Hladni rat na Dalekom istoku;
Pokret nesvrstanih; Izraelskoarapski ratovi.
Dekolonizacija
Građanski rat u Kini
Rat u Koreji 1950-1953
Ratovi u Vijetnamu 1945-1975
Pokret nesvrstanih
Izraelsko-arapski ratovi
Dekolonizacija Azije
Kolonijalne sile u Aziji
Dekolonizacija nakon II sv. rata
• Pokreti za nezavisnost kolonija pojavili su se
još za vreme Prvog svetskog rata.
• Drugi svetski rat bio je presudan za raspad
dotadašnjeg kolonijalnog sistema.
• Generalno gledano, britanske kolonije dobile
su nezavisnost mirnim putem, a francuske i
portugalske nakon oružanih sukoba.
DEKOLONIZACIJA AZIJE
• 1946 – Jordan i Sirija (Francuska)
• 1947 – Indija (Velika Britanija)
• 1948 – Burma/Mijanmar; Cejlon /Šri Lanka (Velika
Britanija)
• 1949 – Laos (Francuska)
• 1949 – Indonezija (ustanak protiv Holanđana od 1945)
• 1953 – Kambodža/Kampučija (Francuska)
• 1961 – Kuvajt (Velika Britanija)
• 1963 – Singapur; Malaja/Malezija (Velika Britanija)
• 1967 – Jemen (Velika Britanija)
Azija nakon dekolonizacije
INDIJA (15.8.1947)
• Sveindijski kongres- Kongresna partija osnovana je
1885. Imala je lokalnu vlast i bila elitistička partija.
• Mahatma Gandi preuzima partiju 1919. Od tada
postaje masovna
• Nakon Drugog svetskog rata Gandi se zalaže za
ujedinjenu Indiju.
• Muslimanska liga pod vođstvom Muhameda Ali
Džinaha želi posebnu državu.
• Muslimanska liga pokreće verski sukob 1946. godine.
• Indija je 1947. podeljena na Indiju i Pakistan
(Istočni i Zapadni, od 1971 Bangladeš)
• Proglašenje nezavisnosti uzrokuje velike
migracije muslimanskog i hindu stanovnika.
• 1947/48 - U verskim sukobima stradalo
1.000.000 ljudi
• U Indiji ostalo oko 30 miliona muslimana
• Indo-pakistanski ratovi 1948/9, 1965, 1971
Podela Indije
Pakistan i Indija
Muhamed Ali Džinah
Mahatma Gandi
Japanska osvajanja pre i tokom Drugog
svetskog rata
• Rat na Dalekom istoku završio se 2. septembra
1945. kapitulacijom Japana.
KINESKI GRAĐANSKI RAT
• Sukob komunista i nacionalista (GuomindangKuomintang) u fazama od 1927.
• Nakon povlačenje Japana 1945. godine
počinju neuspešni pregovori Čang Kajšeka i
Mao Cedunga.
• Nakon povlačenja Sovjeta iz Mandžurije
1946. u ovu oblst ulazi Čang Kajšek.
• SSSR najpre uzdržan, potom pruža pomoć
komunistima.
• Pobednici u građanskom ratu bili su komunisti. Oni 1.
oktobra 1949. godine proglašavaju Narodnu
Republiku Kinu.
• Čang Kajšek se sa 2 miliona pristalica povlači na
ostrvo Tajvan.
• Decembar 1949 – Proglašena država Tajvan/ Kineski
Tajpeh.
• U periodu od 1946-1949 rat je odneo oko 1,200,000
žrtava
Građanski rat u Kini
Lider Guomindanga Čang Kajšek
Vođa komunista Mao Cedung
Hladni rat postaje “vreo”Koreja 1950-1953
• Korejsko poluostrvo je u posedu Japana od
1910.
• SAD i SSSR oslobađaju Koreju od Japanaca 1945.
i dele je po 38 paraleli –Severna i Južna Koreja.
• Tokom 1948/9. okupacione trupe SSSR i SAD se
povlače
• Na čelu Severne Koreje je bio komunista Kim Il
Sung.
• Na čelu Južne Koreje nalazio se Sigman Ri.
Početak rata
• Kim Il Sung napada Južnu Koreju juna 1950.
godine, jer smatra da SAD neće intervenisati.
• Oštra reakcija SAD - deklaracija OUN o
intervenciji.
• Trupe UN bile sastavljene do pripadnika 16
država, ali 90% čine vojnici SAD.
• SAD primenjuje DOMINO teoriju
TOK RATA
• Severna Koreja zauzima Seul, prestonicu Južne Koreje.
• General Mek Artur predvodi trupe UN i u protivnapadu
zauzima Pjongjang i dolazi do reke Jalu.
• Severnoj Koreji podršku pruža Kina. Kineski “dobrovoljci”
potiskuju trupe UN.
• Mirovni pregovori od juna 1951 do jula 1953.
• Primirje je potpisano juna 1953. godine u Pandžumonu.
Vraćanje na status quo. Mir još uvek nije potpisan.
• Rat je odneo oko 2.000.000 žrtava.
• Završetak rata je omogućio Japanu da dobije pravo na
naoružavanje.
Rat u Koreji mogao je da dovede do
Trećeg svetskog rata
• Izjava predsednika SAD Hari Trumana
novembra 1950.
INDOKINESKI RAT ZA NEZAVISNOST
1946-1954
• Nakon kapitulacije Japana 1945 proglašena Demokratska Republika
Vijetnam.
• Na čelu države bio je komunista Ho Ši Min.
• Francuska hoće da zadrži Indokinu i šalje trupe generala Leklera
• Francuska popušta 1946, ali ostaje problem na jugu Vijetnama, od gde
Francuzi stvaraju državu.
• Od 1949 vodi se gerilski rat. Pojačava se kada komunisti pobeđuju u Kini i
pomažu sever.
• Francuzi su doživeli poraz kod Dien Bien Fua 1954. godine.
• 1954 - Pregovora u Ženevi i Vijetnam je podeljen po 17. paraleli, a Laos i
Kambodža su dobile nezavisnost.
• Na severu Demokratska republika Vijetnam sa prestonicom u Hanoju
• Na jugu Republika Vijetnam. Glavni grad je Sajgon.
• Dogovorom iz Ženeve predviđeno da se održe izbori 1956.
Francuska Indokina
Rat u Vijetnamu 1960-1975.
• Južni Vijetnam (Republika Vijetnam) stopira dogovorene
opšte izbore. Na čelu države Ngo Din Dijem.
• Tokom 1960. na jugu se osniva Narodni front za
oslobodođenje Vijetnama (Vietkong) koji kontroliše veći
deo zemlje.
• Postepeno američko angažovanje u Južnom Vijetnamu.
• SAD koristi takozvani Tonkinški incident 1964. kako bi ušla u
rat protiv Severnog Vijetnama.
• Vijetkog januara 1968. pokreće TET ofanzivu i ulazi u
Sajgon.
• SAD 1970. ulazi u Kambodžu, a naredne godine i u Laos.
• Nakon više godina pregovora potpisan sporazum u Parizu
1973. Iste godine Severni i Južni Vijetnam nastavljaju
međusobni rat.
• Severni Vijetnam je 1975. odneo pobedu i ujedinio državu.
• Predsednik SAD Lindon Džonson objavljuje na
se neće kandidovati za novi mandat.
Dugotrajni rat u Vijetnamu
Strahote rata u Vijetnamu
Brutalnost rata u Vijetnamu
NESVRSTANI
• Zemlje koje ne pripadaju nijednom bloku.
• Konferencija u Bandungu održana je 1955.
godine.
• Sastanak u Bandungu je prisustvovalo 29 država
Afrike i Azije prozapadnih, proistočnih i
neutralnih.
• Zajednička deklaracija kojom se osudjuje
kolonijalizam i rasna segregacija, nemešanje u
unutra unutrašnje stvari, očuvanje suvereniteta.
Mir, saradnja, ljudska prava, rasna jednakost,
protiv imperijalizma, kolonijalizma
Lideri pokreta nesvrstanih: Naser,
Tito i Nehru na Brionima 1956.
• Prva konferencija nesvrstanih država održana
je u Beogradu 1. septembra 1961. godine.
• Bilo je prisutno 25 država, većinom iz Azije i
Afrike.
• 2/3 članica UN, preko 50% svetske populacije.
• Danas: 120 država članica i 17 država
posmatrača (Srbija posmatrač) bilo prisutno
na 16. samitu u Teheranu 2012.
Nastanak Izraela
• Cionizam: nastaje u južnoj Rusiji 80-tih godina XIX veka.
• Teodor Hercl - knjiga Jevrejska država
• Britanski ministar spoljnih poslova Lord Balfur 1917. godine
obećao Jevrejima slobodan prostor za formiranje države
(Balfurova deklaracija)
• Nakon Prvog svetskog rata Britanci i Francuzi podelili prostor
Bliskog istoka na mandatne teritorije.
• Palestina i Transjordanija pod mandatom Britanije.
• U periodu od 1919. do 1939. uselilo se 400.000 Jevreja
• Arapski nacionalisti protive se useljavanju. Britanija ograničava
useljavanje na 75.000. – Beli papir donet 1939.
-Na prostoru
Palestine 1945. živi
500.000 Jevreja i
1.200.000 Arapa.
-UN je 1947
donela Deklaracija
o podeli Palestine
na arapsku i
jevrejsku teritoriju.
Rat 1947/1948 - Izrael
nastaje na 2/3
teritorije Palestine.
Gazu dobija Egipat,
osniva se novi Jordan.
Palestinci se iseljavaju
u druge arapske
zemlje ili ostaju u
logorima.
Egipat
• Egipat je postao britanski protektorat 1882.
godine
• Nakon Pariske mirovne konferencije dobija
nepotpunu nezavisnost (1922.) i postaje
kraljevina – kralj Faruk.
• 1952 – Vojni udar u Egiptu i nastanak republike
• Gamal Abdel NASER dolazi na čelo Egipta 1954.
godine – Panarapska struja
Suecki kanal
- Kanal je otvoren 1869.
- Dugačak 192 km
-Od 1888. godine je bio
neutralna zona pod upravom
Velike Britanije.
-Egipat traži povlačenje
Britanije 1951. godine.
- Egipat se približava SSSR-u.
-Sukob sa SAD i Britanijom
oko dobijanja kredita Egiptu
za izgradnju Asuanske brane.
Gamal Abdel Naser
Entoni Idn
Suecka kriza
• Naser je nacionalizovao kanal jula 1956.
• Britanija, Francuska i Izrael se u oktobru
odlučuju za vojnu intervenciju protiv Egipta.
• Egipat potapa brodove u Sueckom kanalu.
• SSSR staje na stranu Egipta i arapskih država
• U isto vreme ustanak u Mađarskoj. U SAD
izbori za predsednika.
• Strah od širenja sukoba dva bloka.
• UN donose rezoluciju o prekidu vatre i
formiraju mirovnih trupa na Sinaju.
• SAD vrši snažan pritisak na Britaniju da se
povuče iz Egipta (zajmovi, embargo na naftu).
• Britanija popušta i prepušta vođstvo SAD.
• Francuska i Britanija, de facto, prestaju da
budu velike sile.
Naser u Aleksandriji objavljuje
nacionalizaciju kanala
Šestodnevni rat 1967.
godine (Junski rat)
- Odluka Nasera da
zatvori Akabu, izlaz
Izraela na Crveno
more.
- Izrael napada Egipat,
Siriju i Jordan.
- Osvaja Sinaj, deo
Jordana i Golansku
visoravan i istočni
Jerusalem.
Jom Kipur 1973. godine
-Od 1967. Izrael je držao pod
okupacijom oblast Sinaja.
-Egipat zatvorio Suecki kanal
-Egipat i Sirija napadaju
Izrael. Egipatski prodor na
Sinaju, ali snažan
protivnapad Izraela.
-Izrael došao 80km od Kaira
-OPEC – staje na stranu Arapa
i uvodi naftne sankcije. Rast
cena nafte za 70% i nastaje
Petrolejska kriza.
-mir u Kemp Dejvidu 1979.
Povlačenje Izraela sa Sinaja
Palestinsko pitanje
• 1957 – Nastanak Al-Fataha (Palestinski oslobodilački
pokret)
• 1964 – PLO (Palestinska oslobodilačka organizacija).
Jaser Arafat dolazi na čelo i radikalizuje otpor
Palestinaca
• Proterivanje PLO iz Jordana 1970 - Crni septembar –
PLO prelazi u Liban.
• Rat između Izraela i Libana 1982. godine izbio zbog
delovanja PLO.
• PLO prelazi iz Libana u Tunis.
• Sporazumom u Oslu 1993. Palestinci dobijaju
autonomiju u Gazi.
Download

Hladni rat u Aziji.pdf 2014