Türkiye’de Rüzgar Enerjisi
Hakan Şener AKATA
ETK Uzm. Yard.
Akış
•
•
•
•
Ülkemizde rüzgar enerjisi
Destekleme Mekanizmaları
Lisanslı Elektrik Üretim Tesisleri
Lisanssız Elektrik Üretim Tesisleri
Ülkemizde Rüzgar Enerjisi
RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ
3
Ülkemizde Rüzgar Enerjisi
Kaynak
Rüzgar
Potansiyeli Sınıfı
Yıllık Rüzgar
Gücü
Yoğunluğu
(W/m2)
Yıllık
Rüzgar
Hızı
(m/s)
Toplam
Kapasite
(MW)
Good
4
400 – 500
7,0 – 7,5
29.259,36
Excellent
5
500 – 600
7,5 – 8,0
12.994,32
Outstanding
6
600 – 800
8,0 – 9,0
5.399,92
Superb
7
> 800
> 9,0
TOPLAM
195,84
47.849,44
Yıllık ortalama rüzgar hızı: 7 m/s @ 50 m
Yüksekliği 1500 m’de az olan yerler için hesaplanmıştır.
Karadaki Potansiyel: 37.836 MW
Denizdeki Potansiyel:10.013 MW
4
YEKDEM
Yerli Katkı
•
•
•
Yerli elektromekanik aksam kullanımı derecesine göre
YEKDEM çerçevesinde belirtilen fiyatlara ek destek
YEK’e dayalı işletmede olan ve 2020 yılı sonuna kadar
işletme girecek santraller faydalanabilir
İşletmeye giriş tarihinden itibaren azami 5 yıl süre
RÜZGAR ENERJİSİ SANTRALLERİ İÇİN YERLİ AKSAM DESTEĞİ
Kanat
0,8 ABD Doları cent/kWh
Jeneratör ve Güç Elektroniği
1,0 ABD Doları cent/kWh
Türbin Kulesi
0,6 ABD Doları cent/kWh
Rotor ve Naseldeki Mekanik Ekipmanlar (excluding kanat
ve jeneratör grubu hariç)
1,3 ABD Doları cent/kWh
RES LİSANSI ALINAN ALANLAR
(TOPLAM ALAN: 4555 km2)
250 ADET LİSANSLI PROJE – 8717,70 MW (Lisans Gücü)
358,70 MW (Mekanik Kapasite Artışı)
1084,06 MW (Elektriksel Kapasite Artışı)
TOPLAM LİSANSLI KAPASİTE : 10 160,46 MW
Ülkemizde Rüzgar Enerjisi
4000,0
3629,7
3500,0
Rüzgar Enerjisi Kurulu Gücü Değişimi
KURULU GÜÇ (MW)
3000,0
YEKDEM
Mekanizmasının
Revizyonu
2500,0
2000,0
2457,9
2260,5
1728,7
1500,0
1000,0
5346 Sayılı
Kanun
YEKDEM
Mekanizmasının
Başlangıcı
1320,2
791,6
363,7
500,0
8,7
8,7
18,9
18,9
18,9
18,9
18,9
20,1
20,1
20,1
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
0,0
YIL
2008
2009
2010
2011
2012
2013
End of
2014
8
2015 yılı RES önlisans
başvuruları
 24-30 Nisan 2015 tarihlerinde başvurular alınacaktır.
 47 bölge olmak üzere 3000 MW ‘lık kapasite tahsis
edilecektir.
RES Yatırımları
RES Yatırımları
1. REPA veya diğer veri tabanlarından yararlanarak rüzgar potansiyeli yüksek
olan proje alanlarının belirlenmesi ve bu alanlar için kaynak bilgilerinin
tespit edilmesi,
2. İlgilenilen bölgede daha önce rüzgar enerjisine dayalı bir projenin olup
olmadığının araştırılması,
3. İlgilenilen bölgenin arazi yapısı, arazi mülkiyeti, ulaşım imkanları, trafo
merkezlerine olan uzaklıkları gibi parametrelerin analiz edilmesi,
4. Yatırım düşünülen santral sahasını temsil edebilecek optimum rüzgar
ölçüm noktası veya noktalarının belirlenmesi,
5. Belirlenen her bir ölçüm noktasında standartlara uygun olarak en az 1 yıl
olmak üzere enerji amaçlı rüzgar ölçümlerinin yapılması,
6. Elde edilen rüzgar verilerinin analiz edilerek yatırım kararının alınması,
7. Yatırım fizibilitesinin hazırlanması,
8. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’na ön lisans başvurusu veya ilgili
şebeke işletmecisine lisanssız üretim başvurusunun yapılması.
REPA (Rüzgar Enerjisi Potansiyel Atlası)
 REPA, orta-ölçekli sayısal hava tahmin modeli ve mikro-ölçekli rüzgar akış
modeli kullanılarak üretilen rüzgar kaynak bilgilerinin verildiği Rüzgar Enerjisi
Potansiyel Atlası’dır.
 Bu atlas yardımıyla Türkiye genelinde 200 m x 200 m çözünürlüğünde;
•
•
•
•
•
•
-
30, 50, 70 ve 100 m yüksekliklerdeki yıllık, mevsimlik, aylık ve günlük
rüzgar hız ortalamaları,
50 ve 100 m yüksekliklerdeki yıllık, mevsimlik ve aylık rüzgar güç
yoğunlukları,
50 m yükseklikteki yıllık kapasite faktörü,
50 m yükseklikteki yıllık rüzgar sınıfları,
2 ve 50 m yüksekliklerdeki aylık sıcaklık değerleri,
Deniz seviyesinde ve 50 m yüksekliklerdeki aylık basınç değerleri
öğrenilebilmektedir.
REPA (Rüzgar Enerjisi Potansiyel Atlası)
Ekonomik RES yatırımı için;
Yıllık ortalama rüzgar hızı: minimum 6,5 m/s (50 m.a.g.l.)
REPA - NOKTASAL RÜZGAR KAYNAK BİLGİSİ
REPA’DAN YARARLANMA KRİTERLERİ
Atlas hakkındaki temel bilgilere
http://www.yegm.gov.tr
adresinden ulaşabilmektedir.
Kullanıcılar, ilgilendikleri alanın sınırlarını
işaretleyerek veya herhangi bir noktanın ayrıntılı
rüzgar kaynak bilgilerini temin etmek için YEGM’e
elektronik posta ile başvuru yapabilmektedir.
TRAFO MERKEZLERİ
ARAZİ EĞİMİ %20’DEN BÜYÜK ALANLAR
ARAZİ EĞİMİ %20’DEN
BÜYÜK ALANLAR
RAKIMI 1500 METRE’DEN BÜYÜK BÖLGELER
RAKIMI > 1500 METRE OLAN ALANLAR
YERLEŞİM ALANLARI
YERLEŞİM ALANLARI
MİLLİ PARKLAR - ÖZEL ÇEVRE KORUMA ALANLARI – TABİAT
PARKLARI – TABİAT KORUMA ALANLARI VB.
Poje alanının ÇEVRESEL ETKİ DEĞERLENDİRMESİ YÖNETMELİĞİ” nin
Ek-5’inde tanımlanan DUYARLI YÖRELER kapsamında olup olmadığı
hususu araştırılmalıdır.
YASAKLI ORMAN ALANLARI
YASAKLI ORMAN ALANLARI
SULAK ALANLAR - NEHİRLER
SULAK ALANLAR
RÜZGAR ELEKTRİK SANTRALLARI HAVA SEYRÜSEFER YARDIMCI
CİHAZ / SİSTEMLERİ İLE RADAR SİSTEMLERİNİN SİNYAL
PERFORMANSLARINI VE UÇUŞ GÜVENLİĞİNİ OLUMSUZ
ETKİLEYEBİLMEKTEDİR.
RÜZGAR TÜRBİNLERİ VE YERLERİ;
Haberleşme, Seyrüsefer, Gözetim Sistemleri Mania
Kriterleri Hakkında Yönetmelik gereği DHMİ
tarafından değerlendirilmektedir. Ayrıca, 2920 sayılı
Türk Sivil Havacılık Kanunun zorunlu gördüğü diğer
kurum görüşleri de alınmalıdır.
• İşletme kriterleri açısından değerlendirme
(türbinler havalimanları mania planları dışında
olmalı)
• Hava seyrüsefer usulleri açısından değerlendirme
(türbinler aletli alçalma usullerini – racetrack –
etkilememeli)
• Elektronik sistemler açısından değerlendirme
(türbinler elektronik sistemlerin sinyal performansı
açısından sakınca oluşturmamalı)
DOĞALGAZ VE PETROL BORU HATLARI
TÜM KULLANILAMAZ ALANLAR
RES KURULAMAZ ALANLAR
RÜZGAR ENERJİSİ YATIRIMI YAPILAMAZ ALANLAR VE
YILLIK ORTALAMA RÜZGAR HIZI DAĞILIMI
RES KURULAMAZ ALANLAR
RÜZGAR ÖLÇÜM İSTASYONU
Rüzgâr kaynak alanını temsil
edebilecek özellikte ölçüm istasyonu
sayısı ve bu istasyonların kurulacağı
optimum nokta/noktaların yerleri
belirlenmelidir.
HAKİM
RÜZGAR
YÖNÜ
Rüzgar enerjisine dayalı bir yatırımın yapılabilmesi için öncelikle
ön yatırım kararı alınan sahayı temsil edecek en uygun yerlerde
ölçüm istasyonları kurarak kaynak bilgilerine ait uzun dönemli
verilerin temin edilmesi ve ölçüm verilerine dayalı kararların
alınması oldukça önemlidir.
Ölçüm kayıtlarının (data) analizleri
Ölçümlerin, referans alınabilecek uzun dönemli ölçüm verisi ile ilişkisinin kurulması ve
bu verilerinin güvenirlilik analizlerinin yapılması sonrasında yeterli süredeki ölçüm
verileri kullanılarak aşağıdaki istatistiksel işlemler yapılmalıdır;
• Sektörel rüzgar gülü
• Rüzgar hızlarının analizleri (zaman serileri, min-maks, STD)
• Rüzgar hızlarının sektörel frakans dağılımı (Weibull parametreleri)
• Rüzgar rejimine uygun türbin tipinin belirlenmesi
• Rüzgar hızı frekans dağılımının diyagramı
• Rüzgar hızlarının güç yoğunluğu
• Rüzgar hızlarının yükseklikle değişim profili
• Ölçüm alanının türbülans yoğunluğunun hesaplanması
• Sektörel enerji üretimi hesaplanması
• Öngörülen RES enerji üretim değerinin hesaplanması
ENERJİ ÜRETİM MİKTARI
HESAPLAMA YÖNTEMİ
Enerji üretim miktarının hesaplamasında kullanılan
«Weibull – A» ve «Weibull – k» parametrelerinin belirlenmesi
RES alanındaki rüzgar hızlarının zamansal değişimlerinin
bilinmesi
Optimum rüzgar türbin tipinin belirlenmesi
Türbin Tipi/Modeli = f (v,c,k,T,P)
Enerji yoğun yerlerin ve dolayısıyla türbin yerleştirilecek noktaların belirlenmesi
• Ölçüm ile belirlenen rüzgar rejimi,
• RES alanın topografik yapısı,
• Seçilen rüzgar türbininin teknik
özellikleri,
• Alanın iklimsel yapısı,
dikkate alınarak enerji üretiminin
hesaplanması
TEŞEKKÜRLER
Download

Rüzgar enerjisi ve rüzgar türbinleri – Hakan Akata