Singeneza predstavlja razviće vegetacije na nekoj površini.
Po Horvatu u razviću vegetacije postoje određeni stadijumi.
STADIJUM- najniža jedinica u razviću vegetacije.
Stadijumi mogu biti početni, prelazni i konačni.
U povoljnim prilikama razvija se više stadijima, dok se u nepovoljnim
uslovima razvija manje, često samo jedan.
Tako na primer, na Alpima gde zbog kratkog trajanja leta ne mogu živeti
cvetnice, nalazi se samo vegetacija izgrađena od mahovina i lišajeva.
Ona se razvija kao početni stadijum, ali se često zadržava kao konačni.
FAZA – pojedini delovi u razvoju same asocijacije nazivaju se fazama.
Razvoj neke asocijacije počinje početnom ili inicijalnom fazom, u kojoj
još nije potpuno izražena stabilnost zajednice, nije sproveden strogi
izbor vrsta, niti su postignuti najpovoljniji brojčani odnosi.
Optimalna faza asocijacije je faza u kojoj je asocijacija najlepše
razvijena, najjasnije omeđena od drugih zajednica i najbolje je
izražena njena ekologija.
Zadnja je faza završna ili terminalna faza, u kojoj je asocijacija
dosegla svoju krajnju granicu i počinje se nenadano menjati i
propadati, ustupajući mesto drugoj asocijaciji.
POČETNE, PRELAZNE, TRAJNE I KONAČNE ZAJEDNICE
Početne zajednice –zajednice koje
se prve naseljavaju na nekom
prostoru i započinju biotizaciju
mrtve podloge.
Prelazne zajednice- one se
naseljavaju neposredno nakon
početne ili nakon drugih prelaznih
zajednica i predstavljaju zapravo
karike u lancu prirodnog razvoja
biljnog pokrivača.
Takve su na pr. močvarne livade i
različite šikare vrba, šume topola i
poplavne šume lužnjaka koje kasnije
prelaze u konačne zajednice
Poplavne šume- J. Morava
Konačne ili klimatogene zajednice- one su najjasniji izraz životnih
prilika određenog geografskog područja.
Trajne zajednice- kada zbog nekih posebnih prilika (klimatskih,
orografskih, edafskih) ne može da se razvije klimatogena
zajednica onda se takva zajednica zadržava u nekom stadijumu
koji se naziva trajna zajednica.
Košena livada – trajni stadijum uslovljen antropozoogenim faktorom
SINGENETSKI NIZ (SERIJA)
Međusobno povezane stadijume od početnog do konačnog nazivamo
singenetskim ili sukcesivnim nizom ili serijom.
Progresivno i regresivno razviće vegetacije
Svako razviće koje vodi od jednostavnih zajednica ka složenim, nazivamo
progresivnim, za razliku od regresivnog razvića, koje vodi od složenih
zajednica ka jednostavnijim.
Razviće kamenjara u makije, a zatim u šume jeste progresivni razvitak.
Mediteranski
kamenjar
Makija
Progresivni razvitak
Mediteranska
šuma
Progresivno razviće
Progresivno razviće ili progresivna singeneza je razviće vegetacije od
jednostavnijih i nestabilnijih prema složenijim i stabilnijim zajednicama.
Crithmum maritimum
Erica manipuliflora
Campanula pyramidalis
MEDITERANSKI KAMENJAR
Progresivno razviće
Prelazni stadijum u singenezi mediteranske šume je predstavljen veoma
gustom i neprohodnom žbunastom vegetacijom poznatom pod nazivom makije.
Pistacia lentiscus
Spartium junceum
Osyris alba
MAKIJA
Progresivno razviće mediteranske vegetacije
Krajnji stadijum u razviću mediteranske vegetacije predstavlja mediteranska
tvrdolisna večnozelena šuma.
Olea europaea
Quercus ilex
MEDITERANSKA ŠUMA
Regresivno razviće
Regresivno razviće ili regresivna singeneza je razviće vegetacije od složenijih
i stabilnijih prema jednostavnijim i nestabilnijim zajednicama.
Paliurus spina-christi
MAKIJA
Klimaks
Pojam klimaksa ili vegetacijskog klimaksa
sreće se u američkoj, kao i u
srednjeevropskoj fitocenološkoj školi. Za
jednu ,,klimaks fitocenozu” ili ,,klimaks
formaciju” po mišljenju nekih
predstavnika ovih škola, karakteristično
je da ostaje vekovima i hiljadama godina
nepromenjena, sve dok se klima ne
promeni, i one predstavljaju završne
stupnjeve vegetacije jedne oblasti.
Klimaks vegetacija se još naziva i
klimatogena vegetacija.
Quercus cerris
Klimaks
Po toj koncepciji, vegetacija sa živim naseljem teži u svom razviću ka
određenom završnom stupnju koji odgovara klimi datog geografskog
područja i koji je označen kao stadijum klimaksa.
Asocijacija koja je u prošlosti, pre promene klime, predstavljala
klimatogenu vegetaciju naziva se hronoklimaks.
Fagus sylvatica
Picea excelsa
(H R O N O K L I M A K S )
P R E L A Z N I
S T A D I J U M I
A B I E T O - FA G E T U M
v e g e t a c ij a
FA G E T U M S U B A L P I N U M
S E R B IC U M
(K L I M A K S )
P o p u l o tr e m u l i-B e tu l e tu m p e n d u li
Va c c i n i e t u m u li g i n o s i
E p ilo b ie tu m
Va c c i n io -B r u c k e n t h a li e t u m
a n g u s tifo lia e
Fe s t u c i o n v a l li d o p a n i c u la t a e
S a li c e t u m c i n e r e a e
T h y m o - P o e t u m v i o la c e a e
A r m e r ie ta l ia r u m e l ic a e
G e io n c o c c in e i
L i n o -N a r d e tu m s tr ic t a e
R u m i c e t u m b a lc a n i c a e
P IO N IR SK A V E G .
Sukcesije se mogu prikazivati
na više načina. Najrašireniji i
najprikladniji način je
prikazivanje strelicama, koje
pokazuju razvitak vegetacije.
deblje strelice označavaju
glavne razvojne nizove, a tanje
sporedne nizove.
K li m a t o g e n a
(t r a jn i s ta d i ju m z o o a n t r o p o g e n o u s lo v lje n )
Jo viba rb o M i n u a r t ie t u m
M O N T IO -C A R D A M IN E T E A
S H E M A 3 . S in g e n e ts k i p u te v i
u s u b a l p s k o m p o ja s u
P r im a r n i s in g e n e t s k i p u t
P r im a r n i s in g e n e t s k i p u t
Ve g e ta c ij a h ig r o f il n i h
M a h o v in e i l i{ a je v i
m a h o v in a
n a k o n s u b k lim a k s a
S e k u n d a r n i i p la g ija ln i
s in g e n e t s k i p u t
P la g ija ln i s in g e n e ts k i p u t
RE^N I N AN O SI
G O LA ST EN A
R e g r e s iv n i s in g e n e t s k i p u t
Drugi način prikazivanja
sukcesija je pomoću krivih,
koja se primenjuje kada se
želi uporediti promena jedne
ili više zajednica u vezi sa
ekološkim faktorima.
B r o jn o s t v r s t e
Treći način prikazivanja
sukcesija je pomoću
blokova: tu se mogu
prikazati i brojčani odnosi
pojedinih važnih vrsta u
zajednici. Ovaj se način
prikazivanja najviše koristi
u američkoj literaturi ali
se primenjuje i u Evropi.
5
4
3
2
1
0
4
3
2
1
0
4
3
2
1
0
4
3
2
1
0
4
3
2
1
0
4
3
2
1
0
4
3
2
1
0
4
3
2
1
0
4
3
2
1
0
C a ricetu m
C a ricetu m
C a ricetu m
D r o se r o -
P o te n t i ll o -
g r a c i li s
r o st r a t o v e s ic a r ia e
g o o d en o w ii
C a ricetu m
S alicetu m
C a re x a c u ta
C a re x v e s ic a r ia
C a re x ro s tr a ta
C a re x n ig r a
C a re x e c h in a ta
D ro s e r a r o tu n d if o lia
S p h a g n u m f le x u o s u m
C o m a r u m p a lu s tre
S a lix ro s m a r in if o lia
Download

Dinamika biljnih zajednica