Kas Dokusu
Prof. Dr. Ayhan BİLİR
Kas dokusu ?
Kas dokusu; Kas hücrelerinin bir araya
gelmesinden oluşmuş,
Bağ dokusuyla bir arada bulunan
Sinir sisteminin kontrolu altında çalışan,
Hücre sarkoplazmasında depolanmış
kimyasal enerjiyi mekanik işe çevirebilen,
Kas hücrelerinden oluşmuş dokuya kas
dokusu denir.
Kas dokusu hücreleri ileri derecede
farklılaşmış hücrelerdir.
Başka ileri derecede farklılaşmış hücreler
hangileridir ?
Kas hücresine
Myoblast nedir ?
Kas hücre organellerinin adlandırılması
Hücre zarı
sarkolemma
Hücre sitoplazması
sarkoplazma
Mitokondri
sarkozom
End. Retikulum
sarkoplazmik retikulum
Kas hücre sarkoplazması
Kasılıp gevşeyebilen ince ipliksi proteinler içerir. Bunlara ; Myofibril
denir.
Miyofibrilleri oluşturan daha küçük proteinlere de Myofilament denir .
Kaç çeşit miyofilament vardır ?
1- İnce filamentler ; 6-8 nm çap ve 1,0 µm uzunluğunda
proteinlerinden oluşmuşlardır.
AKTİN
2- Kalın filamentler ;15 nm çapında 1,5 µm uzunluğunda MİYOZİN II
proteinlerinden oluşmuştur.
Her kalın filament 200-300 miyozin II molekülü içerir.
Aktin ve miyozin daha az miktarda olmakla
birlikte diğer hücrelerde de bulunur
görevleri
sitokinez
ekzositoz
hücre göçü
Kas dokusu çeşitleri
1- Çizgili kas
yerleşim yerlerine göre
a-İskelet kası
b-Viseral çizgili kas; dil, farinks, diyafram, özefagusun
üst bölümü. Bu bölüme ait kaslar özellikle ses
oluşumu ,solunum ve yutkunma görevini
üstlenmişlerdir.
c-Kalp kası
2- Düz kas
İskelet kası
İst.Tıp Hist.Ve
Emb.Arşiv
İSKELET KASI
İskelet kasının en küçük ünitesi liftir.
Kas lifi birçok kas hücresinin birleşmesinden
oluşur.
liflerin kalınlığı insanda 10-120 µm
uzunluk alt ekstremitelerde 1 m kadar
orta kulak stapedius kasında birkaç mm olabilir.
Işık Mikroskobik bulgular
* Enine ve boyuna çizgilenmeler gösterir
* Çok nukleus içerirler
* Nukleuslar yassıdır ve lif periferine sarkolemma
altına yerleşmişlerdir
* Bol miyofibril , golgi, mitokondri, sarkoplazmik
retikulum içerirler
* Her lif bir bazal lamina ile sarılıdır
www.physioweb.org
İskelet kas lifleri morfolojik özelliklerine göre
3 gruba ayrılırlar.
1-Kırmızı kas lifleri (Tıp I)
2-Ara (intermediyer) kas lifleri (Tıp IIa)
3-Beyaz kas lifleri (Tıp IIb)
Succinic dehydrogenase
Nicotinamide adenin
Dinukleotide-tetrazolium
NADH-TR
Kırmızı kas
lifleri (Tıp I)
Beyaz kas
lifleri (Tıp IIb)
Dr.Scott W. Ballinger
Özellik
Beyaz kas lifler
Kırmızı kas lifleri
---------------------------------------------------------------------------Kasılma
Dayanıklılık
Metabolizma
Damar oranı
Liflerin çapı
Sark.retikulum
Glycogen
Myosin ATPase
Sarkoplazma
Z membranı
kısa ve hızlı
az
glikolitik
az
geniş
yaygın
bol
zengin
az
ince ve düzenli
Mitokondri
Myoglobulin
sitokrom C kompleks
az
az
az
uzun süreli yavaş
çok
oksidatif
çok
küçük
seyrek ve dağınık
az
fakir
bol
kalın ve düzensiz
bol
bol
bol
İskelet kası
Hist. Ve Emb
Arşiv
Miyofibril yapısı
İki Z çizgisi arasındaki miyofibril bölümü Sarkomer
olarak adlandırılır.
ana bandlar
İzotrop ( I )
anizotrop ( A )
Z bandı
H ( Helle ) bandı
(zwischenscheibe)
M bandı (mittel line )
Aktin filamentleri 3 alt üniteden oluşur
1 
2 
3 
- F-aktin
- tropomiyosin
- troponin alt ünitelerinden oluşur
Miyosin filamentleri
1-
Sadece miyosin II moleküllerinden
oluşur.
Aktin filamentleri
Miyosin filamentleri
1.Aktin filamentleri
G-aktin adını alan 42 kDa globuler alt ünitelerdir
Bu üniteler polimerize olur ve F-aktin filamentlerini yaparlar.
•  Filamentlerinin bir katılım (Plus) ucu birde negatif (end) ucu vardır. Aktin
filamentlerinin uzaması,
•  G-aktin monomerlerinin filamentin plus ucundan eklenmesiyle sağlanır.
Aktinlerin katılım ucu Z diski içine girmiştir. Negatif uç sarkomerin H
bandına doğrudur.
2. Tropomiyosin;
Birbirinin benzeri olan 40 nm uzunluğunda
α-helikal polipeptidden oluşmuşlardır.
3. Troponin; üç alt üniteye ayrılır.
a) Troponin I; 30kDa aktine bağlanarak aktin miyozin
etkileşimini durdur.
b) Troponin T; 30 kDa , tropomiyozine bağlanarak
kompleks oluşturuyor.
c) Troponin C;18 kDa en küçük alt ünite olup Ca++
bağlanarak kontraksiyonu başlatır.
Myosin II ;
510 kDa ağırlığında olup Hem kas ve hem de diğer vucut
hücrelerinde bulunur.
Bir myosin II molekülü birbirinin aynı olan iki ağır ve ve iki çift
de hafif zincirden oluşur.
Ağır zincirler yaklaşık 2000 annoasit hafif zincirlerden biri
yaklaşık 190 diğeride 170 aminoasitten oluşur.
Myosin 2 molekülü 2 baş içerir ve her baş ATPase
aktivitesine sahiptir.
Bitkilerde de olmak üzere toplam 18 çeşit myosin tanımlanmıştır.
Bunlardan bazıları (8-11) sadece bitkilerde bulunurken
bazılarıda sadece(9) hayvanlarda bulunur.
M.H Ross.Histology
M.H Ross.Histology
Sarkomer yapısında bulunan proteinler
A-Kontraktil olanlar
1-Aktin
a-aktin
b-tropomiyosin
c-troponin Üç alt üniteden (polipeptitden) oluşur
1- Troponin I ; myosin in aktine bağlanmasını engeller
2- Troponin C ; sadece iskelet kasında Ca ++ bağlanır.
3- Troponin T ; tropomiyosin kompleksine bağlanır
2-Myosin
myosin II
B-Kontraktil olmayanlar
Sarkomer yapısında kalın ve ince filamentleri düzenleyen
yardımcı ( kontraktil olmayan) proteinler.
Bunlar;
aktin
nebulin
α Aktinin
tropomodulin
600 kDa
190 kDa
40 kDa
miyozin
titin
myomesin
c-protein
2500 kDa
185 kDa
140-150 kDa
Kas miyofibril yapısında bulunan kontraktil
olmayan diğer filamentler ve proteinler
1.Desmin
53 kDa İnternediate filament olup komşu
miyofibrillerle Z membranları hizasında bağlantı kurarak bir ağ
oluşturur.
Başlıca görevleri
miyofibrilleri aynı seviyede tutarak eşzamanlı kasılmaya
katkıda bulunurlar
miyofibrilleri sarkolemmaya bağlarlar.
2. Plectin ; z membranları hizasında desmin
filamentlerini birbirine bağlarlar
3. αβ- crystalin ; ısı şok proteini olup desmin
filamentlerini strese bağlı hasardan korurlar
4. Dystrophin (427 kD) Aktin filamanlar
bazal laminadakl
lamin proteinlerine bağlar.Membran yapısını güçlendirir.
Gerilmelere karşı dayanıklı hale getirir.
His &Cell Biol
Mosby
• 
• 
• 
• 
• 
• 
• 
T-tubulus ( enine tubulus )
terminal sisterna
triyad
diyad
endomisyum
perimisyum
epimisyum
M.H.Ross
Histology
İskelet kası bağ doku örtüleri
ist &Cell.
Biol
Düz Kas
İst.Tıp
Düz kas hücreleri istemsiz zayıf ve yavaş kasılırlar
hücreler mekik şeklindedir
Büyüklükleri bulundukları organa göre değişir.
Çekirdek tek ve hücrenin ortasında
sarkoplazma bol miktarda miyofilament içerir ancak bunlar
miyofibril halinde organize olmazlar.
enine çizgilenmeler göstermezler
Sarkoplazma ve Plazma membran a-aktininlerden oluşmuş Z
disklerinin analoğu sayılan sitoplazmik ve Plazma membran
yoğun bölgeler içerir.
miyozin filamentleri aktin filamentlerine oranla azdır(1:15)
Her hücrenin etrafında bir bazal lamina bulunur.
Otonom sinir sis. kontrolünde kasılıp gevşerler
hücreler arasında gap junction lar bulunur.Bunlar kasın eş
zamanlı kasılmasını sağlarlar
Yüzeyde kaveola adını alan özel çöküntü bölgeleri içerir bu
yapılar vezikül trafiği ve sinyal iletimi gibi fonksiyonları yürütürler.
T tubullerinin ilkel biçimi gibi iş görürler
Düz kas filamentleri;
Kontraktil filamentler
1-ince filamentler
2-kalın filamentler
İnce filamentler; aktin
kaldesmon
(iskelet kasındaki troponin I ve T gibi iş görür)
tropomiyozin
kalponin
Troponin düz kasda yoktur. Bunun yerine myozin light-chain
kinaz bulunur.
Kalın filamentler myozin II moleküllerinden oluşur
İntermediate filamentler ; desmin bulunur. Damar duvarında
desmine ek olarak vimentin de bol olarak bulunur.
His.&Cell
Biol
7-21
DÜZ KAS HÜCRELERİ
Tip III kollejen
TiP IV “
Laminin
Elastin
Proteoglikan üretirler
Kalp Kası
Kalp kası
İntercalated disc;
A-transvers bölüm ışık mikroskobunda görülür
Fascia adherens (adhering junction)
Macula adherens (desmozom)
B-lateral bölüm ışık mikroskobunda görülmez
Gap junction
(communication junction)
Kalpte Purkinje lifleri
Download

Kas Dokusu