BIBLID 0350–1426 (206) 41:2 p. 35–70
racionalizacija
potroŠnje energije primenom mera
za poBoljŠanje energetske eFikasnosti
na primeru predŠkolske ustanove
TAMArA BAjC, dipl. inž. maš., prof. dr MirKO KOMATinA,
dr MAjA TODOrOViĆ i DiMiTrije MAniĆ, dipl. inž. maš.,
Mašinski fakultet univerziteta u Beogradu, Beograd
U radu je izložen uticaj mera za poboljšanje
energetske efikasnosti na specifičnu mesečnu
potrebnu energiju za grejanje i hlađenje, na primeru
predškolske ustanove, ukupne korisne površine
515 m2, koja se nalazi u Beogradu. Razmatran je
uticaj termičke zaštite izolacijom različitih debljina na
toplotni fluks kroz zidove, podove i tavanicu.
Zatim je sprovedena analiza zbirnog uticaja debljine
izolacije i termičkih karakteristika različite stolarije
na transmisione gubitke toplote zgrade, za četiri
modela. Posmatrani su modeli za neizolovanu
zgradu, kao i za zgradu sa debljinama izolacije
5 cm, 10 cm i 20 cm i sa različitim koeficijentima
prolaženja toplote za stolariju.
Izračunata je godišnja potrebna energija za grejanje
i hlađenje prema SRPS EN ISO 13790, u skladu
sa „Pravilnikom o energetskoj efikasnosti zgrada“
(„Službeni glasnik RS“, br. 61/2011), za četiri
modela, sa različitim termičkim karakteristikama
omotača zgrade.
Za postavljene modele najpre je razmatran postojeći
sistem toplovodnog radijatorskog grejanja, sa
kotlom na lož‑ulje kao toplotnim izvorom i lokalnim
klimatizacionim uređajima za režim hlađenja.
Izvršen je proračun mogućih ušteda primarne energije
zamenom postojećeg izvora toplote, kotla na lož‑ulje i
toplotnom pumpom voda–voda za četiri modela
Ključne reči: racionalizacija potrošnje energije;
energetska efikasnost; termičke
karakteristike omotača zgrade; primarna
energija
ENERGY CONSUMPTION
RATIONALIZATION USING ENERGY
RETROFIT MEASURES ON THE
EXAMPLE OF PRESCHOOL
INSTITUTION
The paper deals with the impact of energy
retrofit measures on a specific monthly energy
needs for heating and cooling, for example of
preschool institution, with total usable area of
515m2, located in Belgrade. The influence of
different building insulation thicknesses on the
heat flux through walls, floors and ceiling is
considered. The influence of building envelope
insulation thicknesses and thermal properties
of different doors and windows on a building
transmission heat losses, for the four models is
also discussed. Models that are observed are as
follows: the model for un‑insulated building, as
well as models with the insulation thickness of
5, 10 and 20 cm and with different coefficients
of the heat transfer for doors and windows.
The annual energy consumption for heating
and cooling is calculated according to
SRPS EN ISO 13790, in accordance with
„Regulations on energy efficiency in buildings“
(„Official Gazette of RS“, No. 61/2011),
for the four models, with different thermal
characteristics of the building envelope. For
this calculation, an existing hot water radiator
heating system with fuel oil boiler as a heat
source and the local air conditioning units
for cooling mode are considered. A possible
primary energy savings are considered by
replacing the existing heat source, fuel oil
boiler, with water to water heat pump, for the
four models
KEY WORDS: energy consumption
rationalization; energy
efficiency; thermal
characteristics of building
envelope; primary energy
65
2 • 2012
kgh
Strategija Evropske unije u pogledu obnovljivih izvora ener‑
gije ima za cilj: udeo obnovljivih izvora energije u ukupnoj
potrošnji energije treba da dostigne 20% do 2020. godi‑
ne, potrošnja energije treba da se smanji 20% i emisija ga‑
sova staklene bašte treba da se smanji za 20% do 2020,
odnosno „20–20–20“ [1]. Objavljivanjem Pravilnika o ener‑
getskoj efikasnosti zgrada u „Službenom glasniku RS“ br.
61/2011, propisuju se dozvoljena potrošnja energije u zgra‑
dama, performanse tehničkih sistema i ispunjenost uslova
energetske efikasnosti. U radu su razmatrane mere za po‑
boljšanje energetske efikasnosti i njihov uticaj na godišnju
potrošnju energije za grejanje i hlađenje zgrade. Razmo‑
tren je uticaj izolovanja postojeće predškolske ustanove i
zamene izvora toplote za grejanje na potrošnju energije.
2. Opis zgrade i postojećih sistema KGH
Predškolska ustanova se nalazi u Beogradu, spratnosti
P+1, ukupne korisne površine 515 m2. Omotač objekta sa‑
činjen je od dvostruke cigle i maltera, debljine 43 cm, bez
izolacije. Prozori i vrata su od PVC‑a. Pod u prizemlju je na
tlu; podovi u prostorijama u kojima borave deca su prekri‑
veni parketom, dok su hodnici, toaleti i kuhinje sa podovima
sa pločicama. Krov je kosi, bez izolacije. Sistem grejanja je
toplovodno radijatorsko grejanje vodom iz kotla na lož‑ulje.
U režimu hlađenja, koriste se lokalni klimatizacioni uređaji
(split sistemi) koji su instalisani u svim prostorijama u koji‑
ma borave deca, kao i u kancelarijama i kuhinji.
3. Mere poboljšanja energetske efikasnosti
i njihov uticaj na transmisione gubitke
toplote kroz omotač zgrade
Transmisioni gubici toplote (W)
Za proračun je usvojena spoljna projektna temperatura za
Beograd –12 °C i unutrašnje projektne temperature za zim‑
ski režim 22 °C (zbog uslova ugodnosti za boravak dece).
Razmatran je uticaj izolovanja zgrade izolacijom različitih
debljina na transmisione gubitke toplote kroz zidove, podo‑
ve i tavanicu. Za izolaciju zidova je razmatran ekspandirani
polistiren sa toplotnom provodljivošću λ = 0,037 W/mK [2], a
za izolaciju podova i krova, staklena vuna λ = 0,035 W/mK
[3]. Na slici 1 prikazan je uticaj debljine izolacije na smanje‑
nje transmisionih gubitaka toplote kroz omotač zgrade.
45000
40000
35000
30000
25000
20000
15000
10000
5000
0
67%
76%
80%
86%
89%
Tabela 1
Model
V0
V1
V2
V3
A
(m2)
UV0
(W/m2K)
UV1
(W/m2K)
UV2
(W/m2K)
UV3
(W/m2K)
100,68
2,10
1,80
1,50
1,30
Vrata
balkonska
8,82
2,10
1,80
1,50
1,30
Vrata
spoljna
1,89
3,50
2,80
1,80
1,60
Spoljni
zidovi
361,17
1,62
0,51
0,30
0,17
Pod
271,00
1,34
0,48
0,21
0,16
Tavanica
271,00
1,40
0,47
0,28
0,16
Građevinski
element
Prozori
Za ova četiri modela izvršen je proračun uticaja koeficijenta
prolaženja toplote stolarije i debljine izolacije na transmisi‑
one gubitke toplote za celu zgradu. Ta zavisnost je prika‑
zana na slici 2.
50000
45000
40000
35000
30000
25000
20000
15000
10000
5000
0
80%
V0
V1 – 5 cm
V2 – 10 cm
V3 – 20 cm
Slika 2. Uticaj debljine izolacije i termičkih karakteristika stolarije na
transmisione gubitke toplote zgrade
Zamenom stolarije onom boljih termičkih karakteristika i
povećanjem debljine izolacije zidova, podova i tavanice do
20 cm, moguće je postići smanjenje transmisionih gubita‑
ka zgrade i do 80%.
4. Godišnja potrebna energija za grejanje
i hlađenje za četiri modela
0
5
8
10
15
Debljina izolacije (cm)
20
Slika 1. Uticaj debljine izolacije na transmisione gubitke toplote
kroz zidove, podove i tavanicu
Posmatrana je prvo neizolovana zgrada, pa su transmisioni
gubici toplote za neizolovanu zgradu poređeni sa gubicima
izolovane zgrade sa 5, 8, 10, 15 i 20 cm debljine izolacije.
Vidi se da je povećanjem debljine izolacije do 20 cm, mo‑
guće smanjiti transmisione gubitke toplote kroz zidove, po‑
dove i tavanicu i do 89%.
kgh 2 • 2012
Formirana su četiri modela, sa različitim koeficijentima pro‑
laženja toplote za stolariju i sa termičkim omotačem bez
izolacije (model V0), sa 5 cm izolacije (V1), sa 10 cm izo‑
lacije (V2) i sa 20 cm izolacije (model V3). Vrednosti ko‑
eficijenata prolaženja toplote za svaki element termičkog
omotača, za svaki model, prikazane su u tabeli 1.
Transmisioni gubici toplote (W)
1. Uvod
66
Za četri modela koja su prethodno opisana (V0 do V3) izra‑
čunata je godišnja potrebna energija za grejanje i hlađe‑
nje, prema SRPS EN ISO 13790, u skladu sa Pravilnikom
o energetskoj efikasnosti zgrada koji je objavljen u „Službe‑
nom glasniku RS“ br. 61/2011. Model V0 predstavlja neizo‑
lovanu zgradu, sa starim prozorima, dok modeli V1 do V3
predstavljaju izolovan objekat, sa različitim debljinama izo‑
lacije (tabela 1). Potrebna godišnja energija za grejanje i
hlađenje predškolske ustanove, za četiri modela, prikaza‑
na je na slici 3.
Godišnja potrebna energija za grejanje, QH,nd [kWh/a], pre‑
ma SRPS EN ISO 13970 računa se, za sisteme koji rade
bez prekida u radu, prema sledećoj formuli [4]:
35
30
25
20
15
10
5
0
Okt.
Dec.
Jan.
Feb.
Mart
April
50
Specifična mesečna potrošnja energije (kWh/m2)
c)
Nov.
45
40
d)
Godišnja potrebna energija za grejanje
69 kWh/m2
35
30
25
20
15
10
5
0
Okt.
Nov.
Dec.
Jan.
Feb.
Mart
April
e)
Specifična mesečna potrošnja energije (kWh/m2)
50
40
35
Potrebna godišnja energija za grejanje:
54 kWh/m2
30
25
20
15
10
5
0
Okt.
Nov.
Dec.
Jan.
Feb.
Mart
April
50
Specifična mesečna potrošnja energije (kWh/m2)
g)
f)
45
45
40
h)
Potrebna godišnja energija za grejanje:
31 kWh/m2
35
30
25
20
15
10
5
0
Okt.
Nov.
Dec.
Jan.
Feb.
Mart
April
Specifična mesečna energija potrebna za hlađenje (kWh/m2)
40
b)
18
16
14
Potrebna godišnja
energija za hlađenje:
64 kWh/m2
12
10
8
6
4
2
0
Specifična mesečna energija potrebna za hlađenje (kWh/m2)
Potrebna godišnja
energija za grejanje:
172 kWh/m2
18
Specifična mesečna energija potrebna za hlađenje (kWh/m2)
45
18
Specifična mesečna energija potrebna za hlađenje (kWh/m2)
Specifična mesečna potrošnja energije (kWh/m2)
50
a)
18
16
14
Maj
Jun
Jul
Avg.
Sept.
Avg.
Sept.
Godišnja potrebna energija za hlađenje:
52 kWh/m2
12
10
8
6
4
2
0
Maj
Jun
Jul
Godišnja potrebna energija za hlađenje:
50 kWh/m2
16
14
12
10
8
6
4
2
0
16
Maj
Jun
Jul
Avg.
Sept.
Godišnja potrebna energija za hlađenje:
49 kWh/m2
14
12
10
8
6
4
2
0
Maj
Jun
Jul
Avg.
Sept.
Slika 3. Potrebna godišnja energija za modele: a) V0 za grejanje, b) V0 za hlađenje, c) V1 za grejanje, d) V1 za hlađenje, e) V2 za grejanje, f) V2
za hlađenje, g) V3 za grejanje, h) V3 za hlađenje
67
2 • 2012
kgh
gde su:
QH,ht – godišnja potrebna energija za nadoknadu gubitaka
toplote [kWh/a],
ηH,gn – faktor iskorišćenja dobitaka toplote za period greja‑
nja [–],
QH,gn – godišnja količina energije koja potiče od dobitaka
[kWh/a],
aH,red – bezdimenzijski faktor redukcije u zagrevanju.
Godišnja potrebna energija za hlađenje, QC,nd [kWh/a], pre‑
ma SRPS EN ISO 13970 računa se prema sledećoj for‑
muli [4]:
QC,nd = (QH,ht + Qsol) – ηC,ls · (QT + QV)
(3)
gde su:
Qint – godišnja količina energije koja potiče od unutrašnjih
dobitaka toplote [kWh/a],
Qsol – godišnja količina energije koja potiče od dobitaka
usled sunčevog zračenja [kWh/a],
ηC,ls – faktor iskorišćenja gubitaka toplote [–],
QT – transmisioni gubici toplote [kWh/a],
QV – ventilacioni gubici toplote [kWh/a].
Slika 3 prikazuje specifičnu mesečnu potrebnu energiju
za grejanje i hlađenje za četiri modela (V0 do V3), koja je
izračunata prema SRPS EN ISO 13790, korišćenjem me‑
teoroloških podataka za karakterističnu model‑godinu za
Beograd, za svaki mesec. Za varijantu V0, izračunata je
godišnja potrebna finalna energija za grejanje 172 kWh/m2
godišnje, dok je godišnja potrebna finalna energija za hla‑
đenje 64 kWh/m2 godišnje. Za varijantu V1, godišnja po‑
trebna energija za grejanje je 69 kWh/m2 godišnje, dok je
godišnja potrebna energija za hlađenje 52 kWh/m2 godiš‑
nje. Za varijantu V2, godišnja potrebna energije za grejanje
je 54 kWh/m2 godišnje, dok je godišnja potrebna ener‑
gija za hlađenje 50 kWh/m2 godišnje, dok je za varijantu
V3, izračunata godišnja potrebna energija za grejanje 31
kWh/m2, a godišnja potrebna energija za hlađenje je 49
kWh/m2. Vidi se da je izolovanjem objekta izolacijom de‑
bljine do 20 cm i zamenom stolarije kvalitetnijom, boljih
termičkih karakteristika, moguće smanjiti potrebnu finalnu
energiju za grejanje i do 141 kWh/m2 godišnje, a potrebnu
finalnu energiju za hlađenje i do 15 kWh/m2 godišnje.
Za proračune primarne energije potrebne za grejanje i hla‑
đenje, posmatran je prvo postojeći sistem toplovodnog gre‑
janja na lož‑ulje i postojeći sistem za klimatizaciju lokalnim
klimatizerima (split sistem), a varirane su debljine izolacije
i tip stolarije za modele od V0 do V3, kao što je prethodno
objašnjeno. Za objekat koji nije izolovan (varijanta V0) do‑
bijena je potrebna primarna energija 227 kWh/m2 godišnje
za grejanje i 62 kWh/m2 godišnje za hlađenje, dok je za va‑
rijantu V3 (najkvalitetnija stolarija i debljina izolacije 20 cm)
dobijena potrebna primarna energija 41 kWh/m2 godišnje
za grejanje i 47 kWh/m2 godišnje za hlađenje (slika 4). Za‑
tim je izvršen proračun za modele od V0 do V3, ali za si‑
stem grejanja koji koristi toplotnu pumpu voda–voda kao
toplotni izvor, dok su za hlađenje zadržani postojeći lokal‑
ni klimatizacioni uređaji. Ovi rezultati su prikazani na slici 4.
Za objekat koji nije izolovan (varijanta V0) dobijena je po‑
trebna primarna energija 124 kWh/m2 godišnje za greja‑
nje i 62 kWh/m2 godišnje za hlađenje, dok je za varijantu
V3 (najkvalitetnija stolarija i debljina izolacije 20 cm) dobije‑
na potrebna primarna energija 22 kWh/m2 godišnje za gre‑
janje i 47 kWh/m2 godišnje za hlađenje, za sistem grejanja
kgh 2 • 2012
68
250
200
Maksimalna ušteda sa toplotnom pumpom i varijantom V3:
205 kWh/m2 godišnje
150
90%
(2)
83%
QH,nd,interm = aH,red · QH,nd
Smanjenje potrošnje primarne energije koje je moguće po‑
stići zamenom izvora toplote, kao i povećanjem debljine
izolacije i kvaliteta stolarije, prikazano je na slici 5.
78%
Odnosno za sisteme sa prekidom u radu, prema:‚
sa toplotnom pumpom voda–voda i lokalnim klimatizacio‑
nim uređajima za hlađenje (slika 4).
45%
(1)
Godišnja primarna energija za grejanje (kWh/m2)
QH,nd = QH,ht – ηH,gn · QH,gn
100
50
0
V0
V1
lož-ulje
V2
toplotna pumpa
V3
Slika 5. Smanjenje potrošnje primarne energije koje je moguće postići zamenom izvora toplote
Na slici 5 su prikazane uštede primarne energije koje je mo‑
guće postići zamenom izvora toplote, za četiri modela (V0
do V3). Vidi se da je samo zamenom izvora toplote moguće
postići uštedu primarne energije i do 103 kWh/m2 godišnje
za model V0, dok su za druge modele uštede manja, ako
se posmatra samo zamena izvora toplote. Ako se vrši po‑
ređenje osnovnog modela V0 (neizolovan objekat, sa najlo‑
šijom stolarijom), sa modelima sa boljom stolarijom i boljom
izolovanošću (V1 do V3) i posmatra i zamena izvora toplo‑
te za grejanje, moguće je postići uštedu primarne energije
za grejanje i do 205 kWh/m2 godišnje (poređeni modeli V0 i
V3, i posmatrana zamena kotla na lož‑ulje, toplotnom pum‑
pom voda–voda). Poređenjem modela V0 i V1 i zamenom
toplotnog izvora, moguće je postići uštedu primarne energi‑
je za grejanje od oko 177 kWh/m2 godišnje, a poređenjem
modela V0 i V2, oko 188 kWh/m2 godišnje.
5. Zaključak
Imajući u vidu trend poskupljenja energenata i globalno po‑
većanje potrošnje energije od 20% do 40% u razvijenim ze‑
mljama [5], kao i propisane dozvoljene vrednosti potrošnje
energije u zgradama u Srbiji, prema Pravilniku o energet‑
skoj efikasnosti zgrada, neophodno je razmotriti i primenji‑
vati mere smanjenja potrošnje energije. U radu je razmotren
uticaj izolovanja postojeće predškolske ustanove, kao i za‑
mena izvora toplote za grejanje, na potrošnju energije i
došlo se do sledećih zaključaka: posmatrana je prvo neizo‑
lovana zgrada, pa su transmisioni gubici toplote za neizo‑
lovanu zgradu poređeni sa gubicima izolovane zgrade sa
5, 8, 10, 15 i 20 cm debljine izolacije. Povećanjem debljine
izolacije do 20 cm, moguće je smanjiti transmisione gubitke
toplote kroz zidove, podove i tavanicu i do 89%. Zamenom
stolarije onom boljih termičkih karakteristika i povećanjem
debljine izolacije zidova, podova i tavanice do 20 cm, mo‑
guće je postići smanjenje transmisionih gubitaka zgrade i
do 80%. Izolovanjem objekta izolacijom debljine do 20 cm
i zamenom stolarije kvalitetnijom, boljih termičkih karakteri‑
stika, moguće je smanjiti potrebnu finalnu energiju za gre‑
janje i do 141 kWh/m2 godišnje, a potrebnu finalnu energi‑
ju za hlađenje i do 15 kWh/m2 godišnje.
Razmatrana je zamena postojećeg izvora toplote (kotla na
lož‑ulje), toplotnom pumpom voda–voda.
250
Godišnja potrebna energija (kWh/m2)
b)
300
Hlađenje
Grejanje
150
100
50
0
50
Godišnja potrebna energija (kWh/m2)
f)
Hlađenje
Grejanje
150
100
50
300
250
300
Finalna
Isporučena
Primarna
Hlađenje
Grejanje
200
150
100
50
300
250
200
0
50
0
Primarna
Godišnja potrebna energija (kWh/m2)
Godišnja potrebna energija (kWh/m2)
250
Isporučena
Finalna
Isporučena
Primarna
Isporučena
Primarna
Isporučena
Primarna
Hlađenje
Grejanje
200
150
100
50
0
Finalna
Isporučena
Finalna
Primarna
h)
Hlađenje
Grejanje
Godišnja potrebna energija (kWh/m2)
Godišnja potrebna energija (kWh/m2)
100
300
100
250
150
Finalna
150
0
d)
Hlađenje
Grejanje
Hlađenje
Grejanje
200
Primarna
200
0
g)
Isporučena
Godišnja potrebna energija (kWh/m2)
300
250
e)
250
200
Finalna
c)
300
Godišnja potrebna energija (kWh/m2)
a)
200
150
100
50
0
Finalna
Isporučena
Primarna
300
250
Hlađenje
Grejanje
200
150
100
50
0
Finalna
Slika 4. Godišnja potrebna finalna, isporučena i primarna energija, poređenje kotla na lož‑ulje sa toplotnom pumpom voda–voda za grejanje, a
split sistemima za hlađenje; a) model V0 lož‑ulje, b) V0 toplotna pumpa, c) V1 lož‑ulje, d) V1 toplotna pumpa, e) model V2 lož‑ulje, f) V2 toplotna pumpa, g) V3 lož‑ulje, h) V3 toplotna pumpa
69
2 • 2012
kgh
Zamena kotla na lož‑ulje toplotnom pumpom voda–voda,
ima niz prednosti: mogućnost iskorišćenja obnovljivih izvo‑
ra energije, što znatno smanjuje zagađenje okoline koje se
javljalo usled emisije štetnih gasova koji predstavljaju pro‑
dukte sagorevanja lož‑ulja, povećan je stepen iskorišćenja
čitavog sistema, sistem sa toplotnom pumpom ima auto‑
matsku regulaciju i manje je zahtevan sa aspekta održava‑
nja u odnosu na kotao na lož‑ulje, zbog smanjenih gubitaka
toplote i moguće je sniziti temperaturski režim rada siste‑
ma grejanja. Razmatrano je zadržavanje postojećih radija‑
tora i promena temperaturskog režima razvodne i povratne
vode i sproveden je niz proračuna, koji zbog obimnosti nisu
predmet ovog rada. Došlo se do zaključka da je, već za
model V1, moguće sniziti temperaturski režim sa 90/70 °C
na 60/40 °C.
Pored niza navedenih prednosti, značajna je i ona u uštedi
primarne energije za grejanje, koja se postiže ovom rekon‑
strukcijom. Poređenjem osnovnog modela V0 (neizolovan
objekat, sa najlošijom stolarijom), sa modelima sa boljom
stolarijom i boljom izolovanošću (V1 do V3) i zamenom
izvora toplote za grejanje, moguće je postići uštedu primar‑
ne energije za grejanje i do 90% godišnje (poređen model
V0 i V3, i posmatrana zamena kotla na lož‑ulje, toplotnom
pumpom voda–voda). Dok je poređenjem modela V0 i V1 i
zamenom toplotnog izvora, moguće postići uštedu primar‑
ne energije za grejanje od oko 78% godišnje, a poređenjem
modela V0 i V2, oko 83% godišnje.
Ako se uzme u obzir i finansijski aspekt investiranja u izo‑
laciju i stolariju i uporedi sa uštedama u energiji koje je mo‑
guće postići, vidi se da bi model V1 bio optimalno rešenje
za realizaciju, jer se sa manjom investicijom, postiže zna‑
čajno smanjenje potrebne energije za grejanje i hlađenje.
Već kod modela V2 i V3 postavlja se pitanje isplativosti in‑
vesticije, kao i investiranja u toplotnu pumpu voda–voda
samo za režim grejanja, jer je za varijantu V3 finalna ener‑
kgh 2 • 2012
70
gija koja je potrebna za grejanje predškolske ustanove
tolika da bi mogla da se nadoknadi korišćenjem lokalnih kli‑
matizacionih uređaja. Trebalo bi razmotriti i neki drugi izvor
toplote, npr. niskotemperaturski ili kondenzacioni gasni ko‑
tao, čime bi se takođe postigli značajna poboljšanja i ušte‑
de, a opet umanjila investicija u odnosu na toplotnu pumpu
voda–voda.
Literatura
[1]
http://europa.eu/legislation_summaries/energy/euro‑
pean_energy_policy/l28188_en.htm
[2] www.austrotherm.rs
[3] www.ursa.si
[4] *** Pravilnik o energetskoj efikasnosti zgrada, „Službe‑
ni glasnik RS“, br. 61/2011.
[5] Perez‑Lombard, L, J. Ortiz and C. Pout, 2008, A re‑
view on buildings energy consumption information,
Energy and Buildings, 40, pp. 394–398.
[6] Todorović, B., Projektovanje postrojenja za central‑
no grejanje, Mašinski fakultet Univerziteta u Beogra‑
du, Beograd, 2000.
[7] Šemšalović, S., Toplotna pumpa, SMEITS, Beograd,
2009.
[8] www.viessmann.com
[9] www.vaillant.rs
[10] Vujić, S., Rashladni uređaji, Mašinski fakultet Univer‑
ziteta u Beogradu, Beograd, 1990.
[11] Markoski, M., Rashladni uređaji, Mašinski fakultet
Univerziteta u Beogradu, Beograd, 2006.
[12] Todorović, M., T. Bajc, Uticaj izbora različitih izvora
energije na potrošnju primarne energije, zbornik rado‑
va, SIMTERM 2011, Sokobanja, Srbija, 18–21. okto‑
bra 2011, CD, str. 607–616.
kgh
Download

RACIONALIZACIJA