BİYOD VERİTABANI 1.7
ODUN DIŞI ÜRÜN VE HİZMETLER
DAİRESİ BAŞKANLIĞI
BİYOD VERİTABANI 1.7 KULLANIM KLAVUZU
VERİ GİRİŞİ
Yeni Biyod Veritabanı 1.7 versiyonu eski Biyod veritabanından farklı olarak bünyesinde
bitkilerin yanı sıra mantar ve hayvan canlı gruplarını da bulundurmaktadır. Bununla birlikte
Bilimsel Onaycı Modülü ile uzman onayından sonra doğru teşhis edilen Biyod verilerinin
sisteme aktarımı sağlanmıştır. Ayrıca her farklı Biyod verisi için sisteme 15-20 saniyelik düşük
çözünürlüklü video kaydı ile doc ve pdf uzantılı bilgi içeren dökümanlar eklenebilmektedir.
Ekran-1
Biyod veritabanına ulaşmak için adres çubuğuna doğrudan 95.0.218.10/oduhbiyod/ domanin
adresini yazarak enter tuşuna basıyoruz (Ekran-1).
Ekran-2
İlk açılan ekran Biyod Giriş ekranıdır. Tüm kurumsal kullanıcılar için bu ekrandaki kullanıcı
adı veri-box’ına ogm.gov.tr uzantılı kurumsal eposta adresimizin @ işaretine kadar olan ilk
kısmını; şifre veri-box’ına ise kurumsal şifremizi yazıyoruz (Ekran-2).
Daha sonra BİYOD Sözleşmesi’ni okuyup, kabul ediyorum seçeneğini işaretliyoruz ve Giriş
butonuna tıklıyoruz.
1
Ekran-3
İlk açılan ekran Biyod Anasayfa’sıdır.
duyurulara ulaşabilirsiniz (Ekran-3).
Bu ekranda sistem yöneticileri tarafından oluşturulan
Görüldüğü gibi sistem kendi ad ve soyadımızla açılır. Bu bakımdan sistem üzerinde yapılan
uygulamalar kendi kullanıcı adımızla eşleştirilerek kaydedilmektedir.
En basit şekliyle sisteme veri girişinde bulunmak için sol taraftaki Ana Menü iletişim
panelinden Veri Girişi menüsüne tıklıyoruz.
Ekran-4
Karşımıza kırmızı renkli bir uyar cümlesi çıkıyor: Lütfen devam etmek için bir grup seçiniz.
Buradan grup adını aşağı açılan menüden seçiyoruz (Ekran-4).
2
Ekran-5 (Bitki Grubu)
Ekran-6 (Mantar Grubu)
Ekran-7 (Hayvan Grubu)
3
Grup seçiminden sonra Biyod Veri Girişi panelinde karşımıza çıkan tüm veri satırlarını Arazi
Kayıt Defteri’mize göre sırasıyla dolduruyoruz (Ekran-5,6,7).
Biyod Örnek No: Burada çizgi (-) işaretine kadar olan 5 karakter uzunluğundaki sayı bölümü
sistem tarafından random yani rastgele verilir. Biz ise boş olarak önümüze gelen veri kutusuna
en fazla 5 karakter uzunluğunda sayı ve/veya harflerden oluşan bir rumuz girerek ürettiğimiz
bu veriyi özelleştiriyoruz.
Bu örnek numarasının tamamını (örneğin 17523-g0001) daha sonra bilimsel onaycıya
göndereceğimiz bitki/mantar örneğinin Etiketine ve Arazi Kayıt Defterine dikkatlice
yazmalıyız.
Çünkü bilimsel onaycılar sistem üzerinden önüne düşen arazi verisi, fotoğraf ve videolar ile
kendilerine ulaştırılan bitki/mantar örneğini bu numara sayesinde eşleştirerek bilimsel onaycı
modülü üzerinden ilgili Biyod verisine ait tür/takson teşhisi ya da güncellemesi yapacaklardır.
Teşhis Edilemedi seçeneğini arazi çalışmaları sırasında bizlere eşlik eden bir uzman yoksa
teşhis edemediğimiz tüm taksonlar için işaretliyoruz. Daha sonra gelen süreçlerde ilgili Biyod
verisi için oluşturulan ya da oluşturulamayan taksonomik dizin, bilimsel onaycılar tarafından
Bilimsel Onay Modülü üzerinden güncellenebilecektir.
Görüldüğü gibi bu seçeneği işaretlediğimizde taksonomik dizine ait tüm veri-box’ları pasif hale
geliyor. Eğer taksonu bir uzman yardımı ile arazide teşhis ediyorsak bu durumda bu seçeneği
işaretlemeden geçiyoruz ve taksonomik dizine ait veri kutucuklarını aşağı açılan menüden
seçerek dolduruyoruz.
Taksonomik Dizin familya, cins, tür ve alt takson bilimsel adlarından oluşmaktadır. Teşhis
durumunda her bir kutucuğu sırasıyla doldurmalıyız. Teşhis ettiğimiz taksona ait bir bilimsel
adı en az ilk 3 karakterini yazarak listeden otomatik olarak sıralaya bildiğimiz gibi herhangi bir
harf yazmadan doğrudan aşağı açılan listeden de seçebiliyoruz.
Gözlem Tarihi veri-box’ı için taksonun arazide fiilen tespit edildiği tarihi açılan takvim
üzerinden seçiyoruz. Bu tarih; sistem üzerinden yapılan teşhis, sorgulama ve raporlama
aşamalarında önemli bir ölçüttür.
Yayılış Alanı veri-box’ına bu taksonu arazide fiilen tespit ettiğimiz yerdeki yayılışını m2
(metrekare) cinsinden yazıyoruz.
Yoğunluğu veri-box’ına bu taksonun arazideki mevcut yayılış alanı içerisinde sahip olduğu
yoğunluğu aşağı açılan menüden seçiyoruz.
Bu veritabanında veri standartları açısından bitki ve mantarlar için birer yoğunluk göstergesi
oluşturulmuştur. Bu panele ulaşmak için (?) işaretli butona tıklamamız yeterlidir.
Arazide bir taksona ait yoğunluk derecesini tespit ederken bu paneldeki bilgileri kullanmalıyız.
Habitat Özellikleri veri-box’ı için bu taksonun yayılış gösterdiği habitatın özelliğini aşağı
açılan menüden seçiyoruz.
4
Eğer seçtiğimiz habitat özelliği iğne yapraklı, geniş yapraklı veya karışık orman ise bu
durumda sitem bizden bu ormanın kapalılık yüzdesini isteyecektir. Yine bu yüzdeyi aşağı
açılan menüden seçiyoruz.
Hâkim Bakı veri-box’ı için bu taksonun fiilen yayılış gösterdiği yerin hakim bakısını aşağı
açılan menüden seçiyoruz.
Eğer habitat özelliğini sazlık, göl veya akarsu seçtiysek sistem tarafından Hâkim Bakı veribox’ı gösterilmeyecektir.
Yükseklik veri-box’ına bu taksonu arazide fiilen tespit ettiğimiz yerin ortalama yüksekliğini m
(metre) cinsinden yazıyoruz.
Açıklama text-box’ına normal cümle yapısında boşluklar dâhil 200 karakteri geçmeyecek
şekilde kısa açıklamalar yapılabilir. Örneğin “Yaprakları koparılınca süt salgısı gözlemlendi.”
“Anne ve yavru ayı birlikte görüldü.”
Sadece mantar grubu için doldurulacak veri-box’ları (Ekran-6)
Çap / Boy veri-box’larına arazide tespit ettiğimiz şapkalı mantarın şapka çapı ve mantarın
toprak seviyesinden olan yüksekliği yani boyu cm (santimetre) olarak girilir.
Sadece hayvan grubu için doldurulacak veri-box’ları (Ekran-7)
Hava Durumu veri-box’ı için arazide hayvanı gözlemlediğimiz sıradaki hava durumunu aşağı
açılan menüden seçiyoruz.
Kayıt Tipi iki şekilde seçilebilir. Bunlardan biri İz diğeri ise Gözlem’dir.
Eğer kayıt tipini Gözlem olarak seçtiysek sistem tarafından Birey Sayısı ve Gözlem Tipi veribox’ları aktif hale getirilerek veri girişinde bulunmamız istenecektir.
Birey Sayısı veri-box’ına bu hayvan türü için arazide aynı anda ve aynı yerde gözlemlediğimiz
fert adetini yazıyoruz. Örneğin arazide gözlemlediğimiz bir anne ayı ve iki yavrusu için 3
yazılmalıdır.
Gözlem Tipi veri-box’ı için arazide hayvanı nasıl gözlemlediysek aşağı açılan menüden
seçiyoruz. Örneğin bir fotokapanla tespit yapılmış olabilir.
Eğer kayıt tipini İz olarak seçtiysek sistem tarafından İz ve İz Yoğunluğu veri-box’ları aktif
hale getirilerek veri girişinde bulunmamız istenecektir.
İz veri-box’ı için arazide hayvanın hangi izini gözlemlediysek aşağı açılan menüden seçiyoruz.
İz Yoğunluk veri-box’ı için arazide gözlemlediğimiz hayvan izinin yoğunluk durumunu aşağı
açılan menüden seçiyoruz.
5
HARİTA ARAÇLARI
Ekran-8
Yine BİYOD Veri Girişi menüsünün BİYOD Harita ekranı kısmında sağ üst köşede sırasıyla
Bölmeye Git, Harita Katmaları ve görüldüğü gibi bir takım butonlar mevcut (Ekran-8). Bu
butonlardan;
Bölmeye Git butonuna tıkladığımızda karşımıza gelen panel sayesinde istediğimiz şefliğin
istediğimiz bölmesine ait harita görüntüsüne ulaşabiliriz.
Harita Katmanları butonu farklı harita ekranlarını oluşturmak için kullanmakta olduğumuz
Harita Katmanları Araç Çubuğunu görünür hale getirir (Ekran-8). Bu sayede bir Biyod
verisinin endemikliği ve gizliliği farklı ikonlarla gösterilerek izlenebilir. Diğer tüm katmanlarla
ilgili yapılan aktif/pasif tercihleri sayesinde BİYOD Harita ekranını istediğimiz gibi
özelleştirebiliriz.
Yakınlaştır ve Uzaklaştır butonları harita üzerinde istediğimiz bir noktaya yaklaşmamızı ya
da bir noktadan uzaklaşmamızı sağlar. Bunun için imlecimiz harita üzerindeyken faremizin sol
tuşuna basarak seçimi genişletmeliyiz
Önceki ve Sonraki butonları bir önceki ya da bir sonraki harita görüntüleri arasında geçiş
yapmamızı sağlar.
Bilgi butonu daha önce veri girişinde bulunulmuş, harita ekranı üzerinde gösterilen ikonların
ilişkili olduğu Biyod verisine ulaşmamızı sağlar. Bunun için öncelikle bu butona basılarak aktif
hale getirilir (aktif hale getirilen tüm harita butonlarında olduğu gibi butonun kenarları kırmızı
yanar). Daha sonra imlecimizle harita üzerinde gösterilen ikonların tam ortasının biraz altına
bir kez tıklarız. Böylece bu veriye ait özet bilgilere açılan bilgi-paneli üzerinden ulaşabiliriz.
Bilgi-panelini kapatmak için ya panelin üzerinde bulunan [x] işaretine ya da panelin dışına bir
kez tıklarız.
6
Ekran-9/a
Ekran-9/b
BİYOD Veri Girişi ekranı üzerinde bulunan Veri Ekle sekmesindeki ilgili veri kutucukları
doğru bir şekilde doldurulduktan sonra Ekle butonuna tıklanılırsa sistem otomatik olarak
Fotoğraf ve Video Ekle sekmesine geçecektir (Ekran-9/a,b).
7
Ekran-9/c
Bu sekme sayesinde ilgili Biyod verisine daha önce arazide çekerek veritabanı için uygun hale
getirdiğimiz fotoğrafları ve/veya videoyu ekleyebiliriz (Ekran-9/c). Sisteme aynı veriye ait en
fazla 3 fotoğraf eklenebilir. Örneğin bitki taksonunun tamamını fotoğraf makinesinin
kadradrajına sığdırmak için uzaklığını ayarladığımız uzak bir çekimle birlikte yaprak, meyve ve
çiçekler için özel makro çekimler olabilir (veri standartları açısında fotoğrafların resim formatı
4:3 olmalıdır)
Sisteme eklenecek fotoğrafların her birinin boyutu 1Mb‘tan, videonun boyutu ise 5 Mb’tan
daha fazla olamaz. Aksi takdirde sistem bir uyarı vererek ekleme işlemini
gerçekleştirmeyecektir.
……
Eğer daha önce arazide çekilen fotoğrafların boyutu 1 Mb’tan daha büyükse bu durumda
fotoğrafların boyutlarını sisteme ekleyebilmek için 1 Mb’tın altına indirmeliyiz. Bunun için
hemen her bilgisayarda kurulu bulunan Microsoft Office Picture Manager programını
kullanırız.
Öncelikle Belgelerim ana klasörünün altında biyodfoto adında bir klasör oluşturularak
araziden elde ettiğimiz tüm fotoğrafları bu klasörün içine aktarmalıyız. Yine Belgelerim ana
klasörünün altında Biyod veritabanı için işlenecek fotoğrafların aktarılacağı biyodfoto_rec
klasörü oluştururuz.
8
Ekran-10
Şimdi sırasıyla biyodfoto klasörünün içindeki bir fotoğrafa sağ tıklayarak Birlikte aç
sekmesinde bulunan programlardan Microsoft Office 2010 (Picture Manager) programını
seçeriz (Ekran-10). Daha sonra programın araç çubuğunda bulunan Resimleri Düzenle
menüsüne tıklıyoruz (bu menü araç çubuğunda gözükmüyorsa araç çubuğu üzerinde sağ
tıklayarak Biçimlendirme sekmesini işaretlemeliyiz).
Ekran-11
9
Bu menü açıldıktan sonra ekranın sağ tarafında bulunan Yeniden Boyutlandır linkine
tıklıyoruz. Açılan iletişim penceresinde Önceden tanımlanmış genişlik x yükseklik: radyo
butonunu işaretliyoruz. Daha sonra aşağı açılan menüden Belge-Büyük (1024 x 768 piksel)
seçeneği seçerek biraz altında bulunan Tamam butonuna tıklıyoruz. Böylece fotoğrafımızın
boyutunu 1Mb’tın altına indirmiş oluyoruz (Ekran-11).
Ekran-12
Daha sonra hiçbir buton ya da linke tıklamadan araç çubuğunun en sağında bulunan Dosya
menüsüne tıklıyoruz.
Bu menü altında açılan seçeneklerden Farklı Kaydet seçeneğine
tıklayarak yeniden boyutlandırdığımız fotoğrafı daha önce Belgelerim ana klasörü altında
oluşturduğumuz biyodfoto_rec klasörüne aynı adla kaydediyoruz (Ekran-12).
Artık biyodfoto_rec klasörü BİYOD Veritabanına fotoğraf eklemek için kullandığımız kaynak
bir klasördür.
……
Eğer Biyod veritabanına eklemeye çalıştığımız ilk fotoğrafın içeriğinde entegre GPS verisi
yoksa sistem bir uyarı vererek bu fotoğrafı silecektir. Bu nedenle öncelikle GPS verisi olan
ilgili bir fotoğraf sisteme eklenmelidir. Daha sonra ilgili Biyod verisine ait diğer fotoğraflar,
video ve belgeler sisteme eklenebilir.
Bu sekmede dosya eklemek için Dosya Ekle; eklenmiş dosyaları silmek içinse Sil butonlarını
kullanırız.
Veriye dosya (fotoğraf,video,belge) ekleme işlemini gerçekleştirdikten sonra Tamamla
butonuna tıklayarak ilgili Biyod verisini bilimsel onaycılara göndermek için hazır hale getiririz.
10
Ekran-13
Sisteme bu şekilde eklenen veriler sol tarafta bulunan BİYOD VERİ TAKİBİ menüsü altında
bulunan Eklenen Veriler alt menüsüne düşer (Ekran-13).
Ekran-14
Eklenen Veriler alt menüsünde bu şekilde biriken Biyod verileri, daha sonra Onaya Gönder
butonu ile sistem üzerinde daha önce tanımlanmış bilimsel onaycılara teşhis için teker teker
gönderilir (Ekran-14).
Bunun için öncelikle onaya gönderilecek Biyod verisi Eklenen Veriler tablosundan seçilerek
aktif hale getirilir. Daha sonra ekranın sol tarafında bulunan Onaya Gönder butonuna tıklanır.
Açılan pencerede listede bulunan bilimsel onaycılardan örnekleri gönderdiğimiz bilimsel
onaycı seçerek Onaya Gönder butonuna tıklarız. Böylece Biyod verisi seçilen bilimsel
onaycının önüne giderken bize ait Eklenen Veriler alt menüsünden Gönderilen Veriler alt
menüsüne düşer (Ekran-15).
11
Ekran-15
Eğer bilimsel onaycı bu veriyi herhangi bir nedenle ret ederse ilgili Biyod verisi bu defa bize ait
Geri Dönen Veriler alt menüsüne düşecektir.
Geri Dönen Veriler alt menüsüne düşen Biyod verileri bilimsel onaycı tarafından yapılan
açıklamalar doğrultusunda güncellenerek tekrar bilimsel onaya gönderilebilir ya da silinebilir.
BİLİMSEL ONAY
Yeni Biyod Veritabanı 1.7 versiyonu eski Biyod Veritabanından farklı olarak bünyesinde
bitkilerin yanı sıra mantar ve hayvan canlı gruplarını da bulundurmaktadır. Bununla birlikte
oluşturulan Bilimsel Onaycı Modülü ile uzman onayından sonra Biyod verilerinin sisteme
aktarımı sağlanmıştır.
Yeni Biyod veritabanının daha sorunsuz çalışabilmesi için Firefox internet tarayıcısı tercih
edilmelidir.
Biyod Veritabanına ulaşmak için adres çubuğuna doğrudan 95.0.218.10/oduhbiyod domanin
adresini yazarak Enter tuşuna basıyorsunuz.
İlk açılan ekran Biyod Giriş ekranıdır.
Tüm bilimsel onaycı yetkisine sahip kurumsal kullanıcılar için bu ekrandaki kullanıcı adı
kısmına ogm.gov.tr uzantılı kurumsal eposta adresinizin @ işaretine kadar olan kısmını ve
kurumsal şifrenizi yazıyorsunuz.
Eğer kurumsal bir kullanıcı değilseniz ve de ilk defa bilimsel onaycı olarak sisteme giriş
yapmak istiyorsanız bu durumda Biyod Giriş ekranı üzerinde sağ alt tarafta bulunan Yeni
Bilimsel Onaycı Kaydı linkine tıklıyorsunuz.
12
Ekran-16
Önünüze açılan iletişim kutusunda sistem yöneticilerinden alınan Doğrulama Kodunu ve
bizden istenilen diğer bilgileri girerek Bilimsel Onaycı Modülü için kullanıcı adı ve şifremizi
sistem üzerinden oluşturuyoruz (Ekran-16).
Sistem tarafından kullanıcı adımız default olarak soyadınız hariç nüfus veritabanındaki ön
adınız olarak tanımlanmaktadır. Eğer, Galip Çağtay TUFANOĞLU örneğinde olduğu gibi
birden fazla adınız var ise sistem iki adımızı boşluksuz birleştirerek kullanıcı adımızı Türkçe
karakterli olarak atayacaktır (Kullanıcı Adı: galipçağtay). Ancak sisteme giriş yapabilmemiz
için bu şekilde oluşturduğumuz kullanıcı adı ve şifrenin (en az 6 karakterli) sistem yöneticileri
tarafından daha sonra aktif hale getirilmesi gerekmektedir.
Sistem onayı alındıktan sonra Biyod Giriş Ekranı’nı tekrar açıyoruz. Daha önce ilgili süreçleri
tamamlayarak oluşturduğumuz kullanıcı adı ve şifremizi ilgili veri-box’lara yazdıktan sonra
BİYOD Sözleşmesini okuyup, kabul ediyorum seçeneğini işaretliyoruz ve ardından Giriş
butonuna tıklıyoruz.
Karşımıza ilk çıkan ekran, Biyod Anasayfa ekranıdır.
tarafından oluşturulan duyurulara ulaşabiliriz.
Bu bölümde sistem yöneticileri
13
Ekran-17
Bilimsel Onay için gelen Biyod verilerine ekranın sol tarafında bulunan BİYOD VERİ
TAKİBİ menüsünün altında bulunan, Bilimsel Onaylama alt menüsüne tıklayarak ulaşabiliriz
(Ekran-17).
Açılan ekran Onay İçin Gelen Veri paneli ve Sistem Onayına Gönderilecek Veri paneli
kısımlarından oluşmaktadır. Onay İçin Gelen Veri panelinde onay için gelen verilerin özet
bilgileri bulunmaktadır. Bu özet bilgileri içeren info-box’larının üzerine tıkladığımızda Sistem
Onayına Gönderilecek Veri panelinde, ilgili Biyod verisine ait detaylara ulaşabiliriz.
İlgili Biyod verisinin Bölme, Meşçere tipi, Enlem-Boylam derecesi hariç diğer detaylarına ve
görsellerine (bunun için ikon fotoğrafların üzerine tıklamalıyız) buradan ulaşabiliriz.
Ekran-18
Sistem üzerinden onay için gönderilen Biyod verileri ile tarafınıza bir şekilde ulaştırılan bu
verilere ait bitki ve mantar örnekleri Biyod Örnek Numarası sayesinde eşleştirilerek ilgili
14
veriye ait Güncelleme, Silme, Kabul ya da Reddetme işlemlerini yapabiliriz.
ekranın sol tarafında alt alta sıralanan butonları kullanabilirsiniz (Ekran-18).
Bunun için
Ekran-19
Kabul edilen veriler, sistem onayı için sistem yöneticilerinin Biyod Onayla menüsüne
düşerken reddedilen Biyod verileri veriyi gönderen kullanıcının Geri Dönen Veriler alt
menüsüne düşmektedir (Ekran-19).
Ekran-20
Bu alt menüye düşen Biyod verilerilerini bilimsel onaycılar tarafından niçin reddedildiği
hususunda yapılan açıklamalar doğrultusunda güncelleyerek ilgili bilimsel onaycıya onay için
tekrar gönderebiliriz (Ekran-20).
15
SORGULAMA
Sistem içerisindeki tüm süreçleri doğru bir şekilde tamamlayan bir Biyod verisi, bilgi niteliği
kazanmaktadır. Böylece bilgi niteliği kazanan veriler sistem üzerinden sorgulanabilmektedir.
Ekran-21
Eğer sistem yöneticileri tarafından sorgulama yapabilme yetkisi ile yetkilendirilmişseniz. Bu
durumda Ana Menü panelinde bulunan Sorgulama menüsüne tıklayarak sorgulama
yapabilirsiniz (Ekran-21).
Sorgulamalarımızı özelleştirmek için, açılan iletişim ekranındaki veri-box’larını aşağı açılan
menüden, takvim penceresinden ya da klavyeden ilişkisel olarak dolduruyoruz. Daha sonra
Sorgula butonuna tıklayarak sorgulama işlemini gerçekleştiriyoruz. Sorgulama sonucu
girdiğimiz bilgilerle eşleşen Biyod bilgileri Sorgu Sonuçları tablosunda gösterilir.
Bu tablonun sağ-üst tarafında bulunan butonlar sayesinde tabloda sıralanan Biyod bilgilerine ait
harita görüntüsüne, detay bilgilere ve excel tablosuna ulaşabilirsiniz.
16
Download

BİYOD Veritabanı 1.7 Kullanım Klavuzu