieky Poprad, zorganizovaná Združením Regireg III A PL-SK projektu Związku Euroregion „Tatry“
ón „Tatry”, komisiou ochrany životného prostredia
Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego
a komisiou športu a mládeže. Počas konferencie
„Od Ladislava Mednyánszkeho do Jana Kantego Pawluśštudenti a učitelia poľských a slovenských škôl predkiewicza” była próbą zebrania i usystematyzowania
stavili výsledky výskumu akosti vody v rieke Poprad,
współczesnej profesjonalnej wiedzy na temat dzietrvajúceho 3 roky.
dzictwa kulturowego pogranicza polsko-słowackiego.
11.-­14. októbra sa v Liptovskom Mikuláši v rámci
19 kwietnia w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowaprojektu s názvom Účasť mládeže na činnosti Eurockiej w Nowym Targu odbyła się promocja albumu
regiónu „Tatry“ ­kontaktný seminár, realizovaného
pt. Nowy Targ. Obrazki z miasteczka dwóch kultur aumestom Litovský Mikuláš a spolufinancovaného
160
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
torstwa Anny Majorczyk. Książka ta jest propozycją
odbycia wędrówki w czasie. Zebrane w niej ryciny,
obrazy, stare fotografie i karty pocztowe pokazują
Nowy Targ i jego mieszkańców, Polaków i Żydów,
od końca XVIII w. do II wojny światowej. Publikacja
wydana została w ramach dofinansowanego z Programu Interreg III A PL-SK projektu Związku Euroregionu „Tatry“ pt. Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho
do Jana Kantego Pawluśkiewicza”.
9 maja Rada Transgranicznego Związku Euroregion
„Tatry” powołała Komisję roboczą ds. opracowania
Strategii Rozwoju Euroregionu „Tatry” na lata 20072013, której przewodniczącym został Pan Peter
Burian a Wiceprzewodniczącym Bogusław Waksmundzki. Członkami Komisji byli Dyrektorzy Biur
Euroregionu „Tatry” Antoni Nowak i Milan Nevlazla
oraz Przewodniczący i Wiceprzewodniczący Komisji
problemowych Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”. Rada zobowiązała biuro w Kieżmarku do wspólnego opracowania projektu Strategii
i złożenia go do Programu SPERA. Członkowie Rady
powołali również polsko-słowacką Komisję ds. Europejskich Ugrupowań Współpracy Terytorialnej, której
zadaniem było dokonanie analizy możliwości przekształcenia Transgranicznego Związku Euroregion
„Tatry” w Europejskie Ugrupowanie Współpracy Terytorialnej oraz przygotowanie odpowiednich dokumentów. Przewodniczącym tej Komisji został Wendelin Haber, a Wiceprzewodniczącym Ivan Budiak.
27-30 czerwca w Krakowie i Niedzicy odbyły się
zorganizowane przez Związek Euroregion „Tatry“
wspólnie z Gminą Łapsze Niżne w ramach projektu Związku Euroregion „Tatry“ pt. Spotkanie siedmiu
kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava
Mednyánszkeho do Jana Kantego Pawluśkiewicza”
warsztaty muzyczne zatytułowane Motywy rożnych
kultur pogranicza polsko-słowackiego w twórczości
kompozytorskiej Jana Kantego Pawluśkiewicza. Uczestniczyli w nich młodzi adepci muzyki z Polski i Słowacji. Warsztaty zwieńczył w dniu 30 czerwca koncert na dziedzińcu Zamku w Niedzicy w wykonaniu
Orkiestry Kameralnej Akademii Beethovenowskiej
w Krakowie pod kierunkiem Haliny Jarczyk oraz solistów: Elżbiety Towarnickiej – sopran, Andrzeja Bieguna – baryton i Jacka Wójcickiego – tenor. Koncert poprzedził wygłoszony dzień wcześniej wykład
dr hab. Anny Burzyńskiej z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie zatytułowany Jan Kanty Pawluśkiewicz – artysta totalny.
2-3 lipca w Bardejowie odbyło się XII posiedzenie Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds.
z Programu Interreg III A PL-SK uskutočnili pracovné
stretnutia, týkajúce sa získavania prostriedkov z európskych fondov na činnosť mládeže, ktorých sa zúčastnila mládež z územia Euroregiónu „Tatry“.
15.-­16. októbra sa v Slovenskom raji uskutočnil
vedecký seminár, týkajúci sa ochrany prírody v národných parkoch na území Euroregiónu „Tatry“, ktorého organizátorom bola komisia ochrany životného
prostredia Združenia Región „Tatry“. Seminára sa
zúčastnili študenti a učitelia poľských a slovenských
stredných škôl.
24. októbra sa v Kežmarku uskutočnila konferencia na tému triedenia odpadov, ktorú zorganizovala
komisia ochrany životného prostredia Združenia Región „Tatry“. Na konferencii sa zúčastnili predstavitelia poľských a slovenských miestnych samospráv
a firmy zaoberajúce sa separovaním a zužitkovaním
odpadov po oboch stranách hranice.
3. decembra navštívili Dom slovensko-poľských
stretnutí v Kežmarku: prezident Poľskej republiky
Lech Kaczyński a prezident Slovenskej republiky Ivan
Gašparovič. Na stretnutí sa zúčastnili taktiež manželky oboch prezidentov, veľvyslanec Slovenskej republiky v Poľsku František Ružička, chargé d’affaires dr.
Bogdan Wrzochalski, honorárny konzul PR na Slovensku Tadeusz Frąckowiak a členovia rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”. Vzácnych
hostí privítali chlebom a soľou: predseda rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry” Wendelin
Haber a podpredseda Ivan Budiak, taktiež primátor
mesta Kežmarok Igor Šajtlava. Prezidenti si spoločne
s prvými dámami prezreli výstavu starých tatranských fotografií s názvom Fotografia tatranského regiónu. Počas stretnutia primátor Kežmarku priblížil
históriu mesta, predstavitelia Združenia Euroregión
„Tatry” hovorili o trinásťročnej činnosti Euroregiónu
„Tatry“. Prezident Poľskej republiky Lech Kaczyński
a prezident Slovenskej republiky Ivan Gašparovič sa
vo svojich vystúpeniach dotkli témy významu euroregiónov v širšom európskom kontexte. Počas tlačovej konferencie prezidenti Lech Ka-czyński a Ivan
Gašparovič vyjadrili uznanie činnosti Euroregiónu
„Tatry”. Ubezpečili, že naďalej budú podporovať
a rozvíjať spoluprácu medzi Poľskom a Slovenskom.
4. decembra sa v Stredisku poľsko-slovenskej
spolupráce v Nowom Targu uskutočnila prezentácia špeciálneho vydania poľsko-slovenskej ročenky
„Poľsko-slovenské pohraničie“, pripravenej v rámci
projektu s názvom Stretnutie siedmich kultúr poľskoslovenského pohraničia „Od Ladislava Medňanského po
161
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
Współpracy Transgranicznej w którym uczestniczył
Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry“
Wendelin Haber. Komisja zwróciła się do przedstawicieli resortów transportu, województwa małopolskiego, kraju preszowskiego i Euroregionu „Tatry” o
tworzenie warunków do lepszego wykorzystania lotniska Poprad – Tatry, będącego „bramą do regionu
Tatr” w tym miasta Zakopane. Podczas posiedzenia
Komisji strona słowacka zgłosiła inicjatywę, aby państwa na granicy Schengen (Polska, Słowacja i Węgry)
rozpoczęły negocjacje dotyczące ujednolicenia zasad
małego ruchu granicznego z Ukrainą
.
6 lipca w Kieżmarku uroczystym przecięciem wstęgi został otwarty Dom Spotkań Słowacko-Polskich
Euroregionu „Tatry”. Uroczystość zaszczyciło swoją
obecnością wielu ważnych gości: Dušan Čaplovič
Wicepremier Republiki Słowackiej, Vladimír Čečot
Sekretarz Stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej, Viliam Cagala Radca
Ministra Ministerstwa Budownictwa i Rozwoju regionalnego Republiki Słowackiej, Dušan Galis Poseł
do Parlamentu Republiki Słowackiej, Bogdan Wrzochalski Charge d’affaires Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Bratysławie, Oľga Marhulíková z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej,
przedstawiciele Instytutu
Polskiego w Bratysławie,
Przewodniczący
Rady
Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber,
członkowie Związku Euroregion „Tatry”, radni miasta Kieżmark. W pomieszczeniach Domu Spotkań
Słowacko-Polskich odbył
się wernisaż wystawy
twórczości Jana Skupina,
jednego z założycieli Euroregionu „Tatry”.
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
Jána Kantyho Pawluśkiewicza“. Stretnutie sprevádzala
vernisáž výstavy fotografií Kazimierza Gajewského
s názvom Momentky z Kežmarku.
V noci z 20. na 21. decembra Poľsko a Slovensko
vstúpili do Schengenského priestoru. Tento historický moment poľskí a slovenskí gorali privítali originálnym spôsobom. Na hraničných priechodoch Łysa
Polana ­Javorina, Chyżne ­Trstená, Chochołów ­Suchá
Hora, Niedzica ­Lysá nad Dunajcom, Piwniczna
­Mníšek nad Popradom v prítomnosti predstaviteľov
miestnej a regionálnej štátnej správy a samosprávy
i tisícov obyvateľov a turistov boli prerezané hraničné závory. Zapálené boli symbolické vatry a na
nebi sa rozžiarili ohňostroje. 21. decembra ráno sa
v Sromowcach Niżnych a Červenom Kláštore uskutočnilo zasadnutie rady cezhraničného Združenia
Euroregión „Tatry”, na ktorom bola prijatá Deklarácia pri príležitosti vstupu Poľskej a Slovenskej republiky
do Schengenského priestoru.
2008
18. januára sa predseda rady Združenia Euroregión
„Tatry“ Wendelin Haber zúčastnil slávností spätých
s piatym výročím činnosti
Honorárneho konzulátu
Poľskej republiky v Liptovskom Mikuláši.
25. januára sa riaditeľ
kancelárie
Združenia
Euroregión „Tatry“ Antoni Nowak zúčastnil
na stretnutí zorganizovanom
Ministerstvom
regionálneho rozvoja týkajúcom sa hodnotenia
programov Interreg III
s osobitým zreteľom na
Wystawa z cyklu „Artyści pogranicza”
9 lipca w Ośrodku
postavenie a úlohy marpt. „Malarstwo Nikifora Krynickiego i rzeźba Edwarda Sutora”,
Współpracy Polsko-Słošálkovských úradov, vojOśrodek Współpracy Polsko-Słowackiej
wackiej w Nowym Targu
vodských úradov a eurow Nowym Targu, 09.07.2007 r., fot. arch. ZET
odbył się wernisaż wystaregiónov. Počas stretnutia
wy z cyklu Artyści pogranicza pt. Malarstwo Nikifora
bol zhodnotený stav prípravy programov Európskej
Krynickiego i rzeźba Edwarda Sutora. Wystawa została
územnej spolupráce, Nástroja európskeho susedstva
przygotowana w ramach dofinansowanego z Proa partnerstva s účasťou Poľska a zvlášť boli predgramu Interreg III A PL-SK projektu Związku Eurostavené kompetencie a úlohy maršálkovských úraregion „Tatry“ pt. Spotkanie siedmiu kultur pogranidov, vojvodských úradov a euroregiónov v realizácii
cza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho
Programov európskej cezhraničnej spolupráce a Nádo Jana Kantego Pawluśkiewicza”.
stroja európskeho susedstva a partnerstva.
9 sierpnia w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
odbył się wernisaż wystawy z cyklu Artyści pogranicza
162
29. januára sa v Poprade konal XIV. kongres Združenia Región „Tatry“. Predseda Rady ZRT Ing. Ivan
pt. Malarstwo i rysunek Ladislava Mednyánszkeho oraz
żel-art Jana Kantego Pawluśkiewicza. Obrazy, rysunki
i akwarele Ladislava Mednyánszkého, wybitnego
przedstawiciela środkowoeuropejskiego malarstwa
przełomu XIX i XX wieku pochodzące ze zbiorów
Galerii Petra Michala Bohuna w Liptowskim Mikulaszu, Muzeum w Kieżmarku, Orawskiej Galerii
w Dolnym Kubinie oraz Galerii umelcov Spiša w Spiskiej Nowej Wsi zaprezentowane zostały w Polsce
po raz pierwszy. Natomiast Jan Kanty Pawluśkiewicz
pokazał swoje prace malarskie z cyklu Vivat hieroglify
wykonane oryginalną techniką żel-artu. Ta wspólna
wystawa dwóch patronów artystycznych projektu
Związku Euroregion „Tatry“ pt. Spotkanie siedmiu
kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava
Mednyánszkeho do Jana Kantego Pawluśkiewicza” stanowiła podsumowanie realizacji projektu.
10 października w Gołkowicach koło Nowego Sącza odbyła się polsko-słowacka konferencja
Biomonitornig rzeki Poprad zorganizowana przez
Stowarzyszenie Region „Tatry”, Komisję ochrony
środowiska oraz Komisję sportu i młodzieży. Podczas konferencji uczniowie i nauczyciele polskich
i słowackich szkół przedstawili wyniki prowadzonych
przez 3 lata badań jakości wody w rzece Poprad.
11-14 października w Liptowskim Mikulaszu w ramach realizowanego przez Miasto Liptowski Mikulasz projektu pt. Uczestnictwo młodzieży w działalności
Euroregionu „Tatry” – seminarium kontaktowe dofinansowanego z Programu Interreg III A PL-SK odbyły się warsztaty dotyczące pozyskiwania funduszy
europejskich na działalność młodzieży, w których
uczestniczyła młodzież z terenu Euroregionu.
15-16 października w Słowackim Raju odbyło się
seminarium naukowe dotyczące ochrony przyrody
w parkach narodowych na terenie Euroregionu „Tatry”, którego organizatorem była Komisja ochrony
środowiska Stowarzyszenia Region „Tatry”. W seminarium uczestniczyli uczniowie i nauczyciele polskich i słowackich szkół średnich.
24 października w Kieżmarku odbyła się konferencja na temat segregacji odpadów, którą zorganizowała Komisja ochrony środowiska Stowarzyszenia
Region „Tatry“. W konferencji uczestniczyli przedstawiciele polskich i słowackich samorządów lokalnych oraz firmy zajmujące si segregacją i utylizacją
odpadów po obu stronach granicy.
3 grudnia w Domu Spotkań Słowacko-Polskich
w Kieżmarku gościli: Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej Lech Kaczyński oraz Prezydent Republiki Słowa-
Budiak predniesol Správu o činnosti Združenia Región „Tatry“ za rok 2007, riaditeľ kancelárie ZRT
p. Nevlazla Správu o činnosti kancelárie Združenia
Región „Tatry“ za rok 2007 a predseda Revíznej komisie ZRT p. Lojek Správu Revíznej komisie za rok
2007. XIV. kongresu ZRT sa okrem primátorov a starostov členských miest a obcí zúčastnili aj pán Dušan Čaplovič, Bogdan Wrzochalski, Tadeusz Frackowiak, Oľga Marhulíková a zástupca EUT v Nowom
Targu. Novou predsedníčkou Komisie cestovného
ruchu a turistiky sa stala Ing. Marta Jančoková.
12. februára sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnila vernisáž fotografickej výstavy SCHENGEN 2007 na poľsko-slovenskej hranici. Na fotografiách vyhotovených v noci
z 20. na 21. decembra poľskí a slovenskí autori
­Marek Dlapa, Kazimierz Gajewski, Štefan Ižo, Peter
Kralovenský, Ondrej Maitner, Sylwester Pytel, Piotr
Rayski-Pawlik, Stanislav Surový, Marek Szuba, Stanisław Zachwieja ­zvečnili slávnosti späté so vstupom
Poľska a Slovenska do Schengenského priestoru.
26. februára sa predseda rady Združenia Euroregión „Tatry“ Wendelin Haber zúčastnil v Krakove
slávnostného podpísania Memoranda o spolupráci
a porozumení medzi Malopoľským vojvodstvom
a Prešovským samosprávnym krajom.
28. februára v Nowom Targu zasadal XIV. kongres Združenia Euroregión „Tatry“. Rada a revízna
komisia predstavili svoje správy za rok 2007. Kongres prijal medzi členov Euroregiónu „Tatry“ gminu
Jodłownik. Delegáti pozitívne zhodnotili Spoločnú
poľsko-slovenskú stratégiu rozvoja Euroregiónu „Tatry“ na roky 2008 ­2015, ktorú sa rozhodli predložiť
na schválenie XIV. kongresu cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry“. Delegáti prijali uznesenie vo
veciach členských príspevkov a zápisného, zmeny
Štatútu Združenia Euroregión „Tatry“ a volieb delegátov na XIV. kongres cezhraničného Združenia
Euroregión „Tatry“.
12. marca sa v Zakopanom uskutočnilo prvé stretnutie Monitorovacieho výboru programu cezhraničnej spolupráce Poľská republika ­Slovenská republika 2007 ­2013. Rokovaniu predsedala ministerka
regionálneho rozvoja Elżbieta Bieńkowska, reprezentujúca inštitúciu, ktorá spravuje program. Počas
stretnutia monitorovacieho výboru boli potvrdené
programové dokumenty: Poriadok monitorovacieho
výboru, príručka programu, žiadosť o spolufinancovanie projektu spolu s inštrukciou, kritériá výberu
projektu a rozpočet technickej pomoci. Okrem toho
bolo dohodnuté, že konferencia otvárajúca program
163
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
ckiej Ivan Gašparovič. W spotkaniu uczestniczyły taksa uskutoční dňa 22. 4. 2008 v Krakove. Na zasadże małżonki obu prezydentów, Ambasador Repubnutí sa zúčastnil predseda rady Združenia Euroregión
liki Słowackiej w Polsce
„Tatry“ Wendelin Haber,
František Ružička, Chargé
riaditeľ kancelárie Zdrud’affaires a.i. Radcy Miniženia Euroregión „Tatry“
stra dr Bogdan WrzochalAntoni Nowak a riaditeľ
ski, Konsul Honorowy RP
kancelárie Združenia Rena Słowacji Tadeusz Frągión „Tatry“ Milan Neckowiak oraz członkowie
vlazla.
Rady Transgranicznego
Związku Euroregion „Ta28. marca v Spišskej Notry“. Dostojnych gości
vej Vsi rokoval XIV. konpowitali chlebem i solą
gres cezhraničného ZdruPrzewodniczący
Rady
ženia Euroregión „Tatry“
Transgranicznego Związza účasti hostí, okrem
ku Euroregion „Tatry“
iných, pána Bogdana
Wendelin Haber i WiWrzochalského, chargé
Powitanie chlebem i solą Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej
ceprzewodniczący Ivan
d´affaires VeľvyslanecLecha Kaczyńskiego z małżonką
Budiak oraz Burmistrz
tva Poľskej republiky
i Republiki Słowackiej Ivana Gašparoviča z małżonką
przed Domem Spotkań Słowacko-Polskich Euroregionu „Tatry”
Miasta Kieżmark Igor
v Bratislave a pani Oľgy
w Kieżmarku, 03.12.2007 r., fot. arch. ZRT
Šajtlava. Prezydenci wraz
Marhulíkovej z Ministerz pierwszymi damastva vnútra Slovenskej remi obejrzeli wystawę starych fotografii tatrzańpubliky. Kongres prijal správy rady a revíznej komiskich pt. Fotografia regionu tatrzańskiego. Podczas
sie za rok 2007 a prijal Spoločnú poľsko-slovenskú
spotkania Burmistrz Kieżmarku przybliżył historię
stratégiu rozvoja Euroregiónu „Tatry“ na roky 2008
miasta,
przedstawicie­2015. Kongres prijal tiež
le Euroregionu „Tatry“
uznesenie vo veci Európmówili o trzynastoletniej
skych zoskupení územnej
działalności Euroregiospolupráce, v ktorom zanu. Prezydenci Rzeczyviazal radu a ňou vytvopospolitej Polskiej Lech
renú pracovnú skupinu
Kaczyński oraz Republiki
EZUS-u k priebežnému
Słowackiej Ivan Gašpamonitorovaniu legislatívrovič w swoich wystąneho procesu EZUS-u na
pieniach poruszyli temat
poľskej i slovenskej straznaczenia euroregionów
ne a k príprave príslušw szerszym europejskim
ných dokumentov a nákontekście. Podczas konvrhov na rokovanie XV.
ferencji prasowej Prekongresu cezhraničného
zydenci Lech Kaczyński
Združenia Euroregión „Taoraz Ivan Gašparovič
try“, ak parlamenty PR
Prezydenci Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński
wyrazili uznanie dla dzia- i Republiki Słowackiej Ivan Gašparovič z małżonkami w czasie wizyty a SR prijmú príslušné záw Domu Spotkań Słowacko-Polskich Euroregionu „Tatry”
łalności Euroregionu „Takony. Okrem toho bolo
w Kieżmarku, 03.12.2007 r., fot. arch. ZRT
try“. Zapewnili, że nadal
prijaté uznesenie vo veci
będą wspierać i rozwijać współpracę pomiędzy PolOperačného programu cezhraničnej spolupráce
ską a Słowacją.
PL-SK 2007 ­2013 v Euroregióne „Tatry“, v ktorom
kongres zaviazal kancelárie Euroregiónu „Tatry“
4 grudnia w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
v Nowom Targu a Kežmarku k príprave a predložew Nowym Targu odbyła się promocja specjalnego
niu spoločných žiadostí o spolufinancovanie projekwydania polsko-słowackiego rocznika Pogranicze
tov: Stretnutie siedmich kultúr poľsko-slovenského
Polsko-Słowackie przygotowanego w ramach propohraničia a INFOTATRY ­sieť informačnej spolujektu pt. Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko
práce medzi Združením Euroregión „Tatry“ v No-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho do Jana
wom Targu, Združením Región „Tatry“ v Kežmarku
Kantego Pawluśkiewicza“. Spotkaniu towarzyszyły
a Združením Orava v Dolnom Kubíne. Delegáti vo
wernisaż wystawy fotografii Kazimierza Gajewskiego
vyššie spomínanom uznesení vyslovili znepokojenie,
164
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
pt. Migawki z Kieżmarku.
že Euroregión „Tatry“ ako dôležitý a plnoprávny subjekt Operačného programu cezhraničnej spolupráce
W nocy z 20 na 21 grudnia Polska i Słowacja weszły
PL-SK 2007 ­2013 je obchádzaný Maršálkovským
do strefy Schengen. Ten historyczny moment polscy
úradom Malopoľského vojvodstva a úradmi VÚC
i słowaccy górale powiPrešov a Žilina pri tvorbe
tali w oryginalny sposób.
a realizácii cezhraničnej
Na przejściach graniczspolupráce na poľskonych Łysa Polana - Jaslovenskom pohraničí.
worzyna, Chyżne - TrsteKongres s ľútosťou konna, Chochołów - Sucha
štatoval, že Ministerstvo
Hora, Niedzica - Łysa
regionálneho
rozvoja
nad Dunajcem, Piwniczplniace funkciu inštitúna - Mniszek nad Popracie spravujúcej program
dem, w obecności władz
nepredstavilo
poľskú
lokalnych i regionalnych,
jazykovú verziu progratysięcy
mieszkańców
mu, ktorý Európska koi turystów przecięto szlamisia schválila dňa 20.
bany graniczne. Zapło12. 2007. V predmetnęły symboliczne watry,
nom uznesení sa kongres
Wejście Polski i Słowacji do strefy Schengen.
a na niebie rozbłysły faobrátil na Ministerstvo
Wiceprzewodniczący Samorządowego Kraju Preszowskiego
jerwerki. Natomiast 21
výstavby a regionálneMilan Baran i Marszałek Województwa Małopolskiego
grudnia rano w Sromowho rozvoja Slovenskej
Marek Nawara przecinają szlaban
cach Niżnych i Czerworepubliky o umožnenie
na polsko-słowackim przejściu granicznym Łysa Polana - Jaworina,
20/21.12.2007 r. fot. S. Pytel
nym Klasztorze odbyło
Združeniu Región „Tatry“
się posiedzenie Rady
v Kežmarku podieľať sa
Transgranicznego Związku Euroregion Tatry, na któna spravovaní mikroprojektov v rámci Programu cerym przyjęto Deklarację z okazji wejścia Rzeczypospolizhraničnej spolupráce PL-SK 2007 ­2013.
tej Polskiej i Republiki Słowackiej do strefy Schengen.
22. apríla v aule Collegium Novum Jagelonskej
univerzity v Krakove Ministerstvo regionálneho roz2008
voja zorganizovalo konferenciu otvárajúcu Program
cezhraničnej spolupráce Poľská republika ­Slovenská
18 stycznia Przewodniczący Rady Związku Eurorepublika 2007 ­2013, ktorej sa zúčastnili predseda
region „Tatry” Wendelin Haber uczestniczył w urorady Združenia Euroregión „Tatry“ Wendelin Haber
czystościach związanych z jubileuszem 5-lecia dziaa riaditeľ kancelárie združenia Antoni Nowak.
łalności Konsulatu Honorowego Rzeczypospolitej
Polskiej w Liptowskim Mikulaszu.
25.-­26. apríla sa predseda Komisie turistiky cezhraničného združenia Euroregión „Tatry“ Czesław Boro25 stycznia Dyrektor biura Związku Euroregion „Tawicz zúčastnil na 3. poľsko-slovenských novinárskych
try” Antoni Nowak uczestniczył w zorganizowanym
dielňach „olympijského vavrínu“: ŠPORT ­KULTÚRA
przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego spotkaniu
­POLITIKA: slovenský a poľský šport v olympijskom
dotyczącym podsumowania Programów Interreg III
roku a výzvy v rokoch nasledujúcich. Pracovné stretze szczególnym uwzględnieniem roli i zadań Urzęnutia sa uskutočnili v Bratislave a ich organizátorom
dów Marszałkowskich, Urzędów Wojewódzkich i eubolo Veľvyslanectvo Poľskej republiky v Bratislave
roregionów. Ponadto podczas spotkania omówiony
a Múzeum športu a turistiky za podpory Ministerzostał stan przygotowań programów Europejskiej
stva zahraničných vecí Poľskej republiky.
Współpracy Terytorialnej, Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa z udziałem Polski oraz
4.-­6. júna sa v Okucine pri Włodawe uskutočnilo
szczegółowo przedstawiono kompetencje i zadania
XVII. fórum poľských hraničných regiónov organiUrzędów Marszałkowskich, Urzędów Wojewódzkich
zované Euroregiónom Bug, na ktorom sa zúčastnili
oraz euroregionów w realizacji programów EWT
predseda rady Združenia Euroregión „Tatry“ Weni EISP.
delin Haber a podpredseda rady Bogusław Waksmundzki. Počas fóra štátny podtajomník Minister12 lutego w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowastva regionálneho rozvoja Krzysztof Hetman rekapickiej w Nowym Targu odbył się wernisaż wystawy
tuloval činnosť euroregiónov v programoch Interreg
165
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
fotograficznej SCHENGEN 2007 na polsko-słowackiej
granicy. Na wykonanych w nocy z 20 na 21 grudnia
2007 roku fotografiach polscy i słowaccy autorzy:
Marek Dlapa, Kazimierz Gajewski, Štefan Ižo, Peter
Kralovenski, Ondrej Maitner, Sylwester Pytel, Piotr
Rayski-Pawlik, Stanislav Surovy, Marek Szuba, Stanisław Zachwieja uwiecznili uroczystości związane
z wejściem Polski i Słowacji do strefy Schengen.
26 lutego Przewodniczący Rady Związku Euroregion
„Tatry” Wendelin Haber uczestniczył w Krakowie
w uroczystym podpisaniu Memorandum o porozumieniu o współpracy pomiędzy Województwem Małopolskim
i Samorządowym Krajem Preszowskim.
28 lutego w Nowym Targu obradował XIV Kongres
Związku Euroregion „Tatry”. Rada i Komisja rewizyjna przedstawiły swoje Sprawozdania za rok 2007.
Kongres zatwierdził sprawozdania Rady i Komisji rewizyjnej oraz udzielił absolutorium Radzie. Ponadto Kongres przyjął w poczet członków Euroregionu
„Tatry” Gminę Jodłownik. Delegaci pozytywnie zaopiniowali Wspólną polsko-słowacką Strategię Rozwoju
Euroregionu „Tatry” na lata 2008-2015, którą postanowili przedłożyć do zatwierdzenia przez XIV Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”.
Delegaci podjęli uchwały w sprawach: składek członkowskich i wpisowego, zmiany Statutu Związku Euroregion „Tatry” oraz wyboru delegatów na XIV Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”.
29 lutego w Popradzie obradował XIV Kongres Stowarzyszenia Region „Tatry”. Przewodniczący Rady
Stowarzyszenia inż. Ivan Budiak przedstawił Sprawozdanie z działalności Stowarzyszenia Region „Tatry”
w roku 2007. Dyrektor Biura Stowarzyszenia Milan
Nevlazla złożył Sprawozdanie z działalności Biura Stowarzyszenia Region „Tatry” w 2007 r., a Przewodniczący Komisji rewizyjnej Julius Lojek Sprawozdanie za rok
2007. W Kongresie, oprócz burmistrzów i starostów
miast i gmin członkowskich uczestniczyli: Dušan Čaplovič, Bogdan Wrzochalski, Tadeusz Frąckowiak,
Olga Marhulíková i przedstawiciel Euroregionu „Tatry” z Nowego Targu. Nową przewodniczącą Komisji
turystyki została Marta Jančoková.
12 marca w Zakopanem odbyło się pierwsze
posiedzenie Komitetu Monitorującego Program
Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska
– Republika Słowacka 2007-2013. Obradom przewodniczyła Minister Rozwoju Regionalnego Elżbieta
Bieńkowska, reprezentująca Instytucję Zarządzającą
Programem. W trakcie posiedzenia Komitetu Monitorującego zatwierdzono dokumenty programowe:
Regulamin Komitetu Monitorującego, Podręcznik
166
III. Okrem toho sa rozoberala rola poľských euroregiónov v programoch Európskej územnej spolupráce a Nástroja európskeho susedstva a partnerstva
v rokoch 2007 ­2013.
10. júna sa predstavitelia rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry“ stretli v kancelárii Združenia Región „Tatry“ v Kežmarku s podpredsedom Prešovského samosprávneho kraja Milanom Baranom.
Počas stretnutia bola predstavená činnosť Euroregiónu „Tatry“ a prerokovaná spolupráca Euroregiónu
„Tatry“ s VÚC Prešov.
11. júna bol v Zakopanom slávnostne otvorený Honorárny konzulát Slovenskej republiky. Honorárnym
konzulom sa stal pán Wiesław Wojas. Slávnosti sa
zúčastnil predseda rady Združenia Euroregión „Tatry“ Wendelin Haber a riaditeľ kancelárie Združenia
Región „Tatry“ Milan Nevlazla.
16. júna sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnila konferencia pod
názvom Výsledky realizácie programu Interreg III A
Poľsko ­Slovenská republika 2004 ­2006 v Euroregióne „Tatry“, zorganizovaná Združením Euroregión
„Tatry“. Euroregión „Tatry“ ako prvý na poľsko-slovenskej hranici dňa 28. marca 2008 ukončil realizáciu mikroprojektov v rámci programu Interreg III
A Poľsko ­Slovenská republika 2004 ­2006. Zrealizovaných bolo 47 mikroprojektov, ktorých celková
kvóta spolufinancovania z Európskeho fondu regionálneho rozvoja dosiahla hodnotu 1 378 845,55
poľských zlotých, čo tvorí takmer 97 % využitia
schválených prostriedkov. Konferencia sa venovala
zhodnoteniu a prezentácii výsledkov programu Interreg III A PL-SK a predstaveniu možností absorpcie
prostriedkov beneficientmi poľsko-slovenského pohraničia v rámci Európskej cezhraničnej spolupráce
2007 ­2013. Počas konferencie svoj názor na tému
skúseností spätých s realizáciou programu Interreg
III A predstavili experti z Ministerstva regionálneho
rozvoja, Spoločného technického sekretariátu a Malopoľského vojvodského úradu. Predstavené boli
vybrané mikroprojekty a ich vplyv na rozvoj cezhraničnej spolupráce. Konferenciu zakončila prezentácia Programu cezhraničnej spolupráce PL-SK 2007
­2013 ako pokračovanie Programu INTERREG III A.
17.-­18. júna sa v Ustroní uskutočnilo XIII. stretnutie poľsko-slovenskej medzinárodnej komisie zaoberajúcej sa cezhraničnou spoluprácou, ktorej sa zúčastnil predseda rady Združenia Euroregión „Tatry“
Wendelin Haber. Komisia sa zoznámila, okrem iného, so stavom prác spätých so spustením Programu
cezhraničnej spolupráce PL-SK 2007 ­2013.
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
Programu, wniosek o dofinansowanie projektu wraz
z instrukcją, kryteria wyboru projektu oraz budżet
pomocy technicznej. Ponadto uzgodniono, iż konferencja otwierająca Program odbędzie się dnia 22
kwietnia 2008 roku w Krakowie. W posiedzeniu
uczestniczyli Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber, Dyrektor biura Związku Euroregion „Tatry” Antoni Nowak oraz Dyrektor
biura Stowarzyszenia Region „Tatry” Milan Nevlazla.
28 marca w Spiskiej Nowej Wsi obradował XIV
Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” z udziałem gości m.in. Pana Bogdana Wrzochalskiego Chargé d’affaires Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Bratysławie i Pani Olgi Marhulikovej
z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Słowackiej. Kongres zatwierdził sprawozdania Rady i
Komisji rewizyjnej oraz przyjął Wspólną polsko-słowacką Strategię Rozwoju Euroregionu „Tatry” na lata
2008-2015, która będzie monitorowana i uzupełniana przez Radę. Kongres podjął również uchwałę
w sprawie: Europejskich Ugrupowań Współpracy
Terytorialnej, w której zobowiązał Radę i powołaną przez nią Komisję roboczą ds. EUWT do bieżącego monitorowania procesu legislacyjnego EUWT
po polskiej i słowackiej stronie oraz do przygotowania odpowiednich dokumentów i wniosków
na obrady XV Kongresu Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry”, jeśli Parlamenty RP i RS podejmą stosowne ustawy. Ponadto delegaci podjęli
uchwałę w sprawie Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013 w Euroregionie „Tatry”, w której Kongres zobowiązał biura
Euroregionu „Tatry” w Nowym Targu i Kieżmarku
do przygotowania i złożenia wspólnych wniosków
o dofinansowanie projektów: Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego oraz INFOTATRY –
sieć współpracy informacyjnej pomiędzy Związkiem
Euroregion „Tatry” w Nowym Targu, Stowarzyszeniem Region „Tatry” w Kieżmarku i Stowarzyszeniem Orava w Dolnym Kubinie. Delegaci w ww.
uchwale wyrazili zaniepokojenie, że Euroregionu
„Tatry” jako ważny i pełnoprawny podmiot Programu Operacyjnego Współpracy Transgranicznej PL-SK
2007-2013 jest pomijany przez Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego oraz VUC Preszów
i Żylina w kształtowaniu i realizacji współpracy transgranicznej na pograniczu polsko-słowackim. Kongres
z ubolewaniem stwierdził, że Ministerstwo Rozwoju
Regionalnego pełniące funkcję Instytucji Zarządzającej Programem nie przedstawiło polskiej wersji
językowej Programu, który Komisja Europejska zatwierdziła dnia 20.12.2007 roku. W przedmiotowej
uchwale Kongres zwrócił się do Ministerstwa Budow-
11. júla v Dome slovensko-poľského stretávania
v Kežmarku Združenie Región „Tatry“ zorganizovalo
konferenciu hodnotiacu mikroprojekt pod názvom
Cesta okolo Tatier ­kultúrno-historicko-turistická štúdia ­Spiš, zrealizovaný v rámci programu INTERREG
III A Poľsko ­Slovenská republika 2004 ­2006.
25.-27. júla sa v Spišskej Starej Vsi realizoval projekt
Euroregión bez hraníc. Cieľom projektu bolo stretávanie sa, nadväzovanie spoločenských kontaktov
a zbližovanie obyvateľov a samosprávnych orgánov
z oboch strán slovensko–poľských hraníc a s tým
spojená prezentácia súborov, vzájomné poznávanie
kultúr a gastronómie. Euroregión „Tatry“ sa predstavil počas troch dní športovo-brannými aktivitami,
výstavou Schengen v priestoroch kultúrneho strediska a Gala programom euroregiónu pod názvom
„Kultúrne dedičstvo z obidvoch strán Euroregiónu
„Tatry“. Vydarenou aktivitou Euroregiónu bez hraníc bola prezentácia kuchyne slovensko-poľského
pohraničia s ochutnávkou tradičných regionálnych
slovenských a poľských jedál pri ľudovej hudbe.
18. augusta v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu bol na návšteve maršálek
Malopoľského vojvodstva Marek Nawara, ktorého
sprevádzal poradca pre medzinárodné záležitosti
Franciszek Adamczyk. Maršálek sa stretol s predstaviteľmi Euroregiónu „Tatry“. Počas stretnutia sa
hodnotilo postavenie a úlohy Euroregiónu „Tatry“
v realizácii strategických projektov a v implementácii mikroprojektov v rámci Programu cezhraničnej
spolupráce Poľská republika ­Slovenská republika
2007 ­2013. Diskutovalo sa tiež o perspektívach
spolupráce medzi Združením Euroregión „Tatry“ a
maršálkovský úradom Malopoľského vojvodstva
a úradmi Prešovského samosprávneho kraja a Žilinského samosprávneho kraja.
26.-­27. augusta sa v Krakove uskutočnilo ďalšie
zasadnutie poľsko-slovenskej pracovnej podskupiny
programu cezhraničnej spolupráce Poľská republika ­Slovenská republika v oblasti mikroprojektov, na
ktorom sa zúčastnili riaditeľ kancelárie Združenia
Euroregión „Tatry“ Antoni Nowak a hlavná ekonómka Dominika Różańska. Podskupina potvrdila projekty najdôležitejších dokumentov pre žiadateľov
mikroprojektov. Posúdili sa a dohodli zápisy vzoru
Dohody o spolufinancovaní mikroprojektov a Príručky implementácie mikroprojektov. Okrem toho
bol predstavený projekt vypracovaný euroregiónmi:
Beskydy, Karpatským a Tatry, ako aj VÚC Prešov a Žilina s názvom Realizácia mikroprojektov na poľskoslovenskom pohraničí v rokoch 2007 ­2010.
167
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
nictwa i Rozwoju Regionalnego Republiki Słowackiej o umożliwienie Stowarzyszeniu Region „Tatry”
w Kieżmarku udziału w zarządzaniu mikroprojektami w ramach Programu Współpracy Transgranicznej
PL-SK 2007-2013.
22 kwietnia w Auli Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie Ministerstwo
Rozwoju Regionalnego zorganizowało konferencję otwierającą Program Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka
2007-2013, w której uczestniczyli Przewodniczący
Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber
i Dyrektor biura Związku Antoni Nowak.
25-26 kwietnia Przewodniczący Komisji turystyki Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
Czesław Borowicz uczestniczył w Trzecich polskosłowackich warsztatach dziennikarskich „olimpijskiego
wawrzynu” SPORT – KULTURA – POLITYKA sport polski
i słowacki w roku olimpijskim a wyzwania w latach następnych. Warsztaty odbyły się w Bratysławie, a ich
organizatorem była Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Bratysławie oraz Muzeum Sportu i Turystyki
przy wsparciu Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.
4-6 czerwca w Okunince koło Włodawy odbyło się
XVII Forum Polskich Regionów Granicznych zorganizowane przez Euroregion Bug, w którym uczestniczyli Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry”
Wendelin Haber oraz Wiceprzewodniczący Rady Bogusław Waksmundzki. W trakcie Forum Podsekretarz
Stanu Ministerstwa Rozwoju Regionalnego Krzysztof
Hetman podsumował działalność euroregionów
w Programach Interreg III. Ponadto omówiono rolę
polskich euroregionów w programach Europejskiej
Współpracy Terytorialnej i Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa w latach 2007-2013.
10 czerwca przedstawiciele Rady Transgranicznego
Związku Euroregion „Tatry” spotkali się w biurze Stowarzyszenia Region „Tatry” w Kieżmarku z Wiceprzewodniczącym Samorządowego Kraju Preszowskiego
Milanem Baranem. Podczas spotkania zaprezentowano działalność Euroregionu „Tatry” oraz omówiono współpracę Euroregionu „Tatry” z VUC Preszów.
11 czerwca w Zakopanem uroczyście otworzono
Konsulat Honorowy Republiki Słowackiej. Konsulem
Honorowym został pan Wiesław Wojas. W uroczystości uczestniczył Przewodniczący Rady Związku
Euroregion „Tatry” Wendelin Haber.
16 czerwca w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu odbyła się konferencja zaty-
168
18. septembra sa v Stredisku poľsko-slovenskej
spolupráce v Nowom Targu uskutočnila vernisáž
výstavy výtvarných diel Emila Mlynárčika s názvom
Obrázky spod Tatier. Počas vernisáže tvorbu Emila
Mlynárčika predstavila Carmen Kováčová z „Galérie
u anjela“ v Kežmarku. Prítomní hostia si vypočuli
hudbu a spev v podaní ľudového súboru z Vernára,
rodného sídla umelca.
30. septembra sa v Nowom Targu uskutočnilo zasadnutie rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry”. Účastníci zasadnutia sa zoznámili
s informáciami na tému strategických projektov
Euroregiónu „Tatry”, pripravených do Programu cezhraničnej spolupráce PL-SK 2007 ­2013, t. j.: projekt
Realizácia mikroprojektov na poľsko-slovenskom
pohraničí v rokoch 2007 ­2010, Stretnutie siedmich
kultúr poľsko-slovenského pohraničia „Od Ladislava Medňanského po Jána Kantyho Pawluśkiewicza“, Historicko-kultúrno-prírodná cesta okolo Tatier
a mikroprojekt s názvom 15 rokov poľsko-slovenskej cezhraničnej spolupráce Euroregiónu „Tatry“.
Po skončení rokovania rady sa uskutočnila milá slávnosť spätá so 75. narodeninami predsedu rady pána
Wendelina Habera. Členovia rady, predsedovia
pracovných komisií a pracovníci kancelárií Euroregiónu „Tatry“ v Nowom Targu a Kežmarku vyjadrili
váženému jubilantovi najsrdečnejšie priania a odovzdali dary, okrem iného ­portrét predsedu Wendelina Habera, namaľovaný nowotargským umelcom
Januszom Magierom a olejomaľbu, predstavujúcu
čarovné uličky Kežmarku. Bol taktiež prečítaný príležitostný prívet.
2. októbra Spoločný technický sekretariát zorganizoval v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce
v Nowom Targu ďalšie z cyklu školení pre žiadateľov
Programu cezhraničnej spolupráce PL ­SK 2007 ­2013.
9.-10. októbra sa riaditeľ kancelárie ZRT Milan
Nevlazla a projektová manažérka Mgr. Jana Garstková zúčastnili seminára, ktorý zorganizovalo Fórum
euroregiónov Slovenska s predstaviteľmi nemeckých
a rakúskych euroregiónov Euregio Salzburg, Berchtesgadener Land a Weinviertel. O práci európskych
euroregiónov informoval generálny tajomník Združenia hraničných regiónov (AEBR) Martin Guillermo
Ramírez. Aj napriek tomu, že hranice zanikli, euroregióny nezanikajú a sú veľmi vyhľadávané pre realizáciu cezhraničných projektov - cesty, mosty, cyklomosty, cyklotrasy, farmárske dovolenky v rámci
cestovného ruchu, dopravné plánovanie a množstvo
zaujímavých aktivít v prihraničných oblastiach.
15.-­16. októbra sa uskutočnil spoločný dvojdňo-
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
tułowana Rezultaty realizacji Programu INTERREG IIIA
vý seminár detí a mládeže v Slovenskom raji pod
Polska – Republika Słowacka 2004-2006 w Euroregionázvom „Využitie poznatkov z monitoringu čistoty
nie „Tatry”, zorganizowana przez Związek Euroreriek na formovanie vzťahu mládeže k ochrane prírogion „Tatry”. Euroregion
dy a národným parkom
„Tatry” jako pierwszy na
na území EUT“ v rámci
polsko-słowackiej
graprojektu pod názvom Ennicy w dniu 28 marca
vironmentálna výchova
2008 roku zakończył rea vzdelávanie v EUT. Zúalizację mikroprojektów
častnilo sa ho 90 študenw ramach Programu INtov a pedagógov zo SloTERREG IIIA Polska-Revenska a Poľska s úmyspublika Słowacka 2004lom prehĺbenia podpory
2006.
Zrealizowanych
iniciatív samospráv pri
zostało 47 mikroprorealizácii separovaného
jektów, których łączna
zberu. Bol vypracovaný
kwota dofinansowania
audiovizuálny film, ktorý
z Europejskiego Funduszu
bude dobrou vyučovacou
Rozwoju Regionalnego
pomôckou pre základwyniosła 1.378.845,55
né školy. Tento film bol
Konferencjia pt. Rezultaty realizacji Programu
INTERREG IIIA Polska-Republika Słowacka 2004-2006
PLN, co stanowi prarozposlaný všetkým členwie 97% wykorzystania w Euroregionie „Tatry”, Grzegorz Niesporek – Starostwo Powiatowe ským obciam a mestám.
w Nowym Sączu, Nowy Targ 16.06.2008 r., fot. arch. ZET
przyznanych
środków.
Treťou aktivitou v rámci
Konferencja poświęcona była podsumowaniu
projektu bolo vybudovanie náučných chodníkov
i promocji efektów Programu INTERREG IIIA PL-SK
v krajinársky atraktívnych prostrediach EUT. Finanoraz przedstawieniu możliwości absorpcji środków
čne boli podporené dva chodníky s environmentálprzez beneficjentów pogranicza polsko-słowackiego
nou problematikou v Dolnom Kubíne a Červenom
w ramach Europejskiej Współpracy Transgranicznej
Kláštore. Na informačných tabuliach môžu návštev2007-2013. Podczas konferencji swoje opinie na teníci získať aktuálne informácie o faune a flóre damat doświadczeń związanych z realizacją Programu
ného územia. Uvedený projekt pokračoval vo veľINTERREG IIIA przedstawili eksperci z Ministerstwa
mi úspešných aktivitách z predchádzajúcich období
Rozwoju Regionalnego, Wspólnego Sekretariatu
zameraných na prehĺbenie partnerských vzťahov
Technicznego oraz Małopolskiego Urzędu Wojea spolupráce slovenskej a poľskej mládeže pri moniwódzkiego. Zaprezentowane zostały wybrane mitoringu čistoty riek Poprad a Dunajec, na pomoc sakroprojekty oraz ich wpływ na rozwój współpracy
mosprávam pri zefektívňovaní separovaného zberu
transgranicznej. Konferencję zakończyła prezentacja
na území EUT a na prehlbovanie environmentálnej
Programu Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007výchovy na území EUT.
2013 jako kontynuacji Programu INTERREG IIIA.
17. októbra bola v Spoločnom technickom sekre17-18 czerwca w Ustroniu odbyło się XIII posiedzetariáte v Krakove predložená žiadosť o spolufinannie Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds.
covanie projektu v rámci Prioritnej osi III. Podpora
Współpracy Transgranicznej, w którym uczestniczył
miestnych iniciatív (mikroprojekty) Programu cePrzewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry”
zhraničnej spolupráce PL-SK 2007 ­2013 s názvom
Wendelin Haber. Komisja zapoznała się m.in. ze staRealizácia mikroprojektov na poľsko-slovenskom
nem prac związanych z uruchomieniem Programu
pohraničí v rokoch 2007 ­2010. Projekt bol pripraWspółpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013.
vený euroregiónmi Beskydy, Karpatským a Tatry, ako
aj VÚC Prešov a Žilina. Funkciu vedúceho partnera
11 lipca w Domu Spotkań Słowacko-Polskich
v ňom plní Karpatský euroregión. Cieľom projektu
w Kieżmarku Stowarzyszenie Region „Tatry” zorgaje prezentácia miestnych iniciatív a nadväzovanie
nizowało konferencję podsumowującą mikroprojekt
cezhraničných kontaktov prostredníctvom realizápt. Szlak wokół Tatr – studium kulturowo-historycznocie mikroprojektov opretých o činnosti „ľudia ľuturystyczne – Spisz, zrealizowany w ramach Prograďom“, posilnenie bezprostredných kontaktov medzi
mu INTERREG IIIA Polska – Republika Słowacka
poľskou a slovenskou spoločnosťou na pohraničí
2004-2006.
a tvorba základne pre ďalšie cezhraničné projekty.
Celková hodnota projektu činí: 17 438 831,21 EUR
25-27 lipca w Starej Wsi Spiskiej zorganizowaa spolufinancovanie zo štátneho rozpočtu (15 %)
169
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
no festyn Euroregion bez granic, podczas którego
zaprezentowały się zespoły ludowe z pogranicza
polsko-słowackiego. Odbyła się również degustacja
tradycyjnych polskich i słowackich potraw regionalnych, zawody sportowe, wystawa pt. Schengen
w pomieszczeniach ośrodka kultury oraz koncert
galowy pt. Dziedzictwo kulturowe polskiej i słowackiej
Euroregionu „Tatry”.
18 sierpnia w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu gościł Marszałek Województwa Małopolskiego Marek Nawara, któremu
towarzyszył doradca ds. międzynarodowych Franciszek Adamczyk. Marszałek spotkał się z przedstawicielami Euroregionu „Tatry”. Podczas spotkania
omówiono rolę i zadania Euroregionu „Tatry” w realizacji projektów strategicznych oraz we wdrażaniu
mikroprojektów w ramach Programu Współpracy
Transgranicznej Rzeczpospolita Polska - Republika Słowacka 2007-2013. Dyskutowano również
o perspektywach współpracy pomiędzy Radą Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” a Urzędem
Marszałkowskim Województwa Małopolskiego oraz
władzami samorządowymi Kraju Preszowskiego
i Żylińskiego.
26-27 sierpnia w Krakowie odbyło się kolejne
posiedzenie polsko-słowackiej Podgrupy Roboczej
Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka w zakresie mikroprojektów, w którym uczestniczyli Dyrektor Biura
Związku Euroregion „Tatry” Antoni Nowak oraz
Główna księgowa Dominika Różańska. Podgrupa
zatwierdziła projekty najważniejszych dokumentów
dla wnioskodawców mikroprojektów. Omówiono
i uzgodniono zapisy wzoru Umowy o dofinansowanie
mikroprojektów oraz Podręcznika wdrażania mikroprojektów. Ponadto przedstawiony został opracowywany przez Euroregiony: Beskidy, Karpacki i Tatry oraz
VUC Preszów i Żylina projekt parasolowy pt. Realizacja mikroprojektów na pograniczu polsko-słowackim
w latach 2007-2010.
18 września w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu odbył się wernisaż wystawy malarstwa Emila Mlynarčika zatytułowanej
Obrazki spod Tatr. Podczas wernisażu twórczość Emila Mlynárčika zaprezentowała Carmen Kováčová
z „Galerii u anioła” w Kieżmarku, a zgromadzeni
goście wysłuchali muzyki i śpiewu w wykonaniu zespołu ludowego z Vernaru, rodzinnej miejscowości
artysty.
30 września w Nowym Targu odbyło się posiedzenie Rady Transgranicznego Związku Euroregion „Ta-
170
­ 615 824,69 EUR. Združenie Euroregión „Tatry“
2
spravuje mikroprojekty z čiastočne oprávneného
územia zahrnujúceho NUTS III, tzv. okresy: nowotargský, nowosądecký, tatrzańský, limanowský, gorlický, myślenický a mesto s právami okresu Nowy
Sącz. Žiadateľmi môžu byť jednotky miestnej samosprávy a ich organizačné jednotky a mimovládne organizácie z tohto územia. V prvom projekte na roky
2007 ­2010 Euroregión „Tatry“ bude disponovať
kvótou spolufinancovania z Európskeho fondu regionálneho rozvoja vo výške 2 693 566,76 EUR. Druhý projekt bude zahŕňať roky 2011 ­2013 a funkciu
vedúceho partnera bude v ňom plniť Vyšší územný
celok Prešov. Euroregión „Tatry“ bude disponovať
v tomto projekte kvótou 2 155 669,81 EUR.
22. októbra predseda rady Združenia Euroregión
„Tatry“ Wendelin Haber počas medzinárodnej konferencie s názvom Cezhraničná ekologická turistika
ako šanca rozvoja Sandecka zorganizovanej v Krynici
Okresným starostovstvom v Nowom Sączi predniesol referát s názvom Euroregión „Tatry“ ako dôležitý
subjekt poľsko-slovenskej cezhraničnej spolupráce.
5. novembra sa v Czarnej uskutočnila konferencia
zorganizovaná Inštitúciou implementujúcou európske programy, rekapitulujúca Program Interreg III
A. Na konferencii sa zúčastnili predseda rady Združenia Euroregión „Tatry“ Wendelin Haber a riaditeľ
kancelárie Antoni Nowak.
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
try”. Uczestnicy posiedzenia zapoznali się z informacjami na temat strategicznych projektów Euroregionu „Tatry” przygotowywanych do Programu Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013 tj: projekt
parasolowy Realizacja mikroprojektów na pograniczu
polsko-słowackim w latach 2007-2010, Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho do Jana Kantego Pawluśkiewicza”,
Historyczno-kulturowo-przyrodniczy Szlak dookoła
Tatr oraz mikroprojekt pt. 15 lat polsko-słowackiej
współpracy transgranicznej Euroregionu „Tatry”. Po zakończeniu obrad Rady odbyła się miła uroczystość
związana z 75. rocznicą urodzin Przewodniczącego
Rady Wendelina Habera. Członkowie Rady, Przewodniczący Komisji problemowych oraz pracownicy
biur Euroregionu „Tatry” w Nowym Targu i Kieżmarku złożyli Dostojnemu Jubilatowi najserdeczniejsze
życzenia i wręczyli upominki m.in. portret Przewodniczącego Wendelina Habera namalowany przez
nowotarskiego artystę Janusza Magierę oraz obraz
olejny przedstawiający urokliwe uliczki Kieżmarku.
Odczytano również okolicznościowy adres.
2 października Wspólny Sekretariat Techniczny zorganizował w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
w Nowym Targu kolejne z cyklu szkoleń dla wnioskodawców Programu Współpracy Transgranicznej
PL-SK 2007-2013.
12. novembra sa vo Varšave stretol predseda rady
Wendelin Haber a riaditeľ Antoni Nowak so štátnym podtajomníkom na Ministerstve regionálneho
rozvoja Krzysztofom Hetmanom. Počas stretnutia
bola predstavená ťažká finančná situácia Euroregiónu „Tatry“, spôsobená chýbajúcimi potrebnými
prostriedkami na vykonávanie prác spätých s prípravou a implementáciou Programu cezhraničnej
spolupráce PL-SK 2007 ­2013. Minister Krzysztof
Hetman informoval, že Ministerstvo regionálneho
rozvoja preskúma možnosti poukázania zálohy euroregiónom na vyššie uvedené výdavky a rozhodnutie
v tejto veci zašle v čo najkratšom čase.
9-10 października Dyrektor Biura Stowarzyszenia
Region „Tatry” Milan Nevlazla i menedżerka projektu Jana Garstková uczestniczyli w seminarium zorganizowanym przez Forum Euroregionów Słowacji, w
którym wzięli również udział przedstawiciele euroregionów niemieckich i austriackich: Euregio Salzburg,
Berchtesgadener Land i Weinviertel. Sekretarz Generalny Stowarzyszenia Europejskich Regionów Granicznych Martin Guillermo-Ramirez poinformował o
pracy europejskich euroregionów. Pomimo, że granice przestały istnieć, euroregiony pozostają i są bardzo
przydatne w realizacji projektów transgranicznych,
takich jak budowa mostów, dróg, tras rowerowych
oraz planowanie transportu i wielu innych interesujących przedsięwzięć na terenach przygranicznych.
13.-­14. novembra sa v Bešeňovej uskutočnilo XIV.
zasadnutie poľsko-slovenskej medzinárodnej komisie zaoberajúcej sa cezhraničnou spoluprácou, ktorého sa zúčastnili zo strany cezhraničného Združenia
Euroregión „Tatry“: Wendelin Haber ­predseda rady,
Ivan Budiak ­podpredseda rady a riaditelia kancelárií
v Nowom Targu a Kežmarku ­Antoni Nowak a Milan
Nevlazla. Komisia sa zoznámila s prezentáciami Strediska poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu
a Domu slovensko-poľských stretnutí v Kežmarku
15-16 października w Słowackim Raju zorganizowano dwudniowe seminarium dla dzieci i młodzieży pt. Wykorzystanie wiedzy z monitoringu czystości
wód do kształtowania stosunku młodzieży do ochrony
przyrody i parków narodowych na obszarze Euroregionu „Tatry”. Seminarium odbyło się w ramach projektu Wychowanie i edukacja ekologiczna w Euroregionie
„Tatry”. Uczestniczyło w nim 90 uczniów i pedagogów ze Słowacji i z Polski. Celem seminarium było
wsparcie inicjatyw samorządów w zakresie segrega-
a pozitívne zhodnotila ich činnosť. Vypočula si tiež
informáciu na tému aktuálneho stavu prác na realizácii Historicko-kultúrno-prírodnej cesty okolo Tatier
a so súhlasom prijala snahy Euroregiónu „Tatry“ týkajúce sa výstavby poľsko-slovenskej cyklistickej trasy, ktorá bude predstavovať prírodné, krajinárske,
kultúrne a historické hodnoty Podhalia, Spiša, Oravy
a Liptova. Komisia sa obrátila s prosbou na Žilinský
samosprávny kraj a Malopoľské vojvodstvo o urýchlenie procesu potvrdzovania zmien územného plánu
v prospech tohto projektu.
25. novembra sa pracovníci kancelárie Združenia
Euroregión „Tatry“ zúčastnili na medzinárodnej
konferencii, zorganizovanej Okresným starostovstvom v Nowom Sączi s názvom Kultúrne dedičstvo
ako prameň európskej jednoty a turistický produkt
troch regiónov, ktorá sa uskutočnila vo Vyšných Ružbachoch. Vo svojom referáte venovanom podpore
národnostnej rôznorodosti na príklade projektov
realizovaných Euroregiónom „Tatry“ boli prezentované najdôležitejšie podujatia a výsledky projektu
s názvom Stretnutie siedmich kultúr poľsko-slovenského pohraničia „Od Ladislava Medňanského po
Jána Kantyho Pawluśkiewicza“ spolufinancovaného
z prostriedkov Programu cezhraničnej spolupráce
PL-SK 2007 ­2013 a z finančných prostriedkov ministra kultúry a národného dedičstva.
26. novembra rada cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry“ vytvorila poľsko-slovenskú pracovnú
skupinu týkajúcu sa prípravy osláv 15. výročia medzinárodného Združenia Euroregión „Tatry“, ktorej
predsedom sa stal Bogusław Waksmundzki a podpredsedom Peter Burian. Úlohou pracovnej skupiny bola príprava podrobného programu osláv 15.
výročia Euroregiónu „Tatry“. Tento program bol pripravený a schválený XV. kongresom cezhraničného
Združenia Euroregión „Tatry“.
27. ­28. novembra sa v Spišskej Novej Vsi uskutočnilo VII. slovensko-poľské hospodárske fórum malých
a stredných podnikateľov, zorganizované Združením
Región „Tatry“. Patronát nad fórom prevzal veľvyslanec Poľskej republiky na Slovensku, Jeho E. Andrej
Krawczyk. Okrem toho sa fóra zúčastnili: generálny
konzul Slovenskej republiky v Poľsku Ivan Horský,
obchodný radca Veľvyslanectva Poľskej republiky
na Slovensku Monika Olech a obchodný radca Veľvyslanectva Slovenskej republiky v Poľsku Vladislav
Chlipala. V programe fóra sa objavili, okrem iného:
vystúpenie predstaviteľa Dexie banky na tému prijatia meny euro Slovenskom, informácia vedúceho
oddelenia nemovitého majetku Slovenskej agentúry
rozvoja investícií a obchodu Viktora Wiedermana
171
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
cji odpadów. Przygotowany film na ten temat, który
stanowi pomoc naukową dla szkół podstawowych
otrzymały wszystkie miasta i gminy członkowskie.
Trzecim przedsięwzięciem w ramach projektu było
zbudowanie szlaków edukacyjnych w atrakcyjnych
krajobrazowo miejscach Euroregionu. Wsparcie
finansowe uzyskały dwa szlaki o tematyce ekologicznej w Dolnym Kubinie i Czerwonym Klasztorze.
Ustawione na ich trasach tablice informują o florze
i faunie danego obszaru. Projekt był kontynuacją
bardzo udanych wcześniejszych przedsięwzięć, mających na celu pogłębienie współpracy młodzieży
polskiej i słowackiej w zakresie monitorowaniu czystości wód Popradu i Dunajca oraz pomoc samorządom w intensyfikacji segregacji odpadów na obszarze Euroregionu oraz edukacji ekologicznej.
17 października we Wspólnym Sekretariacie
Technicznym w Krakowie złożony został wniosek
o dofinansowanie w ramach Osi priorytetowej III.
Wsparcie inicjatyw lokalnych (mikroprojekty) Programu Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013
projektu parasolowego pt. Realizacja mikroprojektów
na pograniczu polsko-słowackim w latach 2007-2010.
Projekt został przygotowany przez Euroregiony: Karpacki, Tatry i Beskidy oraz VUC Preszów i Żylina.
Funkcję partnera wiodącego pełni w nim Euroregion
Karpacki. Celem projektu jest promowanie inicjatyw
lokalnych i nawiązywanie kontaktów transgranicznych poprzez realizację mikroprojektów opartych na
działaniach „ludzie dla ludzi”, wzmocnienie bezpośrednich kontaktów pomiędzy polską i słowacką społecznością na terenach przygranicznych oraz tworzenie bazy dla kolejnych transgranicznych projektów.
Całkowita wartość projektu wynosi: 17.438.831,21
EUR, w tym dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (85%) – 14.823.006,52
EUR i współfinansowanie krajowe z budżetu państwa (15%) – 2.615.824,69 EUR. Związek Euroregion „Tatry” zarządza mikroprojektami z części
uprawnionego obszaru obejmującego NUTS III nowosądecki tzn. powiaty: nowotarski, nowosądecki,
tatrzański, limanowski, gorlicki, myślenicki i miasto
na prawach powiatu Nowy Sącz. Wnioskodawcami
mogą być jednostki samorządu terytorialnego i ich
jednostki organizacyjne oraz organizacje pozarządowe z tego obszaru. W pierwszym projekcie parasolowym na lata 2007-2010 Euroregion „Tatry” będzie
dysponował kwotą dofinansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości
2.693,566,76 EUR. Drugi projekt parasolowy obejmować będzie lata 2011-2013, a funkcję partnera
wiodącego pełnić w nim będzie Wyższa Jednostka Terytorialna Preszów. Euroregion „Tatry” dysponować
będzie w tym projekcie kwotą 2.155.669,81 EUR.
172
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
na tému možnosti investovania na Slovensku, prezentácia činnosti Slovenskej priemyselno-obchodnej
komory v Prešove, Poľsko-slovenskej priemyselnoobchodnej komory v Krakove a Nowosandeckej komory turistiky, ako aj informácia riaditeľa Antoniho
Nowaka na tému realizácie spoločných poľsko-slovenských projektov v rámci Európskej územnej spolupráce v Euroregióne „Tatry“. Fórum sprevádzala
prezentácia a predaj produktov firiem z oblasti potravinárstva a pracovné dielne turistických organizácií z Euroregiónu „Tatry“.
19. decembra sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnilo prvé zasadnutie
komisie Euroregiónu „Tatry“ v záležitostiach týkajúcich sa Európskych zoskupení územnej spolupráce.
Komisia v zložení: predseda rady Wendelin Haber,
podpredseda Ivan Budiak (od 19. decembra Peter
Burian), Oľga Marhulíková, Eugeniusz Zajączkowski, Antoni Nowak, Milan Nevlazla bola vytvorená
radou cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry“
uznesením nr. 2/XIII/2007 zo dňa 9. 5. 2007.
2009
26. januára sa predseda rady Združenia Euroregión
„Tatry“ Wendelin Haber, riaditeľ kancelárie Združenia Euroregión „Tatry“ Antoni Nowak, riaditeľ
kancelárie Združenie Región „Tatry“ Milan Nevlazla
zúčastnili na stretnutí spojenom s ukončením diplomatickej misie Dr. Bogdana Wrzochalského, ktoré sa uskutočnilo na Veľvyslanectve Poľskej republiky v Bratislave.
27. januára navštívili prezidenti Poľskej republiky
a Slovenskej republiky Lech Kaczyński a Ivan Gašparovič poľsko-slovenské pohraničie a stretli sa na
hraničnom priechode Chyżne ­Trstená. Následne
sa odobrali do Námestova, kde Lech Kaczyński
vyznamenal Ivana Gašparoviča najvyšším poľským vyznamenaním ­Rádom bieleho orla a sám
prevzal najvyšší slovenský rád ­Dvojitý biely kríž.
29. januára sa v kancelárii Združenia Euroregión
„Tatry“ uskutočnilo stretnutie poľských a slovenských partnerov projektu Realizácia mikroprojektov
na poľsko-slovenskom pohraničí v rokoch 2007
­2010 v rámci Programu cezhraničnej spolupráce
PL-SK 2007 ­2013. Počas stretnutia partneri vypracovali spoločné stanovisko týkajúce sa úprav v aplikačných dokumentoch pre žiadateľov a v systéme
hodnotenia mikroprojektov.
2. februára sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolu-
22 października Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber podczas międzynarodowej konferencji pt. Transgraniczna turystyka
ekologiczna jako szansa rozwoju Sądecczyzny zorganizowanej w Krynicy przez Starostwo Powiatowe
w Nowym Sączu wygłosił referat pt. Euroregion „Tatry” jako ważny podmiot polsko-słowackiej współpracy
transgranicznej.
31 października biuro Związku Euroregion „Tatry”
złożyło we Wspólnym Sekretariacie Technicznym
w Krakowie wniosek o dofinansowanie w ramach
Osi priorytetowej II. Rozwój społeczno-gospodarczy
Programu Współpracy Transgranicznej PL-SK 20072013 projektu pt. Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho
do Jana Kantego Pawluśkiewicza”. Partnerami w tym
projekcie są: Združenie Region „Tatry”, Muzeum
w Kieżmarku oraz Powiatowe Centrum Kultury
w Nowym Targu. Związek Euroregion „Tatry” pełni
rolę partnera wiodącego. Całkowite kwalifikowalne
koszty projektu wynoszą 447.915,72 EUR, z czego
koszty Związku Euroregion „Tatry” – 106.576,37
EUR. Wnioskowane dofinansowanie z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego stanowi 85%
ww. kwoty i wynosi 380.720,35 EUR, z czego dla
Związku Euroregion „Tatry” 90.589,91 EUR.
5 listopada w Czarnej odbyła się zorganizowana
przez Władzę Wdrażającą Programy Europejskie
konferencja podsumowująca Program INTERREG
IIIA. W konferencji uczestniczyli Przewodniczący
Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber
i Dyrektor biura Antoni Nowak.
12 listopada w Warszawie Przewodniczący Rady
Wendelin Haber oraz Dyrektor Antoni Nowak spotkali się z Podsekretarzem Stanu w Ministerstwie
Rozwoju Regionalnego Krzysztofem Hetmanem.
Podczas spotkania przedstawiona została trudna sytuacja finansowa Euroregionu „Tatry” spowodowana brakiem odpowiednich środków na wykonywane prace związane z przygotowaniem i wdrażaniem
Programu Współpracy Transgranicznej PL-SK 20072013. Minister Krzysztof Hetman poinformował,
że Ministerstwo Rozwoju Regionalnego rozpatrzy
możliwość przekazania euroregionom zaliczki na
ww. wydatki, a decyzję w tej sprawie prześle w możliwie krótkim czasie.
13-14 listopada w Bešeňovej odbyło się XIV posiedzenie Polsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Transgranicznej, w którym
ze strony Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” uczestniczyli: Wendelin Haber – Przewodniczą-
práce v Nowom Targu uskutočnila vernisáž výstavy
pod názvom Moje hory, prezentujúcej tvorbu maliara, alpinistu, horolezca Ryszarda Kowalewského.
11. februára kancelária Združenia Euroregión
„Tatry“ usporiadala Inauguračné školenie v oblasti
mikroprojektov spravovaných Euroregiónom „Tatry“
v rámci III. prioritnej osi programu cezhraničnej spolupráce Poľská republika ­Slovenská republika 2007
­2013. Cieľom školenia bolo zoznámenie predstaviteľov všetkých miestnych samospráv z oblasti podpory náležiacej do kompetencie Euroregiónu „Tatry“
so základnými informáciami, týkajúcimi sa udelenia
finančnej podpory na realizáciu mikroprojektov.
16. februára sa v slovenskom parlamente v Bratislave uskutočnila prezentácia euroregiónov, ktorej
sa zúčastnili predseda rady cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry“ Igor Šajtlava a podpredseda
Wendelin Haber, ako aj riaditeľ kancelárie Združenia Región „Tatry“ Milan Nevlazla.
2. marca sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnila konferencia s názvom Spoločná európska mena ­odporúčania pre
Poľsko, zorganizovaná veľvyslanectvom Slovenskej
republiky vo Varšave a predsedom Poľsko-slovenskej parlamentnej skupiny Andrzejom Guta-Mostowým. Skúsenosti Slovenska pri uvádzaní meny euro
predstavili veľvyslanec Slovenskej republiky v Poľsku František Ružička a obchodný radca veľvyslanectva Slovenska Vladislav Chlipala. Na konferencii
sa zúčastnili predstavitelia miestnych samospráv,
mimovládnych organizácií, hospodárskych komôr
a remeselných cechov, ako aj Podhalanskej štátnej
odbornej vysokej školy. Konferenciu sprevádzala
výstava s názvom Cesta Slovenska k euru, pripravená Slovenským inštitútom vo Varšave v spolupráci
s mincovňou v Kremnici, Národnou bankou Slovenska a Ministerstvom financií republiky.
06. marca sa v Ružomberku konal XV. kongres
Združenia Región „Tatry“. Prítomní boli informovaní o činnosti Rady Združenia Región „Tatry“ a kancelárie za obdobie od Kongresu Združenie Región
„Tatry“ konaného dňa 29. februára 2008 v Poprade. Prebrali sa hlavné smery činnosti ZRT a návrhy
projektov ZRT na roky 2009-2010. Riešila sa problematika Európskeho zoskupenia územnej spolupráce. Za nového člena Rady ZRT bol zvolený JUDr.
Jozef Biroš (po odstúpení Ing. Petra Petka). Navrhli
sa ocenenia k 15. výročiu osláv vzniku Euroregiónu
„Tatry“.
12. marca sa v Jablonke uskutočnil XV. kongres
173
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
cy Rady, Ivan Budiak – Wiceprzewodniczący Rady
oraz Dyrektorzy biur w Nowym Targu i Kieżmarku –
Antoni Nowak i Milan Nevlazla. Komisja zapoznała
się z prezentacjami Ośrodka Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu oraz Domu Spotkań Słowacko-Polskich w Kieżmarku pozytywnie oceniając ich
działalność. Wysłuchała również informacji na temat
aktualnego stanu prac nad realizacją Historycznokulturowo-przyrodniczego Szlaku wokół Tatr i z aprobatą przyjęła dążenia Euroregionu „Tatry” dotyczące
budowy polsko-słowackiej ścieżki rowerowej, która
promować będzie walory przyrodnicze, krajobrazowe, kulturowe i historyczne Podhala, Spisza, Orawy
i Liptowa. Komisja zwróciła się z prośbą do Żylińskiego Samorządowego Kraju i Województwa Małopolskiego o przyspieszenie procesu zatwierdzania
zmian planów zagospodarowania przestrzennego
na rzecz tego projektu.
25 listopada pracownicy biura Związku Euroregion
„Tatry“ uczestniczyli w zorganizowanej przez Starostwo Powiatowe w Nowym Sączu międzynarodowej
konferencji pt. Dziedzictwo kulturowe jako źródło europejskiej jedności i produkt turystyczny trzech regionów,
która odbyła się w Wyżnych Rużbachach. W swoim
referacie poświęconym wspieraniu różnorodności
ponadnarodowej na przykładzie projektów realizowanych przez Euroregion „Tatry“ zaprezentowali
najważniejsze wydarzenia oraz rezultaty projektu
pt. Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho do Jana Kantego
Pawluśkiewicza”.
Združenia Euroregión „Tatry“. Kongres mal charakter hodnotiaco-volebný. Delegáti zvolili nové vedenie Združenia Euroregión „Tatry“ na obdobie rokov
2009 ­2010. Medzi členov Združenia Euroregión
„Tatry“ boli prijatí: mesto Mszana Dolna a gmina
Spytkowice. Kongres prijal Deklaráciu pre utvorenie
Európskeho zoskupenia územnej spolupráce Euroregión „Tatry“ a program osláv 15 rokov cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry“.
19.-­20. marca monitorujúci výbor na zasadnutí
v Tatranskej Lomnici schválil na realizáciu v rámci I.
a II. prioritnej osi Programu cezhraničnej spolupráce
Poľská republika ­Slovenská republika 2007 ­2013 20
projektov, v tom z Euroregiónu „Tatry“ 8. Spomedzi
projektov, ktoré získali spolufinancovanie sa ocitol
vysoko hodnotený vlastný projekt Euroregiónu „Tatry“ s názvom Stretnutie siedmich kultúr poľsko-slovenského pohraničia „Od Ladislava Medňanského
po Jána Kantyho Pawluśkiewicza“. Výbor schválil
taktiež aplikačný balík pre mikroprojekty a Príručku
implementácie mikroprojektov.
30. marca Združenie Euroregión „Tatry“ vyhlásilo
prvú výzvu na predkladanie žiadostí na spolufinancovanie mikroprojektov z prostriedkov Európskeho fondu regionálneho rozvoja v rámci Programu
cezhraničnej spolupráce PL-SK 2007 ­2013. V ten
deň kancelária Združenia Euroregión „Tatry“ začala
taktiež cyklus školení v oblasti tvorby žiadostí o spolufinancovanie mikroprojektov v rámci Programu
cezhraničnej spolupráce Poľská republika ­Slovenská
republika 2007 ­2013. Na prvých školeniach sa zúčastnili žiadatelia z okresov limanowského a gorlického. Pre okresy nowotargský a tatrzańský boli usporiadané školenia dňa
1. apríla, pre okresy nowosądecký a myślenický
dňa 6. apríla.
26 listopada Rada Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” powołała polsko-słowacką grupę
roboczą ds. przygotowania obchodów 15-lecia
Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry”, której
Przewodniczącym został
Bogusław Waksmundzki
a Wiceprzewodniczącym
Peter Burian. Zadaniem
grupy roboczej było przygotowanie szczegółowego programu obchodów
15-lecia Euroregionu „Tatry”. Program ten został
przygotowany i zatwierdzony przez XV Kongres
Transgranicznego ZwiązVIII Słowacko-Polskie Forum Gospodarcze
– przemawia Ambasador Rzeczypospolitej Polskiej na Słowacji
ku Euroregion „Tatry”.
17. apríla rokoval v Muszyne XV. kongres cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry“, hodnotiaci dvojročné poľské
predsedníctvo v cezhraničnom Združení Euroregión „Tatry“. Kongres
zvolil členov rady a revíznej komisie cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry“ na roky
Andrzej Krawczyk,
2009 ­2010. Okrem toho
Spiska Nowa Wieś 27-28.11.2008 r., fot. arch. ZET
27-28 listopada w Spidelegáti prijali uznesenie
skiej Nowej Wsi odbyło się VII Słowacko-Polskie Fov nasledujúcich záležitostiach: schválenie správ rady
174
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
rum Gospodarcze małych i średnich przedsiębiorstw,
zorganizowane przez Stowarzyszenie Región „Tatry”. Patronat nad Forum objął Ambasador Rzeczypospolitej Polskiej na Słowacji Andrzej Krawczyk.
Ponadto w Forum wzięli udział: Konsul Generalny
Republiki Słowackiej w Polsce Ivan Horský, Radca Handlowy Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej
na Słowacji Monika Olech oraz Radca Handlowy
Ambasady Republiki Słowackiej w Polsce Vladislav
Chlipala. W programie Forum znalazły się m.in.:
wystąpienie przedstawiciela banku Dexia na temat
przyjęcia przez Słowację waluty euro, informacja
kierownika wydziału nieruchomości Słowackiej
Agencji ds. Rozwoju Inwestycji i Handlu Viktora Wiedermana na temat możliwości inwestowania na Słowacji, prezentacja działalności Słowackiej Izby Przemysłowo-Handlowej w Preszowie,
Polsko-Słowackiej Izby Przemysłowo-Handlowej
w Krakowie oraz Nowosądeckiej Izby Turystyki,
a także informacja Dyrektora Antoniego Nowaka
na temat realizacji wspólnych polsko-słowackich
projektów w ramach Europejskiej Współpracy Terytorialnej w Euroregionie „Tatry“. Forum towarzyszyła prezentacja i sprzedaż produktów firm z branży
spożywczej oraz warsztaty organizacji turystycznych
z Euroregionu „Tatry“.
19 grudnia w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu odbyło się pierwsze posiedzenie Komisji Euroregionu „Tatry” ds. Europejskich
Ugrupowań Współpracy Terytorialnej. Komisja
w składzie: Przewodniczący Wendelin Haber, Wiceprzewodniczący Ivan Budiak (od 19 grudnia Peter
Burian), Oľga Marhuliková, Eugeniusz Zajączkowski,
Antoni Nowak, Milan Nevlazla została powołana
przez Radę Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry” uchwałą nr 2/XIII/2007 z dnia 09.05.2007 roku.
2009
26 stycznia Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber, Dyrektor biura Związku Euroregion „Tatry” Antoni Nowak i Dyrektor
Biura Stowarzyszenia Region „Tatry” Milan Nevlazla
uczestniczyli w spotkaniu związanym z zakończeniem misji dyplomatycznej przez dr Bogdana Wrzochalskiego, które odbyło się w Ambasadzie Rzeczypospolitej Polskiej w Bratysławie.
27 stycznia prezydenci Rzeczypospolitej Polskiej
i Republiki Słowackiej: Lech Kaczyński oraz Ivan
Gašparovič odwiedzili polsko-słowackie pogranicze
i spotkali się na przejściu granicznym Chyżne-Trstena. Następnie udali się do Namestova, gdzie Lech
a revíznej komisie cezhraničného Združenia Euroregión „Tatry“ a udelenie absolutória rade, deklarácia týkajúca sa vytvorenia Európskeho zoskupenia
územnej spolupráce, jubileum 15 rokov Euroregiónu „Tatry“, projekt Historicko-kultúrno-prírodnej
cesty okolo Tatier a realizácia poľsko-slovenských
mikroprojektov v rámci Programu cezhraničnej spolupráce PL-SK 2007 ­2013.
13. mája boli v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce prítomní členovia Komisie územnej samosprávy a regionálnej politiky sejmu Poľskej republiky spoločne s predsedom Bronisławom Dutkom
a delegáciou komisie verejnej správy a regionálneho rozvoja Národnej rady Slovenskej republiky,
ktorej predsedal podpredseda parlamentu Tibor
Cabaj. Na zasadnutí sa zúčastnili taktiež generálny
konzul Slovenskej republiky Ivan Horský a honorárny konzul Wiesław Wojas. Poslanci sa stretli s radou Združenia Euroregión „Tatry“ a predstaviteľmi
gmín, miest a okresov združených v Euroregióne
„Tatry“. Cieľom návštevy poľských a slovenských
parlamentárov bolo zoznámenie sa s výsledkami
poľsko-slovenskej cezhraničnej spolupráce, zvlášť
v oblasti realizácie spoločných projektov spolufinancovaných z prostriedkov Európskej únie, a tiež
príprava tematiky na stretnutie Vyšehradskej skupiny, ktoré sa uskutoční v roku 2009 v Poľsku.
28.-­29. mája sa v Krakove uskutočnilo zasadnutie
monitorujúceho výboru, ktorý pre realizáciu v rámci
I. a II. prioritnej osi Programu cezhraničnej spolupráce Poľská republika ­Slovenská republika 2007 ­2013
potvrdil 29 projektov, vrátane 7 z Euroregiónu „Tatry“. Na zasadnutí sa zúčastnil predseda rady Združenia Euroregión „Tatry“ Wendelin Haber a riaditeľ kancelárie Antoni Nowak.
29. mája bolo ukončené I. prijímanie žiadostí o spolufinancovanie mikroprojektov v rámci Programu cezhraničnej spolupráce Poľská republika ­Slovenská
republika 2007 ­2013. Do kancelárie Združenia
Euroregión „Tatry“ bolo doručených 99 žiadostí.
29.-­31. mája sa v obci Nižná konalo kultúrno-spoločenské podujatie pod názvom Euroregión bez hraníc 2009. Podujatie bolo financované zo štátneho
rozpočtu, prostredníctvom finančného príspevku
z Ministerstva výstavby a regionálneho rozvoja. Na
podujatí vystúpili slovenské a poľské umelecké súbory, skupiny, dychové hudby a účinkujúci rôzneho
zamerania. Prezentovali región, z ktorého pochádzajú. Počas podujatia bol prezentovaný aj folklór,
zvyky a ľudové tradície. Podarilo sa nám posilniť
partnerstvá medzi kultúrnymi inštitúciami a samot-
175
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
Kaczyński odznaczył Ivana Gašparoviča najwyższym
polskim odznaczeniem – Orderem Orła Białego,
a sam odebrał najwyższy order słowacki – Podwójny
Biały Krzyż.
29 stycznia w Biurze Związku Euroregion „Tatry” odbyło się spotkanie polskich i słowackich partnerów
projektu parasolowego Realizacja mikroprojektów na
pograniczu polsko-słowackim w latach 2007-2010 w
ramach Programu Współpracy Transgranicznej PL-SK
2007-2013. Podczas spotkania partnerzy wypracowali wspólne stanowisko dotyczące poprawek w dokumentach aplikacyjnych
dla wnioskodawców oraz
w systemie oceny mikroprojektów.
2 lutego w Ośrodku
Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu odbył się wernisaż
wystawy pt. Moje góry,
prezentującej twórczość
artysty malarza, alpinisty
i taternika Ryszarda Kowalewskiego.
nými účinkujúcimi.
4. júna v rámci osláv Rok 1989 ­20 rokov neskôr sa
v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom
Targu uskutočnila vernisáž výstavy vlasteneckých
plagátov profesora Wiesława Grzegorczyka, jedného z najlepších poľských tvorcov plagátovej grafiky.
Výstavu zorganizovalo Okresné starostovstvo v Nowom Targu.
12. júna sa v meste Ružomberok uskutočnilo podujatie v rámci projektu 15. výročie vzniku Euroregiónu „Tatry“. Na oslavách
výročia vystúpili rôzne
umelecké skupiny a remeselníci zo Slovenska
a Poľska.
15.-­17. júna sa predseda rady Združenia Euroregión „Tatry“ Wendelin
Haber a riaditeľ kancelárie Združenia Euroregión
„Tatry“ Antoni Nowak
zúčastnili na XVIII. fóre
poľských hraničných regiónov, ktorého organiWernisaż wystawy pt. „Droga Słowacji do euro”. Od lewej:
11 lutego Biuro Związku
zátorom bol Euroregión
Ambasador Republiki Słowackiej w Polsce František Ružička,
Euroregion „Tatry” przePraded. Hosťom fóra
Dyrektor Instytutu Słowackiego w Warszawie Helena Jacošová,
prowadziło Szkolenie inbola o. i. pani Danuta
Poseł na Sejm RP Andrzej Gut-Mostowy,
auguracyjne w zakresie mi- Przewodniczący Rady Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber, Hübner, komisárka pre
Ośrodek Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu,
kroprojektów zarządzanych
záležitosti
regionálnej
02.03.2009 r., fot. arch. ZET
przez Euroregion „Tatry”
politiky, ktorá ubezpew ramach III Osi priorytetowej Programu Współpracy
čila účastníkov o intenzívnom úsilí Generálneho
Transgranicznej Rzeczpospolita Polska - Republika Słoriaditeľstva pre záležitosti regionálnej politiky vo
wacka 2007-2013. Celem szkolenia było zapoznanie
veci zvýšenia prostriedkov na územnú spoluprácu
przedstawicieli wszystkich samorządów lokalnych
v budúcom období podpory 2014 ­2020. Zaoberaz obszaru wsparcia należącego do kompetencji Eula sa taktiež obavami predstaviteľov euroregiónov
roregionu „Tatry” z podstawowymi informacjami
o budúcnosť euroregionálnych štruktúr vo vzťahu
dotyczącymi udzielania wsparcia finansowego na
k vzniku nového inštrumentu Európskych zoskuperealizację mikroprojektów.
ní územnej spolupráce, podčiarkujúc mnohoročné
výsledky práce euroregiónov v územnej spolupráci,
16 lutego obyła się prezentacja euroregionów
a tiež potrebu pokračovania tejto formy spolupráce.
w parlamencie słowackim w Bratysławie, w której
uczestniczył Przewodniczący Rady Transgranicznego
17. júna sa v Krakove uskutočnila výročná konfeZwiązku Euroregion „Tatry” Igor Šajtlava oraz Wicerencia Programu cezhraničnej spolupráce Poľská
przewodniczący Wendelin Haber a także Dyrektor
republika ­Slovenská republika 2007 ­2013 zorgabiura Stowarzyszenia Region „Tatry” Milan Nevlazla.
nizovaná Spoločným technickým sekretariátom.
Konferencie sa zúčastnili predseda rady Wendelin
2 marca w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej
Haber a Agnieszka Pyzowska, manažérka projektu
w Nowym Targu odbyła się konferencja pt. Wspóls názvom Stretnutie siedmich kultúr poľsko-slovenna europejska waluta – rekomendacje dla Polski, zorského pohraničia „Od Ladislava Medňanského po
ganizowana przez Ambasadę Republiki Słowackiej
Jána Kantyho Pawluśkiewicza“, ktorá predstavila
w Warszawie oraz Przewodniczącego Polsko-Słowaspomínaný projekt spolufinancovaný z prostriedckiej Grupy Parlamentarnej Andrzeja Guta-Mostokov Programu cezhraničnej spolupráce PL-SK 2007
176
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
wego. Doświadczenia Słowacji przy wprowadzaniu
waluty euro przedstawili Ambasador Republiki
Słowackiej w Polsce František Ružička oraz Radca Handlowy Ambasady Słowacji Vladislav Chlipala. W konferencji uczestniczyli przedstawiciele
samorządów lokalnych, organizacji pozarządowych, izb gospodarczych i cechów rzemieślniczych
oraz Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły
Zawodowej. Konferencji towarzyszyła wystawa
pt. Droga Słowacji do euro, przygotowana przez Instytut Słowacki w Warszawie we współpracy z mennicą w Kremnicy, Narodowym Bankiem Słowacji
i Ministerstwem Finansów Republiki Słowackiej.
6 marca w Rużomberku obradował XV Kongres Stowarzyszenia Region „Tatry”. Jego uczestnicy zostali
poinformowani o działalności Stowarzyszenia i jego
biura w okresie od ostatniego Kongresu, który odbył
się 29 lutego 2008 r. w Popradzie. Przedyskutowano
główne kierunki działalności Stowarzyszenia i propozycje projektów na lata 2009-2010. Rozmawiano
również o Europejskim Ugrupowaniu Współpracy
Terytorialnej. Na nowego członka Rady wybrano dr
Józefa Biroša (po rezygnacji inż. Petera Petka). Podjęto uchwały w sprawie odznaczeń z okazji piętnastolecia powstania Euroregionu „Tatry”.
12 marca w Jabłonce odbył się XV Kongres Związku
Euroregion „Tatry”. Kongres miał charakter sprawozdawczo-wyborczy. Delegaci wybrali nowe władze
Związku Euroregion „Tatry” na kadencję 2009-2010.
W poczet członków Związku Euroregion „Tatry” zostali przyjęci: miasto Mszana Dolna oraz gmina Spytkowice. Kongres przyjął Deklarację dotyczącą utworzenia
Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej
Euroregion „Tatry” oraz program obchodów 15-lecia Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”.
19-20 marca Komitet Monitorujący na posiedzeniu
w Tatrzańskiej Łomnicy zatwierdził 20 projektów w
tym z Euroregionu „Tatry” 8, do realizacji w ramach
I i II osi priorytetowej Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska - Republika Słowacka 2007-2013. Wśród projektów, które otrzymały
dofinansowanie znalazł się wysoko oceniony projekt
własny Euroregionu „Tatry” pt. Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho do Jana Kantego Pawluśkiewicza”. Komitet
zatwierdził również pakiet aplikacyjny dla mikroprojektów i Podręcznik wdrażania mikroprojektów.
30 marca Związek Euroregion „Tatry” ogłosił
Zaproszenie do składania wniosków na dofinansowanie mikroprojektów ze środków Europejskiego Fun-
­ 013 a z finančných prostriedkov ministra kultúry
2
a národného dedičstva.
22. júna bola podpísaná dohoda medzi gminou
a mestom Nowy Targ a Združením Euroregión „Tatry“ o zapožičaní dvoch miestností susediacich s kanceláriou Euroregiónu „Tatry“ a tvoriacich majetok
mesta Nowy Targ. V týchto miestnostiach boli vytvorené pracoviská pre personál zaoberajúci sa realizáciou a zúčtovaním mikroprojektov v rámci Programu
cezhraničnej spolupráce PL-SK 2007 ­2013.
7. júla bola uzatvorená dohoda medzi Ministerstvom
regionálneho rozvoja a Združením Euroregión „Tatry“ o spolufinancovaní projektu Stretnutie siedmich
kultúr poľsko-slovenského pohraničia „Od Ladislava
Medňanského po Jána Kantyho Pawluśkiewicza“,
spolufinancovaného z prostriedkov Programu cezhraničnej spolupráce PL-SK 2007 ­2013 a z finančných prostriedkov ministra kultúry a národného
dedičstva. Partnermi v tomto projekte sú: Združenia
Euroregión „Tatry“, Múzeum v Kežmarku a Okresné
centrum kultúry v Nowom Targu. Združenie Euroregión „Tatry“ plní rolu vedúceho partnera. Celkové
kvalifikované náklady projektu majú hodnotu 447
915,72 EUR, z čoho náklady Združenia Euroregión
„Tatry“ ­106 576,37 EUR. Žiadané spolufinancovanie z Európskeho fondu regionálneho rozvoja tvorí
85 % spomínanej hodnoty a činí 380 720,35 EUR,
z čoho pre Združenie Euroregión „Tatry“ je to 90
589,91 EUR.
27. júla bola v Nowom Targu podpísaná Partnerská
zmluva v rámci Programu cezhraničnej spolupráce
Poľská republika ­Slovenská republika 2007-2013 na
realizáciu projektu pod názvom Stretnutie siedmich
kultúr poľsko-slovenského pohraničia „Od Ladislava
Medňanského po Jana Kanty Pawluśkiewicza“.
5. augusta sa v Stredisku poľsko-slovenskej spolupráce v Nowom Targu uskutočnila vernisáž výstavy
pod názvom Najstaršie podoby Tatier na mapách,
rytinách a litografiách zo zbierok Henryka Rączku,
Jagelonskej knižnice, Múzea v Kežmarku, archívu
v Poprade, Podtatranského múzea v Poprade. Výstava bola zrealizovaná v rámci projektu s názvom
Stretnutie siedmich kultúr poľsko-slovenského pohraničia „Od Ladislava Medňanského po Jána Kantyho Pawluśkiewicza“, spolufinancovaného z prostriedkov Programu cezhraničnej spolupráce PL-SK
2007 ­2013 a z prostriedkov ministra kultúry a národného dedičstva.
6. augusta sa v Oravskej galérii v Dolnom Kubíne
a 8. septembra v sídle Združenia Euroregión „Tat-
177
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
duszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu
Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013.
W tym dniu biuro Związku Euroregion „Tatry” rozpoczęło również cykl warsztatów szkoleniowych w zakresie wnioskowania o dofinansowanie
mikroprojektów w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013. W pierwszych warsztatach uczestniczyli wnioskodawcy z powiatów limanowskiego i gorlickiego. Dla powiatów
nowotarskiego i tatrzańskiego przeprowadzono warsztaty w dniu 1 kwietnia natomiast dla powiatów
nowosądeckiego i myślenickiego w dniu 6 kwietnia.
17 kwietnia w Muszynie obradował XV Kongres
Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”, podsumowujący dwuletnie polskie przewodnictwo
w Transgranicznym Związku Euroregion „Tatry”.
Kongres powołał członków Rady oraz Komisji rewizyjnej Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
na kadencję 2009-2010. Ponadto delegaci podjęli
uchwały w następujących sprawach: zatwierdzenia
Sprawozdań Rady i Komisji rewizyjnej Transgranicznego
Związku Euroregion „Tatry” oraz udzielenia absolutorium Radzie, Deklaracji dotyczącej utworzenia Europejskiego
Ugrupowania
Współpracy Terytorialnej,
jubileuszu 15-lecia Euroregionu „Tatry”, projektu Historyczno-kulturowo-przyrodniczego Szlaku wokół
Tatr oraz realizacji polsko
-słowackich mikroprojektów w ramach Programu
Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013.
ry“ uskutočnila vernisáž výstavy s názvom Maliarske
príbehy Antoniho Krzystyniaka a Júliusa Považana,
zorganizovaná Euroregiónom „Tatry“ v rámci projektu Stretnutie siedmich kultúr poľsko-slovenského
pohraničia „Od Ladislava Medňanského po Jána
Kantyho Pawluśkiewicza“, spolufinancovaného
z prostriedkov Programu cezhraničnej spolupráce
PL-SK 2007 ­2013 a z prostriedkov ministra kultúry
a národného dedičstva.
4. septembra sa na pozvanie generálneho konzula
Slovenskej republiky Ivana Horského riaditeľ kancelárie Združenia Euroregión „Tatry“ Antoni Nowak
zúčastnil na slávnostiach pri príležitosti Dňa ústavy
­štátneho sviatku Slovenskej republiky, ktoré sa uskutočnili v Krakove. Počas tejto slávnosti bol riaditeľ
Antoni Nowak vyznamenaný striebornou medailou
Ministerstva zahraničných vecí Slovenskej republiky
za činnosť a realizáciu mnohých projektov slúžiacich
k prehlbovaniu poľsko-slovenskej cezhraničnej spolupráce v rámci Euroregiónu „Tatry“.
16. septembra sa v sídle Okresného starostovstva
v Nowom Targu uskutočnila oficiálna rozlúčka generálneho konzula Slovenska v Poľsku Ivana Horského
s predstaviteľmi samosprávy Podhalia. Euroregión
„Tatry“ reprezentovali:
predseda rady Wendelin
Haber a riaditeľ kancelárie Antoni Nowak,
ktorí konzulovi vyjadrili
poďakovanie za veľký
pracovný vklad do formovania a rozvoja poľsko-slovenskej cezhraničnej spolupráce a za prijatie čestného patronátu
nad dôležitým zámerom
13 maja w Ośrodku
Euroregiónu
„Tatry“,
Współpracy Polsko-Słoakým je projekt s názvom
wackiej gościli członkoStretnutie siedmich kulXV Kongres Transgranicznego Związku Euroregion „Tatry”
wie Komisji Samorządu
túr poľsko-slovenského
– Dyrektor Wspólnego Sekretariatu Technicznego
Terytorialnego i Politypohraničia „Od Ladislava
Programu Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013
w Krakowie Ewa Ślęzak,
ki Regionalnej Sejmu
Medňanského po Jána
Muszyna 17.04.2009 r., fot. arch. ZET
Rzeczypospolitej Polskiej
Kantyho Pawluśkiewicwraz z Przewodniczącym Bronisławem Dutką oraz
za“, spolufinancovaného z prostriedkov Programu
delegacja Komisji Administracji Publicznej i Rozcezhraničnej spolupráce PL-SK 2007 ­2013 a z proswoju Regionalnego Rady Narodowej Republiki
triedkov ministra kultúry a národného dedičstva.
Słowackiej, której przewodniczył wicemarszałek
parlamentu Słowacji Tibor Cabaj. W posiedze19. septembra zorganizovalo Združenie Región
niu uczestniczyli również Konsul Generalny Re„Tatry” v rámci projektu Stretnutie siedmich kultúr
publiki Słowackiej Ivan Horský oraz Konsul Hopoľsko-slovenského pohraničia „Od Ladislava Mednorowy Wiesław Wojas. Posłowie spotkali się
ňanského po Jana Kanty Pawluśkiewicza“ Festival
z Radą Związku Euroregion „Tatry” oraz gospodarzarusínskej kultúry slovensko-poľského pohraničia
mi gmin, miast i powiatów zrzeszonych w Eurorev Spišskej Starej Vsi za účasti 8 slovenských a 2 poľ-
178
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
gionie „Tatry”. Celem wizyty polskich i słowackich
parlamentarzystów było zapoznanie się z rezultatami polsko-słowackiej współpracy transgranicznej,
zwłaszcza w zakresie realizacji wspólnych projektów
dofinansowanych ze środków Unii Europejskiej,
a także przygotowanie tematyki na spotkanie Grupy
Wyszehradzkiej, które jesienią 2009 odbędzie się
w Polsce.
28-29 maja w Krakowie odbyło się posiedzenie Komitetu Monitorującego, który zatwierdził 29 projektów w tym 7 z Euroregionu „Tatry”, do realizacji w ramach I i II Osi priorytetowej
Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska - Republika Słowacka 2007-2013.
W posiedzeniu uczestniczył Przewodniczący Rady
Związku Euroregion „Tatry” Wendelin Haber oraz
Dyrektor biura Antoni Nowak.
29 maja zakończony został I nabór wniosków o dofinansowanie mikroprojektów w ramach Programu
Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska Republika Słowacka 2007-2013. Do Biura Związku
Euroregion „Tatry” wpłynęło 99 mikroprojektów.
29-31 maja w Niżnej zorganizowano imprezę
kulturalno-społeczną pod hasłem Euroregion bez
granic 2009, finansowaną ze środków Ministerstwa
Budownictwa i Rozwoju Regionalnego Republiki
Słowackiej. Wystąpiły polskie i słowackie zespoły
oraz grupy artystyczne, orkiestry dęte oraz soliści.
Zaprezentowano folklor i tradycje ludowe. Spotkanie sprzyjało umocnieniu partnerstwa instytucji kulturalnych i uczestniczących wykonawców.
4 czerwca w ramach obchodów uroczystości Rok
1989 – 20 lat później w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu odbył się zorganizowany przez Starostwo Powiatowe w Nowym
Targu wernisaż wystawy plakatów patriotycznych
profesora Wiesława Grzegorczyka, jednego z najlepszych polskich twórców grafiki plakatowej.
12 czerwca w Rużomberku zorganizowano imprezę w ramach projektu 15-lecie powstania Euroregionu
„Tatry”. Uczestniczyły w niej słowackie i polskie grupy artystyczne oraz rzemieślnicy ludowi.
15-17 czerwca Przewodniczący Rady Związku
Euroregion „Tatry” Wendelin Haber oraz Dyrektor
biura Związku Euroregion „Tatry” Antoni Nowak
uczestniczyli w XVIII Forum Polskich Regionów Granicznych, którego organizatorem był Euroregion
Pradziad. Gościem Forum była m.in. Pani Danuta
Hübner Komisarz ds. Polityki Regionalnej, która
ských tanečných, speváckych a hudobných zložiek.
Samotnú realizáciu podujatia predchádzalo niekoľko
pracovných stretnutí, kontaktovanie súborov, skupín
a účinkujúcich z Poľska a Slovenska, ktorí na podujatí predstavili tanec, spev, zvyky a tradície Rusínov
žijúcich na slovensko-poľskom pohraničí, množstvo
telefonických a mailových konzultácií s partnermi
a spoluorganizátormi, ako aj zabezpečenie hľadiska
a javiska, občerstvenia a slávnostného rautu. Samotný Festival slovensko-poľského pohraničia, ako aj
Program cezhraničnej spolupráce Poľská republika
­Slovenská republika 2007-2013 boli propagované
prostredníctvom plagátov, internetu a tlače.
23.-24. septembra sa na základe aktivít naplánovaných v projekte Spoločne zveľaďujme krajinu EUT
v Lesnici uskutočnilo spoločné dvojdňové stretnutie
slovenskej a poľskej stredoškolskej mládeže (SOŠT
Poprad, SOŠE Matejovce, SPŠ Poprad, Gymnázium
Kukučínova Poprad, SZŠ Poprad, GPDT Poprad, SOŠ
Svit, Gymnáziu P.O.H. Kežmarok, HAOB Kežmarok,
ZSZ Stary Sacz) zaoberajúcej sa monitoringom čistoty vôd a ochranou a tvorbou životného prostredia.
Mládež sa stretla na pozadí životného prostredia. Na
stretnutí vystúpili s odbornými prednáškami a referátmi zástupcovia Správy PIENAP-u. Premietal sa
film o PIENAP-e. Semináru sa zúčastnilo okolo 100
žiakov a odborníkov. Študenti sa venovali spoznávaniu krajiny a prírody Pieninského národného parku.
Rozvinuli a podporili sa partnerské vzťahy a nadviazali sa hlbšie a aj nové kontakty medzi poľskou
a slovenskou mládežou a medzi strednými školami
zameranými na environmentálnu výchovu a zaoberajúcimi sa monitorovaním čistoty prihraničných
vodných tokov, ako aj medzi odborníkmi z oblasti
životného prostredia. Študenti získali nové informácie, vedomosti, vymenili si skúsenosti z vlastných
projektov a aktivít súvisiacich s problematikou životného prostredia, vodných tokov riek Poprad a Dunajec, ochranou a tvorbou krajiny a lepšie spoznali
spoločné územie Euroregiónu „Tatry“. Analyzovali
súčasný stav a získali nové poznatky. Podujatie sa
nieslo taktiež v znamení hier a kvízov. Jednotlivé
družstvá boli zmiešané. Poľskí a slovenskí študenti
sa takto lepšie spoznali.
24. septembra bola v Starom Saczi odhalená turistická upútavka a pamätná tabuľa označujúca sútok
riek Poprad a Dunajec. Poprad je jediná rieka z územia Slovenskej republiky tečúca do Baltického mora.
Táto aktivita sa realizovala v rámci projektu Euroregión „Tatry“ otvára dvere turistom v Liptove, Orave
a na Spiši, ktorý bol zameraný na realizáciu euroregionálnych aktivít v roku 2009. Aktivity projektu boli
financované z prostriedkov štátneho rozpočtu, pros-
179
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
zapewniła uczestników o intensywnych wysiłkach
Dyrektoriatu Generalnego ds. Polityki Regionalnej
na rzecz zwiększenia środków na współpracę terytorialną w przyszłym okresie wsparcia 2014-2020.
Rozwiała również obawy przedstawicieli Euroregionów o przyszłość struktur euroregionalnych wobec
pojawienia się nowego instrumentu Europejskich
Ugrupowań Współpracy Terytorialnej, podkreślając
wieloletni dorobek euroregionów we współpracy
terytorialnej, a także potrzebę kontynuacji tej formy
współpracy.
17 czerwca w Krakowie odbyła się Konferencja
Roczna Programu Współpracy Transgranicznej PL-SK
2007-2013 zorganizowana przez Wspólny Sekretariat Techniczny. W konferencji uczestniczyli Przewodniczący Rady Wendelin Haber oraz Agnieszka
Pyzowska menedżer projektu pt. Spotkanie siedmiu
kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava
Mednyanszkeho do Jana Kantego Pawluśkiewicza, która zaprezentowała ww. projekt.
22 czerwca została podpisana pomiędzy Gminą
Miastem Nowy Targ a Związkiem Euroregion „Tatry” umowa użyczenia dwóch pomieszczeń sąsiadujących z biurem Euroregionu „Tatry” i stanowiących własność Miasta Nowego Targu. W pomieszczeniach tych zorganizowane zostały stanowiska
pracy dla personelu zajmującego się realizacją
i rozliczaniem mikroprojektów w ramach Programu
Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013.
7 lipca została zawarta pomiędzy Ministerstwem
Rozwoju Regionalnego a Związkiem Euroregion „Tatry” umowa o dofinansowanie projektu pt. Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od
Ladislava Mednyánszkeho do Jana Kantego Pawluśkiewicza” dofinansowanego ze środków Programu
Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007- 2013 oraz
ze środków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
11 lipca w Trstenie odbyła się impreza pod hasłem
Euroregion bez granic 2009, z udziałem orkiestr dętych, zespołów artystycznych oraz rzemieślników ludowych ze Słowacji i z Polski. Prezentowano również
tradycje i zwyczaje pogranicza. Impreza była okazją
do spotkania mieszkańców i samorządów z obu
stron granicy oraz nawiązania współpracy pomiędzy organizacjami i instytucjami kulturalnymi oraz
miastami i gminami. Przedsięwzięcia projektu były
finansowane ze środków Ministerstwa Budownictwa
i Rozwoju Regionalnego Republiki Słowackiej.
27 lipca w Nowym Targu podpisano porozumienie
180
tredníctvom finančného príspevku Ministerstva výstavby a regionálneho rozvoja Slovenskej republiky.
24.-­25. septembra sa v Świlczy pri Rzeszowe uskutočnilo prvé zasadnutie podvýboru monitorujúceho
Program cezhraničnej spolupráce Poľská republika
­Slovenská republika 2007 ­2013, na ktorom sa zúčastnili podpredseda rady Bogusław Waksmundzki
a riaditeľ kancelárie Antoni Nowak. Podvýbor
schválil na spolufinancovanie 61 mikroprojektov
z rankingového zoznamu Euroregiónu „Tatry“, z toho
15 podmienečne. Medzi projektami, ktoré získali
spolufinancovanie, sa ocitol vlastný mikroprojekt
Euroregiónu „Tatry“ s názvom 15 rokov poľsko-slovenskej cezhraničnej spolupráce Euroregiónu „Tatry“.
25.-27. septembra sa v Starej Ľubovni konali oslavy vzniku Euroregiónu „Tatry“ za účasti slovenských
a poľských účinkujúcich, skupín a súborov rôzneho
zamerania.
14.-15. októbra zorganizovalo Združenie Región
„Tatry“ v meste Liptovský Mikuláš I. medzinárodnú
slovensko-poľskú konferenciu pod názvom Súčasný
stav a trendy rozvoja cestovného ruchu v Euroregióne „Tatry“. Konferencia bola určená subjektom
pôsobiacim v cestovnom ruchu, zástupcom orgánov
štátnej správy a samosprávy a odbornej verejnosti. Konala sa za účelom výmeny skúseností z oblasti
cestovného ruchu, prezentácie produktov cestovného ruchu, upevnenia spolupráce miest a obcí v pôsobnosti Euroregiónu „Tatry“, podpory a rozvoja
nových partnerstiev medzi mestami a obcami. Slávnostne ju otvoril predseda Rady Euroregiónu „Tatry“
Ing. Igor Šajtlava. Pozvanie zároveň prijal primátor
mesta Liptovský Mikuláš Ing. Ján Blcháč, PhD. a honorárny konzul Poľskej republiky na Slovensku Ing.
Tadeusz Frackowiak. Konferencia bola rozdelená na
štyri tematické okruhy: 1. Značka regiónu, 2. Vplyv
hospodárskej krízy na zariadenia a strediská cestovného ruchu, možné trendy rozvoja, 3. Prínos cezhraničnej spolupráce pre obce Euroregiónu „Tatry“,
4. Využitie kultúrneho a prírodného dedičstva pre
cestovný ruch. Združenie Región „Tatry“ zorganizovalo túto aktivitu v rámci projektu Euroregión „Tatry“ otvára dvere turistom v Liptove, Orave a na Spiši
a bola financované z prostriedkov štátneho rozpočtu, prostredníctvom finančného príspevku Ministerstva výstavby a regionálneho rozvoja SR.
17. novembra sa v Stredisku poľsko-slovenskej
spolupráce v Nowom Targu uskutočnila vernisáž výstavy s názvom Cestou nežnej revolúcie ­Slovensko
po roku 1989. Organizátorom výstavy bol generálny
konzul Slovenskej republiky v Krakove Ivan Horský
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
partnerskie w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Polska – Republika Słowacka 2007-2013
na realizację projektu pt. Spotkanie siedmiu kultur
pogranicza słowacko-polskiego „Od Ladislava Mednyánskeho do Jana Kantego Pawluśkiewicza”.
5 sierpnia w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu odbył się wernisaż wystawy pt. Najstarsze wizerunki Tatr na mapach, rycinach
i litografiach ze zbiorów Henryka Rączki, Biblioteki
Jagiellońskiej, Muzeum w Kieżmarku, Archiwum
w Popradzie, Podtatrzańskiego Muzeum w Popradzie. Wystawa została zrealizowana w ramach
projektu pt. Spotkanie siedmiu kultur pogranicza
polsko-słowackiego „Od
Ladislava Mednyánszkeho
do Jana Kantego Pawluśkiewicza” dofinansowanego ze środków Programu
Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013
oraz ze środków finansowych Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego.
a Združenie Euroregión „Tatry“.
19. novembra bola uzavretá dohoda medzi Spolkom Karpatský euroregión Poľsko a Združením
Euroregión „Tatry“ o spolufinancovaní mikroprojektu s názvom 15 rokov poľsko-slovenskej cezhraničnej spolupráce Euroregiónu „Tatry“, realizovaného z
prostriedkov Európskeho fondu regionálneho rozvoja v rámci PCS PL-SK 2007 ­2013.
19.-20. novembra sa v Spišskej Novej Vsi konalo
VIII. slovensko-poľské hospodárske fórum. Fórum
bolo určené subjektom a odborníkom pôsobiacim
v oblasti dopravy, hospodárstva a cestovného ruchu,
zástupcom orgánov štátnej správy a samosprávy
a odbornej verejnosti.
Cieľom konferencie bola
analýza súčasného stavu
a získavanie nových informácií v oblasti dopravnej infraštruktúry na území Euroregiónu „Tatry“,
výmena ekonomických
a hospodárskych skúseností v oblasti cestovného
6 sierpnia w Orawskiej
ruchu slovensko-poľskéGalerii w Dolnym Kubinie
ho pohraničia, podpora
a 8 września w siedzirozvojových aktivít špeWernisaż wystawy pt. „Malarskie opowieści
bie Związku Euroregion
cifických pre náš región,
Antoniego Krzystyniaka i Juliúsa Považana”,
„Tatry” odbył się werniupevnenie
spolupráce
- Dyrektor Orawskiej Galerii w Dolnym Kubinie Eva Ľuptaková,
saż wystawy pt. Malarobcí a miest v pôsobnosDolny Kubin 06.08.2009 r., fot. arch. ZET
skie opowieści Antoniego
ti Euroregiónu „Tatry“.
Krzystyniaka i Juliúsa Považana, zorganizowana przez
Euroregion „Tatry” w ramach projektu pt. Spotka26. novembra sa v sídle Združenia Euroregión „Tatnie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od
ry“ v Nowom Targu uskutočnilo stretnutie inauguruLadislava Mednyánszkeho do Jana Kantego Pawluśjúce realizáciu mikroprojektov v Euroregióne „Tatry“,
kiewicza” dofinansowanego ze środków Prograpočas ktorého boli slávnostne podpísané prvé zmlumu Współpracy Transgranicznej PL-SK 2007-2013
vy o spolufinancovaní mikroprojektov z Európskeho
oraz ze środków finansowych Ministra Kultury
fondu regionálneho rozvoja a štátneho rozpočtu
i Dziedzictwa Narodowego.
v rámci Programu cezhraničnej spolupráce Poľská
republika ­Slovenská republika 2007 ­2013.
4 września na zaproszenie Konsula Generalnego Republiki Słowackiej Ivana Horskiego Dyrektor
7. decembra v Kežmarku zasadla porota v zložebiura Związku Euroregion „Tatry” Antoni Nowak
ní: Mgr Gabriela Kantorková, Eva Končeková, PhDr.
uczestniczył w uroczystościach z okazji Dnia KonEleonóra Baráthová, Antoni Nowak a Tadeusz Wastytucji – Święta Państwowego Republiki Słowatycha. Členovia poroty rozhodli o najzaujímavejších
ckiej, które odbyły się w Krakowie. Podczas tej
výtvarno-literárnych prácach žiakov a študentov,
uroczystości Dyrektor Antoni Nowak został odktorí sa zapojili do Slovensko- poľskej výtvarno-liznaczony srebrnym medalem Ministerstwa Spraw
terárnej súťaže Po stopách Ladislava Medňanského,
Zagranicznych Republiki Słowackiej za działalność
ktorá bola vyhlásená v rámci projektu Stretnutie
i realizację wielu projektów służących pogłębianiu
siedmich kultúr poľsko-slovenského pohraničia „Od
polsko-słowackiej współpracy transgranicznej w raLadislava Medňanského po Jana Kanty Pawluśkiemach Euroregionu „Tatry”.
wicza“. Celkový počet prihlásených výtvarných prác
bolo: 212 (z toho 111 bolo od žiakov zo slovenskej
181
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
16 września w siedzibie Starostwa Powiatowego
w Nowym Targu nastąpiło oficjalne pożegnanie
Konsula Generalnego Słowacji w Polsce Ivana Horskiego z samorządowcami Podhala. Euroregion „Tatry” reprezentowali: Przewodniczący Rady Wendelin
Haber oraz Dyrektor Antoni Nowak, którzy wręczyli
Konsulowi adres z podziękowaniem za wielki wkład
pracy w kształtowanie i rozwój polsko-słowackiej
współpracy transgranicznej oraz za objęcie patronatu
honorowego nad ważnym przedsięwzięciem Euroregionu „Tatry” jakim jest projekt pt. Spotkanie siedmiu
kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava
Mednyánszkeho do Jana Kantego Pawluśkiewicza”.
časti Euroregiónu „Tatry“ a 101 z poľskej časti Euroregiónu „Tatry“). Kategória mládež do 26 rokov nebola zastúpená. Celkový počet autorov literárnych
prác bolo: 24 (literárne práce zaslali žiaci a mládež len zo slovenskej časti Euroregiónu „Tatry“).
10. decembra v Szczyrzycu v gmine Jodłownik
rokoval mimoriadny kongres Združenia Euroregión
„Tatry“. V súvislosti s tragickým skonom (dňa 10. 7.
2009) primátora mesta a kúpeľnej gminy Muszyna
Waldemara Serwińského, ktorý bol taktiež členom
rady Združenia Euroregión „Tatry“, si účastníci uctili
pamiatku zomrelého minútou ticha. Počas kongresu
boli uskutočnené doplňovacie voľby do rady Zdru19 września Stowarzyszenie Region „Tatry” w raženia Euroregión „Tatry“. Za člena rady bol zvolený
mach projektu Spotkanie
pán Jan Golba. Okrem tosiedmiu kultur pogranicza
ho delegáti jednohlasne
słowacko-polskiego „Od
prijali Malopoľské vojLadislava Mednyánskeho
vodstvo ako podporujúdo Jana Kantego Pawluśceho člena a mesto i gmikiewicza” zorganizowało
nu Stary Sącz a gminu Tow Starej Wsi Spiskiej
karnia ako riadnych čleFestiwal Kultury Rusińnov. Okrem toho kongres
skiej Pogranicza Słoprijatými
uzneseniami
wacko-Polskiego. Uczesschválil vyššie kvóty člentniczyło w nim 8 słowacských príspevkov a splkich i 2 polskie zespoły
nomocnil poľsko-slovenwokalno-taneczne i muskú komisiu pre záležizyczne. Festiwal poprzetosť Európskych zoskudziło kilka spotkań robopení územnej spolupráce
czych, spotkań zespołów,
a kanceláriu Združenia
Festiwal Kultury Rusińskiej Pogranicza Polsko-Słowackiego,
Spiska Stara Wieś 19.09.2009 r. fot. arch. ZRT
grup i solistów z PolEuroregión „Tatry“ (Nowy
ski i Słowacji. W trakcie FeTarg) v zhode s kanceláristiwalu zaprezentowano tańce, pieśni, zwyczaje i traou Združenia Región „Tatry“ (Kežmarok) na prípravu
dycje Rusinów żyjących na pograniczu słowackoa predloženie projektovej žiadosti v rámci druhej výpolskim.
zvy Programu cezhraničnej spolupráce PL-SK 2007
­2013, II. prioritná os (spoločensko-ekonomický roz23-24 września zgodnie z planem przedsięwzięć
voj), téma 3 (sieťové projekty) s názvom Od Europrojektu Wspólnie pielęgnujmy krajobraz Euroregioregiónu „Tatry“ do Európskeho zoskupenia územnej
nu „Tatry” w Leśnicy zorganizowano wspólne dwuspolupráce. Účastníci kongresu sa zoznámili s infordniowe spotkanie młodzieży szkół średnich (SOŠT
máciami na tému projektov realizovaných kanceláPoprad, SOŠE Matejovce, SPŠ Poprad, Gimnazjum
riou Združenia Euroregión „Tatry“ v rámci Programu
Kukučínova Poprad, SZŠ Poprad, GPDT Poprad, SOŠ
cezhraničnej spolupráce PL-SK 2007 ­2013.
Svit, Gimnazjum P.O.H. Keżmark, HAOB Keżmark,
ZSZ Stary Sącz), zajmującej się monitorowaniem
15. decembra sa v Kežmarku uskutočnilo slávnostczystości wód oraz ochroną i kształtowaniem krané vyhlásenia výsledkov slovensko-poľskej výtvarnojobrazu. Wykłady i referaty przygotowali specjaliści
literárnej súťaže Po stopách Ladislava Medňanského
ze słowackiego Pienińskiego Parku Narodowego
a ocenenie najzaujímavejších prác žiakov v Dome
(PIENAP-u), którzy zaprezentowali również film
slovensko-poľského stretávania Euroregiónu „Tatry“
o parku. W seminarium uczestniczyło około stu uczv Kežmarku. Súčasťou vyhodnotenia bola prehliadniów i specjalistów. Uczniowie, poznając przyrodę
ka kaštieľa Strážky. Súťaž sa realizovala v rámci proPIENAP-u, nawiązali również nowe i pogłębili dojektu Stretnutie siedmich kultúr poľsko-slovenského
tychczasowe kontakty, wymienili doświadczenia
pohraničia „Od Ladislava Medňanského po Jana
i uzyskali nową wiedzę.
Kanty Pawluśkiewicza“. Projekt je spolufinancovaný
Európskou úniou z Európskeho fondu regionálneho
182
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
24 września w Starym Sączu odsłonięto tablicę informującą o zbiegu rzek Poprad i Dunajec. Poprad
jest jedyną słowacką rzeką, która płynie do Morza
Bałtyckiego. To przedsięwzięcie realizowano w ramach projektu Euroregion „Tatry” otwiera drzwi przed
turystami w Liptowie, Orawie i na Spiszu, który był
finansowy ze środków Ministerstwa Budownictwa
i Rozwoju Regionalnego Republiki Słowackiej.
24-25 września w Świlczy k. Rzeszowa odbyło się
pierwsze Posiedzenie Podkomitetu Monitorującego
Program Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita
Polska - Republika Słowacka 2007-2013, w którym
uczestniczyli Wiceprzewodniczący Rady Bogusław
Waksmundzki oraz Dyrektor Biura Antoni Nowak.
Podkomitet zatwierdził do dofinansowania 61 mikroprojektów z listy rankingowej Euroregionu „Tatry”, w tym 15 warunkowo. Wśród projektów, które
uzyskały dofinansowanie znalazł się mikroprojekt
własny Euroregionu „Tatry” pt. 15 lat polsko-słowackiej współpracy transgranicznej Euroregionu „Tatry”.
25-27 września w Starej Lubowli świętowano rocznicę powstania Euroregionu „Tatry”. Wystąpiły polskie i słowackie zespoły artystyczne oraz soliści.
14-15 października Stowarzyszenie Region „Tatry”
zorganizowało w Liptowskim Mikulaszu I Międzynarodową Słowacko-Polską Konferencję pt. Stan
aktualny i trendy rozwojowe ruchu turystycznego
w Euroregionie „Tatry”. Zaproszono na nią podmioty
działające w turystyce, przedstawicieli administracji państwowej i samorządowej oraz specjalistów.
Zaproszenie przyjęli również Burmistrz Liptowskiego Mikulasza Jan Blcháč oraz Konsul Honorowy
Rzeczypospolitej Polskiej w Słowacji Tadeusz Frąckowiak. Celem konferencji była wymiana doświadczeń w dziedzinie turystyki, prezentacja produktów turystycznych, umocnienie współpracy miast
i gmin z obszaru Euroregionu. Konferencję otworzył
przewodniczący Rady Euroregionu Igor Šajtlava.
Program konferencji podzielono na cztery panele
tematyczne: 1. Marka regionu, 2. Wpływ kryzysu
ekonomicznego na obiekty i ośrodki ruchu turystycznego, potencjalne trendy rozwojowe, 3. Korzyści
współpracy dla gmin euroregionu, 4. Wykorzystanie dziedzictwa kulturowego i naturalnego w ruchu
turystycznym. Konferencja została zorganizowana
w ramach projektu Euroregion „Tatry” otwiera drzwi
przed turystami w Liptowie, Orawie i na Spiszu, finansowanego ze środków Ministerstwa Budownictwa
i Rozwoju Regionalnego Republiki Słowackiej.
17 listopada w Ośrodku Współpracy Polsko-Słowackiej w Nowym Targu odbył się wernisaż wystawy
rozvoja v rámci Programu cezhraničnej spolupráce
Poľská republika ­Slovenská republika 2007-2013”.
16. decembra prezentovalo Združenie Región „Tatry“ v Zakopanom významné medzníky 15-ročnej
existencie Euroregiónu „Tatry“. Počas 15-ročnej existencie cezhraničného združenia sa konalo množstvo
kultúrnych podujatí, aktivít v oblasti hospodárstva a
životného prostredia v regiónoch Liptov, Orava a Spiš
a aktivít v rámci zintenzívnenia cezhraničnej spolupráce a rozvoja partnerstiev medzi mestami a obcami, ako aj základnými a strednými školami sídliacimi
na slovensko-poľskom pohraničí. Do Zakopaneho
prišiel činnosť Euroregiónu „Tatry“ podporiť generálny konzul Slovenskej republiky v Krakove Marek
Lisánsky. Vernisáže sa zúčastnili primátori, starostovia
a zástupcovia členských miest a obcí Euroregiónu
„Tatry“. Výstava sa konala v rámci projektu Euroregión „Tatry“ otvára dvere turistom v Liptove, Orave
a na Spiši a bola financovaná z prostriedkov štátneho rozpočtu, prostredníctvom finančného príspevku
Ministerstva výstavby a regionálneho rozvoja SR.
17. a 18. decembra pracovníci kancelárie Združenia Euroregión „Tatry“ uskutočnili školenie pre
beneficientov mikroprojektov schválených na spolufinancovanie z prostriedkov Programu cezhraničnej
spolupráce Poľská republika ­Slovenská republika
2007 ­2013.
22. decembra prezentovalo Združenie Región „Tatry“ putovnú výstavu propagujúca 15-ročnú aktívnu
činnosť Euroregiónu „Tatry“ pod názvom Významné
medzníky 15-ročnej existencie Euroregiónu „Tatry“
v sídle Prešovského samosprávneho kraja. Výstava
sa konala v rámci projektu Euroregión „Tatry“ otvára
dvere turistom v Liptove, Orave a na Spiši a bola
financovaná z prostriedkov štátneho rozpočtu, prostredníctvom finančného príspevku Ministerstva výstavby a regionálneho rozvoja SR.
28.-29. decembra sa v Nowom Targu uskutočnilo zasadnutie skupiny vonkajších nezávislých
expertov, ktorí urobili meritórne ohodnotenie 15
poľsko-slovenských komplementárnych mikroprojektov z Euroregiónu „Tatry“, nachádzajúcich sa na
zozname projektov schválených podmienečne na
realizáciu monitorujúcim podvýborom. Združenie
Euroregión „Tatry“ odporučilo na spolufinancovanie
z Európskeho fondu regionálneho rozvoja Európskej
únie 10 pozitívne ohodnotených mikroprojektov,
ktoré získali viacej ako 64 bodov.
30. decembra Združenie Euroregión „Tatry“ ohlásilo
Bienále naivného umenia a art brut poľsko-sloven-
183
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
pt. Drogą Aksamitnej Rewolucji – Słowacja po 1989
roku. Organizatorem wystawy był Konsul Generalny
Republiki Słowackiej w Krakowie Ivan Horský oraz
Związek Euroregion „Tatry”.
19 listopada została zawarta pomiędzy Stowarzyszeniem Euroregion Karpacki Polska a Związkiem Euroregion „Tatry” umowa o dofinansowanie
mikroprojektu pt. 15 lat polsko-słowackiej współpracy transgranicznej Euroregionu „Tatry” realizowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach PWT PL-SK 2007-2013.
19-20 listopada w Nowej Wsi Spiskiej obradowało VIII Słowacko-Polskie Forum Gospodarcze.
Zaproszono na nie podmioty działające w dziedzinie transportu, gospodarki i turystyki, przedstawicieli administracji państwowej i samorządowej oraz
specjalistów. Celem Forum była analiza aktualnego
stanu oraz pozyskanie nowych informacji z zakresu
infrastruktury transportu na obszarze Euroregionu
„Tatry”, a także wymiana doświadczeń w dziedzinie turystyki, gospodarki, wsparcie przedsięwzięć
rozwojowych, specyficznych dla naszego regionu,
umocnienie współpracy miast i gmin z obszaru euroregionu.
26 listopada w siedzibie Związku Euroregion „Tatry”
w Nowym Targu odbyło się spotkanie inaugurujące
realizację mikroprojektów w Euroregionie „Tatry”,
w trakcie którego uroczyście podpisano pierwsze
umowy o dofinansowanie mikroprojektów z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz
budżetu państwa w ramach Programu Współpracy
Transgranicznej Rzeczpospolita Polska-Republika
Słowacka 2007-2013.
7 grudnia w Kieżmarku spotkało się jury w składzie:
mgr Gabriela Kantorková, Eva Končeková, Eleonóra
Baráthová, Antoni Nowak i Tadeusz Watycha, które
oceniło prace literacko-plastyczne uczniów uczestniczących w Słowacko-Polskim Konkursie Plastyczno
-Literackim pt. Śladami Ladislava Mednyánszkeho“,
zorganizowanym w ramach projektu Spotkanie siedmiu kultur pogranicza słowacko-polskiego „Od Ladislava Mednyánszkeho do Jana Kantego Pawluśkiewicza”.
Do konkursu zgłoszono ogółem 212 prac (z tego
111 uczniów ze słowackiej części euroregionu i 101
z części polskiej), w tym 24 prace literackie, które
nadesłali tylko uczniowie słowaccy.
10 grudnia w Szczyrzycu w gminie
nik obradował Nadzwyczajny Kongres
Euroregion „Tatry”. W związku z tragiczną
w dniu 10.07.2009 r. Burmistrza Miasta
184
JodłowZwiązku
śmiercią
i Gminy
KALENDARIUM 1994-2009 • KALENDÁRIUM 1994-2009
ského pohraničia Edwarda Sutora v rámci projektu
s názvom Stretnutie siedmich kultúr poľsko-slovenského pohraničia „Od Ladislava Medňanského po
Jána Kantyho Pawluśkiewicza“, spolufinancovaného
z prostriedkov Programu cezhraničnej spolupráce
PL-SK 2007 ­2013 a z prostriedkov ministra kultúry
a národného dedičstva.
Preklad: Miroslav Števík
Uzdrowiskowej Muszyna Waldemara Serwińskiego uczestnicy uczcili pamięć zmarłego minutą ciszy. Kongres przyjął województwo małopolskie jako
członka wspierającego a miasto i gminę Stary Sącz
oraz gminę Tokarnia jako członków zwyczajnych.
Ponadto Kongres podjętymi uchwałami zatwierdził
wyższe kwoty składek członkowskich oraz upoważnił
polsko-słowacką Komisję ds. Europejskich Ugrupowań
Współpracy Terytorialnej oraz biuro Związku Euroregion „Tatry” w porozumieniu z biurem Združenia Region „Tatry” do przygotowania i złożenia
w ramach drugiego naboru Programu Współpracy
Transgranicznej PL-SK 2007-2013, Oś priorytetowa
II, Rozwój społeczno-ekonomiczny, Temat 3, Projekty
sieciowe wniosku projektowego pt. Od Euroregionu
„Tatry” do Europejskiego Ugrupowania Współpracy Terytorialnej. W związku z tragiczną śmiercią członka
Rady Pana Waldemara Serwińskiego na Kongresie
przeprowadzone zostały wybory uzupełniające do
Rady Związku Euroregion „Tatry”. Członkiem Rady
został wybrany Burmistrz Miasta i Gminy Uzdrowiskowej Muszyna Jan Golba. Uczestnicy Kongresu
zapoznali się z informacjami na temat projektów realizowanych przez biuro Związku Euroregion „Tatry”
w ramach Programu Współpracy Transgranicznej PL
-SK 2007-2010.
15 grudnia w Domu Spotkań Słowacko-Polskich
w Kieżmarku uroczyście ogłoszono wyniki SłowackoPolskiego Konkursu Plastyczno-Literackiego pt. „Śladami Ladislava Mednyánszkeho“, połączone ze zwiedzaniem kasztelu w Strażkach. Konkurs zorganizowany
został w ramach projektu pt. Spotkanie siedmiu kultur
pogranicza słowacko-polskiego „Od Ladislava Mednyánszkeho do Jana Kantego Pawluśkiewicza” współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego
Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Polska – Republika
Słowacka 2007-2013.
roregion „Tatry” przeprowadzili szkolenie dla
beneficjentów mikroprojektów zatwierdzonych
do dofinansowania ze środków Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka 2007-2013.
28-29 grudnia w Nowym Targu odbyło się posiedzenie zespołu niezależnych ekspertów zewnętrznych, którzy dokonali oceny merytorycznej 15 polsko-słowackich mikroprojektów komplementarnych
z Euroregionu „Tatry”, znajdujących się na liście
projektów warunkowo zatwierdzonych do realizacji
przez Podkomitet Monitorujący. Związek Euroregion
„Tatry” rekomendował do dofinansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego Unii Europejskiej 10 pozytywnie ocenionych mikroprojektów,, które uzyskały więcej niż 64 punkty.
30 grudnia Związek Euroregion „Tatry” ogłosił
Biennale Sztuki Naiwnej i Art Brut Pogranicza PolskoSłowackiego im. Edwarda Sutora w ramach projektu
pt. Spotkanie siedmiu kultur pogranicza polsko-słowackiego „Od Ladislava Mednyánszkeho do Jana Kantego
Pawluśkiewicza” współfinansowanego przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Rzeczpospolita Polska – Republika Słowacka
2007-2013 oraz ze środków finansowych Ministra
Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Tłumaczenie: Ryszard Juchniewicz
16 grudnia w Zakopanem i 22 grudnia w siedzibie
Samorządowegoo Kraju Preszowskiego Stowarzyszenie Region „Tatry” zorganizowało wystawę przedstawiającą najważniejsze wydarzenia w piętnastoletniej
działalności Euroregionu „Tatry”. W otwarciu wystawy uczestniczył Konsul Generalny Republiki Słowackiej w Polsce Marek Lisanský oraz burmistrzowie,
starostowie i przedstawiciele członkowskich miast
i gmin Euroregionu. Wystawa była częścią projektu
pt. Euroregion „Tatry” otwiera drzwi przed turystami
w Liptowie, Orawie i na Spiszu, finansowanego
ze środków Ministerstwa Budownictwa i Rozwoju
Regionalnego Republiki Słowackiej.
17 i 18 grudnia pracownicy biura Związku Eu-
185
ANEKS • PRÍLOHA
ANEKS • PRÍLOHA
WŁADZE EUROREGIONU „TATRY” W LATACH 1994-2009
VRCHOLNÉ ORGÁNY EUROREGIÓNU „TATRY” V ROKOCH 1994-2009
KADENCJA 1994-1996
/ FUNKČNÉ OBDOBIE 1994-1996
Rada Euroregionu „Tatry”
Przewodniczący / Predseda: Wendelin Haber
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Jan Skupin
Członkowie / členovia:
strona polska / poľská strana:
Piotr Bąk
Czesław Borowicz
Jan Budz
Józef Gacek (od 25.11.1995 Jan Hamerski)
Julian Stopka
strona słowacka / slovenská strana:
Peter Burian
Juraj Haščak (od 25.11.1995 Ján Hudáček)
Ivan Krušinský
Ivan Saško (od 25.11.1995 Karol Mitrík)
Aleksander Šlafkovský
(od 25.11.1995 Vladimír Stankovianský)
Komisja rewizyjna / Revízna komisia
Przewodniczący / Predseda: Július Lojek
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Janusz Ossowski
Komisje problemowe / Pracovné komisie
Komisja kultury / Komisia kultúry
Przewodniczący / Predseda: Emil Kowalczyk
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda: Eva Mušáková
KADENCJA 1997-1998
/ FUNKČNÉ OBDOBIE 1997-1998
Rada Euroregionu „Tatry”
Przewodniczący / Predseda: Peter Burian
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Wendelin Haber
Członkowie / členovia:
strona polska / poľská strana:
Piotr Bąk
Jan Budz
Julian Stopka
Stanisław Ślimak (od 11.12.1997 Michał Kochan)
Eugeniusz Zajączkowski
strona słowacka / slovenská strana:
Ivan Budiak
Peter Burian
Juraj Beňa
Ivan Krušinský
Vladimír Stankovianský
Komisja rewizyjna / Revízna komisia
Przewodniczący / Predseda: Jan Smarduch
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Július Lojek
Komisje problemowe / Pracovné komisie
Komisja kultury / Komisia kultúry
Przewodnicząca / Predseda: Eva Mušáková
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Emil Kowalczyk
Komisja informacji / Komisia informačná
Przewodniczący / Predseda: Franciszek Payerhin
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Marcel Kopkáš
Komisja informacji / Komisia informačná
Przewodniczący / Predseda: Ján Kuska
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Stanisław Budzyński
Komisja gospodarcza / Hospodárska komisia
Przewodniczący / Predseda: Ľubomír Mosný
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Jan Smarduch
(od 18.04.1996 Adam Mazur)
Komisja gospodarcza / Hospodárska komisia
Przewodniczący / Predseda: Jacek Fryźlewicz
(od 11.03.1998 Andrzej Gut)
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Peter Sedlačko
Komisja ochrony środowiska
/ Komisia životného prostredia
Przewodniczący / Predseda: Ladislav Harvan
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Stanisław Wojtaszek
186
Komisja ochrony środowiska
/ Komisia životného prostredia
Przewodniczący / Predseda: Andrzej Szczocarz
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Ladislav Harvan
KADENCJA 1999
/ FUNKČNÉ OBDOBIE 1999
Rada Euroregionu „Tatry”
Przewodniczący / Predseda: Wendelin Haber
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Peter Burian
Członkowie / členovia:
strona polska / poľská strana:
Jan Budz
Piotr Bąk
Michał Kochan
Zbigniew Rusin
Eugeniusz Zajączkowski
strona słowacka / slovenská strana:
Stefan Kristofčak
Milan Nevlazla
Milan Renta
Jozef Repasky
Karol Mitrik
Komisja rewizyjna / Revízna komisia
Przewodniczący / Predseda: Július Lojek
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Jan Smarduch
Komisje problemowe / Pracovné komisie
Komisja kultury / Komisia kultúry
Przewodniczący / Predseda: Emil Kowalczyk
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda: Eva Mušáková
Komisja informacji / Komisia informačná
Przewodniczący / Predseda: Stanisław Budzyński
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Ján Kuska
Komisja gospodarcza / Hospodárska komisia
Przewodniczący / Predseda: Peter Sedlačko
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Andrzej Gut
Komisja ochrony środowiska
/ Komisia životného prostredia
Przewodniczący / Predseda: Jan Skupin
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Edward Charczuk
Komisja sportu i turystyki
/ Komisia športu a turistiky
Przewodniczący / Predseda: Czesław Borowicz
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Ladislav Melikant
KADENCJA 1999-2000
/ FUNKČNÉ OBDOBIE 1999-2000
Rada Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry”
/ Rada Cezhraničného Zväzku
Euroregión „Tatry”
Przewodniczący / Predseda: Wendelin Haber
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Peter Burian
Członkowie / členovia:
strona polska / poľská strana:
Piotr Bąk
Jan Budz
Zbigniew Rusin
Michał Kochan
Eugeniusz Zajączkowski
strona słowacka / slovenská strana:
Štefan Kristofčák
Karol Mitrík
Milan Nevlazla
Jozef Repasky
Milan Rentka
Komisja rewizyjna / Revízna komisia
Przewodniczący / Predseda: Július Lojek
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Jan Smarduch
Komisje problemowe / Pracovné komisie
Komisja kultury / Komisia kultúry
Przewodniczący / Predseda: Emil Kowalczyk
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda: Eva Mušakova
Komisja informacji / Komisia informačná
Przewodniczący / Predseda: Stanisław Budzyński
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Ján Kuska
Komisja gospodarcza / Hospodárska komisia
Przewodniczący / Predseda: Peter Sedlačko
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Andrzej Gut
Komisja ochrony środowiska / Komisia životného
prostredia
Przewodniczący / Predseda: Jan Skupin
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Edward Charczuk
Komisja sportu i turystyki / Komisia športu a turistiky
Przewodniczący / Predseda: Czesław Borowicz
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Ladislav Melikant
187
ANEKS • PRÍLOHA
KADENCJA 2001-2002
/ FUNKČNÉ OBDOBIE 2001-2002
Rada Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry” / Rada Cezhraničného Zväzku
Euroregión „Tatry”
Przewodniczący / Predseda: Peter Burian
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Wendelin Haber
Członkowie / členovia:
strona polska / poľská strana:
Piotr Bąk
Emil Kowalczyk
Bogusław Waksmundzki
Leszek Woźniak
Eugeniusz Zajączkowski
Andrzej Welc
strona słowacka / slovenská strana:
Lúbomír Bláha
Štefan Kubík
Karol Mitrík
Milan Nevlazla
Michal Pida
Jozef Repaský
Komisja rewizyjna / Revízna komisia
Przewodniczący / Predseda: Jan Smarduch
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Július Lojek
Komisje problemowe / Pracovné komisie
Komisja kultury / Komisia kultúry
Przewodnicząca / Predseda: Gabriela Kantorková
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda:
Stanisława Obrzut
Komisja informacji / Komisia informačná
Przewodniczący / Predseda: Bronisłav Kaššovic
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Stanisław Budzyński
Komisja gospodarcza / Hospoadárska komisia
Przewodniczący / Predseda: Krzysztof Król Łęgowski
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Peter Sedlačko
Komisja ochrony środowiska
/ Komisia životného prostredia
Przewodniczący / Predseda: Edward Paszek
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda:
Zuzana Záborská
Komisja sportu i turystyki
/ Komisia športu a turistiky
Przewodniczący / Predseda: Ladislav Melikant
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Czesław Borowicz
188
ANEKS • PRÍLOHA
KADENCJA 2003-2004
/ FUNKČNÉ OBDOBIE 2003-2004
Rada Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry” / Rada Cezhraničného
Zväzku Euroregión „Tatry”
Przewodniczący / Predseda: Wendelin Haber
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Peter Burian
Członkowie / členovia:
strona polska / poľská strana:
Piotr Bąk
Tadeusz Czepiel
Stanisław Gawęda
Emil Kowalczyk
Edward Paszek
Eugeniusz Zajączkowski
strona słowacka / slovenská strana:
Jaroslav Cehula
Anna Fedorová
Jozef Repaský
Marián Jurina
Gustáv Dobák
Lúbomir Bláha
Komisja rewizyjna / Revízna komisia
Przewodniczący / Predseda: Július Lojek
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Andrzej Skupień
Komisje problemowe / Pracovné komisie
Komisja kultury / Komisia kultúry
Przewodnicząca / Predseda: Stanisława Obrzut
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda:
Gabriela Kantorková
Komisja informacji / Komisia informačná
Przewodniczący / Predseda: Stanisław Budzyński
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Bronisław Kaššovic
KADENCJA 2005-2006
/ FUNKČNÉ OBDOBIE 2005-2006
Rada Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry” / Rada Cezhraničného Zväzku
Euroregión „Tatry”
Przewodniczący / Predseda: Josef Repasky
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Wendelin
Haber
Członkowie / členovia:
strona polska / poľská strana:
Piotr Bąk
Tadeusz Czepiel
Jan Hamerski
Stanisław Pachowicz
Edward Paszek
Eugeniusz Zajączkowski
strona słowacka / slovenská strana:
Peter Burian
Anna Fedorová
Eva Grossingerová
Marián Jurina
Lúbomir Bláha
Ján Pavlík
Komisja rewizyjna / Revízna komisia
Przewodniczący / Predseda: Edward Siarka
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Július Lojek
Komisje problemowe / Pracovné komisie
Komisja kultury / Komisia kultúry
Przewodnicząca / Predseda: Gabriela Kantorková
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda:
Maria Mateja-Torbiarz
Komisja informacji / Komisia informačná
Przewodniczący / Predseda: Bronislav Kaššovic
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Stanisław Budzyńki
Komisja gospodarcza / Hospodárska komisia
Przewodniczący / Predseda: Peter Sedlačko
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Jan Antoł
Komisja gospodarcza / Hospodárska komisia
Przewodniczący / Predseda: Jan Antoł
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Peter Sedlačko
Komisja ochrony środowiska / Komisia životného
prostredia
Przewodnicząca / Predseda: Eva Kelbelová
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Waldemar Serwiński
Komisja ochrony środowiska
/ Komisia životného prostredia
Przewodniczący / Predseda: Waldemar Serwiński
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda: Eva Kelbelová
Komisja sportu i turystyki / Komisia športu a turistiky
Przewodniczący / Predseda: Czesław Borowicz
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Jozef Pavlik
Komisja sportu i turystyki
/ Komisia športu a turistiky
Przewodniczący / Predseda: Ján Kuska
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Czesław Borowicz
KADENCJA 2007-2008
/ FUNKČNÉ OBDOBIE 2007-2008
Rada Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry” / Rada Cezhraničného
Zväzku Euroregión „Tatry”
Przewodniczący / Predseda: Wendelin Haber
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Ivan Budiak
Członkowie / členovia:
strona polska / poľská strana:
Bogusław Waksmundzki
Tadeusz Czepiel
Stanisław Apostoł
Stanisław Pachowicz
Waldemar Serwiński
Andrzej Skupień
strona słowacka / slovenská strana:
Peter Burian
Ján Pavlík
Igor Šajtlava
Gustáv Dobák
Eugen Dedinský
Peter Petko
Komisja rewizyjna / Revízna komisia
Przewodniczący / Predseda: Július Lojek
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Edward Tybor
Komisje problemowe / Pracovné komisie
Komisja kultury / Komisia kultúry
Przewodnicząca / Predseda: Zofia Giełczyńska
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda:
Gabriela Kantorková
Komisja informacji / Komisia informačná
Przewodniczący / Predseda: Andrzej Kawecki
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Peter Svrček
Komisja gospodarcza / Hospodárska komisia
Przewodniczący / Predseda: Peter Sedlačko
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Jan Antoł
Komisja ochrony środowiska
/ Komisia životného prostredia
Przewodnicząca / Predseda: Eva Kelbelová
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Edward Paszek
Komisja turystyki / Komisia turistiky
Przewodniczący / Predseda: Czesław Borowicz
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda: Lucia Cukerová
Komisja sportu i młodzieży
/ Komisia športu a a mládeže
Przewodniczący / Predseda: Jozef Pavlik
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Marcin Kolasa
189
ANEKS • PRÍLOHA
ANEKS • PRÍLOHA
KADENCJA 2009-2010
/ FUNKČNÉ OBDOBIE 2009-2010
Rada Transgranicznego Związku
Euroregion „Tatry” / Rada Cezhraničného
Zväzku Euroregión „Tatry”
Przewodniczący / Predseda: Igor Šajtlava
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Wendelin Haber
Członkowie / členovia:
strona polska / poľská strana:
Bogusław Waksmundzki
Antoni Karlak
Paweł Dziuban
Grzegorz Niezgoda
Waldemar Serwiński (od 10.12.2009 Jan Golba)
Andrzej Skupień
strona słowacka / slovenská strana:
Peter Burian
Jozef Biroš
Ivan Budiak
Eugen Dedinský
Gustáv Dobák
Ján Pavlík
Komisja rewizyjna / Revízna komisia
Przewodniczący / Predseda: Edward Tybor
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda: Ľudmila
Gnojčáková
Komisje problemowe / Pracovné komisie
Komisja kultury / Komisia kultúry
Przewodnicząca / Predseda: Gabriela Kantorková
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda:
Zofia Giełczyńska
Komisja informacji / Komisia informačná
Przewodniczący / Predseda: Peter Svrček
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Andrzej Kawecki
Komisja gospodarcza / Hospodárska komisia
Przewodniczący / Predseda: Jan Antoł
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Peter Sedlačko
Komisja ochrony środowiska
/ Komisia životného prostredia
Przewodniczący / Predseda: Marek Kroczek
Wiceprzewodnicząca / Podpredseda: Eva Kelbelová
Komisja turystyki / Komisia turistiky
Przewodnicząca / Predseda: Marta Jančoková
Wiceprzewodniczący / Podpredseda:
Czesław Borowicz
190
Komisja sportu i młodzieży
/ Komisia športu a a mládeže
Przewodniczący / Predseda: Marcin Kolasa
Wiceprzewodniczący / Podpredseda: Jozef Pavlik
Członkowie Euroregionu „Tatry” w 2009 roku
Členovia Euroregiónu „Tatry” v 2009 roku
strona polska / poľská strana:
Sekretarze Rady – Dyrektorzy biur w Nowym
Targu i Kieżmarku / Tajomníci Rady – Riadiťelia
kancelarií v Nowom Targu a Kežmarku
Powiaty / Okresy (3):
nowosądecki, nowotarski, tatrzański
strona polska / poľská strana:
Miasta / Mestá (4):
Limanowa, Nowy Targ, Zakopane, Mszana Dolna
Antoni Nowak – od 01.10.1994 r.
do dnia dzisiejszego / až po súčasnosť
strona słowacka / slovenská strana:
Peter Kubov – od 26.08.1994 r. do 01.02.1995 r.
Marcel Kopkaš – od 01.02.1995 r. do 15.01.1996 r.
Viera Svanova – od 15.05.1997 r. do 14.05.1998 r.
Martin Gallik – od 2003 r. do 03.2007 r.
Milan Nevlazla – od 1998 r. do 2002 r.
od 04.2007 r. do dnia dzisiejszego / až po súčasnosť
Miasta i gminy / Mestá a gminy(4):
Muszyna, Piwniczna-Zdrój, Stary Sącz, Szczawnica
Gminy (20):
Bukowina Tatrzańska, Czarny Dunajec, Czorsztyn, Jabłonka, Jodłownik, Kościelisko, Krościenko n. Dunajcem,
Lipnica Wielka, Łapsze Niżne, Nowy Targ, Ochotnica Dolna, Poronin, Raba Wyżna, Raciechowice, Rytro,
Spytkowice, Szaflary, Tokarnia, Tymbark, Uście Gorlickie
Województwo małopolskie jest członkiem wspierającym.
Podporujúcim členom je Malopoľské vojvodstvo.
strona słowacka / slovenská strana:
Miasta / Mestá (14):
Dolný Kubín, Kežmarok, Liptovský Mikuláš, Levoča, Podolínec, Poprad, Ružomberok, Trstená, Spišská Belá,
Spišská Nová Ves, Spišská Stará Ves, Stará Ľubovňa, Svit, Vysoké Tatry
Wsie z okresów / obce z okresov (95): Dolný Kubín, Kežmarok, Liptovský Mikuláš, Levoča,
Námestovo, Poprad, Sabinov, Spišská Nová Ves, Stará Ľubovňa, Ružomberok, Tvrdošín:
Bajerovce, Batizovce, Beňadiková, Brezovica, Bušovce, Bziny, Brutovce, Červený Kláštor, Čirč, Chlebnice,
Chmeľnica, Demänovská Dolina, Dlhá nad Oravou, Dravce, Ďurková, Forbasy, Gánovce, Gerlachov,
Habovka, Hladovka, Hniezdne, Hozelec, Hranične, Hranovnica, Huncovce, Hybe, Istebné, Jalovec,
Jarabina, Jezersko, Jakubovany, Jamník, Jasenová, Kamienka, Kraľovany, Kolačkov, Konská, Kvačany,
Legnava, Lendak, Lesnica, Liesek, Liptovská Porúbka, Liptovské Matiašovce, Liptovské Revúce, Litmanová,
Lučivná, Ľubica, Ľubotín, Majere, Malá Franková, Malý Lipník, Malý Slavkov, Malatiná, Matiašovce,
Matysová, Medzibrodie nad Oravou, Mengusovce, Mníšek nad Popradom, Nižná, Nižná Boca, Nižné
Ružbachy, Nová Ľubovňa, Oravská Poruba, Oravský Biely Potok, Orlov, Osturňa, Podhorany, Podtureň,
Pribylina, Reľov, Sedliacka Dubová, Spišské Hanušovce, Stará Lesná, Suchá Hora, Sulín, Šarišské Jastrabie,
Štefanov nad Oravou, Štrba, Šuňava, Údol, Veľká Franková, Veľká Lomnica, Vasiľov, Važec, Vitanová, Vlachy,
Vojňany, Vyšná Boca, Vyšné Ružbachy, Závažná Poruba, Zuberec, Žakovce, Žaškov, Ždiar.
191
ANEKS • PRÍLOHA
EUROREGION „TATRY”
mapa adminstracyjna
192
EUROREGIÓN „TATRY”
administratívna mapa
Download

w wersji elektronicznej.