u Resavsko-moravskom regionu
Kisid Višnja
Markovid Maja
Trifunovid Nina
Radionica “Kulturni turizam”
• u okviru Letnje škole Univerziteta umetnosti
• treda godina za redom
• U Negotinu i Sremskim Karlovcima
Učesnici:
• mr Borislav Šurdid
• dr Milena Dragidevid – Šešid, mr Aleksandar Brkid
• mr Bojana Ilid
• Lokalni akteri u kulturi i turizmu iz Duprije,
Despotovca, Resavice i Senjskog Rudnika, Boljevca, Žagubice
• Nina Trifunovid, Maja Markovid i Višnja Kisid
• CILJ radionice sastoji se u prepoznavanju kulturno-turističkih
resursa i potencijala regiona sa krajnjim ciljem formiranja
turističkog proizvoda spremnog za tržište;
• Faze istraživanja i projektovanja:
1. Istraživanje na terenu (Ravna reka, Senjski rudnik, Resavica,
Resavska pedina, Despotovac, Veliki buk, Žagubica, Vrelo
Mlave, Potajnica, Krepajsko vrelo, Manastiri Manasija i
Ravanica)
2. Predavanja i konsultacije sa lokalnim akterima
3. Mapiranje resursa
4. Koncipiranje tematskih celina i ruta
5. Prezentacija potignutih zaključaka
Resursi kulturnog nasleđa
Materijalni resursi
• Pokretni
• Nepokretni
• Prirodni
Nematerijalni resursi
Ljudski i institucionalni resursi
MAPIRANJE RESURSA
Nepokretni materijalni resursi
Industrijski kulturni
predeo
Predindustrijski i
ruralni kulturni
predeo
• Rudarska naselja (Senjski rudnik, Ravna reka, Bogovina,
Rtanj, Resavica), putevi, mostovi (Most kralja Aleksandra),
spomenici (Proboj (rudarska nesreća uVodni)), železnička
stanica Despotovac, drvno-prerađivačka industrija Južni
kučaj‚parne lokomotive pripadaju RMU „Rembas“ (Resavica)
• Kučajske planine, Busovata, Troglan bara, Vlakaluci, Prerast
• Naselja (Beljanica, Krivi vir, Homolje, Lipovica, Slađaje,
Osenica)
• Urbanističke celine (Kriva Čaršija, Trg Despota Stefana Lazarevida)
Manastiri i crkve
Tradicionalna
arhitektura i
arheološka
nalazišta
Stambene zgrade
• (Manasija (donji grad, konjušnica), Blagovesti,
Ravanica, Gornjak, Vitovnica, Loznica, Lepušnja,
Krepočevac, Novi Stjenik, Miljkov, Tomić, Zlatenac,
Radošin, Sisevac)
• (Trška, Sv. Prokopije, Sv. Barbara (kat))
• (drvene kuće od blata i ilovače, torovi u pećinama
(Panjevac), vodenice (Manastirska, Dolina, Petlova),
valjavice
• (Idmium (selo MedveĎa), Čelinja krš, Belvode
• (Savićeva kuća (direkcija rudnika, vlasnici Jevreji iz
porodice Mih koji negovali rozarijum), Kuća Stevana
SinĎelića- selo Grabovac, vila kod stanice u
Despotovcu, kuće sa klasicističkim motivima, kuća
Jovana Šerbanovića (Lazinci), Kuća iz filma “Petrijin
venac”, Zavičajna kuća Ljubinke Savić Grasi, Sodina kuda
Prirodni resursi
Vrela
Klisure i
kanjoni
Flora i fauna
• Krupajsko, Žagubičko, Mlavsko, Veliko, Malo,
izvor Potajnice
• Osanička, Ribarsko-Gornjačka, Dolska,
Tisnička, Milivska
• Resavski, Suvajski
• libanski kedar, lekovito i začinsko bilje,
vrganji, divlje vode, rozarijum, botanička
bašta, svici
Reke i vodopadi
• Resava, Mlava, Ravanica, Crni Timok, Kločanica
• Lisine, Prskalo, Veliki Buk
Tereni za sportske
aktivnosti
• paraglajding, biciklizam, rafting, planinarenje,
pešačenje, lov i ribolov (pastrmke)
Pejsaži i predeone
celine
• Vrh Beljanice, izletište na Mlavi, uvala Busovata,
prerasti (Osenička i Samar), zemlja crvenica,
Pastorak i madeha (brda kod Manasije) , prašuma
Vinatovača, Troglan Bara,
Pedine i banje
• Resavska, Zlotska, Bogovinska, Pogana i još
stotinak neispitanih drugih
• Ždrelo, Despotovačka, Lomnička
Pokretni materijalni resursi
Muzejske
kolekcije
Književnost i
pismo
Privatne
inicijative
• kolekcija Muzeja ugljarstva, kolekcija muzeja
Timočke bune, predmeti iz starih radionica
(crepulje)
• Rukopisi resavske škole – skoro svi izloženi u
Beogradu u Narodnoj biblioteci
• riznica Tomislava Filipovida, kolekcija
administrativnog kulturnog nasleđa Krste
Jovida, etno-građa učiteljice iz Osenice,
makete manastira
Nematerijalni resursi
Obredi, običaji,
motivi i zanati
Natprirodni
fenomeni
Folklor
• Vlaška sahrana (Prvjeg - kult mrtvih) Olalije, Rusalje,
Poklade (igra Sačinja), hajdučka tradicija (Babejid), zanatske
slave
• Motivi na vlaškom hlebu, krljig (kuka) – motiv na nošnji
• Opančar, voskar, tkač, vodeničar, pravljenje rakije
• Čubra Mara, Rtanjsko skriveno blago, NLO, kompasi,
užarene lopte na nebu
• Vlaške igre i kola, narodna nošnja (vlaška i srpska, iz sela
Osamice), vlaška kultura, rituali, magija, legende,
mitologija, legende o Despotovcu i Resavi, Markovom
kamenu, bacanju žene u Pedurak kod Krivog Vira (Vojislav
Ilid mlađi)
Manifestacije
Govor, jezik i
književnost
Kulinarstvo i
hrana
Umetnici
• Crnorečje u pesmi i igri, Homoljski motivi, Dani Srpskoga Duhovnog
Preobraženja, Likovna kolonija „Resava“, Majske amaterske pozorišne
svečanosti (MAPS), Džipijada, Motorijada, Sabor vrela Homolja,
Spasovdanski susreti, Sinđelidevi dani, Nod u Gornjaku (pesnički
susreti), Dan rudara (Sv. Prokopije i Sv. Barbara)
• Rudarski pozdrav
• Pesma “Mara Resavkinja”
• Med (Homoljski, Strmostenski), sir (Jelovački ovčiji, Krivovirski,
Homoljski), rakija (šljivovica), čaj (Rtanjski), pečurke (vrganji,
lisičarke, šampinjoni, livadske pečurke, šitaki pečurke; vrganji u
salamuri, vrganji u čorbi ili omletu), riba (pastrmka), slatko i sok od
drenjina, pogača ispod sača, “lako planinsko jagnje”
• Vojislav Jakić (art brut), Vera Progavac Jakid, Miroljub Obradovid,
Đura Jakšid (pisao u Gornjaku), vajar iz sela Sladaje Dragutin V. Milica
Jakovljevid (Mirjam), konceptualni umetnik krajputaš
Ljudski i institucionalni resursi
Opštine,
institucije,
organizacije,
ljudi
• Međuopštinska saradnja
• Institucije
• Muzeji
• Biblioteke
• Centar za kulturu
• Javna predužeda
• Nevladine organizacije:
“Buđenje”, Nasleđe”, “Pokret za
Žagubicu”
• Zanatlije
• Dijaspora
• ljudski resursi
Turističke niše i rute
Staze rudarstva
Tajne pedina i
prirode
Slatke staze
Homolja i Resave
Etno
manifestacija
Tajne pedina i prirode
(turističke staze u carstvu tame i tišine )
•
•
Intersektorsko i interopštinsko partnerstvo
Turizam i visoko obrazovanje i nauka (istraživački projekti: speleologija,
šumarstvo, geologija, rudarstvo, biologija), turizam i osnovno i srednje
obrazovanje
ZADACI:
• Za decu/porodice: herbarijum sa unapred napisanim pričama – deca
popunjavaju kao album sa sličicama ubacujudi listove...
• Za tinejdžere: fotografija (pedina kao scena (spektakl), pejzaž , krupni plan
– lekovito, začinsko i drugo bilje...) i sportsko-avanturistički zadaci
(precizirani uz stručnog vodiča - planine i pedine...)
RESAVSKA PEĆINA
BOGOVINSKA PEĆINA
USPON NA RTANJ
Kanjon Resave
+ priča o prirodi –
vrganji i druge gljive
Crnorečka kotlina (Cvijid)
Za planinare – pešačenje do vrha
Rtnja
+ avantura –
vodopad Prskalo
Veče Resavica/Lisine
Pastrmka i jelovački sir
Pogača u crepulji
Priča o prirodi- lekovito bilje
Rtanjski čaj
Edukacija berača rtanjskog čaja i
drugog lekovitog bilja
Avantura: dalja dubina pedine do 6
020 m za speleologe i avanturiste
Paraglajding za avanturiste
Veče Turistički kompleks Balaševid i
Odmaralište Rtanj
Večera: Krivovirski sir, krivovirsko
jagnje
ZLOTSKA PEĆINA
RAJKOVA PEĆINA
KUČEVO
Oblilazak Zlotskih pedina (2)
Od Bora do Majdanpeka – Mali i Veliki
krš
(geolozi i planinari...)
Put uz reku Pek - Ispiranje zlata na
velikom Peku
Sezonski: berba pečuraka (edukacija)
(priče o vodama – sastav, minerali...)
Majdanpek – poseta – ritual
ispuštanja vode za mrtve i poseta
Muzeju (obredni hleb)
Proja i pečurke, vlaška zakuska
Rajkova pedina
Kupus/pasulj u grnetu – specijalitet
kučevačkog kraja
Kapetan Mišin breg /večera –
priprema vlaških jela
Povratak preko Požarevca...
Obilazak Lazarevog kanjona
Brestovačka banja – kraljevska banja
lekovite vode
Pedine Ravništarka i Ceremošnja
Slatke staze
HOMOLJSKI MED
ZDRAV SLATKIŠ
1.Jelenac. 70 košnica na otvorenom
RTANJSKI ČAJ
Edukacija o pčelarstvu
LJUBAVNI NAPITAK
DIVLJE VOĆE
Pčelarska kapa
Legenda o Kleopatri (kozmetika na bazi
meda)
1.Naselje Rtanj
2.Zdravča. Jonske ploče i med
Pripremite svoj čaj
Priča o sudijama i Via militaris
Branje čaja
1. Slatko u Sladaji
2. Šetnja po Rtnju uz vodiča –
starog berača
Slatko od kupina
4.Osanica. Klupe za dvoje
Mešavina po meri
2.Bukovac
Medenjaci
Ilino
Sirup od jagoda
5. Ceretar. Nomadsko pčelarenje
Edukacija o rtanjskim biljkama i
zaštita
3.Miletovačko polje. Pokretni pčelinjak
Učestvovanju u ceđenju meda
Slatka kocka
Medovača
6. Žagubica. Labaratorija
Spavanje u Žagubici
VOĆE STRASTI
Etno manifestacija
3 dana na 3 mesta (Žagubica, Despotovac, Boljevac)
Bez struje
Mešanje muzičkih i plesnih žanrova (staro +novo)
Igra, ples, traicionlne igre, tradicionalno i savremena muzika
Propratne aktivnosti:
• Putovanje zaprežnim kolima
• Izgon stoke uz muziku
• Srpski cepter
• Stari zanati
• Berba bilja
Staze rudarstva
Igor Grubid – Anđeli garava lica (rudari Kolubare)
Senjski rudnik
•Silazno okno i parna mašina
•Ambijentalna celina
•Muzej ugljarstva
•Crkva sv Prokopija
•Libanski kedar
•Aleksandrov potkop
•Kovačnice...
Resavica i Ravna reka
•Parne lokomotive
•Ambijentalne celine – rudarsko naselje i katolička crkva (priča o multikulturalnosti
•Rudarska večera u Đuli
•Pasulj, kupus... sa domadom pogačom
Rtanj
•Rudarsko naselje
•Rudarska prozivka - Ulazak u potkop - park
•Priča o porodici Minh – izložba istorije rudnika
•“Hodu da budem rudar” – ulazak u ulogu (oblačenje i aktivnost – ubacivanje uglja u kamionet)
•Rudarski doručak u jami
•Prozivka – izlazak iz jame
•Tuširanje...
Ilino
Odlazak u Ilino – Ilinsko vrelo
Ručak u prirodi
Sedište rudarske direkcije
Bor
•Film Olega Novkovida i Milene Markovid – Rudarska opera
•Novi film studenta FDU o mladima u Boru
Rudna glava
•Neolitski rudnik – najstariji rudnik Evrope
•Dolina Peka – ispiranje zlata
Majdanpek
Zajednička crkva
pravoslavnih i katolika
Muzej rudarstva
Poseta Zlatari Majdanpek
Simpozijum nakita...
Veze sa manifestacionim turizmom
Dan rudara – 6 avgust
Rudarska slava – Sv. Prokopije 21. juli
Sveta Barbara
Download

06. Radionica Kulturnog Turizma.pdf