TOPRAK KİRLİLİĞİ VE
KONTROLÜ
Yrd. Doç. Dr. Serpil SAVCI
TOPRAĞIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
Renk
Tekstür
Strüktür
Yoğunluk
Porozite
TOPRAĞIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
•Renk
•Renk, toprak profilinin en belirgin özelliği olup, çoğu kez bir
toprak kompozisyonunun ayırıcı unsuru olabilme durumundadır.
TOPRAĞIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
Kırmızı ve sarı renk tonları demir
açısından zengindir.
Gri renk tonları alüminyum
açısından zengindir.
Siyah görüntüler bol miktardaki
organik maddelerden
kaynaklanmaktadır.
Ancak ılıman iklim koşullarında %
3’ten daha az humus içeren
topraklar da çok koyu siyah renkte
olabilmektedir.
Genellikle toprak renkleri 175 renk
tonuna sahip olan standart bir renk
skalasına göre tanımlanır.
TOPRAĞIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
TOPRAĞIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
TOPRAĞIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
Tekstür
Tekstür toprak partiküllerinin boyutlarını ve organizasyonlarını
tanımlayan bir terimdir.
Toprak parçaları olarak bilinen bireysel partiküller dane büyüklüklerine
göre şöyle ifade edilmektedir:
Çapları 2 mm.’den küçük olan partiküller, toprak bileşenleri, daha büyük
olanlar ise basitçe çakıl taşı aggrega veya taş olarak tanımlanır.
Topraklar tekstürlerine göre kum, kil, silt oranlarına bağlı olarak farklı
sınıflara ayrılabilirler.
Bu üç bileşeni teorik olarak eşit biçimde bünyesinde bulunduran
topraklara tın adı verilir. Daha sonra tın dominant bileşenlerine göre de
kumlu, killi veya siltli tın olarak tanımlanır.
TOPRAĞIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
Strüktür
Toprak strüktürü temel toprak partiküllerinin bütünleşmesini
veya birleşmesini ifade eder.
Strüktür önemlidir çünkü kısmen de olsa toprak tekstürünün
özelliklerini modifiye eder veya bastırır.
Ped terimi toprak agregalarının bireysel bir ünitesini tanımlar.
Bu, kil ve humus ile partiküllerin bir arada turunmuş olduğu
doğal bir toprak veya kümedir.
Ped’ler nem depolama ve drenaj açısından önemli olan
boşluklar oluşturarak gevşeklik zonları boyunca birbirinden
ayrılırlar.
TOPRAĞIN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ
Küresel pedler (Doğal Toprak Kümesi) çok daha gözenekli
yüzeylere ve daha büyük geçirgenlik düzeyine sahiptirler.
Bu nedenle bitki büyümesinde kıyaslanabilir verimliliğe rağmen
kaba, blok, prizmatik veya tabaka şeklindeki ped’lerden çok daha
faydalıdırlar.
Toprak strüktürlerini tanımlayan terimler, ince, orta veya kaba olarak
sıralanır.
Agregalar (kum ve çakıl karışımı) arasındaki adhezyonun yapısal
değerleri ise zayıftan ortaya ve kuvvetliye doğru sıralanır.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Yoğunluk
Bir toprağın mekanik strese karşı dayanıklılığı ve değişken nem
koşullarındaki kullanımı gibi yapışkanlık özellikleri kıvam başlığı
altında gruplandırılır.
Islak topraklar değişik düzeylerde olmak üzere yapışkandırlar.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Plastisite, kabaca bir parça toprağın parmaklar ve
başparmak arasında yuvarlanarak bunun ne kadar
uzayabildiğinin görülmesiyle ölçülür.
Nemli toprak tarla kapasitesinin yaklaşık yarısına kadar
su ile doldurulmuş olan toprak anlamına gelir. Bir
toprağın kıvamı ise gevşekten dağılabilire ve serte doğru
sıralanır.
Kuru bir toprak tipik bir şekilde gevrek ve serttir. Kıvamı
da gevşekten yumuşak sert ve çok serte doğru sıralanır.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Çeşitli toprak horizonlarında farklı katmanların
oluşumu kıvamın fonksiyonu olup genellikle
sürekli veya süreksiz olarak tanımlanır.
Topraklar, hafifçe veya kuvvetli bir biçimde
çimentolaşmış veya sertleşmiş şeklinde ifade
edilir.
Kalsiyum karbonat, silika, silis ve oksitler ile
demir ve alüminyum tuzları çimentolaştırıcı
maddeler olarak görev yapabilmektedir.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Porozite
Toprak bloğu içindeki gözenekler ve boşluklar su akışını, suyun
toprağa girişini ve hava sirkülasyonunu kontrol eder.
Gözenek büyüklüklerine ek olarak süreklilik, oryantasyon, şekil
ve gözenek lokasyonu gibi diğer faktörler de önemlidir.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Porozite bitki köklerinin biotik eylemleriyle artırılabilir
ve iyileştirilebilir.
Boşluk alanı miktarının yüzdesinin bir ölçümü olarak
porozite, indirekt olarak partikül ve toprak yığını
yoğunluğundan yararlanılarak aşağıdaki eşitlikle
bulunabilir:
Porozite (%)=1-[(Yoğunluk/Partikül yoğunluğu)]*100
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Porozite ayrıca direk olarak belirli hacimde
doymuş ve bozulmamış bir toprak örneğindeki
suyun hacminden de belirlenebilir.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Saturasyon suyunun ağırlığı ise toprağın kuru ve
ıslak ağırlığı arasındaki farkla belirlenir.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Bu durumda porozite aşağıdaki formül ile
hesaplanarak bulunur:
• Porozite (%)= (Ws-Wd)/V*100
• Ws=Suyla doymuş toprak ağırlığı
• Wd=Kuru numune ağırlığı
• V=Hacim
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Porozite boşluk büyüklüğü
dağılımına da bağlıdır.
Belirlenen bir toprağın su
tutma, drenaj ve
havalandırma gibi özellikleri
ve bunun sonucu olarak da
tarımsal üretkenliği son
derece önemli bir fiziksel
parametredir.
Boşluk büyüklüklerinin
dağılımı ise nem tutma
eğrileri ile belirlenebilir.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Nem tutma eğrileri bozulmamış bir toprak örneğine
gerilim veya vakum derecelerinin üzerinde uygulanan
bir çok noktadaki volumetrik su içeriğinin
belirlenmesiyle oluşturulur.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Bu bozulmamış toprak örneğinden kabul edilen bir
gerilim bertaraf edilen su hacminin direk olarak gözenek
büyüklüğü ile orantılı olma gerçeğine dayanmaktadır.
TOPRAĞIN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Toprak Asitliği
İyon Değişimi
Oksidasyon Redüksiyon Durumu
TOPRAĞIN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
• Topraklar kimyasal kompozisyonları ve tarımsal kullanım
derecelerinden kaynaklanan belli kimyasal özellikler gösterebilirler.
• Bu özellikler sadece onların orjinleri ve çevresel parametreleri için
tanımsal olmayıp aynı zamanda arazi kullanım değerlerinin son
derece duyarlı göstergeleridir.
• Bunların en belirgini toprak asitliğinin derecesi (pH) ile iyon değişim
ve katyon absorpsiyon kapasiteleridir.
• Bunlar toprağın bitki besin potansiyelleri açısından çok önemli
faktörlerdir. Aslında bu özellikler birbirleriyle çok yakından ilişkilidir.
TOPRAĞIN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Toprak Asitliği [pH]
Toprak pH’sı genellikle 1:2.5 ağırlık/hacim
oranına sahip toprağın damıtık sudaki standart
bir suspansiyonunda veya derişik kalsiyum klorid
eriyiğinde (0.01 M) ölçülür. Toprağın iyon
değişim özellikleri ile yakından ilişkili olan toprak
asitliği organik madde içeriği ve kil minerolojisi
gibi diğer özellikleri ile de ilgilidir.
TOPRAĞIN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
TOPRAĞIN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Bu ayrıca çözünebilirliklerine ve toprak içerisinde
odalar oluşturma kapasitesine etki ettiği
metallerin varlığı ile de direk bir ilişkiye sahiptir.
Al (+3) iyonları toprak suyundaki hidrojen
iyonlarının konsantrasyonlarının bunun sonucu
olarak da toprak asitliği düzeyinin (pH)
kontrolünde önemli bir rol oynar.
Bu etki hidrojen iyonlarının aşağıdaki eşitlik
uyarında ortaya çıktığı hidroliz işlemi ile oluşur.
TOPRAĞIN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Al+3 +H2
Al(OH)2 +H
Pozitif yüklü hydroxy-alüminyum türleri, aşırı
toprak asitliğine yol açan ek H+ iyonları üretmek
üzere ileri hidrolizlere girebilmektedir.
TOPRAĞIN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Böylece asitsel topraklarda alüminyum hydrolysis asitliği artıracaktır. Böyle
bir işlem kil açısından zengin humid toprakların özelliğidir.
Asit kalkerli topraklar genellikle kalsiyum/magnezyum yönünden
zengindirler.
Çünkü kalsiyum ve magnezyum eriyiğin kapasitesini artırarak karbonat
olarak çöker.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Sodyum, kalsiyum ve magnezyumla aynı
özelliklere sahip değildir. Alkali toprakların
kalsiyum ve magnezyum değil de sodyum
açısından zengin olabilmelerinin nedeni budur.
Toprak pH değerinin baz katyonlarının
kullanılabilirliğine ve doğasına olan bu
bağımlılığı Ca, Mg, Na ve K gibi baz
katyonlarının kullanılabilirliği ve saturasyonuna
göre, onu kısa dönemde olduğu gibi uzun
zaman diliminde de değişerek geçici kılar.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Bu bazların atmosferik etmenler (yağış), jeokimyasal
koşullar (ayrışma) veya organik aktiviteler tarafından
sağlanan girdileri sonuçta pH değerinin
dalgalanmasına yol açacaktır.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Genel kalıp olarak su ağırlıklı topraklar
(humid bölgedeki topraklar) düşük pH
değerine sahiptir.
Çünkü bu toprakların organik madde ve
karbonik asit içerikleri yağışlar tarafından
yıkanmak durumundadır.
Bu koşullarda asitler minerallere etki
ederek daha çok asitliğin ortaya çıkmasına
neden olurlar.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Ancak kurak koşullarda zayıf asitlerin ve güçlü bazların tuzları
olan mineraller daha yüksek düzeyde alkalilik üreterek toprak
pH’sının 9-10 gibi değerlere hatta daha da yükseklere
çıkmasına neden olarak sistemi saracaklardır.
TOPRAĞIN KİMYASAL ÖZELLİKLERİ
Böyle yüksek pH değerine sahip olan çöl toprakları kaya esaslı
topraklar olarak tanımlanırlar. pH değeri 10’un üzerine çıkmış
olan topraklarla uğraşırken çok dikkatli olunması gerekir. Çünkü
bunlar Na OH veya Ca (OH)2 gibi güçlü bazlarla kirlenmeye
neden olabilirler.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Kuzeybatı Mısırda olduğu gibi bazı durumlarda bu aşırı
yükseklik nahcolite (Na HCO3 ) veya natron (Na2CO310H2O)
gibi minerallerin çözülmelerinden kaynaklanabilir.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
İyon Değişimi
Değişebilir katyonlar kil mineralleri katmanları
arasında ve ayrıca kil ve organik partiküllerin
(kil-humus karışımı veya değişebilir karışımlar)
üzerinde çok küçük parçalara bölünmüş olan bu
materyalin bir hayli geniş olan yüzey alanından
kaynaklanan yüksek yüzeysel enerjinin
sayesinde tutulur.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
İyon Değişimi
Katmanlar arasında bulunması durumunda kil mineralleri
katyonları, kristal kafeslerin yapısal koşullarına uyan
kalıcı pozitif yüke sahiptirler.
Bunların yerine benzer büyüklükte fakat direkt olarak
toprak pH’sına bağlı olmayan isomorphous (eş yapılı)
derişiminin artımına olanak veren daha düşük valance
değerine (birleşme değeri) sahip olan diğer katyonlar
geçer.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
İyon Değişimi
Kil humus karışımı durumunda ise genelde yüzeysel yükler yalnız
başına yapısal etmenlerle yönetilmezler.
Bunlar büyük boyutlarda yüzeysel grupların ayrılmaları veya organik
bileşiklerin fonksiyonel grupları gibi tersinir yüzeysel reaksiyonlardan
kaynaklanır.
Bu reaksiyonla pH’ya bağımlı oldukları için yükler de mevcut pH’ya
göre değişecektir. Bu durum farklı asidik koşullar altında alüminyum
oxyacids reaksiyonu ile açıklanabilir.
Topraktaki bu bileşiklerin ikisi Al(OH)3 (Gibbsite veya Alüminyum
Hidroksit) ve bunun anhydride’i HAlO2 dir.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Atmosferik anhidirit asit veya alkali koşullardaki reaksiyonlarına göre farklı
türler üretecektir.
Asidik koşullarda uç hidroxyl gruplar, pozitif yüklü +2 hydroxy alüminyum
üretmek için H iyonları alabilir. Bunun yanında alkali koşullarda bu
gruplardan H alınması negatif yüklü -2 türler üretir. Böyle negatif yüklü
kolloidal partiküller micelles (yüzey aktif moleküller kümesi) olarak bilinir.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Bunlar dev anyonlar gibi hareket ederek
katyonları, her birinin çevresinde bir elektrikli
çifte katman oluşturmak üzere kendi yüzeylerine
çekerler.
Negatif yüklü katmana daha yakın olan katyonlar
daha uzakta olanlara kıyasla daha büyük bir
kuvvetle çekileceklerdir. Daha küçük hidrasyon
(küçük moleküllü alkollerin eldesi için yöntem)
kaplı katyonların tercihen absorbe olmalarının ve
daha az bir hızla değiştiklerinin nedeni budur.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Absorpsiyon ve yerine geçme olayının kontrolündeki
diğer bir faktör ise valency (birleşme değeridir).
Yüksek valency’ye sahip olan katyonlar, yüksek
absorpsiyon enerjisine de sahiptirler ve bundan dolayı da
daha düşük valency katyonlarca absorbe olur.
Aşağıdaki eşitlik genellikle baz katyonlarının preferential
absorpsiyonları için kabul edilmektedir.
Ca>Mg>K>Na.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Bu katyonların daha az kolaylıkla değişecek
olmaları onların toprak kompozisyonları
içerisinde benzer konsantrasyon dizeleriyle
temsil edilmelerinin nedenidir.
Ca>Mg>K>Na
%80 %15 %1 %1.8
Bunun yanında anyon absorpsiyonu ve değişimi
de oluşabilmektedir.Hatta bu bazı koşullar
altında daha da yaygındır.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Katyon Değişim Kapasiyesi (CEC)
Toprakların katyon değişim kapasiteleri
genellikle amonyum asetat eriyiği
extraksiyonundaki toprağın katyon verimi ile
ölçülür.
Bu ayrıca yüzeysel negatif yükün olduğu kadar
katyon absorpsiyon potansiyelinin de bir
ölçümüdür.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Katyon değişim kapasitesi her 100 g toprak için
Meq olarak ifade edilir. Bu değeri ise büyük
ölçüde toprağın organik madde ve kil içeriğine
asiditesine ve kil minerolojisine bağlıdır.
Topraktaki katyon değişimin diğer bir kantitatif
yorumu ise basitçe toprak değişim
kompleksindeki değişebilir bazların oransal
ölçümü olan ve yüzde baz saturasyonu olarak
bilinen özelliktir.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Bu aşağıdaki eşitlik ile hesaplanır:
Base saturation (%)=(Ca+Mg+K+Na)/CEC*100
CEC ile toplam değişebilir baz içeriği arasındaki fark
değişebilir hidrojen içeriğinin bir ölçümünü verir.
Büyük boyutta hümik asit ve fulvic asit türü polimerik
zayıf asitlerin kompozisyonundaki küçük organik
moleküller tarafından metal bağlanması dış küre
kompleklerinin metalin carboxylic veya fenolik gruba
bağlanması suretiyle formasyonu sırasında oluşur.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Oksidasyon Redüksiyon Durumu
• Redox potansiyeli veya oksidasyon redüksiyon
durumu toprak havalanmasının derecesinin veya
toprak atmosferinde bulunan oksijenin miktarının
bir belirleyicisidir.
Bu, toprak içerisine uygun bir elektrodun
daldırılması suretiyle direk olarak ölçülebilir.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
Aerobik topraklarda elektronlar oksijen ile kombine solunum sırasında
üretilirler. Ancak anaerobik koşullarda oksijen bulunmamaktadır.Diğer
kimyasal bileşikler bir elektron gibi hareket etmek zorundadırlar. Ferric demir
bileşikleri ferrous demir bileşikleri ile reduksiyona girerek bu rolü üstlenirler.
TOPRAK ÖZELLİKLERİ
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Dünya genelinde toprak sınıflaması için
kullanılmakta olan çok çeşitli sistemler
bulunmaktadır.
Bunların en çok tanınanlarından birisi
USA’nın geliştirdiği Soil Taxonomy sistemi,
diğeri ise FAO (Food Agricultural
Organization) tarafından geliştirilen
sistemdir.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Bu iki sistem yazarların benimsemiş oldukları
farklı yaklaşımlara rağmen uygun ve yaklaşık bir
bir orta noktada birleştirilebilir. Pek çok yazar,
USA tarafından geliştirilmiş olan Soil Taxonomi
sistemini benimsemektedir.
Bu sistem, belli bir lokasyonu temsil eden,
çevresindekilerden ayrılmasını sağlayan belirgin
bir karaktere sahip topraktan oluşan bir
sistematik tanımlamaya dayanmaktadır.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
A&B horizonlarının (solum) bir kombinasyonu hem
olabilen hem de olamayan bir profili normal olarak iki
diagnostik horizondan oluşur.
Bunlar epipedon ve yüzey altı diagnostik horizonlardır.
Epipedon oluşan toprağın yüzeyinde ve A horizonu
içerisine doğru uzanabilen hatta B horizonunun da bir
kısmını içine alan bir küçük bölümdür. Normalde koyu
renkli ve bol miktarda organik madde içerir.
Epipedonların kimyasal özellikleri kadar morfolojik
özellikleri de onların sınıflama için kullanılabilecek farklı
türlere ayrılmalarına olanak verir.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Yüzey altı diagnostik horizon, yüzey altında farklı
derinliklerde oluşan solumun bir küçük parçasıdır. Bu A
veya B horizonlarının bir bölümünü içerebilir.
Epipedon’da olduğu gibi diagnostik horizonlar da çeşitli
tiplere ayrılabilmektedirler. Bu diagnostik horizonların
varlığı veya yokluğuna göre yapılacak bir alanın veya
bölgenin toprağını karakterize edecek ileri bir toprak
sınıflamasında kullanılabilecek bir husustur. Soil
taxonomi sistemine göre sınıflandırılan topraklar Altorder’a ayrılır.
Bunlar da sonra daha büyük gruplara ayrılır. Böylece
tüm taxonomi 225 kategoriye ulaşmış olmaktadır.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
FAO-UNESCO sistemi, toplam 153 alt bünyeye
ayrılan 28 major toprak gruplandırılmasını kullanır.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Alfisol’ler
Batı Avrupa’nın yaygın topraklarıdır.
Çoğunlukla verimli ve humus yönünden
zengindirler.
Taban arazilerde su altında kalma durumu
ve ağır trafik nedeniyle sıkışma durumları
ise problemleri de beraberinde getirebilir.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Andisol’ler
Volkanik kökenli ana materyalden oluşan ince
tekstürlü topraklardır. Andisoller yüksek iyon
değişim kapasitesine sahip olup çoğu kez
önemli düzeyde organik madde içerirler. Ana
materyalden kaynaklanan taze ve ayrışabilir
mineraller yönünden zengindir.
Bunlar Doğu Afrika, Yeni Zelanda, Güneydoğu
Asya, Orta Amerika’nın dağlık bölgelerindeki dik
yamaçlarda görülürler. İyi yönetilmemeleri
durumunda erozyona bir hayli duyarlıdırlar.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Aridisol’ler
Kurak ve yarı kurak bölgelerde oluşan
topraklardır. Toprak suyu yetersizdir ve sulama
olmaksızın işlenmeleri ve tarım yapılması
olanaksızdır.
Ardisoller çoğunlukla bitkiler için zehir etkisi
yapabilen ve agrega dispersiyonuna yol açan ve
bunun sonucunda da toprak strüktürünü bozan
yüksek düzeyde sodyum içerirler.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Entisol’ler
Soğuk ve açık ortamlar gibi toprak
oluşumunun kısıtlı olduğu koşullarda
oluşmuş, derin olmayan, fakir topraklardır.
Çoğunlukla düşük su tutma kapasitesine
ve az miktarda organik madde içeriğine
sahiptirler.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Histosol’ler
Çoğunlukla sulak alanlarda oluşmuş, su altındaki
topraklardır. Farklı çeşitler sergilerler. Bunların bazıları
asitsel ve besin maddeleri yönünden fakirdirler. Bazıları
ise bunun tam tersi olarak besinsel organik madde
yönünden hayli zengin olabilmektedir.
Histasollerin tarımsal amaca yönelik olarak drene
edilmeleri organik maddelerin hava ile temas etmeleri
nedeniyle oksidasyonları ve bunun sonucunda da
sulakalan habitatı için tehlike yaratmaları nedeniyledir ki,
büyük boyuttaki çevre sorunlarını da beraberinde
getirmektedir.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Inceptisol’ler
Bunlar oldukça fakir topraklardır. Güney Afrika’nın bir
çok bölgesinde Güney Amerika’nın Amazon Bölgesinde,
USA’nın bazı bölgelerinde ve Afrika’nın sahel zonunda
yaygındırlar. Dikkatli bir biçimde yönetildiklerinde yüksek
düzeyde tarımsal verim sağlamak için başarıyla
kullanılabilmektedirler. Özellikle Güney Asya’da çeltikte
iyi verim elde etmek için arana bir toprak türüdür.
Afrika’nın Sahel zonunda bu topraklarda uygulanmakta
olan aşırı otlatma yoğun kuraklık ve erozyon
problemlerine neden olmaktadır.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Mollisol’ler
Bu topraklar genellikle ana materyaller üzerinde
oluşurlar. Bunlar Orta Kuzey Afrika, Avrasya ve
Arjantindeki gibi çayırlık ortamlarda hayli yaygın
durumdadır.
Verimli topraklar olmasına karşın, sık sık uzun
süreli kuraklıklara maruz kalmaları nedeniyle
rüzgar erozyonuna karşı duyarlıdır.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Oxisol’ler
Ekvator bölgesinde oluşur. Çoğu kez belirgin biçimde
horizonlara sahip değildir. Bu, gelişimin ileri düzeylerde
olduğunu ve çok miktardaki vejetasyondan kaynaklanan
yoğun değişimi yansıtır. Bu topraklar genellikle çok
miktarda organik madde içerirler ve açık bir biçimde
mineral madde eksikliği sergilerler. Güney Amerika,
Asya ve Afrika’nın ekvator bölgelerinde yaygın olarak
bulunurlar. Eriyebilir toprak bileşiklerinin yıkanmasından
sonra geriye kalan demir ve alimünyum oksitler
nedeniyle kırmızımsı ve sarımsı renktedir.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Spodosol’ler
Bunlar üst yüzeylerinde ayrışmış bitki
artıkları içeren kaba bünyeli hayli yıkanmış
asitsel topraklardır. Soğuk iklimlerin hakim
olduğu bölgelerde yaygın olup verimli
tarımsal amaçlarla nadir olarak
kullanılırlar.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Ultisol’ler
Kaolinitik killerin egemen olduğu çok az
ayrışabilir mineral içeren topraklara
ayrışmanın son aşamasında bulunan
topraklar veya basitçe ultisol’ler denir.
Bunlar asitsel ve düşük düzeyde besin
maddesi içerirler. Hümit ılık tropikal
çevrelerde yaygındırlar.
TOPRAK SINIFLAMASI VE
TOPRAK TÜRLERİ
Vertisol’ler
Şişebilen özellikte kil içeren topraklardır. Bu
durum toprakları kururken kırılıcı, yaş iken ise
aşırı derecede şişici bir özellik yapar. Toprağın
tarımsal üretim amacına yönelik olarak
kullanılması durumunda bu fiziksel özellikler
yönetsel problemlere yol açabilir. Bunlar
çoğunlukla besin maddeleri yönünden zengin ve
hayli verimli topraklardır. Avustralya, Hindistan,
Sudan ve USA’nın güney kıyı bölgelerinde
yaygındır.
Download

TOPRAK KİRLİLİĞİ VE KONTROLÜ