TIM ZA IZRADU STRATEGIJE
Milovan Bjelica, dipl. ecc .
načelnik opštine Sokolac
dr Marijana Kapović,
koordinatorica Tima za izradu
Strategije razvoja opštine Sokolac
SARADNICI
Mitar Prţulj, dipl. ecc
Sneţana Boţić, prof.
Slobodan Ećimović, dipl. ecc
Milisav Tomović, mr ind. pedagogije
Mirjana Tomović, dipl. ing.
dr Milomir Amović, dipl.ing.
Danko Vuĉetić, dipl. ing.
Ljubomir Erić, dipl. politikolog
Milan Bašević, dipl. ecc
Nemanja Todorović, mr ekonomije
Dejan Kovaĉević, mr ekonomije
Dušan M. Damjanović, dipl. pravnik
Dragan Cvijetić, dipl. ecc
Nenad Samardţija, dipl. ecc
Brane Ţ. Vitomir, dipl. ing. maš.
ZAHVALJUJEMO SE NA SUGESTIJAMA DOSTAVLJENIM OD STRANE
PREDSTAVNIKA INSTITUCIJA OPŠTINE SOKOLAC
Ljiljana Koprivica Damjanović, dipl. ecc
Borjanka Krsmanović, dipl. pravnik
Bojana Abazović, dipl. ecc
AnĊa Luĉić, dipl. ecc
Milada Biljić, mr farmacije
Radica Ćeranić, neuropsihijatar
dr Jadranka Stanišić
Mirko Pandurević, ing. saobraćaja
Snjeţana Bašević, dipl. pedagog
Ţarko Kovaĉević, prof.
Milorad Šolaja, dipl. ecc
Biljana Kosorić, prof. pedagogije i psihologije
Nada Mlinar, dipl. ecc
Mirjana Bakmaz, dipl. pravnik
dr Samojko Petrić
Zdravka Curović, student prava
Jovana Soldar, pedagog
Mladenka Pandurević, dipl. ecc
Bojana Maĉar, student
Slaviša Pandurević, dipl. ing. poljoprivrede
Boris Banduka, protojerej
Stojanka Krsmanović, dipl. ing. Poljoprivrede
Milomir Rajić, dipl. ing. građevine
Brane Grujić, dipl. ecc
Vera Mijatović, dipl. ecc
Slaviša Kneţević, ing. poljoprivrede
dr Andrijana Škiljević
Zoran Kosorić, dipl. ecc
Miodrag Dupljanin, dipl. ecc
Milivoje Bajagić, dipl. ing.
Tamara Jakšić, dipl. turizmolog
dr Vedrana Kravić
dr Milorad Šupić
Branimir Đurković, dipl. politikolog
Velemir Elez, dipl. politikolog
Brane Gajević, dipl.politikolog
Nenad Koprivica, dipl. ecc
Mladen Vidaković, jerej
Zlatko Bogdanović, jerej
Nenad Krsmanović, dipl. ing. poljoprivrede
Dejan Elez, prof.
Jelena Dundić, dipl. ecc
Mile Borovina, dipl. ing. mašinstva
Slobodan Kovaĉević, prof.
Poštovani sugraĊani,
Pojam odrţivog razvoja je bio i ostao
kljuĉna parola našeg vremena. Promjene u
društvu odvijaju se veoma brzo, a odgovorna
lokalna vlast mora biti u svakom trenutku
spremna da reaguje na socijalne, društveno ekonomske i organizacione zahtjeve sredine.
Sam pojam odrţivog razvoja je veoma
sloţen i višedimenzionalan, a mi ga u ovom
dokumentu koristimo kao jednostavnu ideju
vodilju ĉiji je smisao – osigurati bolji
kvalitet ţivota za svakog pojedinca, kako danas, tako i za buduće generacije.
Nakon preuzimanja duţnosti naĉelnika opštine Sokolac koju su mi povjerili graĊani na
lokalnim izborima 2012. godine, odmah sam preduzeo neophodne korake na transformaciji
našeg predizbornog programa u zvaniĉan, detaljno razraĊen i konkretan strateški dokument
koji će biti svojevrsni vodiĉ i obaveza za sve aktere lokalne zajednice u ostvarivanju gore
navedenog, zajedniĉkog cilja.
Naša vizija u odreĊenoj mjeri kompatibilna je sa vizijom i ciljevima strategije
donešene od strane prethodne lokalne vlasti. MeĊutim, u konceptualnom pristupu postoje
znaĉajne razlike. Naša je strategija zasnovana na precizno utvrĊenoj metodologiji izrade,
jasno definisanim strateškim ciljevima i detaljno razraĊenim operativnim ciljevima sa
posebnim naglaskom na monitoring i evaluaciju njene realizacije. Naša lokalna zajednica
nalazi se u teškoj situaciji, a njeno ozdravljenje, rast i razvoj nisu kratkoroĉni, već
dugoroĉni ciljevi. Zbog toga naš cilj prilikom donošenja ove strategije nije bio izrada
dokumenta koji je suštinski i realno neprimjenjiv već naprotiv, postavljanje ĉvrstih temelja
budućeg djelovanja svih aktera – lokalnih vlasti, javnih ustanova, privrednih društava,
udruţenja graĊana i pojedinaca.
Samo zajedniĉkim naporima moţemo doći do ostvarenja zajedniĉkog interesa: da naša
opština bude ekološki oĉuvan prostor s razvijenom infrastrukturom, konkurentnom
privredom i dobrim ţivotnim standardom. S ciljem da ova strategija bude zajedniĉki
rezultat našeg znanja, iskustva i ţelje za boljim ţivotom, pozivam sve graĊane, privredne
subjekte, ustanove i udruţenja da predlaganjem i realizacijom kvalitetnih projekata daju
doprinos izradi i implementaciji ove strategije..
U Sokocu, marta 2013.godine
Milovan Bjelica
načelnik opštine Sokolac
U skladu sa odredbama Zakona o lokalnoj samoupravi, koja obavezuje sve lokalne
zajednice, ukljuĉujući i gradove, da imaju svoju strategiju razvoja;
uvaţavajući neophodnost ovakvog dokumenta radi efikasnijeg, kvalitetnijeg i
ravnomjernijeg razvoja cjeline opštine Sokolac;
drţeći se principa i strateških prioriteta iz brojnih strateških dokumenata koji su
usvojili Vlada Republike Srpske i Skupštine opštine Sokolac;
poštujući vaţeće evropske i meĊunarodne strategije, konvencije i deklaracije, kojima
je pristupila, ili koje uvaţava Republika Srpska;
u aktivnoj saradnji sa akterima razvoja opštine Sokolac, organima i organizacijama
grada i opština, kao i sa graĊanima, opština Sokolac utvrĊuje svoju:
STRATEGIJU RAZVOJA
koja će biti osnovna vodilja opštinske uprave, u saradnji sa upravama opština Grada
Istoĉno Sarajevo, i koja će uspostaviti sistem odgovornosti nadleţnih aktera za
realizaciju strateških prioriteta do 2020.godine.
SADRŢAJ
I
1
2
UVOD .............................................................................................................. 10
METODOLOGIJA RADA ............................................................................... 12
USKLAĐENOST SA HIJERARHIJSKI NADREĐENIM STRATEGIJAMA 14
II
IZVOD IZ SOCIO-EKONOMSKE ANALIZE ....................................... 15
1
GEOGRAFSKI POLOŢAJ I PRIRODNE KARAKTERISTIKE ..................... 16
2
ŠUME I ŠUMSKO ZEMLJIŠTE ...................................................................... 17
2.1
Zakonska regulativa u oblasti šumarstva .......................................................... 18
2.2
Raznovrsnost interesne grupe za oblast šumarstva ........................................... 18
2.3
Stanje divljaĉi i korišćenje nedrvnih proizvoda ................................................ 19
3
DEMOGRAFSKE KARAKTERISTIKE I KRETANJA .................................. 21
4
PREGLED STANJA I KRETANJA U LOKALNOJ EKONOMIJI ................. 22
4.1
Broj i struktura privrednih društava .................................................................. 22
4.2
Drvna industrija ................................................................................................ 23
4.3
Tekstilna industrija ........................................................................................... 29
4.4
Metalska industrija ............................................................................................ 32
4.5
Prehrambena industrija ..................................................................................... 33
4.6
GraĊevina.......................................................................................................... 34
4.7
Industrijska zona PODROMANIJA .................................................................. 35
4.8
Zanatstvo, trgovina i preduzetništvo ................................................................. 37
5
POLJOPRIVREDA I NJENI POTENCIJALI .................................................. 41
5.1
Stoĉarska proizvodnja ....................................................................................... 43
5.2
Proizvodnja meda ............................................................................................. 46
6
TURIZAM I NJEGOVI POTENCIJALI .......................................................... 47
7
PREGLED STANJA I KRETANJA NA TRŢIŠTU RADA ............................. 48
8
PREGLED STANJA I KRETANJA U OBLASTI DRUŠTVENOG
RAZVOJA ........................................................................................................ 52
8.1
Obrazovanje ...................................................................................................... 52
8.1.1 Predškolsko obrazovanje i vaspitanje ............................................................... 52
8.1.2 Osnovno obrazovanje........................................................................................ 53
8.1.3 Srednje obrazovanje ......................................................................................... 54
8.1.4 Visoko obrazovanje ........................................................................................... 55
8.2
Kultura .............................................................................................................. 55
8.2.1 Ustanova za kulturu .......................................................................................... 55
8.2.2 Dom kulture ...................................................................................................... 56
8.2.3. Kulturno umjetničko društvo „Luča“ ............................................................... 56
8.2.4 Pozorište i bioskop ............................................................................................ 57
8.2.5 Narodna biblioteka ........................................................................................... 57
8.3
Sport ................................................................................................................. 58
8.4
8.4.1
8.4.2
8.4.3
8.5
8.6
8.7
8.8
8.9
9
9.1
9.2
9.3
9.4
9.5
9.6
9.7
9.8
10
11
11.1
11.2
11.3
11.4
11.5
11.6
11.7
11.8
12
III
1
1.1
1.2
2
2.1
IV
1
2
3
Zdravstvena zaštita ........................................................................................... 59
Analiza stanja u oblasti psihijatrije .................................................................. 60
Centar za mentalno zdravlje Sokolac ................................................................ 61
Zavod za forenzičku psihijatriju Sokolac .......................................................... 61
Socijalna zaštita ................................................................................................ 63
Stanovanje......................................................................................................... 65
Civilno društvo – nevladine organizacije .......................................................... 65
Informisanje ...................................................................................................... 65
Finansije i osiguranje ........................................................................................ 65
STANJE JAVNE INFRASTRUKTURE I JAVNIH USLUGA ........................ 66
Saobraćaj .......................................................................................................... 66
Aerodrom Sarajevo – lokacija Sokolac ............................................................. 68
Energetska infrastruktura .................................................................................. 69
Komunalna infrastruktura ................................................................................. 69
Toplovod ........................................................................................................... 70
Stanje javne rasvjete ......................................................................................... 71
Telekomunikacije.............................................................................................. 71
Termovalorizatori / kogeneratori ...................................................................... 71
STANJE ŢIVOTNE SREDINE ........................................................................ 74
LOKALNA SAMOUPRAVA .......................................................................... 75
Odjeljenje za opštu upravu ................................................................................ 75
Odjeljenje za privredu i finansije ...................................................................... 75
Odjeljenje za prostorno ureĊenje ...................................................................... 75
Odjeljenje za lokalni razvoj .............................................................................. 76
Odjeljenje komunalne policije .......................................................................... 76
Struĉna sluţba ................................................................................................... 76
RukovoĊenje opštinskom administrativnom sluţbom ....................................... 77
Analiza budţeta opštine Sokolac ...................................................................... 80
SWOT ANALIZA OPŠTINE SOKOLAC........................................................ 81
STRATEGIJA RAZVOJA OPŠTINE ....................................................... 82
VIZIJA I STRATEŠKI CILJEVI RAZVOJA ................................................... 83
Vizija ................................................................................................................ 83
Ciljevi dugoroĉnog razvoja ............................................................................... 83
MONITORING I EVALUACIJA STRATEGIJE ............................................. 95
Aţuriranje Strategije ......................................................................................... 96
PRILOZI ...................................................................................................... 103
Prilog 1. Prikaz uvoza iverastih ploĉa ............................................................ 104
Prilog 2. Kratki prijedlozi projekata ............................................................... 105
Prilog 3. Akcioni plan za 2013.godinu ........................................................... 170
10
I
UVOD
Odrţivi razvoj je pojam sa kojim se sve ĉešće susrećemo u današnjem društvu. Postoji
nekoliko definicija i koncepata o tome šta je to odrţivi razvoj i kako ga okarakterisati, pa
ćemo ovom prilikom dati jednu koja je najšire prihvaćena. Po toj definiciji, odrţivi razvoj je
„razvoj kojim se ide u susret potrebama sadašnjosti, tako da se ne ugrožava mogućnost
budućih generacija da zadovolje svoje sopstvene potrebe“. Odrţivi razvoj se moţe vezati za
sve aspekte i oblasti jednog društva, ali i lokalne zajednice jer predstavlja sve ono što je
društveno prihvatljivo, odnosno, sve što doprinosi društvenoj integraciji zajednice. TakoĊe,
predstavlja i podrazumijeva sve parametre koji omogućavaju trajan ekonomski rast i razvoj,
te ukljuĉuje i sve ono što kontinuirano osigurava da se mjere ekonomskog i društvenog
razvoja usklaĊuju sa ekološko-prostornim kapacitetima u dugoroĉno projektovanom
vremenskom periodu. Na kraju podrazumijeva i sve ono što je politiĉki korektno i
prihvatljivo, odnosno o ĉemu se moţe dogovarati i odluĉivati u okviru postojećih politiĉkih
okolnosti.
Prema Metodologiji za integrisano planiranje lokalnog razvoja u Bosni i Hercegovini koja
je izraĊena u okviru UNDP Projekta integrisanog lokalnog razvoja (ILDP), vodeći principi
na kojima se zasniva integrisano planiranje lokalnog razvoja su odrţivost i socijalna
ukljuĉenost. Princip odrţivosti zasniva se na ideji da prirodni i ljudski sistemi moraju da
budu regenerativni (obnovljivi) i uravnoteţeni da bi trajali. Princip odrţivosti podrazumijeva
integrisanost najvaţnijih ekonomskih, društvenih i aspekata ţivotne sredine:

ekonomske zahtjeve za dinamiĉnom i sa aspekta ţivotne sredine efikasnom i
odrţivom ekonomijom, koja obezbjeĊuje prosperitet i prilike za sve, u kojoj
socijalne troškove i troškove zaštite okoline snose oni koji ih prouzrokuju;

društvene zahtjeve za obezbjeĊenje boljih socijalnih uslova, ekonomskih, socijalnih
i kulturnih prava za sve slojeve i grupe, ukljuĉujući princip ravnopravnosti polova;
zahtjeve ţivotne sredine da se ţivotno vaţni prirodni resursi koriste tako da
zadovoljavanje sadašnjih potreba ne ugroţava mogućnosti budućih generacija da
zadovolje svoje potrebe.

Poštujući princip socijalne ukljuĉenosti u prvi plan se stavlja zahtjev za društvenom
integracijom i usklaĊenošću, podrazumijevajući takvo planiranje u kojem se iskazuje
posebna osjetljivost za potrebe i interese socijalno ranjivih/marginalizovanih grupa.
Ostvarivanjem ovog principa doprinosi se ujednaĉavanju šansi u razvoju i povećanju
društvene praviĉnosti.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
Strategija razvoja je opšti strateški plan razvoja opštine koji daje smjernice i podsticaje za
budući razvoj. Poštujući navedenu Metodologiju i principe integrisanog planiranja lokalnog
razvoja, ona definiše odrţivi razvoj kao ciljno orijentisan, dugoroĉan, sveobuhvatan i
sinergijski proces koji utiĉe na sve aspekte ţivota (ekonomski, socijalni, ekološki i
institucionalni). Strategija je orijentisana na stvaranje odrţivog modela koji na kvalitetan
naĉin zadovoljava društveno-ekonomske potrebe i interese graĊana, a istovremeno
eliminiše, ili znaĉajno umanjuje, uticaje koji predstavljaju pretnju ili štetu po ţivotnu sredinu
i prirodne resurse.
12
МЕТОDOLOGIJA RADA
1
Dokument Strategija razvoja opštine Sokolac izraĊen je korišćenjem participativnog
pristupa koji podrazumijeva da se u proces ukljuĉe sve zainteresovane strane. Ukljuĉenjem
šire zajednice (javnog, privatnog i NVO sektora) obezbjeĊuje se poboljšanje kvaliteta
donesenih odluka, a odgovornost za implementaciju se povećava. Drugaĉije reĉeno, ovaj
pristup omogućava:




Širu bazu znanja koja omogućava donošenje kvalitetnijih odluka
Podršku za donesene odluke
Kolektivno vlasništvo nad problemima i rezultatima
Formiranje budućih partnerstava u implementaciji projekata.
Kreiranje strateške politike zahtijeva skup strateških alata kojima se osigurava najbolja
upotreba raspoloţivih resursa te postizanje sinergije i dopunskih efekata pojedinaĉnih mjera.
To obuhvata temeljne analize i rasprave o brojnim opcijama politike razvoja sa kojima se
donosioci odluka suoĉavaju.
Na izradi ovog dokumenta radio je selektivno i paţljivo kreiran tim struĉnjaka sa iskustvom
u oblasti pisanja strategija u društvenim, prirodnim i tehniĉkim naukama. Tim je
kontinuirano ostvarivao punu saradnju i imao podršku odgovornih rukovodilaca i zaposlenih
u opštinskoj upravi. Imajući u vidu definiciju lokalnog ekonomskog razvoja kao procesa u
kojem partneri iz javnog, privatnog i nevladinog sektora rade zajedno kako bi stvorili bolje
uslove za ekonomski rast i zapošljavanje, projektni tim je uspostavio niz koraka - faza u
izradi i usvajanju Strategije prema kojem se, nakon izrade prvog nacrta strategije u kojem
uĉestvuju, rukovodioci lokalne vlasti i zaposleni u opštinskoj upravi, isti dostavlja na
mišljenje, prijedloge, primjedbe i sugestije svim resornim/relevantnim ustanovama,
sluţbama i udruţenjima graĊana, a zatim nakon okonĉanja rada na konaĉnom tekstu, isti
stavlja na uvid široj javnosti putem javne rasprave koju organizuje lokalna vlast. Na taj
naĉin svi relevantni subjekti imaju mogućnost da uĉestvuju u donošenju Strategije, te da
zajedniĉki kreiraju finalni dokument.
Kada je rijeĉ o samoj metodologiji izrade teksta Strategije, u skladu sa standardizovanom
metodologijom planiranja, pri njenoj izradi poštovan je strateški, taktiĉki i operativni nivo
planiranja. Prvi nivo planiranja – strateški ciljevi predstavlja stratešku platformu sa vizijom i
ciljevima dugoroĉnog razvoja zajednice. Drugi nivo predstavlja razradu strateških ciljeva
kroz odgovarajuće operativne ciljeve, dok treći nivo predstavlja operacionalizaciju strateških
i operativnih ciljeva putem projekata ekonomskog i društvenog razvoja, te unapređivanja
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
13
životne sredine. Osim toga, izraĊen je Akcioni plan za prvu godinu i ono što je posebno
vaţno – predviĊen je sistem monitoringa i evaluacije implementacije Strategije.
Osim organske unutrašnje meĊuzavisnosti, gdje drugi nivo proizlazi iz prvog, a treći iz
drugog (i prvog), projektni tim je nastojao uskladiti sa prostornim planiranjem, sa jedne
strane i sa hijerarhijski nadreĊenim strategijama i planovima, sa druge strane.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
14
USKLAĐENOST
STRATEGIJAMA
2
SA
HIJERARHIJSKI
NADREĐENIM
Imajući u vidu ĉinjenicu da lokalni nivo predstavlja najbitniji operativni nivo, postojanje
sveobuhvatne koncepcije razvoja treba da podrţava lokalne napore za brţi i efikasniji
razvoj. Integrisanjem vlastitog plana razvoja u cjelokupan okvir razvoja podrazumijeva
efikasno korišćenje sinergijskih efekata, a istovremeno izbjegavanje kolizije s mjerama od
entitetskog, pa ĉak i šireg znaĉaja. Na taj naĉin se definiše koncepcija razvoja usklaĊena sa
planiranom politikom razvoja na višim nivoima.
S druge strane ukoliko se neplanski finansiraju pojedini programi i projekti ili razvoj
odreĊenih sektora, rezultat je neplanski utrošak sredstava ili rasipanje istih. Iz tog razloga se
prilikom izrade ove Strategije vodilo raĉuna da se usklade opštinski planovi razvoja sa
razvojnim planovima i strategijama donesenim od strane institucija vlasti Republike Srpske,
Bosne i Hercegovine kao i najrelevantnijih meĊunarodnih organizacija na teritoriji BiH, kao
što su:










Strategija razvoja poljoprivrede Republike Srpske do 2015. godine,
Strategija razvoja lokalne samouprave u Republici Srpskoj za period do 2015.
godine,
Strategija razvoja obrazovanja Republike Srpske za period 2010. do 2014. godine,
Strategija razvoja kulture Republike Srpske za period 2010. do 2015. godine,
Strategija nauĉnog i tehnološkog razvoja Republike Srpske za period 2012. do 2016.
godine,
Razvojna strategija Bosne i Hercegovine, period 2010- 2014. godine,
Akcioni plan Programa UNDP-a za BiH 2010. – 2014. godine,
Sektorska strategija razvoja industrije Republike Srpske za period 2009-2013.
godine,
Strategija razvoja malih i srednjih preduzeća za period 2011-2013. godine,
Strategija razvoja šumarstva do 2020. godine.
U vrijeme izrade ove Strategije nije bio dovršen rad na izradi Strategije razvoja Republike
Srpske za period 2012. - 2016. godine.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
16
1
GEOGRAFSKI POLOŢAJ I PRIRODNE KARAKTERISTIKE
Opština Sokolac (u daljem tekstu: Opština), spada u red srednje razvijenih opština1 i
smještena je u istoĉnom dijelu Republike Srpske izmeĊu opština Rogatica, Han Pijesak, Pale
i Stari Grad, a sjevernim dijelom graniĉi sa opštinom Olovo u Federaciji BiH.
Ovo je brdsko-planinsko podruĉje, sa relativno visokim stepenom šumovitosti. Dominiraju
ĉetinarske vrste drveća (bijeli bor, crni bor, smrĉa i jela), a od listopadnih su najzastupljeniji
hrast, bukva, grab i drugo. Obiluje brdsko-planinskim pašnjacima ĉija je osnovna
karakteristika bogatstvo travnom vegetacijom i vrlo brza reproduktivnost u postojećim
klimatskim uslovima.
Klima je planinskog karaktera, sa prosjeĉnom godišnjom temperaturom od 6.5°S (period
1951-1990). Prosjeĉna koliĉina godišnjih padavina iznosi 813 mm.
Neposredno iznad Opštine nalazi se uzvišenje Puhovac koje je znaĉajno po tome što je to
podruĉje na kojem se nalazi razvoĊe rijeka Praĉa, Drina, Bioštica i Bosna.
Prirodni uslovi pogodni su za razvoj stoĉarstva, uzgoj ţitarica i ĉuvenog romanijskog
krompira.
Sokolac je znaĉajna saobraćajna raskrsnica
magistralnih puteva od Sarajeva prema Jadranskom
moru, Beogradu, Uţicu, Banjoj Luci i Bijeljini.
Opština raspolaţe mreţom od oko 500 km regionalnih
i lokalnih puteva.
Nosioci privrednog razvoja su privredna društva:
drvne, tekstilne, prehrambene i graĊevinske industrije
te šumarstva i poljoprivrede. U posljednje vrijeme u
ekspanziji je mala privreda, gdje su zastupljena
privatna privredna društva preteţno u oblasti trgovine,
zanatstva i ugostiteljstva. Privredni razvoj opštine
uspješno prati razvoj komunalnih i usluţnih
djelatnosti.
1
Ĉlan 43. stav 3 Zakona o Vladi Republike Srpske „Sluţbeni glasnik Republike Srpske“ broj 118/08; Ĉlan 67.
Zakona o lokalnoj samoupravi „Sluţbeni glasnik Republike Srpske“ broj 101/04, 42/05, 118/05 i taĉka IV Odluke
o kriterijumima za ocjenu razvijenosti opština Republike Srpske „Sluţbeni glasnik Republike Srpske“ broj 62/10 i
78/11)
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
17
2
ŠUME I ŠUMSKO ZEMLJIŠTE
Kada je rijeĉ o šumarstvu, moramo imati na umu da je kvalitetno planiranje i racionalno
korišćenje prirodnih resursa jedna od osnovnih pretpostavki privrednog napretka i
blagostanja jedne zemlje. Jedna od komparativnih prednosti Opštine su prirodni resursi koji
bi trebali biti generator privrednog razvoja. Opština raspolaţe sa 38.013 ha šuma i šumskog
zemljišta. Na jednog stanovnika Opštine otpada oko 2,53 ha šumskog zemljišta.
Od ukupne koliĉine drţavne šume zauzimaju 36.023 ha ili 94,76%, a privatne 1.990 ha ili
5,24%. Zalihe sveukupne drvne mase procjenjuju se na oko 8.482.000 m3, a ukupni godišnji
zapreminski prirast sveukupne drvne mase iznosi 276.000 m3 ili 8,2m3/ha. Planirani
godišnji obim sjeĉa na podruĉju Opštine u drţavnim šumama zadnjih godina je bio oko
90.000 m3, dok je planirani obim sjeĉa u 2012. godini 94.183 m3.
Dominantni uzgojni oblik u drţavnim šumama ĉine šume generativnog porijekla, sa oko
69%, dok na šumske kulture otpada svega 8%. U okviru vještaĉki podignutih sastojina,
dominantne vrste drveća su bijeli i crni bor, te smrĉa, koje uĉestvuju u fondu šumskih
kultura sa oko 95%.
Tabela 1. Pregled stanja drţavnih i privatnih šuma na podruĉju Opštine
KATEGORIJA
ŠUMA
POVRŠINA
[ha]
Visoke šume sa
prirodnom obnovom
28.772
Visoke degradirane
šume
Šumske kulture
Izdanaĉke šume
Ukupna površina pod
šumama
227
2.657
6.572
38.228
VRSTA
DRVEĆA
SVEUKUPNE
GODIŠNJE DRVNE
ZALIHE [m3]
GODIŠNJI
OBIM
SJEĈA [m3]
Ĉetinari
175.539
143.996
Lišćari
14.937
12.677
156.673
Ukupno
190.476
Ĉetinari
-
-
Lišćari
325
224
Ukupno
325
224
Ĉetinari
6.345
4.468
Lišćari
376
259
Ukupno
6.721
4.727
Ĉetinari
-
-
Lišćari
6.385
4.188
Ukupno
6.385
4.188
Ĉetinari
181.884
148.464
Lišćari
22.023
17.348
Ukupno
203.907
165.812
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
18
Proizvodni potencijali šuma se obiĉno analiziraju preko osnovnih indikatora proizvodnosti
kao što su: veliĉina zapremine, zapreminski prirast, efekti proizvodnje, procenat prirasta i
drugo. UporeĊivanjem ovih potencijala, vidljivo je da prosjeĉna zapremina drvne mase u
šumsko privrednom podruĉju „Romanijsko“ iznosi oko 252 m3/ha i veća je od prosjeka na
nivou Javnog preduzeća „Šume Republike Srpske“ za 12 m3/ha. TakoĊe prosjeĉni
zapreminski prirast iznosi oko 8,2 m3/ha i veći je za oko 1,3 m3/ha od prosjeĉnog, na nivou
JP „Šume Republike Srpske“. Potencijali šuma Opštine prevazilaze nivo na kome se
trenutno nalazi korišćenje i upotreba tih potencijala u Republici Srpskoj.
Zakonska regulativa u oblasti šumarstva
2.1
Strategija razvoja šumarstva Republike Srpske utvrĊuje osnove za voĊenje politike
upravljanja i gazdovanja šumama za period od 2011. do 2012. godine. Vrijeme donošenje
ovog dokumenta obiljeţile su krupne promjene na lokalnom, drţavnom, regionalnom i
globalnom planu, meĊu kojima su najvaţnije:





novi Zakon o šumama („Sluţbeni glasnik Republike Srpske“ broj 075/08),
organizaciona transformacija JP „Šume Republike Srpske“,
pojaĉavaju se zahtjevi za sirovinom od strane drvopreraĊivaĉa,
kontinuirano smanjenje površina pod šumama,
globalne prijetnje domaćem šumarstvu usljed smanjene potraţnje uzrokovane
globalnom ekonomskom krizom.
Raznovrsnost interesne grupe za oblast šumarstva
2.2
Ovu interesnu grupu ĉine: pojedinci, grupe ljudi i privredna društva koja su na odreĊeni
naĉin povezana sa šumarstvom na teritoriji Opštine, kao što su:










vlasnici drţavnih šuma i šumskog zemljišta (Vlada Republike Srpske, Ministarstvo
poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede),
korisnici drţavnih šuma (JP "Šume Republike Srpske", Šumsko gazdinstvo
„Romanija“ Sokolac),
vlasnici privatnih šuma,
Srednjoškolski centar „Vasilije Ostroški“ Sokolac,
mala privredna društva za proizvodnju i promet šumskih drvnih sortimenata,
proizvoĊaĉi ekološki zdrave hrane, poljoprivredni proizvoĊaĉi, sakupljaĉi ostalih
šumskih proizvoda,
korisnici zdravstvenih i rekreacionih funkcija šuma,
turistiĉke organizacije,
korisnici lovnih i ribolovnih podruĉja i
nevladine organizacije.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
19
Stanje divljaĉi i korišćenje nedrvnih proizvoda
2.3
ŠG "Romanija" Sokolac na podruĉju Opštine raspolaţe sa dva uzorna lovišta i oko 80 km
ribolovnih rijeka i potoka, te postoje svi uslovi za razvoj lova, ribolova i turizma. ŠG
"Romanija" Sokolac, gazduje jednim posebnim lovištem "Romanija", površine oko 12.772
ha. Postoji i jedno privredno-sportsko lovište "Glasinac", površine oko 62.136 ha. Na lovnoproduktivnim površinama Opštine mogu se uzgajati i koristiti sljedeće vrste divljaĉi: srneća
divljaĉ, divokoze, medvjedi, vuk, divlje svinje, zec, lisica, vidre i ostale sitne krznašice.
U ribolovnim rijekama i potocima naše lokalne zajednice ţive i mogu se sportski loviti
sljedeće vrste slatkovodnih, salmonidnih vrsta plemenite ribe: potoĉna pastrmka, lipljen,
mladica, klen, mrena, rijeĉni rak i dr.
Ostali (nedrvni) proizvodi šuma su takoĊe, jedan od resursa koji su usljed neznanja ili
nezainteresovanosti neadekvatno iskorišćeni. Sporedni šumski proizvodi i ljekobilje, kojima
obiluje ovo podruĉje, nekada su predstavljali znaĉajan izvor zarade lokalnog stanovništva.
Postojanje tradicije lijeĉenja ljekovitim biljem još od vremena ĉuvenog Jove Travara sa
Romanije, predstavlja svojevrstan brend i reklamu koji se mora iskoristiti. Pod sporednim
šumskim proizvodima se podrazumijevaju:




Proizvodi koji sluţe kao hrana za ljude: šumski plodovi, jestivo bilje, korjenje i
podzemne stabljike, gljive, pĉelinji med i dr;
Proizvodi koji sluţe kao lijek: cvijet, list, stabljika, podzemna stabljika, korijen, kore
ljekovitog drveća, grmlja i bilja za koje ne postoji zabrana branja i sakupljanja,
lišaji, mahovina i dr;
Proizvodi za potrebe stoĉarstva: trava, ţir, lišće, lisnik i dr;
Proizvodi za razne industrijske i druge svrhe i potrebe: smola, liko, trska, treset,
humus, glina, šumska zemlja, pijesak, šljunak, kamen, gule, panjevina, granjevina
iza ĉišćenja, šiblje za pleter, grane za vijence, grane za metle, bršljan, boţićna drvca,
iglice i ĉešeri za destilaciju eteriĉnih ulja i smola, ĉešeri za ukras, mahovina, kora
drveća i dr.
Brţi razvoj u ovoj oblasti trenutno ograniĉava niz faktora kao što su:
 spontan i stihijski, time i iracionalan pristup ovom korišćenju ovih resursa sa
ekološkog i ekonomskog aspekta,
 neorganizovano trţište,
 nedovoljan broj struĉnjaka iz ove oblasti koji bi mogli dati dobru podršku
proizvoĊaĉima na terenu i
 nedovoljan broj objekata za prihvat, skladištenje i pakovanje.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
20
Da bi prevazišli probleme u ovoj oblasti neophodno je preduzeti sljedeće mjere:
 planski i sistematski obuĉavati proizvoĊaĉe i sakupljaĉe ljekovitog i aromatiĉnog
bilja,
 inicirati plantaţnu proizvodnju ljekovitog i aromatiĉnog bilja u skladu sa prirodnim
uslovima,
 proizvodnju, sakupljanje i izvoz, podrţati podsticajnim mjerama na nivou Opštine,
 permanentno informisati sakupljaĉe i proizvoĊaĉe o aktuelnim podsticajnim
mjerama na nivou Republike Srpske,
 certifikovati institucije za podršku proizvoĊaĉima i sakupljaĉima,
 uspostaviti sistem otkupljivanja izmeĊu zadruge i sakupljaĉa ljekovitog i
aromatiĉnog bilja i
 uspostaviti saradnju i sa ino partnerima radi unapreĊenja tehnologija i marketinga.
***
Romanijsko područje obiluje biodiverzitetski bogatim šumama i potreban je strateški pristup analizi
ovih potencijala, i definisanju strateških ciljeva u budućnosti, po kojima će se planski koristiti
sporedni šumski proizvodi u skladu sa principima odrţivog gazdovanja šumama. Potrebno je
animirati stanovništvo da se bavi uzgojem i sakupljanjem ljekovitog bilja, a sa druge strane
obezbijediti odreĎene podsticaje za bavljenje ovom djelatnošću. Način za prevazilaţenje navedenih
problema je trţišno povezivanje i subvencionisanje izgradnje preraĎivačkih kapaciteta (sušara i
pakirnica), s ciljem ostvarivanja većih prihoda lokalnog stanovništva. TakoĎe, potrebno je potencirati
mogućnost plantaţne proizvodnje onih ljekovitih biljaka kojima odgovara ovo podneblje. Sve
aktivnosti koje se budu sprovodile u ovoj oblasti trebaju biti sinhronizovane sa planovima gazdovanja
šumama ŠG „Romanija“ Sokolac uz stručnu pomoć zaposlenih u gazdinstvu i JP „Šume Republike
Srpske“.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
21
3
DEMOGRAFSKE KARATKTERISTIKE I KRETANJA
Sa površinom od 689 km2 Sokolac spada meĊu veće opštine u Republici Srpskoj. Sastoji se
od 12 mjesnih zajednica sa 95 naseljenih mjesta, u kojima ţivi oko 15.500 stanovnika, sa
gustinom naseljenosti od oko 22,4 stanovnika/km2, a od toga je desetak hiljada u sjedištu
Opštine. Najveća seoska naselja su Podromanija, Kaljina, Sokolovići i Kneţina.
Tabela 2. Broj stanovništva prema ranijim popisima
1948. god.
14.857
1953. god.
16.156
1961. god.
17.498
1971. god.
17.053
1981. god.
15.281
1991. god.
14.833
Prema popisu iz 1991. godine Sokolac je imao 14.833 stanovnika od toga:
-
Srba
Muslimana
Hrvata
Jugoslovena
Ostalih
10.187
4.480
22
84
60
ili
ili
ili
ili
ili
68,6%
30,2%
0,1%
0,6%
0,5%
Kod demografskih kretanja, procijenjeni broj stanovnika, za Opštinu, krajem 2008. godine
iznosio je 17.061 stanovnik.
Demografska statistika roĊenih u odnosu na umrle za period 2008-2011 je u negativnom
saldu za 101 lice, odnosno roĊeno je 410, a umrlo je 511. Upravo iz ovih razloga, a ne
zaboravljajući ĉinjenicu negativnog migracionog salda od 2008. godine do danas, Opština
mora posvetiti paţnju povećanju nataliteta, te zaustavljanja trenda odlaska mladih ljudi. Kod
školske djece izraţena je tendencija smanjenja upisa u osnovnu školu. Broj razvedenih
brakova sa maloljetnom djecom je 29 za period 2008-2011.
***
Potrebno je zaustaviti negativan demografski trend stimulisati povratka mladih i obrazovanih ljudi,
podizati nataliteta te zaustaviti odlazak stanovništva iz ruralnih dijelova Opštine.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
22
4
PREGLED STANJA I KRETANJA U LOKALNOJ EKONOMIJI
Broj i struktura privrednih društava
4.1
Predmet i svrha Strategije je sistematska analiza dosadašnjeg razvoja i stanja privrede
Opštine te definisanje osnovnih ciljeva i pravca razvoja privrede na putu ka modernom
društvu i razvijenoj ekonomiji. To je istovremeno put pridruţivanja i prikljuĉivanja
Evropskoj uniji na kome bi Opština, kao sastavni dio Republike Srpske, trebala aktivirati
sve svoje prirodne, ljudske, materijalne i geostrategijske potencijale.
U tabelama ispod dajemo prikaz broja privrednih subjekata (sa brojem zaposlenih): po
strukturi, po sektorima te broj samostalnih radnji (i broj zaposlenih) po djelatnostima,
zakljuĉno sa 31.12.2011. godine2.
Tabela 3. Broj privrednih subjekata i broj zaposlenih po strukturi
Broj i struktura privrednih subjekata i
broj zaposlenih radnika
Broj
subjekata
10
Broj
zaposlenih
620
1.
Akcionarska društva
2.
Društva sa ograniĉenom odgovornošću
97
741
3.
Drţavni organi, ustanove i institucije
21
871
4.
Poljoprivredna gazdinstva
691
х
5.
Samostalna djelatnost
259
306
Tabela 4. Broj privrednih subjekata i broj zaposlenih po sektorima
2
1.
Broj privrednih društava i zaposlenih po
sektorima
DrvopreraĊivaĉka industrija
25
256
2.
Industrija tekstila, koţe, obuće
1
63
3.
Prehrambena industrija
4
41
4.
Poljoprivreda
3
х
5.
GraĊevinarstvo
4
302
6.
Metalna i elektro industrija
1
11
7.
Turizam i trgovina
32
425
8.
Ostalo
44
808
Broj
subjekata
Broj
zaposlenih
Ova Strategija je raĊena krajem 2012. godine, samim tim je bilo nemoguće obezbijediti odreĊene relevantne
podatke iz 2012. godine obzirom da oni, po zakonima Republike Srpske, moraju biti gotovi tek krajem marta
2013 godine.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
23
Tabela 5. Broj samostalnih radnji i broj zaposlenih po djelatnostima
1.
2.
3.
4.
5.
Broj samostalnih radnji i broj zaposlenih
prema djelatnostima
Zanatske radnje
Trgovaĉke radnje
Ugostiteljske radnje
Javni prevoz
Ostalo
Broj
subjekata
110
71
56
14
8
Broj
zaposlenih
130
85
66
17
8
Privredna društva Opštine su na dan 31.12.2011. godine imala ostvareni izvoz u vrijednosti
od 10.815.200,88 KM, a uvoz u vrijednosti od 4.361.982,20 KM.
4.2
Drvna industrija
Drvna industrija ima poseban i strateški znaĉaj za Opštinu. Oblast šumarstva i drvne
industrije ĉine veoma znaĉajnu reprocjelinu i predstavljaju jedan od najvećih potencijala
privrede i ekonomije Opštine i kao takva bitan faktor za zapošljavanje, te zadrţavanje
stanovništva u Opštini.
Zakljuĉno sa 31.12.2011. godine broj privrednih subjekata u Opštini, sektor drvoprerada, je
bio 25 pri ĉemu je broj zaposlenih radnika u naprijed navedenom sektoru bio 256 (na
teritoriji Opštine posluje još 39 radnji ĉija je djelatnost iz oblasti drvne industrije ali kako
prema zakonu nisu obavezni da dostave izvještaj APIF-u nisu bili predmet ove analize).
Kao jedan od indikatora stanja, a radi potreba analize, dajemo prikaz broja zaposlenih na
dan 31.12.2011. godine u samo nekim drvopreraĊivaĉkim privrednim društvima Opštine,
kao što su:
-
„Nova Romanija“ а.d. Sokolac............................................ 110
„Ĉajević komerc“ d.о.о. Sokolac .......................................... 35
„Krem - komerc“ d.о.о. Sokolac .......................................... 22
„Dolovi“ d.о.о. Sokolac ........................................................ 13
„Srednje trans“ d.о.о. Sokolac............................................... 10
„Novi komerc“ d.о.о. Sokolac................................................. 9
„Stolarija Podromanija“ d.о.о. Sokolac .................................. 8
„Ţarson“ d.о.о. Sokolac .......................................................... 7
„BORŢUNO“ d.о.о. Sokolac .................................................. 4
„N – DIABLO“ d.о.о. Sokolac............................................... 4
Ukupan broj zaposlenih, u gore navedenih deset privrednih subjekata je bio 222, što
implicira da je u ostalih 15 privrednih subjekata ovog resora bilo zaposleno 34 odnosno, u
prosjeku, 2,67 radnika po privrednom subjektu. Situacija u 2012. godini se nije popravila
dapaĉe, negativni trendovi uzrokovani ekonomskom krizom, smanjenim zahtjevima trţišta,
te smanjenjem direktnih stranih ulaganja su doveli do smanjenja broja radnika i u ovoj grani.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
24
Obzirom na prirodu tehnoloških procesa u ovoj grani industrije, broj od 2,67 radnika, po
privrednom subjektu, upućuje da je sektor drvne industrije u Opštini, obiljeţen kapacitetima
za primarnu preradu drveta, a što je uostalom opštepoznata ĉinjenica ţiteljima iste.
Evidentno je da proizvodi drvopreraĊivaĉkog sektora Opštine imaju vrlo malo ugraĊene
dodane vrijednosti. Ovo znaĉi da se na trţištu uglavnom konkuriše sa izvoznim proizvodima
niskog stepena obrade, niske dodane vrijednosti, ĉesto zasnovani na nedovoljno
produktivnom korišćenju postojećih prirodnih resursa.
Generalno gledano privredna društva, ovog sektora u Opštini, se mogu okarakterisati kao
mala privredna društva. Da bi došlo do razvoja malih i srednjih privrednih društava
(preduzeća) potrebno je da se mala odnosno, srednja privredna društva kao kooperanti
poveţu sa jednim većim sistemom koji bi posluţio kao zamajac razvoja tih istih malih
odnosno srednjih privrednih društava.
Ukoliko bi jedan takav sistem djelovao na teritoriji Opštine isti bi mogao da bude i generator
cjelokupnog razvoja pa bi stvaranje takvog/takvih privrednih sistema trebalo biti strateško
opredjeljenje Opštine.
Razvoj drvne industrije se zasniva na korišćenju domaćih prirodnih resursa i ista je izvozno
orjentisana. Spada u rijetke grane privrede Opštine ali i Republike Srpske, koje ostvaruju
suficit u robnoj razmjeni sa svijetom. I pored ostvarenih suficita, a u cilju poboljšanja stanja
ţelimo istaći da su, prema podacima Uprave za indirektno oporezivanje BiH (u daljem
tekstu: UIO) u proteklom periodu3, privredna društva iz Republike Srpske uvezla
proizvoda/roba iz Odjeljka IX, Tarifna glava 444, u vrijednosti oko 170.000.000 KM.
Analizirajući gore navedene podatke, kao jedan od proizvoda koji bi mogao biti zanimljiv sa
stanovišta industrije Opštine (prevashodno mislimo za privredno društvo „Nova Romanija“
a.d. Sokolac), se mogu oznaĉiti tarifni brojevi tarifne glave „4410 xxxx xx“ odnosno: Ploče
iverice, ploče sa usmjerenim vlaknima (OSB) i slične ploče (npr. wafer ploče) od drveta i od
ostalih drvenastih materijala, neaglomerisane ili aglomerisane smolama ili ostalim
organskim vezivnim materijalima5. Prema podacima UIO za 3,5, godine (vidi footnote 3),
privredna društva iz Republike Srpske su uvezla roba koje su obuhvaćene ovom tarifnom
glavom u vrijednosti od 52.097.182,96 KM. Vaţno je istaći da na teritoriji BiH, trenutno, ne
postoji privredno društvo koje se bavi proizvodnjom bilo kakve iverice. Ranije su postojali
pogoni za proizvodnju tanke iverice („Maglić“ a.d. Foĉa) ali je i to ugašeno. U prilogu 01,
ove Strategije, je dat pregled uvezenih koliĉina i vrijednosti tarifnih brojeva ove tarifne
glave po godinama.
TakoĊe, u gore navedenom periodu, privredna društva iz Republike Srpske uvezla su i
proizvode, tarifne glave „4406 xxxx xx“ (Drveni željeznički ili tramvajski pragovi;) [vidi:
3
4
5
Misli se na period koji obuhvata 2009., 2010., 2011. i prvih 6 mjeseci 2012. godine.
Podaci se mogu pronaći na sajtu Ministarstva industrije, energetike i rudarstva Republike Srpske.
Spisak tarifnih glava se moţe pronaći u dokumentu: Carinska tarifa BiH, a koji se moţe preuzeti sa sajta Uprave
za indirektno oporezivanje BiH, kao i sa sajta Ministarstva industrije, energetike i rudarstva Republike Srpske..
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
25
footnot 4], u vrijednosti od oko 6.500.000 KM. To je poraţavajuća ĉinjenica obzirom na
tehnologiju potrebnu za proizvodnju ovog proizvoda.
Smatramo da bi pokretanje proizvodnje drvenih željezničkih ili tramvajskih pragova, od
strane nekog proizvoĊaĉa, koji ima sjedište na teritoriji Opštine, imalo smisla obzirom na
potrebe trţišta Republike Srpske odnosno BiH, te druge indikatore koji govore da potraţnja
za ovim proizvodom na evropskom trţištu raste.
Svojevremeno je došlo do rasta proizvodnje betonskih pragova jer su drveni ţeljezniĉki
pragovi, radi povećanja vijeka trajanja, bili impregnirani „A kreozotnim uljem“ koje se
pokazalo kao kancerogeno. Sa razvojem tehnologije i upotrebom „B kreozotnog ulja“
odnosno „C kreozotnog ulja“, kao sredstva za impregnaciju drvenih ţeljezniĉkih pragova,
isti su postali ekološki prihvatljivi, te radi pozitivnih karakteristika ponovo raste njihova
upotreba u svim zemljama Evrope sem u Danskoj i Nizozemskoj. Neke od prednosti drvenih
nad betonskim ţeljezniĉkim pragovima su: prilikom proizvodnje cementa se stvaraju
ogromne koliĉine CO2 dok drveni prag dolazi iz obnovljivog izvora, t.j. drveta. Zatim,
drveni prag se obavezno stavlja blizu naselja jer nivo buke koji proizvodi voz koji prolazi
preko drvenih pragova je manji za oko 30% nego kod upotrebe betonskih ţeljezniĉkih
pragova.
Razvojem pojedinaĉnih elemenata privrede, te njihovim planskim objedinjavanjem dolazi se
do razvoja privrede u cjelini. Jedan od osnovnih elemenata privrede su menadţmenti
odnosno rukovodeći organi pojedinaĉnih privrednih društava. Agencija za razvoj malih i
srednjih preduzeća Republike Srpske, krajem oktobra 2011. godine, je na osnovu
istraţivanja, objavila „Profil prosjeĉnog privrednika u Republici Srpskoj“. Prenosimo samo
neke karakteristike koji oslikavaju profil prosjeĉnog privrednika u Republici Srpskoj, a to
su:








55 godina, muškarac,
srednja struĉna sprema,
oţenjen, dvoje djece,
ne govori nijedan strani jezik,
ne koristi redovno raĉunar,
ne ide na dodatne obuke,
firmu vodi "reaktivno", a ne "proaktivno" i
rast firme mu nije prioritet.
Krajem ’90 godina prošlog vijeka koncept klastera6 je postao centralna ideja u
konkurentnosti i ekonomskom razvoju, i kao takav široko prihvaćen u politici ekonomskog
razvoja tranzicijskih zemalja. MeĊutim, trebalo bi istaći da su se, kako u širem regionu tako
i kod nas, u principu, ovakve incijative zadrţale na nivou „kafanskih klastera“. Obzirom na
6
Eng. Cluster – je grupa privrednih društava i organizacija koja meĊusobnim umreţavanjem i kontaktima
poboljšava svoj nastup na trţištu i postiţe konkurentsku prednost tj. stvara višak vrijednosti – dobit..
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
26
doba u kojem ţivimo ne treba puno elaborirati da se do veoma korisnih informacija, u vezi
lakšeg i kvalitetnijeg poslovanja, moţe doći preko interneta ukoliko je zainteresovani:
„informatiĉki pismen“, poznaje bar jedan strani jezik, vodi firmu proaktivno, ulaţe u
intelektualnu nadogradnju kako sebe tako i svojih radnika te ima za cilj da razvija svoju
firmu. U ekonomskoj utakmici opstaje onaj koji se razvija, dok svaka stagnacija tj.
nerazvijanje vodi u tavorenje i gašenje.
Pod „korisnim informacijama“, koje su spomenute u prethodnom paragrafu, se misli i na
saznanja o postojanju mogućnosti da se izraĊenim kvalitetnim projektima aplicira za
dobijanje raznih vrsta pomoći (novĉanih, edukativnih i sl.) iz predpristupnih fondova
Evropske unije, meĊunarodnih organizacija i donatora, te subvencija koje daje Vlada
Republike Srpske7.
Pokretanje projekta na nivou Opštine koji bi pokazao privrednicima da je ulaganje u znanje
višestruko korisno kako za njih same tako i za cjelokupnu zajednicu bi zasigurno mnogo
pridonijelo ostvarivanju vizije ove Strategije.
Generalno gledano u utvrĊivanju strategije i revitalizacije drvne industrije Opštine vaţnu
ulogu imaju sledeće karakteristike:

korišćenje samoobnovljive i prostorno raspoloţive domaće sirovine na većem dijelu
Opštine;
 veoma duga tradicija u preradi drveta;
 trajna izvozna usmjerenost;
 dugoroĉna tendencija porasta potraţnje proizvoda svih faza prerade drveta;
 mogućnost visokog stepena zapošljavanja u manjim mjestima Opštine, gdje je to
ĉesto i jedini izvor prihoda stanovnika;
 relativno ekološki prihvatljiva djelatnost.
Potrebno je uskladiti proizvodni program šumarstva s privrednim društvima industrijske
prerade drveta koja su u funkciji razvoja drvne industrije, a takoĊe i utvrditi meĊusobno
djelovanje ovih grana u budućnosti:



posmatrati šumarstvo i industrijsku preradu drveta kao lanac,
osigurati dugoroĉno i pouzdano snabdijevanje izvozno orjentisanih proizvoĊaĉa
finalnih proizvoda sa dovoljnim koliĉinama sirovine,
prodaju šumskih sortimenata vršiti u funkciji izvoza finalnih proizvoda.
Dugoroĉni cilj razvoja drvopreraĊivaĉke proizvodnje je stvaranje odrţivog i ekonomski
efikasnog sektora drvne industrije, koji će biti konkurentan na evropskom i svjetskom trţištu
i time doprinositi razvoju privrede, unapreĊenju sektora šumarstva i zaštiti ţivotne sredine u
Opštini.
7
Krajem 2012. godine je Ministarstvo industrije, energetike i rudarstva dodijelilo 20.000.000 KM projektima
izvozno orjentisanih privrednih društava. Sa podruĉja opštine Sokolac pet privrednih društava je prošlo na
konkursu.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
27
Da bi se postigao dugoroĉni cilj neophodno je ostvariti specifiĉne ciljeve:




promijeniti postojeću industrijsku strukturu u sektoru u korist finalne proizvodnje i
izvoza finalnih proizvoda,
povećati uĉešće finalnih proizvoda na izvoznom i domaćem trţištu a potom raditi na
povećanju njihove konkurentnosti,
povećati zaposlenost,
osigurati zadrţavanje stanovništva na teritoriji Opštine.
Iz gore navedenog, vezano za drvopreraĊivaĉki sektor, nameće se logiĉan zakljuĉak da bi
Opština, u granicama svojih mogućnosti, morala da ulaţe napore za pokretanje novog ili
razvijanje već postojećeg drvopreraĊivaĉkog sistema sa većim stepenom finalizovane
proizvodnje kao što je proizvodnja iverica, koja se nameće kao najlogiĉnija posljedica svega
do sad napisanog.
Bez bilo kakvog prejudiciranja, svjesni svih trenutnih problema privrednog društva „Nova
Romanija“ a.d. Sokolac (zastarjelost opreme - 20 godina nije upotrebljavana i predviĊena za
kasaciju, te poslovanje sa gubicima i sl.), a u duhu prikazanog presjeka stanja i obzirom na
ĉinjenice, kao što su:
-
pristup sirovini,
tradicija u proizvodnji iverica (proizvoda sa dodanom vrijednosti, te kadar 8),
mogućnost organizovanja mreţe kooperanata drvopreraĊivaĉkog sektora,
koliĉine i vrijednosti uvezenih „iverica“ od strane privrednih društava iz Republike
Srpske,
nepostojanje finalne proizvodnje ovog tipa na teritoriji BiH,
strukturu vlasništva (Vlada Republike Srpske 100% vlasnik),
oblik organizovanja privrednog društava,
posebno naglašavamo: „već postojeću infrastrukturu potrebnu za pokretanje
proizvodnje iverica (planski izgraĊeni ĉvrsti objekti, voda, kanalizacija, struja –
trafostanice i dr.),
mišljenja smo da bi pokretanje proizvodnje iverica u privrednom društvu „Nova Romanija“
a.d. Sokolac bilo mnogo brţe i jeftinije, nego da se ovakva proizvodnja pokreće bilo gdje
drugo na teritoriji Republike Srpske. TakoĊe, pokretanje proizvodnje ovog proizvoda bi bilo
u skladu sa dokumentom koga je izradila razvojna agencija „Eda“ (naziv dokumenta:
„Analiza proizvoda koji se uvoze i mogućnosti proizvodnje istih u Republici Srpskoj“), a
koga je Vlada Republike Srpske usvojila decembra 2010. godine. Dokument je ovaj
proizvod oznaĉio kao deficitaran te bi pokretanje proizvodnje ovog, i sliĉnih proizvoda, u
mnogome uticalo na smanjenje negativnog odnosa uvoz/izvoz u Republiku Srpsku.
8
Postoji kadar, sa ranije steĉenim znanjima, koji bi mogao dati svoj doprinos što lakšem i jednostavnijem
pokretanju proizvodnje i uvoĊenju novih radnika u proizvodnju.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
28
Domaćinski pristup rukovoĊenju i revitalizaciji privrednog društva „Nova Romanija“ a.d.
Sokolac, mogao bi da predstavlja zamajac za ovu granu industrije u Opštini koji bi onda
mogao da podstakne razvoj ostalih malih i srednjih privrednih društava.
Drvni otpad
Pored razvoja drvopreraĊivaĉkog sektora na teritoriji Opštine paţnju bi trebalo usmjeriti i
prema svojevrsnom zaokruţivanju procesa, odnosno iskorišćenju šumskog otpada, otpada
drvne industrije te niskokvalitetnog drveta.
Drvni otpad, uslovno govoreći Opštine, se iskorištava i danas. Dio drvnog otpada se
iskorištava u privatnim sušanama privrednih društava drvopreraĊivaĉkog sektora Opštine, a
dio se koristi za dobijanje toplotne energije u JP „Nova toplana“ Sokolac (oko 1.000 paketa
drvnog otpada je preuzeto od privatnih preduzetnika za grejnu sezonu 2012-2013).
Pored toga što se postavlja pitanje energetske efikasnosti trenutno raspoloţivih tehnologija
za dobijanje toplotne energije na teritoriji Opštine, ovo bi trebalo posmatrati i sa aspekta
zaštite ţivotne sredine odnosno razvoja turizma u koje Opština polaţe velike nade (vidi
poglavlje Turizam i njegovi potencijali).
Danas u svijetu postoje tehnologije kako što su termovalorizatori odnosno kogeneratori koje
su više namjenske. Narodna skupština Republike Srpske je na zasjedanju 17.10.2012.
godine usvojila Nacrt Zakona o obnovljivim izvorima (koji tretiraju i tehnologije
termovalorizatora/kogeneratora). Stupanje na snagu Zakona o obnovljivim izvorima (u
daljem tekstu ovog poglavlja: Zakon) se oĉekuje u februaru 2013. godine.
Zakon ne predviĊa davanje podsticaja za proizvodnju toplotne energije u
termovalorizatorskim/kogeneratorskim postrojenjima već samo podsticanje proizvodnje
elektriĉne energije u istima9. Treba napomenuti da se oĉekuje da će u Zakonu biti ostavljena
mogućnost Vladi Republike Srpske da naknadno donese podzakonske akte kojima bi se
takoĊe vršilo podsticanje proizvodnje toplotne energije dobijene ovom tehnologijom.
Zakonom će biti omogućeno pokretanje, kogeneracijskih postrojenja do 250 KWe bez
koncesija, dok će za postrojenja preko 250 KWe biti potrebna koncesija.
Poĉetkom 2011. godine, na tehnološkom forumu odrţanom u sklopu skupa o budućnosti
energije (WFES - World Future Energy Summit) u Abu Dhabiu najavljen je porast svjetske
potraţnje za energijom i od 25% do 2030. godine.
Na istom Forumu je istaknuto je da je rast ekonomije odnosno rast populacije usko vezan za
rast potraţnje za energijom - posebno ĉistom/zelenom energijom.
U uvodu ovog poglavlja smo istakli da Opština treba da teţi modernom društvu i razvijenoj
ekonomiji što je istovremeno put pridruţivanja i prikljuĉivanja Evropskoj uniji tako da su
direktive donesene od strane Evropskog parlamenta, iako još nismo ĉlanica Evropske unije,
9
Radi širine primjene termovalorizatora tj. kogeneratora o pojedinostima te tehnologije biće više reĉeno u
poglavlju STANjE JAVNE INFRASTRUKTURE I JAVNIH USLUGA ove Strategije.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
29
vrlo bitne za usmjeravanje razvoja Opštine u pravcu koji je kompatibilan stremljenjima Evropske
unije.
S tim u vezi istiĉemo da je Evropski parlament donio direktive koje omogućavaju provoĊenje
energetske politike koja ima za cilj da se do 2020. godine u Evropskoj uniji smanji potrošnja
energije za 20%, smanji emisija stakleniĉkih gasova za 20%, i da od ukupno potrošene energije
20% bude energija dobijena iz obnovljivih izvora.
Evropski parlament i Vijeće donijeli su dvije direktive u kojima su drţavama ĉlanicama date
mjere i smjernice za korištenje kogeneracije i obnovljivih izvora energije, a to su: Direktiva
2004/8/EZ od 11. februara 2004., i Direktiva 2009/28/EZ od 23. april 2009. godine.
Uzimajući u obzir resurse kojima raspolaţe Opština (biomasa 10), te prognoze i razmišljanja
govornika na samitu WFES-a, zatim tendencije u Evropskoj uniji pokretanje ovakvih postrojenja
u Opštini bi omogućilo: dodatno zapošljavanje, priliv novĉanih sredstava od prodaje proizvedene
elektriĉne energije, uštedu novĉanih sredstava koja se sada izdvajaju za energente koji se koriste
za proizvodnju toplotne energije, povećavanje energetske nezavisnosti, što bi vodilo boljoj
privrednoj situaciji, a samim tim pronatalitetnoj politici i pozitivnim migracijama stanovništva
gledano iz ugla Opštine.
Ostali nedrvni šumski proizvodi
Pored tipiĉnog drvopreraĊivaĉkog sektora zaista je neophodno usmjeriti snage ka podsticanju
razvoja malih i srednjih privrednih društava koja bi se bazirala na ostalim (nedrvnim) šumskih
proizvodima kao što su:
-
divlje ljekovito bilje i ĉajevi;
gljive;
plodovi divljih voćarica;
med i medovina;
ribarstvo;
uzgoj divljaĉi, itd.
O ovim privrednim djelatnostima više će biti reĉeno u poglavlju Poljoprivreda.
4.3
Tekstilna industrija
Tekstilna industrija u Opštini nije zastupljena kao drvna ali je od strane lokalnih vlasti prepoznata
kao jedna od industrijskih grana na kojoj bi se mogao/trebao bazirati razvoj Opštine.
Mislimo da ima smisla razmišljati o pokretanju novih ali i širenju i razvijanju postojećih
proizvodnih pogona tekstilne industrije radi razloga koje ćemo navesti u daljem tekstu.
Privredna društva iz Republike Srpske su u protekle 3,5 godine (vidi Footnota 3) uvezla robe koja
se po Carinskoj tarifi BiH svrstava u ODJELjAK XI (tj. Tekstil i proizvodi od tekstila) u
vrijednosti od 622.878.961,59 KM.
10
(biomasa – šumska drvna masa, ogrevno drvo i šumski ostatak, te drvni otpad iz drvopreraĊivaĉke industrije)
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
30
Odjeljak
Glava
Tabela 6. Uvoz tekstila i proizvoda od tekstila 11
XI
50
XI
51
XI
52
XI
53
XI
54
Ostala biljna tekstilna vlakna; predivo
od hartije i tkanine od prediva od hartije
Vještaĉki ili sintetiĉki filamenti
55
Vještaĉka ili sintetiĉka vlakna, sjeĉena
XI
11
12
XI
56
XI
57
XI
58
XI
59
XI
60
XI
61
XI
62
XI
63
Naziv glave
Svila
Vuna, fina ili gruba ţivotinjska dlaka;
predivo i tkanine od konjske dlake
Pamuk
Vata, filc i netkani materijal; specijalna
prediva; konopci i kablovi i proizvodi
od njih
Tepisi i ostali tekstilni podni pokrivaĉi
Specijalne tkanine; tekstilni proizvodi
dobijeni tafting postupkom; ĉipke;
tapiserije; pozamanterija; vez
Tekstilni materijali, impregnisani,
premazani, prevuĉeni, prekriveni ili
laminirani; tekstilni proizvodi pogodni
za tehniĉke svrhe
Pleteni ili kukiĉani materijali
Odjeća i pribor za odjeću, pleteni ili
kukiĉani
Odjeća i pribor za odjeću, osim pletenih
i kukiĉanih proizvoda
Ostali gotovi tekstilni proizvodi; setovi;
iznošena dotrajala odjeća i dotrajali
tekstilni proizvodi; krpe
Koliĉina
[KG]12
Vrijednost
[KM]
13.524,41
808.505,05
245.935,83
7.717.322,25
21.680.853,14
136.933.738,70
117.827,20
1.903.707,89
3.368.777,57
49.988.490,35
12.814.630,96
71.749.849,60
5.128.504,59
30.838.663,72
1.836.295,05
10.381.575,14
986.053,15
19.558.427,89
2.710.461,66
45.938.830,59
1.721.555,68
38.114.366,14
4.453.840,05
71.215.999,91
6.208.531,94
108.394.632,75
5.320.378,33
29.334.851,61
UKUPNO:
622.878.961,59
Podaci o uvezenoj robi iz ovog Odjeljka, po tarifnim glavama, se mogu pronaći na sajtu Ministarstva industrije,
energetike i rudarstva Republike Srpske.
Univerzalna statistiĉka jedinica je kilogram tako da su vrijednosti uvezene robe date u [KG].
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
31
Mora se uzeti u obzir da je tekstilna industrija u Republici Srpskoj oblast u kojoj je
proizvodnja bazirana na lon‐poslovima (usluge šivenja, krojenja, dorade...) za inostrane
partnere tako da se odreĊeni podaci iz Tabele 6 trebaju uzeti sa rezervom. Isto tako, treba
reći, da je u Republiku Srpsku uvezeno robe, iz ovog ODJELJKA, koju mi nismo u
mogućnosti proizvoditi i biti konkurentni, obzirom na kapacitete, raspoloţivu tehnologiju i
znanje. MeĊutim, privredna društva su u Republiku Srpsku, u gore navedenom periodu,
uvezla u vrijednosti od oko 1.500.000 KM robe tarifne glave 5105xxxx xx (tj. Vuna,
ĉešljana ili u pramenovima itd.). Prema informacijama do kojih smo došli, ţitelji Opštine
vunu, dobijenu striţenjem svojih ovaca, vrlo malo koriste za vlastite potrebe a ostalo
uglavnom bacaju.
Na teritoriji Opštine posluje privredno društvo „FATES“ a.d. Sokolac koje je jedno od
najznaĉajnijih društava (kako Opštine tako i Republike Srpske) u oblasti tekstila, koţe i
obuće. Zapošljavaju ukupno 63 radnika i imaju vlastiti proizvodni program proizvodnje
tepiha. Za izradu tepiha, kao sirovinu koriste domaću vunu. Svoje proizvode plasiraju na
domaće trţište, a manji dio izvoze u Makedoniju i Srbiju.
AD „Fates“ tradicionalno otkupljuje vunu od ţitelja Opštine, a u u 2012. godini su otkupili
104.149 kg vune, iz ĉega, na bazi statistiĉkih podataka o broju ovaca iz 2008. godine od
30.000 komada (tabela 10), proizilazi da se cca 40 tona vune (istog ili pribliţno istog
kvaliteta) otkupilo i sa podruĉja susjednih opština.
Organizovani otkup vune je na tragu filozofije razvoja malih i srednjih preduzeća (sinergija
jednog „većeg“ i više manjih). Takva sinergija je moguća uz razgovore lokalnih vlasti i, u
ovom sluĉaju, FATES-a. Npr. ukoliko postojeće pasmine ovaca, koje sada uzgajaju ţitelji
Opštine, gledano s aspekta kvaliteta vune, ne odgovaraju proizvodnim potrebama FATES-a,
Opština Sokolac, kao jedinica lokalne uprave, bi trebala da se angaţuje na usklaĊivanju
raspoloţivih resursa sa proizvodnim potrebama FATES-a. Ukoliko iz nekih razloga nije
moguća ovakva saradnja trebalo bi organizovati „zadrugu“ koja bi na najbolji naĉin spojila
ponudu i potraţnju za ovim proizvodom, a koja evidentno postoji (vidi Tabela 6, glava 51).
Problematika sa kojom se suoĉava ovo privredno društvo je: nedostatak sredstava za
proširenje proizvodnje i nedostatak sredstava za obnovu mašinskog parka; obaveze po
osnovu reprograma za ranije obaveze; problem naplate potraţivanja za robe plasirane na
domaćem trţištu; da bi plasirali svoje proizvode primorani su da daju razne bonitete trţišnim
centrima; nedostatak radne snage iz oblasti tekstila (tkanje i dizajn).
Prijedlozi za rješavanje problematike kako privrednog društva „FATES“ a.d. Sokolac
konkretno, tako i tekstilne industrije u širem smislu:
-
Podsticati privredna društva koja razvijaju vlastite proizvode i investiraju u novu
opremu bez obzira da li proizvode plasiraju na domaće ili inostrano trţište, a ne
samo izvoznike (u prethodnom periodu „FATES“ nije bio korisnik subvencija za
podsticaj izvoza koje je dodjeljivalo Ministarstvo industrije, energetike i rudarstva
Republike Srpske).
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
32
-
-
Pošto „FATES“-u nedostaje odreĊena kvalifikovana radna snaga (tkanje i dizajn), a
obzirom na potrebe i kapacitete istog moţda je najprihvatljivija opcija
subvencionisanje prekvalifikacije radnika u traţena zanimanja.
Insistirati da se zadrţi podrška tekstilnoj industriji datoj Zakonom o izmjenama i
dopunama Zakona o doprinosima (Sluţbeni glasnik Republike Srpske broj 1/11)
prema kome osnovica doprinosa za zaposlene iznosi 25% prosjeĉne mjeseĉne bruto
plate u Republici Srpskoj.
Prestiţna BCG (The Boston Consulting Group) predviĊa da će se, do 2020. godine, iz Kine
u Ameriku vratiti oko 5 miliona radnih mjesta. Glavni faktori, kako se navodi, za ovakva
predviĊanja su: stalni rast cijene rada u Kini u zadnjih par godina, veća produktivnost
domaćih (u ovom sluĉaju ameriĉkih) radnika, povećanje troškova transporta i sl. Isto tako
predviĊaju da neće doći do velikih promjena, sa aspekta radnih mjesta, u industrijama koje
su radno intenzivne i zahtijevaju visoku produktivnost, kao što su tekstilna, zatim industrija
odjeće te TV industrija i sl. Pošto je cijena rada znatno niţa kod nas nego u razvijenim
zemljama zapada, te obzirom na cijene transporta kao i na ĉinjenicu da je oblast tekstila
radno intenzivna, nisko akumulativna, sa zaposlenom uglavnom nekvalifikovanom ţenskom
radnom snagom moglo bi doći do povećanja interesa stranih investitora (misli se na
evropske investitore) u tekstilnu industriju Republike Srpske.
4.4
Metalska industrija
Tvornica leţaja „UNIS“ Sokolac, do poĉetka rata, bila je jedna od najmodernijih fabrika za
proizvodnju valjkastih leţajeva u Evropi. Zapošljavala je oko 250 radnika za rad u 3 smjene
uz proizvodne kapacitete od 5 miliona valjkastih leţajeva godišnje. Maksimalni kapacitet
dostignut je 1988 godine sa ostvarenom proizvodnjom od oko 4.3 miliona leţajeva.
Cjelokupna proizvodnja bila je namjenjena za izvoz, a Tvornica se nalazila na I-A listi
dobavljaĉa Njemaĉke industrije automobila Volkswagen. U toku rata oprema u fabrici je
bila konzervirana i u potpunosti oĉuvana, a u prvim poratnim godinama pojedini pogoni su
bili pokrenuti i stavljeni u funkciju. U proteklih desetak godina (od 1999 godine) Tvornica
je nemarnim odnosom menadţmenta i nadleţnog ministarstva u potpunosti devastirana,
oprema rasprodata i uništena tako da i nema pouzdanih podataka šta je još od opreme ostalo
u fabrici niti u kom je pravnom statusu ova fabrika. Obzirom da je pored UNIS-a i Švedske
firme SKF, udio u investiciji (zemljište i infrastruktura) imala i Opština Sokolac, te da sam
objekat ima preko 6.000 kvadratnih metara zatvorenog prostora, interes Opštine je da se
sprijeĉi dalje propadanje ovog objekta i da se pokuša ovaj prostor staviti u funkciju.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
33
4.5
Prehrambena industrija
Prema APIF-u13 privredna društva, iz oblasti prehrambene industrije, koja su predala
završne raĉune za 2010. i 2011. godinu su:
Tabela 7. Privredna društva iz preh.ind. sa predatim završnim raĉunima
Naziv privrednog subjekta
Preteţna djelatnost privrednog subjekta
1.
„Duga-Komerc“ d.o.o.
Sokolac
2.
„Elpo“ d.o.o. Sokolac
3.
„Matpan“ d.o.o. Sokolac
Proizvodnja ostalih prehrambenih
proizvoda
Proizvodnja makarona, rezanaca,kuskusa i
sliĉnih proizvoda od brašna
Proizvodnja hljeba; svjeţih peciva i kolaĉa
4.
„Soko-Promet“ d.o.o. Sokolac
Proizvodnja hljeba; svjeţih peciva i kolaĉa
Ukupan broj zaposlenih u ovom sektoru je na kraju 2010. godine bio 61 radnik, a na kraju
2011. godine je bio 41 radnik.
Da bi se priĉalo o prehrambenoj industriji Opštine potrebno je osvrnuti se na prehrambenu
industriju Republike Srpske, odnosno BiH pa i šire.
Kao glavni problem se navodi nepostojanje adekvatnih kontrola, roba koje se uvoze na
teritoriju BiH, odnosno Republike Srpske, jer ne postoje adekvatne laboratorije (tehniĉki i
kadrovski opremljene) u kojima bi se vršilo ispitivanje tih roba tj. kontrola usaglašenosti
kvaliteta. Moţe se reći da je trţište BiH širom otvoreno za sve vrste roba jer se kontrola na
granici uglavnom obavlja organoleptiĉki.
Obzirom da okolne zemlje, za razliku od BiH, imaju laboratorije, BiH, odnosno Republika
Srpska, se nalazila/nalazi i na udaru „vancarinskih barijera“ radi kojih sva privreda BiH,
odnosno Republike Srpske trpi, a posebno prehrambena industrija.
U BiH postoji problem i manjka certifikovanih akreditacijskih tijela. Polovinom 2012.
godine Hrvatska je imala oko 300 certifikovanih akreditacijskih tijela, Srbija oko 400, a BiH
samo 44.
Opšte je poznato da Hrvatska 01.07.2013. godine ulazi u Evropsku uniju14. Tada prestaje da
vaţi CEFTA15 sporazum (vezano za Hrvatsku) i na snagu stupa Sporazum o stabilizaciji i
pridruţivanju. Radi ovoga će najviše biti pogoĊena prehrambena industrija BiH, odnosno
Republike Srpske, a posebno industrija (oznaĉena kao riziĉna grupa) koja se bavi: ţivim
ţivotinjama, mesom i drugim klaoniĉkim proizvodima, ribama, ljuskarima i mekušcima, te
mlijekom i mlijeĉnim proizvodima, preraĊevinama od mesa i riba i sl.
13
14
15
Agencija za posredniĉke, informatiĉke i finansijske usluge Republike Srpske.
U ukupnom izvozu iz BiH Hrvatska uĉestvuje sa 16,35%.
Centralnoevropski ugovor o slobodnoj trgovini – CEFTA.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
34
S druge strane za oĉekivati je da će se i Hrvatska, radi svoje nekonkurentnosti sa
prehrambenim industrijama Evrope te gubitkom trţišta CEFTA sporazuma, suoĉiti sa
ozbiljnim problemima. Radi carina na hrvatsku robu, ista će na podruĉju zemalja CEFTA
sporazuma biti skuplja (pojedini proizvodi i do 18%) te se procjenjuje da bi Hrvatska mogla
na godišnjem nivou da gubi oko 200 miliona KM.
Ukoliko bi ostalo ovakvo stanje, mnogi hrvatski privrednici su najavili preseljenje svojih
privrednih društava u zemlje CEFTA sporazuma koje će, ako do njega i doĊe, biti po
ekonomskoj logici (BiH se nameće kao jedno od logiĉnih rješenja).
Ako pogledamo preteţne djelatnosti privrednih društava Opštine, iz oblasti prehrambene
industrije, moţe se vidjeti da ista ne spadaju u riziĉnu grupu tako da ova privredna društva
neće trpiti veliku štetu radi ulaska Hrvatske u EU.
MeĊutim, Opština obzirom na dobru sirovinsku osnovu i velike mogućnosti za proizvodnju
ekološki ĉiste i organske hrane te izgraĊenu industrijsku zonu Podromanija bi mogla da
bude interesantna za pokretanje ove/ovakvih industrija. U cilju privlaĉenja stranog kapitala
(prvenstveno se misli na hrvatski) predstavnici Opštine, privrednici i lokalna vlast, bi
zajedniĉkim naporima trebali da promovišu potencijal Opštine za investicije ovog tipa.
Radi zaštite svoje prehrambene industrije Vlada Hrvatske je s Evropskom komisijom
dogovorila otpoĉinjanje pregovora sa svakom ĉlanicom CEFTA-e o zadrţavanju nultih ili
najniţih carina za hrvatske proizvode.
Bez obzira na ishod bilateralnih pregovora izmeĊu BiH i Hrvatske, Republika Srpska će
morati predano raditi na formiranju laboratorija i sertifikovanih akreditovanih tijela jer je to
proces koji se neminovno mora dešavati na putu BiH, odnosno Republike Srpske ka
Evropskoj uniji, te bi pravovremeno angaţovanje16 na ovakvim projektima moglo da donese
benefite Opštini u budućnosti.
Ovdje dolazi do izraţaja maksima da je pravi put ulaska jedne drţave u Evropsku uniju put
kada u EU prvo ulaze privredna društva, a tek onda drţava u kojoj posluju ta privredna
društva.
4.6
GraĊevina
Na teritoriji Opštine posluju ĉetiri privredna društva preteţne djelatnosti iz podruĉja
GraĊevina, koja su APIF-u predala završne raĉune 31.12.2011. godine. To su: „Katerpilar“
d.o.o. Sokolac, „Indposting“ d.o.o. Sokolac, AD „Romanija putevi“ Sokolac i „Rajak-vob“
d.o.o. Sokolac.
16
Certifikovana akreditovana tijela po strukturi vlasništva mogu biti privatna.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
35
Tabela 8. Privredna društva iz graĊevine sa predatim završnim raĉunima
Naziv privrednog
društva
AD „Romanija
putevi“ Sokolac
„Rajak-vob“ d.o.o.
Sokolac.
„Indposting“ d.o.o.
Sokolac
„Katerpilar“ d.o.o.
Sokolac
Dobitak
Radnici
2010
2011
2010
2011
39.122
72.065
266
294
6.074
4.305
6
5
2.474
3.291
1
1
Gubitak u iznosu
17.2450
Gubitak u iznosu
19.523
4
1,7
U Tabeli 8, nije navedeno privredno društvo AD „Romasok“ Sokolac jer je naziv preteţne
djelatnosti istog iz podruĉja A, odnosno Usluţne djelatnosti u šumarstvu i iskorišćavanju
šuma.
Privredno društvo AD „Romanijaputevi“ Sokolac je društvo koje ima regionalni znaĉaj.
Redovna djelatnost je odrţavanje i ĉišćenje magistralnih i regionalnih puteva sarajevskoromanijske regije. Trenutno zapošljava oko 400 radnika od ĉega 15 diplomiranih inţenjera
raznih struka. Obzirom da posjeduje vlastitu laboratoriju za ispitivanje kvaliteta asfalta i
zemljišta, uspjeli su da nedostatak investicija na ovim prostorima nadomjeste probojem na
inostrana trţišta kao što je npr. crnogorsko trţište. Društvo izmiruje sve obaveze, a kao put
izlaska iz sloţenih ekonomskih i politiĉkih uslova rada vide ulaganje u prosperitetne ideje
kao što je izgradnja velikog garaţno-magacinskog i servisnog prostora ĉijim će završetkom
biti stvoreni znatno bolji uslovi za rad i odrţavanje mehanizacije koja je dostigla visoke
standarde. Vrijednost ove investicije procjenjuje se na oko dva miliona konvertibilnih
maraka.
Pored gore navedenog treba istaći i uspješan završetak asfaltne baze u Podromaniji.
Vrijednost ovog pogona je bila oko tri miliona konvertibilnih maraka, a kapacitet mu je 120
tona asfalta dnevno. Kao posljedicu ulaganja u nove ideje oĉekuje se razvojna ekspanzija.
4.7
Industrijska zona PODROMANIJA
Kako je privreda u Republici Srpskoj znatno oslabljena, ekonomski razvoj oslanja se na
strana ulaganja. Vaţan preduslov za privlaĉenje direktnih stranih i domaćih investicija u
lokalnu zajednicu jeste odreĊivanje prostora pogodnog za industrijsku izgradnju, kao i
uspostavljanja modela upravljanja tim prostorom.
Industrijske zone bi mogli definisati kao planirani ili organizovani dio zemljišta koji je
podjeljen transportnim mreţama, sa ili bez izgraĊenih objekata i parcela pogodnih za
industrijske aktivnosti. Nju ĉine nekretnine (zemljište, zgrade i druge nepokretnosti locirane
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
36
na odreĊenom mestu), kao i prava i obaveze u vezi sa nekretninama (vlasništvo, pravo
korišćenja).
U naporima da stvori konkurentne uslove za nove investitore, opštinska uprava treba da
razvija pozitivnu poslovnu klimu obezbjeĊujući, pored razliĉitih oblika finansijskih olakšica,
infrastrukturno opremljeno zemljište spremno za industrijsku izgradnju. Ulaganje u putnu
infrastrukturu, komunalno opremanje zona, povoljna cijena zemljišta, kao i reformisana
opštinska administracija, uĉiniće lokalnu zajednicu privlaĉnom za investitore.
Industrijske zone su obiĉno strateški pozicionirane u neposrednoj blizini vaţnih
saobraćajnica, autoputa, ţeljeznice, aerodroma i rijeka. Shodno naprijed reĉenom, kada je u
pitanju razvoj poslovne infrastrukture, Opština ima dobre preduslove za razvoj poslovne
zone uz magistralni put (Sarajevo – Rogatica) u Podromaniji, površine 15 ha, što sa već
postojećom poslovnom zonom ĉini površinu od 43 ha. Obzirom da u bliţem okruţenju nema
razvijenih poslovnih zona, to bi u ovom sluĉaju bila konkurentska prednost za Opštinu.
Kako osnivanje poslovnih/industrijskih zona treba da proistekne iz potrebe tako i proširenje
istih treba da proistekne iz potrebe odnosno da postoje zainteresovani investitori.
Prednosti industrijskih zona






Promocija poţeljnih grana privrede i stimulisanje zapošljavanja na nacionalnom i
lokalnom nivou;
Pruţa mogućnost ravnomjernog regionalnog razvoja podsticanjem proizvodnje i
zapošljavanja u manjim nerazvijenim mestima;
UvoĊenje raznovrsnosti u ekonomsku osnovu kao i unapreĊivanje kvaliteta i
produktivnosti;
Stimulisanje osnivanja kompanija u odreĊenoj regiji smanjivanjem kapitalnih
troškova i lakšeg pokretanja proizvodnje;
UvoĊenje trţišnih principa prilikom ulaganja u javnu infrastrukturu, tj. planska
infrastruktura prilagoĊena potrebama industrije;
Moţe osnaţiti efikasniju upotrebu resursa kreiranjem industrijske zone u okolini
većih industrija.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
37
Zanatstvo, trgovina i preduzetništvo
4.8
Poseban znaĉaj za razvoj Opštine treba da ima razvoj preduzetništva i malog biznisa.
Uvodni dio
Zakon o zanatsko-preduzetniĉkoj djelatnosti (“Sluţbeni glasnik Republike Srpske”,
117/11) pokriva ovu oblast i sa njim se ureĊuju uslovi, poĉetak, naĉini i prestanak obavljanja
zanatsko-preduzetniĉke djelatnosti, obrazovanje i osposobljavanje preduzetnika (sticanje
majstorskog zvanja), organizovanje preduzetnika i voĊenje registra preduzetnika.
Poslovima zanatsko-preduzetniĉke djelatnosti, u smislu ovog zakona, smatra se svaka
privredna djelatnost utvrĊena vaţećom klasifikacijom djelatnosti koju fiziĉko lice obavlja
proizvodnjom, prometom i pruţanjem usluga na trţištu, radi sticanja dobiti i za ĉije
obavljanje nije potreban drugi oblik organizovanja.
Poseban oblik preduzetniĉke djelatnosti predstavlja zanatska djelatnost koja obuhvata
zanatsku proizvodnju, pruţanje zanatskih usluga, stare, umjetniĉke zanate i domaću
radinost. Jedna od mogućih podjela zanata je na tradicionalne i ostale zanate. Danas pod
pojmom tradicionalnih zanata podrazumijevamo stare zanate i domaću radinost dok su
umjetniĉki zanati u bliskoj vezi sa tradicionalnim s tom razlikom da je njihov razvoj vezan
za gradske sredine, da imaju odreĊenu umjetniĉku vrijednost i da inspiraciju mogu da nalaze
i u tradiciji.



Starim zanatima, u smislu gore navedenog zakona, smatraju se djelatnosti izrade i
dorade predmeta preteţno ruĉnim radom, pod uslovima i na naĉin kojim se ĉuva i
odraţava izraz tradicionalnog narodnog stvaralaštva, znanja i vještina.
Umjetniĉkim zanatima, u smislu gore navedenog zakona, smatraju se djelatnosti
oblikovanja plemenitih materijala, kamena, metala, tekstila, stakla i drugih
materijala, pri ĉijoj izradi dolazi do izraţaja liĉni ukus i vještina proizvoĊaĉa po
zamisli ili nacrtu stvaraoca ili drugog lica.
Domaća radinost, u smislu gore navedenog zakona, jeste djelatnost izrade, dorade i
oplemenjivanja predmeta kod kojih preovladava ruĉni rad i koji imaju estetsko
obiljeţje narodne umjetnosti.
U vaţećem Pravilniku o djelatnostima koje se smatraju starim i umjetniĉkim zanatima i
domaćom radinosti (“Sluţbeni glasnik Republike Srpske”, broj 70/12), detaljno su prikazani
poslovi navedene grupe zanata.
Ovim pravilnikom propisuju se djelatnosti koja se smatraju starim i umjetniĉkim zanatom i
domaćom radinosti, postupak za sticanje statusa starog zanata, umjetniĉkog zanata i voĊenje
evidencije o izdatim rješenjima o steĉenom statusu.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
38
Trenutna situacija
Prema evidenciji Odjeljenja za privredu i društvene djelatnosti na podruĉju Opštine
31.12.2010. godine bilo je registrovano 275 radnji, u istom periodu 2011. godine je bilo
registrovano 259 radnji, dok je zakljuĉno sa 14.12.2012. godine broj preduzetniĉkih radnji
opao na 214. Što se tiĉe njihove strukture, ona se moţe sagledati u sljedećoj tabeli:
Tabela 9. Struktura preduzetniĉkih radnji
RED.
BR.
DJELATNOST
2010
2011
14.12.2011.
1.
Zanatske radnje17
116
110
89
2.
Trgovine
76
71
55
3.
Ugostiteljske radnje (kafe bar, kafane,
bife)
58
56
57
4.
Javni prevoz
17
14
6
5.
Ostali
8
8
7
275
259
214
Ukupno:
Grafikon 1. Broj samostalnih radnji
140
120
116
110
100
80
89
76
71
60
40
58
56
17
14
17
Trgovina
57
55
Ugostiteljske radnje
Javni prevoz
Ostali
20
0
Zanatske radnje
8
31.12.2010
8
31.12.2011
7
6
14.12.2012
Starim zanatima se bavi samo jedna zanatska radnja na teritoriji Opštine
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
39
Na osnovu podataka navedenih u tabeli odnosno prikazu na Grafikonu 1 vidi se da je za
obuhvaćeni period došlo do opadanja broja tj. zatvaranja svih vrsta radnji sem radnji iz
oblasti ugostiteljskog sektora. Ĉak se ni za radnje ugostiteljskog sektora ne moţe govoriti o
povećanju broja istih nego samo o kontinuitetu broja radnji.
Mogućnosti
Što se tiĉe ugostiteljskih objekata na teritoriji Opštine jasno je da je oţivljavanje ovog
sektora usko vezano za poboljšanje i povećavanje turistiĉke ponude te široke potrošnje.
Zakon dopušta da se zanatska djelatnost moţe obavljati kao: osnovna, dopunska ili dodatna.
U cilju povoljnije klime za razvoj zanatske djelatnosti u julu mjesecu 2012. godine na snagu
su stupili sljedeći pravilnici:
-
Pravilnik o djelatnostima za ĉije obavljanje nije potreban poslovni prostor
(„Sluţbeni glasnik Republike Srpske“ broj 063/12),
Pravilnik o djelatnostima koje se mogu obavljati sezonski („Sluţbeni glasnik
Republike Srpske“ broj 063/12),
Pravilnik o djelatnostima koje se mogu obavljati u stambenom prostoru („Sluţbeni
glasnik Republike Srpske“ broj 063/12).
Svima je poznato da se odreĊeni dio poslova, koji se svrstavaju u poslove iz ove oblasti,
obavlja mimo zakonskih tokova tako da ni Republika Srpska a ni Opština nemaju korist.
Donošenjem ovih pravilnika se nastoji omogućiti što jednostavnije i što jeftinije
legalizovanje i pokretanje poslova koje isti tretiraju. Sigurno je da postoje pojedinci koji su
imali namjeru prijaviti ovakve djelatnosti i steći odreĊene benefite ali im to nije bilo
isplativo. Sada imaju zakonsku mogućnost da bez velikih troškova (kao npr. troškovi za:
poslovne prostore, komunalije i sl.) mogu registrovati svoju djelatnost.
Razvoj starih, umjetniĉkih zanata te domaće radinosti mogao bi da doprinese boljoj,
odnosno unikatnijoj turistiĉkoj ponudi Sokolaĉkog kraja. O ovome će biti više reĉeno u
odjeljku Turizam ali ćemo ovdje samo spomenuti da je Muzej Republike Srpske izvršio
istraţivanja i septembra 2012. godine, je izašla publikacija „Stari zanati u Republici
Srpskoj“ autora Vladimira Đukanovića. Publikacija je nastala kao plod terenskih
istraţivanja i istom je ocijenjeno da sljedeći stari zanati imaju dugu tradiciju te da mogu biti
interesantni za trţište i mogu upotpuniti turistiĉku ponudu:
-
Kovaĉki zanat;
Kazandţijski zanat;
Ćurĉijski zanat (izrada odjevnih predmeta od štavljenih janjećih ili ovĉijih koţa sa
vunom okrenutom unutra);
Ćumurdţijski zanat (pravljenje i prodaja ćumura – paljenjem drveta, gorenje i
haĊenje drveta u procesu koji traje 10-12 dana);
Baĉvarski zanat;
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
40
-
Domaća radinost (misli se prevashodno na ţenski rad tj. Izradu odjevnih i ukrasnih
predmeta tkanjem, pletenjem i vezom)..
***
Strateški izazovi su stvaranje pozitivnog imidţa Opštine, dobre poslovne klime za razvoj malih i
srednjih privrednih društava kroz različite vrste investicija, olakšica i podsticaja. Neophodno je
podsticati konkurentnost i sve što je inovativno, pomagati privredne subjekte koji idu brţe, pomagati
obrazovanje i usavršavanje, uvaţavati interese malih privrednika te podsticati odrţavanje
institucionalnog dijaloga izmeĎu vlasti (lokalnih, entitetskih i drţavnih) i malih privrednika u cilju
olakšavanja njihovog poslovanja..
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
41
5
POLJOPRIVREDA I NJENI POTENCIJALI
Opština predstavlja većim dijelom ruralno podruĉje, a kao takvo ima veliki potencijal za
razvoj poljoprivrede. Poljoprivredno zemljište na teritoriji Opštine zauzima ukupnu površinu
od 32.834 ha, od ĉega se pod livadama i pašnjacima nalazi 28.232 ha, a pod oranicama i
voćnjacima 4.602 ha. Veoma mali broj poljoprivrednih površina se obraĊuje, a najveći dio
registrovanih poljoprivrednih gazdinstava proizvodi samo za sopstvene potrebe i nemaju
komercijalni karakter. Privredni subjekti koji trenutno egzistiraju na teritoriji Opštine su
registrovani za razliĉite poljoprivredne djelatnosti kao što su: gajenje povrća, cvijeća i
ukrasnog bilja, uzgoj goveda, proizvodnja mlijeka itd.
U ranijem periodu je, na podruĉju Opštine, funkcionisao Centar za unapreĊenje
poljoprivrede u brdsko – planinskom podruĉju, koji je posjedovao savremene kapacitete za
proizvodnju bezvirusnog sjemena krompira. U Centru su korištene savremene tehnologije
proizvodnje bezvirusnog sjemenskog materijala putem primjene tehnike kulture tkiva i
kulture meristema. U okviru Centra su bili izgraĊeni potrebni objekti i infrastruktura za
primjenu tehnologije proizvodnje “virus free” sjemenskog materijala. U realizaciji ovog
projekta su uĉestvovali UNDP i FAO.
Najveći dio, gore navedenih, kapaciteta je u proteklih nekoliko godina devastiran, a u 2010.
godini je pokrenut postupak steĉaja nad Centrom. MeĊutim, kako u Republici Srpskoj,
odnosno BiH ne postoji nijedan ovakav centar, a imajući u vidu znaĉaj ovog projekta za
privredni, ekonomski i društveni razvoj šire regije, krajem 2012. godine obezbjeĊeni su svi
neophodni zakonski i finansijski preduslovi za ponovno pokretanje Centra. Rad Centra će se
odvijati uz punu podršku i saradnju drţavnih i entitetskih vlasti i FAO meĊunarodne
organizacije, a njegovom reaktivacijom postiţe se::
1. Vraćanje prvobitne funkcije Centra (Centar raspolaţe sa laboratorijskim prostorom za
proizvodnju ”virus free” sjemenskog krompira, komorama rasta koje mogu primiti 10.000
inicijalnih biljaka, stakleniĉkim prostorom od 510 m2 i kapaciteta 24.000 biljaka u jednom
turnusu). Izgradnjom mreţanika površine 8.000 m2 moguće je obezbjediti proizvodnju
750.000 gomolja superelitne kategorije. Ovako proizvedena koliĉina sjemenskog materijala
moţe zasijati 18 ha i proizvesti godišnje 360 tona elitnog sjemena krompira).
2. Povećanje poljoprivredne proizvodnje u brdsko-planinskim podruĉjima (sarajevskoromanijska regija) gdje bi se stanovništvo uz proizvodnju sjemenskog i merkantilnog
krompira bavilo i proizvodnjom krmnog bilja, jarih ţita i stoĉarstvom, a kao struĉni servis bi
sluţio Centar.
3. Obuke, obrazovanje i nauĉno-istraţivaĉki rad u okviru studija na univerzitetima i visokim
školama u Republici Srpskoj i regionu, ali i za realizaciju nauĉnih i inovacionih projekata.
Kao što je već navedeno, osim proizvodnje krompira, stvorili bi se preduslovi i za
proizvodnju nekih sorti strnih ţita, kojima odgovaraju prirodni uslovi naše Opštine. U
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
42
Republici Srpskoj trenutno postoji samo Poljoprivredni institut Republike Srpske koji je
stacioniran u Banjoj Luci koji se izmeĊu ostalog bavi i proizvodnjom odreĊenih sorti strnih
ţita. Prema informacijama od strane menadţmenta Instituta, njihovi kapaciteti pokrivaju
svega 5% od ukupnih potreba trţišta Republike Srpske za raznim sortama strnih ţita.
U oblasti ratarstva u Opštini dominiraju proizvodnja krompira i razliĉitih ţitarica (jeĉam,
zob i pšenica), ali gledajući postojeće stanje, ne moţe se oĉekivati napredak u ovoj oblasti
bez dodatnih ulaganja i podsticaja. Razvoj ratarstva je vezan i za razvoj stoĉarstva, kroz
obezbjeĊivanje stoĉne hrane.
Da bi se unaprijedilo stanje poljoprivrede potrebno je obezbjeĊivati dodatne subvencije i
podsticaje, ali i savremene uslove za proizvodnju. Tu se prije svega misli na proizvodnju
kvalitetnog sjemena (krompira), odreĊenih sorti ţita i plasteniĉku proizvodnju povrća. U
fazi investicionih ulaganja treba maksimalno podrţati izgradnju plastenika koji bi kasnije
bili samoodrţivi jer plasteniĉka proizvodnja povrća na godišnjem nivou, obezbjeĊuje
znaĉajno najveći profit, u odnosu na brojne vidove proizvodnje hrane.
Treba razmisliti i o proizvodnji odreĊenih vrsta voćkarica kojima naše podneblje odgovara.
U današnje vrijeme je sve aktuelnija proizvodnja Aronije (Aronia melanocarpa) biljke
(voćkarice) izuzetno ljekovitih svojstava za koju postoji trţište i kod nas i u regionu. Za
ovakve i ostale investicije u poljoprivredu, mogu se povući odreĊena podsticajna sredstva na
entitetskom nivou18, ali i sredstva koja dodjeljuju ostale Agencije 19 i fondovi. U narednom
periodu je potrebno vršiti stalnu edukaciju lokalnog stanovništva o aktuelnim pozivima i
podsticajima za koje već ispunjavaju uslove u oblasti poljoprivredne proizvodnje, jer
najĉešće zbog neinformisanosti poljoprivrednici Opštine vrlo rijetko apliciraju za njih.
Osim aronije, proizvodnja malina u svjeţem i zamrznutom stanju ima dobru perspektivu,
naroĉito kada se govori o izvozu. ProizvoĊaĉi malina u BiH izvezli su u 2012-oj godini 122
tone svjeţe maline u vrijednosti od oko 740.000 KM, što je više za 320 odsto nego u 2011oj godini20. Svjeţa i smrznuta malina uglavnom je izvoţena u zemlje EU – Njemaĉku,
Sloveniju, Švedsku, kao i u Hrvatsku. Na izvoznim trţištima cijena svjeţe maline raste a
smrznute opada, što bi trebalo opredijeliti potencijalne proizvoĊaĉe za veći izvoz svjeţe
maline, jer ova vrsta proizvodnje izmeĊu ostalog donosi i relativno brzo vraćanje uloţenih
sredstava i daje mogućnost zapošljavanja seoskog stanovništva. Opština moţe pomoći pri
podizanju novih nasada malina kroz kapitalna ulaganja, odnosno odreĊenim podsticajima.
Proizvodnja malina se moţe stimulisati i u vidu podsticaja proizvodnje po hektaru što bi bilo
u skladu sa zahtjevima EU (prema EU BiH je duţna uvesti sistem podrške poljoprivrednoj
proizvodnji po hektaru traţi do 2017. godine).
Pravilnik o uslovima i naĉinu ostvarivanja novĉanih podsticaja za razvoj poljoprivrede i sela u 2013.godini
(www.vladars.net)
Gradska razvojna agencija Istoĉno Sarajevo (http://www.rais.rs.ba)
20
Prema podacima Sektora privrede Spoljnotrgovinske komore BiH
18
19
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
43
Analizom stanja u poljoprivredi evidentirane su sljedeće poteškoće: manje od jedne trećine
su komercijalni poljoprivredni proizvoĊaĉi, male površine pod voćem i usjevima,
nepovoljna starosna struktura (staro stanovništvo), zastarjela mehanizacija, nedostatak
preciznih podataka o broju gazdinstava, neaţurirani statistiĉki podaci, usitnjeni posjedi,
slaba organizovanost – udruţivanje poljoprivrednih proizvoĊaĉa, nedostatak brenda i
neinstitucionalizovan otkup.
Lokalna vlast dalji razvoj poljoprivrede vidi u usmeravanju resursa na podsticaje u ovoj
oblasti. Potrebno je osnovati zadrugu21 koja će aktivno djelovati i okupljati zainteresovane
poljoprivrednike za proizvodnju, koja će biti mjesto gdje će se vršiti stalne edukacije i
razmjena znanja i iskustava, ali i mjesto gdje će se vršiti organizovani otkup poljoprivrednih
proizvoda, ĉajeva i ljekovitog bilja od lokalnog stanovništva. U cilju boljeg organizovanja
individualnih poljoprivrednih proizvoĊaĉa potrebno je formirati udruţenje koje bi
partnerskim odnosom sa lokalnom vlašću radilo na unapreĊenju poljoprivredne proizvodnje
i podsticanju proizvoĊaĉe da koriste sve povoljnosti u ovoj oblasti.
Veliku ulogu ima i stalna edukacija o dostupnim sredstvima i podsticajima u oblasti
poljoprivrede koja su u dosadašnjem periodu sporadiĉno korištena od strane malih
poljoprivrednih proizvoĊaĉa iz Opštine.
Razvoj poljoprivrede Opštine će se postići ostvarivanjem sljedećih ciljeva:
5.1
institucionalna podrška (povezivanje) poljoprivrednih proizvoĊaĉa (zadruge,
edukacija),
infrastruktura (seoski putevi, navodnjavanje, odvodnjavanje),
razvoj organske proizvodnje hrane22 i standardizacija autohtonih proizvoda sa
geografskim porijeklom i specifiĉnim kvalitetom,
stakleniĉka i plasteniĉka proizvodnja,
formiranje centra za kompletnu logistiku poljoprivredi u cilju usmjeravanja na vrstu
proizvodnje do marketinga i plasmana na trţištu,
podrška formiranju udruţenja i asocijacija proizvoĊaĉa,
proizvodnja voća, posebno jabuĉastog i sitnog voća, za stonu potrošnju, preradu i
izvoz i
proizvodnja, sakupljanje i prerada ljekovitog bilja.
Stoĉarska proizvodnja
Kao grana poljoprivrede, stoĉarstvo je veoma vaţno za budući razvoj Opštine. Osnov za
razvoj stoĉarstva je i posjedovanje zemljišta u vlasništvu. Poljoprivrednici u Opštini
posjeduju 23.526 ha ili 71% od ukupnog poljoprivrednog zemljišta.
21
22
U skladu sa Zakonom o poljoprivrednim zadrugama Sl. Glasnik Republike Srpske broj 073/08, 106/09 i 078/11.
U skladu sa Zakonom o organskoj proizvodnji hrane Sl. Glasnik Republike Srpske broj 075/04 i 071/09.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
44
Tabela 10. Pregled stoĉnog fonda koji se nalazi u individualnom sektoru
Godina
Konji
Goveda
Krave
Ovce
Svinje
Perad
1990.
1.280
10.820
5.800
54.000
1.200
14.000
2008.
500
3.500
2.800
30.000
500
10.000
Tabela 11. Otkup mlijeka od individualnih proizvoĊaĉa
1990. god.
4.500 - 5.000 litara mlijeka dnevno
2008. god.
4.100 litara mlijeka dnevno
Na podruĉju Opštine ne postoji ni jedan pravni subjekt koji se bavi stoĉarstvom i sve se
zasniva na individualnim domaćinstvima.
„Mljekara“ d.o.o. Sokolac posjeduje kapacitete za preradu 5.000 litara mlijeka dnevno, ali su
kapaciteti neiskorišteni, jer se ovo privredno društvo uglavnom bavi otkupom mlijeka za
druge, odnosno ne bavi se njegovom preradom. Da bi se poboljšalo ovo stanje neophodno je
uspostaviti organizovan otkup mlijeka, a kroz javno-privatno partnerstvo unaprijediti rad
postojećih pogona i planirati proširenje proizvodnje.
Romanija je, u prijeratnom periodu, bila poznata po visokom kvalitetu mlijeka i mlijeĉnih
proizvoda individualnih proizvoĊaĉa. Naţalost, danas ova regija nenudi nikakve proizvode
sa dodanom vrijednošću osim sirovog mlijeka. Uz projektni pristup i pomoć entitetskih i
lokalnih vlasti moguće je razviti proizvodnju brendiranog – dimljenog romanijskog kajmaka
kojeg u slobodnoj prodaji gotovo da i nema. Razlog za to je što se iskljuĉivo proizvodi za
vlastite potrebe i za pojedinaĉne kupce po porudţbini, odnosno nema organizovane
proizvodnje i plasmana. Da bi se domaći proizvod mogao plasirati na trţište, potrebno ga je
brendirati i zaštititi geografsko porijeklo. Zbog toga će se planirati odreĊeni podsticaji, kako
bi se domaći proizvoĊaĉi prije svega obuĉili o procesu brendiranja kajmaka i drugih
proizvoda (primjer sa Zlatibora), nakon ĉega bi se moglo ozbiljnije pristupiti pokretanju
proizvodnje, ĉime bi se povećalo i samozapošljavanje uz podršku lokalne vlasti.
Paralelno sa razvojem proizvodnje mlijeka i mlijeĉnih proizvoda, potrebno je razvijati
stoĉarstvo kao karakteristiĉnu poljoprivrednu granu ovih prostora. Razvoj stoĉarske
proizvodnje na bazi raspoloţivih agroekoloških potencijala je uslovljeno proizvodnošću
ţivotinja i njihovim brojnim stanjem. Radi toga je nuţno izvršiti obiljeţavanje svih
ţivotinja, formiranje proizvodno trţnih farmi, te poslovno povezivanje proizvoĊaĉa mlijeka i
mesa sa preduzetnicima koji se bave otkupom ovih proizvoda. Prva organizaciono-tehniĉka
mjera u govedarstvu, pored markiranja grla, je formiranje novih odnosno revitalizacija
postojeće farme krava, koja će po svojoj graĊevinsko-tehnološkoj koncepciji i
funkcionalnosti, postati trajna jedinica za trţnu proizvodnju kvalitetnog mlijeka po
kriterijumima evropskih standarda. Razvoj farmi krava neminovno vuĉe za sobom i razvoj
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
45
proizvodnje dovoljnih koliĉina kabaste hrane na oranicama u okviru same farme, pa bi
osnivanje novih ili revitalizacije postojeće farme krava zahtijevalo i intenziviranje
proizvodnje kabaste hrane.
Trenutna situacija u Opštini je takva da preraĊivaĉki kapaciteti mesa ne rade. U 2009. godini
na podruĉju Opštine uzgojeno 21.500 jagnjadi, što je ravno proizvodnji od 376 tona
jagnjećeg mesa. Ovĉarska proizvodnja je takoĊe, znaĉajna grana stoĉarstva na romanijskom
podruĉju, ali opet, mahom za potrebe individualnih domaćinstava. Eksploatacija ovaca
uglavnom sluţi za proizvodnju mesa i djelimiĉno mlijeka. U prethodnom dijelu 23 je ukazano
na potrebu uvezivanja lokalnog stanovništva i privrednog društva „FATES“ a.d. Sokolac,
zbog mogućnosti otkupljivanja vune kao jednog od dodatnih vidova zarade.
Ţivinarstvo je grana stoĉarstva koja je nije znaĉajno razvijena u Opštini. Od svih vrsta
domaćih ţivotinja, ţivinarstvo posjeduje superiorno najveću reproduktivnu sposobnost, što
je pored ostalih prednosti ĉini vrlo profitabilnom granom, sa izuzetno brzim obrtom kapitala
(u biološkoj proizvodnji), logiĉno u odnosu na druge vidove proizvodnje putem domaćih
ţivotinja. Meso peradi je danas, a sigurno i u perspektivi, jedan od najjeftinijih izvora (pored
ribe) animalnog proteina, visokih biotinskih performansi, pa će taj proizvod i dalje zadrţati
svojevrsnu socijalnu komponentu u ishrani naše populacije. Iz tog razloga je potrebno
usmjeriti razvoj stoĉarstva Opštine i u pravcu osnivanja mini ţivinarskih farmi koje će se
baviti proizvodnjom jaja i mesa za potrebe stanovništva.
23
Vidi Poglavlje o tekstilnoj industriji.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
46
5.2
Proizvodnja meda
Romanijski med je postao prepoznatljiv zahvaljujući individualnom radu pojedinih medara
sa ovih prostora. Kada je rijeĉ o razvoju ove proizvodnje, treba uoĉiti da postoje znaĉajni
uslovi, koji nisu dovoljno iskorišćeni. U tom pravcu, potrebno je preduzeti niz koraka na
implementaciji programa koji će proizvodnju meda i proizvoda od meda podići na viši nivo,
te omogućiti efikasnu marketinšku prezentaciju, a samim tim i kvalitetnije finansijske efekte
za sve proizvoĊaĉe.
U 2009. godini pĉelari su sa svojih 2.500 pĉelinjih društava proizveli 35.000 kg meda.
Udruţenje pĉelara “Glasinac“ se bavi organizovanom proizvodnjom meda i ostalih pĉelinjih
proizvoda. U perspektivi, pĉelarstvo je grana kojoj treba posvetiti posebnu paţnju,
prvenstveno zbog toga što se veliki broj populacije, uz adekvatnu edukaciju, moţe baviti
ovom proizvodnjom i tako sticati dohodak.
***
Postoje neiskorišteni potencijali za razvoj ratarstva, povrtlartsva i stočarstva kroz jedna organizovan i
planski pristup. Podsticanje proizvodnje i stvaranje strukture komercijalnih gazdinstava koja će
odgovarati potrebama moderne trţišne ekonomije nameće se kao jedan od strateških ciljeva u razvoju
Opštine.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
47
6
TURIZAM I NJEGOVI POTENCIJALI
Turizam je djelatnost sa najvećom stopom rasta u svijetu. U poslednjih dvadeset godina
stopa rasta turizma je dva puta veća od stope rasta bruto društvenog proizvoda24. Posebna je
vrijednost turizma u podsticaju manje razvijenih podruĉja kao što je opština Sokolac.
Turizam je izvoz kod kuće. Pri tome, prodaje se ono što se ni na koji drugi naĉin ne bi
moglo prodati (priroda, istorijski spomenici, kultura, domaća kuhinja, zabava i dr.). Robe i
usluge se ne otpremaju u inostranstvo, po njih dolaze kupci iz inostranstva. Tu je upravo
posebna vrijednost i poseban ekonomski znaĉaj turizma za razvoj manje razvijenih opština.
Turizam je jedna od privrednih grana koja, ukoliko se uloţi dovoljno truda, moţe biti
pokretaĉ privrednog razvoja Opštine. Zahvaljujući oĉuvanoj ţivotnoj sredini i prirodnim
karakteristikama, podruĉje Opštine ima veoma dobar potencijal za razvoj lovnog,
ribolovnog, seoskog, planinskog, eko i etno turizma..
Do sada je preduzeto veoma malo aktivnosti u pogledu razvoja turizma i to mahom od
strane Planinarsko skijaškog društva „Glasinac“. Ove aktivnosti su bile usmjerene uglavnom
ka ureĊenju planinarskih puteva, staza, izvora i prilaza planinskim vrhovima Romanije.
Jedna od najinteresantnijih je staza koja vodi od Crvenih Stijena do pećine Starine Novaka.
U cilju promocije turizma Opštine, JP “Info centar“ Sokolac je u julu 2010. godine izdao je
publikaciju „Vodiĉ kroz opštinu Sokolac – Znamenitosti zaviĉaja“ gdje je predstavio sve
mogućnosti i kapacitete Opštine. U toku 2012. godine Opština je osnovala i turistiĉku
organizaciju. MeĊutim, da bi se turistiĉki resursi Opštine stavili u funkciju, neophodno je
realizovati brojne aktivnosti u budućnosti, a neke od njih su izgradnja razliĉito kategorisanih
smještajnih kapaciteta (naroĉito za seoski turizam), neophodne infrastrukture, zatim stalna
promociju turizma Opštine putem sajta turistiĉke organizacije i promotivnog materijala,
edukacija lokalnog stanovništva o prednostima i mogućnostima koje pruţa seoski turizam,
uslovima za kategorizaciju seoskih domaćinstava itd.
Da bi ruralni/seoski turizam zaţivio na ovom podruĉju treba formirati asocijaciju seoskih
domaćinstava koja pruţaju turistiĉke usluge, uvoditi mjere stimulacije investiranja, te
agresivnije promovisati ruralni turizam Opštine. Snaţniji razvoj seoskog turizma mogao bi
24
Strategija razvoja turizma Republike Srpske 2011-2020 (www.vladars.net)
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
48
se ostvariti po modelu etnosela, visokog kvaliteta turistiĉkog proizvoda i turistiĉkih usluga
(Romanijsko etnoselo).
TakoĊe, je potrebno izgraditi jedan zajedniĉki kapacitet tj. prodajno mjesto na atraktivnoj
lokaciji (npr: Romanijsku kuću - kolibu na Romaniji) gdje bi se prodavali poljoprivredni
proizvodi kao i suveniri, s tim što je veoma bitno da se kreira sopstveni suvenir koji će biti
prepoznatljiv i kolekcionarski zanimljiv turistima. Romanijska kuća, pored postojećeg
restorana „Romanija“, koji je takoĊe izgraĊen u etno stilu, treba da bude poĉetna
konstrukcija izgradnje etno sela na platou Ravne Romanije. Izgradnjom etno sela, napravio
bi se kvalitetan turistiĉko – ugostiteljski kompleks kao preduslov za razvoj razliĉitih vrsta
turizma ove regije.
U saradnji sa, gore pomenutim, planinarskim društvom potrebno je urediti još planinarskih
staza, staza za planinski biciklizam, podrţati planinarsku manifestaciju na Romaniji,
pokrenuti projekat izgradnje planinarskog doma u blizini Crvenih Stijena. Promocija naših
planina kao destinacija zimskog i ljetnjeg turizma se nameće kao neophodnost jer je u
Strategiji razvoja turizma Republike Srpske, kao kljuĉni element razvoja sportskoavanturistiĉkog turizma prepoznata planina Romanija što treba iskoristiti i privući investicije
u skladu sa strateškim ciljevima.
Neophodno je izvršiti rekonstrukciju i adaptaciju hotela „Romanija“, odnosno pokušati
pronaći investitore, koji bi zajedno u saradnji sa lokalnom vlastima izvršili neophodna
ulaganja. Adaptacijom i rekonstrukcijom hotela, obezbijedili bi se potrebni smještajni
kapaciteti, koji bi istovremeno sluţili i pripremama sportista. Hotel “Karavan“ u
Podromaniji, takoĊe raspolaţe izuzetno dobrim smještajnim kapacitetima: restoranom,
salama i kuhinjom i kao takav predstavlja potencijal na ĉije kvalitetne usluge se moţe
raĉunati.
Prepoznate prepreke razvoju turizma Opštine su:
-
neizgraĊenost infrastrukture – u prvom redu saobraćajnica,
nepostojanje pratećih turistiĉkih sadrţaja – hotelski ili drugi vidovi smještaja,
informacioni punktovi, trgovaĉki sadrţaji,
nedovoljno razvijena svijest o znaĉaju oĉuvanja kulturno-istorijskog nasljeĊa kod
lokalnog stanovništva,
neuvezanost takozvanog aktivnog ambijenta, manifestacija i nematerijalne
komponente kulturnog i istorijskog nasljeĊa,
slaba prohodnost i dostupnost destinacijama tokom zimskog dijela godine i
slab marketing.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
49
Niz objekata ugostiteljskog tipa (Etno - galerija “Ognjište“ u Bjelosavljevićima, Etno kompleks “Kum” u Kazanima i Eko - rekreativni centar u selu Kusaĉe koji je u izgradnji)
uraĊeni po visokim standardima ugostiteljske ponude u Opštini predstavljaju relevantne
pokazatelje postojanja resursa spremnih da zadovolje potrebe razvoja tranzitnog turizma
ovog podneblja.
***
Razvoj turizma Opštine je jedna od mogućnosti smanjenja nezaposlenosti i siromaštva, te pokretanja
privrednog razvoja i investicionih ulaganja. Potencijali za seoski, etno, planinarski, sportski i vjerski
turizam postoj. Realizacijom planiranih aktivnosti iz ove oblasti moţe se zaokruţiti jedna kvalitetna
etno-kulturno-istorijska turistička ponuda romanijske regije koja je veliki turistički potencijal Grada
Istočnog Sarajeva i Republike Srpske.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
50
7
PREGLED STANJA I KRETANJA NA TRŢIŠTU RADA
Poĉev od 2004. godine, Zavod za zapošljavanje Republike Srpske svakodnevno biljeţi
porast broja nezaposlenih lica. Za period od osam godina broj nezaposlenih lica (razliĉitih
obrazovnih profila) se povećao sa 1.367 na 2.231..
Tabela 12: Broj nezaposlenih za period 2004-2011. godina
Godina
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
Broj nezaposlenih
1367
1547
2206
2014
1991
2167
2121
2231
Prema kvalifikacionoj strukturi prikazanoj na Grafikon 2, broj nezaposlenih lica varira u
zavisnosti od stepena obrazovanja. Polukvalifikovani radnici i lica sa trogodišnjim visokim
obrazovanjem lakše pronalaze zaposlenje. U Opštini nema nezaposlenih evidentiranih
magistra i doktora nauka..
Grafikon 2. Broj nezaposlenih lica po stepenu obrazovanja
900
800
700
600
500
400
2008
300
2009
200
2010
100
2011
0
Master 300
ECTC
VSS 240 ECTS
VSS 180 ECTS
VŠS
VKV
SSS
KV
PK – NSS
NKV
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
51
Broj zaposlenih lica takoĊe biljeţi negativan trend (vidi Grafikon 3). Broj zaposlenih u
akcionarskim društvima se konstantno smanjuje, dok se u dioniĉarskim društvima broj
zaposlenih lica povećavao do 2007-e godine od kada ima negativan trend. Javna, drţavna
preduzeća i radnje neznatno povećavaju broj zaposlenih, odnosno imaju pozitivan trend25.
Grafikon 3. Broj zaposlenih lica
1400
А.Д.
A.D.
1200
Д.О.О.
D.O.O.
1000
800
Јавна
Javnaи iдржавна
drţavna
предузећа
preduzeća
600
Радње
Radnje
400
Zadrugeи iудружења
Задруге
udruţenja
200
Ustanoveиiоргани
organi
Установе
uprave
управе
0
2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011
25
Većina podataka je dobijena od APIF-a, kome su navedeni oblici organizovanja dostavili završne raĉune, a
odreĊeni broj podataka dobijen je direktnim putem. Imajući u vidu ĉinjenicu da neka preduzeća, ustanove i organi
ne dostavljaju završne raĉune APIF-u, kao što su AD “Telekom Srpske” RJ Sokolac, “Pošte Srpske” a.d RJ
Sokolac, banke, osiguravajuća društva, te ustanove i organi uprave koji završne raĉune podnose nadleţnim
ministarstvima, oni nisu ukljuĉeni u ovu analizu.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
52
8
PREGLED STANJA I KRETANJA U OBLASTI DRUŠTVENOG
RAZVOJA
8.1
Obrazovanje
Obrazovanje je osnovno ljudsko pravo zagarantovano Ustavom Republike Srpske i Ustavom
BiH. Ostvarenje ovog prava je od presudnog znaĉaja za razvoj društva u cjelini, pa time i
lokalne zajednice. Kljuĉan element prava na obrazovanje je obavezno, besplatno, osnovno
obrazovanje. Savremene tendencije u svijetu idu ka uvoĊenju elementa obaveznosti u sistem
srednjeg obrazovanja, te je u tom smislu neophodno povećati broj stanovnika koji ima
završena oba nivoa obrazovanja i smanjiti broj djece koja napuštaju osnovno, obavezno
obrazovanje.
U Opštini, djelatnost obrazovanja ostvaruje se kroz predškolsko, osnovno, srednje i visoko
obrazovanje.
8.1.1
Predškolsko obrazovanje i vaspitanje
Na podruĉju Oštine egzistira Javna ustanova za predškolsko vaspitanje i obrazovanje.
Kapacitet ove ustanove je 146 djece. Prije rata ustanovu je pohaĊalo 120 polaznika, a u
posljednjih 15 godina primjetan je trend opadanja broja djece. Razlozi su višestruki, a meĊu
najznaĉajnije izdvajaju se negativna stopa prirodnog priraštaja (pad nataliteta), pad ţivotnog
standarda porodica i odlazak šestogodišnjaka u sistem reformisanog osnovnog obrazovanja
(prelazak na devetogodišnje obrazovanje).
Predškolsko vaspitanje i obrazovanje trenutno pohaĊa 46 djece i to u tri grupe: a) jasliĉka
koja broji 11 djece, b) mlaĊa koja broji 17 djece, i v) starija koja broji 18 djece. Troškovi
ishrane na godišnjem nivou za 10-oro djece iznose 2.500,00 KM. U Ustanovi je zaposleno
12 radnika i to: profesor pedagogije i psihologije sa visokim obrazovanjem (direktorica),
vaspitaĉica sa višim obrazovanjem (vaspitaĉica u starijoj grupi), pet medicinskih sestara sa
srednjim obrazovanjem (vaspitaĉice u jasliĉkoj i mlaĊoj grupi), raĉunovodstveni tehniĉar sa
srednjim obrazovanjem, dva KV kuvara, dva NK higijeniĉara i jedan volonter.
Najveći problem, u radu Ustanove, predstavlja nedostatak kvalifikovanog kadra, odnosno
nepostojanje zadovoljavajuće vrste i nivoa obrazovanja kod zaposlenih. Naime, Zakonom o
predškolskom vaspitanju i obrazovanju („Sluţbeni glasnik Republike Srpske“ br. 119/08 i
1/12) predviĊa se da svi vaspitaĉi u predškolskim ustanovama moraju posjedovati
odgovarajući nivo visokog obrazovanja, a krajnji rok za to je 26.12.2014. godine. Osim
toga, u Ministarstvu prosvjete i kulture Republike Srpske je u proceduri donošenje
Pravilnika o vrsti struĉne spreme zaposlenih u predškolskim ustanovama kojim će biti
propisani bliţi uslovi u pogledu vrste visokog obrazovanja, no ono što je sigurno jeste da
će to biti vaspitaĉko zvanje. U tom smislu, Ustanova se već sada suoĉava sa velikim
problemom nemogućnosti dodatnog obrazovanja pet zaposlenih medicinskih sestara jer iste
već sada ne mogu zadovoljiti niti jedan od uslova propisanih u pogledu vrste i nivoa struĉne
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
53
spreme. Dakle, trenutno samo jedan zaposleni ispunjava sve navedene uslove za rad u
Ustanovi, dok za jednu vaspitaĉicu (sa višim obrazovanjem) još uvijek nije kasno za sticanje
visokog obrazovanja; ostale zaposlene ne mogu ispuniti propisane uslove do isteka roka.
Drugi problemi odnose se na nedostatak didaktiĉkog materijala i bolje i ljepše vanjsko
ureĊenje, te zamjenu preostalog dijela krova na objektu. Obaveza pribavljanja didaktiĉkog
materijala leţi na Ministarstvu prosvjete i kulture Republike Srpske, a ovaj organ to opet,
moţe uĉiniti samo ukoliko raspolaţe sa dovoljno sredstava za sve predškolske ustanove u
Republici Srpskoj, što trenutno nije sluĉaj.
8.1.2
Osnovno obrazovanje
U prijeratnom periodu na podruĉju Opštine izvodila se nastava u jednoj centralnoj školi u
Sokocu i devet podruĉnih škola od kojih su ĉetiri bile osmorazredne sa ukupno 1.652
uĉenika.
Danas se nastavni proces u osnovnom obrazovanju izvodi u tri objekta centralne škole i u
dvije podruĉne škole - u Kneţini i na Ravnoj Romaniji.
Tabela 13. Broj upisanih Ċaka (2007-2012)
2007/08
2008/09
2009/10
2010/11
2011/12
2012/13
1.151
1.102
1.062
1.006
974
945
Kao što se moţe vidjeti iz tabele, primjetan je drastiĉan pad broja upisane djece iz godine u
godinu. Razlozi su pad nataliteta koji je problem generalno u cijeloj Bosni i Hercegovini i
Republici Srpskoj (u posljednjih pet godina Republika Srpska je siromašnija za 14.060
osnovaca), kao i migracije stanovništva, odnosno odlazak mladih iz manjih, nerazvijenih
opština u veće gradove. Posledice su brojne i veoma negativne, a one koje će se prvo osjetiti
jeste smanjenje potrebe za nastavnim kadrom, tj. smanjenje broja radnih mjesta u školi.
U školi je zaposleno ukupno 87 radnika i to: 52 radnika sa visokim obrazovanjem, 17
radnika sa višim obrazovanjem, 3 radnika sa srednjim obrazovanjem, 2 KV radnika i 13 PK
radnika. U pogledu strukture nastavnog kadra uoĉen je problem sa nedostatkom nastavnika
fizike.
Podruĉne škole u Kutima i Donjim Drapnićima su u funkcionalnom stanju, ali naţalost, nisu
aktivne jer ne postoji potreba za organizovanjem nastave u njima. Kada je u pitanju
centralna škola, postoje problemi u pogledu infrastrukture i opreme u školi. U pogledu
ispunjenosti uslova propisanih Zakonom o srednjem obrazovanju i vaspitanju („Sluţbeni
glasnik Republike Srpske“ br. 74/08, 106/09 i 104/11) te Uredbom o pedagoškim
standardima i normativima za osnovno obrazovanje i vaspitanje („Sluţbeni glasnik
Republike Srpske“ br. 51/11), objekat škole ne zadovoljava propisane standarde u pogledu
same zgrade objekta, fiskulturne sale, biblioteke sa ĉitaonicom niti u pogledu prostorija za
produţeni boravak.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
54
Ministarstvo prosvjete i kulture je u toku 2009. i 2010. godine izgradilo nekoliko novih
osnovnih škola, te izvršilo sanaciju i rekonstrukciju nekoliko škola i fiskulturnih sala, a
sredstva za ove namjene izdvajana su iz Razvojnog programa Republike Srpske. S obzirom
da je srednje obrazovanje u nadleţnosti Republike Srpske, u cilju sanacije i rekonstrukcije,
kao i opremanja škola, Opština bi trebala uputiti zahtjev ministarstvu kako bi se moglo
planirati izdvajanje materijalno-finansijskih sredstava za ove namjene.
Nastava se odvija po vaţećem Nastavnom planu i programu Republike Srpske za
devetogodišnje osnovno obrazovanje. Nastavni plan i program pretrpio je promjene
uvoĊenjem zajedniĉkih jezgara, naroĉito u nastavnim sadrţajima istorije i srpskog jezika.
Uvedeni su savremeni oblici rada u nastavi (interaktivni oblik rada) i nove metode te nastava
iz informatike i engleskog jezika od trećeg razreda osnovne škole.
U svrhu ostvarivanja savremenih oblika nastave i usavršavanja vaspitno-obrazovnog
procesa, neophodno je povremeno obnavljati nastavnu opremu i uĉila, obnavljati fond knjiga
za lektiru i na druge naĉine obezbjeĊivati materijalno – finansijsku podršku kako bi se
nastava u školi odvijala u skladu sa savremenim tendencijama i standardima u osnovnom
obrazovanju.
8.1.3
Srednje obrazovanje
Prva srednjoškolska ustanova u Sokocu poĉela je sa radom 1961. godine kada je osnovana
Gimnazija. Do 2012. godine, srednja škola je radila pod imenom Srednja škola Sokolac, a na
osnovu Odluke Vlade Republike Srpske od 05.07.2012. godine promijenila je naziv u
Srednjoškolski centar „Vasilije Ostroški“ Sokolac. Ova ustanova obuhvata sljedeće struke:
a) gimnaziju - opšti smjer, Šumarstvo i obradu drveta – smjer šumarski tehniĉar i smjer
tehniĉar za obradu drveta.
Tabela 14. Broj Ċaka upisanih u SŠC „Vasilije Ostroški“Sokolac (2007-2012)
Struka
2007/08
2008/09
2009/10
2010/11
2011/12
2012/13
Gimnazija
445
445
464
436
435
405
Šumarstvo i obrada
drveta
129
189
159
184
192
171
UKUPNO
574
634
623
620
627
576
U SŠC je ukupno zaposleno 66 radnika i to: 51 zaposleni sa visokim obrazovanjem, 3 sa
višim obrazovanjem, 7 sa srednjim obrazovanjem i 5 NK radnika.
Uzrokovana opštom recesijom, padom proizvodnje, gašenjem proizvodnih pogona i radnih
mjesta na teritoriji Opštine u posljednjih nekoliko godina sve je oĉiglednija pojava viška
kadrova sa srednjim obrazovanjem šumarske struke. Zbog toga se nameće pitanje reforme,
odnosno izmjene nastavnog plana i programa koji se obrazuje u SŠC na naĉin da se
šumarstvo zamijeni nekim deficitarnim zanatima u Opštini, kao što su automehaniĉari,
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
55
vodoinstalateri i drugi. Da bi se to uĉinilo, neophodno je prikupiti podatke o deficitarnim
zanimanjima u Opštini, a zatim zahtjev za izmjenom uputiti nadleţnom resornom
ministarstvu.
8.1.4
Visoko obrazovanje
Na teritoriji Opštine od 2007. godine radi Visoka škola za usluţni biznis. Ova visokoškolska
ustanova u privatnom vlasništvu nudi studentima sljedeće trogodišnje i ĉetvorogodišnje,
licencirane studijske programe: menadţment u sportu, turizmu, javnoj upravi, poslovnoj
informatici, bezbjednosti, preduzetniĉkoj ekonomiji (biznisu) i poslovnim finansijama,
diplomirani politikolog – smjer nacionalna bezbjednost i diplomirani pravnik, smjer upravni
poslovi.
Škola je prva, samostalna visokoškolska ustanova u istoriji Opštine. Osim osnovnog cilja
obrazovanja u Školi, a to je - da studentima omogući sticanje znanja, vještina i kompetencija
za rad u atraktivnim i savremenim profesijama, da ih pripremi za samostalan rad u struci i da
im omogući da postanu konkurentni na trţištu rada, Škola igra znaĉajnu ulogu u razvoju
Opštine. Naime, umjesto da mladi odlaze u velike gradove i u susjedne drţave odakle se
ĉesto, voĊeni boljim uslovima ţivota i većim mogućnostima za zaposlenje nikada ne vrate,
Škola im kroz atraktivne i relativno kratke programe visokog obrazovanja omogućava da
steknu kvalitetno visoko obrazovanje. Kako je Strategijom razvoja Škole planirano
povezivanje sa privrednim subjektima u Opštini i obavljanje struĉne prakse studenata, Škola
će studentima na taj naĉin omogućiti upoznavanje sa svijetom rada, sticanje iskustva i
vještina i lakše zapošljavanje u Opštini nakon završetka studija. Zakljuĉivanjem sporazuma
o saradnji sa univerzitetima iz Republike Srpske, Škola je studentima koji to ţele omogućila
nastavak studija na drugom ciklusu na univerzitima sa kojima ostvaruje saradnju.
8.2
8.2.1
Kultura
Ustanova za kulturu
Ustanova za kulturu „Pero Kosorić“ Sokolac u skladu sa svojom poslovnom politikom
zasnovanom na principu intra, inter i multikulturalnosti, predstavlja instituciju kulture
maksimalno otvorenu za plasiranje kulturnog proizvoda nastalog na podruĉju lokalne
zajednice i šire, uz stvaranje kreativnog prostora za uĉešće drugih i drugaĉijih kulturnih
grupa i stvaralaca iz razliĉitih oblika umjetnosti. Po principu zaštite i promovisanja
tradicionalnih vrijednosti i kulturoloških specifiĉnosti podneblja, Ustanova je otvorena za
ostvarivanje konstruktivnih partnerskih odnosa sa institucijama, organizacijama i
udruţenjima koji se bave kulturnom djelatnošću u sklopu izrade i prezentacije zajedniĉkih
proizvoda kulture (OO SPKD ''Prosvjeta'' Sokolac, Udruţenje potomaka i poštovalaca
solunskih dobrovoljaca 1912.-1918. godine, SUBNOR-OO Sokolac, Knjiţevni klub
''Romanija'' Sokolac, UG ''Aurora'' Sokolac, KUD ''Romanijska luĉa'' i sl.). U okviru
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
56
djelatnosti Ustanove, već 15 godina se tradicionalno organizuju i obiljeţavaju sljedeće
manifestacije:
1. „Dani Svetosavlja“ – (januar)
2. „Proljećne sveĉanosti“ (objedinjene dvije komplementarne manifestacije - aprilmaj),
3. „Gospojinske veĉeri kulture“ – (od 10. do 28 .avgusta),
4. „Dani ostvarivanja djeĉijih prava i ţelja“ (proširena manifestacija "Nedjelja djeteta"
- oktobar – novembar),
5. "Nikoljdanske sveĉanosti“ (18. i 19. decembar) i
6. "Dani djeĉije radosti" (kraj decembra – prva polovina januara naredne godine).
8.2.2
Dom kulture
Prostorno-tehniĉki resursi nekadašnjeg Doma kulture u Sokocu uništeni su u poţaru
drastiĉnih razmjera, nastalom na susjednim objektima Zanatskog centra, u noći izmeĊu 30. i
31. jula 2011. godine. Kao posljedica ovog nesrećnog dogaĊaja, onemogućeno je
funkcionisanje ne samo Ustanove za kulturu, nego i drugih ustanova (osnovne i srednje
škole) kao i niza udruţenja koji su se, u pogledu realizacije svojih programskih aktivnosti,
oslanjali na Ustanovu. Ove ustanove i udruţenja graĊana su, naime uništeni prostor Doma
kulture koristili kao mjesto za javno prezentovanje svojih kulturnih proizvoda (akademije,
priredbe, edukativne radionice, kreativne art-radionice, performanse, godišnje nastupe,
koncerte i priredbe, knjiţevne susrete, pjesniĉke veĉeri i sl.)
Struĉna komisija za utvrĊivanje stanja statiĉnosti objekta Doma kulture je, nakon izvršenog
pregleda, zakljuĉila je da zidine objekta nisu oštećene i da bi se u tom smislu postojeći
objekat (koji je više od ĉetrdeset godina sluţio svojoj svrsi) mogao rekonstruisati, sanirati i
revitalizovati.
U cilju stvaranja uslova za osposobljavanje višenamjenskog aktivnog radnog prostora za rad
sekcija, kreativnih radionica i odrţavanje javnih kulturnih dogaĊaja sa manjim brojem
posjetilaca, saniran je ulazni dio objekta (prostor na spratu), iznad koga je uraĊen krovni
pokrivaĉ i izvršene su odreĊene izmjene zateĉenog ambijenta. Time su već uraĊeni
konkretni pomaci u svrhu revitalizacije prostora Doma kulture.
8.2.3
Kulturno umjetniĉko društvo „Luĉa“
Kulturno umjetniĉko društvo „Luĉa“ je osnovano 1974. godine i trenutno broji oko 300
ĉlanova, uglavnom mladih od 7 do 30 godina. Društvo se sastoji od folklorne, muziĉke i
pjevaĉke sekcije. Folklorna sekcija je podjeljena u 4 grupe i to: prvi, drugi (pripremni),
djeĉiji ansambl i sekcija veterana. U društvu djeluje orkestar koji je najbrojniji na ovim
prostorima. Ĉlanovi ovog društva uĉestvuju na mnogim vaţnim meĊunarodnim smotrama i
festivalima u zemlji i inostranstvu (Srbija, Njemaĉka, Grĉka, Poljska), gdje predstavljaju
opštinu Sokolac u najboljem svijetlu i gdje se njihov rad i zalaganje uvijek ocjenjuje
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
57
najvećim ocjenama. U organizaciji društva svake godine se na podruĉju opštine dešavaju
dvije izuzetno znaĉajne kulturne manifestacije:
1. Godišnji koncert povodom slave društva Sv. Simeona Mirotoĉivog (26. februar);
2. Festival folklora u oviru Ilindanskih sveĉanosti (2. avgust).
Ĉlanovi KUD „Romnanijska Luĉa“ su takoĊe uĉesnici svih kulturnih dešavanjima koja se
organizuju u toku godine na podruĉju opštine Sokolac.
8.2.4
Pozorište i bioskop
U skladu sa globalnim Godišnjim programom rada Ustanove definisanim 1998. godine,
jedna od programskih oblasti djelovanja Ustanove je razvoj pozorišne djelatnosti. Na osnovu
višegodišnjeg kontinuiranog rada na razvoju ove oblasti, u sklopu Ustanove djeluju
Dramsko-recitatorska i Pozorišna sekcija, koje su u proteklom periodu promovisale rezultate
svoga rada kroz znaĉajan broj javnih nastupa u Opštini i šire, ukljuĉujući i nastupe na
festivalima djeĉijeg stvaralaštva u BiH.
Oslanjajući se na ĉinjenicu da na podruĉju Opštine postoji znaĉajan potencijal koji se ogleda
u mladim, talentovanim ljudima zainteresovanim za pozorišni kreativni izraz, Ustanova je
2000. godine, u saradnji sa Ljubom Boţovićom, profesorom glume na Muziĉkoj akademiji u
Univerziteta u Istoĉnom Sarajevu, formirala Dramski studio.
Iako u ogromnim problemima zbog nedostatka finansijskih sredstava i prostornih uslova za
rad, Dramsko-recitatorska i Pozorišna radionica i dalje aktivno rade zahvaljujući uĉešću
radnika Ustanove sa svojim kreativnim sposobnostima, iskustvu i izgraĊenim vještinama u
implementaciji projekata u partnerstvu sa OCD/NVO u lokalnoj zajednici (UG ''Aurora'' i
Udruţenje za pomoć licima sa posebnim potrebama ''Podrška'' Sokolac).
Rekonstrukcijom i revitalizacijom izgorjelog objekta Doma kulture, stvorili bi se i uslovi za
otvaranje bioskopa u Sokocu. Obzirom da je od posljedica poţara samo (djelimiĉno) saniran
ulazni dio objekta, kino-dvorana, ĉiji je krovni pokrivaĉ potpuno izgorio u poţaru trenutno
je potpuno van funkcije.
8.2.5
Narodna biblioteka
Narodna biblioteka Sokolac osnovana je 1949. godine. Ima šest zaposlenih radnika, tri sa
višim obrazovanjem, dva sa srednjim obrazovanjem i jednog NK radnik. Biblioteka je
smještena na prostoru od 126 m2 i posjeduje 26.000 monografskih publikacija, 587 serijskih
publikacija, 503 knjige iz zaviĉajne zbirke i 107 serijskih publikacija. Knjiţni fond
biblioteke koristi 1.134 lica.
Biblioteka se finansira iz budţeta Vlade RS i budţeta Opštine. Problemi u radu Narodne
biblioteke uslovljeni su nedostatkom finansijskih sredstava, odnosno izdvajanja u budţetima
za ovu namjenu.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
58
8.3
Sport
Programska koncepcija rada, razvoja i realizacije planova i programa aktivnosti sporta i
fiziĉke kulture Opštine odvija se po godišnjim programima u skladu sa zakonskim propisima
i podzakonskim aktima, a zasniva se na realizaciji fiziĉke kulture i sporta u svim
segmentima. Sport na našem podruĉju ima dugogodišnju tradiciju. Poĉeci su vezani za
tridesete godine prošlog vijeka sa manje ili više uspjeha i perioda u kojima su osporavani i
podrţavani, da bi danas izrasli u jednu stabilnu i brojnu sportsku porodicu koju ĉini 18
sportskih organizacija. U cilju potpunijeg ostvarivanja interesa i potreba sporta, kao i teţnje
ka što kvalitetnijem i racionalnijem obavljanju osnovne djelatnosti klubova i razvoja
sportske djelatnosti uopšte, osnovano je Sportsko društvo "Glasinac" u koje su udruţeni
sljedeći sportski klubovi:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
Atletski klub „Glasinac“
Omladinski fudbalski klub “Glasinac-2011“
Fudbalski klub „Sokolac“
Odbojkaški klub „Glasinac“
Košarkaški klub “Glasinac“
Rukometni klub “Glasinac“
Smuĉarski klub “Glasinac“
Šahovski klub “Glasinac“
Futsal klub „Glasinac-Sokolac“
Dţudo klub „Sokolac“
Karate klub “Glasinac“
Karate klub “Omladinac“
Bokserski klub “Glasinac“
Stonoteniski klub „Glasinac“
Streljaĉki klub „Glasinac“
Planinarsko-skijaško društvo “Glasinac“
Udruţenje sportskih ribolovaca „Bioštica“
Udruţenje lovaca „Romanija“
U Opštini se redovno sprovode tehniĉke, struĉne i organizacione pripreme za odrţavanje
tradicionalnih sportskih manifestacija povodom znaĉajnih datuma i praznika, kao i utakmice
redovnih sistema takmiĉenja sportskih klubova koji se zvaniĉno takmiĉe po kalendaru
granskog sportskog saveza.
U decembru svake godine vrši se analiza pojedinaĉnih rezultata sportista, sportskih radnika i
sportskih klubova, a u svrhu izbora najboljih sportista Opštine, dok se zvaniĉno
manifestacija proglašenja najboljih obavlja u januaru.
Na teritoriji Opštine izgraĊen je novi sportski centar na lokalitetu "Bara" gdje je, osim već
uraĊenog, planirano i izgradnja otvorenih sportskih terena za odbojku, košarku i rukomet,
odnosno mali fudbal kao i izgradnja bazena.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
59
Od 2011.godine putem Sportskog društva realizovale su se aktivnosti vezane za rad sportske
dvorane u Sokocu. Odlukom Naĉelnika Opštine, broj: 02-080-50-od 19.07.2011.godine, na
sportsku dvoranu prenijeto je i pravo korištenja, upravljanja, odrţavanja i ĉuvanja otvorenih
sportskih terena (rukometno igralište ili igralište za mali nogomet, kao i igralište izgraĊeno u
naselju „Bara“).
***
U oblasti obrazovanja, kulture i sporta u Opštini postoji pristojna infrastrukturna (sa izuzetkom
prostora Doma kulture), kadrovska i tehnička osnova, ali je u svim ovim oblastima neophodna
rekonstrukcija, sanacija, modernizacija i opremanje. Nastavne planove i programe treba prilagoditi
potrebama Opštine, kadrovsku strukturu uskladiti, a objekat Doma kulture što prije osposobiti.
8.4
Zdravstvena zaštita
Na podruĉju Opštine egzistiraju dvije zdravstvene institucije: Dom Zdravlja, kao nosilac
primarne zdravstvene i Psihijatrijska klinika kao nosilac sekundarne zdravstvene zaštite.
U Domu zdravlja Sokolac, kvalifikaciona struktura zaposlenih je sljedeća: 2 doktora
medicine, 11 doktora specijalista (neuropsihijatar, dr medicine rada, pedijatar, dr opšte
medicine, dr porodiĉne medicine, epidemiolog, dr interne medicine, dr fizikalne medicine i
ginekolog), 4 doktora na specijalizaciji (psihijatar, radiolog, dr stomatologije, biohemiĉar), 1
socijalni radnik, 2 fizioterapeuta tehniĉara, 50 medicinskih radnika i 24 nemedicinska
radnika. Imajući u vidu broj stanovnika koje Ustanova zdravstveno zbrinjava (13.836
stanovnika), deficitaran je slijedeći kadar: najmanje 2 ginekologa, 4 babice (dosadašnje
babice su se ili penzionisale ili su pred penziju), tranfuziolog ili tranf.tehniĉar, anesteziolog
kao i anestetiĉar.
Prostor kojim raspolaţe Dom zdravlja, sastoji se iz 2.500 m2 korisnog prostora rasporeĊenog
u 4 poslovna objekta, sa 8 ambulanti porodiĉne medicine, CMZ, CBR, konsultativno specijalistiĉkim sluţbama iz ginekologije i pedijatrije sa potrebnom dijagnostikom ( LAB i
RTG dijagnostika).
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
60
Potrebno je preduzeti niz koraka na ponovnom oţivljavanju porodilišta u cilju podizanja
stope nataliteta. Treba pomenuti potrebu za prilagoĊavanjem stare zgrade (rekonstrukcija
postojećih prostorija, mokrih ĉvorova i dr.) savremenim funkcijama ali u granicama
mogućnosti.
Oprema koju poseduje Dom zdravlja je na nivou kritiĉnog minimuma funkcionalnosti, stara
je preko 30 godina, ĉesto se kvari, a mnogi od aparata nedostaju. Sredstva koja dobija su
nedovoljna za finansiranje osnovnih materijalnih troškova, pa ustanova nema mogućnosti
nabavku modernije opreme.
Neophodno je napraviti kvalitetnu analizu rada „Doma zdravlja“ i utvrditi aktuelne
probleme, koji se moraju riješiti u što kraćem roku.
Da bi Dom zdravlja i porodilište mogli normalno funkcionisati potrebno je nabaviti
ultrazvuĉni aparat sa tri standardne sonde za praćenje i voĊenje patoloških i normalnih
trudnoća, kao i rano otkrivanje pojedinih ginekoloških oboljenja, sterilizator, ginekološki i
poroĊajni sto, CTG (aparat za praćenje srĉanih tonova ploda u kasnoj fazi trudnoće),
aspirator, višenamjenski operacioni sto sa aparatom za anesteziju i dr. TakoĊer, neophodno
je osavremeniti laboratoriju, jer nalazi koji se dobijaju u postojećoj laboratoriji, u velikoj
mjeri odstupaju od nalaza koji se dobijaju u savremenijim laboratorijama. Na teritoriji
Opštine egzistiraju dvije stomatološke ambulante, 3 apoteke i jedna pedijatrijska ambulanta.
8.4.1
Analiza stanja u oblasti psihijatrije
Psihijatrijska klinika Sokolac osnovana je u cilju kvalitetnog zbrinjavanja hroniĉnih
duševnih bolesnika sa kapacitetom od 130 kreveta. Sadašnji kapacitet je 200 kreveta, a
dnevno u bolnici boravi 150 pacijenata. Odlukom Vlade Republike Srpske, bolnica je
registrovana kao sastavni dio Kliniĉkog centra Istoĉno Sarajevo.
Psihijatrijska klinika u Sokocu je zdravstvena ustanova sekundarnog i tercijarnog nivoa.
Zbrinjava mentalno oboljela lica sa podruĉja cijele Republike Srpske. Namijenjena je za
lijeĉenje, rehabilitaciju, resocijalizaciju i zaštitu lica, oboljelih od više vrsta mentalnih
poremećaja. Klinika posjeduje Odjeljenje za forenziĉku psihijatriju, što je ĉini jedinom
ustanovom ovog tipa na podruĉju Republike Srpske. Na klinici se primjenjuju i mjere
ĉuvanja i lijeĉenja sudskih pacijenata.
Ova psihijatrijska ustanova locirana je u neposrednoj blizini grada, na udaljenosti od 2 km i
njen je lokalitet zadovoljavajući. Klinika je paviljonskog tipa gradnje, novih objekata nema.
Od 16 objekata u funkciji je samo 9 objekata, dok su ostali objekti dotrajali, stari, neuslovni
i van funkcije. Rad je organizovan kroz šest odjeljenja i Radnu terapiju. Tehniĉka
opremljenost ustanove nije na zavidnom nivou. Zapošljava 147 radnika: 79 medicinskih
radnika, 9 zdravstvenih saradnika i 59 nemedicinskih radnika. Menadţment Psihijatrijske
klinike u Sokocu će nastojati da stvori bolje uslove za povećanje kvaliteta postojećih i
izgradnju novih smještajnih, dijagnostiĉkih i terapeutskih kapaciteta. Nastojaćemo da
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
61
uvedemo nove zdravstvene usluge, uz povećanje njihovog obima, na nivou potreba
savremene specijalizovane bolnice.
8.4.2.
Centar za mentalno zdravlje Sokolac
Prema vaţećoj legislativi26 Centar za zaštitu mentalnog zdravlja ima propisane normative
opreme te potrebne kadrovske kapacitete kao preduslov za poĉinjanje sa radom. Iako je
situacija u sklopu kompletnog zdravstvenog sistema prvenstveno finansijski, veoma loša,
napori novog rukovodstva te entuzijazam uposlenih, doveo je do ispunjenja minimalno
potrebnih uslova propisanih Zakonom, pa je Centar za mentalno zdravlje operativan u
sklopu raspoloţivih kapaciteta te mogućnosti sa kojima Dom zdravlja raspolaţe.
UsklaĊujući druge aktivnosti koje se nameću kao potreba pozivom na dugogodišnji rad na
ovom polju te novonastala situacija vezana za uspostavu forenziĉkog centra na lokalitetu
Podromanije, dodatno daje kredibilitet te predviĊa povećanu traţnju za usugama ovog
centra, što sa postojećim kapacitetima neće biti moguće servisirati u potrebnom obimu.
Raspoloţiva ambulanta koja je u upotrebi trenutno za potrebe Centra za mentalno zdravlje je
u sklopu stare zgrade Doma zdravlja te raspolaţe nivoom opreme koja, iako zadovoljava
postavljene normative Zakonskog okvira, je dotrajala te u upotrebi više decenija.
Trenutni prostorni kapaciteti su minimum uslova za operativnost samo dijagnostiĉke
ambulante ali nema mogućnosti za zadovoljenjem podrţavajućih sluţbi, te rasta potreba za
uslugama sa otvaranjem forenziĉkog centra. Raspoloţivi objekat u vlasništvu DZ Sokolac
koji se nalazi u neposrednoj blizini stare zgrade, je prema planiranju uprave DZ, smatrana
kao dobra lokacija u kom bi se trebao uspostaviti Centar za mentalno zdravlje. Da bi Centar
mogao poĉeti sa radom u punom kapacitetu, neophodno je izvršiti djelimiĉnu rekonstrukciju
prostorija namjenjenih za uspostavu Centra za mentalno zdravlje, te adekvatno opremanje
prema standardima. Detaljnija analiza potreba Centra zajedno sa predraĉunom troškova će
biti prikazana u projektnom prijedlogu. Kadrovski, Centar za mentalno zdravlje raspolaţe sa
sljedećim::





8.4.3.
Specijalista psihijatar – jedan uposleni
Diplomirani socijalni radnik – jedan uposleni
Viša medicinska sestra sa završenom obukom za CMZ – jedan uposlenik
Medicinska sestra sa završenom obukom za CMZ – jedan uposlenik
Diplomirani psiholog – jedan uposlenik.
Zavod za forenziĉku psihijatriju Sokolac
Zavod za forenziĉku psihijatriju Sokolac je jedina ustanova ovog tipa u Republici Srpskoj
(Bosni i Hercegovini). Zvaniĉnim otvaranjem Zavoda će i zdravstveni i pravosudni sistemi u
oba entiteta i Distriktu Brĉko profitirati, jer će biti osiguran adekvatan psihijatrijski tretman
26
Službeni Glasnik Republike Srpske br. 121, čl. 36.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
62
za osobe kojima su u kriviĉnom postupku izreĉene mjere bezbjednosti, u skladu sa
Evropskom konvencijom o ljudskim pravima.
Zavod za forenziĉku psihijatriju Sokolac, koji je po Sporazumu iz 2009. godine
zajedniĉki projekat Vlade Republike Srpske, Vlade Federacije Bosne i Hercegovine, Vijeća
ministara Bosne i Hercegovine i Distrikta Brĉko bi prema potpisanom memorandumu trebao
funkcionisati za potrebe drţave, a procjena je da projektovani smještaj bude sa 200 kreveta.
TakoĊer je predviĊeno da Zavod bude 70 posto zdravstvena, a 30 posto zatvorska ustanova,
a korisnici će imati i svakodnevni ljekarski tretman.
Do sada je završen projekat sanacije i rekonstrukcije objekta Zavoda, a u toku je
realizacija projekta opremanja Zavoda medicinskom i nemedicinskom opremom. Oba
projekta su finansirana donacijom Vlade Švajcarske. U saradnji sa Ministarstvom
zdravlja i socijalne zaštite Vlade RS, vode se aktivnosti na obezbjeĊenju poĉetka rada
ove Ustanove za šta je potrebno obezbjediti još oko 1.000.000 KM.
Kada se obave sve zapoĉete procedure nabavke i uvedu u funkciju nabavljena oprema,
obezbijede neophodna finansijska sredstva i izvrši izbor potrebnih ljudskih resursa,
Zavod će poĉeti sa radom, a oĉekivanja su da to bude tokom 2013. godine.
***
Opremljenost Doma zdravlja Opštine, a posebno u oblasti laboratorijske dijagnostike je jedan od
krucijalnih problema na kojem treba intenzivno raditi u budućem periodu. Nedostatak ulaganja od
poratnog perioda pa do danas je dovelo do toga da je stanovništvo sve više prinuĎeno potraţiti
medicinsku pomoć u Istočnom Sarajevu i Sarajevu. Nepostojanje porodilišta se takoĎe nameće kao
jedan od problema koji treba riješiti u narednom periodu jer u odreĎenoj mjeri doprinosi negativnom
prirodnom priraštaju. Pokretanje Zavoda za forenzičku psihijatriju i rekonstrukcija objekta za
potrebe Centra za mentalno zdravlje će biti od vitalnog značaja za opštinu Sokolac pa je potrebno
uloţiti napore u njihovu realizaciju.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
63
8.5
Socijalna zaštita
Socijalna zaštita je stanovnika Opštine se ostvaruje kroz Centar za socijalni rad (CSR)
Sokolac koji svojom djelatnošću pokriva više oblasti i to: oblast socijalnog rada, oblast
socijalne, porodiĉne i djeĉije zaštite, te zdravstvenog osiguranja korisnika socijalne zaštite.
U 2012. godini donesen je novi Zakon o socijalnoj zaštiti,koji je stupio na snagu 05.05.2012.
godine, a primjenjuje se od 01. juna 2012. godine. Zakonom je ureĊen sistem socijalne
zaštite, nosioci, korisnici i prava korisnika socijalne zaštite, postupak i uslovi za ostvarivanje
prava, djelatnost ustanova socijalne zaštite, samostalno obavljanje poslova u oblasti
socijalne zaštite, finansiranje, nadzor i druga pitanja.
Prava u socijalnoj zaštiti po ovom zakonu su: novĉana pomoć, dodatak za pomoć i njegu
drugog lica, podrška u izjednaĉavanju mogućnosti djece i omladine sa smetnjama u razvoju,
smještaj u ustanovu, zbrinjavanje u hraniteljsku porodicu, pomoć i njega u kući, dnevno
zbrinjavanje, jednokratna novĉana pomoć i savjetovanje. Navedeni Zakon, kao jedno od
prava iz ove oblasti, navodi i pravo na dnevni centar za osobe sa invaliditetom kao i pravo
na dnevno zbrinjavanje o ĉemu bi više trebalo povesti raĉuna zbog ĉinjenice da se ova vrsta
prava trenutno ne ostvaruje u Opštini zbog nepostojanja dnevnog centra.
Socijalna zaštita utvrĊena ovim zakonom finansira se iz javnih prihoda koji se obezbjeĊuju u
budţetu Republike i jedinica lokalne samouprave. Prava iz socijalne zaštite:novĉana pomoć,
dodatak za pomoć i njegu drugog lica i zdravstveno osiguranje za korisnike ovih prava se
finansiraju: 50% iznosa iz budţeta Opštine i 50% iznosa iz budţeta Republike (ranijim
Zakonom su se finansirala samo iz budţeta Opštine). Finansiranje prava na podršku u
izjednaĉavanju mogućnosti djece i omladine sa smetnjama u razvoju finansira se iz budţeta
Republike. U Centru za socijalni rad Sokolac je zaposleno šest radnika i kadrovska struktura
ove institucije je na zadovoljavajućem nivou. U tabeli 15. je prikazan broj korisnika prava u
socijalnoj zaštiti u 2010., 2011. i 2012. godini kao i predviĊena sredstva za 2013. godinu,
namjenjena za ove kategorije stanovništva. Evidentno je da su u odnosu na 2010. I 2011.
godinu povećani nominalni mjeseĉni iznosi za korisnike prava na novĉanu pomoć i dodatak
za pomoć i njegu drugog lica, pa samim tim i predviĊena sredstva za 2013. godinu.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
64
Tabela 15. Broj korisnika prava u socijalnoj zaštiti
PredviĊena
sredstva
Isplaćena sredstva
Broj korisnika
2010
2011
2012
Vrsta prava
2010
Novĉana pomoć
42
32
32
21.971,00
17.619,00
19.680,00
59.710,00
Dodatak za pomoć i
njegu drugog lica
212
237
250
102.293,00
98.340,70
215.440,00
291.240,00
Pomoć za
osposobljavanje za
rad djece i omladine
3
3
2
13.016,00
13.623,00
15.000,00
15.000,00
Smještaj u ustanovu
socijalne zaštite
11
13
10
65.043,12
67.669,36
77.025,00
88.935,00
Zdravstveno
osiguranje korisnika
7
7
7
3.875,38
3.892,60
7.800,00
7.920,00
Jednokratne
novĉane pomoći
95
95
93
10.791,14
15.238,79
7.000,00
8.500,00
Pomoć u kući
4
4
2
6.187,00
5.700,00
3.600,00
5.400,00
Ukupno:
374
378
396
223.177,14
222.083,45
345.545,00
476.705,00
2011
2012
2013
UnapreĊenje socijalne zaštite na podruĉju Opštine se moţe postići kroz::
 provoĊenje Programa rada Centra za socijalni rad Sokolac saĉinjenog na osnovu
analize socijalnog stanja graĊana
 obezbjeĊivanje stabilnih i stalnih izvora sredstava za ostvarivanje svrhe i ciljeva
socijalne zaštite graĊana tako da se propiše obavezan procenat izdvajanja, iz budţeta
Opštine
 saradnju i udruţivanje sa drugim opštinama oko zajedniĉkih ciljeva, interesa,
programa i projekata u oblasti socijalne zaštite
***
Ukupno stanje sektora socijalne zaštite Opštine karakteriše povećanje broja lica koja su u stanju
socijalne potrebe. Problemi kao što su siromaštvo, nasilje u porodici i nezaposlenost imaju povećan
trend što se itekako odraţava negativno na budţet Centra za socijalni rad, pa je u tom smislu
potrebno preduzimati mjere koje će dovesti do poboljšanje situacije u oblasti socijalne zaštite Opštine.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
65
8.6
Stanovanje
Podruĉje Opštine je slabo naseljeno i postoje razlike u veliĉini naselja. Sokolac je naselje
gradskog karaktera. Uţi dio grada odgovara uţoj urbanoj zoni koju karakterišu objekti
kolektivnog stanovanja, poslovnih i centralnih gradskih sadrţaja. Zona šireg urbanog
podruĉja uglavnom je prepoznatljiva po gušćem ili rjeĊe organizovanim individualnim
stanovanjem sa već formiranim prigradskim naseljima i pripadajućim privrednim
kapacitetima. Veće naseljeno mjesto je Podromanija sa nizom zaselaka koji se nadovezuju
jedan na drugi, razbijenog su tipa kao i sva ostala seoska naselja. Podromanija ima
tendenciju ubrzanog razvoja privrednih kapaciteta. U poslijeratnom periodu, zbog
ekonomskih i drugih poteškoća, gradnja novih objekata kolektivnog stanovanja je priliĉno
oteţana.
8.7
Civilno društvo – nevladine organizacije
Prema podacima iz 2012. godine, na podruĉju Opštine osnovana su 44, a aktivno je ukupno
28 udruţenja graĊana (iz oblasti kulture šest, tri humanitarnog karaktera, tri omladinske
organizacije, osam strukovnih udruţenja, te ostala udruţenja). Civilno društvo Opštine je
potrebno podstaći na aktivnije djelovanje u oblastima definisanim statutima udruţenja.
Obzirom da se zaštita ţivotne sredine, razvoj turizma, kultura i mnoge druge oblasti dobrim
dijelom oslanjaju na rad nevladinog sektora, potrebno je razvijati partnerski odnos izmeĊu
lokalne vlasti i ovog sektora u cilju zajedniĉkog rješavanja problema u navedenim
oblastima..
8.8
Informisanje
JP “Info centar” Sokolac, je osnovano i zapoĉelo sa radom u 2009. godini. Preteţna
djelatnost ovog javnog preduzeća je radio televizijska. Teritorija Opštine je medijski
pokrivena vlastitim sredstvima informisanja i velikim brojem elektronskih i štampanih
medija, te ostalih naĉina informisanja graĊana, što doprinosi demokratizaciji društva i
javnosti rada lokalne uprave. Informisanje graĊana se vrši i periodiĉnim izdavanjem lokalnih
novina „SIN“.
8.9
Finansije i osiguranje
Finansijske usluge vezane za poslove platnog prometa, plasman sredstava, štednju i obradu
podataka za potrebe graĊana, privrednih i drugih subjekata pruţaju banke i ostale finansijske
organizacije. U oblasti finansija na teritoriji Opštine posluju: banke, mikro-kreditne
organizacije i osiguravajuća društva.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
66
9
9.6
STANJE JAVNE INFRASTRUKTURE I JAVNIH USLUGA
Saobraćaj
Komunikacijska povezanost Opštine sa susjednim opštinama, regijom i većim urbanim
sredinama je jedan od preduslova njenog uspješnijeg i brţeg razvoja. Svi strateški ciljevi
koji se odnose na razvoj ostalih privrednih grana (industrije, poljoprivrede, turizma i dr.) u
mnogome su uslovljeni i ograniĉeni razvojem saobraćajne infrastrukture i komunikacijskom
povezanošću sa širom regijom i većim urbanim centrima. Iz tih razloga od kljuĉnog znaĉaja
kako za Opštinu Sokolac, tako i za širu regiju je rekonstrukcija i modernizacija magistralnih
puteva Sarajevo – Sokolac - Han Pijesak – Vlasenica - Zvornik i Sarajevo – Podromanija –
Rogatica – Višegrad - Vardište.
Prema studijama27 koje su raĊene za potrebe Bosne i Hercegovine i širih Balkanskih
prostora ovi putni pravci su definisani kao dio putne mreţe koja uvezuje Pan-Evropske
koridore koji prolaze Balkanskim prostorima. Obzirom da su ostali putni pravci iz
pomenutih Studija (a koji se odnose na Republiku Srpsku), već izgraĊeni ili su u fazi gradnje
(slika 1), to je u narednom periodu potrebno izvršiti pritisak na Vladu i resorno ministarstvo
da se i ovi putni pravci uvrste u prioritete gradnje.
Slika 1. Pan-Evropski koridori i rute na osnovnoj putnoj mreţi - Regionalna
Balkanska Infrastrukturna Studija transort, REBIS.
27
Studija za Transport Master Plan u Bosni i Hercegovini, JICA, Ministarstvo civilnih poslova i komunikacija BiH,
Ministarstvo prometa i komunikacija Federacije BiH, Ministarstvo saobraćaja i veza Republike Srpske, Sarajevo, mart
2001. i Regionalna Balkanska Infrastrukturna Studija transport, REBIS transport Joint Venture, juli 2003, Evropska
Komisija, CARDS Program.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
67
TakoĊe, zbog velike frekvencije saobraćaja na putnoj dionici Ljubogošta-Podromanija preko
planinskog prevoja Romanija, nadleţno Odjeljenje Grada Istoĉno Sarajevo je pokrenulo
inicijativu oko izgradnje treće trake puta sa jedne i druge strane Romanije u ukupnoj duţini
cca 14 km, ĉija bi se izgradnja uglavnom finansirala iz budţeta Republike Srpske i Javnog
preduzeća ''Putevi'' Republike Srpske.
Napominjemo da na ovoj dionici puta dolazi ĉesto i do povremenih obustava saobraćaja u
zimskom periodu, zbog velikog broja teretnih vozila i dolazaka turista iz pravca Srbije na
Jahorinu. Ujedno ovaj put je ušao u plan izgradnje ''Brzih puteva'' u Republici Srpskoj i
nastavak pravca tih puteva iz Srbije na relaciji Ĉaĉak – Uţice – Višegrad – Rogatica –
Podromanija – Istoĉno Sarajevo.
Sa stanovništva bezbjednosti saobraćaja, prema raspoloţivim podacima, od ukupnog broja
saobraćajnih nezgoda u RS na podruĉju koje pokriva Centar javne bezbjednosti Istoĉno
Sarajevo u 2012. godini dogodile su se 728 saobraćajne nezgode ili 10,40% od ukupnog
broja u Republici Srpskoj. Od tog broja više od polovine ili taĉnije 62% su se desile na
dionici puta Ljubogošta – Podromanija. Prema podacima Agencije za bezbjednost
saobraćaja procjenjuje se da se svaka treća saobraćajna nezgoda vezuje za stanje i uslove na
putu. Prema Strategiji bezbjednosti saobraćaja Republike Srpske 2013 – 2022. godina, na
globalnom nivou, potrebno je da Vlade entiteta i organi nadleţni za puteve postave ciljeve
kako bi ''eliminisali puteve visokog rizika'' do 2020. godine.
Na redovnim sjednicama Skupštine Grada Istoĉno Sarajevo u dva navrata je donesena
Odluka o odrţavanju posebne tematske sjednice po ovom pitanju, a ostvareni su i kontakti
sa resornim Ministarstvom u Banja Luci. Odrţavanje tematske sjednice je planirano u 2013.
godini, na kojoj će se razmatrati navedeni problem. Smatramo da je i te kako potrebno ući u
realizaciju izgradnje treće trake preko Romanije na ĉemu će se intenzivno raditi u
budućnosti zajedno sa Gradom Istoĉno Sarajevo.
Stanje ulica u širem centru Opštine je nezadovoljavajuće zbog znaĉajnih oštećenja asfaltnog
kolovoznog zastora, udarnih rupa i nesaniranih prekopa u gradskoj zoni odnosno ulicama
prvog i drugog reda. U sklopu gradske uliĉne mreţe poseban problem predstavlja nedostatak
namjenskih površina za parkiranje motornih vozila, neureĊenost parking prostora,
neispravna svjetlosna signalizacija, kao i potreba sanacije i asfaltiranja uliĉne mreţe na
podruĉju šireg dijela grada. Na podruĉju Opštine ima 45 km magistralnih puteva, duţina
regionalnih puteva je 28 km, a lokalni putevi povezuju sva naseljena mjesta u ukupnoj
duţini 300 km.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
68
9.7
Aerodrom Sarajevo – lokacija Sokolac
U BiH trenutno postoje 4 aerodroma. Dva aerodroma imaju internacionalnu ulogu (Sarajevo
i Banjaluka), a dva lokalni karakter (Mostar i Tuzla). Vazdušna luka sa najvećim
kapacitetom je Sarajevski aerodrom sa oko 250.000 putnika na godišnjem nivou, prema
mjerenju iz 2000. godine. Prema predviĊanjima japanske agencije JICA za razvoj
vazdušnog saobraćaja, broj putnika u BiH će u 2020. godini narasti ĉak na 1.550.000
godišnje.
Pošto je aerodrom na Butmiru najveći i najznaĉajniji aerodrom internacionalnog karaktera u
BiH, on se mora prilagoditi i adaptirati da prihvata veći broj putnika, a samim tim i objekti
na aerodromu moraju zadovoljiti takav povećan protok putnika u bliskoj budućnosti.
Lokacija Sarajevskog aerodroma ĉesto predstavlja problem pri slijetanju i polijetanju
aviona, pa zbog toga i zbog velikog broja maglovitih dana u toku godine u Sarajevskoj
kotlini, moraju da slijeću na druge okolne aerodrome. Veliki problem je i velika buka aviona
koja ometa ţivot stanovnika u naseljima Dobrinja i Butmir. Pošto je trenutna lokacija
Aerodroma Sarajevo praktiĉno u središtu Grada, ne postoji mogućnost dogradnje ili
proširivanja postojećeg aerodroma, nego se traţe adekvatne lokacije van grada Sarajeva.
Već duţi niz godina struĉnjaci razmatraju dvije lokacije: Visoko i Sokolac. Obje lokacije su
relativno blizu Grada, imaju povoljniji reljef, manje maglovitih dana i izolovanost od buke.
Lokacija predviĊenog aerodroma na Glasinaĉkom polju je udaljena 38 kilometara od
Sarajeva ili 45 minuta voţnje automobilom. 1995. godine je Vlada Republike Srpske bila
investitor za projekat „Polijetno-slijetne staze Aerodroma Sokolac“, a firma „Putevi“
Beograd izvršila sva neophodna mjerenja i izradila Projekat pod nazivom „Polijetno-slijetna
staza Aerodroma Sokolac“. Ovaj projekat piste posjeduje Vlada RS i Opština Sokolac. Po
ovom Projektu predviĊa se aerodrom na Glasinaĉkom polju, juţno od Sokoca, izmeĊu
rjeĉice Rešetnice i puta Podromanija - Rogatica. Nadmorska visina aerodroma je 866,5
metara, a referentna temperatura je 25,2 °C. Poloţaj PSS omogućava prilaţenje iz oba
smjera. Zbog nadmorske visine u uslovima oštrije kontinentalne klime sa dosta padavina
treba oĉekivati oteţano odrţavanje manevarskih površina u uslovima zimske eksploatacije.
U skladu sa standardima i preporukama ICAO koje donose uprave civilnog vazduhoplovstva
pojedinih zemalja, koriste se savremeni naĉini odrţavanja i zimskog eksploatisanja
manevarskih površina.
U saradnji sa Arhitektonsko-graĊevinskim fakultetom u Banjaluci i prof. dr Emirom
Fejzićem, Nemanja Kovaĉević, diplomirani arhitekta, je izradio projekat „Aerodrom
Sarajevo – lokacija Sokolac“ koji obuhvata objekte koji bi sluţili putniĉkom aerodromu
kapaciteta jednog internacionalnog aerodroma , odgovarajuće rulne staze, spojne staze,
parking prostore za avione i sve saobraćajnice u kompleksu.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
69
Ovaj projekat sadrţi i razraĊuje:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
Idejno rješenje kompleksa,
Objekat terminala i garaţe,
Zgradu kontrolnog tornja,
Kargo terminal i garaţu,
Postrojenja za gorivo, garaţe i administracija,
Zgradu tehniĉkog kompleksa (aerodromske sluţbe),
Hangari,
Hotel i dr.
Ideja o aerodromu na Sokocu je stara isto tako nekoliko decenija. Pominjao se kao vojni
aerodrom u Luburić polju, kao teretni i kao putniĉki aerodrom šireg internacionalnog
znaĉaja. Planiranje izgradnje treće trake preko prevoja Romanija bi definitivno stvorila
preduslove da se Glasinaĉko polje istakne u prvi plan kao lokacija za izgradnju glavnog
internacionalnog aerodroma za BiH..
9.8
Energetska infrastruktura
Elektroenergetske objekte na podruĉju Opštine ĉine objekti snabdijevanja i distribucije
elektriĉne energije: dalekovodi, transformatorske stanice i niskonaponska mreţa. U Javnom
preduzeću „Elektrodistribucija“ Republike Srpske, Radna jedinica Sokolac registrovano je
6.222 potrošaĉa koji su razvrstani po grupama potrošnje: velepotrošnja (visoko naponska
predaja) 34 potrošaĉa, opšta potrošnja (zanatstvo) 518 potrošaĉa i domaćinstvo 5.670
potrošaĉa.
9.9
Komunalna infrastruktura
Vodosnabdijevanje i kanalizacija
Snabdijevanje Opštine vodom za piće vrši se sa sljedećih izvorišta: Bioštica, Geruša i
Krţulj, a njima upravlja JP „Vrelo Bioštica“ Sokolac – u steĉaju. Pored ovih javnih
vodovoda isto preduzeće upravlja i vodovodom u MZ Kneţina (Ketenovići) i MZ Kaljina
(Banja Luĉica). Ukupan broj korisnika je 4.639, od toga domaćinstava 4.342 i subjekata u
privredi 297.
Osnovni nedostaci vodovodnog sistema: su neureĊenost zona izvorišta i pojaseva zaštite,
veliki procenat gubitka vode, nedovoljna propustna moć distributivne mreţe, veliki broj
neispravnih vodomjera, neadekvatna i neefikasna naplata dugova za utrošenu vodu.
Širi centar Opštine ima separatni sistem fekalne i kišne kanalizacije. Fekalna kanalizacija je
uglavnom izgraĊena na dijelu uţeg urbanog podruĉja, dok šire prigradsko podruĉje još
uvijek posjeduje veći broj septiĉkih jama.
Kišna kanalizacija je uraĊena djelimiĉno na uţem urbanom podruĉju, ali je uglavnom
zapušena zbog neredovnog odrţavanja i nedostatka sredstava potrebnih za njeno odrţavanje.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
70
U naseljima Brezjak i Majdani raĊen je sistem lokalnog kanalisanja fekalne kanalizacije sa
neposrednom odvodnjom do iza samog naselja i ispuštanjem u iskopanu jamu što nije trajno
rješenje i ugroţava okolinu. Neki korisnici navedenih lokaliteta nisu prikljuĉeni na
izgraĊenu mreţu nego ispuštaju fekalije u lokalne vodotoke ĉime ugroţavaju okolinu
naroĉito u ljetnom periodu. Kanalizacioni sistem Opštine nema postrojenje za preĉišćavanje
otpadnih voda nego se te vode direktno ispuštaju u vodotok rijeke Rešetnice. Postojeća
kanalizaciona mreţa je nedovoljnog kapaciteta, a neki dijelovi su graĊeni i dograĊivani bez
planske i projektno-tehniĉke dokumentacije, pa u svim tim radovima ne postoje dovoljno
jasni podaci o veliĉini obuhvata, stanju mreţe, njenim kapacitetima kao i drugim bitnim
parametrima.
Rekonstrukcija vodovodne i kanalizacione mreţe je planirana projektom „“ ĉija je
vrijednost, a period implementacije 2013 – 2017. Godina. Projekat je od krucijalnog znaĉaja
za Opštinu i njene stanovnike, a njegovom implementacijom će se uspostaviti moderna
vodovodno – kanalizaciona mreţa i trajno riješiti ovaj problem sa kojim se već duţe vrijeme
suoĉavaju stanovnici Opštine.
9.10
Toplovod
Toplovodom upravlja JP „Nova toplana“ a.d. Sokolac. Izvršena je sanacija sekundarne
toplovodne mreţe uţeg dijela Sokoca sa osposobljavanjem prikljuĉnih instalacija za
pojedine stambene objekte koji su spojeni sa toplovodnom mreţom. TakoĊe, izvedeni su
radovi na primarnom toplovodu koji su kotlovnicu u krugu „Nove Romanije“ povezali sa
sekundarnom gradskom toplovodnom mreţom. Kao sirovina za grijanje sluţi pilota, sjeĉka i
ostali drvni otpad. Odlukom Vlade Republike Srpske objekat kotlovnice sa pratećim
objektima u krugu privrednog društva „Nova Romanija“ a.d. Sokolac prenesen je Opštini na
korišćenje.
Sastavni dijelovi sekundarne mreţe su reviziona okna sa instaliranim ventilima za prikljuĉne
linije, same sekundarne toplovodne linije i podstanice. Na mreţu toplovoda prikljuĉeno je
26.918 m² stambenog prostora i 8.361 m² poslovnog prostora što ukupno iznosi cca 35.000
m² površine.
Primarni zadatak u poboljšanju stanja toplovodne mreţe je rekonstrukcija i neophodna
adaptacija, jer je u 2010. godini veliki broj graĊana ostao bez grijanja tokom zimskog
perioda. Potrebno je obezbijediti neophodne koliĉine sirovine, kako bi se omogućilo
nesmetano grijanje u svim stambenim i poslovnim objektima koji su prikljuĉeni na
toplovodnu mreţu. Sirovinu treba obezbijediti u saradnji sa lokalnim šumskim gazdinstvom
(ogrevno drvo), drvopreraĊivaĉima (piljevina i okorci), kao i angaţovanjem desetak ljudi na
prikupljanju šumskog otpada.
Dugoroĉno rješenje za Opštinu Sokolac moţe da bude izgradnja nove energane na biomasu
koja bi bila kombinovanog tipa (proizvodnja toplotne energije za grijanje grada i
proizvodnja elektriĉne energije za trţište), a koja bi za gorivo mogla da koristi drvnu
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
71
biomasu (šumski otpad i otpad iz drvne industrije) koji se trenutno ne koristi ili koristi u vrlo
malim koliĉinama.
9.11
Stanje javne rasvjete
Javna rasvjeta u Opštini nije na zadovoljavajućem nivou. Na glavnim i sporednim ulicama
javna rasvjeta je priliĉno stara, sa prevaziĊenim svjetiljkama koje troše mnogo elektriĉne
energije. Odrţavanje javne rasvjete je loše, pa su lokalne vlasti prepoznale znaĉaj
revitalizacije uliĉne rasvjete ali primjenom štedljivih sijalica ĉime bi se postigle znaĉajne
uštede u duţem periodu.
9.12
Telekomunikacije
U oblasti telekomunikacija i poštanskog saobraćaja na podruĉju Opštine egistiraju „Pošte
Srpske“ Radna jedinica Sokolac i „Telekom Republike Srpske“ a.d. Banja Luka, Radna
jedinica Sokolac.
9.13
Termovalorizatori / kogeneratori
U poglavlju Drvna industrije–Drvni otpad ove Strategije su spomenuti
termovalorizatori/kogeneratori. Obzirom na višenamjensku primjenu ovih postrojenja te
njihovu povezanost sa toplovodom, energetskom i komunalnom infrastrukturom u gore
navedenom poglavlju su samo spomenuti a ovdje će biti više rijeĉi o njima.
Eksperti firme „CGE Engineering“ su 21.12.2012. godine u Banja Luci su odrţali
prezentaciju ove tehnologije koja je u upotrebi već 10 godina u postrojenju „Milano-Silla2“
u Milanu – Italija.
Dole se navodi pregled nekih karakteristika termovalorizatora:
-
-
-
U termovalorizatoru je moguće spaliti:
o tvrdi gradski otpad,
o talog (perkolat),
o drvni otpad,
o bolniĉki otpad,
o industrijski otpad (u principu svaki otpad sem radioaktivnog).
Proizvodi termovalorizatora:
o termiĉka energija za daljinsko grijanje (centralno grijanje),
o elektriĉna energija,
o para za industrijsku upotrebu.
Emisija gasova u atmosferu. Ovdje dolazi do zanimljivog fenomena a to je da
atmosfera oko postrojenja tokom rada istog postaje ĉistija (fenomen primijećen u
gradskim zonama). Obzirom na tehnologiju, vrijednosti hemijskih elemenata koji se
ispuštaju u atmosferu su daleko ispod zakonima dozvoljenih vrijednosti propisanih
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
72
-
Direktivom 2000/76/CE (kontrolisane vrijednosti: NOx; SO2; HCI; CO; прашина и
NH3).
Otpad iz postrojenja:
o pepeo (jedino se on odlaţe i on iznosi 2,5% od spaljene koliĉine),
o prašina (se moţe iskoristiti kao mineralno Ċubrivo za plastenike),
o šljaka ,
o (bitno je spomenuti da komunalnog otpada nema odnosno 0,00%).
Energetski balans i masa
Od jednog kilograma otpada se dobija: 0,75 kWh elektriĉne energije; 1,30 kWh termiĉke
energije, 0,025 kg (ili 2,5%) pepela, 0,010 kg (ili 1%) prašine, 0,156 kg (ili 15,6%) šljake
(vidi footnote 28) i 0,00 kg (ili 0%) komunalnog otpada.
Problemska rješenja i prednosti termovalorizatora:
-
odsustvo deponija,
odsustvo nelegalnog odlaganja otpada,
oĉuvanje ţivotne sredine,
dobijanje energije,
unapreĊivanje know-how,
isplativost investicija,
povećavanje broja visoko specijalizovanih poslova.
Po zakonima Republike Srpske za termovalorizatorska postrojenja preko 250 KWe će biti
potrebna koncesija. Italijanska firma „CGE Engineering“ ima politiku da za veća postrojenja
ide na koncesiju i njihova ulaganja su oko 30%, te ukoliko drţavna, a u ovom sluĉaju
municipalna vlast izrazi namjeru za izgradnju ovakvog postrojenja oni šalju svoje eksperte,
da sagledaju cjelokupnu situaciju i izrade studiju izvodljivosti pri ĉemu Opština ne bi imala
nikakvih finansijskih obaveza.
Ako se strategijski posmatra Republika Srpska te se npr. u Banjoj Luci, kao najvećem gradu,
napravi ovakvo jedno postrojenje ekonomska logika (sa stanovišta isplativosti transporta
otpada) govori da se još jedno mora napraviti u istoĉnom dijelu Republike Srpske.
Na teritoriji Opštine djeluju: JP „Vrelo Bioštica“ Sokolac – u steĉaju, zatim JP „Nova
toplana“ a.d. Sokolac i JP “Romanijski boţur“ Sokolac. Vidljivo je da se ova javna
preduzeća suoĉavaju sa brojnim problemima od steĉaja do neisplaćenih plata radnicima i sl.
Kao moguće rješenje problema moţda bi trebalo razmišljati u pravcu spajanja ovih javnih
preduzeća u jedno. Spajanjem te reorganizacijom radnih mjesta bi se smanjili troškovi i
povećala njihova efikasnost.
Pod pretpostavkom da u budućnosti doĊe do realizacije kapitalnog projekta izgradnje
termovalorizatorskog postrojenja u Opštini, koje bi imalo regionalni znaĉaj, upravljanje
takvim postrojenjem bi zahtijevalo organizovanu upravljaĉku strukturu sa izgraĊenom
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
73
potrebnom infrastrukturom. Obzirom na djelatnosti, gore spomenutih, javnih preduzeća,
postojeću infrastrukturu istih, te zakone Republike Srpske, objedinjeno javno preduzeće bi
bilo u stanju da odgovori tom zahtjevnom projektu.
***
Potrebno je izvršiti sanaciju i rekonstrukciju putne mreţe kako u uţem dijelu Opštine tako i u njenim
rubnim dijelovima. TakoĎe, potrebno je riješiti problem grijanja kao i problem nedostatka sredstava
za ulaganje u vodovodnu i kanalizacionu infrastrukturu. Ono što se nameće kao problem jeste
rješavanje problema kvalitetnog gradskog grijanja koje je u prilično lošem stanju i neophodna su
značajna ulaganja u rekonstrukciju, ali naglašavamo i neophodnost ulaganja u vodovodnu i
kanalizacionu infrastrukturu, te boljeg upravljanja otpadnim vodama.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
74
10
STANJE ŢIVOTNE SREDINE
Zbog relativno slabe razvijenosti privrede Opštine nema mnogo zagaĊivaĉa vazduha,
zemljišta i voda, izuzev otpadnih voda ĉiji je izvor ne regulisana kanalizaciona mreţa.
Opština ne posjeduje stanice za kontrolu kvaliteta vazduha i monitoringa kvaliteta zemljišta.
U 2011. godini usvojen je lokalni ekološki akcioni plan (LEAP28) kojim su definisani
problemi i prioriteti u ovoj oblasti, te dati prijedlozi za poboljšanje trenutnog stanja. Prema
ovom Planu problemi sa kojima se suoĉava stanovništvo Opštine su: loš kvalitet vodovodne
mreţe u gradu i seoskim podruĉjima, nedovoljno vodosnabdijevanje pitkom vodom,
neadekvatna zaštita zone izvorišta na podruĉju Opštine, neureĊena korita rijeka i potoka
(posebno rijeke Rešetnice), nekontrolisano odlaganje svih vrsta otpada, divlje deponije,
nedovoljno razvijena svijest graĊana po pitanju odlaganja otpada i dr. Kada su u pitanju
zelene i rekreativne površine, problemi su sljedeći: nedovoljno ureĊene gradske zelene
površine, nedostatak korpi za odlaganje smeća i loš odnos graĊana prema opštoj ĉistoći
Opštine.
Na teritoriji Opštine veliki problem predstavljaju divlje deponije nastale kako rezultat
odlaganja otpada od strane graĊana na mjestima koja nisu za to predviĊena kao što su:
vodotoci i njihove obale, pojas magistralnog, regionalnih i lokalnih puteva, podruĉja oko
izvorišta, u šumama i na poljoprivrednim zemljištima 29.
Odrţavanje zelenih i drugih javnih površina kao i ĉvrstog otpada iz gradskog naselja vrši JP
“Romanijski boţur“ Sokolac ĉije usluge nisu na zadovoljavajućem nivou.
Otpad sa teritorije Opštine se odvozi na deponiju Rudine (opština Rogatica) uz novĉanu
naknadu u iznosu od 41.603,52 KM (podatak iz 2009. godine) koju Opština plaća Javnom
komunalnom preduzeću „Komrad“ AD Rogatica. Navedena deponija je neureĊena, odnosno
ne vrši se evidentiranje, razvrstavanje i tretman otpada..
***
Stanje ţivotne sredine Opštine nije na zadovoljavajućem nivou. Potrebno je uloţiti napore u
aktiviranju nevladinih organizacija sa ekološkim predznakom po pitanju čišćenja divljih deponija,
korita rijeka i potoka i podizanju ekološkog nivoa svijesti graĎana putem edukacije. Neophodno je
započeti implementaciju LEAP-a kojim su identifikovani prioriteti u oblasti zaštite ţivotne sredine..
28
29
LEAP - Local Environmental Action Plan
Kao moguće rješenje ovog problema pogledaj poglavlje Termovalorizatori/kogeneratori
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
75
11
LOKALNA SAMOUPRAVA
Rad Administrativne sluţbe Opštine organizovan je u okviru struĉne sluţbe i pet odjeljenja:
1.
2.
3.
4.
5.
11.6
Odjeljenje za opštu upravu
Odjeljenje za privredu i finansije
Odjeljenje za prostorno ureĊenje
Odjeljenje za lokalni razvoj i
Odjeljenje komunalne policije
Odjeljenje za opštu upravu
Odjeljenje za opštu upravu vrši struĉne poslove koji se odnose na poslove prijemne
kancelarije, poslove graĊanskih stanja, matiĉne knjige, drţavljanstvo, liĉno ime, boraĉkoinvalidska zaštita, arhiva, ovjera potpisa, prepisa i rukopisa, izdavanje uvjerenja iz javnih
registara, pruţanje pravne pomoći ,zajedniĉki poslovi koji se odnose na daktilografe,
poslove ĉišćenja, fiziĉko obezbjeĊenje objekta i sl., priprema odluke i druge akte iz svoje
nadleţnosti, te druge poslove organa uprave koji nisu u nadleţnosti drugih odjeljenja..
11.2
Odjeljenje za privredu i finansije
Odjeljenje za privredu i finansije je definisano kroz dvije organizacione jedinice - Odsjek za
privredu i Odsjek za finansije i budţet.
Odsjek za privredu vrši struĉne i upravne poslove koji se odnose na studijske i analitiĉke
poslove iz oblasti privrede i društvenih djelatnosti, privatnog preduzetništva, nauke i kulture,
zdravstva i informisanja, oblasti obrazovanja, vaspitanja, omladinskog organizovanja,
nevladinih organizacija, sporta i fiziĉke kulture, kao i druge poslove koji mu se stave u
nadleţnost.
Odsjek za finansije i budţet vrši struĉne i druge poslove koji se odnose na praćenje
ostvarivanja politike finansiranja u Opštini, priprema nacrt budţeta, završni raĉun, prati
prihode izvršenja i rashode budţeta, vrši kontrolu pravilnosti i zakonitosti korištenja
budţetskih sredstava, finansijsko, materijalno i raĉunovodstveno poslovanje opštinske
Administrativne sluţbe, fondova i drugih organa koji se finansiraju iz budţeta Opštine,
izraĊuje izvještaje i informacije iz ove oblasti i dostavlja ih na uvid nadleţnim organima,
kao i druge poslove koji mu se stave u nadleţnost..
11.3
Odjeljenje za prostorno ureĊenje
Odjeljenje za prostorno ureĊenje i stambeno-komunalne poslove, obavlja struĉne i upravne
poslove koji se odnosi na primjenu i izradu prostorno-planske dokumentacije, izdavanje
lokacijskih uslova i odobrenja za graĊenje, tehniĉki pregledi i upotrebne dozvole izgraĊenih
objekata, vrši se kontrola projektno-tehniĉke dokumentacije za invidualne stambene i
stambeno-poslovne objekte bruto graĊevinske površine do 400 m2 (u skladu sa Zakonom o
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
76
ureĊenju prostora i graĊenju „Sl.glasnik RS“broj 55/10), nadzor u oblasti graĊenja, ureĊenje,
odrţavanja i zaštita ţivotne sredine.
Osim navedenog, ovo Odjeljenje vrši poslove koji se odnose na primjenu zakona i propisa iz
stambene oblasti, prati, kontroliše zakonit obraĉun u postupku privatizacije stanova i
evidentira otkupljene i neotkupljene stanove, te vodi postupak oko osnivanja i upis
osnivanja zajednica etaţnih vlasnika zgrada u skladu sa Zakonom o odrţavanju zgrada („Sl.
Glasnik RS“ broj 101/11) i Zakonom o privatizaciji drţavnih stanova („Sl. Glasnik RS“ broj
118/11).
Odjeljenje vrši poslove koji se odnose na primjenu zakona i propisa iz komunalne oblasti zajedniĉka komunalna potrošnja, organizacija obavljanja komunalnih djelatnosti od
posebnog javnog interesa u skladu sa Zakonom o komunalnim djelatnostima („Sl. Glasnik
RS“ broj 124/11).
Pored prethodno pomenutog, Odjeljenje vrši i izradu programa odrţavanja saobraćajnica,
lokalnih i nekategorisanih puteva kako u ljetnom tako i u zimskom periodu.
11.4
Odjeljenje za lokalni razvoj
Odjeljenje za lokalni razvoj vrši struĉne i upravne poslove koji se odnose na lokalni razvoj i
planiranje lokalnog razvoja u oblastima poljoprivrede, vodoprivrede, prostornog planiranja,
ekologije i zaštite ţivotne sredine, turizma, ugostiteljstva, zanatstva i trgovine. TakoĊe,
izraĊuje projekte za svaku navedenu oblast, uspostavlja saradnju sa višim nivoima vlasti u
Republici Srpskoj i BiH, meĊunarodnim organizacijama i fondovima i obavlja druge
poslove koji mu se stave u nadleţnost.
11.5
Odjeljenje komunalne policije
Одјељење комуналне полиције обавља све послове из надлежности Комуналне
полиције одређене Законом о комуналној полицији („Службени гласник Републике
Српске„ број:85/03), и одлукама Скупштине општине Соколац.
11.6
Struĉna sluţba
Struĉna sluţba Skupštine opštine i Kabinet Naĉelnika Opštine obezbjeĊuju struĉno i
racionalno obavljanje poslova organa i funkcionera Opštine.
Struĉna sluţba Skupštine opštine obavlja struĉne, organizacione i druge poslove za potrebe
Skupštine opštine,komisija,savjeta i odbora Skupštine opštine, pruţa struĉnu pomoć
odbornicima u izvršavanju njihovih odborniĉkih duţnosti, vrši struĉne i administrativnotehniĉke poslove za potrebe klubova odbornika Skupštine opštine,priprema materijale za
sjednice skupštine i njenih radnih tijela, stara se o njihovoj dostavi odbornicima odnosno
ĉlanovima radnih tijela i drugim licima koji se pozivaju na sjednice,obavlja organizacione i
tehniĉke poslove u vezi sa odrţavanjem sjednica Skupštine opštine i njenih radnih
tijela,obavlja i druge poslove vezane za rad Skupštine opštine.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
77
Kabinet Naĉelnika Opštine obavlja struĉne,organizacione i druge poslove za potrebe
Naĉelnika opštine, priprema nacrte i prijedloge akata koje donosi Naĉelnik Opštine, struĉno
pomaţe Naĉelniku u vršenju njegovih duţnosti u upravljanju ljudskim resursima i rješavanju
prispjelih predmeta i stara se o urednom dostavljanju svih akata koje donosi Naĉelnik
Opštine, prati i informiše Naĉelnika o izvršavanju svih akata koje donosi Skupština Opštine
i Naĉelnik Opštine. Obavlja savjetodavnu funkciju, u smislu savjetovanja Naĉelnika i
Zamjenika Naĉelnika iz oblasti razvoja opštine, ekonomskih pitanja, boraĉko-invalidske
zaštite, povratka, javnih nabavki i interne revizije.
Obavlja organizacione i administrativno-tehniĉke poslove za potrebe Naĉelnika i Zamjenika
Naĉelnika , usklaĊuje rad kabineta sa drugim organizacionim dijelovima u Opštinskoj
administrativnoj sluţbi i nadleţnim drţavnim organima, vrši poslove u vezi sa ocjenom
usaglašenosti sa Zakonom akata preduzeća i ustanova na koje Naĉelnik Opštine daje
saglasnost, priprema i organizuje radne sastanke za potrebe Naĉelnika Opštine i
protokolarne prijeme,organizuje saradnju Naĉelnika Opštine sa sredstvima informisanja,
uĉestvuje u pripremi saradnje Opštine sa drugim gradovima i opštinama, organizuje javne
nastupe ovlaštenih radnika Opštine, poslove u vezi sa predstavkama upućenim Naĉelniku
Opštine,poslovi tehniĉkog sekretara za potrebe Naĉelnika i Zamjenika Naĉelnika Opštine,
vrši dopunu novim i aţuriranje postojećih sadrţaja WEB stranice Opštine Sokolac, obavlja i
druge poslove po nalogu Naĉelnika Opštine.
11.7
RukovoĊenje opštinskom administrativnom sluţbom
Radom opštinske administrativne sluţbe, u skladu sa Zakonom, Statutom i Odlukom o
organizaciji opštinske uprave, rukovodi Naĉelnik Opštine ili lice koje on ovlasti. Naĉelnik
Opštine ima zamjenika koji obavlja poslove koje mu povjeri Naĉelnik Opštine i zamjenjuje
ga u sluĉaju njegove odsutnosti ili sprijeĉenosti.
Naĉelnik Opštine donosi rješenje o rasporeĊivanju radnika na poslove i radne zadatke.
Radom Odjeljenja rukovode naĉelnici Odjeljenja. Radom Odsjeka rukovodi šef Odsjeka.
Naĉelnik odjeljenja, po posebnom ovlaštenju Naĉelnika Opštine,donosi i potpisuje akte iz
djelokruga rada Odjeljenja.
Jedan od strateških ciljeva razvoja Opštine jeste uspostavljanje moderne lokalne
samouprave. Modernu lokalnu samoupravu je moguće organizovati ukoliko se ona postavi
kao trţišno orijentisana, odnosno uprava na temeljima trţišnog poslovanja. To
podrazumijeva da ona:
-
ispunjava zakonske zadatke,
radi na zadovoljstvo graĊana – korisnika usluga,
radi efektivno što znaĉi da postiţe relevantne ciljeve,
radi ekonomiĉno, što znaĉi da poslove obavlja uz racionalno korišćenje resursa,
brine o zadovoljstvu zaposlenih,
ima takav raspored sluţbenika da je pravi ĉovjek na pravom mjestu.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
78
Najsigurniji, ali ne i najjednostavniji naĉin uspostave moderne lokalne uprave jeste
uspostava sistema upravljanja kvalitetom u skladu sa zahtjevom norme ISO 9001:2000.
Ovaj standard podrazumijeva lokalnu upravu koja u svom radu zadovoljava sljedeće
kriterijume::
Usmjerenost na kupca – korisnika usluga
Svaka organizacija, pa i organi uprave i samouprave, zavisi od kupca – korisnika svojih
usluga. Zato organizacija mora razumjeti sadašnje i buduće potrebe kupaca. Organizacija
mora predvidjeti zahtjeve kupca i nastojati nadmašiti njihova išĉekivanja. Ovaj nimalo
jednostavan zadatak moguće je ostvariti samo ako sve probleme i potrebe sagleda oĉima
onih kojima su usluge potrebne, dakle iz ugla graĊanina koji nešto oĉekuje, treba ili traţi od
lokalne uprave.
Liderstvo
Poslovodstvo uspostavlja jedinstvo svrhe i usmjerenosti organizacije. U tom cilju saradnici
moraju biti ukljuĉeni u ostvarivanje svrhe organizacije. To znaĉi da rukovodstvo u sluĉaju
lokalne uprave, tj. rukovodioci odjeljenja, sektora ili drugih organizacionih jedinica, te
zamjenici na ĉelu s naĉelnikom Opštine bi rješavali ţivotna pitanja graĊana, s tim da u taj
proces ukljuĉe sve sluţbenike.
Ukljuĉenost sluţbenika
Zaposlenici su najvaţniji dio svake organizacije. Da bi se što potpunije koristile njihove
sposobnosti, oni se moraju ukljuĉiti u aktivnosti i procese. Samo na taj naĉin moţe se
oĉekivati uspjeh.
Procesni pristup
Ţeljeni rezultat se ostvaruje mnogo uspješnije kada se resursima i aktivnostima upravlja kao
procesima. Procesnim pristupom se osigurava da je od ulaza do izlaza (npr. kod zahtjeva za
urbanistiĉku saglasnost) markiran nosilac procesa koji odgovara za cijeli proces, zatim
odgovornosti, zadatke i obaveze nosioca postupka, pisarnice, itd. Jednostavno reĉeno, da se
zna se ko, šta, kada, kako i zašto radi.
Sistemski pristup upravljanju
Većina lokalnih samouprava iskorištava samo dio svojih potencijala. Napori nisu usklaĊeni,
javljaju se brojni konflikti i nerazumijevanja, naĉelnici su pri tome preopterećeni jer
pokušavaju kontrolisati i motivisati ljude koji sve manje dijele zajedniĉku ideju i sve teţe
liĉne interese podreĊuju zajedniĉkim. Zbog svega toga rezultati u radu uprave najĉešće nisu
onakvi kakvi bi trebalo da budu. Kako bi se otklonio uzrok ovih problema i osigurala
produktivnost i kvaliteta koja će graĊane trajno uĉiniti zadovoljnima, potrebno je nauĉiti
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
79
sagledavati organizacionu strukturu lokalne samouprave i upravljati njome kao sistemom
meĊuzavisnih komponenti usmjerenih zajedniĉkom cilju.
Stalno poboljšanje
Stalno poboljšavanje mora biti trajni cilj lokalne vlasti. Ne treba se zadovoljiti onim što je
uĉinjeno, već se uvijek trebaju traţiti novi naĉini poboljšanja kvaliteta. To je sistem
upravljanja kvalitetom. U tu svrhu postoji šema tzv. PDCA aktivnosti:
planiraj (P -plan) izvrši (D - do) provjeri (C – check) i djeluj (A - action)
Kao što se vidi iz navedenog, prvo je potrebno planirati šta uraditi, zatim to uraditi,
provjeriti kako je uraĊeno i da li je ostvaren plan. Na kraju izvesti zakljuĉke i djelovati, ĉime
se ulazi u novi krug, a krugovi se ponavljaju - do uspostavljanja kontinuiranog sistema
poboljšanja kvaliteta rada lokalne uprave.
Odluĉivanje na osnovu ĉinjenica
Efektivne odluke treba da se temelje na analizi podataka i informacija. Zbog toga je
neophodno stalno prikupljati i obraĊivati podatke i informacije koje su neophodne za
donošenje efektivnih odluka. Naţalost, ĉesto je prisutna praksa donošenja odluka bez
elementarnih ĉinjenica o tome na koga se odluke odnose (npr. socijalna pomoć, broj osoba,
potrebna sredstva, itd).
***
Strateški cilj i izazov za opštinu Sokolac jeste modernizacija lokalne samouprave, te razvijanje tijesne
saradnje sa civilnim sektorom, preduzetnicima i mladima, te njihovo stavljanje u funkciju razvoja i
prosperiteta Opštine. TakoĎe je potrebno uloţiti dodatni napor u edukaciju onih zaposlenih u
administrativnoj sluţbi Opštine, koji će biti direktno povezani sa izradom projektnih prijedloga iz
različitih oblasti.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
80
Analiza budţeta opštine Sokolac
11.8
Budţet Opštine predstavlja procjenu godišnjih prihoda, pomoći i finansiranja i procjenu
godišnjih rashoda. Naţalost, budţet Opštine još uvijek nema razvojnu komponentu i
socijalnog je karaktera. U budućnosti treba nastojati da se koliko je god moguće ukljuĉi
razvojna komponenta u planiranje budţeta, te da se u što većoj mjeri koriste grantovi,
fondovi i druga dostupna sredstva za odrţivi razvoj opština. Budţet Opštine je nedovoljan
da podmiri tekuće potrebe i potrebe koje su vezane za razvoj Opštine.
Tabela 16. Prikaz budţeta Opštine za period 2008-2011. godina
2006
2007
2008
2009
2010
2011
3.876.788
4.236.951
4.926.395
4.921.843
5.686.298
5.220.760
Tabela 17. Struktura budţeta za period 2009-2011. godina
Vrsta
priliva
Grantovi
Neporeski
prihodi
Prodaja stalnih
sredstava
Priliv od domaćih
zaduţivanja
2009
227.336
959.881
45.830
1.500.000
2010
252.885
1.306.973
18.470
500.000
2011
306.650
1.294.139
115.711
0
***
Potrebno je kreirati sistem kontinuiranog praćenja i planiranja sredstava u budţetu Opštine
namijenjenih što potpunijoj realizaciji strateških ciljeva predviĎenih ovim dokumentom.
Uspostavljanje efikasnog i odrţivog mehanizma za upravljanje razvojem lokalne zajednice je jedan
od osnovnih preduslova za uspješnu implementaciju Strategije.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
81
12
SWОТ ANALIZA OPŠTINE SOKOLAC
SNAGE

















povoljan geografski poloţaj
blizina Sarajeva i Istoĉnog Sarajeva kao
velikog trţišta u BiH
rast budţetskih prihoda
aktivan odnos rukovodstva opštine prema
razvojnim problemima
spremnost i odluĉnost rukovodstva opštine
za podsticaj lokalnog razvoja
raspoloţivost prirodnim i prostornim
bogatstvima, prirodnim obnovljivim
resursima
postojanje uslova za proizvodnju zdrave
hrane
tradicija, znanje i iskustvo u oblasti
drvopreraĊivaĉke, mesne, tekstilne, koţarske
i metalne industrije, poljoprivrede i
stoĉarstva i hotelijerstva
opštinsko izdvajanje stipendija
oĉuvana ţivotna sredina
relativno jeftina radna snaga
razvijen lokalni informativni sistem
postojanje idealnih prirodnih uslova za
razvoj turizma
postojanje kadrovskih uslova za otvaranje
porodilišta i veći stepen zdravstvene zaštite
raspoloţivost znaĉajnim površinama
poljoprivrednog zemljišta
postojanje kadrovskih resursa
razvijen NVO sektor
ŠANSE












korišćenje javno-privatnog partnerstva
proaktivan pristup sredstvima domaćih i
stranih fondova i institucija
razvoj turizma
dovršetak privatizacije drţavnog sektora
donošenje novog prostornog plana opštine
Sokolac u sluţbi razvoja
pokretanje dijela predratnih proizvodnih
kapaciteta
bolja saradnja sa nevladinim sektorom
razvoj poljoprivrednog sektora i zdrave
hrane
otvaranje novih MSP i veći broj
preduzetnika
modernizacija i proširenje lokalne putne
mreţe
finalizacija drvnih i poljoprivrednih
proizvoda
povećanje stope nataliteta
SLABOSTI
 usitnjenost poljoprivrednih posjeda i slaba
zainteresovanost za poljoprivrednu proizvodnju
 nedostatak struĉnjaka za pripremu i realizaciju
razvojnih projekata
 neaţurna prostorno - planska dokumentacija
 nedovoljno izgraĊena komunalna infrastruktura
 nedovoljno izgraĊena turistiĉka infrastruktura
 nizak obim industrijske proizvodnje
 nizak stepen obrade drveta
 nisko profitabilna privredna struktura
 pasivan liĉni i društveni odnos prema
preduzetništvu
 nerazvijenost partnerstva izmeĊu javnog i
privatnog sektor
 neusklaĊena ponuda radne snage
 nezaposlenost
 odlazak mladih i sposobnih kadrova nizak nivo
upotrebe informaciono-komunikacionih
tehnologija
 loša opremljenost javnih ustanova iz oblasti
zdravstva, školstva i socijalne zaštite
 nizak prirodni priraštaj
 nedostatak porodilišta
PRIJETNJE
 nepostojanje institucija za certifikovanje
poljoprivrednih proizvoda od strane EU
 prestanak finansiranja lokalnih zajednica od
strane viših nivoa vlasti
 manji broj dostupnih grantova iz domaćih i
stranih fondova
 preveliko zapošljavanje u opštinsku upravu bez
odgovarajućeg kadrovskog jaĉanja
 globalna ekonomska kriza
 destimulativan ambijent za poslovne inicijative
 neorganizovana domaća proizvodnja i visok
stepen sive ekonomije
 prisustvo zastarjelih tehnologija
 neusklaĊenost obrazovnog sistema sa
zahtjevima trţišta
 nekontrolisan uvoz roba i gušenje domaće
proizvodnje
 nezadovoljavajući rad kontrolnih mehanizama.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
83
1
1.1
VIZIJA I STRATEŠKI CILJEVI RAZVOJA
Vizija
Vizija ove Strategije jeste da Opština postane jedna od najrazvijenijih opština u Republici
Srpskoj odnosno u BiH sa razvijenom privredom i poljoprivredom, visokom stopom
zaposlenosti i odgovarajućim ţivotnim standardom, razvijenim turizmom i intenzivnim
kulturnim i sportskim dešavanjima, dobrom zdravstvenom i socijalnom zaštitom,
kvalitetnim obrazovanim sistemom, optimalnom komunalnom strukturom, ekološki ĉista i
sa minimalnom ali efikasnom i transparentnom, modernom lokalnom samoupravom kao
servisom njenih graĊana.
1.2
Ciljevi dugoroĉnog razvoja
Za ostvarenje vizije potrebno je jasno definisati strateške ciljeve koji istovremenom
predstavljaju i stratešku platformu i smjernice za upravljanje lokalnom zajednicom. Razvoj
je moguće ostvariti dobro zacrtanim ciljevima, kontinuiranim naporima za njihovo
ostvarivanje i adekvatnim monitoringom realizacije.
Definisani strateški ciljevi, uvaţavajući realne materijalne, kadrovske, finansijske i druge
uslove lokalne vlasti naglašavaju urgentna podruĉja, tj. oblasti u kojima je potreba efikasnog
upravljanja i intervencije najveća. Uzimajući u obzir njihov naĉelni, tj. univerzalni karakter,
u okviru Strategije su, prema prioritetu, prepoznati sljedeći ciljevi:





RAZVOJ PRIVREDE I PREDUZETNIŠTVA
RAZVOJ INFRASTRUKTURE
IZGRADNjA MODERNE LOKALNE SAMOUPRAVE
UNAPREĐENjE OPŠTEG ŢIVOTNOG STANDARDA GRAĐANA
OČUVANA ŢIVOTNA SREDINA
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
84
STRATEŠKI CILJ 1
Razvijena privreda i preduzetništvo
Opština ima optimalan geografski poloţaj i potrebne preduslove za pokretanje i izgradnju
snaţne privrede i preduzetništva. Obzirom da je veoma bogata šumom ima sve preduslove
za snaţan drvopreraĊivaĉki sektor, sa većim stepenom finalizacije proizvoda. Oĉuvani
prirodni resursi, raznovrsnost prirodnih uslova ĉine ovo podruĉje idealnim za razvoj
seoskog/ruralnog turizma, ali i planinskog, avanturistiĉkog, sportskog i dr.
TakoĊe postoje svi potrebni preduslovi za razvijenu poljoprivrednu proizvodnju organske
hrane za koju sve više postoji trţište. Blizina Sarajeva ĉini podruĉje Opštine privlaĉnim za
investicije u razliĉitim oblastima. Opština je bogata prirodnim resursima koji nisu
iskorišćeni na adekvatan naĉin. Velike površine zemljišta se ne obraĊuju, poljoprivredna
domaćinstva proizvode hranu ali samo za sopstvene potrebe i nisu komercijalnog karaktera.
Koraci koje je potrebno preduzeti u funkciji realizacije ovog strateškog cilja će ukljuĉivati
podršku u izgradnji snaţne preduzetniĉke infrastrukture, podsticanje individualnih
poljoprivrednih proizvoĊaĉa na plansku proizvodnju u skladu sa zahtjevima trţišta, te
njihovo organizovanje i uvezivanje, osnaţivanje drvne industrije sa povećanjem stepena
finalizacije proizvoda, podsticanje razvoja turizma i ulaganje u promociju turistiĉkih
potencijala Opštine.
Realizacija ovog strateškog cilja će biti omogućena ostvarivanjem sljedećih
OPERATIVNIH CILJEVA:
OC 1: IzgraĊena snaţna preduzetniĉka infrastruktura
OC 2: Razvijena drvopreraĊivaĉka industrija uz visok stepen finalizacije
OC 3: Razvijena i organizovana poljoprivredna i stoĉarska proizvodnja
OC 4: Privlaĉna turistiĉka ponuda
Da bi se što detaljnije razradio prethodno definisani strateški cilj uraĊena je objedinjena
SWOT analiza za pojedine sektore:



privreda i preduzetništvo
poljoprivreda i ruralni razvoj
turizam
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
85
SWOT ANALIZA: Privreda i preduzetništvo








SNAGE
Povoljan geostrateški poloţaj
Povoljni uslovi za razvoj drvne
industrije
Otvorenost prema ino
investicijama,
Postojanje uslova za razvoj MSP
Relativno jeftina radna snaga
Postojanje velikog broja banaka i
osiguravajućih društava
Dobra koordinacija nivoa vlasti
Spremnost lokalne vlasti na
saradnju
SLABOSTI








ŠANSE






Korištenje javno – privatnog
partnerstva za razvoj
Vezivanje malih biznisa za velike
Korištenje razliĉitih modaliteta
finansiranja razvojnih projekata
Aktivno korišćenje predpristupnih
fondova EU
Pokretanje dijela postojećih i novih
industrijskih kapaciteta
Razvoj MSP







Minimalna industrijska proizvodnja
Neorganizovanost privatnog sektora
Slabi efekti privatizacije
Nezastupljenost finalne proizvodnje
u drvnoj industriji
Visoka stopa nezaposlenosti
Nedovoljan broj struĉnih kadrova
Nedostatak finansijskih ulaganja u
oblasti preduzetništva
Nedostatak baze podataka o
privrednim resursima
PRIJETNJE
Visoke i promjenjive kamatne stope
na kreditna sredstva za razvoj
privrede
Svjetska ekonomska kriza
Negativne posljedice privatizacije
Prisustvo sive ekonomije
Pravna nesigurnost (ĉeste izmjene i
neusklaĊenost propisa)
Nestabilno i nedovoljno ispitano
trţište
Odliv kadrova
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
86
SWOT ANALIZA: Poljoprivreda i ruralni razvoj
SNAGE
SLABOSTI










Prirodna bogatstva (šume, šumski
plodovi i ljekovito bilje, voda i
drugo)
Postojanje uslova za razvoj
proizvodnje zdrave hrane
Relativno jeftina radna snaga
Kvalitetno poljoprivredno
zemljište
Mogućnost razvoja stoĉarstva
NezagaĊena ţivotna sredina
Povoljni klimatski uslovi za
odreĊene poljoprivredne kulture
Povoljni uslovi za plasteniĉku i
stakleniĉku proizvodnju
Povoljni uslovi za pĉelarstvo










ŠANSE









Razvoj poljoprivrednog sektora i
zdrave hrane
Kapital, znanje i iskustvo naših ljudi
u širem regionu
Partnerski odnosi lokalne zajednice
prema poljoprivrednim
proizvoĊaĉima
Brendiranje domaćih proizvoda
Davanje neobraĊenog
poljoprivrednog zemljišta pod
koncesije
Davanje podsticaja ѕa poljoprivredu
Osnivanje razvojne agencije za
planiranje i pomaganje graĊanima i
privrednicima
Plasteniĉka i stakleniĉka proizvodnja
Povlaĉenje sredstava iz domaćih i
inostranih fondova
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
Neorganizovana distribucija
poljoprivrednih proizvoda
Nepostojanje otkupnih stanica
Nepostojanje zadruge
Nepostojanje lokalne mljekare
NeureĊen sistem otkupljivanja
poljoprivrednih proizvoda od strane
lokalnih preduzetnika
Loše stanje poljskih puteva
Slaba informisanost o dostupnim
podsticajima za oblast
poljoprivrede, stoĉarstva i dr.
Nedostatak osnovnog kapitala
domaćinstava za pokretanje mini
proizvodnje
Nepovoljna starosna struktura
Neplanska proizvodnja
Zastarjela mehanizacija
PRIJETNJE








Nemotivisanost stanovništva za
bavljenje poljoprivredom
Nestabilno i nedovoljno ispitano
trţište
Nesiguran plasman i otkup
poljoprivrednih proizvoda
Nedovoljni podsticaji za
poljoprivredni i ruralni razvoj
Zavisnost poljoprivrede od
vremenskih uslova
Svjetska ekonomska kriza
Liberalizacija uvoza poljoprivrednih
proizvoda
Nezainteresovanost lokalnih
preduzetnika za otkup proizvoda od
poljoprivrednih proizvoĊaĉa
87
SWOT ANALIZA: Turizam
SNAGE















Povoljan strateški i geografski
poloţaj
Prirodna bogatstva (šume, šumski
plodovi i ljekovito bilje, voda i
drugo)
Raznolikost prirodnih turistiĉkih
vrijednosti
Postojanje resursa za sve vrste
turizma (eko, etno, kulturnog itd.) i
arheoloških nalazišta,
Oĉuvanost ţivotne sredine
Bogato kulturno-istorijsko nasljeĊe
Zdrava hrana i tradicionalna kuhinja
Blizina turistiĉkih centara
(Višegrad, Sarajevo, Jahorina)
ŠANSE
Razvoj seoskog, eko i etno turizma
Osnivanje Romanijske kuće
Osnivanje etno sela
Brendiranje domaćih proizvoda
Renoviranje hotela „Romanija“
Povećanja smještajnih kapaciteta na
selima kroz mini projekte
opremanja i registracije
domaćinstava
Promocija turistiĉkih potencijala
opštine kroz uvezivanje turistiĉke
organizacije i NVO sektora
SLABOSTI






Nepostojanje potrebnih smještajnih
kapaciteta za turiste
Minimalna aktivnost NVO sektora
Nepostojanje plana razvoja turizma
opštine Sokolac
Minimalna ulaganja u turistiĉku
infrastrukturu
Nedostatak svijesti o znaĉaju i
mogućnostima turistiĉke privrede
Nedovoljno prepoznatljiv turistiĉki
proizvod
Nedostatak hotela visoke kategorije
sa većim smještajnim kapacitetima
PRIJETNJE





Turistiĉka konkurencija
Izraţen interes za svjetske turistiĉke
destinacije
Nepredvidivi unutrašnji razvojni
procesi, naroĉito politiĉka situacija
Nerazumijevanje uloge turizma u
ekonomskom socijalnom i
prostornom razvoju
Nedovoljna zaštićenost turistiĉkih
prostora od individualne gradnje
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
88
STRATEŠKI CILJ 2
Razvoj infrastrukture
Infrastrukturna ulaganja su finansijski najzahtjevnija. Investiranje u osnovnu infrastrukturu
podrazumijeva sveobuhvatno podizanje infrastrukturnih kapaciteta. Infrastrukturni projekti
se ne sprovode izolovano, bez unapreĊenja ostalih elemenata privrednog okruţenja, a
zahtijevaju dugoroĉno finansijsko planiranje. IzgraĊena infrastruktura obuhvata, ne samo
trošak izgradnje, već i znaĉajan trošak za odrţavanje. Teško je utvrditi listu prioriteta kada
se radi o ulaganjima u osnovnu infrastrukturu (vodovodna i kanalizaciona mreţa, toplovod,
putevi, uliĉna rasvjeta), naroĉito u uslovima kada se suoĉavamo sa zapuštenom
infrastrukturom i dugogodišnjim neulaganjem. Obzirom da stanje infrastrukture Opštine nije
zadovoljavajuće, definisaće se prioriteti u ovoj oblasti putem sljedećih operativnih ciljeva:
OPERATIVNI CILJEVI:
OC 1: Donošenje kompletne prostorno-planske dokumentacije
OC 2: UnapreĊenje sistema vodosnabdijevanja i kanalizacije
OC 3: Modernizacija putne infrastrukture
OC 4: Rekonstrukcija i proširenje toplovodne mreţe
OC 5: Rekonstrukcija gradske uliĉne rasvjete
SWOT ANALIZA: Razvoj infrastrukture
SNAGE




Razvijena lokalna putna mreţa
Postojanje dobre elektro-energetske
infrastrukture
Izvorišta vodosnabdijevanja dovoljna
Otvorenost prema INO - investicijama
SLABOSTI






ŠANSE





Sanacija postojeće i izgradnja
potrebne kanalizacione mreţe
Zaštita izvorišnih zona
Donošenje novog Urbanistiĉkog
plana
Bolje odrţavanje i dogradnja
lokalne putne mreţe
Rješavanje sistema grijanja
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
Nepostojanje Urbanistiĉkog plana
Loši poljski i lokalni putevi
Nema sanitarne zaštite izvorišta
Nerazvijena i zastarjela infrastruktura
Nerentabilan sistem gradske rasvjete
Mali kapacitet kanalizacione mreţe
PRIJETNJE




Nemotivisanost donatora za
investicije
Nedostatak sredstava
Svjetska ekonomska kriza
Dalje zagaĊenje izvorišta
89
STRATEŠKI CILJ 3
Izgradnja moderne lokalne samouprave
Savremena, moderna lokalna samouprava poĉiva na sljedećim principima: pravna sigurnost,
otvorenost, odgovornost, efektivnost i efikasnost, javnost i transparentnost. Modernu
lokalnu samoupravu moguće je organizovati ukoliko se ona postavi kao trţišno orijentisana,
odnosno uprava na temeljima trţišnog poslovanja. U svrhu realizacije standarda ISO
9001:2000 definisani su sljedeći operativni ciljevi:
OPERATIVNI CILJEVI:
OC 1: Efikasna lokalna samouprava
OC 2: Efektivna lokalna samouprava
OC 3: Ekonomiĉna lokalna samouprava
SWOT ANALIZA: Izgradnja moderne lokalne samouprave
SNAGE







Opredjeljenost za reformu
Povoljna polna i starosna struktura
IzraĊena veb stranica
Saradnja sa svim nivoima vlasti,
meĊunarodnim organizacijama i NVO
sektorom
Saradnja sa Savezom opština i gradova
Republike Srpske
Transparentnost procedura (javne
nabavke, dodjela graĊevinskog
zemljišta, zakup poslovnih prostora)
Profesionalan odnos prema strankama
(graĊani i pravna lica)
SLABOSTI









ŠANSE




Korištenje drţavnih i nedrţavnih
fondova, grantova i drugih izvora
sredstava za reformu lokalne uprave
Uspostava trajnog dijaloga i
kooperacije sa javnim, privatnim i
NVO sektorom
Uspostava što više usluga pomoću euprave (izvodi iz m.k., uvjerenja, upiti)
Kontinuirano struĉno osposobljavanje i
usavršavanje kadrova
Neriješeni imovinsko-pravni odnosi
Neaţurirane evidencije (katastar i druge)
Nedostatak kadrova
Loša i zastarjela informatiĉka oprema
Neuvezanost sluţbi (nepostojanje baze
podataka i intra-mreţe)
Slaba informatiĉka pismenost kadra
Nepostojanje sistema praćenja
napredovanja sluţbenika (nema sistema
nagraĊivanja/kaţnjavanja, nema „norme“)
Slaba ukljuĉenost socijalnih partnera
(graĊana/privrednika/NVO) u odluĉivanje
Nepostojanje svijesti o regionalnim i
meĊunarodnim standardima u radu uprave
PRIJETNJE





Loš mehanizam sankcionisanja
nepoštovanja odluka opštine
Opstrukcije odreĊenog broja
graĊana/privatnih preduzetnika kojima
odgovara slaba i neefikasna opštinska vlast
Manjak finansijskih sredstava
Nezainteresovanost zaposlenih za obuku i
usvajanje novih vještina
Zastarjela infrastruktura i oprema
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
90
STRATEŠKI CILJ 4
UnapreĊenje opšteg ţivotnog standarda graĊana
Ţivotni standard graĊana je sloţen i višedimenzionalan pojam koji predstavlja ukupnost
uslova ţivota i rada stanovništva odreĊenog podruĉja ili šire u odreĊenom vremenskom
periodu. Za potrebe izrade ove Strategije, pod ţivotnim standardom obuhvaćeni su svi
aspekti ţivota stanovnika Opštine koji njihov svakodnevni ţivot ĉine manje ili više
kvalitetnim. Kako će graĊani neke opštine ţivjeti i kako će se osjećati u svojoj sredini, zavisi
od niza faktora meĊu kojima su, na prvom mjestu, zarade i primanja, dobra zdravstvena
prevencija i adekvatna zdravstvena zaštita koju pokriva obavezno zdravstveno osiguranje,
socijalna zaštita, visok nivo kvaliteta i dostupnost svih nivoa obrazovanja, kulturni sadrţaji,
razvijen sportski ţivot u opštini, ureĊena omladinska politika i kultura stanovanja, kao i
zadovoljavajuća infrastruktura u opštini (putevi, objekti, elektro-mreţa, termoakumulaciona
mreţa i sliĉno). Odrţivi razvoj opštine mora ukljuĉivati obezbjeĊenje visokog nivoa
kvaliteta usluga u navedenim oblastima kao i obezbjeĊivanje uslova za povratak mladih
struĉnjaka, pozitivne migracije (ka opštini), vraćanje mladih na selo i porast nataliteta. U
prethodnim poglavljima izvršena je analiza stanja u ovim oblastima, a na osnovu rezultata
analize, definisani su sljedeći operativni ciljevi u ovoj oblasti koji predstavljaju prioritete
opštine u narednih sedam godina.
OPERATIVNI CILJEVI:
OC 1: UnapreĊenje zdravstvene zaštite
OC 2: UnapreĊenje socijalne zaštite
OC 3: UnapreĊenje obrazovanja, kulture i sporta
OC 4: Povratak mladih i razvoj omladinske politike
Za potrebe detaljnijeg pregleda trenutne situacije uraĊene su objedinjene SWOT analize za
sljedeće oblasti:



zdravstvena i socijalna zaštita,
obrazovanje, kultura i sport i
povratak mladih i razvoj omladinske politike
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
91
SWOT ANALIZA: UnapreĊenje zdravstvene i socijalne zaštite















SNAGE
Formirani timovi porodiĉne
medicine
Plansko ulaganje u kapacitete i
opremu
Kontinuirana edukacija kadrova u
zdravstvu
Aktivan Centar za socijalni rad
Kontinuirana pomoć socijalno
ugroţenim kategorijama
Kadrovska osposobljenost
zdravstvenih i socijalnih ustanova
Spremnost opštinske vlasti i lokalne
zajednice da unaprijedi i
zdravstvenu socijalnu zaštitu
ŠANSE
Pomoć donatora
Uĉešće u raznim projektima
Saradnja sa Ministarstvom zdravlja i
Fondom zdravstvenog osiguranja
Povećanje kvaliteta i kvantiteta
zdravstvenih usluga
Koordinirano djelovanje svih
društvenih faktora u pomoći
socijalno ugroţenim
Zainteresovanost roditelja za
podršku djece sa poteškoćama u
razvoju
Povećanje stope nataliteta kroz fond
„Majka i dijete“
Osnivanje i razvoj novih
specijalistiĉkih odjeljenja
SLABOSTI


















Nedovoljna motivisanost zaposlenih
Nedovoljna finansijska sredstva
Loša opremljenost ustanova
Visoka stopa mortaliteta
Pad nataliteta
Minimalna opštinska sredstva za
socijalnu zaštitu (4%-6%)
Nepostojanje infrastrukturnih i
tehniĉkih kapaciteta posebno u
pogledu ultrazvuĉne i laboratorijske
dijagnostike
Slaba preventivna zaštita ţena
Podruĉne ambulante van funkcije
PRIJETNJE
„Odliv mozgova“ (Vrain Drain)
Povećanje broja porodica sa
disfunkcionalitetom
Nedostatak prostornih i tehniĉkih
uslova
Sve više starog stanovništva
Povećana stopa alkoholizma i
narkomanije
Sve više stanovnika u stanju
socijalne potrebe na koju institucije
ne mogu adekvatno finansijski
odgovoriti
Nestabilnost farmaceutskog trţišta
Manji broj osiguranika
Neizvjesnost u finansiranju projekata
iz socijalne zaštite
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
92
SWOT ANALIZA: UnapreĊenje obrazovanja, kulture i sporta
SNAGE











Mlad i struĉan kadar zainteresovan za
stalno uĉenje i usavršavanje
UvoĊenje novih i savremenih metoda u
nastavi i uĉenju
Omladina zainteresovana za kulturu i
sport
Aktivna udruţenja i klubovi
Tradicija u oblasti sporta i kulture,
Razvijen NVO sektor
Spremnost lokalne samouprave za
saradnju
Znaĉajan broj registrovanih sportskih
klubova na podruĉju Opštine, kao i
interesovanje mladih za sport
Znaĉajni dosadašnji uspjesi i rezultati
Dobri uslovi za treninge i takmiĉenja u
pogledu sportske infrastrukture
Struĉni kadar, sportski treneri
SLABOSTI













ŠANSE












Pomoć lokalne zajednice u rješavanju
postojećih materijalnih problema
UvoĊenje novih obrazovnih profila u skladu
sa planom razvoja opštine i potrebama
lokalne privrede
NagraĊivanje uĉenika sa dobrim uspjehom
Stipendiranje deficitarnih profila sa visokim
obrazovanjem
Donošenje posebnih programa koji se tiĉu
najugroţenijeg dijela stanovništva
Uĉešće u pozivima i projektima
Uspješno sportsko predstavljanje opštine na
meĊunarodnoj SCene
Organizacija sportskih takmiĉenja u Sokocu
Kompletiranje sportskog centra izgradnjom
bazena
Korištenje sportske dvorane za uĉenike
srednje škole, zainteresovane grupe graĊana
Organizacija manifestacija kulturno
zabavnog i drugog sadrţaja
Razvoj marketing menadţmenta
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
Nedovoljna opremljenost škola
Nedostatak kvalifikovanog kadra u
predškolskom vaspitanju
Nepostojanje kancelarije za mlade
Pojava „bijele kuge“
Migracije omladine, struĉnjaka i
intelektualaca ka urbanim sredinama
Slaba razvijenost menadţmenta sportskih
klubova
Nedostatak baze podataka o ĉlanstvu u
sportskim klubovima
Slabo informisanje javnosti o radu klubova i
rezultatima
Loša komunikacija izmeĊu sportskih
klubova i profesora fiziĉkog vaspitanja
Nedovoljno povlaĉenje sredstava iz budţeta
RS
Nedostatak Pravilnika o vrednovanju
sportskih rezultata i nagraĊivanju sportista
Nedostatak rasvjete na pojedinim otvorenim
sportskim terenima
Nedostatak teretane u okviru sportske
dvorane
PRIJETNJE











Socijalno nezadovoljstvo
Pad ţivotnog standarda graĊana
Demotivisanost mladih za promjene
NeusklaĊenost obrazovnog sistema sa
zahtjevima trţišta
Smanjivanje broja radnih mjesta u
školama zbog smanjenja broja djece
Zapostavljenost kulture i sporta u odnosu
na druge oblasti
Ograniĉena sredstva za realizaciju
kulturnih i sportskih manifestacija
Prestanak treniranja sportista kad bi
trebali da postiţu znaĉajnije rezultate
Odlazak mladih sportista u druge
sportske klubove
Upotreba stimulativnih sredstava, doping
u sportu
Rad teretana bez nadzora struĉnog lica
93
SWOT ANALIZA: Povratak mladih i razvoj omladinske politike
SNAGE
SLABOSTI







Prirodni preduslovi za privredni
razvoj opštine
Postojanje više visokoškolskih
ustanova na teritoriji grada Istoĉno
Sarajevo koji nude mogućnost
obrazovanja
Dostupne škole za informatiĉke
kurseve i kurseve stranih jezika
Kursevi stranih jezika u organizaciji
Zavoda za zapošljavanje RS
Visok potencijal za razvoj turizma
Postojanje visoke škole na teritoriji
opštine koja nudi studijske programe
koji razvijaju preduzetniĉki duh i
vještine








ŠANSE






Projekti USAID-a, UNDP-ja i drugih
domaćih i meĊunarodnih nevladinih
organizacija namijenjenih povratku
mladih u ruralna podruĉja
Niţe kamatne stope na kredite za
stambeno zbrinjavanje mladih
braĉnih parova, na poljoprivredne
kredite i kredite za MSP
Omladinska politika RS i zadaci svih
nivoa vlasti u njenoj realizaciji
Strategija razvoja opštine
Otvaranje Centra za unapreĊenje
poljoprivrede brdsko-planinskog
podruĉja Sokolac
Proširenje industrijske zone i
mogućnosti zapošljavanja
Nedostatak finansijskih sredstava za
sistemsko rješavanje pitanja povratka
mladih
Loša informisanost šire javnosti o
postojanju programa i o aktivnostima
omladinskih organizacija, opštinske
uprave, meĊunarodnih i domaćih NVO
Visok procenat neobrazovanog
stanovništva
Visoka stopa nezaposlenosti u opštini
Manjak društvenih i kulturnih zbivanja u
opštini
Pasivnost/apatija mladih ljudi i
nezainteresovanost za ţivot na selu
Visoke kamatne stope na kredite za
otpoĉinjanje sopstvenog biznisa
Zastarjela tehnika i tehnologija
postojećih proizvodnih kapaciteta u
opštini
Nezainteresovanost poslodavaca za
promjene i zapošljavanje prema
stvarnim kompetencijama radnika
PRIJETNJE








Ekonomska kriza i manjak radnih mjesta
Socijalno nezadovoljstvo usljed
nezaposlenosti i loše ekonomske
situacije domaćinstava
„Odliv mozgova“ (Vrain Drain)
Povećanje broja porodica sa
disfunkcionalitetom
Pad nataliteta („Bijela kuga“)
Nedovoljan priliv stranih investicija
Loši rezultati privatizacije
Usporen rast i razvoj privrede i
poljoprivrede
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
94
STRATEŠKI CILJ 5
Oĉuvana ţivotna sredina
Postojeće stanje u oblasti ţivotne sredine je djelimiĉno rezultat opštih društvenih i
ekonomskih okolnosti bez ĉije prethodne promjene nije bilo moguće rješavanje problema u
ovoj oblasti. Nivo ekonomske razvijenosti, karakter privredne strukture i posledice
tranzicionih mera opšte su okolnosti koje snaţno utiĉu na stanje u oblasti ţivotne sredine.
Osnovni problemi su divlje deponije i upravljanje otpadom (upravljanje komunalnim
otpadom, upravljanje otpadnim vodama), nekoordinisane aktivnosti, nesprovoĊenje propisa,
i nizak nivo znanja o problemima u oblasti ţivotne sredine itd. Stvaranje pretpostavki za
intenzivnije ukljuĉivanje organizacija civilnog društva u procese donošenja odluka u oblasti
ţivotne sredine i od znaĉaja za ovu oblast podrazumijeva njihovo institucionalno jaĉanje.
Realizacija ovog strateškog cilja će biti omogućena kroz sljedeće operativne operativne
ciljeve:
OPERATIVNI CILЈEVI
OC 1: Institucionalno jaĉanje civilnog sektora
OC 2: Poboljšanje stanja ţivotne sredine na podruĉju opštine
SWOT ANALIZA: Oĉuvana ţivotna sredina








SNAGE
Oĉuvana ţivotna sredina (malo
zagaĊivaĉa)
Prirodna bogatstva (šume, šumski
plodovi i ljekovito bilje, voda i
drugo)
Razvijen NVO sektor sa ekološkim
predznakom
ŠANSE
Sanacija divljih deponija
Korišćenje fondova za zaštitu
ţivotne sredine
Zaštita izvorišta pijaće vode
Mogućnost odrţivog iskorištavanja
prirodnih resursa
Jaĉanje civilnog sektora
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
SLABOSTI




Postojanje divljih deponija
Neracionalna iskorištenost prirodnih
resursa
Nedovoljna zaštita ţivotne sredine
Slaba aktivnost NVO sektora sa eko
predznakom
PRIJETNJE




Dalje zagaĊenje izvorišta
Povećanje broja divljih deponija
Nekontrolisano korištenje prirodnih
resursa
Nedostatak finansijskih sredstava za
sistemsko rješavanje problema.
95
2
MONITORING I EVALUACIJA STRETEGIJE
Strategija razvoja opštine Sokolac 2013 - 2020. godine sastoji se od niza projekata i
programa koji su u funkciji realizacije postavljenih strateških i operativnih ciljeva, odnosno
dostizanja definisane vizije razvoja Opštine. MeĊutim programi i projekti, sami po sebi nisu
garant da će ovako uraĊen strateški plan biti u potpunosti ostvaren. Uspješnost realizacije
strateškog plana velikim dijelom zavisi i od naĉina provoĊenja i upravljanja projektima. Nije
rijedak sluĉaj da kvalitetan projekat, usljed loše implementacije ili neplanskog utroška
sredstava pokaţe loš rezultat, a nekada i potpuni neuspjeh. Zbog toga je potrebno posvetiti
posebnu paţnju izradi kvalitetnog sistema monitoringa projekata koji se budu realizovali u
okviru Strategije.
Monitoring i evaluacija Strategije odnose se na podršku, praćenje i kontrolu svih segmenata
njene realizacije. Aktivnosti permanentnog prikupljanja i analiziranja podataka o efikasnosti
i kvalitetu sprovoĊenja planiranih projekata, će se sprovoditi u okviru ovog segmenta u cilju
definisanja ostvarenih rezultata. Za vrijeme vaţenja Strategije periodiĉno će se analizirati svi
aspekti njene implementacije o ĉemu će se saĉinjavati izvještaji. Evaluacija predstavlja
objektivnu procjenu Strategije u periodu implementacije i ukazuje na potrebu eventualnih
izmjena, u skladu sa nekim novonastalim okolnostima. Stvarni rezultati razvoja, koji
proizilaze iz implementacije integrisane Strategije lokalnog razvoja, mogu biti vidljivi i
mjerljivi samo ukoliko Opština Sokolac bude sistemski sprovodila praćenje i vrednovanje
realizacije Strategije.
Osnovni razlog primjene monitoringa i evaluacije Strategije je efikasna i transparentna
realizacija planiranih aktivnosti predviĊenih putem stalnog sagledavanja efekata
implementacije Strategije.
Glavni ciljevi su:
-
efikasnost - provjera efikasnosti korišćenja raspoloţivih resursa,
odgovornost – provjerava se do koje su mjere strateški i operativni ciljevi ostvareni,
-
implementacija - praćenje i vrednovanje daje informacije koje omogućuju dobru i
efikasnu realizaciju i upravljanje,
stvaranje novog znanja - povećanje razumijevanja o tome šta, kako i u kojim
uslovima funkcioniše i kako poboljšati efekte razliĉitih programa i projekata.
-
Skupština opštine Sokolac će razmatrati i usvajati periodiĉne izvještaje o realizaciji
Strategije, te putem Administrativne sluţbe Opštine Sokolac ukazivati na nedostatke, davati
prijedloge i sugestije u cilju efikasnijeg sprovoĊenja Strategije.
Osim zaposlenih u sluţbama Opštine, a u svrhu odrţivosti cijelog procesa, u monitoring i
evaluaciju mogu se po potrebi ukljuĉiti i ĉlanovi uţeg ekspertskog tima, koji su radili na
izradi Strategije. Ukljuĉivanje više razliĉitih aktera u proces monitoringa i evaluacije
Strategije proizilazi iz ĉinjenice da je provoĊenje i upravljanje predloţenim projektima,
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
96
najvećim dijelom, u nadleţnosti javnog sektora, ali je neophodna i pomoć angaţovanog
ekspertskog tima. MeĊutim, za dostizanje usvojene vizije razvoja Opštine do 2020. godine,
neophodan je zajedniĉki rad i kreativan napor svih aktera razvoja, ukljuĉujući privatni
sektor, NVO i graĊana.
2.1
Aţuriranje strategije
Strategija je fleksibilan radni dokument koji će se periodiĉno aţurirati radi prilagoĊavanja
novonastaloj situaciji. Preispitivanje i aţuriranje komponenti Strategije izvodi se tako da se
najĉešće vizija razvoja ne mijenja tokom odabranog strateškog perioda, strateški ciljevi se
preispituju i ukoliko se ukaţe potreba, periodiĉno revidiraju, dok se ostale komponente
(operativni ciljevi, planirani programi i projekti) aţuriraju na godišnjem nivou. Za prvu
godinu implementacije Strategije uraĊen je Akcioni plan, u skladu sa budţetom opštine i
ostalim predviĊenim sredstvima.
Uloge i odgovornosti za implementaciju Strategije
Osnovna uloga i odgovornost u procesu implementacije Strategije (2013-2020)
Uloga
Nadleţnost
Koordinacija implementacije Strategije razvoja
Naĉelnik Opštine
UtvrĊivanje nadleţnosti opštinskih odjeljenja
pripremu projektnih prijedloga i implementaciju
projekata iz Akcionog plana za period 2013-2020.
godinu
UtvrĊivanje nadleţnosti opštinskih odjeljenja
pripremu projektnih prijedloga i implementaciju
projekata iz Akcionog plana za 2013. godinu
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
Naĉelnik Opštine
naĉelnici odjeljenja
Odjeljenje za opštu upravu;
Odjeljenje za privredu i finansije;
Odjeljenje za prostorno ureĊenje;
Odjeljenje za lokalni razvoj i
Odjeljenje komunalne policije.
97
Osnovna uloga i odgovornost u procesu implementacije Strategije (2013-2020)
Uloga
Nadleţnost
Razrada prijedloga projekata
Odjeljenje za opštu upravu;
Odjeljenje za privredu i finansije;
Odjeljenje za prostorno ureĊenje;
Odjeljenje za lokalni razvoj i
Odjeljenje komunalne policije.
Praćenje potencijalnih izvora finansiranja projekata
Odjeljenje za opštu upravu;
Odjeljenje za privredu i finansije;
Odjeljenje za prostorno ureĊenje;
Odjeljenje za lokalni razvoj i
Odjeljenje komunalne policije.
Procedura javnih nabavki
Komisija za javne nabavke
Monitoring implementacije Strategije i izvještavanje
Naĉelnik opštine, Skupština
opštine, Odjeljenje za opštu
upravu; Odjeljenje za privredu i
finansije; Odjeljenje za prostorno
ureĊenje; Odjeljenje za lokalni
razvoj i Odjeljenje komunalne
policije
Razrada i usvajanje Akcionih za
naredne godine implementacije Strategije
Naĉelnik opštine, Skupština
opštine, Odjeljenje za opštu
upravu; Odjeljenje za privredu i
finansije; Odjeljenje za prostorno
ureĊenje; Odjeljenje za lokalni
razvoj i Odjeljenje komunalne
policije
Definisanje kljuĉnih potreba za izgradnjom kapaciteta
osoblja ukljuĉenog u implementaciju Strategije
Naĉelnik Opštine i
naĉelnici odjeljenja
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
98
TABELARNI PRIKAZ STRATEŠKIH CILJEVA
STRATEŠKI CILJ 1: RAZVOJ PRIVREDE I PREDUZETNIŠTVA
OPERATIVNI
CILJEVI
Programi/Projekti
Registar projekata privrede opštine Sokolac
"Zapoĉni svoj posao"
SC 1: RAZVOJ PRIVREDE I PREDUZETNIŠTVA
OC 1: IzgraĊena snaţna
preduzetniĉka
infrastruktura
Analiza potreba privrednika i investitora
za kvalifikovanom radnom snagom.
Izrada studije izvodljivosti o potencijalima
obnovljivih izvora energije na podruĉju
opštine Sokolac.
Osnivanje centra za obuku i
prekvalifikaciju
OC 2: Razvijena
drvopreraĊivaĉka
industrija uz visok
stepen
finalizacije proizvoda
Revitalizacija privrednog društva Nova Romanija a.d. Sokolac
Analitiĉki prikaz uvoza u Republiku Srpsku proizvoda iz oblasti
poljoprivrede i stoĉarstva
Registar slobodnih prostora na teritoriji opštine Sokolac
Osnivanje udruţenja poljoprivrednih proizvoĊaĉa
Osnivanje Zadruge
Podsticaj razvoju stakleniĉke i plasteniĉke
proizvodnje
Program unapreĊenja poljoprivredne proizvodnje
OC 3: Razvijena i
organizovana
poljoprivredna
i stoĉarska proizvodnja
Revitalizacija Centra za unapreĊenje
Poljoprivrede u brdsko – planinskom podruĉju
Osnivanje/revitalizacija farme krava u Podromaniji
Osnivanje poljoprivredne savjetodavne
sluţbe
Organizovanje radionice o sakupljanju sporednih šumskih proizvoda
Osnivanje etno sela na Romaniji
"Romanijska kuća"
Izrada sajta Turistiĉke organizacije Sokolac
OC 4: Privlaĉna
turistiĉka ponuda
Promocija turistiĉkih potencijala opštine Sokolac
Seoski turizam - mogućnost samozapošljavanja
UreĊivanje trim staze na podruĉju Talina
Obuka o procesu brendiranja domaćih proizvoda
Izrada suvenira Romanijske regije
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
99
STRATEŠKI CILJ 2: RAZVOJ INFRASTRUKTURE
OPERATIVNI
CILJEVI
SC 2: RAZVOJ INFRASTRUKTURE
OC 1: Donošenje
kompletne
prostorno-planske
dokumentacije
OC 2: UnapreĊenje
sistema
vodosnabdijevanja
i kanalizacije
Programi/Projekti
Izrada i usvajanje urbanistiĉkog plana
za period do 2030. godine
Izrada plansko - urbanistiĉke
dokumentacije
za proširenje industrijske zone
Projekat snabdijevanja vodom i kanalizacije u Opštini
Sokolac
Izgradnja novih i proširenje i
rekonstrukcija postojećih saobraćajnica
OC 3: Modernizacija
putne infrastrukture
Izgradnja treće trake puta na dionici Ljubogošta Podromanija
Izgradnja aerodroma Sarajevo – lokacija Sokolac
OC 4: Rekonstrukcija
i proširenje
toplovodne mreţe
Rekonstrukcija gradske toplane
OC 5: Rekonstrukcija
uliĉne rasvjete
Novi sistem javne rasvjete (LED rasvjeta)
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
100
STRATEŠKI CILJ 3: IZGRADNJA MODERNE LOKALNE SAMOUPRAVE
SC 3: IZGRADNjA MODERNE LOKALNE SAMOUPRAVE
OPERATIVNI
CILJEVI
Programi/Projekti
UvoĊenje E-uprave („E-Government)
Obuka administrativnih sluţbenika i funkcionera
OC 1: Efikasna
lokalna samouprava
UvoĊenje sistema ocjenjivanja/napredovanja sluţbenika
UvoĊenje elektronske pisarnice
Efikasnija registracija zanatskih i
preduzetniĉkih radnji
OC2: Efektivna
lokalna samouprava
Formiranje Kancelarije za lokalni razvoj
Ukljuĉivanje graĊana/privrednih subjekata
/NVO sektora u procese odluĉivanja
OC3: Ekonomiĉna
lokalna samouprava
Racionalizacija unutrašnjih organizacionih jedinica i radnih
mjesta
Reforma sistema naplate taksa, poreza i drugih prihoda opštine
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
101
STRATEŠKI CILJ 4: UNAPREĐENJE OPŠTEG ŢIVOTNOG STANDARDA
GRAĐANA
OPERATIVNI
CILJEVI
Programi/Projekti
Pokretanje Zavoda za forenziĉku psihijatriju
Rekonstrukcija prostorija za uspostavu
Centra za mentalno zdravlje
SC 4: UNAPREĐENjE OPŠTEG ŢIVOTNOG STANDARDA GRAĐANA
Nabavka ultrazvuĉnog aparata
OC 1: UnapreĊenje
zdravstvene
zaštite
Nabavka pokretnog mamografa
Praćenje, analiza i distribucija informacija o
zdravstvenom stanju stanovništva
Nabavka opreme i osavremenjivanje laboratorije
Osnivanje Fondacije "Majka i dijete"
Tehniĉko, kadrovsko, materijalno i funkcionalno
osposobljavanje porodilišta
OC2: UnapreĊenje
socijalne
zaštite
Povećanje budţeta Centra za socijalni rad
Poboljšanje socijalnog poloţaja stanovništva
u stanju posebnih potreba
ObezbjeĊivanje kadra za rad u predškolskoj ustanovi
Sanacija i rekonstrukcija Doma Kulture
OC3: UnapreĊenje
obrazovanja,
kulture i sporta
Sanacija i rekonstrukcija zgrade i
fiskulturne sale Osnovne škole
UvoĊenje novih nastavnih planova i programa
u SŠC „Vasilije Ostroški“
Stipendiranje deficitarnih zanimanja
"Ja imam ideju"
OC4: Povratak mladih i
razvoj omladinske
politike
ObezbjeĊivanje uslova za povratak mladih,
obrazovanih kadrova u opštinu
Podrška povratku mladih na selo
Realizacija ciljeva Omladinske politike
Republike Srpske
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
102
STRATEŠKI CILJ 5: OĈUVANA ŢIVOTNA SREDINA
SC 5: OĈUVANA ŢIVOTNA SREDINA
OPERATIVNI
CILJEVI
Programi/Projekti
Organizovanje radionice
"Izrada projektnih prijedloga"
OC 1: Institucionalno
jaĉanje civilnog
sektora
Sufinansiranje osnivanja novih Udruţenja
na teritoriji opštine
Sufinansiranje radionica o vaţnosti
oĉuvanja ţivotne sredine
OC 2: Poboljšanje
stanja ţivotne
sredine
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
Implementacija LEAP-a
Identifikacija i sanacija divljih deponija
104
PRILOG 1
4410 xxxx xx - Ploĉe iverice, ploĉe sa usmjerenim vlaknima (OSB) i sliĉne ploĉe (npr.
wafer ploĉe) od drveta i od ostalih drvenastih materijala, neaglomerisane ili aglomerisane
smolama ili ostalim organskim vezivnim materijalima
Statis poda
za godinu
2009.
2010.
Ukupno за 3,5
godine
Prvih 6 mjeseci
2012. године
2011.
Tarifni br.
Koliĉ.
[kg]
Vrijed.
[KM]
Koliĉ.
[kg]
Vrijed.
[KM]
Koliĉ.
[kg]
Vrijed.
[KM]
Koliĉ.
[kg]
Vrijed.
[KM]
Koliĉ.
[kg]
Vrijed.
[KM]
4410 1110
10.702.16
2,76
4.083.49
4,59
13.477.
517,72
5.131.32
0,57
12.902.
111,93
6.130.90
7,68
5.276.140
,27
2.487.47
1,26
42.357.
932,68
17.833.1
94,10
4410 1130
10.713.16
9,28
6.984.82
8,17
10.948.
814,24
6.647.06
8,75
10.661.
971,57
7.766.60
6,50
5.596.157
,04
4.087.39
9,94
37.920.
112,13
25.485.9
03,36
4410 1150
908.600,5
2
1.067.07
1,86
980.95
1,89
1.210.57
5,80
873.60
1,54
1.190.62
2,59
317.987,7
5
436.349,
42
3.081.1
41,70
3.904.61
9,67
0
0
808.18
9,07
394.334,
98
1.131.7
78,04
457.709,
37
435.685,0
0
188.081,
22
2.375.6
52,11
1.040.12
5,57
0
322.31
3,70
293.039,
66
433.04
9,22
427.533,
78
209.788,9
2
183.501,
62
965.15
1,84
904.075,
06
0
0
15.346,
69
15.166,6
1
0
0
0
0
15.346,
69
15.166,6
1
0
0
54.050,
00
17.039,1
5
5.426,0
0
2.145,85
1.120,00
4.502,90
60.596,
00
23.687,9
0
3.182.726
,86
1.496.77
9,26
1.330.2
85,80
399.818,
33
1.669.2
51,76
642.564,
57
909.107,1
0
351.248,
53
7.091.3
71,52
2.890.41
0,69
25.506.65
9,42
13.632.1
73,88
27.937.
469,11
14.108.3
63,85
27.677.
190,06
16.618.0
90,34
12.745.98
6,08
7.738.55
4,89
93.867.
304,67
52.097.1
82,96
4410 1190
4410 1210
4410 1290
4410 1900
4410 9000
Напомена: Iako je u dokumentu „Carinska tarifa BiH 2012“ kao jedinica mjere za ovu tarifnu glavu
[m3], vrijednosti u donjoj tabeli su date u kilogramima (jer je ta jedinica korištena kao statistiĉki
podatak). TakoĊe u dijagramu nisu prikazane vrijednosti za 2012. godinu jer su to podaci samo za prvih
6 mjeseci 2012 pa se kao poloviĉni ne mogu uporeĊivati sa podacima za ĉitavu godinu.
Grafiĉki prikaz uvoza iverastih ploĉa
Koliĉina u (kg)
Vrijednost u (km)
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
105
PRILOG 2
Naziv projekta
SC 1
"Zapoĉni svoj posao"
OC 1
Kratak opis:
U cilju smanjenja nezaposlenosti na podruĉju opštine, te poboljšanju ţivotnog standarda
stanovnika, neophodno je pruţiti pomoć (konsalting) postojećim malim i srednjim
preduzećima, o naĉinima i mogućnostima povlaĉenja dostupnih podsticajnih sredstava i
proširenju postojećih kapaciteta. TakoĊe se ţele stimulisati stanovnici Opštine Sokolac,
(posebno mladi ljudi) da se samozapošljavaju, kroz kreiranje i razvoj poslovnih ideja, za
koje će imati neophodnu podršku kroz sve faze osnivanja malih preduzeća. U okviru ovog
projekta će se sprovoditi slijedeće aktivnosti:
Adaptacija prostora za potrebe kancelarije pri Opštini
Opremanje prostora potrebnom tehniĉkom opremom
Osposobljavanje struĉnog lica za rad na navedenoj problematici
Izrada plana i programa rada.
Ciljna grupa:
Mladi nezaposleni ljudi
Uĉenici srednjih škola
NVO sektor
Oĉekivani rezultati
Osnivanje novih malih preduzeća
Povećan broj zaposlenih
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
4000,00 КМ
12 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Партнери
Opština Sokolac
Srednjoškolski centar
Javna preduzeća opštine Sokolac
USAID, FIRMA, FARMA
ostali strani partneri
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
106
Naziv projekta
SC 1
Analiza potreba privrednika i investitora
za kvalifikovanom radnom snagom
OC 1
Kratak opis:
Jedan od problema sa kojima se suoĉavaju lokalne zajednice u Republici Srpskoj jeste
nedostatak odreĊenih zanimanja odnosno obrazovnih profila. Osim visokoobrazovanih
kadrova kao npr. diplomirani inţenjer arhitekture, profesor fizike, diplomirani defektolog,
vaspitaĉ u predškolskoj ustanovi i sl., evidentan je deficit keramiĉara, obućara, autolimara,
frizera i drugioh zanata koji će biti ustanovljeni nakon implementacije projekta.
Ovim projektom će se utvrditi ĉinjeniĉno stanje u pogledu potreba trţišta, te u skladu sa tim
dati prijedlog za korekciju nastavnih planova u srednjoškolskom centru, ali i izvršiti
prekvalifikacija/dokvalifikacija zaposlenih lica.
Ciljna grupa:
Lokalni privrednici
Investitori
Nezaposlena lica
Oĉekivani rezultati
Detaljna analiza postojećih kadrova (zaposlenih i nezaposlenih). Definisanje potreba
postojećih i budućih investitora za odreĊenim obrazovnim profilima. UtvrĊeni potrebni
obrazovni profili putem dokvalifikacije ili prekvalifikacije. Stvaranje novih radnih mjesta
za odreĊena zanimanja u skladu sa zahtjevima investitora. Poboljšanje postojećih nastavnih
planova u srednješkolskom obrazovanju, te uvrštavanje novih (potrebnih) kadrova koji će
moći naći zaposlenje na podruĉju opštine Sokolac.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
10.000,00 КМ
5 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Партнери
Opština Sokolac
Srednjoškolski centar
Javna preduzeća
Privatni sektor
Srednjoškolski centar
Entitetska ministarstva
NVO
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
107
Naziv projekta
SC 1
Izrada studije izvodljivosti o potencijalima obnovljivih izvora
energije na podruĉju opštine Sokolac
OC 1
Kratak opis:
Uzimajući u obzir ĉinjenice kao što su: evropski podtsicaji razvoju tehnologija za dobijanje
zelene energije (a što je prepoznato i od strane Republike Srpske), raspoloţivosti biomasom
opštine Sokolac, te povoljnim geografskim poloţajem potrebno je uraditi Studiju
izvodljivosti pokretanja jednog takvog postrojenja na teritoriji opštine.
Studijom bi se utvrdila opravdanost i vrijednost ulaganja.
NAPOMENA:
Ukoliko bi se predstavnici lokalne samouprave zvaniĉno obratili italijanskoj firmi “CGE
Engineering” ista ima praksu da pošalje svoje stuĉnjake da o svom trošku naprave Studiju
izvodljivosti kao osnov za njihovo finansijsko uĉešće u projektu.
Ciljna grupa:
Lokalna zajednica
Privrednici
Oĉekivani rezultati
UraĊena analiza prirodnih uslova opštine Sokolac te potencijala za uvoĊenje i korištenje
obnovljivih izvora energije.
Definisani prioriteti u budućnosti na bazi kojih će se izraditi Strategija primjene obnovljivih
izvora energije
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Nema troškova
5 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Vlada Republike Srpske
Opština Sokolac
JP „Šume Republike Srpske“ a.d
Sokolac
“CGE Engineering” Italija
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
108
Naziv projekta
SC 1
Osnivanje centra za obuku i prekvalifikaciju
OC 1
Kratak opis:
Projekat bi bio realizovan u saradnji više institucija i to Ministarstva prosvjete i kulture,
Srednje škole Sokolac, Zavoda za zapošljavanje RS i opštine Sokolac. U skladu sa
zahtjevima trţišta za odreĊenim obrazovnim profilima, promjenom zanimanja ili sticanjem
viših kvalifikacija znaĉajno se povećavaju šanse za posao. Centar bi bio mehanizam kojim bi
se olakšalo zapošljavanje putem prekvalifikacija i dokvalifikacija u procesima zapošljavanja
kroz osposobljavanje i obuku. Realizacijom tog projekta daće se doprinos razvoju
neformalnog sektora obrazovanja.
Ciljna grupa:
Svi zainteresovani za kvalifikaciju i dokvalifikaciju
Oĉekivani rezultati
Definisanje deficitarnih obrazovnih profila
Omogućavanje prekvalifikacije i dokvalifikacije
Pruţanje savjetodavne pomoći pri izboru nove karijere
Praćenje potreba za odreĊenim profilima
Smanjenje opšte nezaposlenosti
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
10.000,00 КМ
5 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Srednjoškolski centar Sokolac
Ministarstvo prosvjete i kulture RS,
FIRMA
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
109
Naziv projekta
SC 1
Registar projekata privrede opštine Sokolac
OC 2
Kratak opis:
Da bi bilo koji projekat, iz oblasti privrede, bio oznaĉen kao kvalitetan za opštinu Sokolac
potrebno je da isti proistekne iz realne situacije koja vlada u opštini.
Pravovremena razrada projekta i kvalitetna prezentacija istog daje prednost tako
pripremljenom projektu nad ostlim projektima koje razmatraju inostrani ili domaći donatori,
odnosno investitori.
U razgovorima sa investitorima koji su zainteresovani za investiranje u veći broj projekata
tako pripremljen registar bi bio od velikog znaĉaja.
Ciljna grupa:
Privrednici opštine Sokolac
Oĉekivani rezultati
Veći priliv usmjerenih investicija, donacija, povoljnih i bespovratnih kredita za razvoj
privrednog ambijenta opštine.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Nema dodatnih izdvajanja iz budţeta
Opštine
Kontinuirano
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Odjeljenje za privredu Opštine Sokolac
Lokalni privrednici
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
110
Naziv projekta
SC 1
Revitalizacija privrednog društva Nova romanija
a.d. Sokolac
OC 2
Kratak opis:
Privredno društvo Nova romanija posjeduje infrastrukturu koja karakteriše velika privredna
društva, pa je zbog toga Strategijom razvoja Opštine Sokolac prepoznato kao jedan od
mogućih generatora razvoja Opštine. Imajući u vidu trenutnu situaciju u kojoj se nalazi ovo
privredno društvo, potrebno je uloţiti dodatne napore u vidu projekata koji će privući
potencijalne investitore, a u cilju oţivljavanja Nove Romanije.
Ciljna grupa:
Republika Srpska a prevashodno lokalna zajednica i njeni ţitelji.
Oĉekivani rezultati
Generator privrednog oporavka lokalne zajednice, smanjenje nezaposlenosti, povećanje
široke potrošnje
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
U skladu sa dinamikom investiranja
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Vlada Republike Srpske u saradnji sa
lokalnom zajednicom
Investitori
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
111
Naziv projekta
SC 1
Analitiĉki prikaz uvoza u Republiku Srpsku
proizvoda iz oblasti poljoprivrede i stoĉarstva
OC 2
Kratak opis:
Za pokretanje planske proizvodnje odreĊenih kultura u skladu sa zahtijevima trţišta
Republike Srpske i šire, neophodno je imati analizu uvezenih koliĉina i vrijednosti proizvoda
koji se mogu proizvoditi na teritoriji opštine te planirati podsticaje za razvoj poljoprivrede i
stoĉarstva.
Ciljna grupa:
Ţitelji lokane zajednice
Oĉekivani rezultati
Planska proizvodnja odreĊenih poljoprivrednih kultura u skladu sa zahtijevima trţišta i
planski razvoj stoĉarstva.
Povećanje zaposlenosti i ţivotnog standarda u lokalnoj zajednici.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
Kontinuirano
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Lokalna vlast
UIO BiH
Opština Sokolac
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
112
Naziv projekta
SC 1
Registar slobodnih prostora na teritoriji opštine
Sokolac
OC 2
Kratak opis:
U cilju boljeg informisanja potencijalnih investitora tj. boljeg povezivanja ponude i
potraţnje za prostorima koji mogu posluţiti za obavljanje djelatnosti koja donosi profit
potrebno je obezbijediti redovno aţuriran registar istih.
Ciljna grupa:
Investitori
Oĉekivani rezultati
Povećan broj investicija, bolja iskorištenost prostora koji ne donose ili donose vrlo malo
profita
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
Kontinuirano
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Organi lokalne vlasti
Ministarstvo industrije, energetike i rudarstva
Opština Sokolac
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
113
Naziv projekta
SC 1
Osnivanje Udruţenja poljoprivrednih proizvoĊaĉa
OC 3
Kratak opis:
Udruţivanjem poljoprivrednih proizvoĊaĉa stvorili bi se preduslovi za zajedniĉko nastupanje
prema velikim kupcima kao i prema dobavljaĉima ĉime bi se postigli bolji uslovi
poslovanja, jer se zbog usitnjenosti ne moţe zajedniĉki djelovati. Na ovaj naĉin će se lakše
postići jedinstveni stavovi sa kojima će udrţenje kao pravno lice moći pregovarati sa
lokalnom upravom i nadleţnim ministarstvima.
Ciljna grupa:
Stanovnici Opštine
Poljoprivredni proizvoĊaĉi
Oĉekivani rezultati
Zajedniĉko djelovanje na opštinskom i regionalnom nivou
Povezivanje sa drugim udruţenjima
Postizanje kontinuieta i kvaliteta proizvodnje poljoprivrednih proizvoda
Bolji uslovi kod nabavke proizvoda i sirovina za samu proizvodnju
Lakše dobijanje podsticaja za razvoj poljoprivrede
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
1.000,00 КМ
Kontinuelno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Poljoprivredni proizvoĊaĉi
Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
114
Naziv projekta
SC 1
Osnivanje Zadruge
OC 3
Kratak opis:
Osnivanjem Zadruge će se riješiti mnogobrojna pitanja u oblasti poljoprivredne proizvodnje.
Zadruga će biti mjesto na kojem će se sakupljati poljoprivredni proizvoĊaĉi, razmjenjivati
znanja i iskustva, ali takoĊe će se vršiti sakupljanje i otkup odreĊenih proizvoda od strane
lokalnog stanovništa. Aktivan rad Zadruge će sigurno biti nezamjenjiv za seosko
stanovništvo koje se izmeĊu ostalog bavi i sakupljanjem ljekovitog bilja u sezoni. S obzirom
na trenutno stanje u oblasti poljoprivrede i trţištu poljoprivrednih proizvoda proizvoĊaĉi sa
podruĉja opštine Sokolac nisu dovoljno konkuretni i sposobni da samostalno nastupaju na
trţištu. Organizovanje kroz zadruge je neophodno radi zajedniĉkog nastupa na trţištu.
Ciljna grupa:
Poljoprivredni proizvoĊaĉi
Lokalno stanovništvo
Poljoprivredna udruţenja
Oĉekivani rezultati
Sitni poljoprivredni proizvoĊaĉi bi vremenom prešli iz kategorije egzistencijalnih u
komercijalne proizvoĊaĉe, ojaĉani u skladu sa standardima EU i diverzifikacija ţivotnih
uslova na selu kroz poljoprivredne i nepoljoprivredne aktivnosti. Pristup trţištu za sitne
proizvoĊaĉe bi bio mnogo jednostavniji, pristup odreĊenim finansijskim uslugama, obukama
i podsticajima bi bio bolji.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
20.000,00 КМ
Kontinuelno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Odjeljenje za privredu
Poljoprivredni proizvoĊaĉi
Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede
Agencija ѕa pruţanje struĉnih usluga u
poljoprivredi
Strani fondovi
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
115
Naziv projekta
SC 1
Podsticaj razvoju stakleniĉke i plasteniĉke
proizvodnje
OC 3
Kratak opis:
Cilj je pruţanje pomoći zainteresovanom stanovništvu u pronalasku sredstava za podizanje
staklenika ili plastenika. Potrebno je stalno edukovati i usmjeravati stanovnike na postojeća i
dostupna im sredstva za ovu granu poljoprivrede. TakoĊe je cilj i da Opština uĉestvuje u
planskoj proizvodnji odreĊenih vrsta voća ili povrća (u skladu sa prethodno analiziranim
potrebama trţišta), kroz davanje jednokratnih iznosa za proširenje postojećih kapaciteta ili
pak konsultativne pomoći.
Ciljna grupa:
Poljoprivredna gazdinstva na opštini Sokolac
Poljoprivredni proizvoĊaĉi
Udruţenja poljoprivrednika na opštini
Oĉekivani rezultati
Porast zaposlenosti
Porast prihoda
Intenziviranje poljoprivredne proizvodnje
Razvoj sela
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
U skladu sa budţetom Opštine
Kontinuelno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Odjeljenje za privredu
Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede, Poljoprivredna gazdinstva,
zadruge i udruţenja, strani fondovi.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
116
Naziv projekta
SC 1
Program unapreĊenja poljoprivredne proizvodnje
OC 3
Kratak opis:
Program unapreĊenja poljoprivredne proizvodnje ima za cilj da razvije i unaprijedi
poljoprivrednu proizvodnju na podruĉju opštine Sokolac. Ideja je da se daju podsticaj
poljoprivrednim proizvoĊaĉima u cilju proširivanja postojećih kapaciteta, te da se poveća
broj trţišno orijentisanih domaćinstava. Obzirom da Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede Republike Srpske u skladu Pravilnikom daje podsticaje za poljoprivrednu
proizvodnju, Opština će pruţiti potrebnu pomoć u prikupljanju potrebne dokumentacije u
cilju ostvarivanja podsticaja.
Ciljna grupa:
Poljoprivredna gazdinstva na Opštini Sokolac
Poljoprivredni proizvoĊaĉi
Udruţenja poljoprivrednika na opštini
Zadruge
Oĉekivani rezultati
Porast zaposlenosti
Porast prihoda
Intenziviranje poljoprivredne proizvodnje
Razvoj sela
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
U skladu sa budţetom Opštine
Kontinuelno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede,
Poljoprivredna gazdinstva, zadruge i udruţenja
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
117
Naziv projekta
SC 1
Revitalizacija Centra za unapreĊenje poljoprivrede u
brdsko – planinskom podruĉju
OC 3
Kratak opis:
Projektom bi se ponovo pokrenula proizvodnja sjemenskog krompira i nekih sorti strnih
ţita, a prema poznatoj metodologiji koja se primjenjivala i ranije. Blizina Poljoprivrednog
fakulteta u Istoĉnom Sarajevu jeste prednost koju ćemo iskoristiti u pogledu pruţanja
potrebnih konsultacija i usluga od strane njihovih eksperata, a Centar će biti i nauĉno istraţivaĉka baza za potrebe osoblja Univerziteta u Republici Srpskoj. U poĉetnoj fazi
realizacije, plasman će se vršiti na teritoriji RS/BiH, a kasnije i u regionu.
Ciljna grupa:
Poljoprivredni proizvoĊaĉi i udruţenja na opštini i šire
Poljoprivredne zadruge
Opština Sokolac
Univerzitet u Istoĉnom Sarajevu, Univerzitet u Banja Luci i dr.
Oĉekivani rezultati
Otvaranje novih radnih mjesta
Poboljšanje ekonomskih i socijalnih efekata na podruĉju opštine
Smanjenje uvoza bezvirusnog sjemena krompira
Smanjenje uvoza sorti strnih ţita
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
4.000 000,00 КМ
5 godina
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Univerzitet u Istoĉnom Sarajevu
(Poljoprivredni fakultet)
FAO sredstva
Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
118
Naziv projekta
SC 1
Osnivanje/revitalizacija farme krava u Podromaniji
OC 3
Kratak opis:
Projekat podrazumijeva osnivanje odnosno revitalizaciju farme muznih krava, ĉija će
namjena pored zapošljavanja biti i razvoj stoĉarstva na podruĉju opštine. Planirani obim
proizvodnje je 200 muznih krava za koje je potrebno adaptirati postojeće kapacitete i
infrastrukturu. TakoĊe je potrebno izvršiti nabavku mašinskog prstena, neophodnog za
proizvodnju kabaste hrane za ishranu grla. Proizvedeno mlijeko će biti plasirano na trţište
putem lokalnih i regionalnih mljekara. Znaĉajno je istaći da će farma biti u vlasništvu
Opštine. Projektom će se aplicirati za sredstva više razliĉitih donatora.
Ciljna grupa:
Poljoprivredni proizvoĊaĉi/stoĉari
Lokalno stanovništvo
Lokalna zajednica
Oĉekivani rezultati
Zaposleno 10 ljudi
Razvijenije stoĉarstvo (proizvodnja mlijeka i mesa)
Smanjenje nezaposlenosti
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
922.485,00 EURO
2 godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Ministarstvo poljoprivrede,
šumarstva i vodoprivrede RS
USAID, FIRMA, FARMA, Vlada Velike
Britanije
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
119
Naziv projekta
SC 1
Osnivanje poljoprivredne savjetodavne
sluţbe
OC 3
Kratak opis:
Poljoprivredna savjetodavna sluţba, će djelovati pri Administrativnoj sluţbi opštine
Sokolac, vršiće analizu uvoza poljoprivrednih proizvoda te u skladu sa tim pruţati struĉnu
pomoć u planskoj proizvodnji povrća i voća, potrebama primjene zaštite biljaka, posredovati
u uspostavljanju saradnje sa preraĊivaĉima i javnim sektorom (institucijama), te u realizaciji
podsticajnih mjera i drugih programa finansiranih od strane razliĉitih organizacija.
Ciljna grupa:
Stanovnici Opštine
Poljoprivredni proizvoĊaĉi
Oĉekivani rezultati
Razvoj seoskih i ruralnih podruĉja
Planska proizvodnja povrća, ţitarica i dr.
Pristup novim znanjima i tehnologijama
UnapreĊenje poljoprivredne proizvodnje
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
40 000,00 КМ
1 godina
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
120
Naziv projekta
SC 1
Organizovanje radionice o sakupljanju
sporednih šumskih proizvoda
OC 3
Kratak opis:
Projektom će se okupiti zainteresovane strane (stanovništvo i NVO sektor) i edukovati o
slijedećim temama:
 Potencijali sporednih šumskih proizvoda (gljive, ljekovito bilje, divlje voćarice) na
podruĉju opštine Sokolac
 Vrijeme i naĉin sakupljanja odreĊenih biljnih vrsta/gljiva
 Naĉin sušenja i skladištenja
 Mogućnosti otkupljivanja putem zadruge Opštine Sokolac
Ciljna grupa:
Poljoprivredni proizvoĊaĉi
Lokalno stanovništvo
NVO sektor
Oĉekivani rezultati
Povećana zainteresovanost stanovništva za sakupljanje sporednih šumskih proizvoda
Povećan broj ljudi koji na ovaj naĉin obezbjeĊuju sopstvena primanja
Definisanje potencijala opštine Sokolac za sakupljanje sporednih šumskih proizvoda
Uvrštavanje ovih informacija u turistiĉku ponudu opštine - planinski turizam
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
5000,00 КМ
Kontinuelno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Odjeljenje za privredu
Poljoprivredni proizvoĊaĉi
Udruţenje poljoprivrednih proizvoĊaĉa,
edukatori/eksperti
Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede
JP "Šume Republike Srpske"
Šumarski fakultet Banja Luka
ŠG "Romanija" Sokolac
Domaći i strani donatori
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
121
Naziv projekta
SC 1
Osnivanje etno sela na Romaniji
OC 4
Kratak opis:
Cilj projekta je pokretanje turizma na romanijskom podruĉju. Imajući u vidu prirodne
karakteristike i potencijale, potrebno je napraviti dobru polaznu osnovu za razvoj eko i etno
turizma realizacijom ovog projekta. Obzirom na svjetske trendove, te seoski turizam kao sve
prisutniji vid djelatnosti, izgradnjom etno sela na Ravnoj Romaniji bi se privuklo i lokalno
stanovništvo koje stanuje u neposrednoj blizini za osposobljavanje svojih domaćinstava i
obezbjeĊivanje smještajnih kapaciteta, a u svrhu bavljenja seoskim turizmom. Imajući u
vidu kompleksnost ovog projekta, nepophodno ga je realizovati u nekoliko etapa:
 odabir lokacije
 rješavanje pitanja infrastrukture
 podizanje nekoliko eko-etno kuća sa pratećim sadrţajima
 opremanje eko kuća za smještaj turista
 reklamiranje etno sela
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine Sokolac
Potencijalni domaći i strani turisti
Škole i školska omladina
Oĉekivani rezultati
Promocija turizma na podruĉju opštine Sokolac.
Privlaĉenje stranih investicija
Promocija kulturnih vrijednosti
Privlaĉenje domaćih i stranih turista
Promocija domaćih proizvoda i rukotvorina
Zapošljavanje odreĊenog broja ljudi
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
7 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
NVO sektor
Ministarstva (entitetska i drţavna)
JICA, USAID, ostali strani fondovi
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
122
Naziv projekta
SC 1
"Romanijska kuća"
OC 4
Kratak opis:
Romanijska kuća jeste dio turistiĉke ponude Romanijske regije u okviru koje bi se znaĉajno
doprinjelo razvoju turizma opštine Sokolac. Projektom je predviĊen odabir napovoljnije
lokacije za podizanje drvenog objekta u kojem bi se izloţile rukotvorine sa ovog podruĉja,
te tipiĉni domaći proizvodi kao što je domaća rakija i kajmak. TakoĊe bi se predstavio
istorijat regije te turistiĉke zanimljivosti podruĉja. Romanijska kuća bi bila povezana sa
sajtom turistiĉke organizacije. Tu bi se pored prethodno pomenutih proizvoda našli i domaći
ĉajevi, sušeni plodovi divljih voćkarica te ostale ljekovite biljka. Na ovaj naĉin bi uvezali
Turistiĉku organizaciju opštine, NVO sektor i stanovništvo zainteresovano za turizam. U
okviru projekta bi se sprovele slijedeće aktivnosti: Izrada projektne dokumentacije
"Romanijske kuće" sa predraĉunom troškova; Odabir lokaliteta; Nabavka potrebne opreme
(rashladnih vetrina); Prikupljanje potrebnih informacija o istorijatu koje će se slikom
predstaviti; Prikupljanje rukotvorina, starih alata i oruĊa sa regije; Promocija "Romanijske
kuće" preko sajta Turistiĉke organizacije i medijska promocija ovog projekta.
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine Sokolac
Potencijalni domaći i strani turisti
Oĉekivani rezultati
Osnivanje Romanijske kuće; Promocija etno turizma Romanijske regije; Uvezivanje i
aktiviranje NVO sektora; Uvezivanje sa turistiĉkom organizacijom; Dolazak turista na ovu
destinaciju; Privlaĉenje stranih investicija za razvoj planinskog, etno i seoskog turizma;
Zaposlenje odreĊenog broja stanovnika (stalno ili povremeno)
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
5 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Ministarstvo trgovine i turizma RS
Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede RS, Ministarstvo spoljne
trgovine i ekonomskih odnosa BiH (JICA,
UNDP, USAID)
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
123
Naziv projekta
SC 1
Izrada sajta Turistiĉke organizacije Sokolac
OC 4
Kratak opis:
Cilj projekta je da se napravi prvi korak u promovisanju turizma ovog podruĉja. Kvalitetno
uraĊen sajt turistiĉke organizacije će biti osnova za animiranje stanovništva o prednostima
bavljenja prvenstveno seoskim, zatim eko, etno i planinskim turizmom, imajući u vidu
prirodne karakteristike opštine. Osim toga, sajt treba biti ureĊen tako da potencijalni turisti
mogu naći sve potrebne informacije o turizmu ovog podruĉja, zanimljivostima koje mogu
vidjeti, smještajnim kapacitetima, prirodnim karakteristikama i dr.
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine Sokolac
Potencijalni turisti
Oĉekivani rezultati
UraĊen sajt turistiĉke organizacije opštine Sokolac koji će sluţiti za promociju turizma ovog
podruĉja. Uvezivanje sa Turistiĉkom organizacijom Republike Srpske, te ostalim
Udruţenjima i organizacijama. Stvaranje osnove za buduće privlaĉenje investicija.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
10 000,00 КМ
Kontinuelno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Ministarstvo trgovine i turizma
Turistiĉka organizacija RS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
124
Naziv projekta
SC 1
Promocija turistiĉkih potencijala Opštine Sokolac
OC 4
Kratak opis:
Da bi opština Sokolac bila prepoznata kao zanimljiva turistiĉka destinacija, potrebno je
kreirati promotivni materijal (srpsku i englesku verziju) koji će se distribuirati širom BiH
(svim turistiĉkim organizacijama), a u cilju reklamiranja. U tu svrhu je potrebno sprovesti
slijedeće aktivnosti:





Prikupljanje postojećih informacija o turistiĉkim potencijalima opštine Sokolac
(prirodni resursi, vjerski turizam, mogućnosti eko i etno turizma, seoski turizam)
Prevod teksta na engleski jezik
Tehniĉka priprema lifleta i promotivnih letaka za štampu
Štampanje odreĊenog tiraţa u zavisnosti od raspoloţivih sredstava
Distribuirati materijal svim turistiĉkim organizacijama u BiH
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine Sokolac
Potencijalni domaći i strani turisti
Turistiĉke organizacije u Republici Srpskoj
Oĉekivani rezultati
Izrada promotivnog materijala koji će biti distribuiran širom RS.
Uvezivanje sa ostalim Turistiĉkim organizacijama u bliţem regionu u cilju povlaĉenja
sredstava iz inostranih fondova za razvoj regionalnog turizma.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
8 000,00 КМ godišnje
2013. - 2020.godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Turistiĉka organizacija Sokolac
NVO sektor
Ministarstvo trgovine i turizma RS
TORS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
125
Naziv projekta
SC 1
Seoski turizam - mogućnost samozapošljavanja
OC 4
Kratak opis:
UvoĊenje seoskog turizma kao vida turistiĉke djelatnosti sve više dobija na znaĉaju. Opština
Sokolac (naroĉito ruralni dijelovi) imaju potrebne prirodne preduslove za razvoj ove
privredne grane. Cilj je da se edukacijom i podrškom za opremanje potrebnih smještajnih
kapaciteta privuĉe seosko stanovništvo za bavljenje seoskim turizmom. Svako registrovano
domaćinstvo treba biti kategorisano prema Pravilniku Ministarstva trgovine i turizma
Republike Srpske, te promovisano putem sajta turistiĉke organizacije Sokolac. Na ovaj naĉin
će se napraviti prvi korak u saĉinjavanju turistiĉke ponude Opštine Sokolac u koju će biti
uvrštena sva seoska domaćinstva koja su registrovana i kategorisana. Sajt Turistiĉke
organizacije će biti osnova za njihovu promociju i predstavljanje turistima.
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine Sokolac
Potencijalni turisti
NVO sektor
Oĉekivani rezultati
Razvoj seoskog turizma
Povećanje prihoda seoskog stanovništva
Promocija turistiĉkih potencijala opštine Sokolac
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
2013. – 2020.godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
NVO sektor
Ministarstvo poljoprivrede,
šumarstva i vodoprivrede,
Ministarstvo trgovine i turizma
JICA, USAID, UNDP, Ambasade u
BiH
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
126
Naziv projekta
SC 1
UreĊivanje trim staze na podruĉju Talina
OC 4
Kratak opis:
Trim staza je staza ili put koji se koristi za šetnju, biciklizam ili neke druge aktivnosti. Trim
staza je izuzetno korisna i podesna za masovnu aktivnost, jer se lako odrţava, a izrada i
obnavljanje sprava ne traţe puno vremena i sredstava.
Podruĉje Talina je veoma pogodno za rekreaciju i predstavlja mjesto okupljanja stanovnika
zainteresovanih za rekreaciju.
Cilj ovog projekta je da djeci, sportistima, turistima, penzionerima i radnim ljudima naše
Opštine da mogućnost da koriste jedan prirodni ali i savremeno ureĊeni ambijent za fiziĉko
vjeţbanje u cilju rekreacije, odmora i odrţavanja dobre fiziĉke kondicije potrebne za
svakodnevne poslove i druge aktivnosti, kao i za sportsko usavršavanje ne samo pojedinaca
već i ekipa, što moţe samo da obogati turistiĉku ponudu Sokoca.
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine Sokolac
Turisti
Oĉekivani rezultati
SreĊivanje podruĉja Talina i prilagoĊavanje potrebama lokalnog stanovništva i turista.
Proširenje turistiĉke ponude opštine Sokolac
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
20.000,00 КМ
3 mjeseca
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Naĉelnik opštine sa struĉnim sluţbama
Turistiĉka organizacija opštine Sokolac
JP „Srpske šume“
Ministarstvo za trgovinu i turizam RS,
Fond za zaštitu ţivotne sredine i energetsku
efikasnost RS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
127
Naziv projekta
SC 1
Obuka o procesu brendiranja domaćih proizvoda
OC 4
Kratak opis:
Obzirom da Strategija razvoja Opštine podrazumijeva razvoj poljoprivrede i turizma, te
proizvodnju brendiranih domaćih proizvoda (kao što je dimljeni kajmak), neophodno je
stvoriti preduslove i osoposobiti kadrove za sam prioces brendiranja i certifikacije svakog od
proizvoda.
Proces brendiranja domaćih proizvoda jeste prva i nezaobilazna faza u razvoju turizma,
poljoprivrede ali i drugih privrednih djelatnosti. Steĉena znanja će biti prenešena na
zainteresovane strane kroz organizovane obuke i radionice. Projektom će se izvršiti obuka
predstavnika razliĉitih sektora kao npr. poljoprivredni proizvoĊaĉi, predstavnici Udruţenja
poljoprivrednih proizvoĊaĉa, zainteresovani stanovnici za seoski turizam, predstavnici
Opštine i dr., na naĉin da steknu potrebna znanja o cjelokupnom procesu brendiranja
domaćih proizvoda, potrebnim uslovima i zakonskom regulativnom koja reguliše ovu oblast.
Time će se napraviti prvi korak u definisanju proizvoda romanijske regije koji će proći ovaj
proces i nakon brendiranja postati prepoznatljivi.
Ciljna grupa:
Stanovnici zainteresovani za seoski turizam
Mala i srednja preduzeća
Turistiĉka organizacija opštine Sokolac
Turistiĉka organizacija Republike Srpske
NVO sektor
Oĉekivani rezultati
Uspješan proces brendiranja i certifikacije domaćih proizvoda.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
3500,00 КМ
1 mjesec
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Odjeljenje za privredu
Ministarstvo trgovine i turizma
Republike Srpske
Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i
vodoprivrede Republike Srpske
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
128
Naziv projekta
SC 1
Izrada suvenira Romanijske regije
OC 4
Kratak opis:
Razvoj turizma romanijske regije zahtijeva veliki broj kontinuelnih aktivnosti koje će se
sprovoditi u narednom periodu. Da bi turistiĉka ponuda neke regije bila prepoznatljiva
neophodno je izmeĊu ostalog kreirati suvenir koji će biti "zaštitni znak" datog podruĉja.
Kreiranjem i proizvodnjom "Romanijskog" suvenira postaćemo prepoznatljivi kao turistiĉka
destinacija, a time ćemo vršiti i stalan marketing, jer je opštepoznata ĉinjenica da turisti
kupuju suvenire kao uspomenu na destinacije gdje su bili. Kreiranje suvenira i njegova
izrada će biti znaĉajan iskorak u razvoju turizma Opštine i isti i bio dostupan turistima na
više prodajnih mjesta (turistiĉka organizacija, Romanijska kuća, etno selo i dr.).
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine Sokolac
Domaći i strani turisti
Oĉekivani rezultati
Stalna promocija podruĉja Sokoca kao turistiĉke destinacije
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
15.000,00 КМ
kontinuelno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Odjeljenje za privredu
Ministarstvo trgovine i turizma
TORS
Turistiĉka organizacija Sokolac
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
129
Naziv projekta
SC 2
Izrada i usvajanje Urbanistiĉkog plana za
period do 2030. godine
OC 1
Kratak opis:
Razvoj podruĉja opštine Sokolac se mora odvijati u skladu sa Urbanistiĉkim planom kojim
će se definisati osnovni ciljevi, pravci i instrumenti razvoja urbanog podruĉja opštine. U
dosadašnjem periodu, opština Sokolac je posjedovala urbanistiĉki plan ĉiji je rok vaţenja
istekao. Projektom bi se uradila potrebna priprema, izrada i usvajanje Urbanistiĉkog plana
kao kao vaţnog prostorno - planskog dokumenta kojim bi se utvrdila naĉela i ciljevi
prostornog razvoja urbanog dijela opštine, organizacija prostora, njegova zaštita i
korišćenje. Urbanistiĉki plan urbanog podruĉja opštine Sokolac biće usvojen za period od
2013. do 2030. godine.
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine, a naroĉito urbanog podruĉja
Mala i srednja preduzeća i svi privredni subjekti
Potencijali i postojeći investitori stambenih, poslovnih i drugih objekata
Oĉekivani rezultati
Da bi se stekli potrebni uslovi za projektovanje u prvoj fazi, a onda i izgradnju objekata u
narednim fazama, Urbanistiĉkim planom će se definisati granice ovog podruĉja te izvršiti
ureĊenje gradskog graĊevinskog zemljišta. Ovim će se steći potrebni uslovi za izgradnju
objekata u skladu sa planom, a time će se definisati izgled Opštine Sokolac.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
2 godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Odjeljenje za prostorno ureĊenje i
stambeno – komunalne poslove
Vlada RS
Savjeti mjesnih zajednica u
urbanom podruĉju
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
130
Naziv projekta
SC 2
Projekat snabdijevanja vodom i kanalizacije u Opštini
Sokolac
OC 2
Kratak opis:
Putem gradskog vodovodnog sistema se snabdijeva oko 12.000 stanovnika u urbanim i seoskim
naseljima. Sistem vodosnabdijevanja Sokoca bazira se na zahvatanju vode na izvorištima
Bioštice, Krţulja i Geruše. Voda se sa ovih izvorišta transportuje prema gradu snabdijevajući
vodom i naselja koja se nalaze na trasama dovodnih cjevovoda. Moţe se reći da su ovo tri
odvojena podsistema, meĊutim u svakom trenutku se mogu spojiti i u jedinstven sistem jer su
fiziĉki odvojeni samo putem zatvaraĉa.Kanalizacioni sistem Sokoca nije riješen na
zadovoljavajući naĉin i ne odgovara trenutnim potrebama naselja. Broj ljudi prikljuĉenih na
kanalizacionu mreţu je 7.016 dok ostali koriste septiĉke jame. Postojeći sistem prikupljanja
otpadnih voda je separatni, prostorno i po kapacitetu ograniĉen. Poseban problem predstavljaju
otpadne vode od tekstilne, prehrambene i drvne industrije, koje se bez ikakvog prethodnog
tretmana ispuštaju u rijeku Rešetnicu, koja ponire i direktno utiĉe na zagaĊenje podzemlja slivnog
podruĉja rijeke Praĉe. (sliv rijeke Drine). Glavni cilj projekta je smanjenje neobraĉunatih koliĉina
vode u vodovodnom sistemu, smanjenje troškova pogona i odrţavanja sistema te povećanje broja
korisnika i njihovo kontinuirano snabdijevanje kvalitetnom pitkom vodom, kao i poboljšanje
sanitacione situacije u Sokocu kroz proširenje obuhvata sistema i smanjivanje broja septiĉkih
jama u upotrebi. TakoĊe, oĉekuje se da će realizacijom ovog doći do znaĉajnog poboljšanja
zdrastvenog stanja stanovnika opštine i doprinjeti brţem ispunjavanju uslova koji se u budućnosti
traţe zakonodavstvom EU u oblasti zaštite ţivotne sredine. Projekat će se implementirati kroz
ĉetiri komponente, a za 2013. Godinu je planirana implementacija prve komponente.
Ciljna grupa:
Stanovnici Opštine Sokolac
Oĉekivani rezultati
Poboljšanje sistema vodosnabdijevanja
Uspostavljanje kvalitetnije sistema kanalizacije na podruĉju Opštine
Povećanje broja prikljuĉenog stanovništva sa trenutnih 12.000 stanovnika na 16.400 u 2023.
godini.TakoĊe, kroz investiciju u sistem kanalizacije, planira se povećanje broja
prikljuĉenog stanovništva sa trenutnih 7.000 na 11.000 u 2023. godini.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema Projektu
do 2023. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Evropska Investiciona Banka, Grant IPA,
Ministarstvo finansija RS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
131
Naziv projekta
SC 2
Izrada plansko - urbanistiĉke dokumentacije za proširenje
industrijske zone
OC 1
Kratak opis:
Industrijske zone su izuzetno efikasan naĉin za privlaĉenje investicija, uz uslov da su
infrastrukturno opremljene (pristupni putevi, voda, struja, kanalizacija). Neophodno je
proširiti postojeću industrijsku zonu rješavanjem imovinsko-pravnih odnosa i izgradnjom
potrebne infrastrukture.
U cilju razvoja i mogućnosti apliciranja za sredstva domaćih i stranih fondacija i investitora
potrebno je sagledati postojeću infrastrukturu te u skladu sa dostupnim sredstvima i vizijom
razvoja Opštine, izraditi potrebnu dokumentaciju za proširenje postojeće industrijske zone u
Podromaniji.
Ciljna grupa:
Investitori
Stanovnici opštine Sokolac
Privrednici opštine Sokolac
Oĉekivani rezultati
Porast zaposlenosti
Nove investicije
Nova radna mjesta
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
12 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Komunalna preduzeća
Elektro-distribucija
Telekom
Vlada RS
Inostrani fondovi
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
132
Naziv projekta
SC 2
Izgradnja novih - proširenje i
rekonstrukcija postojećih saobraćajnica
OC 3
Kratak opis:
Komunikacijska povezanost Opštine sa susjednim opštinama, regijom i većim urbanim
sredinama je jedan od preduslova njenog uspješnijeg i brţeg razvoja. Svi strateški ciljevi
koji se odnose na razvoj ostalih privrednih grana (industrije, poljoprivrede, turizma i dr.) u
mnogome su uslovljeni i ograniĉeni razvojem saobraćajne infrastrukture i komunikacijskom
povezanošću sa širom regijom i većim urbanim centrima. Iz tih razloga od kljuĉnog znaĉaja
kako za Opštinu Sokolac, tako i za širu regiju je rekonstrukcija i modernizacija magistralnih
puteva Sarajevo-Sokolac-HanPijesak-Vlasenica-Zvornik i Sarajevo-Podromanija-RogaticaVišegrad-Vardište.
Dio postojećih ulica u urbanom podruĉju Sokoca, ali i šire ne zadovoljava standarde, te je
neophodno izvršiti rekonstrukciju i proširenje istih. Pored toga odreĊeni broj ulica
predviĊenih planskim aktima nije izgraĊen i potrebno ih je izgraditi. Ovaj projekat treba da
se planskim pristupom detaljno razraĊuje svake godine i implementira u skladu sa
raspoloţivim sredstvima.
Ciljna grupa:
GraĊani opštine Sokolac
Svi uĉesnici u saobraćaju
Oĉekivani rezultati
Poboljšan kvalitet ţivota stanovništva
Brţe i sigurnije putovanje
Veća saobraćajna prohodnost
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
prema projektu
kontinuirano
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Vlada RS
Kreditna sredstva
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
133
Naziv projekta
SC 2
Izgradnja treće trake puta na dionici Ljubogošta Podromanija
OC 3
Kratak opis:
Zbog velike frekvencije saobraćaja na putnoj dionici Ljubogošta-Podromanija preko
planinskog prevoja Romanija, nadleţno Odjeljenje Grada Istoĉno Sarajevo je pokrenulo
inicijativu oko izgradnje treće trake puta sa jedne i druge strane Romanije u ukupnoj duţini
cca 14 km. Ujedno ovaj put je ušao u plan izgradnje ''Brzih puteva'' u Republici Srpskoj i
nastavak pravca tih puteva iz Srbije na relaciji Ĉaĉak – Uţice – Višegrad – Rogatica –
Podromanija – Istoĉno Sarajevo.
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine, a naroĉito urbanog podruĉja
Mala i srednja preduzeća i svi privredni subjekti
Potencijali i postojeći investitori stambenih, poslovnih i drugih objekata
Oĉekivani rezultati
Eliminisanje povremenih obustava saobraćaja u zimskom periodu,
Povećanje frekvencije saobraćaja
Bolje ovezivanje Opštine Sokolac sa regionom
Veća bezbjednost uĉesnika u saobraćaju
Smanjenje/eliminisanje puteva visokog rizika
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
prema projektu
do 2020. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Grad Istoĉno Sarajevo
Vlada Republike Srpske i Javnog
preduzeća ''Putevi'' Republike Srpske.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
134
Naziv projekta
SC 2
Izgradnja aerodroma Sarajevo - lokacija Sokolac
OC 3
Kratak opis:
Lokacija aerodroma na Glasinaĉkom polju je udaljena 38 kilometara od Sarajeva ili 45
minuta voţnje automobilom. 1995. godine je Vlada Republike Srpske bila investitor za
projekat „Polijetno-slijetne staze Aerodroma Sokolac“, a firma „Putevi“ Beograd izvršila sva
neophodna mjerenja i izradila Projekat pod nazivom „Polijetno-slijetna staza Aerodroma
Sokolac“. Ovaj projekat piste posjeduje Vlada RS i Opština Sokolac. Po ovom Projektu
predviĊa se aerodrom na Glasinaĉkom polju, juţno od Sokoca, izmeĊu rjeĉice Rešetnice i
puta Podromanija - Rogatica. Projekat aerodroma obuhvata i objekte koji bi sluţili
putniĉkom aerodromu kapaciteta jednog internacionalnog aerodroma , odgovarajuće rulne
staze, spojne staze, parking prostore za avione i sve saobraćajnice u kompleksu.
Ciljna grupa:
Domaći i strani turisti
Poslovni Partneri
Stanovništvo
Oĉekivani rezultati
Otvaranje Opštine prema stranim investicijama
Uspješnija promocija turizma
Veća dostupnost za sve vrste posjeta (privatnih/poslovnih/turistiĉkih)
Smanjena nezaposlenost
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
prema projektu
do 2020. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Drţavne, entitetske i opštinske vlasti
Drţavne, entitetske vlasti
Strani investitori
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
135
Naziv projekta
SC 2
Rekonstrukcija gradske toplane
OC 4
Kratak opis:
Projekat obuhvata sanaciju kotlovskih postrojenja i kompletnu sanacija objekta gradske
toplane. Budući da je objekat toplane sa kotlovskim postrojenjima izgraĊen prije 30 godina
potrebno je sanirati krov toplane i sanitarne ĉvorove. Pored ovoga uradiće se i sanacija
kotlovskih postrojenja, koja će uz već izvršenu preinaku kotla povećati stepen iskorišćenja
kotlovnice.
Ciljna grupa:
Stanovnici Sokoca
Oĉekivani rezultati
Poboljšanje kvaliteta isporuke toplovodne energije
Povećanje ekonomiĉnosti rada postrojenja
Smanjenje troškova proizvodnje toplotne energije
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
2 godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Toplana Sokolac
Ministarstvo industrije,
energetike i rudarstva
Ministarstvo za prostorno
ureĊenje, graĊevinarstvo i
ekologiju
Fondovi Evropske unije
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
136
Naziv projekta
SC 2
Novi sistem javne rasvjete (LED rasvjeta)
OC 4
Kratak opis:
Projekat će u prvoj fazi imati karakter pilot projekta koji će se finansirati sredstvima
Opštine. Cilj je da se u dvije ulice postavi novi sistem javne rasvjete sa LED sijalicama, te
da se odreĊeno vrijeme vrše mjerenja potrošnje elektriĉne energije i utvrde uštede u
odreĊenom vremenskom periodu. Ukoliko se ovakav sistem javne rasvjete pokaţe kao
ekonomski isplativ, Opština će nastaviti sa postavljanjem LED sistema rasvjete u preostalim
ulicama Sokoca.
Ciljna grupa:
Stanovnici Sokoca
Oĉekivani rezultati
Veća pokrivenost javnom rasvjetom
Veći kvalitet osvjetljenja
Povećane uštede elektriĉne energije
Obnovljen sistem javne rasvjete na podruĉju Opštine
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
2 godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
GL LED Novi Grad
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
137
Naziv projekta
SC 3
UvoĊenje E-uprave („E-Government)
OC 1
Kratak opis:
Agencija za informaciono društvo Republike Srpske je 2008. godine objavila dokument „Primjena IT-a
u organima lokalne uprave RS – Polazna razmatranja”, kojim se definišu planovi za unapreĊenje
informacionih tehnologija prikupljanjem podataka, unapreĊenjem web-prezentacija opština, obukom
sluţbenika, razvojem strateških i operativnih rješenja itd.Ministarstvo za upravu i lokalnu samoupravu
RS-a nema nadleţnost da se bavi pitanjima upotrebe informaciono-komunikacionih tehnologija u
opštinama, ali je od 2010. godine ponovo pokrenulo projekat „Centralni sistemi za elektronsku obradu
podataka i ĉuvanje drugog primjerka matiĉnih knjiga”, ĉija je implementacija u toku. Vlada Republike
Srpske je krajem juna 2011. donijela zakljuĉak kojim se svim institucijama Republike Srpske,
ukljuĉujući i jedinice lokalne samouprave, „preporuĉuje da se prilikom izrade i odrţavanja web
prezentacija pridrţavaju smjernica sadrţanih u dokumentu Agencije za informaciono društvo:
Preporuke za izradu i odrţavanje veb prezentacija institucija Republike Srpske” Cilj projekta je da se da
stvori bolji, stimulativni ambijent za ţivot ljudi u nerazvijenim opštinama kakva je Sokolac i da se
privuku investitori. U okviru projekta, definisaće se i realizovati neophodni preduslovi za uspostavljanje
E-uprave, utvrditi i kreirati prioritetne elektronske usluge i iste staviti na raspolaganje graĊanima i
pravnim licima kroz portal i šalter za prijem elektronske dokumentacije. UvoĊenjem E-uprave
omogućiće se svim korisnicima (graĊanima, privrednim subjektima, organizacijama i dr.) da poslove
pred organima lokalne samouprave završavaju jednostavnije, brţe i jeftinije. GraĊanima će biti
omogućeno da usluge za koje je to pogodno koriste posredstvom interneta i svog liĉnog raĉunara,
drugog kućnog ili mobilnog ureĊaja. Kreiranje E-uprave i savremenog, modernog veb portala opštine
stvoriće se potpuno nova slika opštine u regionu i van granica BiH koja će stranim i domaćim
investitorima, meĊunarodnim organizacijama i drugim donatorima biti pokazatelj napretka opštine i
garant sigurnog, efikasnog i organizovanog poslovnog okruţenja.
Ciljna grupa:
Direktni: zaposleni u administrativnoj sluţbi opštine;
Indirektni: svi graĊani, privredni subjekti i organizacije civilnog društva, institucije i organizacije na
lokalnom, regionalnom i nacionalnom nivou, zvaniĉnici, partnerske lokalne samouprave.
Oĉekivani rezultati
Ustanovljen Sistem za upravljanje dokumentacijom- (DMS);
Ustanovljena E-uprava (veb-portal);
Izgradnja postojećih IT kapaciteta – nabavka novog hardvera i instalacija
novog softvera, ukljuĉujući i postavljanje internet “kioska” na teritoriji grada i u selima;
Pojaĉano uĉešće graĊana u radu lokalne uprave – prisustvo na internet forumima, povećan broj
graĊanskih inicijativa, itd.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
320.800 КМ
12 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opštinska administrativna sluţba
NVO sektor
Ministarstvo uprave i lokalne samouprave RS
Agencija za informaciono društvo RS, NVO
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
138
Naziv projekta
SC 3
Obuka administrativnih sluţbenika i funkcionera
OC 2
Kratak opis:
Projekat ima za cilj osigurati sistemski i kontinuiran pristup jaĉanju kapaciteta imenovanih lica i
zaposlenih sluţbenika u organima lokalne uprave, te tako doprinijeti sveukupnom razvoju lokalne
samouprave i boljem kvalitetu usluga za graĊane. Projekat će se provoditi na osnovu prethodne detaljne
analize polne i obrazovne strukture, strukture po radno-pravnom statusu, nivoa poznavanja stranih
jezika i nivoa informatiĉke pismenosti svih zaposlenih u opštinskoj administrativnoj sluţbi. Projektom
će se omogućiti:





efikasno, racionalno, transparentno i profesionalno poslovanje opštinske uprave
dovoĊenje ocjenjivanja i vrednovanja rada zaposlenih u organima opštine u odgovarajuću vezu
sa obukom koju pohaĊaju;
primjena steĉenih znanja i vještina u svakodnevnom radu i omogućavanje njihovog prenosa na
ostale zaposlene;
puna primjena i poštivanje moralnog i etiĉkog kodeksa za sve zaposlene i izabrane zvaniĉnike
u organima lokalne samouprave.
Obuka će se odrţavati u razliĉitim oblastima kao što su: prostorno ureĊenje, geodetskokatastarski i imovinsko-pravni poslovi, privreda i unapreĊenje poslovnog okruţenja, planiranje
i implementacija lokalnog razvoja, zaštita ţivotne sredine, komunalni poslovi, budţet i
finansije i dr. Svaka obuka obuhvataće one sluţbenike koji su neposredno ukljuĉeni u rad u
odreĊenoj oblasti.
Ciljna grupa:
Funkcioneri opštine (naĉelnik, zamjenik naĉelnika, predsjednik SO, potpredsjednik SO).
Zaposleni u administrativnoj sluţbi opštine
Oĉekivani rezultati
izgraĊena efikasna i profesionalna lokalna samouprava, u skladu sa standardima
modernog upravljanja u javnom sektoru,
unapreĊen sistem korisniĉke orijentacije i povećano zadovoljstvo graĊana i ostalih korisnika usluga
opštinske uprave,
efikasno, kontinuirano i profesionalno provoĊenje reformskih procesa i svakodnevna upućenost u
raspoloţivost i uslove korištenja razliĉitih fondova, grantova i drugih izvora sredstava namijenjenih
razvoju lokalne samouprave.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Zavisiće od broja obuka i njihovog ponavljanja
18 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opštinska administrativna sluţba
Edukatori – treneri partnerskih organizacija
Ministarstvo uprave i lokalne samouprave
RS
Agencija za informaciono društvo RS,
Agencija za drţavnu upravu RS,
Savez opština i gradova RS.
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
139
Naziv projekta
SC 3
UvoĊenje sistema ocjenjivanja/napredovanja sluţbenika
OC 3
Kratak opis:
Projekat je neposredno vezan za projekat Profesionalne obuke i usavršavanja funkcionera i
sluţbenika (SC3, OC2) jer struĉno usavršavanje sluţbenika predstavlja uslov i osnov
odnosno imperativ za njihovo dalje napredovanje u sluţbi i profesionani razvoj, odnosno za
struĉno i kvalitetno vršenje sve sloţenijih i zahtjevnijih poslova iz nadleţnosti i djelokruga
organa opštinske uprave. Sadrţina projekta jeste da se implementacijom odredaba
pozitivnopravnih propisa, u prvom redu Zakona o lokalnoj samoupravi („Sluţbeni glasnik
Republike Srpske“ br. 101/04, 42/05 i 118/05) i Pravila o ocjeni rada sluţbenika jedinice
lokalne samouprave („Sluţbeni glasnik Republike Srpske“ br. 37/05) uspostave procedure
ocjenjivanja i napredovanja sluţbenika.
Svrha ocjenjivanja jeste da se podstaknu sluţbenici na efikasno izvršavanje poslova i
zadataka i da se utvrdi njihov doprinos obavljanju poslova opštine te da se kroz zakonom i
standardima propisane oblike i naĉine napredovanja nagrade najbolji, upute na dodatno
usavršavanje oni koji su pokazali nedovoljno dobre rezultate ili da se preduzmu
odgovarajuce mjere protiv sluţbenika kojih je radni uĉinak ispod granica oĉekivanog.
Ciljna grupa:
Sluţbenici u administrativnoj sluţbi Opštine
Oĉekivani rezultati
Efikasni, ljubazni, kompetentni i zadovoljni sluţbenici posvećeni ostvarivanju zacrtanih
ciljeva, misije i vizije moderne lokalne samouprave. Uspostavljen sistem napredovanja
prema rezultatima rada, liĉnom zalaganju i trudu.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Nema troškova
6 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Funkcioneri opštine
Skupština opštine
Opštinska administrativna sluţba
Ministarstvo uprave i lokalne samouprave RS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
140
Naziv projekta
SC 3
UvoĊenje elektronske pisarnice
OC 1
Kratak opis:
Današnje kancelarijsko poslovanje temelji se na brzom i efikasnom poslovanju, a sistem
elektronske pisarnice moţe u znatnoj meri pojednostaviti rad zaposlenih. Umjesto
dosadašnjih knjiga protokola, koristi se jednostavan program u koji se uĉitavaju sve vrste
ulaznih i izlaznih dokumenata, pošte, faks poruka, elektronske pošte i sliĉno. Podaci o
odreĊenoj vrsti dokumenta moţe unositi radnik na na centralnoj pisarnici, rukovodilac
organizacione jedinice kao i sluţbenici po odjeljenjima. Na taj naĉin se moţe pratiti kretanje
predmeta po opštini, a po potrebi se mogu obraĊivati podaci o broju primljenih predmeta u
toku godine, vrsti, broju riješenih predmeta i sliĉno, što direktno omogućava praćenje
efikasnosti rada opštinske uprave. Elektronska pisarnica omogućava jednostavno, pregledno
i prilagodljivo rješenje za biljeţenje i distribuciju primljene i izdate pošte, odnosno
dokumenata. Praksa je pokazala da uvoĊenje ovog sistema rasterećuje rad na odreĊenim
radnim mjestima i do 60%., a brzina davanja kontrolisanih informacija iz sistema je
neuporedivo brţa. Pravni okvir za uspostavu:Zakon o elektronskom poslovanju Republike
Srpske („Sluţbeni glasnik RS-a”, broj: 59/09) i Zakon o elektronskom dokumentu
Republike Srpske („Sluţbeni glasnik RS-a”, broj: 110/08)
Ciljna grupa:
Zaposleni u administrativnoj sluţbi Opštine
Oĉekivani rezultati
Optimizacija, automatizacija i pojednostavljenje poslovanja sluţbenika, efikasniji rad
uprave.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Cijena softvera i obuke sluţbenika
utvrdiće se putem najpovoljnije ponude
3 mjeseca
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opštinska administrativna sluţba
Ministarstvo uprave i lokalne samouprave
RS, Agencija za informaciono društvo RS
Digital Archive Solutions, Banja Luka ili
neka druga firma koja proizvodi ovaj
softver
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
141
Naziv projekta
SC 3
Efikasnija registracija zanatskih i
preduzetniĉkih radnji
OC 2
Kratak opis:
Odjeljenje za privredu i finansije je u fazi uvoĊenja procedure brze registracije zanatskih i
preduzetniĉkih radnji radi stvaranja povoljnijeg poslovnog ambijenta i neposrednog
doprinosa i podsticaja za razvoj preduzetništva. Brza registracija znaĉi da se za jedan dan
prikupe podaci i izvrši registracija kod Poreske uprave i drugih nadleţnih ustanova.
Ciljna grupa:
Budući preduzetnici i svi zainteresovani za registraciju zanatskih i preduzetniĉkih radnji
Oĉekivani rezultati
Skraćenje procesa registracije zanatskih i preduzetniĉkih radnji
Smanjenje troškova procesa registracije
Podizanje nivoa kvaliteta pruţanja usluga graĊanima.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Nema troškova
Kontinuirano
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Odjeljenje za finansije, privredu
i društvene djelatnosti
Poreska uprava
Osnovni sud
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
142
Naziv projekta
SC 3
Formiranje Kancelarije za lokalni razvoj
OC 2
Kratak opis:
Kancelarija ima za osnovni cilj da se na jednom mjestu obezbijedi administrativna podrška
novim i postojećim investitorima radi rješavanja njihovih zahtjeva. U okviru svojih
nadleţnosti, Kancelarija vrši kreiranje baza podataka sa svim relevantnim socio –
ekonomskim indikatorima za opštinu, ostvaruje permanentan kontakt sa republiĉkim i
drţavnim institucijama, drţavnim i regionalnim razvojnim agencijama, lokalnim
preduzetnicima, graĊanima i ostalima, priprema i implementira projekte i znaĉajno doprinosi
unapreĊenju poslovnog ambijenta i socio – ekonomskom razvoju Opštine. Poseban segment
aktivnosti Kancelarije je vezan za oblast poljoprivrede i obuhvata: izradu programa i planova
iz oblasti poljoprivrede, donošenje rješenja o prenamjeni poljoprivrednog zemljišta u
graĊevinsko, propisivanje uslova i izdavanje saglasnosti za izgradnju seoskih vodovoda,
pomoć proizvoĊaĉima pri registraciji poljoprivrednih gazdinstava, pruţanje informacija o
regresima i drţavnim stimulacijama, kao i pomoć u prikupljanju dokumentacije i
popunjavanju zahtjeva za ostvarivanje prava.
Ciljna grupa:
Administrativna sluţba opštine Sokolac
Oĉekivani rezultati
Privlaĉenje investicija u opštinu, iznalaţenje izvora finansiranja, realizacija projekata u
oblasti privrednog razvoja, poljoprivrede, infrastrukture i sl.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Troškovi postoje ukoliko se
zaposli dodatno osoblje
6 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opštinska administrativna sluţba
Ministarstvo uprave i lokalne samouprave
RS, Savez opština i gradova RS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
143
Naziv projekta
SC 3
Ukljuĉivanje graĊana/privrednih subjekata/NVO sektora
u procese odluĉivanja
OC 2
Kratak opis:
Odredbom ĉlana 98 Zakona o lokalnoj samoupravi propisano je da su oblici neposrednog uĉešća
graĊana u lok.samoupravi: referendum, zbor graĊana, graĊanska inicijativa, mjesna zajednica,
paneli graĊana, šeme prijedloga, sati graĊana u skupštinama opština i drugi oblici koji nisu
zabranjeni zakonom. Neki od drugih oblika koji nisu propisani ali mogu biti izraz ove participacije
jesu: organizovanje foruma, tematskih foruma, tribina o specifiĉnim problemima i pitanjima
vezanim za poloţaj lica sa posebnim potrebama, lica u stanju socijalne potrebe, ţena, omladine,
invalida, djece, penzionera, privrednih foruma i sliĉno. Zatim, ukljuĉivanje graĊana i NVO sektora
moţe imati i formu ukljuĉivanja mladih u rad skupštine opštine, angaţovanje volontera, dok
ukljuĉivanje privrednih subjekata moţe imati formu konsultovanja, okruglih stolova i savjetovanja
na temu donošenja novih ili izmjene postojećih propisa, rekonstrukcije prostornog plana,
korištenja opštinskog zemljišta, investicionih ulaganja i sliĉno. Da bi se graĊanska participacija u
odluĉivanju podigla na zadovoljavajući nivo, opštinska administrativna sluţba mora odigrati
kljuĉnu ulogu promocijom znaĉaja većeg uĉešća relevantnih subjekata u procesima odluĉivanja i
to putem veb stranice opštine, brošura, biltena, anketa, upitnika, panoa, svakodnevne saradnje sa
medijima, oglasne table i sliĉno.
Ciljna grupa:
Administrativna sluţba opštine
GraĊani (fiziĉka lica)
Privredna društva
NVO sektor
Oĉekivani rezultati
Zaţivljavanje mehanizama neposredne i tijesne povezanosti, konstruktivnog rada i meĊusobnog
konsultovanja i uvaţavanja izmeĊu predstavnika opštinske vlasti i graĊana opštine, privrednika i
nevladinih organizacija
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Nema troškova
Kontinuirano
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opštinska administrativna sluţba
Radio Romanija, Javni servis Radio Televizije
RS, druge RTV kuće, nevladine
organizacije/udruţenja graĊana
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
144
Naziv projekta
SC 3
Racionalizacija unutrašnjih organizacionih jedinica i
radnih mjesta
OC 3
Kratak opis:
Unutrašnja organizacija opštinske uprave sastoji se od struĉne sluţbe, odjeljenja i odsjeka.
Projekat će se sastojati u ukidanju, spajanju, odnosno pripajanju odjeljenja, osnivanju novih
odjeljenja, tj. kancelarija i reorganizaciji radnih mjesta na naĉin koji će obezbijediti veću
ekonomiĉnost i efikasnost rada opštinske uprave. Projekat će se provoditi putem izmjena i
dopuna Pravilnika o organizaciji poslova i sistematizaciji radnih mjesta, internim
konkursima i javnim konkursima.
Ciljna grupa:
Administrativna sluţba opštine
Oĉekivani rezultati
Smanjenje finansijskih izdataka za poslovanje administrativne sluţbe, ukljuĉujući
materijalne troškove (nabavku opreme i kancelarijskog materijala, troškovi telefona),
revidirana i reorganizovana radna mjesta sa adekvatnim opisom poslova i radnih zadataka
koji odgovaraju potrebama lokalne zajednice
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Nema troškova
60 dana
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opštinska administrativna sluţba
interno
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
145
Naziv projekta
SC 3
Reforma sistema naplate taksa, poreza i drugih prihoda
opštine
OC 3
Kratak opis:
Nivo uĉešća lokalnih jedinica u javnim (republiĉkim) rashodima nesrazmjerno je nizak, ako se
usporedi sa aktuelnim nadleţnostima, a posebno sa onim što graĊani oĉekuju i traţe od lokalne
uprave. U takvim okolnostima poboljšanje kvaliteta usluga graĊanima i razvoj u cjelini ne mogu
da se pojave u prioritetnim aktivnostima lokalnih jedinica. Pri ovakvom stanju u oblasti
finansiranja lokalnih jedinica funkcionalna decentaralizacija praktiĉno nije moguća bez bitnog
povećanja obima prihoda koji pripadaju opštinama i udjela lokalne samouprave. Ovi
komplementarni ciljevi podrazumijevaju da se bitno smanji finansijska zavisnost lokalnih jedinica
od hijerarhijski viših nivoa, poveća finansijska izvjesnost i obezbijedi stabilno finansiranje
lokalnih jedinica u skladu sa aktuelnim i perspektivnim nadleţnostima. Da bi finansiranje bilo
stabilno i odrţivo i da bi lokalne jedinice mogle da vrše efikasno finansijsko planiranje,
neophodno je da nivo finansijske zavisnosti opština od viših nivoa vlasti bude što je moguće
manji, a finansijska izvjesnost znatno poboljšana. Ovo se moţe postići povećanjem obima prihoda
koji pripadaju lokalnim jedinicama i to prije svega povećanjem njihovih vlastitih prihoda.
Ciljna grupa:
GraĊani
Privredna društva
Udruţenja
Oĉekivani rezultati
Razvijen i testiran novi integralni model raspodjele javnih prihoda; usklaĊen sa modelom
funkcionalne decentralizacije, sa posebno razraĊenim i testiranim sistemom vlastitih prihoda
lokalnih jedinica; razraĊena i usvojena normativna rješenja koja omogućavaju primjenu
modela; praktiĉno realizovan novi model; unaprijeĊen naĉin ubiranja vlastitih prihoda
lokalnih jedinica; rast udjela lokalne samouprave u ukupnim javnim rashodima srazmjerno
raspodjeli nadleţnosti; povećan ukupan nivo finansijske odgovornosti za ubiranje javnih
prihoda, kao i nivo finansijske discipline.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
U skladu sa budţetom
do 2015. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Ministarstvo uprave i lokalne samouprave
RS
Ministarstvo finansija RS
Narodna Skupština RS
Poreska uprava RS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
146
Naziv projekta
SC 4
Rekonstrukcija prostorija za uspostavu Centra
za mentalno zdravlje
OC 1
Kratak opis:
Raspoloţivi objekat za potrebe Centra za mentalno zdravlje (vlasništvo Doma zdravlja
Sokolac) koji se nalazi u neposrednoj blizini stare zgrade je prema planiranju uprave DZ,
definisan kao dobra lokacija u kom bi se trebao uspostaviti Centar za mentalno zdravlje
sa kapacitetima koji bi adekvatno bili na usluzi kako stanovništu regije koju pokriva, tako
i većim dijelom za potrebe Forenziĉkog centra sa kojim saradnja će biti neminovno
uspostavljena. Da bi se objekat stavio u funkciju potrebna je djelimiĉna rekonstrukcija
prostorija namjenjenih za uspostavu Centra, te adekvatno opremanje prema standardima.
U tu svrhu angaţovano je nekoliko struĉnjaka iz razliĉitih oblasti koji su uvidom u stanje
objekta te dokumentovano dali predmjere radova koji su potrebni, a pozivom na ove
relevantne ĉinjenice, izgraĊuje se i finansijska konstrukcija. TakoĊe je izvršena
adekvatna obuka kadrova, te obezbjeĊenje relevantnog kadrovskog kapaciteta za potrebe
ove sluţbe. Predmjer radova je razvrsta po segmentima implementacije i ukljuĉuje grube
graĊevinske radove, zidarsko-fasaderske radove, vodoinstalatersko izolatorske poslove,
elektroinstalacione radove, postavljanje nove stolarije, podopokrivaĉke radove i izradu
portala.
Detaljniji prikaz se nalazi u razraĊenom prijedlogu projekta.
Ciljna grupa:
Republika Srpska, Opština Sokolac i njeni ţitelji
Oĉekivani rezultati
Smanjenje nezaposlenosti, preraspodjela viška medicinskih radnika sa podruĉja Opštine,
povećanje investicija u oblasti zdravstvene zaštite.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
59.982,76КМ (sa PDV-om)
2014.godina
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite
RS, Opština Sokolac, Dom zdravlja
Sokolac
JICA, donatorska sredstva
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
147
Naziv projekta
SC 4
Pokretanje Zavoda za fornziĉku psihijatriju
OC 1
Kratak opis:
Zavod za forenziĉku psihijatriju Sokolac je jedina ustanova ovog tipa u Republici Srpskoj
(Bosni i Hercegovini). Zvaniĉnim otvaranjem Zavoda će i zdravstveni i pravosudni sistemi u
oba entiteta i Distriktu Brĉko profitirati, jer će biti osiguran adekvatan psihijatrijski tretman za
osobe kojima su u kriviĉnom postupku izreĉene mjere bezbjednosti, u skladu sa Evrooskom
konvencijom o ljudskim pravima. Zavod za forenziĉku psihijatriju Sokolac, koji je po
Sporazumu iz 2009. godine zajedniĉki projekat Vlade Republike Srpske, Vlade Federacije
Bosne i Hercegovine, Vijeća ministara Bosne i Hercegovine i Distrikta Brĉko bi prema
potpisanom memorandumu trebao funkcionisati za potrebe drţave, a procjena je da
projektovani smještaj bude sa 200 kreveta. TakoĊer je predviĊeno da Zavod bude 70 posto
zdravstvena, a 30 posto zatvorska ustanova, a korisnici će imati i svakodnevni ljekarski
tretman. Do sada je završen projekat sanacije i rekonstrukcije objekta Zavoda, a u toku
je relizacija projekta opremanja Zavoda medicinskom i nemedicinskom opremom. Oba
projekta su finansirana donacijom Vlade Švajcarske. U saradnji sa Ministrstvom
zdravlja i socijalne zaštite Vlade RS, vode se aktivnosti na obezbjeĊenju poĉetka rada
ove Ustanove za šta je potrebno obezbijediti još oko 1.000.000 KM.
Ciljna grupa:
Republika Srpska, Opština Sokolac i njeni ţitelji
Oĉekivani rezultati
Smanjenje nezaposlenosti, preraspodjela viška medicinskih radnika sa podruĉja Opštine,
povećanje investicija u oblasti zdravstvene zaštite.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema predraĉunu
2014.godina
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Vlada RS, Vlada FBiH, Brĉko
Distrikt, Vijeće Ministara BiH,
Opština Sokolac
Vlada Švajcarske
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
148
Naziv projekta
SC 4
Nabavka ultrazvuĉnog aparata
OC 1
Kratak opis:
Ultrazvuĉni aparat koji bi sluţio pregledu ţena i trudnica i mogao bi pokriti potrebe ţena i
trudnica za ultrazvuĉnim pregledima na podruĉju Opštine, ali i regije. Ovaj ultrazvuĉni
aparat treba imati tri standardne sonde za praćenje i voĊenje patoloških i normalnih
trudnoća, kao i rano otkrivanje pojedinih ginekoloških oboljenja.
Ciljna grupa:
Trudnice i ţene sa podruĉja Opštine i regiona
Oĉekivani rezultati
Prevencija i rana dijagnostika razliĉitih anomalija, bolesti, karcinoma u cilju
pravovremenog sprijeĉavanja širenja bolesti i izlijeĉenja
Kvalitetan nadzor nad cijelim tokom trudnoće
Smanjenje broja malignih oboljenja kod ţena
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema predraĉunu
2014.godina
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Fond za zdravstveno osiguranje RS
Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite
RS
Opštinska uprava Sokolac
MeĊunarodne organizacije (USAID) i druge
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
149
Naziv projekta
SC 4
Nabavka pokretnog mamografa – instrumenta za rano
otkrivanje raka dojke
OC 1
Kratak opis:
Nabavka pokretnog mamografa omogućila bi preventivne specijalistiĉke ljekarske preglede
za ţene sa Opštine. Te na podruĉju seoskih mjesnih zajednica.
Ciljna grupa:
Ţene i djevojke sa podruĉja opštine Sokolac
Oĉekivani rezultati
Projekt ima za cilj podizanje svijesti ţena sa ruralnog podruĉja o vaţnosti preventivnog
djelovanja za zdravstvenoj zaštiti, o mogućnostima za preglede bez odlaska u druge gradove
i opštine.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema predraĉunu
2020. godina
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Fond za zdravstveno osiguranje RS
Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite RS,
Opštinska uprava Sokolac
MeĊunarodne organizacije (UNICEF, UN
WOMEN) i udruţenja graĊana
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
150
Naziv projekta
SC 4
Praćenje, analiza i distribucija informacija o zdravstvenom
stanju stanovništva
OC 1
Kratak opis:
Prikupljanje, obrada i analiza podataka zdravstvene statistike u periodu od rata (1992.
godine) pa dalje: utvrĊivanje vodećih uzroĉnika i kretanja smrtnosti i morbiditeta
stanovništva, uĉestalosti odreĊenih bolesti i polne i starosne strukture koja je najugroţenija.
Analiza prikupljenih podataka i izrada plana prevencije i sprjeĉavanja uzroĉnika bolesti;
izrada plana unapreĊenja zdravstvene zaštite posebno pogoĊenih kategorija stanovništva
Ciljna grupa:
Stanovništvo Opštine
Oĉekivani rezultati
Detaljna i sveobuhvatna analiza zdravstvenog stanja stanovništva opštine Sokolac sa
predlogom mjera prevencije i zaštite.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
20.000,00 КМ
12 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Dom zdravlja Sokolac
Psihijatrijska klinika Sokolac
Administrativna sluţba opštine
MeĊunarodne organizacije i udruţenja
graĊana
Republiĉki zavod za statistiku RS
Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite
Fond zdravstvenog osiguranja RS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
151
Naziv projekta
SC 4
Nabavka opreme i osavremenjivanje
laboratorije u Domu zdravlja
OC 1
Kratak opis:
Nabavka laboratorijske opreme neophodne za pruţanje primarne zdravstvene zaštite.
Realizacija ovog projekta se treba vršiti u tijesnoj saradnji sa zaposlenima u Domu zdravlja
koji imaju najbolji uvid u trenutno stanje i opremljenost laboratorije. Na bazi analize stanja
se moţe izvršiti procjena vrijednosti projekta odnosno oĉekivanih troškova.
Ciljna grupa:
GraĊani – korisnici zdravstvene zaštite, posebno djeca, ţene i stara lica.
Oĉekivani rezultati
Funkcionalna laboratorija opremljena za standardne vrste analiza.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema predraĉunu
Do 2020. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Fond za zdravstveno osiguranje RS
Ministarstvo zdravlja RS
Opština Sokolac
USAID ili druge meĊunarodne
organizacije
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
152
Naziv projekta
SC 4
Osnivanje fondacije "Majka i dijete"
OC 1
Kratak opis:
Jedna od mjera podrške povećanju nataliteta na podruĉju opštine Sokolac biće i donošenje
programa podrške povećanju nataliteta. Ovim programom će se napraviti veza izmeĊu
lokalnih preduzetnika i opštine Sokolac, a putem reklamiranja njihove djelatnosti i firmi na
sajtu opštine. Zauzvrat će preduzetnici odvajati odreĊena sredstva za fondaciju "Majka i
dijete". Ovim će sve nezaposlene majke sa podruĉja naše opštine sa troje ili više djece
uzrasta od roĊenja do završetka srednje škole imati novĉani podsticaj od opštine.
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine Sokolac
Oĉekivani rezultati
Povećanje nataliteta opštine Sokolac
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
U skladu sa budţetom Opštine
kontinuirano
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Odjeljenje za finansije, privredu i društvene
djelatnosti
Ministarstvo porodice, omladine
i sporta
Privrednici opštine Sokolac
Udruţenje porodica sa 4 i više
djece
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
153
Naziv projekta
SC 4
Tehniĉko, kadrovsko, materijalno i funkcionalno osposobljavanje
porodilišta
OC 1
Kratak opis:
Opremanje i otvaranje porodiljskog odjeljenja u Domu zdravlja Sokolac je od presudnog
znaĉaja za porast nataliteta u opštini i obezbjeĊivanje normalnih uslova za poroĊaj „kod
kuće“, bez potrebe porodilja da putuju u bolnicu Kasindo ili u neki drugi grad ili opštinu radi
poroĊaja.
Pod kadrovskim osposobljavanjem se podrazumijeva prijem u radni odnos ginekologa i
babica, u toku ili nakon oţivljavanja porodilišta. Pod materijalnim i funkcionalnim
opremanjem se podrazumijeva nabavka: instrumentorijuma, sterilizatora, ginekološkog i
poroĊajnog stola, CTG (aparat za praćenje srĉanih tonova ploda u kasnoj fazi trudnoće),
aspirator, višenamjenski operacioni sto sa aparatom za anesteziju.
Ciljna grupa:
Ţene u opštini Sokolac
Oĉekivani rezultati
Savremeno, opremljeno i kadrovski osigurano porodiljsko odjeljenje
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
do 2020. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Ministarstvo zdravlja RS
Fond za zdravstveno osiguranje RS
Opština Sokolac
Strane vlade (donatori)
Strane i domaće meĊunarodne
organizacije
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
154
Naziv projekta
SC 4
Povećanje budţeta Centra za socijalni rad
OC 2
Kratak opis:
OdreĊivanjem taĉnog procentualnog uĉešća u budţetu Opštine za potrebe Centra za socijalni
rad obezbijediće se sigurna i kontinuirana finansijska (materijalna) osnova za funkcionisanje
ove ustanove. ObezbjeĊivanjem drugih izvora prihoda za rad ustanove kao što su sredstva iz
projekata meĊunarodnih i domaćih nevladinih organizacija, fondova i grantova poboljšali bi
se opšti uslovi rada, opremljenost Centra i proširio dijapazon razliĉitih pomoći koje Centar
nudi stanovništvu.
Ciljna grupa:
Centar za socijalni rad i njeni korisnici.
Oĉekivani rezultati
ObezbijeĊeni materijalni uslovi za rad Centra za socijalni rad
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
607 839,00 КМ
trajno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opštinska uprava Sokolac
Centar za socijalni rad
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
155
Naziv projekta
SC 4
Poboljšanje socijalnog poloţaja stanovništva u stanju
posebnih potreba
OC 2
Kratak opis:
Starija lica, osobe sa invaliditetom, nezaposleni, jednoroditeljske i porodice sa problemima u
funkcionisanju, ţrtve nasilja, interno raseljena i izbjegla lica, romi, porodice palijativnih i
psihijatrijskih bolesnika/ca i druge marginalizovane grupe spadaju u grupu stanovništva koja
zahtjiva posebnu zaštitu i brigu društva. U uslovima opšte krize, nezaposlenosti i siromaštva,
pripadnici ove grupe stanovništva najteţe su pogoĊeni jer je njihova ionako loša materijalna i
socijalna situacija dodatno pogoršana svim ovim faktorima. Zbog toga im je neophodno
pruţiti dodatnu materijalnu potporu, profesionalnu pomoć i osjećaj da nisu zaboravljeni i
prepušteni samima sebi.
Ciljna grupa:
Stanovništvo sa posebnim potrebama
Oĉekivani rezultati
Povećanja materijalna davanja i pomoć licima u stanju posebne potrebe i njihovim
porodicama.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Vrijednost dodatnih izdvajanja za pomoć
trajno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Centar za socijalni rad
Opštinska uprava Sokolac
Ministarstvo rada i boraĉko-invalidske zaštite
MeĊunarodne organizacije (USAID) i druge
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
156
Naziv projekta
SC 4
ObezbjeĊivanje kadra za rad u predškolskoj ustanovi
OC 3
Kratak opis:
Zakon o predškolskom vaspitanju i obrazovanju („Sluţbeni glasnik Republike Srpske“ br.
119/08 i 1/12) predviĊa se da svi vaspitaĉi u predškolskim ustanovama moraju posjedovati
odgovarajući nivo visokog obrazovanja, a krajnji rok za to je 26.12.2014. godine. U tom
smislu, Ustanova se već sada suoĉava sa velikim problemom nemogućnosti dodatnog
obrazovanja pet medicinskih sestara koje trenutno rade u ustanovi jer iste već sada ne mogu
zadovoljiti niti jedan od uslova propisanih u pogledu vrste i nivoa struĉne spreme. Dakle,
trenutno samo jedan zaposleni ispunjava sve navedene uslove za rad u Ustanovi. Projektom bi
se omogućilo doškolovavanje, odnosno prekvalifikacija pedagoškog kadra kojeg ima za
Zavodu za zapošljavanje (nastavnici razredne nastave isl.) za rad u predškolskim ustanova.
„Prekvalifikacija“ podrazumijeva upis na studijske programe za predškolsko vaspitanje,
polaganje razlike ispita i sticanje kvalifikacije „vaspitaĉ u predškolskim ustanovama“ i to sve
prije gore navednog zakonskog roka kako ustanova ne bi bila zatvorena zbog neispunjavanja
kadrovskih uslova.
Ciljna grupa:
Budući vaspitaĉi/vaspitaĉice iz predškolske ustanove
Oĉekivani rezultati
ObezbijeĊen kadar u propisanom broju za rad ustanove.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema troškovima školarine
do 2014.godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Visokoškolske ustanove
GraĊani
Opština Sokolac
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
157
Naziv projekta
SC 4
Sanacija i rekonstrukcija Doma kulture
OC 3
Kratak opis:
Prostorno-tehniĉki resursi nekadašnjeg Doma kulture u Sokocu uništeni su u poţaru
drastiĉnih razmjera, nastalom na susjednim objektima Zanatskog centra, u noći izmeĊu 30. i
31.jula 2011. godine. Kao posljedica ovog nesrećnog dogaĊaja, došlo je do onemogućavanja
funkcionisanja ne samo Ustanove za kulturu, nego i drugih ustanova (osnovne i srednje
škole) kao i niza uduţenja iz oblasti OCD/NVO koji su se, u pogledu realizacije svojih
programskih aktivnosti, oslanjali na Ustanovu. Oţivljavanje pozorišta i bioskopa u opštini
takoĊe zavisi neposredno od ovog projekta jer bi se njegovom realizacijom obezbijedili
osnovni preduslovi za pozorišne aktivnosti i rad bioskopske sale. Budţetom projekta je
predviĊenazamjena instalacija i stolarije, fasada, oprema i namještaj, bez krovne
konstrukcije i izrade glavnog projekta.
Ciljna grupa:
GraĊani (naroĉito djeca i omladina)
Oĉekivani rezultati
Funkcionalna i savremeno opremljena zgrada Doma kulture.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
do 2015. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Ministarstvo prosvjete i kulture RS
Opština Sokolac
Donatori
MeĊunarodne organizacije
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
158
Naziv projekta
SC 4
Sanacija i rekonstrukcija zgrade i fiskulturne sale Osnovne
škole
OC 3
Kratak opis:
U pogledu ispunjenosti uslova propisanih Zakonom o srednjem obrazovanju i vaspitanju
(„Sluţbeni glasnik Republike Srpske“ br. 74/08, 106/09 i 104/11) te Uredbom o pedagoškim
standardima i normativima za osnovno obrazovanje i vaspitanje („Sluţbeni glasnik Republike
Srpske“ br. 51/11), objekat škole ne zadovoljava propisane standarde u pogledu zgrade
objekta, filskuturne sale, biblioteke sa ĉitaonicom niti u pogledu prostorija za produţeni
boravak. Projekat bi omogućio sanaciju objekata i njihovo prilagoĊavanje propisanim
uslovima.
Ciljna grupa:
Osnovna škola Sokolac
Oĉekivani rezultati
Saniran i rekonstruisan objekat škole i filskuturne sale, osposobljen za izvoĊenje svih oblika
nastave propisane nastavnim planom i programom.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Prema projektu
do 2020. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Ministarstvo prosvjete i kulture RS
Opština Sokolac
Razvojni fond RS
MeĊunarodne organizacije
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
159
Naziv projekta
SC 4
UvoĊenje novih nastavnih planova i programa
u SŠC „Vasilije Ostroški“
OC 3
Kratak opis:
Uzrokovana opštom recesijom, padom proizvodnje, gašenjem proizvodnih pogona i radnih
mjesta na teritoriji opštine Sokolac u posljednjih nekoliko godina sve je oĉiglednija pojava
viška kadrova sa srednjim obrazovanjem šumarske struke. Zbog toga je neophodno
izmijeniti obrazovni profil koji se obrazuje u SŠC na naĉin da se šumarstvo zamijeni
deficitarnim zanatima u opštini, kao što su automehaniĉari, vodoinstalateri, keramiĉari i
drugi. U okviru projekta neophodno je prikupiti podatke o deficitarnim zanimanjima u
opštini.
Ciljna grupa:
Mladi od 14 do 19 godina.
Oĉekivani rezultati
Školovan deficitaran kadar koji ima mogućnost za zaposlenje u opštini.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
/
do 2020. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Ministarstvo prosvjete i kulture RS
SŠC „Vasilije Ostroški“ Sokolac
Zavod za zapošljavanje RS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
160
Naziv projekta
SC 4
Stipendiranje deficitarnih zanimanja
OC 3
Kratak opis:
Umjesto dosadašnjeg sistema stipendiranja studenata sa prebivalištem u opštini bez obzira na
vrstu i nivo studija te studijski program, projekat uvodi stipendiranje deficitarnih zanimanja
(npr. diplomirani inţenjer arhitekture, profesor fizike, diplomirani defektolog, diplomirani
inţenjer prehrambene tehnologije, vaspitaĉ u predškolskoj ustanovi i sl.) kako bi se u opštini
obezbijedio mlad, visokoobrazovani kadar neophodan za redovno funkcionisanje razliĉitih
resora privrede, poljoprivrede, društvenih oblasti, medicine i sliĉno. Ugovorom koji potpisuje
sa opštinom, student se obavezuje da će, po završetku studija raditi isti onaj period koliki je
stipendiran. Stipendije za ove namjene moraju biti u iznosima većim od sadašnjih (trenutni
iznos stipendija je 100,00KM) kako bi se mladi ljudi motivisali za apliciranje i potpisivanje
ovih ugovora.
Ciljna grupa:
Studenti sa prebivalištem u opštini koji studiraju na programima za obavljanje zanimanja
koja su deficitarna u opštini.
Oĉekivani rezultati
Ojaĉani kadrovski potencijali lokalne uprave, javnih ustanova, javnih preduzeća, privrednih
subjekata na teritoriji opštine i povratak mladih u opštinu.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
U skladu sa budţetom Opštine
do 2020. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Zavod za zapošljavanje RS
Republiĉki statistiĉki zavod RS
visokoškolske ustanove
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
161
Naziv projekta
SC 4
"Ja imam ideju"
OC 4
Kratak opis:
Organizacija takmiĉenja srednjoškolaca za izradu najbolje poslovne ideje. Na ovaj naĉin
će se mladima dati prilika da uĉestvuju u prepoznavanju potreba opštine Sokolac za novim
idejama, motivisaće se za buduće aktivnije uĉešće u radu lokalne zajednice kroz
samozapošljavanje i osmišljavanje kreativnih poslovnih ideja.
Aktivnosti:
 Takmiĉenje u srednjoj školi pod nazivom "Ja imam ideju"
 Razvoj malih biznis planova kroz rad u grupama
 Analiza ekonomske odrţivosti i isplativosti predloţenih ideja
 Izbor najbolje poslovne ideje uz svojevrsnu promociju na lokalnim medijima i
nagraĊivanje.
Ciljna grupa:
Omladina
Uĉenici srednjih škola
NVO sektor
Oĉekivani rezultati
Organizovano takmiĉenje za najbolju poslovnu ideju
IzraĊeni mini biznis planovi zajedno sa ekonomskom odrţivosti za najbolje ideje
NagraĊene najbolje ideje
Ideje prezentovane lokalnoj zajednici i promovisane preko lokalnih medija.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
10.000,00 КМ
5 mjeseci
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Srednjoškolski centar
Srednjoškolski centar
Ministarstvo prosvjete i kulture RS
NVO sektor
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
162
Naziv projekta
SC 4
ObezbjeĊivanje uslova za povratak mladih i
obrazovanih kadrova u opštinu
OC 4
Kratak opis:
Negativna demografska kretanja i migracije stanovništva sa teritorije opštine uslovljene su,
posljednjih 20 godina, u najvećoj mjeri ratnim zbivanjima na podruĉju regije,
nemogućnošću sticanja obrazovanja i zaposlenja, neadekvatnim uslovima ţivota i slabom
industrijskom, privrednom, kulturnom i drugom razvijenošću opštine. Za opstanak opštine
kao urbane sredine u kojoj se raĊaju novi naraštaji i obnavlja populacija, neophodno je
obezbijediti adekvatne uslove ţivota koji će opredijeliti mlade ljude koji su davno otišli sa
ovih krajeva u potrazi za boljim ţivotom, da se ponovo vrate u svoj kraj.
Ciljna grupa:
Mladi, obrazovani stanovnici koji su, migracijama izazvanim ratnim dešavanjima,
siromaštvom i nepostojanjem uslova za obrazovanje i/ili zaposlenje odselili u veće gradove
ili druge drţave
Oĉekivani rezultati
ObezbijeĊeni uslovi za povratak mladih (i njihovih porodica) u opštinu: riješeno stambeno
pitanje, adekvatno zaposlenje i plata, obezbijeĊena mogućnost daljeg obrazovanja i
intelektualnog napredovanja.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
U skladu sa raspoloţivim sredstvima
do 2020. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Ministarstvo porodice, omladine i sporta RS
domaći NVO
meĊunarodne organizacije
Ministarstvo prosvjete i kulture RS
Ministarstvo nauke i tehnologije RS
Ministarstvo rada i boraĉko-invalidske
zaštite RS
Ministarstvo zdravlja RS
Zavod za zapošljavanje RS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
163
Naziv projekta
SC 4
Podrška povratku mladih na selo
OC 4
Kratak opis:
Stanovništvo u selima koja pripadaju opštini Sokolac prosjeĉno je veoma staro. Iz sela su
otišli mladi ljudi, veoma je mali broj djece i mladih braĉnih parova. Natalitet je u stalnom
opadanju, ukljuĉujući i broj školske djece. Da bi se mladi ljudi stimulisali za povratak na
selo gdje će, ukoliko već nisu, zasnovati svoju porodicu i graditi svoj ţivotni prostor,
potrebno je omogućiti im uslove za zaposlenje ili otpoĉinjanje sopstvenog biznisa. Jedan od
primjera bi bio davanje podsticajnih sredstava ili dugoroĉnih, povoljnih kredita za otvaranje
malih, porodiĉnih preduzeća u prehrambenoj industriji, poljoprivredi, elektroprivredi i sliĉno
koja ne zagaĊuju okolinu ili za bavljenje poljoprivredom ili stoĉarstvom. Projekat ima i
svoju infrastrukturnu i socijalnu dimenziju: kako bi se omogućio normalan ţivot mladih koji
se vraćaju u selo, mora se obezbijediti funkcionalna i savremena putna, vodovodna,
kanalizaciona i elektriĉna mreţa, kao i pristup adekvatnoj zdravstvenoj i socijalnoj zaštiti.
Ciljna grupa:
Mladi sa podruĉja opštine Sokolac
Oĉekivani rezultati
Oţivljavanje sela, razvoj poljoprivrede, stoĉarstva i drugih grana privrede na selu, razvoj
MSP na selu, porast nataliteta i proizvodnja i prodaja zdrave hrane.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
U skladu sa raspoloţivim sredstvima
do 2020. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Ministarstvo uprave i lokalne samouprave RS
MeĊunarodne organizacije (USAID) i
domaći NVO
Omladinski savjet RS
Ministarstvo porodice, omladine i
sporta RS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
164
Naziv projekta
SC 4
Realizacija ciljeva Omladinske politike RS
OC 4
Kratak opis:
Na teritoriji Opštine registrovane su tri omladinske organizacije. Projekat ima za cilj aktivno
usmjeravanje i razvoj aktivnosti ovih organizacija na ostvarenje ciljeva zacrtanih
Omladinskom politikom RS kroz: unapreĊenje poloţaja omladine u opštini, implementaciju
razliĉitih programa intelektualnog razvoja i obrazovanja mladih, obuke, seminare i treninge
namijenjene sticanju dodatnih znanja, vještina i kompetencija radi lakšeg zaposlenja,
edukacija mladih o štetnosti delikventnog ponašanja, alkoholizma, narkomanije i nasilniĉkog
ponašanja, širenje volonterskog duha i uĉešće mladih u donošenju odluka od znaĉaja za
njihov poloţaj u organima lokalne samouprave. Aktivnost omladinskih organizacija kroz
projekat će se podrţati materijalno, tehniĉki i na svaki drugi naĉin koji će omogućiti razvoj
omladinskog sektora u opštini.
Ciljna grupa:
Omladinske organizacije
Oĉekivani rezultati
Razvoj omladinske politike u opštini u skladu sa strateškim dokumentom Omladinske
politike RS preko omladinskih organizacija.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
U skladu sa dostupnim sredstvima
i budţetom Opštine
do 2020. godine
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Omladinske organizacije
Opštinska uprava
Omladinski komunikativni centar
Omladinski savjet RS
Ministarstvo porodice, omladine i sporta RS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
165
Naziv projekta
SC 5
Organizovanje radionice "Izrada projektnih prijedloga"
OC 1
Kratak opis:
Cilj projekta jeste okupljanje predstavnika lokalne samouprave i NVO sektora i odrţavanje
obuke kako napisati prijedlog projekta kojim bi se mogla povući odreĊena sredstva
(entitetska i drţavna). Imajući u vidu ĉinjenicu da je na podruĉju opštine Sokolac
registrovano oko 20 nevladinih organizacija, od kojih je svega nekoliko aktivno, neophodno
je izvršiti stimulaciju i podstaći lokalnu zajednicu i NVO sektor da samostalno sa
projektima konkurišu za odreĊena sredstva. Time bi unaprijedili, ne samo rad udruţenja,
nego i stanje na podruĉju opštine. Implementacija projekata bi se vršila na teritoriji opštine
Sokolac što bi predstavljalo višestruku korist za sve stanovnike.
Ciljna grupa:
Predstavnici lokalne samouprave
Predstavnici nevladinog sektora
Oĉekivani rezultati
Osposobljen odreĊen broj predstavnika udruţenja i lokalne samouprave za izradu prijedloga
projekata
Povećan broj projekata sa podruĉja opštine Sokolac
Aktivnije uĉešće u radu lokalne samouprave
Bolja saradnja izmeĊu NVO sektora i opštine Sokolac
Poboljšano stanje odreĊenih segmenata društva, kroz implementaciju uspješnih projekata.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
5.000,00 КМ
Kontinuelno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Odjeljenje za privredu
Ministarstvo poljoprivrede,
šumarstva i vodoprivrede
Poljoprivredna gazdinstva, zadruge i
udruţenja
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
166
Naziv projekta
SC 5
Sufinansiranje osnivanja novih Udruţenja na teritoriji
Opštine
OC 3
Kratak opis:
Na podruĉju Opštine postoje Udruţenja graĊana, registrovana u razliĉitim oblastima (što je
definisano njihovim statutima). MeĊutim, uvidom u broj realizovanih projekata od strane
civilnog sektora u proteklom periodu, utvrĊeno je da je većina registrovanih Udruţenja
neaktivna, a kao takva ne doprinose sopstvenoj afirmaciji, a ni razvoju Opštine. Da bi se
stimulisali stanovnici da aktivnije djeluju u ovoj oblasti, Opština Sokolac je ponudila pomoć
u sufinansiranju osnivanja novih Udruţenja graĊana, a prvenstveno onih koja će se baviti
razvojem turizma, poljoprivrede, afirmaciji mladih i zaštiti ţivotne sredine.
Civilni sektor predstavlja veoma znaĉajnu kariku u razvoju svakog društva, pa je to razlog
zašto je odluĉeno da se u skladu sa mogućnostima doprinese osnivanju novih Udruţenja i
motivisanju već postojećih za aktivnije djelovanje.
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine Sokolac
Civilni sektor
Oĉekivani rezultati
Osnivanje novih Udruţenja
Povećanje broja projekata kojim će se aplicirati sa podruĉja Opštine
Poboljšanje stanja u razliĉitim oblastima djelovanja civilnog sektora
Bolja komunikacija izmeĊu lokalne vlasti i civilnog sektora
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
300 KM po novoosnovanom Udruţenju
Kontinuelno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
Udruţenja na podruĉju Opštine
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
167
Naziv projekta
Sufinansiranje radionica o
vaţnosti oĉuvanja ţivotne sredine
SC 5
OC 1 i OC 2
Kratak opis:
Vaţnost ţivotne sredine i njenog oĉuvanja jeste jedan od prioriteta savremenog društva. Da
bi se mogle preduzeti konkretne aktivnosti, potrebno je vršiti stalnu edukaciju graĊana i
mladih o ovom problemu. Projekat će obuhvatiti adekvatan broj radionica sa razliĉitim
kategorijama uĉesnika, ali sa jednim ciljem - podizanje nivoa svijesti graĊana o vaţnosti
oĉuvanja ţivotne sredine mjesta u kojem ţive.
Ciljna grupa:
GraĊani opštine Sokolac
Oĉekivani rezultati
Bolja saradnja izmeĊu NVO sektora i opštine Sokolac
Poboljšano stanje ţivotne sredine
Veći broj projekata usmjerenih na rješavanje problematike u ovoj oblasti.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
2.000,00 КМ po radionici
Kontinuelno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Odjeljenje za privredu
NVO sektor opštine Sokolac
Fond za zaštitu ţivotne sredine i
energetsku efikasnost RS i druge
institucije
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
168
Naziv projekta
SC 5
Implementacija LEAP-a
OC 3
Kratak opis:
Lokalni ekološki akcioni plan je dokument koji je opština Sokolac izradila u saradnji sa
Regionalni centrom za okoliš za BiH. Ovim dokumentom je izvršena analiza svih aspekata
trenutnog stanja ţivotne sredine, identifikacija problema u ovoj oblasti te mogućnosti
unapreĊenja postojećeg stanj uz definisane prioritete. Ciljevi ovog plana su: Identifikovati
najvaţnije prirodne resurse u smislu dugoroĉnog ekonomskog razvoja opštine Sokolac;
Ojaĉati kapacitete opštinskih organa vlasti u upravljanju problemima u oblasti ţivotne
sredine; Integrisati politiku zaštite ţivotne sredine u sve sektorske politike; Podići nivo
svijesti i odgovornosti javnosti o zaštiti ţivotne sredine; Pojaĉati uĉešće javnosti u
rješavanju ekoloških problema; Razviti javnu svijest o vrijednosti ţivotne sredine i prirodnih
resursa; Uspostaviti osnovu za povezivanje sa sliĉnim programima većih ili manjih
administrativno politiĉkih zajednica, naroĉito sa Nacionalnim akcionim planom zaštite
ţivotne sredine (NEAP-om); Stvoriti organizacioni preduslov za aktivno djelovanje na
unapreĊenju i oĉuvanju ţivotne sredine kao bitnom segmentu odrţivog razvoja date sredine;
Poboljšati informisanje javnosti i pristup informacijama o ţivotnoj sredini; Poboljšati
transparentnost i kvalitet procesa donošenja odluka o ţivotnoj sredini.
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine Sokolac
NVO sektor
Oĉekivani rezultati
Poboljšanje stanja ţivotne sredine u svim identifikovim prioritetnim oblastima;
Povezivanje civilnog sektora Opštine sa civilnim sektorom na regionalnom nivou i šire;
Povećanje broja projekata u oblasti zaštite ţivotne sredine.
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
Obzirom da se radi o više oblasti,
svaka od njih će zahtijevati projekte
sa razliĉitim budţetima.
Kontinuelno
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Opština Sokolac
NVO sektor na podrĉju opštine
Domaći i inostrani fondovi
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
169
Naziv projekta
SC 5
Identifikacija i sanacija divljih deponija
OC 3
Kratak opis:
Projektom će se izvršiti identifikacija svih divljih deponija na podruĉju opštine Sokolac, a
zatim će se zajedno sa ekološkim nevladinim organizacijama, uĉenicima osnovnih i srednjih
škola vršiti sanacija i ĉišćenje ovih prostora.
Aktivnosti koje će se sprovesti su slijedeće:
 Identifikacija lokacija divljih deponija
 Izrada mini projektnih prijedloga za sanaciju
 Ĉišćenje i sanacija smeća sa izdvojenih lokaliteta
 Transport do regionalne deponije
Ciljna grupa:
Stanovnici opštine Sokolac
Oĉekivani rezultati
Kompletnija evidencija o broju i lokacijama divljih deponija na podruĉju opštine
Smanjen broj divljih deponija
Smanjenje zagaĊenosti zemljišta
Smanjenje zagaĊenosti voda
Ĉistija ţivotna sredina-Podizanje ekološke svijesti stanovništa
Postavljanje znakova kojim bi se ukazalo na zabranu bacanja smeća na nedozvoljenim
mjestima
Procijenjena vrijednost projekta:
Trajanje projekta:
25.000,00 КМ
4 mjeseca
Nosioci aktivnosti:
Partneri
Odjeljenje za privredu
Ministarstvo za prostorno ureĊenje,
graĊevinarstvo i ekologiju RS
Fond za zaštitu ţivotne sredine i
energetsku efikasnost RS
STRATEGIJA RAZVOJA
OPŠTINE SOKOLAC
170
PRILOG 3
A k c i o n i p l a n z a 2 0 1 3 . g o d i nu
Projekat
Veza sa
strat. op.
ciljem
Trajanje
Nosioci
implementacije
Finansijeri
Vrijednost
projekta
RAZVOJ PRIVREDE I PREDUZETNIŠTVA
Izrada studije izvodljivosti o
potencijalima obnovljivih
izvora energije na podruĉju
opštine Sokolac
SC 1
OC 1
Do kraja
2013.
godine
Opština Sokolac
Osnivanje Udruţenja
poljoprivrednih proizvoĊaĉa
SC 1
OC 3
Jun, 2013
Opština Sokolac
Opština Sokolac
1000.00 КМ
20.000,00 КМ
Osnivanje Zadruge
Podsticaj razvoju
stakleniĉke i plasteniĉke
proizvodnje
Revitalizacija Centra za
unapreĊenje poljoprivrede
u brdsko – planinskom
podruĉju
Osnivanje/revitalizacija
farme krava u Podromaniji
Nema
troškova
SC 1
OC 3
Do kraja
2013.
godine
Opština Sokolac
Ministarstvo
poljoprivrede,
šumarstva i
vodoprivrede
Agencija ѕa
pruţanje
struĉnih usluga
u poljoprivredi
Strani fondovi
SC 1
OC 3
Do kraja
2013.
godine
Opština Sokolac
Poljoprivredni
proizvoĊaĉi
Udruţenje
poljoprivrednika
Ministarstvo
poljoprivrede,
šumarstva i
vodoprivrede,
USAID, strani
fondovi
25.000,00 КМ
Prva faza,
decembar
2013.
Opština Sokolac
Poljoprivredni
fakultet Istoĉno
Sarajevo
Ministarstvo
poljoprivrede,
šumarstva i
vodoprivrede RS
FAO sredstva
Ukupan
budţet
4.000 000,00
KM
(budţet za
prvu fazu će
biti definisan
prema
projektu)
Opština Sokolac
Sredstva Vlade
Velike Britanije
Ministarstvo
poljoprivrede,
šumarstva i
vodoprivrede
RS
Ukupan
budţet
922.485,00
Eura
(budţet za
prvu fazu će
biti definisan
prema
projektu)
SC 1
OC 3
SC 1
OC 3
Prva faza,
decembar
2013.
СТРАТЕГИЈА РАЗВОЈА
ОПШТИНЕ СОКОЛАЦ
171
A k c i o n i p l a n z a 2 0 1 3 . g o d i nu
Projekat
Veza sa
strat. op.
ciljem
Trajanje
Nosioci
implementacije
Finansijeri
Izrada sajta Turistiĉke
organizacije Sokolac
SC 1
OC 4
Mart, 2013
Opština Sokolac
Opština Sokolac
UreĊivanje trim staze na
podruĉju Talina
SC 1
OC 4
Do kraja
2013.
godine
Opština Sokolac
Fond za zaštitu
ţivotne sredine i
energetsku
efikasnost
20.000, 00
КМ
Opština Sokolac
Opština
Sokolac,
Evropska
Investiciona
Banka, Grant
IPA,
Ministarstvo
finansija
Republike
Srpske
645.000,00
Eura
Opština Sokolac
GL LED Novi
Grad
Opština Sokolac
704.000,00
КМ
Vrijednost
projekta
RAZVOJ INFRASTRUKTURE
Projekat snabdijevanja
vodom i kanalizacije u
Opštini Sokolac
SC 2
OC 2
Do kraja
2013.
godine
I
komponenta
Novi sistem javne rasvjete
(LED rasvjeta)
SC 2
OC 2
Do kraja
2013.
godine
Pilot
projekat
IZGRADNJA MODERNE LOKALNE SAMOUPRAVE
UvoĊenje sistema
ocjenjivanja/napredovanja
sluţbenika
SC 3
OC 3
Do kraja
2013.
godine
Opština Sokolac
Opština Sokolac
Nema
troškova
Efikasnija registracija
zanatskih i
preduzetniĉkih radnji
SC 3
OC 2
Do kraja
2013.
godine
Opština Sokolac
Opština Sokolac
Nema
troškova
Ukljuĉivanje
graĊana/privrednih
subjekata/NVO sektora u
procese odluĉivanja
SC 3
OC 2
Do kraja
2013.
godine
Opština Sokolac
Opština Sokolac
Nema
troškova
Osnivanje fondacije
"Majka i dijete"
SC 4
OC 1
Januar –
Decembar,
2013.
Opština Sokolac
Opština Sokolac
Povećanje budţeta Centra
za socijalni rad
SC 4
OC 2
Januar –
Decembar,
2013.
Opština Sokolac
Opština Sokolac
ObezbjeĊivanje kadra za
rad u predškolskoj ustanovi
SC 4
OC 3
Januar –
Decembar,
2013.
Opština Sokolac
Opština Sokolac
607 839,00
КМ
СТРАТЕГИЈА РАЗВОЈА
ОПШТИНЕ СОКОЛАЦ
172
A k c i o n i p l a n z a 2 0 1 3 . g o d i nu
Projekat
Veza sa
strat. op.
ciljem
Trajanje
Nosioci
implementacije
Finansijeri
Vrijednost
projekta
Organizovanje radionice
"Izrada projektnih
prijedloga"
SC 5
OC 1
Do kraja
2013.
godine
Opština Sokolac
NVO sektor
Opština Sokolac
Entitetska
ministarstva
5.000,00 КМ
Sufinansiranje osnivanja
novih Udruţenja na
teritoriji Opštine
SC 5
OC 3
Do kraja
2013.
godine
Opština Sokolac
NVO sektor
Opština Sokolac
300,00 КМ
/po
Udruţenju
Fond za zaštitu
ţivotne sredine i
energetsku
efikasnost
25.000,00 КМ
OĈUVANA ŢIVOTNA SREDINA
Identifikacija i sanacija
divljih deponija
SC 5
OC 3
Do kraja
2013.
godine
Opština Sokolac
NVO sektor
UNAPREĐENJE ŢIVOTNOG STANDARDA GRAĐANA
Pokretanje Zavoda za
forenziĉku psihijatriju
SC 4
OC 1
Rekonstrukcija Zavoda za
mentalno zdravlje
SC 4
OC 1
СТРАТЕГИЈА РАЗВОЈА
ОПШТИНЕ СОКОЛАЦ
2 godine
Vlada Republike
Srpske, Vlada
Federacije Bosne i
Hercegovine,
Vijeće ministara
Bosne i
Hercegovine i
Distrikta Brĉko
Opština Sokolac
Vlada
Švajcarske
2.150.000,00
КМ
1 godina
Ministarstvo
zdravlja i socijalne
zaštite Republike
Srpske, Opština
Sokolac, Dom
zdravlja Sokolac
JICA, ostali
donatori
59982,76 КМ
IZDAVAĈ
Opština Sokolac
UREDNIK:
dr Marijana Kapović
DIZAJN KORICA I TEHNIĈKO UREĐENJE:
Dragan Renovica
ŠTAMPA:
Štamparija Sokolac
TIRAŢ:
1000 primjeraka
The OSCE Mission to Bosnia and Herzegovina supported development prosecc of the
Sokolac Municipal Development Strategy
Misija OSCE-a u Bosni i Hercegovini je podržala proces izrade
Strategije razvoja opštine Sokolac
175
СТРАТЕГИЈА РАЗВОЈА
ОПШТИНЕ СОКОЛАЦ
Download

Strategija razvoja opštine Sokolac 2013-2020