İlkbahar, 2015
Sayı: 1
Yöne=m ve İm=yaz Sahibi
I Can Advisory © adına, İbrahim Can
[email protected]
Yayın Koordinatörü, Editör
Harika Karavin
[email protected]
Görsel Yönetmen
Görkem İsa Yıldırım, Krea<f Ajans
Fotoğrafçı
Elif Gökçe
İle=şim
I Can Advisory © 2015
Bültende yer alan içeriğin her hakkı saklıdır. Söz konusu içerik yazılı izni olmadan ve kaynak belir<lmeden kopyalanamaz, saklanamaz yahut herhangi bir şekilde kullanılamaz. Aksi halde 5846 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca yasal takip başlaJlır. Bülten ile paylaşılan içerik danışmanlık hizme< kapsamında değerlendirilemeyeceği gibi bütün sorumluluk kullanıcıya aiKr.
İş dünyasında küçük balık olmak istemiyorsanız; I Can Advisory: Finansal Yöne?m Danışmanlığı ve daha fazlası... -­‐Advertorial-­‐
2
Kurumsal İletişim Sizsiniz
“Halkla İlişkiler” kavramı “Stratejik İle<şim i<bar, imaj, algı yöne<mi başarısının Yöne<mi” kavramı yönünde değişim ve gelişim sağlanması kurumsal ile<şim konusunu göstermiş, “Pazarlama İle<şimi” ve “Kurumsal oluşturmaktadır.
İle<şim” olarak iki ana başlıkta uzmanlaşmaya gidilmesine neden olmuştur. Konuya ilişkin bazı işletmelerin i<bar yöne<mi algısının oluşmasına neden olan durum ise Kurumsal ile<şim, bilginin profesyonel iş kurumsal yöne<m ilkeleri denildiğinde akla ilk ilişkisinde paylaşılması şeklinde özet tanıma gelen dört temel öğenin (adillik, şeffaflık, hesap konu edilebilir. Kurumların amaç ve hedeflerine verebilirlik ve sorumluluk) güven üzerine tesis ulaşmaları için iç ve dış ile<şim kaynaklarının edilmesidir. Kurumsal i<bar aynı zamanda bir orkestra gibi birbiriyle mükemmel bir uyum kurumun “Yöne<m Kalitesi”nin de bir dahilinde işlemesi gerekmektedir. Ardından da göstergesidir. kurumun tüm fonksiyonlarının dahil olacağı bilgi akışı, etkileşim, geri besleme faaliyetleri ile 3
İ<bar yöne<minde esas olan;işletmenin birlikte sunan değerli profesyonelleri küçük yöne<cileri, çalışanları ve hedef kitlesinin jestleriyle ödüllendirmektedir. işletmeyi nasıl gördüğü ve işletmenin asılında nasıl gösterilmek istendiği kri<k noktaları oluşturmaktadır. Kurumsal ile<şim genel olarak; medya ilişkileri (kriz yöne<mi, kurumsal kimlik, yeni stratejiler geliş<rme, müşteri geri bildirimleri, halkla Finansal başarının 85% gibi büyük bir ilişkiler, reklam kampanyaları), dış ilişkiler (fuar çoğunluğu kişilik, ile<şim, pazarlık ve önderlik organizasyonları, sektörel, devlet veya sivil ye<leri ile ilişkilidir. ŞaşırJcı bir biçimde teknik toplum kuruluşları ile ilişkiler), iç ilişkiler bilgi 15% gibi düşük bir seviyede kalmışJr.
(şirketler topluluğu, sürekli yayınlar, web sitesi) İşletmelerin hedeflerine ulaşmasında bu derece kri<k rol oynayan kurumsal ile<şim veya son dönemde sıklıkla duyulan ‘kurumsallaşma’, ‘kurumsal kimlik’ gibi söylemler maalesef akademik argümanlarla sınırlı kalmakta, en kurumsal olduğu söylenen kurum ve kuruluşlarda dahi kurumsallık henüz içselleş<rilememektedir. Buna en <pik davranış modeli olarak; üst yöne<min kaJ poli<kalarının uzman ve üzeri unvanlara sahip kendi çalışanlarınca dahi eleş<rilmesinin önünün kesilmesi, müşteri veya üçüncü şahıslardan gelecek geri bildirimlere “kalite poli<kası gereğince” standart, hazır şablon yanıtlar verilmesi ve gerçek anlamda kalite yöne<mi modellerinin uygulanamaması örnek olarak verilebilir. En iyi uygulamalar arasında yer alan işletmeler dış geri bildirimleri <<zlikle incelerken personel ve operasyonel maliyeden tasarruf eKklerinin bilinciyle zaman zaman söz konusu geri bildirimleri çözüm önerileriyle gibi konularla özetlenebilirse de bu durumun kategorize edilmesi şirketlere ve onların ölçeklerine göre değişebilmektedir. Bazı işletmeler yine benzer nedenlerle bu süreçlerin bir kısmını kendi iç kaynaklarından bazılarını ise profesyonel kurumlardan hizmet veya danışmanlık alımı yoluyla gidermektedir. En doğru model, bu konuda işletmeye en uygun karmayı bulmak ve yönetmek<r. Örneğin; bazı işletmeler yabancı dil bilen personellerine çok kapsamlı, teknik bilgi (mühendislik, hukuk, finans vb.) gerek<ren konularda çeviri yapJrarak maliyetleri düşürdüğü yanılgısına kapılmaktadır. Hada birçok web sitesi tasarımı ile uğraşan firma çeviri hizme< de verdiğinden cazip bir çözüm gibi görünebilmektedir. Ancak kurumsal ile<şimin asıl fonksiyonu olan kurumun i<barı ve güveni söz konusu olunca, olası bir çeviri hatası müşteriden döndüğünde en ağır maliyet ile yüz yüze kalınmaktadır. Üstelik çoğu zaman bu sorunun temelindeki 4
hatayı göremeyen veya görmek istemeyen müşterilerine doğru zorlaşan bir hal almaktaysa şirketler aynı soruna ilişkin reak<f tespitler da, profesyonel danışmanlık hizmetleri alanında koca bir departman kurmayı akılcı sayesinde asla imkansız değildir. bulmaktadırlar. Böylece maliyetler katlanarak artmaktadır. Örneğimize ilişkin en iyi çözüm modelinin şirke<n üst yöne<minin çalışanlarıyla ortaklaşa tespit eKği stratejinin ilgili bölümden sorumlu uzmanların ve yöne<cilerinin web tasarımı yapacağı firmaya kurumsal ile<şim danışmanlığı verecek firma taraindan aktarılmasına nezaret etmesi, çeviri hizme<nin bir dil bilimci, yeminli tercüman taraindan gerçekleş<rilmesi ve entegrasyon tamamlandıktan sonra da şirket içindeki sorumlunun süreci yöne<p geri beslemesidir. Günümüzde birçok işletme düzenli bülten yayımlamakta ve bu bültenleri profesyonel ellere teslim etmektedir. Çeşitli açık hava organizasyonları, sosyal sorumluluk projeleri ve akademik işbirlikleri, elektronik genel kurullar düzenlerken kısmen veya tamamen dış kaynaklardan profesyonel danışmanlık hizme< almaktadırlar. Söz konusu danışmanlık şirketlerini seçerken nelere dikkat etmeliyiz? Bu sayede her uzman en iyi olduğu konuda Genellikle şirketler en az üç danışmanlık etkileşimli bir ile<şim sürecine girer, risk en şirke<nden teklif talep ederler ve o şirketleri düşük seviyeye indirilirken, verimlilik en yüksek seçerken de ya çevrenin tavsiyesi ya da seviyeye çıkarılır. Google’da öne çıkanlar referans kabul edilir. Kurumsal ile<şim, Jpkı pazarlama konusunda da olduğu gibi, bir işletmenin tüm çalışanlarını ve o şirke<n müşterilerini dahi içine alan geniş bir kavramdır. İşletme yöne<cileri medyada unvanlarını kullanırken, çalışanları müşterileri karşısında, müşterileri ise o işletmenin markalı ürünlerini kullandıkları süreçte, ile<şimde oldukları kimselere iyi veya kötü çeşitli mesajlar vermekte ve onların algılarını beslemektedirler. Söz konusu süreçlerin etkin ve verimli yöne<lmesi tepe yöne<cilerinden başlayarak Daha sonra iş hakkında bilgi edinildiği zannı ile en düşük maliyet tercih sebebi olur ki bunun da kumardan bir farkı yoktur. Referanslar da farklı kişilerin bireysel deneyimleri olacağından yine de tam olarak bir çözüm sağlamaz. Burada en doğru yöntem kendine güvenen, profesyonelliklerini yasal lisanslar, üst düzey deneyimler ile ispatlamış bir danışmanlık şirke<nin, yöne<cisiyle imzalanacak başarı veya çözüm ortaklığı denilen hukuki yapJrımları da olan yasal bir sözleşmeyi imzalamakJr. Böyle bir sözleşmeden bahseKğiniz andan i<baren 5
adayların yarısının kaybolduğunu ve niteliğin gözle görülür derecede arnğını göreceksiniz. Fayda-­‐maliyet analizine bakarak da pahalı gibi görünen şeylerin aslında yarankları ekonomik değer yanında ne kadar ekonomik olduğu sonucuna varmanız mümkün olabilir.
Yabancı Dil
Raporlama
Çeviri Hizmetleri
Marka İle6şimi
Web Sitesi
İle6şimi Köklendiriyoruz!
-­‐Advertorial-­‐
6
Sosyal Sorumluluğun Neresindesiniz?
Bedensel Engellilerle Dayanışma Derneği dahi ülkemizde hepimiz potansiyel bir engelli (BEDD) ziyare<miz hepimiz için birçok adayıyız. Ancak çok daha büyük bir ih<malle kazanımla dolu geç<. Brezilya, Ukrayna, engelleneniz! Özellikle yükseköğrenim Almanya ve Endonezya’dan gelen misafirlerimiz görmüşseniz, en az bir yabancı dil biliyorsanız, kendi ülkelerinin değerlerini paylaşarak, temel hak ve hürriyetleriniz konusunda, ülkemizdeki durumu yerinde gözlemleyip demokrasi vb. üzerine eği<m almış ve belki de raporladılar. Sosyal sorumluluk adı alJnda yasal lisans vb. konularda diploma sahibi iseniz, kaleme aldığım bu makalemin, yalnızca engellendiğinizi hissetmemiş olmanız engelliler için yazıldığını düşündüyseniz imkânsızdır. Şimdi bir de fiziken dezavantajlı yanılıyorsunuz; zira fiziken bir engelimiz olmasa grupların günlük hayatlarında yaşadıkları 7
zorlukları düşünerek empa< kurmaya çalışalım. deneyim oldu. Bence, -­‐sadece bu nedenle dahi-­‐ İşte biz tam da öyle yapJk. Düşünmekle o sandalyeleri her gün kullanmak zorunda kalmayıp BEDD’nin müthiş projesinin dave<ne olanlar, madalyayı herhangi bir sporcudan çok kaJldık ve engellenenlerin (ben engelli demeyi daha fazla hak ediyorlar. doğru bulmuyorum; zira onlar çoğumuzun hayal dahi edemeyeceği işlerde müthiş başarılar kaydediyorlar) neler yaşadıklarını bizzat deneyimleyerek bizler de yaşadık. BEDD yöne<cileri 1993 yılında kurulan, Dragos, Maltepe’de merkezi bulunan derneğin kuruluş amacını, ‘ TC vatandaşı olan ve ortopedik engelli (ya da benim tabirimle engellenen) Fotoğrara gördüğünüz üzere hepimiz tekerlekli kişilerin eği<m, sağlık, sosyokültürel sandalyelere binmiş, kaldırım üzerinden küçük ih<yaçlarına katkıda bulunarak ve kar amacı bir parkuru tamamlamak için yola çıkmışken, gütmeden, topluma yararlı dernek statüsünde koca bir kamyon onlarca kişiyi sandalyede faaliyetlerde bulunmak’ olarak özetlediler. görmesine rağmen son sürat üzerimize doğru BEDD, gönüllüler arayan ve diğer birçok ilerleyip hızını düşürmeyerek, bizlere büyük bir dernekten farklılaşarak gönüllüleri için de endişe yaşaJp çok da etkili bir ders verdi! toplanJlar ve bilinçlendirme çalışmaları Sandalyeyi kontrol etmeyi çok kısa sürede organize eden oldukça ak<f bir kavramış olsam da, bir süre sonra tahmin organizasyondur. Engelsiz Kariyer Merkezi edebileceğiniz gibi kaldırımın çok zorlu adından da anlaşılacağı üzere BEDD, bedenen koşullarında, triathlon, kürek, la<n dansları, dezavantajlı kimselerin ekonomik özgürlüklerini fitness gibi yüksek performans sporlarıyla kazanmaları ve toplumda katma değer yaratan profesyonel seviyede yıllardır uğraşan bir kişi bireyler olmaları için teşvik edici bir oluşum olmama rağmen, yardım almak zorunda olarak faaliyete geçmiş<r. kaldım. Günün kuralı, ne olursa olsun etkinlik bitene kadar sandalyelerimizden kalkmamamız ve tüm işlerimizi bu şekilde görmeye çalışmamızdı. Gerçekten de sokakta, okulda, iş yerinde tekerlekli sandalyede iş görmek, o sandalyede oturmak ve insanların tuhaf bakışları alJnda ilerlemeye çalışmak, oldukça farklı bir duygu ve bir o kadar da zor bir BEDD ile tanışmam Derneğin Yöne<m Kurulunda yer alan Ayça Akın sayesinde olmuştur. Kendisi birçok insanın eği<m almış olmasına rağmen yine de özgüven eksikliği çek<ği la<n danslarında benim öğrencim olmuş, engellenen bir birey olmasının hiçbir eksikliğini hissetmeden ve hisseKrmeden son derece keyifli ve este<k bir biçimde dans 8
edebilme başarısını göstermiş<r. İlerleyen logoya Jklamanız dönemlerde bu özelliği ile bizleri şaşırtacak yeterlidir.
sürprizler yapacağı aldığım duyumlar arasında, ancak bekleyip göreceğiz. :) BEDD ile ile<şim kurmak, bilgi almak, bu ailenin bir üyesi, bir gönüllüsü olmak için yandaki 9
Finansal Yönetim Danışmanlığı Nedir?
Ağaçtan çitlerle çevrilmiş bir labiren<n girdiğinizi, hedefinizi göremediğiniz için etrainızı sardığını, ne kadar hızlı koşsanız da bir ilerleyemediğiniz bir çıkmazın içinde kendinizi süre sonra yorulduğunuzu, kaybeKğiniz her hayal edin. Böyle bir durumdayken saniyede ağır bir maliye<n ve zararın alJna bulunduğunuz konumu, gitmek istediğiniz 10
hedefi, önünüzdeki engelleri, en kes<rme yolu danışanlarına fayda sunarlar. Bunları ve daha fazlasını anali<k hesaplamaları ve başarabilmek için de çoğu zaman hukuk bilgisi, önceki deneyimleri ile analiz ederek çözüm sosyal çevre ve iş ağı (network), deneyim, yasal önerisini sizinle paylaşan kişiye Finansal yetkiler, bilimsel modeller, arabuluculuk gibi Yöne<m Danışmanı, o kişinin sunduğu birikimlerinin en uygun karmasından oluşacak profesyonel hizmete ise danışmanlık hizme< çözümlerden faydalanırlar. Banka hesabınızda denir. Yöne<m danışmanlığının 60‘tan fazla çok yüksek birikimleriniz olmasa dahi bireysel türü bulunmaktaysa da is<snasız olarak anlamda genel giderleriniz, zaman zaman hepsinin ortak yönü, bir işletmede meydana emlak, taşıt gibi konularda yaJrımlarınız, SGK gelmiş olması ve finansal boyutlarının da var gibi zorunlu sağlık sigortalarınız veya emeklilik olmasından ötürü, Finansal Yöne<m Danışmanı planlarınız olacağından, kurumsal anlamda da diğer yöne<m danışmanlıklarını da, en azından yasal ve zorunluluk arz eden vergi, dene<m vb. belli bir ölçüde bilmek ve deneyimlemiş süreçlerden yeni iş bağlanJlarına, dış <careden olmakla değer yaratabilecek<r.
<cari mahkemelere veya yaJrımlardan diğer İşletmeler için hekimlik olarak da özetlenebilecek söz konusu danışmanlık hizmetleri yalnızca kurumsal değil bireysel çeşitli konulara kadar, muhakkak bir Finansal Yöne<m Danışmanı ile is<şare etmeniz gereken konular olacakJr. anlamda da büyük önem arz etmektedir. Öyle Ülkemizde hemen her konuda işlerin “tanıdık” ki, gelişmiş ülkelerde bir avukat yahut aile kavramı üzerinden yürüdüğü gerçeğini bir hekimi kadar da Finansal Yöne<m Danışmanı, kenara bırakırsak ve hukuk, sağlık, finans vb. yüksek farkındalıktaki bireylerin yaşam boyu hemen her sektördeki uzmanlıklarda herkesin aldıkları profesyonel hizmetler arasında yerini ilmi, deneyimi, yetenekleri kısacası başarı oranı çok uzun yıllardır almışJr.
farklı olacağından sizin için en doğru çözümü Sanılanın aksine Finansal Yöne<m Danışmanlığı almanız için yüksek seviyede finansal birikiminiz olması gerekmez. Finansal Yöne<m Danışmanları genel olarak maliyetleri (giderleri) azaltmak, hâsılaJ (verimliliği) arJrmak üzerine hizmet vererek, aradaki fark üzerinden de ekonomik değer yaratarak sunacak Finansal Yöne<m Danışmanını nasıl seçebilirsiniz? Danışmanın danışmanlık hizme< alacağınız konuda yasal lisanslarının olması (örneğin SMMM, Serbest Muhasebeci Mali Müşavir), mesleki deneyim (en az 3 yıl diye genel bir kanı olsa da kiminin 2 yılı bir diğerinin 5 yılına denk olabileceği de unutulmamalıdır), 11
referans, akademik altyapı, makale ve yayınlar Özetle sürdürülebilir sonuçlar için çözüm odaklı gerekli kriterler olsa da maalesef ki yeterli bir yaklaşım benimsiyor ve başarı ortaklığınıza değildir. ile garan< veriyoruz. Aslında çok basit bir referans noktası ile doğru Siz olsanız hangisini seçerdiniz? Ya da şöyle danışmanı bulmanız mümkündür. Son model, soralım: Bugünden sonra sizden sabit bir ücrete akıllı bir telefon saJn alsanız ve iki gün sonra da ilave, örneğin bir davadan alacağınız belirsiz ve yurt dışına seyaha<niz olsa danışmanınız da garan<siz bir tutar için 10% komisyon isteyen yukarıda sayılan tüm niteliklere sahip bir bir danışmana yahut bir avukata karşı danışman olarak sizin yanınızda bulunduğu için yaklaşımınız nasıl olur? Büyük ih<malle zaten akıllı telefona ödediğiniz ücret olan 1.000 TL’nin sizin olan sermayenizin ne kadar arJrılacağını, 2% ‘sini sizden talep etse sanıyorum bunu çok bunun karşılığında danışmanın alacağı ücre< anlamsız bulursunuz ve böyle bir hakkı ve/veya komisyonu ve elbede bunun başarı olmadığını düşünerek hiçbir ödeme ortaklığı garan<sini sorgulayacaksınız,ki çok da yapmazsınız. İşte çoğu alandaki danışmanlar iyi yapacaksınız. (hukuk, sağlık, finans) size herhangi bir katma değer yaratacak eylemi (danışmanlık hizme<ni) sonlandırmadan en başta ücretlerini alarak sizin sermayenizi azaltmaktadırlar. Başarı konusunda garan< vermeyerek eğer başarılı olunursa sizin de bir miktar kazanç sağlamanız (bazen zarar da olabilir) mümkün olabilir. Ancak I Can Advisory olarak felsefemiz şöyledir ki, örneğimizdeki vakada TaxFree faturası talep eden danışman, yurt dışına çıkan danışanının faturayı havaalanında gümrük memuruna ibraz etmesi ile alacağı 103 TL iade ile kara geçecek, dönüşte de danışmana 20 TL ödemesi Makalenin başındaki örneğe, labirente geri dönecek olursak, labirent de olsa sizin bahçenizde sağa sola koşturmanız sonrasında ulaşJğınızda meyvelerin bir bölümü çoktan çürümüş ise, o danışmanlık için ödemiş olduğunuz tutar karşısındaki kazancınızı hesaplamanız için de başka bir danışmana daha ih<yacınız olabilir. En kötüsü de, hiç bilmiyor olmanız gerçeğinin cezai müeyyideye uğramaktan kurtulmanıza yetmeyeceği yasal süreçlerle karşı karşıya kalmayacak başarılı danışmanlık hizmetlerini alabilmenizdir.
karşısında elinde yeni bir fonu, sermayesi olacak, günün sonunda da 83 TL kar edecek<r. 12
√Başarının + (Formülü)² = Nedir?
Başarının formülünden önce başarının tanımı denediğinizde başarı muhakkak sizinle üzerinde durmak is<yorum. olacakJr. Örneğin, torbasız elektrikli Başarı = başarısızlıkların toplamıdır. Felsefe sevmeyenler için matema<k ile açıklayayım; 100 tekrar veya deneme ile gerçekleşecek bir başarı için 99. tekrarda 99 kere başarısızlık yaşamışsınızdır ya da bakış açınızı değiş<rirseniz başarıya ulaşma sürecinizin 99%’unu tamamlamışsınızdır. Bu anlamda her başarısızlıktan ders çıkarıp, aynı hatayı tekrarlamadığınızda ve yeterince süpürgenin icadı için 5.126 başarısız deneme gerçekleş<rilmiş<r. Başka bir açıdan incelendiğinde başarı en temel anlamda “hedefe ulaşma oranı” olarak ifade edilebilir. Ancak hedefe ulaşırken fayda (kazanç) ve maliyet (kayıp) analizlerinde bulunmak da kaçınılmazdır. 100% ulaşılmış bir hedef mutlaka maliye<nden daha yüksek, pozi<f bir ge<ri sunmalıdır. Aksi halde hedefe ulaşılsa dahi zarar edilmiş yani başarısız 13
olunmuş olur. O halde başarı, hedefe 100% yoktur! Unutmayın ki ölçemediğinizi ulaşmaktan daha fazlasıdır! Pozi<f ge<ri de geliş<remezsiniz, eğer gelişim gösteremezsiniz yetersizdir; zira alterna<f maliyet kavramı yani de mevcut konumunuzdan ileriye bir adım dahi “Söz konusu hedef için katlanılan maliyet ile olsa gidemezsiniz.
başka bir hedef ile elde edilecek ge<ri daha fazla olabilir miydi?” sorusu burada devreye girecek<r.
Örneğin yaJrım amaçlı bir daireyi 500 bin TL’ye saJn alıyorsunuz. Kirayı tahsil edememe riski, vergiler, bakım masrai, kiraya verememe riski, kiracının eve zarar verme riski (depozito olsa dahi yasal süreçler vb. olabilir) gibi birçok risk de söz konusu iken, kiraya verdiğinizde 1.200 TL aylık geliriniz var. Yakın zamanda bölgede ciddi Sihirli formüle geçmeden önce, Albert Einstein’ın başarının formülünü nasıl açıkladığına bakalım:
A= X+Y+Z (Başarı) = (Çalışmak) + (ÇalışJğı konuyu oyun gibi görmek, sevmek) + (Konuşmak yerine üretmek).
Beni başarıya götüren teori ise:
bir kalkınma ile konutun değerinin artmayacağı varsayımı ile aynı tutarı bankada, vadeli hesapta değerlendirdiğinizde aylık yaklaşık 3.500 TL ge<riyi en düşük risk ile elde edebilirsiniz. Sizce hangi yaJrım daha rasyonel? Matema<k yalan söylemez! :) O halde bu örnek için vadeli hesap (alterna<f maliyet) ev saJn almaktan daha akıllıca ve sonuç olarak başarılı bir yaJrımdır. Başarılıyı yakalamak adına için kişi için en doğru hedefin (ulaşılmak istenilen ve sayısal olarak ölçülebilir noktanın) belirlenmesinin ardından, o hedefin gerçekleşmesi önündeki engellerin de tespit edilmesi gerekir. Engellerin tek tek ve doğru bir strateji ile kaldırılması bize Başarı ,algılardan doğan aksiyonların toplamı sonucunda , kıt kaynakların da ik<sadi (etkin ve verimli) bir şekilde kullanılmasıyla , azimle tekrarlanan bir değer yaratma sürecidir.
HayaJnızın hemen her aşamasında uygulanabilecek söz konusu formülümü şu örnek ile basitleş<rerek açıklamak isterim ki ardından siz de akademik veya mesleki kariyerinizden, aşk hayaJnıza, finansal gösterecek<r ki ulaşılamayacak hiçbir hedef 14
yaJrımlarınızdan, fiziksel görüntünüze kadar zincirinin) başarısız olması ih<mali de dahil sayısız alanda bu formülü uygulayabilirsiniz.
olmak üzere hatalardan ders çıkararak, azimle Borsada işlem gören bir şirke<n hisse senetlerine 100 TL yaJrım yapan bir kişiyi ele alalım. Borsa yaJrımı için kişinin bu yönde pozi<f bir algısının (i) oluşması gerekir. Bunun ve tekrar tekrar (p) pozi<f yönde gerçekleş<rilmesi ile başarı arJrılacakJr. Elbede alterna<f maliyet analizi de unutulmamalıdır!
geliş<rilmesi için de eği<m gereklidir. Söz Aynı örneği spor ve sağlıklı yaşam için de ele konusu hisse senedi alımının başarılı bir yaJrım alabiliriz. Aslında mesele genel anlamda olabilmesi için alımı, izlenmesi toplam yaşam kalitesinin en yüksek seviyeye (değerlendirilmesi) nihaye<nde de saJlması çıkarılması ile ilgilidir. Burada piramidin en gibi aksiyonlar (a) dizisi gereklidir. Bu süreçleri tepesinde yer alan hayat misyonunuzun destekleyecek ve geliş<recek unsurlar da gerçekleş<rilmesi veya o yolda yürüme olgusu Maslow’un ih<yaçlar hiyerarşisinde de belirKği da göz ardı edilmemelidir. Hepimizin spor temel ih<yaçlardır. Hisse 1 TL’den alındığında yapmasında farklı amaçları vardır; iyi 1,2 TL’ye ulaşınca yaJrımcı saJş emri vermez ve hissetmek, kilo vermek, formda kalmak, (aksiyon) açgözlülükle daha çok yükselmesini performansı arJrmak, yarışmaya hazırlanmak, beklerse burada bir saJş aksiyonu sosyalleşmek vb… İşte bunların tamamı bir gerçekleşmediği için +/-­‐ başarıdan söz algıdır ve kişiden kişiye eği<m ve vizyon gibi edilemez. Hisse düşüşe geç<ğinde 1,1 TL’den değerlere göre değişiklik gösterir. Buna karşın dahi saJş gerçekleşirse alış maliye<ne göre kimileri daha temel ih<yaçlarını dahi 10% ge<ri; son yüksek seviyesindeki alterna<f karşılamakta gerçekten yetersizdir. Kimileri de maliyete göre 10% kayıp gibi farklı bakış açıları bu bahaneye sığınır, ancak spor yapmamanın ile yorum yapılabilir. Burada 100 TL’nin gerçek anlamda bir bahanesinin olmadığını cebimizde veya vadesiz hesapta duran kıt bir hepimiz kendi içimizde biliriz. İşte bu noktada kaynak (s) olması faktörü sermayeye eklenerek bir aksiyon alırız; spor salonuna kaydolmak, değer yaratma (c) sürecine sokulmuş ve bu sahilde koşmak, bisiklete binmek, evde küçük işlem akıllıca, rasyonel bir biçimde egzersizler yapmak vb… Burada en kısıtlı yöne<ldiğinde de başarılı bir yaJrım olarak kaynağımız elbede adına hayat denilen süreçte ifade edilmiş<r. Söz konusu alım saJm bize ayrılan zamandır. En değerli varlığımız, aksiyonlarının (kıt kaynaklarla değer yaratma günden güne eksilmektedir. Bu nedenle sahip 15
olduğumuz ve olabileceğimiz her şeyden de sosyal medya hesaplarımız veya e-­‐posta yavaş yavaş uzaklaşmaktayız. İşte bu değeri adresimiz üzerinden paylaşabilirsiniz.
hayaJn merkezine oturtup ek olarak da; doğru beslenme, ek gıdalar alma, uyku, seks, mo<vasyon (psikolojik beslenme) gibi diğer sermaye (maliyet) unsurları üzerine belli bir değer yaratmayı hedefleriz. Para ile ölçülebilme ilk anda çok fazla kapitalist bir yaklaşım gibi gelebilir ancak para, uluslararası geçerli finansal bir enstrüman olmaktan öte sayısal olarak da en geçerli ölçüm imkanını sunmaktadır. Çok iyi bir fiziğe sahip olmanın yaranğı değer nasıl para ile ölçülebilir? Hayır, o şekilde değil elbede! Yukarıda sayılan maliyetlere katlanarak çok iyi bir görüntü, sağlıklı bir vücut ve sistemler bütünü, güçlü bir psikoloji, hastalıklara ve kazalara karşı yüksek direnç ile mesleğinizde ve akademik kariyerinizde sürdürülebilir başarı, en düşük Jbbi masraflar, sosyal çevrenin kazandırdığı ile<şim ağı ile gelen irsatlar gibi daha birçok husus size para ile ölçülebilen maliyet azalması veya ge<ri arJşı sağlayacakJr. Azimle spor<f ve sağlıklı yaşam konusunda çevrenizdeki olumsuz ve eksik veri kırınJları temelli yorumlara kulağınızı Jkayıp, pozi<fe odaklandığınızda sürdürülebilir başarı muhakkak hayat boyu sizinle olacakJr.
Bu benim başarı formülüm. Siz de sizi hayada başarıya taşıdığına inandığınız formülünüzü 16
Sermaye Piyasaları Havuzu
Sermaye piyasaları kavramının temelinde, bir marketlere saJlarak, nihai ürün tüke<ciyle araya gelmiş bir grup anonim şirke<n 500 veya buluşmuş olur ve tüke<ci ürünü tüketmiş olur. daha fazla ortağın (yaJrımcı, pay sahibi) hisse Bu durum, reel piyasalara örnek<r, olaylar senetlerinin borsa veya benzeri teşkilatlanmış görüldüğü gibi gerçek ve gözlemlenebilir bir piyasalarda işlem görerek, payları (hisse boyudadır.
senetleri, ortaklık hakkı veren), tahvil (ortaklık hakkı vermeyen borçlanma aracı) ve diğer finansal enstrümanlar ile sermayenin halktan toplanıp, yaJrıma, kazanca dönüştürülmesi ve düşük sermaye maliye< karşılığında halka kar payı ile pay (hisse senedi) değer arJş kazancı sağlanması sistema<ği yatmaktadır. Sermaye piyasalarında ise durum biraz daha karmaşıkJr. Çirçi tohumu daha toprağa ekmeden, elindeki arsa ve yıl içinde beklenen yağmur miktarını da göz önünde bulundurarak tahminde bulunur. Diğer bir ifadeyle, bire on bereketle hasat yapsam şu kadar ton mahsulüm olsa ve onu şu fiyadan satsam, bu Bu yüzden, sermaye piyasalarının diğer reel kadar kazancım olur diye hesaplamaya girer. sektörleri de içinde barındırdığını söylemek Lisans sahibi uzman denetçilerden bazıları ve mümkündür. Aralarındaki tek fark ise şöyle değerleme uzmanları, uluslararası standartla özetlenebilir: bu hikayenin doğrulunu analiz etmeye çalışırlar. Çirçi mahsulü tarladan alır, kasalara koyar ve aracılara satar. Son olarak mahsul, pazar ve Sonrasında makul güvence verecek bir rapor hazırlar ve görüş bildirirler. Çirçi, arJk tüccar olur, tarla ve topraktan çıkarak kravat ile 17
girişimci şapkası takar, eski dostlarına, köylüye, ve denetçi gibi uzmanlardan oluşan üçlü gruba halka “Bana güvenin, bana yaJrım yapın, gelin müdahale eder. YaJrımcı ise işlerin iyi giKğini, bir olalım ve hep birlikte kazanalım.” der. Halk güvende olduğunu düşünür ve kazanç bu girişimciye nasıl güveneceğini bilemez beklen<si ile yaJrım yapmaya devam eder çünkü işler gerçekten karmaşık bir hal almışJr. çünkü tüm sürecin denetlendiğini Eski çirçi, yeni girişimci (tacir), beraberinde düşünmektedirler. YaJrımcılar çoğu zaman ortaya çıkan karmaşık bir süreç ve birçok kişi ile tarlayı hiç göremez, meyve ve sebzelere nasıl başa çıkacağını bilemez, büyümeyi doğru dokunamaz hada çoğu zaman hiç adını bile yönetmek için birilerine akıl danışır ve bilmedikleri, hayatları boyunca hiç şirketleşir. Anonim bir şirket olunca da görmedikleri tropikal meyvelere çok kazançlı profesyonel yöne<cileri işe alır. Sonra yeni oldukları varsayımıyla yaJrım yaparlar. Tüm bu yaJrımcılar kazanarak şirkedeki kendi payını sürecin sonunda, bir sezon biKğinde ve azaltmak zorunda kalır. Daha sonra ise devreye mevsim değiş<ğinde iyice acıkan ve kilo yukarıda saydığım hukuk dalları ile onların kaybeden yaJrımcılar karşılarında yaJrımlarıyla ikincil düzenlemeleri (tebliğler, yönetmelikler oranJlı mükellef bir sofra beklerler. En az 500 vb.), denetçiler, kamu otoritesi (düzenleyici ve kişi bir masaya oturur ve acaba ne ikram denetleyici kurumlar) girer ve işler daha da edecekler, ne kadar güzel meyve ve sebzeler karmaşıklaşmaya başlar. Profesyonel yöne<ciler gelecek diye merak ederler. Ne de olsa hepsi ile yaJrımcılar arasında çıkar çaJşmaları belirir; son derece eği<mli, yüksek tahsilli, yabancı dil çünkü yöne<ciler tarladan daha fazla mahsul bilen, çeşitli uzmanlık ser<fikaları, lisansları alınabileceğini iddia ederler ve daha fazla olan aklı başında insanlar taraindan ortaya sermaye talep ederler. YaJrımcılar ise en az konulan paralar toplanarak, akıllıca yaJrımlara sermaye koyarak en yüksek ge<riyi elde etmek yönlendirilmiş<r. Ancak yaJrımcılar şoke isterler. Denetçiler, değerleme uzmanları ve olurlar. Yüzlerce kişi varken ortaya sadece diğer uzmanlar da bu konuda destekleyici birkaç tane elma koyulmuştur. Önceleri bunun raporlar düzenlerler ve her iki taraf arasında bir şaka olduğunu düşünürler. Yine de kimse denge noktası oluşturmaya çalışırlar. Bunu sormaya cesaret edemez, fakat genel kurul yaparken de hiç kuşkusuz hukukun esaslarını toplanJsında o sezonun raporu okunur ve onca kullanırlar. Kamu otoritesi (düzenleyici ve finansal göstergenin öze< şu şekilde ifade denetleyici kurumlar) de tüm süreci tepeden edilir: “Halktan toplanan paralarla alınan izler ve bazen ince ayarlarla yaJrımcı, yöne<ci tohumlar bire on veren kalitede olamayacak 18
derecede ucuzdur. Bu sezon yeterli yağmur içermemekte, tüm açıklamaların kabul yağmamış ve yapay sulama sistemi de yetersiz edilebilir olduğunu göstermektedir. Kaybeden kalmışJr. Bazı ürünler güneşten kurumuş, yaJrımcıların yerine gelecek yeni yaJrımcılara tarlanın bir kısmı da çirlik inşaaJ için ayrılmış bir sonraki senenin bütçesi, planları ve ve çirlik yöne<m kurulu başkanına tahsis hedefleri gösterilerek çok daha iyi bir tablo ve edilmiş<r. Ayrıca çirliğin bahçesine yapılan yüksek karlar vaat edilerek cazip teklifler havuzda da tohumların kalitesinin test sunulacakJr. Kaybeden yaJrımcılar, Yöne<m edildiğine yönelik iddia Yöne<m Kurulu Faaliyet Kurulu Üyeleri aleyhine sorumluluk ve Raporu’nda belir<lmektedir. Toplanan hasat faaliyetlerle ilgili özel dene<m talep etmeye oldukça düşük olmasına, toptancılara yönelik dava açmayı içeren yasal haklarını gereğinden fazla indirim yapılmasına ve kullanmak veya profesyonel danışmanlık nakliyat şirke<nin Yöne<m Kurulu Üyesinin hizme< ile böylesi riskleri bertaraf etmeyi kardeşine ait bir şirket olmasının da etkisi ile seçmek yerine beddua etmeyi tercih ederler ve nakliyat giderlerinin piyasa koşullarına göre asla göremeyecekleri meyve ve sebzelere olan biraz yüksek olmasına karşın, sonuç kar sanal yaJrımları yüzünden ellerindeki toprağı, sağlayacak düzeydedir. Buna ‘faaliyet karı’ evi, tarlayı ve ayrıca güvenlerini, inançlarını da denmektedir. YaJrımcılar bunu duyunca çok kaybederler. mutlu olurlar. Ancak olay burada bitmemektedir. Yöne<min üre<mi yerinde incelemesi için inşa edilmiş çirliğin bakımı ve tadilaJ için alınan banka kredisinin yüksek faizleri ile söz konusu kar oldukça azalmış ve sonuç olarak sezon zarar ile kapaJlmışJr”. Üstelik söz konusu yöne<cilerin üniversiteden arkadaşları olan danışmanlarından aldıkları hizmetlerin bedelleri de eklendiğinde zararın boyutları daha da artmışJr. YaJrımcılar son duruma i<raz ederler, tüm birikimlerini kaybeKklerini söylerler fakat her şey hukuka uygundur ve dene<m raporları da makul güvence vermekte, olumsuz bir görüş 2012 yılında Türkiye’de rekor seviyelere gelen ve tarihi günler yaşayan borsa endeksine karşın, halka arz edilen 47 şirkeden 30’u yaJrımcısına 64% gibi ciddi bir oranda kayıp yaşan. Son yıllarda halka arz seferberliği gibi poli<kalar ile Türkiye’deki sermaye piyasaları teşvik edilmeye çalışılsa da, ülkenin yeniden yapılandırılması şeklinde yorumlanacak bir dizi devrim niteliğinde radikal değişiklikler yapılsa da, sermaye piyasalarının başarılı bir şekilde yöne<lemediği ve uluslararası piyasaların şeffaflık, dürüstlük, eşitlik ve adillik gibi ilkeleriyle kıyaslanabilir seviyelerinde olmadığı 19
ortadadır. Bu durumu ve halka arz seferberliğinin başarısızlığını ilgili kurumların başkanı düzeyindeki kişilerin ve poli<kacıların açıklamaları da doğrulamaktadır. Yukarıdaki hikayemizden örnek verirsek aynı hedef için bir araya gelmiş gibi görünen ve günün sonunda bir toplanJ masasında oturan yaJrımcı, yöne<ci ve yasal otoriteler için sırasıyla ilki için kuraklık, ikincisi için aynı kuraklıkta üre<me esas tohumların test edileceği bilgisinin kamuoyuna sunulmasına karşın olimpik bir yüzme havuzunda yüzme ve güneşlenme keyfi ile müthiş güzellikte meyveler ve sonuncusu için ise güneşli bir günde klimalı ortamda oturmanın keyfi söz konusudur.
20
Soru! & Cevap?
Bu bölümde sizlerden gelen soruları CEVAP 1: Zorunlu sağlık sigortası konusu halk cevaplandırmaya devam ediyoruz. Siz de taraindan anlaşılması zor bir biçimde sorularınızı e-­‐posta adresimizden veya takip düzenlemiş mevzuatlar arasında yerini almış, eKğiniz sosyal medya hesaplarımız üzerinden böyle bir zorunluluğun yeni farkına varmış mesaj ile bizlere iletebilirsiniz. kişiler yakın geçmişte çıkarılan af ile ikinci bir SORU 1: İşsizim, herhangi bir yerden sosyal şoku yaşamışJr.
güvencem de bulunmamaktadır. Yine de Çok özetle ve genel hatlarıyla ifade etmek zorunlu genel sağlık sigortası kapsamına gerekirse 5510 Sayılı Kanunun 60. maddesi ile girmekte miyim?
düzenlenen Genel Sağlık Sigortası konusu 21
yerleşim yeri Türkiye olan, aylık geliri (gelir tes< 2011 yılı sonunda 1 Seri No’lu Elektronik Derer hakkı saklı kalmak kaydıyla) asgari ücre<n 1/3 Genel Tebliği ile usul ve esasları açıklanan veya daha fazlası olanlar için prim ödemesi söz e-­‐derer düzenlemesi, 2012 yılı sonunda konusu olacak şekilde düzenlenmiş<r. Daha az yayımlanan 421 Seri No’lu e-­‐Derer Genel geliri olanların primleri Hazine taraindan Tebliği ile e-­‐fatura kapsamında olan mükellefler ödenecek<r. Sağlık primini hesaplatmak için için 2014 yılı içinde geçilmesi zorunlu bir kişi, ikame<nin bulunduğu yerdeki sosyal uygulama haline gelmiş<. yardımlaşma ve dayanışma vakina (kaymakamlık içerisinde bulunmaktadır) başvurarak gelir tes< yapJrmak zorundadır. Gelir tes<nde, ailede fert başına düşen gelir hesaplanmaktadır. Ailede fert başına düşen gelir, asgari ücre<n üçte birinden azsa sağlık sigorta primlerini devlet karşılayacakJr
Çalışanlara da değinecek olursak; örneğin 4 a) SGK’lı çalışanlar için günlük asgari limit 01.01.2015 ila 30.06.2015 tarihleri için 40,05 TL olarak tespit edilmiş<r. SORU 2: Elektronik Derer uygulaması ve başvuru süreciyle ilgili bilgi verebilir misiniz?
CEVAP 2: 6102 Sayılı TTK Md: 65/4 Dererlerin ve gerekli diğer kayıtların elektronik ortamda tutulması durumunda, bilgilerin saklanma süresince bunlara ulaşılmasının ve bu süre içinde bunların her zaman kolaylıkla okunmasının temin edilmiş olması şarnr.
26.11.2013 tarihinde yayımlanan 67 No’lu VUK Sirküleri ve 24.12.2013 tarihinde yayımlanan 2 Seri No’lu Genel Tebliği ile söz konusu düzenlemeye ilişkin bazı ilave açıklamalar ve düzenlemeler yapılmışJ.
421 Seri No’lu VUK Genel Tebliği uyarınca e-­‐fatura zorunluluğu kapsamında olan mükelleflerin e-­‐derere geçiş yapmaları zorunludur.
a) Uygulamaya 2014 Aralık ayı içerisinde başvuranların 01.01.2015 tarihinden i<baren,
b) Uygulamaya 2014 Aralık ayından önce başvuranların en geç 2014 Aralık ayından başlamak üzere,
c) Özel hesap dönemine tabi olanların 01.12.2014 tarihinden önce elektronik derer uygulamasına başvuru yapmaları ve en geç 2014 Aralık ayı içerisinde elektronik derer tutmaya başlamaları gerekiyor.
22
SORU 3: FED Açıklamaları ışığında USD, petrol değerlendiriyorsunuz? Son dönemde başarılı ve alJndaki 2014 yılı sonundaki sert gelişmeler arasında neler bulunduğu hakkında dalgalanmaları nasıl yorumluyorsunuz?
bilgi verebilir misiniz lü†en?
CEVAP 3: OPEC’in üre<m kotasını ve (İsviçre CEVAP 4: NASDAQ OMX Group Başkan Merkez Bankası’nın alJn rezervleri ile Yardımcısı SandyMeyerFrucher, yenilikçilik ve beklen<ler olumsuz sonuçlandı. İsviçre Merkez inova<fliğin önemine işaret ederek, "Finans Bankası’nın alJn rezervlerini toplam rezervlerin noktasındaki yenilikçilik konusunda Borsa yüzde 20’sine çıkarması talebi 78% hayır oyuyla İstanbul muhteşem bir örnek. Türkiye bu reddedildi. Brent petrolünün fiyaJ 70 noktada lider bir örnek" dedi.
USD/Varil’e gerilerken alJn fiyaJ da 1150 USD/Ons’a düştü.
Borsa İstanbul ve Nasdaq arasındaki uzun zamandan beri devam eden işbirliğinin is<krarlı Brent petrolünün fiyaJ yılbaşında 115 ve pozi<f giKğini belirten Frucher, "Borsa USD/Varil ile rekor düzeye çıkJğına şahit olduk. İstanbul'un kuruluşu gerçekten çok büyük bir 1 Aralık 2014 tarihinde 70 USD/Ons ile projeydi, daha önce yapılmamış, bütün 01.01.2014 tarihinden bugüne bugüne 45 USD piyasaların tek bir piyasa içinde tutarında bir fiyat düşüşü yaşanmış görünüyor. merkezileş<rilmesi çok zor bir şeydi. Ve bu AlJnın 01.01.2014 tarihindeki fiyaJ ise 1202 Türkiye'de yapıldı. Çok da iyi bir performans USD/Ons idi. Dönemsel olarak değer kaybı ortaya koydu." ifadelerini kullandı.
yaklaşık 52 USD olarak görülmektedir.
Borsa İstanbul'un bu ortak teknoloji Petrol fiyatlarındaki 2014’ün son beş ayındaki entegrasyonunu yapJğına dikka< çeken düşüşleri ABD, Rusya ve petrol ihraç eden Frucher, "Dünyada bunu yapan başka kimse ülkelerin ekonomisini olumsuz yönde görmedim. Biz buna bakJk ve bu müthiş bir etkileyeceği beklenmektedir. AlJn ve petroldeki irsat dedik" ifadelerini kullandı. yaJrım ve beklen<lerin ters köşe yapması sonrasında USD’nin performansı yakından takip ediliyor. SORU 4: İstanbul Finans Başken< Projesi SORU 5: SPK lisanslarım ile Borsa şirketlerinin yaJrımcı ilişkileri bölümünde çalışmak is<yorum. Yasal lisansım ile ilgili söz konusu bölüme ilişkin yetki ve sorumluklarıma ilişkin kapsamındaki gelişmeleri nasıl 23
son düzenlemeler ne yönde gelişme Kurul 31.12.2014’e kadar süreyi uzatmışJr. göstermektedir? Kurul’un yeni bir uzatmaya mahal vermeden CEVAP 5: 03.01.2014 tarihli, 28871 sayılı Resmi Gazete ile ilan edildiği üzere, SPK, Kurumsal Yöne<m Tebliği (II-­‐17.1), Madde 11’e göre:
YaJrımcı ilişkileri bölümü, Ortaklıklar ile yaJrımcılar arasındaki ile<şimi sağlayan yaJrımcı ilişkileri bölümünün oluşturulması ,bu bölümün ortaklık genel müdürü veya genel müdür yardımcısına ya da muadili diğer idari sorumluluğu bulunan yöne<cilerden birine gerekli incelemeleri yaparak borsa şirketlerinin ilgili mevzuata uyumunu, uymayanlar için gerekli idari para cezalarının verilmesini sağlamasını temenni ediyorum. Aksi halde mevzuata uyum sağlayan şirketlerle uyumsuz olanlar arasında çıkar çaJşması ve elbede uyumsuz olan şirketlerin kötü yöne<m modelleri nedeniyle de yaJrımcıların ve üçüncü şahısların mağdur olmaları söz konusu olacakJr.
doğrudan bağlı olarak çalışması ve yürütmekte olduğu faaliyetlerle ilgili olarak en az yılda bir kere yöne<m kuruluna rapor hazırlayarak sunması zorunludur. YaJrımcı ilişkileri bölümü yöne<cisinin “Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 3 Lisansı” ve “Kurumsal Yöne<m Derecelendirme Lisansı”na sahip olması, ortaklıkta tam zamanlı yöne<ci olarak çalışıyor olması ve kurumsal yöne<m komitesi üyesi olarak görevlendirilmesi zorunludur. YaJrımcı ilişkileri bölümü yöne<cisinin bu bilgilerde meydana gelen değişiklikleri Kurulun özel durumlara ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde KAP’ta yayımlanır. Tebliğ ilk kez yayımlandığında 30.06.2014 tarihine kadar geçiş süresi bulunmaktaydı. 24
25
Download

İlkbahar, 2015