„Životna sredina i energetika – šta čeka Srbiju”
2. mart 2012. hotel Hyatt, Beograd
Budućnost energetskog sektora Srbije
Prof. dr Miloš Banjac
pomoćnik ministra
Ministarstvo za infrastrukturu i energetiku
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za unfrastrukturu
i energetiku
Sadržaj prezentacije
1. Stanje energetskog sektora
 Struktura
 Energetski bilans
2. Političko ekonomski okviri razvoja
 Maroekonomski podaci o Srbiji
 Ugovori i pravni dokumenti
 Enegetska strategija
3. Planirane investicije
4. Zaključak
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za unfrastrukturu
i energetiku
Struktura energetskog sektora
• podsektor ELEKTRIČNE ENERGIJE, koga čine:
• Izvori energije – rudarstvo
• Elektrane
• Termoelektrane
• Hidroelektrane
• Kombinovane termoelektrane-toplane
(KTT)
• Mrežne konekcije
• Sistem za prenos energije
• Sistem za distribuciju energije
• podsektor PRIRODNOG GASA
• Uvoz prirodnog gasa,
• Eksploatacija domaćih rezervi prirodnog gasa,
• Sakupljanje prirodnog gasa,
• Transport i distribucija prirodnog gasa do
krajnjih potrošača
• podsektor NAFTE
• Uvoz, transport i prerada sirove nafte i naftnih
derivata
• Ekstrakcija domaćih naftnih rezervi,
• Distribucija i prodaja/izvoz naftnih derivata.
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
• podsektor UGLJA, koga čine eksploatacija i
obrada iz površinskih kopova, iz
podzemnih rudnika, kao i eksploatacija
lignita iz podvodnih rudnika.
• SISTEM DALJINSKOG GREJANJA, u 58
gradova u Srbiji, sastoji se od
decentralizovanih izvora toplotne energije i
odgovarajućih distributivnih mreža.
• SISTEM INDUSTRIJSKE ENERGETIKE koga
čine toplotni izvori instalisani u nekoliko
stotina industrijskih preduzeća u Srbiji
• Izvori obnovljive energije
Struktura energetskog sektora (II)
JP Elektroprivreda Srbije (EPS)
• Proizvodnja uglja
• Proizvodnja električne energije, 6
• Distribucija električne energije, 5
• Vlasnička struktura:100% u vlasništvu
Republike Srbije
HPP
34%
Total: 8.359 MW
CHPP
4%
TPP
62%
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Struktura energetskog sektora (III)
JP Elektromreža Srbije (EMS)
• Prenos električne energije
• Vlasnička struktura:100%
u vlasništvu Republike Srbije
Ukupna dužina dalekovoda
EMS-a različitih nivoa
voltaže iznosi 9808,5 km
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
.
Struktura energetskog sektora (IV)
Srbijagas
• Uvoz prirodnog gasa
• Transport i distribucija do krajnjih potrošača
• Vlasnička struktura: 100% u vlasništvu Republike Srbije
Jedna ruta snabdevanja iz Rusije preko Madjarske Dnevnog kapaciteta – 13 M m³
PROIZVODNJA GASA U SRBIJI
UVOZ PRIRODNOG GASA
Proizvodnja
16%
387.183 (000 Stm³)
1.967.753 (000 Stm³)
(podaci za 2010 godinu)
Prirodnim gasom se snabdeva
•241.000 domaćinstava
•11.000 drugih potrošača
Uvoz
84%
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Struktura energetskog sektora (V)
Yugorosgaz
• Transport i distribucija do krajnjih potrošača
• Izgradnja gasnog cevovoda
Vlasnička struktura:
• 75% u vlasništvu preduzeća Gazprom
• 25 % u vlasništvu Republike Srbije
„Podzemno skladište gasa Banatski Dvor“ d.o.o. Novi Sad
• Skladištenje 300 miliona kubnih metara prirodnog gasa
Vlasnička struktura:
• 51% u vlasništvu preduzeća Gazprom
• 49% u vlasništvu Republike Srbije
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Struktura energetskog sektora (VI)
NIS - Naftna industrija Srbije
• Uvoz, transport i prerada sirove nafte
i naftnih derivata
• Eksploatacija domaćih rezervi nafte,
• Distribucija i prodaja/izvoz naftnih
derivata.
Vlasnička struktura / akcionari:
• više od 56,15% preduzeće Gazprom
Neft
• 29,87 % u vlasništvu Republike Srbije
Proizvodnja
25%
Rafinerije nafte
Pančevo
Instalisani kapacitet rafinerije: 4,8 miliona tona
Novi Sad
Instalisani kapacitet rafinerije: 2,0 miliona tona
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Proizvodnja sirove nafte u Srbiji
Uvoz sirove nafte
Uvoz
75%
865.839 t
1.882.666 t
Struktura energetskog sektora (VII)
Transnafta
Transport sirove nafte i rafinisanih proizvoda putem cevovoda
• Sotin-Novi Sad je dug 63,3 km
• Novi Sad – Pančevo: 91 km
• Cevovod je glavni deo Jadranskog naftnog cevovoda (JANAF).
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
1. Stanje energetskog sektora
 Struktura
 Energetski bilans
2. Političko ekonomski okviri razvoja
 Maroekonomski podaci o Srbiji
 Ugovori i pravni dokumenti
 Enegetska strategija
3. Planirane investicije
4. Zaključak
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za unfrastrukturu
i energetiku
Energetski bilans Srbije u 2010 (I)
Bruto potrošnja primarne energije – 15,531 M toe
Ukupna primarna energija za potrošnju/
PRIMARY ENERGY SUPPLY
Bruto domaća potrošnja/
GROSS INLAND CONSUMPTION
Proizvodnja
primarne
energije/
Primary
energy
production
66%
Ugalj/ Coal
50%
Nafta/ Crude
oil
25%
Ogrevno
drvo/ Fuel
wood
6%
Biodizel/
Biodiesel Geotermalna
<1%
energija/
Geothermal
<1%
Hidroenergija
/ Hydro
7%
Električna
energija/
Electrictity
0%
Prirodni gas/
Natural gas
12%
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Neto uvoz
energenata/
Net import
33%
Saldo zaliha/
Stock
changes
-1%
Energetski bilans Srbije u 2010 (II)
Potrošnja finalne energije – 8,889 M toe
Proizvodnja primarne energije /
PRIMARY ENERGY PRODUCTION
Ugalj
/ Coal
70%
Potrošnja finalne energije
/ TOTAL FINAL CONSUMPTION
Nafta/ Crude oil
8%
Ugalj/
COIL
11%
Ogrevno drvo/
Fuel wood
9%
Geotermalna
energija/
Geothermal
<1%
Prirodni gas/
Natural gas
3%
Biodizel/
Biodiesel
<1%
Hidroenergija/
Hydro
10%
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Toplotna
energija/H
EAT
10%
Geotermal
na/GEOTH
ERMAL
ENERGY
0%
Derivati
nafte/
OIL
DERIVATE
S
30%
Električna
energija/
ELECTRIC
ITY
27%
Prirodni
gas/
NATURAL
GAS
10%
Ogrevno
drvo/ FUEL
WOOD
12%
1. Stanje energetskog sektora
 Struktura
 Energetski bilans
2. Političko ekonomski okviri razvoja
 Maroekonomski podaci o Srbiji
 Ugovori i pravni dokumenti
 Enegetska strategija
3. Planirane investicije
4. Zaključak
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za unfrastrukturu
i energetiku
Osnovni makroekonomski podaci
2007
2008
2009
2010
2011
28,47
32,66
28,88
28,98
32,21
3,856
4,444.5
3,945.4
3,981
4,543
6,9
5,5
-3,5
1,0
2,0
6,432
7,428
5,962
7,339
8,439.6
13,507
15,495
11,157
12,621
14,449.7
1,821
1,824
1,373
860
1,514,1
9,660
8,190
10,602
10,002
9,967
Value of USD against dinar
53.73
62.90
66.73
79.28
73.34
Value of EUR against dinar
79.24
88.60
95.89
105.50
101.95
Unemployment level
end of period (thousands)
785
728
730
730
745
Unemployment rate
18,8
14,4
16,9
20,0
24,4
Gross domestic product
in millions EUR
Gross domestic product
per capita, EUR
Gross domestic product
real growth, in %
Export of goods
in millions EUR
Import of goods
Foreign direct investments
net,in million EUR
Foreign currency reserves
in million EUR
Извор: Минстарство финансија 2011
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Makroekonomski podaci – izvoz u 2011
8,439.6 million EUR
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Makroekonomski podaci – uvoz u 2011
14,449.7 million EUR
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
1. Stanje energetskog sektora
 Struktura
 Energetski bilans
2. Političko ekonomski okviri razvoja
 Maroekonomski podaci o Srbiji
 Ugovori i pravni dokumenti
 Enegetska strategija
3. Planirane investicije
4. Zaključak
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za unfrastrukturu
i energetiku
Energetska zajednica
oktobar, 2005 – potpisan Ugovor o osnivanju energetske zajednice;
juli, 2006 - ratifikovala ga Skupština Srbije
Potpisnice Ugovora su EU
(Evropska komisija)
Albanija,
Bosna i Hercegovina
Bivša Jugoslovenska
Repulika Makedonija,
Srbija,
UMNIK,
Moldavija
Crna Gora...
i Ukraina
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Zakon o energetici
2011 - usvojen novi Zakon o energetici (SG RS 57/2011 )
•Implementira tzv. II energetsko klimatski paket
•
•
•
•
Reforma energetskog sektora
Otvaranje tržišta električne energije
Jačanje položaja Agencije za energetiku
Usklađivanje domaćeg zakonodavstva sa
zakonodavstvom EU
• Feed in tarife
• Akcioni plan za EE
• Nacrt Zakona o Racionalnoj upotrebi energije
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
1. Stanje energetskog sektora
 Struktura
 Energetski bilans
2. Političko ekonomski okviri razvoja
 Maroekonomski podaci o Srbiji
 Ugovori i pravni dokumenti
 Enegetska strategija
3. Planirane investicije
4. Zaključak
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za unfrastrukturu
i energetiku
Osnovni ciljevi energetske strategije
Povećanje ukupne efikasnosti
i efektivnosti energetskog
sektora
Sigurno snabdevanje
CILJEVI
Zaštita životne sredine (CO2,
gasovi sa efek, st, bašte) i
razvoj obnovljivih izvora
energije
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Proces stabilizacije i
pridruživanja i
regionalne integracije
Osnovni ciljevi energetske strategije (II)
Kratkoročne mere za povećanje energetske bezbednosti:
•Kreiranje strateških rezervi energenata
•Investicije u decentralizovanu proizvodnju energije
• Korišćenje obnovljivih izvora energije, novih visoefikasnih
tehnologija
Dugoročne mere za povećanje energetske bezbednosti:
•Supstitucija uvoznih energenata
•Povećanje broja snabdevača
•Korišćenje obnovljivih izvora energije
•Povećanje energetska efikasnost
•Međunarodne integracije i sporazumi
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
1. Stanje energetskog sektora
 Struktura
 Energetski bilans
2. Političko ekonomski okviri razvoja
 Maroekonomski podaci o Srbiji
 Ugovori i pravni dokumenti
 Enegetska strategija
3. Planirani razvoj
4. Zaključak
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za unfrastrukturu
i energetiku
EPS – planirani razvoj
Projekti zasnovani na tenderima sa strateškim partnerima – TE i rudnici uglja
Projekat
Kapacitet
Vrednost
investicije
(u milionima
evra)
TE Nikola Tesla B3
750 MW
1.300
2012-2013
2017
TE Kolubara B
700 MW
1500
2012-2013
2015
Radljevo / Površinski kop
13 miliona tona
700
2012-2013
2015
KTT Novi Sad
450 MWe+300 MWt
320
2012-2013
2014
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za infrastrukturu
i energetiku
Početak
izgradnje
Završetak
izgradnje
EPS – planirani razvoj (II)
Projekti zasnovani na tenderima sa strateškim partnerima – HE
Vrednost
investicije (u
milionima evra)
Početak izgradnje
Završetak
izgradnje
Projekat
Model realizacije
Kapacitet
(МW)
HE Ibar
Međunarodni sporazum
sa Italijom (SECI)
103
320
2012-2013
2020
HE Velika
Morava
Memorandum sa RWE
190
425
2013
2020
PRMHE
Đerdap 3
Memorandum sa RWE
4 x 600
5000
2013
2018
HE Gornja
Drina
Sa Republikom Srpskom
(EPS i RWE)
250
435
2013
2022
HE Srednja
Drina
Sa Republikom Srpskom
(EPS i SECI)
2014
2023
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za infrastrukturu
i energetiku
320
820
EPS – planirani razvoj (II)
Osnovni projekti na zaštiti životne sredine
Naziv projekta
Rekonstrukcija ili zamena
postojećih ESP-ova na jedinicama
TE
Mere za smanjenje primarne
emisije NOx iz jedinica TE
Termoelektrana
Početak/završetak
realizacije
TE Nikola Tesla
2011/2012
Sredstva (u
milionima
evra)
19,5
TE Morava
2013/2013
8
TE Kolubara A – jedinica A5
2013/2013
4
TE Kostolac B
TE Nikola Tesla
TE Morava
2011/2012
17
55,5
4
2011-2015
TE Kostolac
24
Odsumporavanje dimnog gasa
(ODG) na jedinicama TE
TE Nikola Tesla
2010/2016
410
TE Kostolac B
2009/2011
125
Rekonstrukcija sistema za
upravljanje i odlaganje letećeg
pepela i pepela sa dna – uvođenje
novih tehnologija
TE Kolubara A – jedinica A5
2008/2010
8
TE Nikola Tesla A
jedinice A3 – A6
2011/2013
50
UKUPNO
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za infrastrukturu
i energetiku
725
EPS – planirani razvoj (IV)
Planirane investicije do 2017. godine
9 milijardi evra
EPS-ova sredstva
Oko 1,8 milijardi evra
Sa strateškim partnerima
Oko 7 milijardi evra
Ostala sredstva
do 0,2 milijardi evra
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za infrastrukturu
i energetiku
Gasni sektor – planirani razvoj
Projekat
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za infrastrukturu
i energetiku
Izgradnja
gasnog
cevovoda Južni
tok i
podzemnog
skladišta gasa
Banatski Dvor
(Kapacitet
PSG-a – 450 M
m³)
Projekat
Razvoj mreže za
distribuciju gasa
– 2,100 km
Vrednost
investicije
440 M €
1,400 M €
Projekat
razvio
Srbijagas
Vrednost
investicije
Srbijagas
Saradnik na
realizaciji
projekta
Opštine
Projekat razvio
Saradnik na
realizaciji
projekta
Gazprom
Vlasnička
struktura
Još nije
definisana
Vlasnička
struktura
Srbijagas –
manjinski
akcionar (49%)
Naftni sektor – planirani razvoj
Projekat
Vrednost investicije
Izgradnja cevovoda za
naftne proizvode – 321 km
(Pančevo – Smederevo
35km, Smederevo –
Jagodina – Niš 180km, Novi
Sad – Pančevo 91km,
Pančevo – Beograd 15km)
Projekat
Razvoj Panevropskog
naftnog cevovoda
(PEOP) kroz Srbiju 195 km od ukupne
dužine od 1,310km
Vrednost investicije
2,3 milijarde dolara
(sa kapacitetom od 60 M
t sirove nafte)
Projekat razvio
Srbija, Rumunija,
Hrvatska
173 M €
Projekat razvio
Transnafta
Saradnik na
realizaciji projekta
n/a
Saradnik na
realizaciji projekta
Rumunija, Hrvatska –
potencijalno Slovenija,
Italija
Vlasnička struktura
Transnafta – većinski vlasnik
Vlasnička struktura
Srbija – manjinski
akcionar (15%)
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za infrastrukturu
i energetiku
Sistemi daljinskog grejanja – planirani razvoj
•
Nastavak programa rehabilitacije
sistema daljinskog grejanja u 20
gradova – KfW faza 4 – čačak,
Kragujevac, Novi Sad, Niš Pirot,
Subotica, valjevo, Šabac, Bačka
Palanka, Bor, jagodina, leskovac,
Negoti, Novi Pzar, Ruma, Trstenik,
Zrenjanin i Kraljevo (64 mil EUR)
•
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za infrastrukturu
i energetiku
KfW faza 5 – kotlarnice na biomasu – 100
mil EUR
Obnovljivi izvori energije
• Sektor obnovljivih izvora energije u Srbiji je u ranim fazama razvoja
• Procenjeni potencijali:
GeotermalnaEnergija vetra
4%
energija
5%
Potencijali (M toe)
Solarna energija
15%
Hidro energija
14%
Ministry
of Mining
and Energy
Ministarstvo
za infrastrukturu
i energetiku
Biomasa
62%
Biomasa
2.70
Hidroenergija
0.60
Solarna
energija
0.60
Geotermalna
energija
0.20
Energija vetra
0.20
UKUPNO
4.30
EZ i obnovljivi izvori energije
•
Implementacije direktiva
2001/77/EC za promociju
obnovljivih izvora za
dobijanje električne energije.
•
2009/28/EC Direktiva o
obnovljivim izvorima energije
postavlja obavezne
nacionalne ciljeve kojima
treba da se ostvari dostizanje
cilja od 20% učešća
obnovljivih izvora energije u
finalnoj potrošnji energije
zemalja u EU do 2020.
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Feed-in tariffs
• 2009. godine - Srbija uvela stimulativne tarife za proizvodnju električne energije iz
obnovljivih izvora energije
• Uredba o uslovima za dobijanje statusa privilegovanog proizvođača i
kriterijumima za davanje statusa privilegovanog proizvođača,
• Uredba o stimulativnim tarifama za proizvodnju električne energije iz obnovljivih
izvora
• Prema Uredbi o stimulativnim tarifama, preduzeće Elektroprivreda Srbije (EPS), koje
je jedini kupac, ima obavezu da ponudi ugovor na 12 godina sa garantovanom cenom
svim investitorima koji imaju status privilegovanog proizvođača.
• Privilegovana proizvodnja podrazumeva sledeće:
• Male hidroelektrane (MHE) do 10 MW (30 MW),
• Elektrane na biomasu do 10 MW (uključujući i elektrane na dvostruki pogon u
kome biomasa ima udeo od najmanje 80%),
• Elektrane na biogas i otpadne materije do 10 MW,
• Elektrane na pogon vetra, i
• Elektrane na solarni i geotermalni pogon.
• Stimulativne tarife za nove elektrane u opsegu od 7,85 do 23.00 €c/kWh.
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
33
Obnovljivi izvori energije i Zakon o energetici
•Dalja promocija upotreba OIE
•Uvodi obavezu da Vlada mora da napravi
• Nacionalni akcini plan za upotrebu OIE
•Status povlašćenog proizvođača električne energije
•Prethodni stats povlašćenog proizvođača električne energije
U pripripremi
• Nove Feed-in tarife, PPA
• Akcioni plan za obnovljive izvore energije
•
•
Izdali smo 11 energetskih dozvola za vetroparkove ( preko
1400 MW)
• Preko 150 energetskih dozvola za investicije u mini
hidroelektrane (236 MW)
• KfW program 100 mil EUR – toplane na biomasu
Nova strategija razvoja energetskog sektora Srbije do 2030
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Zaključak - Budućnost energetskog sektora Srbije
• Ravnomeran razvoj energetskog sektora u cilju povećanja
sigurnosti snabdevanja energijom
• Dalje usklađivanje za regulativom EU i poštovanje preuzetih
obaveza,
• Racionalan odnos prema energiji i povećanje ukupne
eneretske efikasnosti svih sistema
• Povećanje udela obnovljivih izvora energije
• Zaštita životne sredine, CO2
• Regionalne i Evropske integracija
• Regionalni projekti
Ministry
of Mining
Energy
Ministarstvo
za and
infrastrukturu
i energetiku
Download

"Животна средина и енергетика: шта чека Србију”