Kariyer Planlama
El Kitab ı
Derleyen ve Yazan: İdil Türkmenoğlu
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
Nar Taneleri Projesi; Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ve Boyner Holding’in önderliğinde,
Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA) teknik desteği ile Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü,
Türkiye İnsan Yönetimi Derneği (PERYÖN) ve Türkiye Aile Sağlığı ve Planlaması Vakfı (TAPV)
ortaklığında yürütülüyor. Nar Taneleri Projesi kapsamında hazırlanan bu kitap proje ortaklarının
tamamının izni olmaksızın kısmen veya tamamen iktibas edilemez.
Derleyen ve Yazan: İdil Türkmenoğlu
Boyner Holding İnsan Kaynakları, İletişim ve Sürdürülebilirlik Başkan Yardımcısı
PERYÖN –Türkiye İnsan Yönetimi Derneği Yönetim Kurulu Üyesi
Grafik: Ali Ergün
Baskı: Hat Baskı
Şubat 2014
ii
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
1
İçindekiler
Merhaba!. . . . . . .......................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .......... 3
İnsanın kariyeri ne zaman başlar?.... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .......... 4
Meslek nedir?. ...................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .......... 5
İş nedir?. . . . . . . . . ........................................ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .......... 5
Kariyerini neler belirler?. .................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .......... 5
Bir planlama aracı............................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .......... 6
1. Kendini tanı. ................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .......... 7
İlgi nedir?. . . . . .......................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .......... 8
Nelere ilgi duyuyorsun?. ..................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .......... 8
Yetenek nedir?. .................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .......... 9
Sence nelere yeteneğin var?. ............. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .......... 9
Güçlü yön mü? O ne demek? . ........... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........ 10
Güçlü yönlerin neler?. ........................ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........ 11
2. Nerede olmak istediğini tanımla.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........ 14
İşler, meslekler ve gelecek. ................ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........ 16
Meslekleri öğrenin. ............................. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........ 16
Üniversite, yüksekokul ve bölüm seçmek.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........ 19
Geleceğinizi etkileyecek bazı önemli adımlar…. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........ 29
Akvaryum rehberi. .............................. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........ 30
Değişik ve zevkli işler.......................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........ 31
Hedeflerim .. . ......................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........ 33
Hedefler nasıl olmalıdır?. .................. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ........ 33
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
2
3. Yapman gerekenleri listele ve 4. YAP.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... 37
Üniversite yılları. ...................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... 38
Seçme şansın olsa, hangi alanlarda aynı anda çalışmak istersin?.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... 42
Hızla yaratılan yeni görevler. ................. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... 43
Kariyer ve gelecekle ilgili diğer önemli konular.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... 44
Neler akış durumunu destekler?. ........ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... 47
İşini sevmek… .. . ......................................... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... 50
Kaynaklar:.. . . . . . . . ........................................ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .... 51
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
3
Merhaba!
Yüksekokul,
üniversite,
meslek, iş,
kariyer, gelecek…
Gelecek, ne zaman
gelecek?
Hepsi şu anda sana
biraz uzak gelebilir.
Hatta çok uzak gelebilir. “Bunları düşünmeye
daha zamanım var” diye düşünebilirsin.
Ama aslında şimdi, bunları düşünmenin tam
zamanı. Kendini hazırlamaya başlamanın,
doğru adımlar atmanın günü geldi.
Geleceğini şekillendirmeye SEN başlamalısın.
Bu el kitabı, bu yolculuğun en başında sana yardımcı olmak üzere hazırlandı.
Yolun açık olsun!
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
İnsanın kariyeri ne zaman
başlar?
Okuma-yazma öğrendiğin zaman başladı! Yaptığımız
her iyi şey, öğrendiğimiz her şey, okuduğumuz her
satır kariyerimizi destekler.
Aynı şekilde öğrenmeden ve gelişmeden geçen
günler geri kalmamıza neden olur.
Birkaç kanaldan birden kariyerin gelişir:
• Öğrencilik, kariyerinde önemli bir yer tutar: Lise, üniversite, yüksek lisans…
Bu arada öğrendiğin yabancı dil. Okulda
üstlendiğin gönüllü aktiviteler, görev aldığın
kulüpler…
4
KARİYER nedir?
Bir işte ya da meslekte
ilerlemek demektir.
Veya art arda yapılan
görevler zincirine de
kariyer denebiliyor.
Bugün kariyeri
sadece kendinin
bir adım ilerisine
gitmek, kendinle
yarışmak anlamında
düşünebilirsin...
• İş yaşamın da önemli bir kariyer alanıdır.
• Aynı anda iki işte çalışıyor olabilirsin. Örneğin ücretli olarak çalışırken, senden
küçük çocuklara özel ders vermen istenebilir. Böylece “özel ders öğretmeni”
olarak da bir kariyerin oluşur.
• Toplumda bazı roller üstlenebilirsin. Derneklere üye olabilirsin, bazı gönüllü
işler yapabilirsin.
• Bir yandan da yeteneğin olan bir alanda, örneğin bir spor dalında veya müzik
aletinde kendini geliştirmeyi sürdürebilirsin.
• Özel yaşamın ile ilgili bazı planların olabilir.
Nasıl planlayıp uygulayabileceğini konuşmadan önce, tanımlarda anlaşalım:
İş nedir? Meslek nedir?
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
5
Meslek nedir?
Bazen yaptığımız işe, bazen de avukatlık, öğretmenlik, işletmecilik
gibi çalışma alanlarına meslek diyoruz.
Kişinin gerçekten yapmak istediği, yeteneğinin, ilgisinin ve
sevgisinin olduğu, etkisini ve farkını gösterebileceği çalışmalar
demek.
İş nedir?
Çoğunlukla sadece para kazanmak için yaptığınız çalışma; bir sonuç
elde etmek, herhangi bir şey ortaya koymak için güç harcayarak
yaptığınız etkinlik, iştir.
Finansal Analist, İngilizce Öğretmeni, Garson, Satış Danışmanı
gibi görev adları çoğunlukla işi tanımlıyor.
İşlerin ve mesleklerin cinsiyeti yoktur.
Yani tüm gençler, hem kızlar, hem erkekler
hayallerindeki geleceğe koşabilir.
Kariyerini neler belirler?
Öncelikle yaptığın her şey ve yapmadığın her şey kariyerini belirler.
Hedef koymak ve bu yönde çalışmak çok
önemlidir.
Ayrıca ilginin ve yeteneklerinin neye olduğunu
bilirsen daha hızlı yol alabilir, sevdiğin işlere
yönelebilir, zevk alacağın meslekte gelişebilirsin.
Yaptığın her şey ve
yapmadığın her şey
kariyerini belirler.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
6
Bir planlama aracı
Kariyerini – aslında bir bakıma yaşamınla ilgili her şeyi – aşağıdaki aracı kullanarak
tanımlayabilirsin. Elinde nelerin olduğunu, neleri istediğini düşünüp aradaki yolu
nasıl geçeceğini planlaman gerekir. Sonra da planladıklarını uygulaman.
2. Nerede olmak
istediğini tanımla
3. Yapman
gerekenleri
listele
1. Kendini tanı
4. YAP!
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
1.Kendini tanı
7
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
İlgi nedir?
İşin gerektirdiği etkinlikleri yapmaktan hoşlanma derecesine ilgi denir. Örneğin
doğaya, makinalara, müzik aletlerine ilgi duyabilirsin. Okumaktan ve anlatmaktan
hoşlanabilirsin. Müziği çok sevebilirsin, çocuklarla ilgilenmek hoşuna gidebilir.
• Hiç bıkmadığın, yorulmadığın uğraşların neler?
• Okulda seni en çok meşgul eden, uğraşmaktan hoşlandığın alanlar, en sevdiğin
dersler neler?
Nelere ilgi duyuyorsun?
8
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
9
Yetenek nedir?
Yetenek, her hangi bir davranışı, bilgiyi veya beceriyi öğrenebilmek için doğuştan
sahip olduğumuz kapasitedir. Bilgiler katarak geliştiririz.
Müzik kulağı olmak, kelimelerle kendini iyi ifade edebilmek, güzel konuşmak,
insan ilişkilerinde iyi olmak gibi özellikleri düşünebilirsin.
Bunlar aynı zamanda güçlü yönlerindir!
•İletişim
• Analitik düşünme
• Organizasyon yapabilme
• Sözel ifade
• El becerisi
•Cesaret
• Problem çözme
• Esprili olma
•Öğretme
•Müzik
• İnsanları etkileme
•Resim
•Araştırma
• Yemek yapma
...
Sence nelere yeteneğin var?
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
10
Güçlü yön mü? O ne demek?
Genel olarak hep eksik yönlerimize
odaklanıyoruz. “İngilizcemi
geliştireyim”, “topluluk önünde
konuşamıyorum”, “kimseyi
tanımıyorum” kaygıları, iyi olduğun
diğer noktaları gözden kaçırmana
neden olabilir. Oralarda daha iyi olmak
için harcanması gereken enerjini başka
alanlarda yok etmemelisin. İşte bir
örnek;
Ülkemizde, Türk Hava Yolları Dünya
Golf Finaline de katılan, 2 yaşından
bu yana golf sopasıyla TV’ye çıkan
dünyanın en iyi golfçüsü Tiger Woods,
kum engellerinde çuvallıyor. Kumdaki
performansı dünya sıralamalarında
çok geride. Woods’un geliştirmesi
gereken noktaya, kum atışlarına mı
odaklanması gerekir?
Yoksa iyi olduğu yönlere mi ağırlık
verip şampiyonaları kazanmaya
devam etmeli?
Dünyanın en başarılı sporcularından olan
Amerikalı Tiger Woods.
Enerjini koyduğun alan gelişir!
Bir kişi problemlerine odaklanır, kendini bu yönde sorgularsa, kendinde sürekli
olarak problemler bulur. Kendi varlıklarını, değerlerini, olumlu yönlerini ararsa da
bunları farkeder ve ileri götürür.
Güçlü ve iyi yönlerini bilmen yetmez, onların üzerine çalışman gerekir. Zaten iyi
olduğun yerler üzerine odaklanıp parlatırsan, daha başarılı olursun, yaptığın işten
zevk alırsın.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
Güçlü yönlerin neler?
Çevrenden seni iyi tanıyan 5 kişi seç ve onlara sor: “Benim güçlü yönlerim neler?”
Hayret edeceğin sonuçlar çıkabiliyor. Sana çok normal gelen bir davranışın
aslında güçlü bir yönün olduğunu göreceksin.
11
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
12
Bir Fabl: Hayvanlar Akademisi*
Bir hayvanlar akademisi kurulmuş. Dersler, “yüzme”, “tırmanma”, “koşma” ve
“uçma”dan oluşuyormuş.
Ördek harika bir yüzücüymüş. Ama uçmadan ancak ortalama bir notla geçmiş,
koşmadan ise kalmış. Telafi derslerinde kendini o kadar zorlamış ki ayaklarındaki
perdeyi yırtmış. Eskisi kadar iyi yüzemiyormuş artık.
Tavşan çok iyi bir koşucuymuş. O da yüzme dersinde çok zorlandığı için minik bir
bunalım geçirmiş.
Tırmanma dersinin yıldızı sincapmış. Sincap uçma işini beceremiyormuş yalnız.
Öğretmen onu ağacın tepesinden iterek uçmaya motive etmek istemiş. Zavallı sincap
ayakları incindiği için artık tırmanmayı da beceremiyormuş.
Yılın sonunda tüm bu zavallı hayvanlar başarısız olmuşlar, her şeyi biraz yapan
ama birçok konuda en iyi olamayan yılan balığı sınıfın birincisi haline gelmiş.
Olabildiği kadar.
Kendini olmayacağı şeylere dönüştürmeye çalışanlar çok enerji kaybeder,
patinaj çeker, belki bir arpa boyu yol giderler. Hiçbir zaman gerçekten
kazanamaz, gerçekten kendilerini bulamazlar.
*Yazan: George Reavis
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
13
Neden zayıf yönlerimiz dikkat çekiyor?
Tarihimiz bize, olumsuz uyaranları dikkate almazsak
ölebileceğimizi, olumlu olanları görmezden gelirsek de
sonucunda belki pişman olacağımızı öğretmiş.
Hızlı gelen bir araba, kötü bakan insan, bir eleştiri
zarar verebilir, hatta öldürebilir. Diğer taraftan bir
iltifata, iş teklifine, davete ya da bir gülümsemeye
yanıt vermezsek belki pişman oluruz. Dolayısıyla bizler
kötü olan şeyleri görmeyi öğrenirken iyi olan şeyleri
görmezden gelmeyi öğrenebiliyoruz.
Çoğumuz iyi yönlerimizi, farklılıklarımızı bilmiyoruz.
Tanımıyoruz.
Geri bildirim alamıyoruz. Konuşulmuyor ki…
Elbette, sorunlar, eksikler daha baskın, daha can sıkıcı. Bu yüzden dikkat
çekiyorlar. Güçlü yönlerimizi gölgeliyorlar.
Yapamadıklarımıza takılıyoruz. “Şu kadar kilo versem”, “Almancayı da halletsem”,
“Daha planlı olmayı öğrensem”… Oysa pozitif psikoloji zayıf yönlerimizi fazla dert
etmemizi söylüyor.
10’luk sistemde kendinizi değerlendiriyor olduğunuzu düşünün, zayıf yönlerinizi
4-5 puana çıkartacak kadar geliştirin, fazlası için yıpranmayın.
Zayıf olduğunuz yerlerde bulunmayı seçmeyerek bu eksikliğinizi önemsizleştirin.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
2. Nerede olmak
istediğini
tanımla
14
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
15
Güçlü ve başarılı bir birey olmak için nereye doğru gittiğimizi bilmek önemlidir.
Nerede olmak istediğini söylemek için de istediğin şeyleri tanımalısın.
Buradan
başla
Meslekleri
ve işleri tanı
Kendini
tanı
Meslek okullarını,
üniversiteleri ve
diğer kaynakları
tanı
Hazırlan
Hedeflerini
koy
Biraz ileride (sayfa 35’de) kişisel hedeflerini koyma çalışması var. Ama öncesinde
biraz meslekler ve gelecek hakkında konuşalım, bazı sıkça sorulan soruların yanıtını
bulmaya çalışalım.
• En iyi meslek var mıdır? Hangisidir?
• Meslekler okuduğun okullarla ne kadar ilgilidir?
• Üniversite okumak, dil bilmek şart mıdır?
• Üniversite ne kadar etkilidir?
• Seçtiğin bölüm geleceğinde ne kadar etkilidir?
• Hangisinin önü açık?
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
İşler, meslekler ve gelecek
Liseyi bitirmek üzere olan gençlerin kafasındaki ilk
soru – biraz da çevresindekilerinin etkisiyle – “hangi
bölüm?” Hangisinin önü açık? Devlette mi özel
sektörde mi?
Oysa, yaşamlarınızı etkileyecek bu önemli kararı
şekillendirirken “puanım nereyi tutar”dan daha
önemli ve detaylı sorular vardır.
Sadece şimdiki iş olanaklarına bakarak bölüm
seçmek doğru olmayacaktır. Gelecek de düşünülmeli.
Türkiye’nin en çok ihtiyaç duyduğu mesleklerden
bazıları her alanda “teknik uzmanlar”. Örneğin,
işletme, iktisat ya da uluslararası ilişkiler yerine
“teknik meslek yüksekokulu” okuyanlar iş bulma
konusunda daha az sıkıntı yaşayacaklar.
Yüksekokul/üniversite eğitimi bir formasyon
veriyor.
Gelecekte nasıl bir iş istiyorsanız, okul yılları
boyunca stajlarla, geliştireceğiniz çevre ile
yeteneklerinizle ve özellikle yabancı dilinizle kapıları
açacaksınız.
16
Bir hikaye:
Evvel zaman içinde,
bir adam şehrin ortasında,
bir inşaatın yanında taş
yontan iki ustayı görür.
Birine yanaşıp sorar:
— Ne yapıyorsunuz
usta?
— Ben bir taş
yontucuyum. Burada bir
bina yapılacak. Onlar için
taş yontuyorum.
Adam ikinci ustanın
yanına gider ve aynı
soruyu sorar:
— Ne yapıyorsunuz
usta?
— Tam burada,
muhteşem bir saray inşa
ediyorum.
Hangi alanda eğitim alırsa alsın insan kendi
şansını yaratmak için uğraşmalı.
Meslek seçimi bir yüksekokula girmek ile sonlanmaz, tam tersine işiniz yeni
başlar!
Meslekleri öğrenin
“Mesleki Bilgi Sistemi”ne girin
Örgün eğitimdeki öğrencilere yönelik Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanmış bir
site.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
“Mesleki Bilgi Sistemi, yaşam boyu sürecek öğrenme ve gelişim yolculuğunda
size rehberlik etmeyi amaçlıyor. Bu sistemin amacı, kendinizi tanıma, yapmaktan
hoşlandığınız şeyleri, yeteneklerinizi fark etme, meslek seçimi, iş değiştirme gibi
konularda sizlere destek olmaktır. ” diyor ana sayfada… MEB’e bağlı yaygın eğitim
fırsatlarını da anlatıyor.
“Geçmişte, şu anda ve gelecekteki en iyi meslek bireyin özellik ve koşullarına
en uygun olan, onu en çok tatmin edecek ve tüm yeteneklerini kullanarak kendini
geliştirebileceği meslektir…” denmiş. Ulusal Mesleki Bilgi Sistemi’ne şu adresten
ulaşabilirsiniz: http://mbs.meb.gov.tr/
Meslekler hakkında bilgi
İŞKUR’un web sitesinde bir online sözlük var:
Meslek sınıflandırma sistemi içinde yer alan
meslek unvanlarının özetlenmiş meslek
tanımlarını ve meslek kodlarını kapsayan bir
sözlük.
17
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
18
Mesleğin tanımını yapıyor, ayrıca kısa başlıklar halinde Görev ve İşlem
Basamakları da listelenmiş. Genel olarak tanımlar daha iyi olabilir ama yine de çok
yararlanacaksınız…
http://esube.iskur.gov.tr/Meslek/meslek.aspx
Meslekleri araştırırken ek kaynaklar
Düşündüğünüz meslekte çalışmak ya da yüksekokul/üniversiteye girmek istiyorsanız
puanınızın yettiği bölümü incelerken şunları yapın:
• İnternette araştırın.
• İlgili üniversitenin ve bölümün sayfasını okuyun. Dersleri inceleyin.
• Mümkün olursa mezunlarıyla konuşun.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
19
• kariyer.net veya yenibiris.com gibi sitelere girip, bu işi arayın – mezunmuşsunuz
gibi. Bakın bakalım hangi sektörlerde iş imkânı var-en azından bu ay içinde…
• Ayrıca monster.com size uluslararası imkânları da gösterecektir…
• Ama unutmayın. En önemlisi sizin yaratacağınız fark. Mucize bir formül, kesin
çok para kazandıran bir bölüm vs. yok.
• Sonra gözünüzü kapatıp hayal edin. Aşağıdaki soruların yanıtlarını düşünün…
Üniversite, yüksekokul ve bölüm seçmek
Bölüm seçerken cevaplanması gereken önemli sorular
Kendinizle ilgili
• Neyi seviyorum?
• Hangi konuda iyiyim?
• Neyle ilgileniyorum?
• Benim için neler önemli?
• Bütün bir gün ne yapabilirim?
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
Bölüm ve kariyerle ilgili
• Ne kadar sürede mezun olabilirim?
• İyi bir dereceyle bitirmek bu iş için ne kadar önemli olacak?
• Hangi dersleri almalıyım?
• Mezun olunca nasıl bir iş bulabilirim?
• İleride başka işlere dönebilir miyim?
• Gelecekte hala önemli olacak mı?
Üniversite-MYO ile ilgili
• İstediğim iyi üniversitelerde bu bölüm var mı?
• Üniversiteden başka neler bekliyorum?
• Üniversite esnek mi? Bölümler arasında geciş kolay mı?
• Sosyal olarak da desteklenecek miyim?
• Üniversite kariyer planlamama da destek olabiliyor mu?
• Mezunları hangi yerlere gelmiş?
• Yabancı dil, kültürel dersler, spor gibi alanlarda fırsatlar var mı?
Gerçek yaşamla kontrol
• Başlangıç maaşı olarak ne öngörüyorum?
• Deneyim kazanmam ne kadar önemli olacak?
• Bu işi yapan kimlere danışabilirim?
• Bir alanda uzmanlaşmam (örneğin ihtisas veya yüksek lisans yapmam)
şart olacak mı?
• Staj yeri kolay bulunur mu?
20
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
Şimdi kendiniz için bu tabloyu doldurun.
Hangi üniversite bölümünü ya da
meslek yüksekokulunu seçmelisin?
Kendinizle ilgili
Bölüm ve kariyerle ilgili
Üniversite -MYO ile ilgili
Gerçek yaşamla kontrol
21
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
22
Üniversite –MYO seçerken ne yapmalı?
Bilenlere danışın.
Tüm üniversiteleri ve MYO’ları iyice inceleyin
• adı iyi olabilir, bölümlerde değildir veya yeni bir kampüstür ama en iyi hocaları almışlardır…
Maliyetleri gözden geçirin • bazen şehir dışındaki bir devlet üniversitesi, şehrinizdeki vakıf üniversitesinden daha maliyetlidir
Burs ve yurt olanaklarını öğrenin. • Kendi sınırlarınızı belirleyin.
Kendinizi dinleyin.
• Bu sayfaları tekrar okuyun. Neyi sevip sevmediğinizi düşünün.
Seçmeyi düşündüğünüz bölümden mezun olan
“büyük”lere neler sorabilirsiniz?
İlgi duyduğunuz bölümden mezun kişilerle konuşmak, onların deneyimlerini
dinlemek o bölümü seçme kararınızı çok etkileyecektir. Peki konuşacağınız kişileri
nasıl seçeceksiniz ve onlara neler soracaksınız?
Öncelikle en az beş-altı kişiyle konuşmayı hedeflemelisiniz. Bitirdiği bölümle ilgili
bir iş yapan iki kişi, yapmayan iki kişi ve akademik kariyeri seçip üniversitede kalan en
az bir kişi.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
Herkes aynı işi yapsa da farklı işyerlerindeki
deneyimi farklı olabilir. Bu yüzden seçimlerinizi
bunu düşünerek yapmalısınız. BİYOLOJİ bölümü ile
ilgileniyorsunuz diyelim. Mezunları ilaç şirketinde
mümessil olarak çalışabilirler, laboratuvarlarda görev
alabilirler, öğretmenlik yapabilirler vs.
Bütün bu dalların hangisi ilginizi çekiyorsa,
örneğin ilaç şirketlerinde mümessillik yapmak, bunun
için birkaç farklı şirkette çalışan mezunla konuşun.
Neler sormalısınız?
• Bugün yaptıkların mezun olurken ki
beklentilerine, hayallerine uydu mu?
• İşin hangi yönlerinden memnunsun, hangi
yönlerinden değilsin?
• Çalışma şartlarından memnun musun? Ücret,
yan haklar, mesai saatleri?
• Bu hakları diğer şirketlere göre nasıl
değerlendirebilirsin?
• Yükselme olanaklarını nasıl buluyorsun? Bu
genelde mi böyle, yoksa çalıştığın işyerinde mi ?
• Kendini geliştirmen için önüne nasıl imkânlar
çıkıyor?
• Şansın olsa kariyer yolunu değiştirir misin? Bu
alanı bana tavsiye eder misin?
• Bu alanda çalışmak istesem, ne tür özellikler
beni öne çıkarır?
• Hangi üniversitede bu bölümün daha güçlü
olduğunu düşünüyorsun?
23
Yönetici olmak
istiyorum. Hangi
bölümü seçmeliyim?
Yöneticilik bir meslek
değil ki… Zaman içinde
kendinizi geliştirerek
üstlendiğiniz bir kurumsal “ROL”dür.
Yönetici olmak için
bir bölüm okunmaz. Her
okuduğunuz bölümden
de yönetici olabilirsiniz.
Mağaza Yöneticisi,
Boyahane Şefi ya da
Hastane Başhekimi
mesela.
Bazı dersler alarak
kendinizi donatmaya
yüksekokulda
başlayabilirsiniz. Liderlik,
organizasyon, motivasyon,
iletişim becerilerinizi
ise ders alarak
değil, uygulayarak
geliştirebilirsiniz. Gönüllü
çalışmaları yaşamınızda
hiç ihmal etmemeniz
gerekir.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
Hangi bölümlerle ilgileniyorsun? Kimlere sorabilirsin?
24
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
25
Üniversite –MYO seçerken PUAN dışında nelere
dikkat edilmeli?
Hangi seçmeli
derslerin
sunulduğu
Uzaklığı
Nasıl bir şehirde
olduğu
Şehrin neresinde
olduğu
Öğrenci sayısı
Vakıf veya devlet
üniversitesi
olması
Ulaşım, konaklama
Yurt var mı?
Maliyeti? Harç?
Mali destek
paketleri – burslar
Kampüsün
imkânları,
kütüphane,
spor tesisi…
Mezuniyet oranı
Mezunların
iş bulma olasılığı
Akreditasyon
(Geçerlilik)
Uluslararası
üniversiteler
arasında yeri/
kalitesi
Sınıf mevcudu
Eğitim kadrosu
Hangi bölümler
olduğu
Güvenliği
Sosyal etkinlikleri,
kulüpleri…
Öğrenci profili
Üniversite –MYO seçerken 4 alternatif kural
1.Ziyaret etmeye çalışın.
Tercihinizde en üstte yer alan veya yerleştirilmeniz olası görünen birkaç üniversite
kampüsünü ziyaret etmiş olmalısınız. İyi ya da kötü birçok şey göreceksiniz. Bu
ziyaretleri mümkünse deneyimli büyüklerden biriyle yapın. Fazladan iki göz iki kulak,
değerlendirmenize destek olur.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
2.Etkilenmeyin.
Kız ya da erkek arkadaşınızın veya en iyi arkadaşınızın
seçtiği yeri seçmek zorunda hissetmeyin. Çok pişman
olabilirsiniz.
3.Dedikodularla karar vermeyin.
Her üniversite hakkında öyle ya da böyle laflar dönüyor
olabilir. “okuması çok kolaymış”, “en iyi hocaları almış”
vs. sadece önyargılarınıza katkıda bulunur. Gidin yerinde
görün, idareye sorun, mezunlarla konuşun.
26
Doğru Tercih mi?
- Ne yapacaksın Emre?
- Hala düşünüyorum.
İşletme, belki…
- Neden?
- Puan türüme uygun.
- Sevecek misin ki?
Sonra ne yapacaksın?
4.Görünen maliyeti yüzünden bir üniversiteyi
ya da MYO’nu listenizden silmeyin.
- O zaman
düşüneceğim:- )
Finansman olanaklarını araştırın. Burs, yarı-burs
imkânlarını, ulaşım maliyetini, yurt koşullarını, uzaktaysa
orada yaşama maliyetini, gidip gelme masraflarını,
okulda çalışma imkânlarını, ders programının ağırlığının
izin vereceği özel ders verme olasılığınızı gözden geçirin.
- Peki üniversiteni
seçtin mi?
- Sayılır.
Başka bir şehirdeki devlet üniversitesi, sizin
şehrinizdeki bir vakıf üniversitesinden daha pahalıya
gelebilir.
- Bilmem.
Gelecekte hangi iş alanları
büyüyecek?
Gelecekte nelerin olacağını tahmin etmek, yaşamımızı
şekillendirmemize ve hazırlanmamıza yardımcı olur.
Örneğin;
Gelecekte yaşam sürelerinin uzayacağını biliyoruz.
Nüfusun yaşlanması, bazı batı ülkelerinde şimdiden
gördüğümüz bir değişim. Daha çok yaşlı insanın
yaşamını sürdürmesi, günlük hayattaki birçok ürünün ve
hizmetin yeniden tasarlanması gerektiğini işaret eder.
Bu değişimin, işleri, meslekleri nasıl etkileyebileceğini
düşünelim:
- Bölüm değiştirme
imkânı var mı?
- Ya ek dersler, bölüm
dışından dersler alma
şansın olacak mı?
- Araştırmadım.
- Peki ya bölümü
sevmezsen ne
yapacaksın?
- …?!
Doğru Tercih’ in
“puanım nereyi
tutuyor” dan da çok
değişkeni olduğunu
bilmeyen ne kadar
çok genç var!!!
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
27
Bu durumda, karmaşık menülü cep
telefonları, küçük küçük harfli kitaplar, minik tuşlu uzaktan kumandalar
bu yaşlı nüfusun kullanamayacağı
malzemeler. Onlar için yenileri
tasarlanıp üretilecek, ve böylece
pazarlamacılar için yeni bir kanal daha
açılmış olacak.
• Yaşlılara yönelik ürünlerin
tasarımcıları daha çok iş yapacak.
• Sadece yaşlılara odaklanma konusunda uzmanlaşan pazarlamacılar olacak.
• Sadece yaşlılara ait gerçek ve sanal mağazalar açılacak, özel satış
danışmanlarıyla destek verilecek.
• Yaşlılar için yaşam evleri kurulacak. Bu otel benzeri tesislerin idarecilere, servis
personeline çok ihtiyaçları olacak.
• Yaşlılık psikolojisi uzmanları değer kazanacak.
• İlaç sektörü büyümeye devam edecek.
Bölüm seçimiyle ilgili son kontrol
Hızlıca aşağıdaki sorulara göz gezdirin ve kendinizi kontrol edin…

Hem devletin hem özel sektörün sunduğu iş imkânları
konusunda araştırma yaptım.

Sadece çevremin ve öğretmenlerimin önerdikleri iş ve
kariyerleri değerlendirmiyorum. Kendi ilgimi çekenlere de bakıyorum.

Bazı başarılı büyüklere, öğretmenlerime danıştım.

Bazı üniversitelerde ve MYO’larda bölüm seçmeli derslerinin sayısının çok
olduğunu öğrendim. Bunlara göz attım.

Bölüm içinde de bazı uzmanlık alanlarına gidebileceğimi biliyorum. Örneğin
bazı üniversitelerin İşletme bölümünde, zorunlu finans ve muhasebe
derslerinin dışında, bu tipte sayısal dersler almamak mümkün. Mesela,
pazarlamaya veya insan kaynaklarına kendimi yönlendirebilirim.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
28

Bazı üniversitelerde bölümümü de değiştirebileceğimi biliyorum.
Bu üniversiteleri ve şartlarını inceledim.

Bazı üniversitelerde çift ana dalda eğitim görebileceğimi de biliyorum.
Bu üniversiteleri ve şartlarını inceledim.

Güçlü yönlerimi listeledim. Biliyorum.

Okul yaşamımda, gönüllü işlerimde, sosyal yaşamımda neleri sevip
sevmediğimi düşündüm. Hemen sayabilirim.

İş yaşamında ve özel yaşamda kararlarımı dayandıracağım ilkelerimi biliyorum.
Örneğin; bana hep zaman kalsın isterim. Topluma doğrudan yararlı bir iş olsun.
Ayrıca para da önemli…

İlgimi çeken işler hakkında bazı kaynakları okudum.

İlgimi çeken bölümlerden okuyan veya oralardan mezunlarla konuştum.

Bölümlerin hangi üniversitelerde olduğunu araştırdım. Üniversitelerin
imkânlarını da karşılaştırdım.

Bölüm kadar – belki de daha fazla- seçeceğim üniversitenin önemli olduğunu
biliyorum.

Üniversitede sosyal etkinliklerle
kendimi geliştirmeye devam etmem
gerektiğini biliyorum

Hangi üniversite, MYO ya da bölümü
kazanırsam kazanayım, her yaz staj
yapmam gerektiğinin farkındayım.
Üniversite “yüksek lise”
değildir. Bu yaşama uyum
sağlamanız, en iyi şekilde
faydalanmanız gerekir.
Tercihleri yaptıktan sonra…
Diyelim ki bir üniversitenin bir programına ya da MYO’na yerleştiniz. Derin bir “ohh”
çekin, ama önünüzde çok önemli bazı işler olduğunu da unutmayın.
Katıldığınız etkinlikler, bu arada kazandığınız deneyim, kişilik özellikleri nereden
mezun olursanız olun, istihdam olasılığını ve maaşı asıl etkileyecek olanlar…
Aynı bölümden aynı sene mezun kişiler arasında bile inanılmaz kariyer ayırımları,
4-5 kat maaş farkları olabiliyor birkaç yıl içinde.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
29
Geleceğinizi etkileyecek bazı önemli adımlar…
1. Üniversitenin, MYO’nun mezun ve öğrencileriyle konuşun. Okulun ne tür imkânlar
sunduğunu, en iyi nasıl faydalanacağınızı ilk günlerden öğrenin.
2. Erasmus vb. yurtdışı deneyim fırsatlarından yerinde ve zamanında yararlanmak
gerekir. Okula başlar başlamaz araştırın.
3. Yan dal, çift ana dal, bölümler arası transfer, dikey geçiş vb. kurallarını öğrenin.
4. Seçmeli derslerden haberdar olun.
5. Okullar açılır açılmaz, hemen en az bir kulübe/topluluğa girin, aktif görev
isteyin. “Önce bir okula alışayım da, dersleri göreyim de”, demeyin. Alışma ve
performansınızı bu gruplar da olumlu yönde etkileyecektir.
6. Derslere düzenli olarak girin. Gerçekten en iyi derste ve hocaların kendisinden
öğrenilir.
7. İnsanlarla iletişime geçme / sosyal ilişkiler fırsatlarını kaçırmayın.
8. Hiçbir zaman “naylon” stajı düşünmeyin. Zorunlu olmasa bile staj bulun, yapın.
9. Part time çalışma imkânları bulun. Az da olsa çalışmış olun. Kongrelerde hosthosteslikten, kafelerde servis elemanlığına, öğrenci asistanlığına kadar çeşitli işler
düşünebilirsiniz.
Ayrıca unutmayın, üniversite bir formasyon verir.
Sizin düşünce biçiminizi, hayata bakışınızı şekillendirir.
Artık farklı bir kulvara girmişsinizdir.
Yüksek lise, değildir.
Lisedeki alışkanlıklarınızla yaşayamaz,
gelişemezsiniz.
- “Hocam sınav nerden?”,
- “Bu kitabı okumak mı lazım gerçekten”,
- “off, bu çokmuş”
vb. yorumlar üniversitelilere ait olamaz… Mesleğe
elinizden geldiği kadar hazırlanmanız lazım. Hocaları
mümkün olduğunca kullanmanız, onlardan mümkün olduğunca yararlanmanız lazım.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
İş ortamında, “ben o dersi asmıştım bilmiyorum”, “ biz onu görmedik” deme
şansınız yok.
Hepimiz kendi hikâyemizi yazarız, onu efsaneye döndürmek kendi elimizde,
demiş Isabelle Allende…
Hepinizin yolu açık olsun…
Akvaryum rehberi
İstanbul Florya’da dünyanın en büyük tematik akvaryumu
açıldı.” diye yazdı gazeteler. Gerçekten de Türkiye’deki en
ilginç müze/etkinlik merkezlerinden. Karadeniz ile başlayan
coğrafi bir rotayı takip ederek ve Pasifik’e kadar toplam
16 temalı güzergâhta yolculuk yapıyorsunuz. Final ise müthiş,
bir yağmur ormanı… Tema, duvardaki yazılarla, oraların
kültürel, coğrafi, tarihsel ve mimari özelliklerinin dekorlara
yansıtılmasıyla, interaktif oyunlar ve filmlerle desteklenmiş.
Burnumuzu palyaço balıklarının olduğu camlı bölüme dayamışken, bir rehber
yanımıza geldi. Etraftaki çocuklara ”Nemo” nun hikâyesini anlatmaya başladı.
Palyaço balıklarından başka tüm balıkları zehirleyen anemonu da… Rehberimizin adı
Onur’muş. “Dilerseniz size eşlik edeyim” dedi.
Buzul temalı bölüme girdik. Onur bize dünyanın ısınması bu yönde giderse,
buzulların eriyerek ne zaman hangi şehrin sular altında kalacağını interaktif masada
anlattı. Bu arada -meslek hastalığı işte- ben de ona kariyeri hakkında sorular sordum.
İletişim okumuş. Önce başka bir akvaryumda rehbermiş. Şimdi bu yeni tesise
geçmiş. Uzun eğitimler almışlar. Çeşit çeşit balıkları, yaşam koşullarını, ortamlarını
öğrenmişler. Akvaryum Rehberliği’ni çok seviyor. Ziyaretçilere yaklaşımından da belli.
İletişim becerisi yüksek, insanlarla ilişkiler gerektiren, hareketli, eğlenceli ve
farklı bir iş. Yabancılarla da iletişim, yabancı dil bilgisi gerektiriyor… Üstelik özel bir
uzmanlık alanı. Ne güzel bir alternatif!!!
İdil Türkmenoğlu – Geleceğini Konuşalım (2012)
30
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
Değişik ve zevkli işler
Bir arkadaşım, bir bankanın sanat galerisini yönetiyor.
Bankada çalışıyor ama işi sanatla…
Bir başka tanıdığım bir büyük finans grubunun yayınevinin
başında. Yılda 4-5 proje yapıyor.
Başkası, bir müzede çalışıyor. Kaynak geliştirme-yani sponsor ve proje bulmaişleriyle ilgileniyor.
Bir başka tanıdığım da müzeci sayılır. Ama müzede sergilenecek eserlerin
hazırlanmasından, tamir bakımından, sergileme araçlarının geliştirilmesinden
sorumlu. Ekibinde de birçok uzman veya sanatçı var.
Bir genç üniversiteli ile tanıştım. Twitter, Facebook gibi sosyal medyayı kullanmak,
birçok kişi için özellikle “büyükler” için çok gerekli. Ancak bazıları “teknoloji özürlü”,
bazılarının ise hiç vakti yok. Bu genç de “gizli” Twitter ve Facebook yazarı. Bu kişi için
sosyal medya hesaplarını canlı tutuyor, harçlığını çıkarıyor.
Birçok öğrencinin de okulun yanı sıra yarı zamanlı olarak “satış” işinde çalıştığını
biliyorum. İnsanları tanımak, iletişimini güçlendirmek için harika bir fırsat.
Son olarak da başka bir tanıdığımdan haber aldım. Kültür turları düzenlemeye
başlayan bir turizm acentesinde işe başlamış…
Bizler kariyer yollarımıza başlarken böyle keyifli alternatifler sınırlıydı. Daha
standart işlere girdik. Oysa şimdi hem zevkinizi hem tutkunuzu hem de - güzel
sanatlar okuyanlar için - mesleğinizi farklı biçimde gerçekleştirmenize imkân tanıyan
fırsatlar var… Biraz kıskanıyorum galiba…
İdil Türkmenoğlu – Geleceğini Konuşalım (2012)
Devlette iş bulmak peşinde mi olmalıyız?
Kendinizi sınırlamayın. Kamu kurumları da, özel kurumlar da kendilerine özgü bazı
avantajları barındırıyorlar.
Sizler için kamu kurumlarında her bin kişiden bir kişi olacak şekilde kota
uygulaması var, bunun için 18 yaşını doldurmuş ve form A belgenizi bulunduğunuz
31
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
32
ilin, İl Müdürlüğü aracılığı ile Çocuk Hizmetleri Genel
Müdürlüğü’nün ilgili dairesine gönderilmiş olması
gerekiyor. Kamu kurumları son yıllarda işe alım
için üniversite veya meslek yüksekokulu diploması
olanları tercih ettikleri için sizin eğitiminize devam
etmeniz kamuda işe yerleşmeniz açısından da
önem taşıyor. 2013 yılında kamu kurumunda işe
yerleşmek için bekleyen 2776 ilköğretim mezunu
arkadaşınız varken yüksekokul mezunu sayısı 163,
üniversite mezunu sayısı ise 100’dür. (12.12. 2013 tarihli veriler) Bu rakamlarda size
eğitiminize devam ettikçe kamuda istediğiniz kurumda ve statüde işe yerleşmeniz
için daha çok şansınız olduğunu gösteriyor. Kamuda işe yerleşmek için beklerken
özel sektörde çalışıyor olmanız sizin kamuda işe yerleşmenizi engellemez, tam
tersine bekleme sürecinde özel sektörde edineceğiniz tecrübe kamu için gireceğiniz
sınavlarda (yazılı ve mülakat) sizin daha başarılı olmanızı sağlar.
Özel sektörün bazen daha geniş imkânlarını, heyecanını, performans baskısını
yaşamak da ilginç gelebilir.
Nerede başlarsanız başlayın, öğrenmenizin durmaması, performansınızın hiç
düşmemesi gerekiyor.
Aynı şartlarda işe başvuran çok kişi arasından farkınızı ortaya nasıl koyacağınızı
düşünmelisiniz. Okul dönemindeki sosyal faaliyetler, iyi stajlar, gönüllü çalışmalar…
Bunları yapan hemen kimse işsiz kalmıyor, merak etmeyin.
Yeteneklerin peşinde koşuyor özel sektör…
“Hibrit Meslekler” doğuyor!
Hibrit, aslında “melez” demek. Hani iki farklı türün birleşmesi. Melezler güzel olur
ayrıca, her iki tarafında en iyi yönlerini alırlar. İki binli yılların ortalarından itibaren,
iki farklı görünen mesleğin bir araya gelmesi durumuna “hibrit kariyer” denmeye
başlandı.
Buna isterseniz “karma meslekler”, “birleşik meslekler” de diyebiliriz.
Gerçekte bir psikolojik danışman, bugün insan hikâyeleri ve röportajlar üzerine
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
33
tanınan bir gazeteci. Aynı zamanda, kariyerine bir iş daha eklemiş -> Profesyonel
yöneticilere medya ile ilişkiler koçluğu yapıyor. Alın size hibrit bir kariyer.
Bildiğimiz mesleklerin sınırlarını genişletiyoruz yani. Gerçekte ilgi duyduğumuz
alanla mevcut mesleği birleştiriyoruz… Aslında, bugünün “hibrit”leri, geleceğin
meslekleridir…
Hibrit kariyer sahibi olabilmek için kişisel olarak esnek olacaksınız, birden çok
şeyi eş anlı yapabileceksiniz ancak aldığınız eğitimin de size esneklik sağlaması
gerekir unutmayın.
Okul yılları boyunca hobilerinize zaman ayırmanız, neleri sevdiğinizi görebilmek
için çeşit çeşit dersler almanız, bol bol staj yapmanız çok çok önemli…
Hedeflerim
Hedefler uzun ya da kısa vadeli olabilir. Bunu ancak sen belirleyebilirsin.Hedef
koymak demek, ulaşmak istediğin noktayı belirlemek demektir. Ardından o
noktaya ne kadar zamanda nasıl gideceğini düşünmeli, hedefin mantıklı olup
olmadığına karar vermelisin.
Ulaşmak istediğin noktayı belirlemek, neler yapacağını ve nasılı planlayabilmek
için gereklidir.
Hedefler nasıl olmalıdır?
“Bir meslek sahibi olmak” bir hedef değildir.
“Kitap yazmak” bir hedef değildir.
“Kilo vermeye çalışmak” bir hedef değildir.
“İngilizce öğrenmeliyim” de hedef değildir.
Hepsi umut, niyet olabilir ama bizi motive etmesi ve
zorlaması gereken “HEDEF” sayılmazlar.
İyi bir hedefin şu özellikleri taşıması beklenir:
• Net olmalıdır. Neden bahsettiğimiz açıkça anlaşılmalı.
• Ölçülebilir olmalıdır. Başarılı olup olmadığımızı somut olarak anlayabilmeliyiz.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
• Ulaşılabilir olmalıdır. Çok uzaktaki, hayal
düzeyindeki niyetler, hedef olamazlar.
• Anlamlı olmalıdır. Bir somut sonuç alınmalıdır ve
gerçek yapmak istediğinizle ilgili olmalıdır.
• Zaman sınırlı olmalıdır.
34
Hedefi olmayan
bir gemiye
hiçbir rüzgar
yardım edemez.
Montaigne
• Net / spesifik
• Ne yapmak istiyorsun?
• Neden?
• Nerede?
• Kimlerle?
• Ölçülebilir
• Ne kadar?
• Kaç tane?
• Bitirdiğimi veya başardığımı nereden anlayacağım?
• Ulaşılabilir
• Gerçekçi mi?
• Mantıklı mı?
• Anlamlı
• Değer mi?
• Doğru zaman mı?
• Çabalarına uygun mu?
• Bunu yapmak için doğru kişi misin?
• Şu anki sosyal, kültürel, ekonomik çevreye uygun mu?
• Zaman sınırlı
• Ne zaman?
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
35
Niyet: Öğretmen olmak istiyorum
Hedef: 5 yıl sonra Ankara’da Sınıf Öğretmeni olarak çalışacağım.
Net mi?
Evet. Öğretmen, Sınıf Öğretmeni. Ankara’da Sınıf Öğretmeni.
Ölçülebilir mi?
Evet. Diploma ile ve işi ile ölçülebilir.
Ulaşılabilir mi?
Evet. Çok çalışırsak ve sınavlardan iyi notlarla ulaşılabilir.
Anlamlı mı?
Evet. Eğer ilgin ve yeteneğin varsa, piyasada bu mesleğe ihtiyaç varsa, senin için iyi olacağını düşünüyorsan anlamlı.
Zaman sınırlı mı?
Evet. 5 yıl sonra.
Niyet: İngilizce öğrenmek istiyorum
Hedef: 2 yıl içinde şu seviyede İngilizce konuşuyor olacağım
Net mi?
Evet.
Ölçülebilir mi?
Evet. Test ve sertifikalarla ölçülebilir.
Ulaşılabilir mi?
Evet. Kurs, ders veya düzenli çalışma ile.
Anlamlı mı?
Evet. Kariyerinde bir artı olmasını istiyorsan, üstelik bugünün
dünyasında çok gerekli bir özellik olduğu için anlamlıdır.
Zaman sınırlı mı?
Evet. 2 yıl içinde.
Şimdi bir hedef yazma denemesi yapmalısın. Doğru yolda ilerliyorsan, diğer
hedeflerini de yaz.
Hedef:...........................................................................................................................................................................
..........................................................................................................................................................................................
Net mi?
Ölçülebilir mi?
Ulaşılabilir mi?
Anlamlı mı?
Zaman sınırlı mı?
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
Gerçek Hedeflerim:
36
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
3.Yapman
gerekenleri
listele
ve
4.YAP
37
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
38
Üniversite yılları
Üniversite öğreniminiz boyunca öncelikli hedefiniz mezun olmak değil, mezun olunca
ne yapacağınızı belirlemek olmalıdır. Üniversiteden en iyi nasıl yararlanılır?
Diyelim ki bir bölüme, üniversiteye girdiniz. Oradaki eğitim yaşamınızın tatmin edici,
coşkulu geçmesi neye bağlı, biliyor musunuz? Akademik başarıyı ve okula bağlılığı ne
sağlıyor acaba?
Bir üniversiteye ya da MYO’ya başlayan öğrencinin başarılı biçimde devam etmesi
de çok önemli.
İşte üniversiteden ya da MYO’dan en iyi şekilde yararlanmanın formülü:
Sosyal çevre
Üniversite yaşamınızın
tatmin edici, dolu bir
biçimde geçmesi okulda
bulacağınız sosyal
imkânlara da dayanıyor.
Motivasyon
Akademik disiplininiz olacak.
Hedeflerinizi bilecek ve buna
uygun olarak hareket
edeceksiniz.
Kendi kendini yönetmek
Kendi işinizi görebilmeli,
planlarınızı uygulamaya
koyabilmelisiniz.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
39
Okulunuzu iyi kullanın!
Sektörel dergileri okumak, fuarları takip etmek, eski mezunlarla, varsa-mezunlar
derneğinizle konuşmak bilgi toplama yollarından olabilir.
Dönem ve sınıf arası tatilleri çok iyi değerlendirmelisiniz…Her bir boşlukta- hatta
yapabiliyorsanız derslerinize devam ederken - en azından staj yapmaya çalışmalısınız.
Denemeden size neyin uygun olduğuna karar vermeniz çok güç…
Ayrıca Pazarlama fonksiyonu ile ilgileniyorsunuz, diyelim. Sadece bir işyerinde bu
konuda çalışmak da karar vermeniz için yeterli olmayacaktır. En azından bir başka
şirkette de bu fonksiyonun kapsamını, nasıl konumlandırıldığını görmeniz gerekir.
Bu iş/staj deneyimi benzer mezunlar arasında farklılaşmanızı, işe başlayınca da
hızlı adapte olmanızı sağlayacaktır.
Yüksekokula veya üniversiteye girmek yeterli mi?
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2013 ilk altı ay
verilerine göre Türkiye’de genç nüfusun %16,6’sı işsiz.
İşsizlik oranında bilgisayar okuyanlar da başı çekiyor.
Bilgisayar mezunlarının yüzde 20.6’sı işsiz. Fakat, bilgisayar
mezunlarına da çok ihtiyaç var.
Aslında bu rakamlar, bölüm seçiminin tek başına
yeterli olmadığını, üniversitenin, kişinin kendini
yetiştirmeye yönelik yaptığı diğer etkinliklerin, yabancı
dilin ve meslek dışındaki yetkinliklerin önemini gösteriyor.
Üniversite-Bölümü –MYO seçtim, hem de oraya girdim.
Bitti mi?
Asıl işin şimdi başlıyor olduğunu bilmelisiniz. İşte meslek yüksekokulu, üniversite
öğrenimi boyunca yapılabilecekler:
1. Sene: Kendini tanımaya devam etme
Bölüm seçerken kendinize sorduğunuz soruları bir daha yanıtlamalısınız…
İlgi alanlarınız, kişiliğiniz, yeteneğiniz konularında düşünmelisiniz. Belki tekrar ilgi
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
40
envanterleri doldurmalı, kariyer danışmanlarıyla
konuşmalı, meslekteki büyükleriniz ve rehber
öğretmenleriniz ile tekrar konuşmalısınız… Ve
elbette staj!
2. Sene: Detaylı düşünme
Hangi seçmeli derslerle kendinizi
donatabileceğinizi sürekli
değerlendirmelisiniz. Yaz stajında bu kez farklı
alanları denemeli, kariyer danışmanları ile
konuşmaya devam etmeli, belki de part-time
(yarı zamanlı) çalışmalısınız.
3. Sene: Deneyim kazanma
İlgi duyduğunuz alanlarda iş ve staj, yoksa gönüllü deneyim kazanma peşinde
olmalısınız. CV oluşturmak için de iyi bir zaman. Kampüsteki veya şehirdeki kariyer
günlerine, fuarlara katılmanız gerekir.
4. Sene: İş arama
Okulun kariyer ofisinden, kariyer sitelerine, danışman şirketlerden kişisel kontaktlara
kadar her kanalı kullanarak iş arama sürecini başlatma zamanıdır.
Bütün bu resme bakınca, meslek belirleme sürecinde seçtiğiniz üniversitenin
de size yardımcı olup olamayacağını değerlendirin. Kariyer ofisi nasıl çalışıyor?
Danışman hocalar nasıl destek oluyor? Kulüpler ve faaliyetlerinden nasıl
yararlanabilirsiniz? Seçmeli ders esnekliği ve alternatifleri nasıl?
Ne olursanız olun, uzmanlaşmanız gerekecek!
Çok fazla sayıda “her şeyi yapan”, ama ”sıradan” yapan kişi var. Gelecek trendleri her
alanda uzmanlaşmayı gerektiriyor. Bu şimdiden de gözlediğimiz bir şey…
Eskiden “falanca dili bilsin, şu kadar yıl da deneyimi olsun” detayındaydı aday
arama kriterleri.
Şimdi çok daha tanımlı… Örneğin; artık Personel Yöneticileri değil, Tepe
Yönetim’e verilen ücret ve ödemeler konusunda uzmanlaşmış, deneyim kazanmış,
İnsan Kaynakları Ücretlendirme Uzmanları, aranıyor.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
41
Veya sadece Hukukçu ya da daha detaylı söylemek gerekirse İş Hukukçusu da
aranmayacak. “İşyerinde Psikolojik Taciz” konusunda uzman İş Hukukçusu detayında
uzmanlıklar istenecek.
Yani, hangi bölüme girerseniz girin, kendinizi donatmaya devam etmeniz, seçmeli
derslerle ve stajlarla uzmanlaşmanın yolunu aramanız gerekiyor olacak.
Hayatımın en önemli kararı (mı)?
Meslek seçimi en önemli karar (mı)? Gerçekte pek de öyle değil, aslında. Evet, çok
önemli ama artık, kariyerdeki alternatiflerden, paralel ve hibrit kariyerlerden, esnek
veya part-time çalışmaktan, ikinci kariyerden bahsediyoruz.
Bunları bu sayfalarda okuyorsunuz. En önemli adımlar, lise mezunları için, doğru
ve kendinize uygun ders seçiminden, bölüm değiştirmeye, sosyal aktivitelere kadar
esneklik sağlayabilecek bir üniversite seçmek; üniversiteliler içinse mezun olmadan
nerede olursa olsun deneyim kazanmaya başlamak ve mezun olunca da mümkünse
çağdaş bir işyerinde iş bulmak...
Seçeceğiniz bölüm sizi bağlar mı?
Elbette seçilen bölüm, alan çok önemli. Ne istediğini bilenlerin, gelecekteki
hedeflerine doğru bir an önce yola çıkmasını sağlayabiliyor. İlk adım doğru yerde
atılmış, ilk taş hızlıca yerine konmuş oluyor.
Ancak ülkemizdeki sistem herkesin her istediği alanda okumasına izin
vermiyor. Öte yandan, erken gençlikte yapılan bölüm tercihleri en doğru seçimler
olamayabiliyor. En başta en doğru görünen bölümler, zamanla “yanlış” a dönebiliyor.
Hemşire olmak isteyenlerin hemşirelik okuması, mimarlık ve avukatlık için
ilgili bölüme girmek elbette şart. Ancak temel bazı meslekler dışında üniversite
bölümü ile gelecekteki kariyer arasında doğrudan bir ilişki yok. Gerçekte, bir alanda
okuduktan sonra, bambaşka bir işi yapmak çoğu zaman mümkün.
Birçok kariyer alanı özel bir bölümden mezun olmayı gerektirmiyor. Bazı üniversiteler ve bölümleri öğrencileri istedikleri alana taşıyabilecekleri şekilde
donatıyorlar.
Önde gelen bankaların Yönetici Adayı (Management Trainee) programına
seçilen yeni mezunların profiline bakınca, ekonomi ve işletme mezunlarının yanı
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
sıra, mühendislikten psikolojiye,
sosyolojiden kimyaya çeşitli
bölümlerden mezunlar olduğu,
hatta tıp ve hukuk okuyanların da
seçildiği görülür.
Hangi bölümde olursanız
olun, gelecekte farklı bir kariyer
olasılığı düşünebilmeniz için, MYO/
üniversite öğrenimi boyunca esnek
ve bol çeşitli seçmeli derslerle
kendinizi donatmalı, stajlar, sosyal
etkinlikler ve kulüp faaliyetleriyle de yetkinliklerinizi geliştirmelisiniz.

Seçme şansın olsa,
hangi alanlarda
aynı anda çalışmak
istersin?
42
Matematik mezunu ne yapabilir?
Matematik en eski bilimlerden biri.
Matematiğin geniş uygulama alanları da var,
çünkü bilgisayar, fizik, biyoloji, iktisat gibi
alanlarla yakın ilişkili. Müşteri ilişkileri alanı büyüyor.
Pazarlama departmanlarında veya
danışmanlık şirketlerinde veri analizi yapıp
yorumlayacak uzmanlara ihtiyaç var.
Finansta (bankacılık, borsa, sigortacılık
vb.) ve bilgi işlem (sistem analiz, uygulama,
yazılım geliştirme) gibi çeşitli sektörlerde
çalışılabilir. Eğitimcilik veya bu alanda akademik
kariyer de düşünülebilir. Veya başka bölüme
yatay geçiş yapılır.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
43
Hızla yaratılan yeni görevler
Ne hızla yeni görevler yaratılıyor, bir bilseniz.
Ne uzmanlıklar…
Bu görevin adını sonra koyalım…
Kişinin yapacağı iş, e-ticaret sitesinde sergilenecek ürünlerin fotoğrafları
çekilirken bir stil katmak. Fotoğraftan anlayacak, ürünlere yakın olacak, biraz
iletişim/reklam konularını bilecek, ama en önemlisi zevki olacak. Modayı takip
edecek. Bu göreve Foto Editörü desek az kalır, Kreatif Direktör fazla gelir. Stil
Danışmanı da değil, Görsel Düzenlemeci de…
Yepyeni bir iş. Buranın okulu neresidir? Grafik, Reklam, İletişim Tasarımı,
Fotoğrafçılık, Moda Yönetimi… Belki hepsi, belki hiçbiri. Yine burada öne çıkan
kişisel beceriler, ilgi alanlarınız ve bunları nasıl uyguladığınız. Güçlü tarafınızı
hangi ilgilerle, hangi derslerle desteklediğiniz…

Pazarlama departmanı için bir kişi.
Ama İşletmeci de olur, İletişimci de, Siyaset Bilimci de…. Siz çevresinden,
ilgisinden, becerilerinden haber verin… Sosyal ağlarda aktif olacak, iletişimi
güçlü olacak, organizasyonlar yapacak, tabii ki İngilizce bilecek.
Bakın yine, üniversitenin “yüksek lise” olmaması gereğinden,
formasyondan, çevresi ve sosyal etkinliklerinden, yabancı dil eğitiminden
bahsediyoruz. Bu göreve ne diyelim? Buluruz bir isim, siz adaydan haber verin!!!
İş imkânları aslında sonsuz… Seçtiğiniz bölüme de bağlı değil. Önemli olan
sizi farklılaştıracak alanlarda kendinizi güçlendirmeniz…
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
44
Kariyer ve gelecekle ilgili diğer önemli konular
Yabancı dil ne kadar önemli?
Gençlerin çoğu “önüm açık bir mesleğim olsun” diyor.
Önünüzün açılmasının en önemli anahtarlarından biri
uluslararası yetkinliklere sahip olmak…
Yakın gelecekte, iş yaşamında küreselleşmeyi
daha çok yaşayacağız. Batı ülkelerine beyin ve
emek transferi artacak. Uluslararası iş fırsatları, dil
bilenlerin, seyahat engeli olmayanların ve “dünya
vatandaşı” olarak yetişenlerin önüne daha çok
çıkacak.
En başta sıkı bir yabancı dil – belki de artık iki tanesini öğrenebilmelisiniz.
Kurslarla falan olmuyor malesef, o dili gerçekten önemsemeniz, yaşamınızın
içine katmanız, bol bol o dilde okumanız, yaşamanız gerekir. Ayrıca okuyacağınız
bölümdeki varsa yabancı öğrenciler, üniversitenin sağladığı değişim programları,
uluslararası staj olanakları…
Hepsi sizin küresel ölçekte bir mezun adayı olmanızı sağlayacak. Üniversite
ve bölüm seçerken düşünecek ne kadar çok şey var, değil mi? Yaşam planının çok
değişkeni var!
“Kadınlara göre iş” diye bir şey var mı?
Yok.
Toplumda yerleşmiş yargılar, bölüm ve meslek seçmeye çalışanları da, iş
arayanları da ister istemez etkiliyor.
Medya, sinema, reklamcılık vb. sektörlerin düzensiz bir yaşama neden olduğunu
söyleyenleri duyacaksınız. Ya da bazı mesleklerin, sektörlerin, şirketlerdeki işlerin
cinsiyetinin olduğunu da söyleyecekler. Erkek İnsan Kaynakları Müdürü olur mu?
Kadın Güvenlik Müdürü? Erkek Hemşire? Kadın Şöför?
Bazı meslek veya sektörlerdeki cinsiyet dağılımı, beklenen şey olduğu için, yani
kadınlar (veya erkekler) çeşitli nedenlerle onları seçmediği için, dengesizleşiyor.
Fark korunuyor.
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
45
Bu da çevrenin yarattığı beklentinin;
bekleneni doğurmasına neden oluyor. Yani
toplum “erkeğe yakışmaz” dediği için, erkekler
seçmediği için, hemşirelik yapan erkek sayısı
az kalıyor (Buna kendini doğrulayan kehanet
diyoruz).
Mühendislik Fakültelerinin sınıflarında,
eskisi kadar olmasa da, hala kızlar daha
az. Psikolojik Danışmanlık ya da Mütercim
Tercümanlıktaki erkekler gibi. Şantiyelerdeki
kadınlar da, İnsan Kaynakları’ndaki erkekler de
sayılı.
Türkiye’de kadın olsun erkek olsun,
yetişmiş elemana – meslekli insana- olan
ihtiyaç çok fazla. Kadınların ya da erkeklerin
yaşamak istedikleri yolu kendilerinin
seçmesi, orasının gereklerini -üstüne düşenleri – eşit biçimde yerine getirmesi
gerekiyor. Maddi destek bulabilir miyim?
Sizlere üniversite veya MYO kazanmanız halinde Devlet’in sağladığı bazı burs ve
imkânlar var. Bunlar;
• Üniversiteye hazırlık amacıyla ihtiyacınız olan destek Kurum tarafından
sağlanıyor
• Kredi ve Yurtlar Kurumu Yurtlarında barınmanız öncelikli ve ücretsiz sağlanıyor.
Kazandığınız okula yakın bir devlet yurdu yoksa özel yurt veya pansiyonların
ücreti devlet tarafından sizin adınıza karşılanıyor
• Yurt ile okulunuz arasında mesafe var ise ulaşımınız karşılanıyor
• Aldığınız harçlıklarınız iki katı olarak ödenmeye devam ediliyor
• Kırtasiye, okul kitabı ve gerekli araçlar, giyim ihtiyaçlarınız karşılanıyor
• Günde 3 öğün yemeğiniz karşılanıyor
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
46
• Koruma kararınız 25 yaşınıza kadar uzatılıyor
• Kamu kurumlarının verdiği diğer burslara da başvurabiliyorsunuz, öncelik sizde
Genel olarak serbest bursların sayısı az. Seçeceğiniz okul size destek olabilir.
Ancak, burs dışında başka yollar aramanız da mümkün. Öğrenim kredisi gibi fırsatlar
var ama bunları karşılamak için de mutlaka çalışmak gerek!
Öğrencilerin part-time (yarı zamanlı) çalışma alışkanlığının Türkiye’de çok yaygın
olmaması aslında kaynak israfı. Batı ülkelerinde maddi imkânı olsun olmasın hemen
her yüksekokul/üniversite öğrencisi, hem harçlığını çıkartarak ekonomik bağımsızlık
kazanmak hem de iş deneyimi sahibi olmak için liseden mezun olur olmaz iş de
aramaya başlar. Garson, tezgahtar, sekreter, ofisboy ne olursa olsun iş seçmeden bir
kurumda çalışmaya enerjinizi yöneltebilirsiniz.
Okuldaki notlarım ne kadar önemli?
Öğrencilik kariyerinde önemli bir yer
tutar. Ama sadece nerede okuduğun,
ne kadar başarıyla okuduğun değil,
öğrenim yaşamın boyunca başka neler
yaptığın kariyerinde belirleyicidir.
• Sadece okul dersleriyle mi
ilgilendin?
C O zaman ortalaman nasıl?
Sana öğrenci olarak
verilen bu süreyi nasıl
kullanıyorsun?
• Okulda ek görevler mi aldın?
C Neler yaptın? Örneğin spor
takımlarından birinde mi yer
aldın? Tiyatro kulübünde mi
çalıştın?
C Neler öğrendin?
C Ne tür ödüller aldın?
• Öğrencilik sırasında okul dışında ek görevler mi aldın?
C Aynı zamanda çalıştın mı?
C Başka bir kulüpte spor etkinliklerine mi katıldın?
C Veya başka bir etkinlikte mi çalıştın?
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
47
Kendinizi kaptırarak nasıl ders çalışabilirsiniz?
“Kitabı yutar gibi okudum” deriz. Bazen de “Şu tatilde günlerin nasıl geçtiğini
anlamadım”. Konuşmaya kaptırıp ödevi, internette gezmeye dalıp zamanı unuturuz.
İlham gelir. Kendimizi kaybederek yazarız. Başımızı masadan kaldırıp camdan
dışarı bir bakarız ki karanlık olmuş. Duyduğumuz ezansa ikindiyi değil, yatsıyı haber
veriyormuş.
Bütün bu deneyimlerin ortak noktası: Çok yoğunlaştığımız ve aynı zamanda
yaptığımız işten derin bir zevk aldığımız zamanlar olmaları.
Eylem ve bilincin bütünleşmesi. Biz o işe bir nevi “akarız”. Zaman da su gibi akar.
Araştırmacılara göre, akış durumuna geçmemiz için o işten korkmamamız ya da
hiç sıkılmamamız gerekiyor. Yani becerilerimizin yetmediği ya da bize az gelen işlere
akamıyoruz.
Çoğunluğumuzun ders çalışmaktan bazen sıkıldığını düşünürsek, bu
konuya akabilmek için kendi değişikliklerimizi yapmaktan başka çare kalmıyor.
Kendi kendimize verilen küçük hedefler, minik zaferlerin kutlanması işe yarar…Ve
her derste keşfedilecek, öğrenilecek bir şeyler bulmaya çalışmak gerekiyor. Kendimizi
sürekli ölçmek, değerlendirmek, kendimizle yarışmak da şart.
Neler akış durumunu
destekler?
Yeniden
başlama
cesareti
Açık ve
net
hedefler
Konsantre
olabilme
Rekabet
Keyif
katmak
Yetenek ile işin
zorluğunun
uyumlu olması
Doğrudan ve
yerinde
geribildirim
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
48
Başarının sırrı: İyimserlik
Tüm kutsal kitaplar “düşüncenin gücü”nden, iyilik dilemenin öneminden bahsediyor.
Türkçe’deki “Ne ekersen onu biçersin”, “İyi insan lafının üzerine gelir”, “Kırk defa
söylersen olur” gibi atasözleri ve “Yatağın solundan kalkmak” gibi deyimler,
beklentilerin bekleneni meydana getirme sürecinden bahsediyor işte…
Bu kısa ve özlü öğütlerin diğer dillerdeki karşılığının çokluğu da,
deneyimlerin benzerliğini ve yoğunluğunu anlatmıyor mu?
Dünyanın hemen her bölgesinden, ayrı zamanlarda, birbirini tanımayan
düşünürler ve yazarlar da iyi taraflara odaklanmayı ve olumlu bakış açısını savundu.
“Kardeşim sen düşünceden ibaretsin
Geriye kalan et ve kemiksin
Gül düşünürsen gülistan olursun
Diken düşünürsen dikenlik olursun”
Mevlana
Hintli politikacı ve düşünür Mahatma Gandhi’nin ünlü satırları tam olarak
Mevlana’nın dizelerini destekliyor:
“Düşünceleriniz pozitif olsun, çünkü düşünceleriniz sözleriniz olur.
Sözleriniz pozitif olsun, çünkü sözleriniz davranışlarınız olur.
Davranışlarınız pozitif olsun, çünkü davranışlarınız alışkanlıklarınız olur.
Alışkanlıklarınız pozitif olsun, çünkü alışkanlıklarınız değerleriniz olur.
Değerleriniz pozitif olsun, çünkü değerleriniz kaderiniz olur.”
Düşüncelerin bedende bir takım sonuçlar yarattığı kesin olarak biliniyor. Bu
nedenle, Doğu felsefesinin ana kaynağı olan “pozitif (olumlu) düşünce”ye günümüzde
Batı tıbbı, spor camiası ve özellikle eğitimcileri büyük ilgi gösteriyor.
Bu alanın çalışma konularından biri de“iyimserlik”. Elbette, saf Pollyannacılık’tan
bahsetmiyoruz. “İyimserlik”in başına “gerçekçi” ya da “esnek” kelimelerini ekleyelim
isterseniz…
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
49
İyimserler, başlarına gelen kötü olayları geçici ve duruma özel olarak
görür, genelleştirmezler. Kişisel yetkinlikleriyle bu engellerin üzerinden
gelebileceklerini düşünürler…
Gülistan mı istersiniz, dikenlik mi?
Olaylar karşısındaki tutumumuz, bakış açımız sonucu etkiler. İnançlarınızı
değiştirerek sonucu etkileyebilirsiniz. Herhangi bir olay karşısında iyimser mi,
kötümser mi düşüneceğiniz tamamen sizin elinizde…
Seçim sizin!!! Hangi taraftasınız?
Kötümser
İyimser
Neden bunlar hep beni buluyor?
Bundan ne ders almalıyım?
Neden şu işte kötüyüm?
Şu olayı eğlenceli hale nasıl getiririz?
Müdür neden bana taktı?
Bunu nasıl değerlendirebilirim?
Neden kilo veremiyorum?
Beni hedeflerime götürür mü?
Neden hayat bu kadar zor?
Doğru şey bu mu?
Ağlayacağım
Güleceğim
Vazgeçeceğim
Mücadele edeceğim
Sızlanacağım
Çözeceğim
Gerçekçi iyimser olmak,
Bir bakış açısıdır.
Bardağın dolu tarafına
odaklanmaktır.
Probleme değil çözüme
odaklanmayı sağlar
Yaşamımızın tüm
alanlarında olumlu etki
yaratır.
Bizi iyi eder.
İyi şeylerle
karşılaşmamızı sağlar
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
50
İşini sevmek…
“Ne yaparsanız yapın, işinizi sevin”. Ne kadar klişe
ama ne kadar doğru bir laf. Buna “sevmeyi öğrenin,
sevemiyorsanız da yenisini bulana kadar seviyormuş
gibi yapın” demek lazım.
Suratı asık satış danışmanlarından, ruhsuz çağrı
merkezi elemanlarından, sert bakan öğretmenlerden,
her gün “öff”leyen müdürlerden, “lütfen” hizmet
eden bazı devlet memurlarından sıkılmadınız mı?
Bir mağaza hayal edin. Satış Danışmanı, birdenbire reyonunu yerleştirirken size
dönüp, güler yüzle “Bulamadığınız bir şeyler varsa yardım edeyim” diyor. Kasiyer
gülümsüyor. Sohbet ediyor. Güvenlik görevlisi çıkarken alışverişiniz için “gerçekten”
teşekkür ediyor.
Onlar işini seviyor. Çok önemsiyor, ne yaparsa yapsın. Otoparktaki gişe görevlisi,
sanki oraların sahibi gibi davranmalı. Giren çıkan araç sahipleriyle de “buralar benim”
edasıyla konuşmalı. Duvarda otopark ücretlerini ve kurallarını yazan levha var. Ama
olsun, o anlatmalı...
İşlerini, hizmet verdikleri insanları sevenler, başarılı oluyor.
Güneş olamazsanız yıldız olun,
ama yıldızların en parlağı yine siz olun!
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
Kaynaklar:
• www.geleceginikonusalim.com
• “What Color is Your Parachute?” R. Bolles (2010)
• Nar Taneleri Projesi Eğitim El Kitabı
• ASPB Çocuk Hizmetleri Genel Müdürlüğü Eğitim ve Toplumsal Destek Daire
Başkanlığı tarafından sunulan bilgiler
• Pozitif Yönetim (2011). Elma Yayınevi. İdil Türkmenoğlu
• “What would you do if you knew you couldn’t fail? Creating S.M.A.R.T. Goals”.
Attitude Is Everything: If You Want to Succeed Above and Beyond. Meyer, Paul J (2003)
• The Effects of College Interventions on College Outcomes (Robbins, S., Allen,
J., Casillas, A., Peterson, C. & Le, H. (2006) – Robbins, et al. (2004)
51
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
52
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
53
KARİYER PL ANL AMA EL KİTABI
54
Download

Kariyer Planlama Kitabı