Aile Hekiminin Kitapl›€›
Haz›rlayan: Uz. Dr. Halûk Ça€layaner
fiahika (Citadel)
Bilimsel Bir Makale Nas›l Yaz›l›r
ve Yay›mlan›r?
Robert A Day
1996 TÜB‹TAK, Ankara
Çeviri, Gülay Aflkar Altay
XXI+233 s.
Archibald Joseph Cronin
1943, Ahmet Halit Kitabevi (3. Bask›)
Çeviri: Ömer R›za Do¤rul, 284s.
ugün size öncelikle bir aile hekiminin mücadeleli hayat›n›
anlatan roman› ve yazar›n› hat›rlatmak istiyorum. ‹lk
Türkçe çevirisi 1941’de yap›lan kitap o tarihten bu yana
çeflitli yay›nevleri taraf›ndan defalarca bas›lm›fl. Son bask›s›
‹nk›lap Kitabevi taraf›ndan yap›lan kitab› flu anda ancak sahaflarda
bulabilirsiniz.
B
Do¤rul eseri flöyle tan›t›yor (daha kolay anlafl›labilmesi için
baz› ifadeleri sadelefltirdim. H.Ç.): “Citadel ‘Kale’ demektir. Bu
kelimeyi ‘fiahika’ diye tercüme etmeyi daha uygun buluyorum.
Çünkü eser, her ayd›n›n hayalinde yaflayan manevi ve ‘müstahkem
flahika’y› canland›r›yor. Hayat dedi¤imiz sarp yokuflun tepesindeki
bu flahikaya eriflmek ve onu zaptetmek için hayat›n bütün bafltan
ç›karmalar›na, insan› flahikadan uzaklaflt›ran bütün dolambaçl› yollar›na, bu yollar›n bafl›nda bekleyen ve gözleri kamaflt›ran bütün
iflvekarl›klar›na üstün gelmek, ancak müdrik ve ayd›n bir iradenin
uyan›fl›na ve bu uyan›kl›¤›n› bugünkü hayat flartlar›na üstün gelen
bir hamle ile teçhiz etmesine ba¤l›d›r.”
1896’da Dumbartonshire Cardrosse köyünde do¤an ‹skoç
hekim ve romanc› Archibald Joseph Cronin ilkö¤retimin köyünde
yapt›. 1919’da Glasgow T›p Fakültesinden mezun oldu. Bir sene
bir yolcu gemisinde doktor olarak bulunduktan sonra 1920-1921
senelerinde Güney Galler’de hastanelerde çal›flt›. 1924’te madenlerin t›bbi müfettiflli¤ine tayin olundu; beflyüzden fazla maden
kuyusuna indi, bu ifl kolundaki meslek hastal›klar›n› inceledi.
Nihayet Londra’ya yerleflerek 1926’dan 1930’a kadar serbest
hekimlik yapt›. Bu tahihte, hem sa¤l›¤›n›n bozulmas› hem de
hevesi dolay›s›yla hekimli¤i b›rakarak zaman›n› yazmaya ay›rd›.
Bu meslek de¤ifltirme bir baflar›s›zl›k de¤il, bir baflar›n›n sonucu
oldu¤u için önemli idi. Bir çiftli¤e çekilerek üç ay içinde ilk eserini yazd› ve yay›nland›; 1931, 1981’de Montreux’de (‹sviçre) öldü.
Bafll›ca Eserleri:
1931 Kabus fiatosu
Hatter’s Castle
1935 Y›ld›zlar Bakarken
The Stars Look Down
1940 Jüpiter Gülüyor (tiyatro oyunu)
Jupiter Laughs
1941 fiahika
Citadel
1942 Cennetin Anahtarlar›
The Keys of The Kingdom
1944 Yeflil Y›llar
Green Years
1948 Pembe Y›llar/Shannon’un Yolu
Shannon’s Way
1952 ‹ki Dünyadan Serüvenler
Adventures in Two Worlds
lk olarak 1976 y›l›nda bas›lan orijinal kitap 1983, 1988, 1994
y›llar›nda (sonuncusu Cambridge University Press taraf›ndan)
yeniden bas›lm›fl. Eseri ak›c› bir Türkçeyle dilimize kazand›ran
Altay “(kitab›n) sayfalar›na göz gezdirdi¤im anda nas›l bir sevinç
duygusu yaflad›¤›m› anlatamam. San›r›m buna as›l neden, pek çok
meslektafl›m gibi benim de yaflam›fl oldu¤um zorluklar›n nihayet
dile getirilmifl olmas›n›n rahatl›¤›yd›” diyor. Altay, kitab› çevirme
nedenini ise “Çal›flmay›, yay›mlanm›fl bilimsel bir makale ile sonuçland›rmak çok zordu ve bu k›s›r döngü ülkemizdeki bilim yaflam›n›, her genç bilim adam›yla yeniden yaflanmak üzere k›skac›na
alm›flt›” sözleriyle aç›kl›yor.
‹
Avrupa Bilimler Akademisi ve TÜBA asli üyesi Celal fiengör
yazd›¤› önsözde “Elinizdeki eser, kanaatimce Türk ilimcilerinin
uluslararas› bilimsel iletiflim tekni¤i konusundaki e¤itimine bugüne kadar yap›lm›fl en önemli katk›d›r” diyor.
Kitap bilimsel bir makalenin ne oldu¤unu, bölümlerinin nas›l
yaz›laca¤›n› bafll›k yazarlar ve adreslerinden bafllayarak ayr›nt›l›
bir flekilde iflliyor. Girifl, malzeme ve yöntemler, sonuçlar ve tart›flman›n yan›s›ra teflekkür, kaynaklara at›f, tablo, görsel malzemenin
kullan›m› da unutulmam›fl. ‹zleyen bölümlerde bilimsel bir dergiye
nas›l yaz› gönderilir? Düzeltmelerle nas›l bafledilir? Tekil kopya
nas›l ›smarlan›r ve kullan›l›r? Tarama / de¤erlendirme makalesi,
konferans raporu, kitap de¤erlendirmesi, tez nas›l yaz›l›r? Bir makele sözlü olarak nas›l sunulur? Poster nas›l haz›rlan›r? Ahlak, haklar ve izinler, dil ve k›saltmalar ele al›n›yor.
Buraya kadar yazd›klar›mdan s›k›c› bir kitapla karfl›laflaca¤›n›z› san›yorsan›z fena halde yan›l›yorsunuz. Kitap ünlü çizgi roman
kahraman› Snoppy’nin konuyla ilgili karikatürleriyle süslenmifl,
yazar e¤lenceli bir üslup kullanm›fl; afla¤›daki f›kra “Jargon’dan
uzak durmak” bölümünden (s.191):
“Bulutlu bir günde, uzun bir seyahatten sonra yavaflça alçalmakta olan iki maceraperest baloncuyu hat›rlad›m. Afla¤›ya bakarken nerede olduklar› hakk›nda en ufak bir fikirleri yoktu.
Tesadüfen ünlü bir bilimsel araflt›rma enstitüsünün topraklar›n›n
üzerinde sürükleniyorlard›. Baloncu, yol kenar›nda yürüyen birisini gördü¤ünde seslendi: “Hey, neredeyiz?” Adam yukar› bakt›,
durumu anlamaya çal›flt› ve birkaç dakika sonra “Bir balondas›n›z”
dedi. Baloncu di¤erine döndü. “Eminim ki bu bir bilim adam›”
dedi. Di¤eri “Neden?” diye sordu. arkadafl› cevap verdi, “Cevab›
kesinlikle do¤ru ve tamamen yarars›z”.
Türkiye Aile Hekimli¤i Dergisi Turkish Journal of Family Practice Cilt 2 Say› 4 1998
185
Download

PDF - Şahika (Citadel) - Türkiye Aile Hekimliği Dergisi