voda, a vozrasnite mnogu pove}e. Edna polovina od
toa koli~estvo ja ima vo prehranbenite proizvodi,
a ostanatoto koli~estvo mora da ja pie{. Vodata e
edinstven neophoden napitok.
Hranata {to ja vnesuva{ mora da bide raznovidna, zatoa {to nieden proizvod ne sodr`i se {to ti
treba. Prehranbenite proizvodi sodr`at sli~ni
hranlivi materii, taka da edna ista sostojka mo`e{ da ja dobie{ od razli~ni proizvodi.
Grupa prehranbeni
proizvodi
Boja
Osnovni hranlivi
sostojki
@itarici i nivni
proizvodi
Kafeavo
Skrob, B-vitamini,
belkovini, sirovi
vlakna i voda
Zelen~uk i
proizvodi od
zelen~uk
Zeleno
[e}er i skrob,
vitamin S, B i A,
mineralni materii,
mikro elementi i
sirovi vlakna, voda
Ovo{je i proizvodi
od ovo{je
Svetlo
`oltenikava
[e}er i skrob,
vitamini,
mineralni materii,
sirovi vlakna, voda
Svetlo sina
Voda (prosi {e}eri,
vitamini i
mineralni materii)
Sina
Kalcium,
`ivotinski
proteini, Bvitamini, Vitamin
A i D, voda
Crvena
@ivotinski
proteini, `elezo,
razli~ni vidovi na
masti, B-vitamini,
vitamin A
@olta
Mast, vitamin A i
E, i va`ni
masni kiselini
1
2
3
7
1
6
Krug na ishrana
4
[e}eri i napitoci
5
5
Mleko i mle~ni
proizvodi
6
Meso, riba, jajca i
nivni proizvodi
4
2
3
7Vidlivi masti za
gotvewe i namazi
Izdava~: Organizacija na
Potro{uva~ite na Makedonija
Pravilnata ishrana prepora~uva srazmerno
u~estvo na site sedum grupi na prehranbeni proizvodi vo dnevnata ishrana.
A d r e s a : ul. Vodwanska b.b. p.fah
150, 91 000 Skopje
Tel.: 113-265
P o d g o t v i l e : Lidija Petru{evska
- Tozi, Kal~o Mitev
Izdanieto go pomogna GTZ proektot za pomo{ na Organizacija
na potro{uva~ite na Makedonija
a
t
a
n
a
r
h
Is
o
t
e
{
a
n
i
e
t
e
d
Tr~aj, skokaj, igraj. Za site ovie aktivnosti neophodno ti e potrebno mnogu sila i energija. Energija ti treba i za mnogu drugi raboti, koi ti ne gi
gleda{. Srceto postojano ja pumpa tvojata krv niz
celoto telo, preku belite drobovi postojano vdi{uva{ i izdi{uva{. Postojano se obnovuvaat
kletkite na tvoeto telo, a tebe ti e potrebna energija i hranlivi materii za da porasne{. Toa e energijata potrebna za `iveewe. Taa se nao|a vo prehrambenite proizvodi i vo vid na hrana navleguva vo
tvoeto telo.
Energijata ti e potrebna za:
1. osnoven metabolizam
Toa e energijata {to ti e potrebna i koga spie{,
neophodna za da te odr`uva vo `ivot. Koga spie{
tvoeto srce mora
da ~uka pravilno
i mora postojano
da di{e{. Bilioni kletki, od
koi {to e sostaveno tvoeto telo,
moraat da rabotat 24 ~asa .
2. regulirawe na funkciite na tvoeto telo
Toa e energija koja na
tvoeto telo mu e neophodna koga ti ne{to raboti{, tr~a{ ili se zanimava{ so fizi~ki aktivnosti. Na decata i
mladincite im treba
mnogu energija i gradivni materii za nivniot razvoj. Za zdrav
razvoj e va`na kvalitetna i
pravilna ishrana.
Prehranbeni proizvodi se "sredstva za `ivot".
Tie ti obezbeduvaat sé {to ti treba za `iveewe.
Hranlivi materii se osnovni sostojki na sekoj
prehranben proizvod,
belkovini, masti,
jaglehidrati, vitamini, mineralni
materii. Site tie
se podeleni vo tri
grupi
energetski - jaglehidrati, masti
gradivni - belkovini
za{titni - vitamini, minerali, sirovi vlakna
Jaglehidratite se najva`nite nosa~i na energija. Od niv zavisi rabotata na mozokot i muskulite.
[e}erot i skrobot se najva`ni jaglehidrati koi ti
trebaat. [e}erot nosi energija mo{ne brzo. Go ima
vo medot, vo marmaladot i vo ovo{nite plodovi.
Skrobot nosi energija za podolgo vreme. Go ima vo
kompirite, vo `itaricite, vo lebot, vo testeninite i vo plodovite so lu{pa.Za tvoeto telo e podobro ako jade{ dovolno skrob.
Mastite nosat mnogu energija. Mastite slu`at
za za~uvuvawe na energijata, zatoa {to nivnoto
raspredeluvawe vo tvoeto telo dolgo trae. Gi ima
vo mesoto, vo puterot, zejtinot, margarinot i sl~ni
proizvodi. Mastite ~esto ne mo`e{ da ja vidi{: vo
torta, meso, orevi i sli~no. Mastite mo`e da bidat
od `ivotinsko ili od rastitelno poteklo. Za tebe
e podobro da jade{ rastitelna mast koja ja ima vo
son~ogled, p~enka, maslinka, afion, orevi i sli~no.
Od belkovini se izgradeni kletkite. Tie se mnogu va`ni za rasteweto. Gi ima vo jajca, meso, riba,
mle~nite proizvodi (`ivotiski belkovini), no isto taka vo `itnite rastenija i sli~no (rastitelni
belkovini).
Vitaminite pomagaat pri prerabotka na {e}er,
skrob i masti vo energija. Nedostatokot na vitamini vo ishranata mo`e da predizvika razli~ni zaboluvawa.
Vitamin
neophoden za
A
o~i-vid
B-grupa
nerven sistem
C
otpornost na teloto
D
koski
E
za{tita na kletkite
Mineralnite materii se neophodni za `ivot.Za
vreme na rasteweto najva`ni se: kalcium, `elezo i
magnezium.
Kalciumot e "cement" za tvoite koski. Toj gi zacvrstuva koskite i zabite. Najgolemi nosa~i na kalcium se
mleko i mle~ni
proizvodi.
@elezoto ti e potrebno, za da mo`e da gi obrazuva{ krvnite zrnca. Go ima vo meso, riba, jajca i
sli~no.
Magneziumot igra golema uloga kaj rabotata na
muskulite. Go ima vo sve`i plodovi, `r`ani leb,
isu{eno ovo{je i orevi.
Od mikro elementite za tvoeto telo e potrebna
samo mala koli~ina. Me|utoa, tie se mnogu va`ni za
zdravo telo i zdrav razvoj. Tuka spa|aat cink, bakar,
selen, jod i fluor. Fluorot e va`en za da ima{
zdravi zabi. Jodot ti e neophoden za pravilna rabota na `lezdite so vnatre{no la~ewe.
Sirovi vlakna - celuloza
ima vo `itnite rastenija, zelen~uk i ovo{ni plodovi. Sirovite vlakna go olesnuvaat vareweto na hranata.
Vodata im treba na site tvoi
kletki za `iveewe. Pove}e od
polovina na tvoeto telo se sostoi od voda. Ti sekoj den mora{ da pie{ po 2 litri
Download

Ishranata i naseto dete (mak).pdf