Disk fren balatalarında ve
fren disklerinde hasar değerlendirmesi
Teknik bilgiler
Disk fren balatalarında ve
fren disklerinde hasar değerlendirmesi
Optimal ișleyen bir fren için ön koșul
Fren balataları
■
■
■
Textar önerisine göre fren balatası seçimi
Montaj kılavuzunun branșa özel yönetmeliklerine göre değiștirme yöntemi
(buji veya dingil bașına ayrı olarak)
Araç üreticisinin önerilerine ya da montaj kılavuzuna göre alıștırma tutumu
Fren diski
■
■
■
Temiz ișlev yüzeyleri
Yanal darbe, paralellik, yükseklik darbesi ve Textar önerilerine göre
kalınlık farkı
Araç üreticisinin önerilerine göre değiștirme yöntemi
(buji veya dingil bașına ayrı olarak)
Tekerlek freni
■
■
Temiz ișleyen kılavuz elemanlar dahil frenlerin durumu
Tetikleme elemanları (pistonlar, koruyucu kapaklar, yaylar vs.)
hasarsız ișler durumda
Tekerlekler
■
■
2
Araç üreticisinin yönetmeliklerine göre balans ayarı
Montaj ișlemi, araç üreticisinin belirlediği torklar ile ve montaj
kılavuzu dikkate alınarak yapılmalıdır
Fren diski balataları
Giriș
Binek araçlarında tekerlek freni olarak ön dingilde çok az istisna haricinde disk frenler
kullanılır. Arka dingilde ise, yüklenmeye bağlı olarak disk veya tambur frenler kullanılır.
Așağıdaki açıklamalarda disk frenleri ele alacağız.
Fren sisteminde yüksek mekanik ve termik yüklenme
Fren pedalına etki eden ayak kuvveti sistem tarafından desteklenerek tekerlek frenlerinde fren balatalarını fren disklerine bastıran sıkma kuvveti olarak etki eder. Bu esnada
olușan sürtünme kuvveti, aracın hareket enerjisini büyük oranda ve kısa süre içinde
ısıya dönüștürür. Fren diskine ve fren balatalarına etki eden mekanik ve termik yüklenmeler çok yüksektir. Frenleme esnasında ortaya çıkan fren gücü așırı durumlarda azami
motor gücünün birkaç misli olabilir.
Fren sisteminde yüksek
mekanik ve termik yüklenme
Fren sisteminden beklenen önemli özellikler
Bir fren sisteminden beklenen önemli özellikler așağıda bildirilen șekilde sıralanabilir:
Fren sisteminden beklenen
önemli özellikler
• Her ișletme șartında mümkün olduğu kadar kısa frenleme mesafesi sağlanması
• İyi fren konforu (kazıma ve gıcırdama olmamalı, pedal hissedilebilir olmalı)
• Sarf malzemelerinin uygun kullanım ömrü.
Frenleme ișlemi için önemli fonksiyon partneri olarak fren diskleri ve fren balataları için
bunun anlamı șöyledir:
• Büyük bir ısı derecesi aralığı dahilinde sürtünme değeri stabilitesi
• Sürtünme değerinin, bastırma basıncından, hızdan ve çevre etkilerinden az
oranda bağımlı olması
• İyi mekanik sağlamlık ve șekil koruma özelliği
• Öngörülmüș sınır değerler dahilinde așınma durumu
• Öngörülmüș sınır değerler dahilinde parça toleransları
• Fren balatalarının ve fren disklerinin uygun așınma özelliği.
Fren diski ve fren balataları, sürüș güvenliği açısından önemli anlamda bir fonksiyon
elemanlarıdır. Söz konusu talepler sadece ilgili araç için geliștirilmiș ya da uygun kılınmıș bileșenler ile elde edilebilir. Kusursuz bir bakım durumu sayesinde güvenlik riskleri,
konfor kayıpları ve dayanıklılık süresinde kayıplar olması önlenir.
3
Fren diski balataları
Araçlarda fren sesleri
Araba sürücülerinin artmıș olan kalite bilincinden dolayı, fren sesleri gittikçe
daha da az kabul ediliyor. Bu kısmen rahatsız edici sesler nereden kaynaklanıyor ve böyle bir durumda ne yapılabilir? Fren yapıldığında, kuru sürtünmeden
dolayı zaruri olarak vibrasyonlar (titreșimler) olușur ve bu titreșimler frekansa
bağlı olarak farklı terimler ile tarif edilebilir.
Düșük frekans aralığında örn. inilti, vızıltı veya kazınmadan bahsedilir, orta ve yüksek
frekans aralığında ise örn. gıcırtı veya tel fırça sürtünmesinden bahsedilir.
Bu tür belirtileri önlemek için, Avrupa‘nın lider fren balatası üreticisi olan TMD‘de
yıllardır yoğun temel frenleme araștırmaları yapılmaktadır. Elde edilen sonuçlar, yeni
araç geliștirme çalıșmalarının çok erken bir așamasında konfor optimizasyonunu da
destekler.
Böylelikle daha yeni fren balatası malzemeleri geliștirilirken, bu malzemelerin kendi
titreșim tutumu ve sönüm özellikleri detaylı bir șekilde kontrol edilir. Elde edilen sonuçlar ile șimdi özel ses kontrol düzenlerinde, kısmen komple prototip dingil parçaları
ve frenler ile yeni araçların ve parçalarının ses tutumu analiz edilir ve önlenir. Bu
erken geliștirme așamasında tekerlek frenlerinde ve balata konturunda daha değișiklikler yapılabilir. Daha sonraki așamada ise pratik uygulamaya yakın araç testleri
yapılır ve bu ișlemde olası seslerin yoğunluğu, frekansı ve sıklığı belirlenir. İspanya‘da
aralıksız sürülen araçların yanı sıra, bazı değișik șehir içi sürüș șartları ve yüksek
hızda kazıma testleri de yapılan test kapsamına dahildir. Burada özellikle hangi
parçanın hangi frekansta titreșime bașladığının belirlenmesi, uygun sönüm önlemleri
alınabilmesi için çok önemlidir. Sonrasında yivler ve/veya pahlar gibi küçük kontur
değișiklikleri üzerinden hassas ayarlar uygulanabilir. Fren balatalarının preslenebilirliği
de tolerans bandı çerçevesinde değiștirilebilir.
4
Fren diski balataları
TMD tarafından patenti alınmıș kama șeklindeki ara tabaka da, kullanım durumuna
göre optimizasyonu destekler. En uygun șartlarda, örn. lastik boya, yapıșkan folyo,
sönüm sacları, dengeleme ağırlıkları vs. gibi ikincil önlemler kullanılmasından
vazgeçilebilir. Gerçi bu yardım malzemeleri durumu düzeltmede yardımcı olabilir,
fakat pedal duygusuna, așınma hacmine ve tabii ki masraflara da etkisi vardır.
Böylece bir fren balatasında daima güvenlik, konfor ve ekonomiklik arasında bir
orta yol bulunmalıdır.
Burada farklı fren balatası malzemelerinin tertibi ne kadar önemliyse, tüm
tekerlek freninin ve diğer dingil ve tekerlek bağlantı parçalarının genel durumunun
değerlendirilmesi de o kadar önemlidir.
Örn. geniș tekerlek lastikleri, yol șeridi değiștirmeleri, șasinin alçaltılması vs. gibi
araçta yapılan her değișikliğin araçların ses ve konfor tutumunda da etkisi olacağının
bilincinde olunmalıdır.
5
İçindekiler
Disk fren balatalarında
hasar değerlendirilmesi
Balata kütlesinin çözülmesi
• korozyondan dolayı
8-9
• termik tahripten dolayı
10
• mekanik etkilerden dolayı
10
• hatalı üretimden dolayı
11
Balata kütlesinin balata tutucu plakadan çözülmesi
12 – 13
Kullanımdan kaynaklanan hasarlar
• Yüzey çatlamaları
14
• Kenar kırılmaları
15
• Katmanların ayrılması / Kenar çözülmeleri
16
• Kusurlu temas șekli
17 – 18
Üretim hatası
19 – 20
Montaj hatası
21 – 24
Çevre etkilerinden kaynaklanan hasarlar
Özel montaj bilgileri
6
25
26 – 27
İçindekiler
Binek araçları frenleri için
fren disklerinde hasar değerlendirilmesi
Fren kazınmaları
28
Termik kazınmalar
28 – 29
Soğuk kazınmalar
30 – 32
Temas izlerinden kaynaklanan kazınmalar
33
Frenleme ișlemi esnasında gıcırtı sesleri
33
Diğer olası eksiklikler
34
Fren disklerinde çatlamalar görünüyor
34
Fren disklerinde çizikler var
35
Fren diskinin kullanım süresi çok düșük
35
Özet ve resim bölümü
36
Termik kazınmalar
37
Soğuk kazınmalar
37
Temas izleri
38
Çatlak fren diski
38
Üzerinde çizikler bulunan fren diski
39
Tamamen așınmıș fren balataları
39
Korozyona uğramıș fren diskleri
40
Farklı kalınlıkta iç ve dıș sürtünme bileziği
40
Sürtünme bileziğinin kalınlık farkı
41
Temas yüzeyinde yoğun alt tabaka paslanması
41
Kavite veya hava deliği hasarları
42
Fren diski körüğü bölümünde çatlaklar
42
İletișim ve servis
43
Notlar
44 – 47
7
Fren diski balataları
Korozyondan dolayı balata
kütlesinin çözülmesi
Sebep:
• Yoğun kullanılmıș fren diskleri
üzerinde yeni fren balataları
kullanılmasından dolayı kenar
çözülmesi
• Așağıda tutma yaylarının
yetersiz yay kuvveti (kenar
üzerinde hareket)
• Diğer mekanik așırı yüklenmeler
• Disk fren balatalarının sürekli
yüksek termik yüklenmeye
maruz kalması
Kenar çözülmesi
• Balata kütlesinde gözenekler
olușuyor (komple veya noktasal)
• Balata kütlesi pastan dolayı
çözülüyor
• Balata tașıyıcı plakada belirgin
pas izleri var
• Yapıșkan artıkları
• Balata tașıyıcı plakası üzerinde
ara tabaka ve balata kütlesi
görünüyor
Yoğun alt tabaka paslanması
8
Fren diski balataları
Korozyondan dolayı balata
kütlesinin çözülmesi
Așırı ısı yüküne maruz kalma
ile ilgili herhangi bir belirti yok
Görüntü: Kesit
Belirgin termik yüklenme izleri
Görüntü: Kesit
Açıklama:
Gözle görülebilen malzeme
karıșımını olușturan bileșkenler
mevcut. Elastomer içeren grafit
birikintisi, sürtünmeden olușan
karbon ve aramit lifleri daha
sürtünme tabakasının hemen
altına kadar mevcut.
Açıklama:
Elastomer içeren grafit birikintisi
artık yok ve sürtünme karbonu
sadece hemen ara tabaka
üzerinde mevcut. Aramit lifler
sürtünme tabakasının yakl. 4 mm
altında mevcut. Ara tabaka altında
korozyon görünüyor.
9
Fren diski balataları
Termik tahripten dolayı fren
balatası çözülmesi
Açıklama:
Disk fren balataları 15 – 20
dakikadan daha uzun bir süre izin
verilen azami ısı derecesini aștı.
Bu ișlemde, sağlamlığı sağlayan
önemli içerik maddeleri tahrip
olur.
Balata malzemesi çözülür, kısmen kırılır ve/veya ara tabaka ile
yapıșkan zarar görür. Balata tamamen çözülüyor; boya veya
cila ayrılıp dökülüyor. Balata tașıyıcı plakasında kısmen renk
değișikliği söz konusudur. Balata kütlesi sertleșmiș, tınlama
sesi sert, balata kütlesi kırmızı kahverengi rengine dönüșmüș,
kısmen beyaz kül var.
Mekanik etkilerden dolayı
Açıklama:
Disk fren balataları yere
düșürülmüș veya yamuk monte
edilmiș veya fren kaliperi
içinde așırı “vuruntu” nedeniyle
deformasyona uğramıș.
Balata malzemesi balata
tașıyan plakadan çözülüyor.
Tabaka ayrıșımları olușuyor.
Disk fren balataları yeni sayılır,
ayrılma olayı yapıșkanın ya da
ara tabakanın üst kısmında
gerçekleșiyor. Balata tașıyıcı
plakada hasarlar görünüyor.
Balata tașıyıcı plakadaki
hasarlar, bükme yüklenmesi
halinde görünüyor.
Fren tașıyıcı içinde așırı
vuruntu.
10
Fren diski balataları
Hatalı üretimden dolayı balata
kütlesinde çözülme
Açıklama:
• Balata tașıyıcı plaka çok düz
veya ara tabaka ve yapıșkan
sadece kısmen görünüyor
• Yapıșkanda bir düzensizlik var.
Ara tabaka düzensiz dağıtılmıș.
Balata kütlesi daha düșük bir yüklenmede dahi çözüldü.
Yeterli yapıșkan mevcut değil.
11
Fren diski balataları
Balata kütlesinin balata tutucu
plakadan çözülmesi
Dikkat:
Hatalar ve eksikler çok kez bir
arada ortaya çıkıyor.
12
Çözülme
Sebep
Korozyon
1. Yoğun kullanılmıș fren diski
nedeniyle kenar çözülmesi;
yetersiz așağıda tutma yayı
(kenar üzerinde hareket)
2. Disk fren balatalarının
sürekli yüksek termik
yüklenmeye maruz kalması
Hatalı üretim
Yapıșkan iyi değil
Ara tabaka düzensiz dağıtılmıș
Yapıșkan, ara tabaka ve balata
malzemesi termik tahrip olmuș
Disk fren balataları 15 – 20
dakikadan daha uzun bir süre
azami izin verilen ısı derecesini
așmıștır ve bu nedenle
sağlamlığı önemli oranda
destekleyen içerik maddeleri
tahrip olmuștur
Mekanik tahrip
Disk fren balataları örn. yere
düșürülmüș
Fren diski balataları
Etki
Tanıma emaresi
Balata kütlesinde komple veya
noktasal gözenekler olușuyor,
balata pastan dolayı çözülüyor
Balata tașıyıcı plakasında
belirgin pas izleri, yapıșkan
artıkları var; balata tașıyıcı
plaka üzerinde ara tabaka ve
balata kütlesi görünüyor
Balata düșük yüklenme halinde
dahi çözülüyor
Balata tașıyıcı plaka çok düz
veya ara tabaka ve yapıșkan
sadece kısmen görünüyor
Balata malzemesi tahrip oluyor,
kısmen kırılıyor ve/veya ara
tabaka + yapıșkan tahrip oluyor,
balata tamamen çözülüyor
Boya kabarıp dökülüyor, balata
tașıyıcı plakası kısmen mavi
renge dönüșmüș, balata kütlesi
sertleșmiș, tınlama sesi sert,
balata kütlesinde kırmızı
kahverengi rengine dönüșme
mevcut, kısmen beyaz kül var
Balata malzemesi balata tașıyıcı
plakasından çözülüyor, tabakalar
ayrılıyor
Disk fren balataları yeni sayılır,
ayrılma yapıșkanın ya da ara
tabakanın üst kısmında oluyor.
Balata tașıyıcı plakada hasarlar
görünüyor.
Dikkat:
• Çözülmenin farklı sebepleri
olabilir, fakat sadece hatalı
üretim bizim sorumluluğumuz
dahilindedir ve șikayet olarak
kabul edilir.
• Genel olarak bir tekerlek freni
önce ısınır ve sonra balata
tahrip olur.
• Kesilip ayrılmıș fren balatasına
kesinlikle, așırı derecede ısınmıș
bir tekerlek freni sebep olmaz.
13
Fren diski balataları
Kullanımdan kaynaklanan hasarlar
Yüzey çatlakları
Yüzey çatlaklarının dikkate alınması gerekmez, bu çatlaklar bir
güvenlik riski olușturmaz. Perçinlenmiș fren balatalarında da
balata sağlamlığı açısından herhangi bir dezavantaj yoktur.
14
Fren diski balataları
Kullanımdan kaynaklanan hasarlar
Kenar kırılmaları
Açıklama:
• termik veya mekanik yüke
bağlı olarak farklı yoğunlukta
olabilecek, yapı șeklinden
kaynaklanan etkiler.
• Kenar kırılmalarında toplam
yüzeyin azami % 10 kadarı
kabul edilebilir.
Kırılmalarının dikkate alınması gerekmez, bu kırılmalar bir
güvenlik riski olușturmaz.
İșaretlenmiș alanda kırılmalar olmasına izin verilir, fakat toplam
yüzeyin azami % 10’u așılmamalıdır.
15
Fren diski balataları
Kullanımdan kaynaklanan hasarlar
Tabaka ayrılması / kenar çözülmesi
Açıklama:
• Bu kısımda kırılma veya
çözülme olması kabul edilmez.
• Sürtünme malzemesi bağlantısı
olan kısımda çatlaklar veya
çözülmeler olması kabul
edilmez.
Balata bağlantısının korunan kısmı ișaretin alt tarafındadır.
Kabul edilmeyen çözülmeler olan balata.
16
Fren diski balataları
Kullanımdan kaynaklanan hasarlar
Kusurlu temas șekli
Sebep:
• Așınmıș veya yanlıș fren diski
• Fren bozukluğu / Fren pisliği
• Fren kullanımı çok az
• Montaj hataları / Üretim hataları
bölümlerine de bakınız
Kabul edilmeyen temas șekli söz konusu olan balata
Kenar üzerinde hareketten dolayı hasarlar.
17
Fren diski balataları
Kullanımdan kaynaklanan hasarlar
Açıklama:
• Balata malzemesinin noktasal
mekanik ve termik așırı
yüklenmesi sonucunda tahrip
olması.
Yeni fren balatalarının yoğun çizikli/oluklu fren diskleri
üzerinde kullanımı.
Açıklama:
• Frendeki hatalardan dolayı fren
balatalarında yetersiz hareket
edebilirlik söz konusu.
• Tekerlek bașına veya dingil
bașına ortaya çıkabilir.
iyi durumda
Resim: Tek taraflı termik yüklenme.
18
iyi
durumda
değil
Fren diski balataları
Üretim hatası
Açıklama:
• Kabul edilmeyen pres hatası
• Balata tașıyıcı plakasına paralel
çatlaklar genel olarak kabul
edilmez.
Yeni fren balatasında tabaka ayrılması / tabaka çatlaması.
Açıklama:
• Pres hatasından dolayı
sürtünme malzemesinin
sağlamlığı yetersiz ve bu da
gözenekler olușmasına ve
yüzeyde kırılmalara neden
oluyor.
Yüzeyde kırılmalar, yüksek termik yüklenme izleri görünmüyor.
19
Fren diski balataları
Üretim hatası
Sebep:
Kabul edilmeyen pres hatası.
Kenarlarda kırılmalar
Sebep:
Fren diskinin sürtünme bileziğinin
tamamen kullanılması için,
konstrüksiyondan kaynaklanan
pres tașması.
İzin verilen pres tașması
Açıklama:
Yabancı cisimler genel olarak kabul
edilmez, homojen olmayan karıșım
oranları yüzeyin azami % 5 kadarı
için kabul edilir.
Balata kütlesinde yabancı cisim
20
Fren diski balataları
Montaj hatası
Sebep:
Montaj konumu dikkate
alınmamıș.
iyi
durumda
iyi
durumda
değil
Balata tașıyıcı plakası üzerinde görünen kırılmalar / izler.
Sebep:
Montajdan önce ya da montajda
gerektiği gibi yapılmayan ișlem.
Piston yayı eğilmiș, bu kabul edilmez.
21
Fren diski balataları
Montaj hatası
Sebep:
Fren balatası gerektiği gibi
takılmamıș.
Așağıda tutma yayı tahrip olmuș
Sebep:
Aksesuarlar kullanımdan kaynaklanan
așınmaya maruzdur ve versiyona göre
teslimat kapsamına dahildir.
Clip-on sacları așınmıș
Sebep:
Torsiyon emniyetine dikkat edilmemiștir.
Dikkat:
Kusursuz ișlev sağlanması için,
fren kaliperinde doğru oturmaya
dikkat ediniz.
Torsiyon emniyetinde piston basınç izi
22
Fren diski balataları
Montaj hatası
Sebep:
Fren yuvası pislikten ve
korozyondan arıtılmamıș. Balata
tașıyıcı plakasının ebat sapmaları.
Harici etki nedeniyle belirgin hasar
Sebep:
Fren pistonu pislikten ve
korozyondan arıtılmamıș; așırı
gresleme.
Sönüm sacındaki boșluğun ișlevi pislikten dolayı mevcut değil.
Sebep:
Montajda izin verilmeyen
değișiklik.
Gerektiği gibi değiștirilmemiș balata geometrisi
23
Fren diski balataları
Montaj hatası
Sebep:
Fren balatasının kaliper içinde
yanlıș oturması.
Piston basıncı tam yüzeye yayılmamıș.
Sebep:
Kademe pistonunun ayarı fren
kaliperi içinde bozulmuș.
Kademeli pistonu mastar ile kontrol ediniz.
24
Fren diski balataları
Çevre etkilerinden kaynaklanan hasarlar
Sebep:
Yetersiz temas șekli, ısı derecesi
yükünden sonra temizleme frenlemesi
yok.
Sürtünme yüzeyinin camlașması
Sebep:
Çok kez ișletme ısı derecesine
erișilmez, kendiliğinden temizleme
olmuyor. Sürtünme yüzeyinin örn.
pas, pislik, boya veya toz nedeniyle
pislenmesi.
Sürtünme yüzeyinin pislenmesi
Sebep:
Yüzeyi çizilmiș fren diski kullanılması.
Örn. pislik, tuz veya korozyon gibi
yabancı maddeler girmesi. Balata
kütlesi içinde sürtünme parçacığı
dağılımı yetersiz.
Balata yüzeyinde yoğun çizikler
Sebep:
Fren diskinden fren balatasına örn.
farklı yüklenmeler, hava koșulları ve/
veya malzeme uyumsuzluğu nedeniyle
malzeme geçiși ve böylece balatanın
kalınlașması.
Balıksırtı geometrisi olușması – Balata yüzeyinde metal parçacıkları
25
Fren diski balataları
Özel montaj bilgileri
Dikkat:
Farklı ikincil önlemlerin özel montaj
kılavuzlarına, gürültüler, kazıma
belirtileri, disk çatlakları ve eğik
așınma olmasının önlenmesi için
dikkat edilmelidir.
Farklı ikincil önlemlerin özel montaj kılavuzları.
26
Fren diski balataları
Listelenmiș tüm hasar resimleri örnektir ve fren/araç versiyonuna bağlı olarak farklı
etkileri olabilir. Resimler kılavuz veya referans ödevi görür, fakat uzman bir elemanın
yerinde hasar değerlendirmesinin yerine geçmez. Çok kez hatalar ve eksikler bir arada
ortaya çıkıyor.
27
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Fren kazınmaları
“Termik kazınma” ve
“Soğuk kazınma” farkı
“Fren kazınmaları” denilince, düzensiz fren tork akıșları olması ve böylelikle frenleme
ișlemi esnasında, daha doğrusu bir fren diski turu esnasında ortaya çıkan fren
kuvveti sapmaları anlașılır. Bu belirtiler, sebeplerine göre, yüksek hızdan frenleme
sonucunda olușan ısı nedeniyle termik kazınma olarak ve her hız aralığında
olușabilecek ısı nedeniyle soğuk kazınma olarak tanımlanır.
Termik kazınmalar
“Termik kazınma” belirtisi așağıdaki șekilde tarif edilebilir:
■
■
Normal konum
Uğultu sesi, 100 ve 250 Hz frekans aralığında olușur - Frenleme esnasında
uğultu sesinin yoğunluğu değișebilir ve bu durum freni etkilemez.
Tork sapmaları ve/veya direksiyonda titreșimler, fren pedalının vuruș șeklinde
hareketi ve titreșen șasi parçaları.
Belirtiler frenleme ișleminde o anda etkin olan fren gücüne (pedal kuvveti) bağlıdır.
Termik kazınmanın etkileri normal olarak fren diskinin sürtünme yüzeyleri üzerindeki
halka șeklinde tertip edilmiș lekeler üzerinden anlașılır. Lokal ısı derecesi tepelerinin
frenleme ișlemindeki etkilerinden dolayı disk fren balatasından fren diskine malzeme
aktarılması gerçekleșir ve/veya fren diskinin döküm malzemesinde kalıcı bir yapı
değișikliği olușur. Bir malzeme aktarımı genelde normal yüklenme aralığında yapılan
frenlemeler ile yine önlenebilir, martensit olușumu olarak da adlandırılan noktasal
olușan kristal yapı değișiklikleri malzemenin bașlangıç kristal yapısından daha serttir
ve sadece talașlı bir ișleme süreci üzerinden giderilebilir. Burada, sertleșmiș malzemenin tamamen giderilmesine dikkat edilmelidir. Fakat herhangi bir risk olmasını
önlemek için, fren diski değiștirilmesi önerilir.
Lokal olarak gerçekleșen așırı ısınma sonucunda meydana gelen leke olușması
fenomeninin farklı sebepleri vardır:
■
■
■
■
Blendaj etkisi
28
Fren diski geometrisinin dayanıklılığı, frenleme esnasında olușan termik koșullarda
her zaman yeterli derecede sağlanamaz. İlgili fren diskinin sürtünme bileziği yüzeyi
bu koșullarda geri dönüșsüz veya geri dönüșlü değișebilir. Fren diski gövdesinin
normal durumuna kıyasla bir blendaj efekti olușur.
Fren diskinin asgari kalınlık ölçüsünün altına düșülmüștür (üretici önerisine
bakınız) ve böylelikle ısı depolama özelliği çok azalmıștır.
Monte edilmiș disk fren balataları çok fazla așınmıștır ve artık sadece yetersiz
bir sönüm etkisi sunar.
Döküm malzemesi ve toleranslar açısından fren diskleri üretici spesifikasyonlarına
uygun değildir.
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
■
Monte edilmiș disk fren balataları kullanım durumu için uygun değildir ve/veya
orijinal donanıma eșit değildir veya kıyaslanabilir bir kalite standardına eșit
değildir.
■
Fren sisteminin kusursuz fonksiyonu sağlanamamaktadır veya sistem parçalarının
ebatları yetersizdir.
Noktasal așırı ısınma sonucundaki “termik kazınma” ișlemi için tarif edilen sebebin
yanı sıra, bașka etki faktörleri de dikkate alınmalıdır; örn. balans ayarı yetersiz yapılmıș
tekerlekler veya tekerlek süspansiyonu ve direksiyonun așınmıș yatak parçaları, yetersiz
ayarlanmıș ön dingil gibi sebepler de kazınma belirtilerini tetikleyebilir veya güçlendirebilir.
Kazınma belirtileri halinde çok kez birden fazla sebep aynı anda mevcuttur ve böylelikle
açık bir sebep teșhisi yapılamaz.
Bu yüzden, doğru hasar giderme dahil sebep araștırma amacıyla itinalı bir uygulama
gereklidir. Bu ișlemin tecrübe sahibi uzman atölyelere bırakılması gerekmektedir.
Fakat genel olarak așağıdaki test ișlemleri söz konusu olur:
■
■
■
■
■
■
■
■
Test ișlemleri
Ek olarak, arıza sebebinin ön dingilden mi, yoksa arka dingilden mi kaynaklandığı
kesin belirlenmelidir.
Fonksiyon bileșenlerinin hasar durumları bir görsel kontrol șeklinde belirlenmelidir.
Yoğun hasarlı fren diskleri ya da disk fren balataları kesinlikle dingil bașına değiștirilmelidir.
Monte edilmiș disk fren balataları, üreticinin önerileri doğrultusunda teknik
kullanım izni açısından kontrol edilmelidir.
Disk frenlerin fonksiyon durumu, özellikle de kayar birimler kontrol edilmelidir ve
gerekirse uzmanca onarılmalıdır.
Tekerlek bombesi balans açısından kontrol edilmelidir ve gerekirse ardıl balans
ayarı yapılmalıdır.
Tekerlek süspansiyonunun ve direksiyon parçalarının ișlev kontrolü yapılmalıdır
ve hasarlı parçalar değiștirilmelidir.
Tekerlek yatağının münferit yatak bileșenlerinde bozukluk kontrolü yapılmalıdır ve
gerekirse değiștirilmelidir (yatak boșluğu).
Dingil geometrisi araç üreticisinin referans değerlerine göre kontrol edilmeli ve
gerekirse düzeltilmelidir.
Genel olarak uygun bir sürtünme malzemesi seçilerek, eğer diğer adı geçen araç
bileșenlerinin durumu kusursuzsa, termik kazınmada iyi bir etki elde edilebilir. Fakat bu
bağlamda bu tür optimizasyonlarda, bir fren sistemi için geçerli genel taleplerin dikkate
alınması gerektiğine de dikkat çekilmelidir.
29
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Soğuk kazınmalar
“Soğuk kazınma” belirtisi normal frenlemeler esnasında fren pedalının titremesi,
direksiyonda tork sapmaları ve/veya dingil ve șasi parçalarında vibrasyon ve titreșim
olması üzerinden tespit edilir.
“Termik kazınma” ile aradaki fark özelliği olarak, soğuk kazınmanın hemen hemen
her frenleme ișleminde olușabileceği ve bu esnada frekans aralığının oldukça düșük
olduğu (yaklașık 5 - 50 Hz) belirlenmelidir. Değișken yoğunluklar aracın ilgili hız
aralıklarına göre ortaya çıkabilir.
Soğuk kazınmanın ana sebebi, fren diskinin sürtünme bileziğinin farklı kalınlığıdır.
Ayrıca, “Termik kazınma” ișleminde olduğu gibi, bozuk yatak parçaları ve tekerlek
balans bozuklukları da tabii ki bu efekti çoğaltır.
Farklı kalınlıkların sebepleri
Bu farklı kalınlık nasıl olușuyor: Her fren diski, imalattan ve montajdan kaynaklanan
konsantriklik hatası (vuruntu) içerir. Frenlenmemiș seyir esnasında disk fren balataları güvenli ve sürekli olarak fren diskinden uzaklaștırılamayacağı için, tekerlek dönerken fren balatası ve fren diski arasında noktasal temaslar olur. Burada söz konusu
olan temas kuvvetleri oldukça düșük olmasına rağmen, fren diskinin aynı bölümünde
așınma (kalınlık farkı) olușur ve bu fark belli bir değerden sonra kazınmaya sebep
olur. Bu kalınlık farkı normal frenlemeler sonucunda yine azaltılabilir veya giderilebilir
ve belli ön koșullar mevcut olması halinde, fren sistemi kalınlık farkları olușturma ve
azaltma arasında kabul edilebilir bir dengede tutulabilir. Bu ön koșullar daha sonraki
açıklamalarda ele alınacaktır.
Kalınlık farkı olușmasında etkin faktörler olarak geçerli olan faktörler:
■
■
■
■
■
Fren disklerinin monte edilmiș durumdaki konsantriklik hatası (yanal vuruntu);
Frenlenmemiș durumdaki koșullar altında fren diski malzemesine göre sürtünme
maddesinin agresifliği;
Mevcut fren diski kalınlık farklarını normal frenlemeler esnasında azaltmak ya da
gidermek için, disk fren balatalarının malzemeye özel performansı;
Fren sisteminin frenleme sona erdirildiğindeki boșalma özelliği ve bundan
kaynaklanan, disk fren balatalarının fren diskleri ile arasında boșluk kalma özelliği;
Aracın kullanım koșulları ve sürücünün sürme tutumu.
Fren disklerindeki mevcut ve aynı büyüklükteki kalınlık farklılıklarının etkileri araç
tipinden araç tipine göre çok farklı olabilir ve dingilin, direksiyonun ve șasi parçalarının
tarif edilmiș kuvvet aktarma faktörlerine ve sönüm kabiliyetine bağlıdır.
30
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Kazınma sebepleri așağıdaki bilgilerin dikkate alınması bölümüne göre araștırılabilir:
■
Fren disklerinin konsantriklik kontrolü (yanal vuruntu) monte edilmiș durumda
ve ideal olarak yönetmelikler uygun monte edilmiș tekerlek ile yapılır. Bu ișlemde,
ölçme hassaslığı asgari 0,01 mm olan bir komparatör ile dıș disk yarıçapının yakl.
10-15 mm alt kısmında ölçüm yapılır. Fakat orta sürtünme yarıçapında bir ölçüm
yapılması da yeterli olur. Yeni araçlardaki ölçüm değeri, birden fazla tekerlek turunda
ölçülmek șartıyla, 0,070 mm değerini așmamalıdır (Problem araçlar: < 0,040 mm).
Bu testin sadece yeni fren disklerinde anlamlı olduğunu dikkate alınız.
Eski araçlarda, yapı parçaları toleranslarından dolayı bu tür düșük ölçüm değerleri çok
kez erișilemezdir. Fakat eğer fren diski poyra üzerinde sabitleme deliklerine en düșük
ölçüm değeri olușacak șekilde tertip edilirse, genelde bir optimizasyon elde edilebilir.
Fren disklerinde 0,10 mm konsantriklik sapmaları eski araçlarda da așılmamalıdır.
Gerekirse etken üniteler (poyra, fren diski, yatak) değiștirilerek / kombine edilerek
optimize edilmelidir. Temas yüzeylerinin ve tasfiyelerin temiz ve hatasız durumda
olması konusunda çok titiz davranılmalıdır.
■
■
■
Yukarıda da belirtildiği gibi, poyra da çok büyük bir disk vuruntusu olușmasına
sebep olabilir ve konsantriklik açısından ölçülmelidir. Burada referans değer olarak
azami değer olarak 0,030 mm kabul edilebilir. Bu değer dıș kaydedilebilir yarıçap
ile ilișkilidir. Daha büyük sapmalar söz konusu olursa, poyra değiștirilmelidir.
Bir hassas
komparatör ile
konsantriklik
(yanal vuruntu)
ölçümü
Bir fren diskinin dalgalılığı da konsantriklik hassaslığını etkileyen bir kriterdir.
Bunun için paralelliğin kontrol edilmesi de anlamlı ve yararlı olur. Bu değer azami
0,050 mm olmalıdır. Fakat kontrol sadece özel cihazlar ile yapılmalıdır.
Bir fren diskinin sürtünme bileziğinin kalınlık farkının ölçülmesi sadece özel
cihazlar ile tam doğru yapılabilir. Fakat + 0,001 mm ölçme hassaslığına sahip bir
hassas mikrometre cihazı ile de yeterli hassaslık sağlanabilir. Burada, diskin çevresinde 12-15 noktada ve dıș sürtünme yarı çapının yakl. 10-15 mm alt tarafında
ölçüm yapılmalıdır. Araç tipine göre, 0,012-0,015 mm (Problemli araçlar: < 0,008
mm) kalınlık farklılıkları dahi kazınma belirtilerine neden olabilir. Bu sebepten dolayı, bu değerler yeni disklerde așılmamalıdır ve böylelikle Textar fren diskleri için
mutlak tolerans sınırları olarak geçerli olur.
31
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Diğer kontrol önlemleri
Ayrıca, “Termik kazınma” bölümünde tarif edildiği gibi, bazı test ișlemlerinin de ek
olarak uygulanması tavsiye edilir. Bu ișlemlere disk frenlerin ișlev durumu, tekerlek
yatakları, tekerlek süspansiyonu, direksiyon parçaları, ön dingil ayarı, genel olarak
disk fren balatalarının teknik kullanım onayı da da hildir.
Yukarıda bildirilen açıklamalar da gösteriyor ki, çok büyük bir konsantriklik hatasının
ve buna bağlı olarak kalınlık farkı olușmasının sebebini tespit etmek pek kolay değildir.
Ünitelerin olanaklar çerçevesinde ölçülmesi sayesinde ve gerekirse bu parçaların
değiștirilmesi ile hata belli oranda sınırlandırılabilir.
Fren disklerinin kalınlık farkı olușmasında sürüș tutumunun ve trafik koșullarının
da belirleyici olduğunu daha önce de bildirdik. Otobanda birkaç bin kilometre yol
yapıldığında sadece çok az fren yapmanın ve düșük enerji kullanımının gerekli olduğu
durumlarda, kazınma belirtilerine neden olan kalınlık farkları olușturulabilir. Akabinde
oldukça çok fren ișlemi gerektiren bir așama söz konusu olursa, disk yeniden kendisini
düzeltebilir.
32
Kalınlık farkı olușma eğilimi
Yüksek sayıda fren
yapılması
Düșük sayıda fren
yapılması
Soğuk kazınma yok, fakat fren
disklerinde daha az ömür
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Temas izlerinden kaynaklanan kazınmalar
Bir araç uzun süre duracak olursa ve özellikle de nem ve/veya tuz etkisi halinde disk
fren balataları disk üzerinde sabit korozyon yapıșmasına uğrayabilir veya balatanın
karșısındaki disk yüzeyinde belirgin korozyon olușması söz konusu olur ve bu da
açık kazınmaya neden olabilir. Sabit korozyon yapıșması halinde, muhtemelen hafif, ani
harekete geçme yüklenmesi sayesinde bağlantı çözülebilir. Daha güçlü yapıșmalarda,
fren sistemi demonte edilmelidir ve fren diski tașlanmalı veya değiștirilmelidir. Disk fren
balataları da hasar halinde değiștirilmelidir. Durma süresinden sonra sadece hafif bir
kazınma söz konusu olursa, bu belirti belli bir mesafe sürüldükten sonra normalleșebilir.
Fakat eğer kazınma çok yoğun ve rahatsız ediciyse ya da bu efekt, ișletmede söz konusu
olan frenlemelerden sonra azalmıyorsa, fren diskleri düzeltilmelidir veya değiștirilmelidir.
Frenleme ișlemi esnasında gıcırtı sesleri
Eğer fren sisteminde genel anlamda yapısal bir eksiklik veya hata yoksa, fren diski ve
fren balatası arasındaki tașıma durumları hatalı ise veya disk yüzeyi korozyon nedeniyle
hasarlıysa, ancak bu durumda fren diskinin gıcırtı sesleri olmasında payı vardır. Fakat
fren diskinin geometrik özelliklerinden dolayı, disk sesler için uygun bir yansıtıcıdır.
Hata gidermek için așağıdaki ișlemlerin yapılması önerilir:
■
■
■
■
Așınma durumu ve yüzey durumu disk fren balatalarında ve fren disklerinde kontrol
edilmelidir ve gerekirse parçalar değiștirilmelidir;
İzin verilmiș ve uygun disk fren balatalarının monte edilip edilmediğini kontrol ediniz;
Ses yalıtım elemanlarının mevcut olup olmadığını ve durumlarını kontrol ediniz
(susturma veya sönüm sacları, sönüm boyaları, macunlar);
Kılavuz elemanları ve disk frenlerinin pistonlarının rahat hareket edebilirliğini
kontrol ediniz.
Frenleme ișlemi fiziksel olarak kuru sürtünme sayılır ve doğal olarak kolayca titreșimlere
ve böylelikle ses olușmasına sebep olabilir. Bașlangıçta değindiğimiz etken faktörlere
ve ișletme koșullarına istinaden, olușan tüm sesleri ve gürültüleri bastırmak mümkün
değildir. Fakat günümüz teknolojisi yüksek ölçüde güvenilirliğe ulaștı.
33
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Diğer olası eksiklikler
Çok kez, özellikle de konu ön dingil frenleri olduğunda, sebebin fren diski olduğu
sonucuna varılamayacaktır.
Yetersiz frenleme etkisi
Bu gibi durumlarda, uygun disk fren balatalarının monte edilip edilmediği kontrol
edilmelidir, așınma durumları kontrol edilmelidir, fren disklerinin ve fren balatalarının
yüzeylerinin hatasız olduğu ve fren sisteminin kusursuz çalıștığı kontrol edilmelidir
(pistonlar, kılavuzlar, güçlendiriciler).
Arka dingil disk frenlerinde, çok düșük spesifik yüklenmeden dolayı fren diski üzerinde
veya sürtünme elemanlarının yüzey kaplamalarında korozyon belirtileri söz konusu
olabilir ve bu da fren etkisini olumsuz yönde etkiler. Fakat bu, arka dingilin düșük fren
kuvveti oranından dolayı sürücü tarafından neredeyse fark edilmez. Bu tür durumlarda
fren diskleri ardıl ișlenmeye tabi tutulmalıdır veya yenilenmelidir. Bu durumda disk fren
balataları da değiștirilmelidir.
Fren disklerinde çatlamalar görünüyor
Termik șok yüklenmeleri fren diskinin sürtünme bileziği yüzeyinde döküm yapısında
çatlamalar olmasına neden olabilir. Çatlamalar ünitenin sağlamlığını etkiler ve ebata
ve yüklenmeye bağlı olarak, materyal kırılması için çıkıș noktası olabilir. Daha henüz
kabul edilebilir olan çatlaklar hattında bağlayıcı bir bilgi vermek çok zordur. Fakat olası
riskleri önlemek için, çıplak gözle iyi görünebilir çatlaklar tespit edilirse, fren diskleri
değiștirilmelidir. Çatlakların uzunluğu arttıkça, kırılma tehlikesinin de arttığı dikkate
alınmalıdır.
Kırılma tehlikesinin yanı sıra, çatlaklar kazıyıcıya benzer etkiden dolayı disk fren
balatalarında daha yüksek bir malzeme așınmasına neden olur. Bu efekt ısı etkisi
altında daha da artar, çünkü burada bir aralık genișlemesi gerçekleșir.
34
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Fren disklerinde çizikler var
Sürtünme bileziği yüzeyindeki çiziklerin olușma sebepleri șunlar olabilir:
■
Disk fren balatalarında uygun olmayan sürtünme malzemesi kullanılmıștır;
■
Fren disklerinde / disk fren balatalarında yoğun pislik etkisi söz konusudur;
■
Korozyon etkisi;
■
Fren sisteminde așırı yüklenme söz konusudur;
■
Fren diski malzemesi çok yumușak.
Çizikler çok farklı șekillerde, çok ince ve çok kaba arasında değerlerde olabilir.
Bu nedenle, durumun daha kabul edilebilir olup olmadığı hakkında genel geçerli bir
ifadede bulunmak çok zordur. Fakat uzman kișinin tecrübesi, genelde doğru kararı
garanti eder. Fren etkisi belli sınırlar dahilinde çizik olușumundan etkilenmez, fakat
balata değiștirildiğinde disklerin ișlenmesi ya da değiștirilmesi gerekir.
Fren diskinin kullanım süresi çok düșük
Fren disklerinin ve disk fren balatalarının kullanım süresi, bir fren sistemi geliștirilmesinde önemli de olsa, birçok komponentten sadece biridir. Normal kullanım koșulları
için birçok ön dingil uygulama durumları amaçlanır ki, iki disk fren balatası seti bir
fren diski üzerinde kullanılabilsin. Spesifik ve daha yüksek değerlendirilmiș hedeflere
ulașabilmek için, örn. kazınma belirtileri, kullanım süresi bu değerin altında da
olabilir.
Pratik uygulamada elde edilmiș kullanım süresi değerleri așağıdaki etkin faktörlere
bağlıdır:
■
Sürücünün sürme tutumu;
■
Trafik koșulları;
■
Topografik ve iklimsel kulanım koșulları;
■
Pislik etkisi;
■
Döküm malzemesi ve fren diskinin materyal yapısının olușumu;
■
Disk fren balatasının agresifliği;
■
Kayar ve kılavuz parçaların ve frenleri tetikleme pistonunun rahat hareket
edebilirliği.
Etkilerin çok sayıda olmasından dolayı, disk kullanım süresi pratik kullanımda bir
istatistik faktör olarak ele alınıyor, fakat dağılım fonksiyonunda üst değerler alt
değerler oranla 10-15 faktör daha yüksektir. Gerçek çalıșma mesafeleri bazında
bakıldığında, bu aralık örn. 20.000 ve 300.000 km arasında olabilir, münferit
durumlarda bu sınır değerlerin altında ve üstünde çalıșma mesafeleri de mümkündür.
Bu nedenle üretici ve satıcı tarafından da herhangi bir kullanım süresi garantisi
verilemez.
35
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Özet ve resim bölümü
Adı geçen rahatsız edici
faktörler için tipik örnekler
Fren sisteminde söz konusu olmuș șikayetlere bakınca ve bunları analiz edince, șikayet
sebebinin yüksek oranda fren diskinden kaynaklandığı görülmektedir. Bu oransal
șikayetler arasında de “Frenler kazıyor” ilk sırada geliyor.
Gösterdiğimiz etki olasılıklarının karmașıklığı ve çok sayıda olușundan yola çıkarsak, bir
fren diskinin hasarlı olup olmadığını ve olası sebebin ne olduğunu öncelikli ve yerinde
tespit etmenin çok kez așırı zor olduğunu görüyoruz. Edinilmiș tecrübelere dayanarak,
fren diskinde gerçekten hasar olan durumların çoğunda, sebebin bașka bir yerde
aranması gerektiğini söylemek mümkündür (toplam tolerans değerinden dolayı disk
vuruntusu / boșluğu çok büyük, uygun olmayan fren balataları, tekerlek freni bozuk vs.).
Șikayet konusu olan fren diski çok kez muntazam durumda ve esas hata tespit
edilmedi. Bu da doğal olarak șikayetin reddedilmesine neden oluyor ve sonuçta zaman
ve yüksek maliyete sebep olan kontroller, genel olarak zaman kaybı ve muhatap olan
herkes için problem demek oluyor. Ayrıca parçaların değiștirilmesi kalıcı bir bașarıyla
sonuçlanmıyor ve aynı hasar ve șikayet durumları belli bir süre sonra yeniden gündeme
geliyor.
Durumun daha iyi olmasını sağlamak ve böylelikle müșterinin memnun olmasını
bașarmak ancak ilgili hasar sebebi kesin tespit edilebilirse, sadece muntazam ve
izin verilmiș yedek parçalar kullanılırsa ve bakım çalıșmaları azami hassaslık ile
uygulanırsa mümkün olur.
36
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Termik kazınmalar
Yüksek hızlardan frenleme
esnasında zonklayan sesler
ve titreșimler
Yerel așırı ısınmıș, “Kazıma lekeleri” olan fren diskleri.
Soğuk kazınmalar
SRO
dt1
dt3
dt2
Tespit:
Șasi parçalarının titreșimleri,
direksiyon döner titreșimleri
veya hemen hemen tüm hız
aralıklarında frenleme esnasında
fren pedalında vuruș hareketi.
360
dt1: kısmi sürtünme aşınması üzerinden
asgari disk kalınlığı
dt2: Çıkış / Başlangıç kalınlıkları
dt3: Vuruntunun düzeltilmesinden sonraki disk kalınlığı
dt2 –dt1: azami disk kalınlığı farkı
SRO: azami disk vuruntusu
Bir fren diskinin kalınlık farkı
Araçta disk vuruntusunun
ölçülmesi
37
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Temas izleri
Sebep:
Nem etkisi, tuz etkisi veya bașka
çevre etkileri sonucunda olușmuș
korozyon.
Temas izleri olan fren diski
Çatlak fren diski
Sebep:
Yüksek termik ve mekanik
değișken yüklenmeler.
Sebep:
Fren diski izin verilen așınma
ölçüsü așılacak kadar așınmıștır.
Tespit:
Aniden ortaya çıkan yoğun
kazınma belirtileri.
38
Yoğun ısı çatlamaları söz
konusu olan fren diski
Çatlamıș fren diski
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Çizikli fren diski
Sebep:
Pislik etkisi, așırı yüklenme, disk
malzemesi ve/veya üst tabaka veya
balata maddesi uygun değil.
Üzerinde çizik olușmuș fren diski
Tamamen așınmıș fren balataları
Sürtünme maddesi çelik
destek düzenine kadar
așınmıș
Sebep:
Fren balataları zamanında
değiștirilmemiș.
İlgili hasarlı fren diskleri
39
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Korozyona uğramıș fren diskleri
Sebep:
Nemli fren ile uzun durma süresi,
sürtünme bileziğinde sık sık
temas izleri olduğu için malzeme
yapısında değișme olușmuș.
Etkisi:
Pürüzlü yüzeyli fren, fren sesleri,
kazınma belirtileri.
Korozyona uğramıș fren diski
Farklı kalınlıkta iç ve dıș sürtünme bileziği
Konstrüksiyondan dolayı, farklı ısı
dereceleri almak için.
Sürtünme bileziği bașına azami
0,5 mm fark kabul edilir.
40
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Sürtünme bileziğinin kalınlık farkı
Sebep:
Yanlıș ișleme, çok büyük disk
vuruntusu (boșluğu) ile ișletme
ve aynı zamanda frenlerde çok az
kullanım ve yüklenme söz konusu.
Etkisi:
Soğuk kazınmalar
Kalınlık farkı
Temas yüzeyinde yoğun alt tabaka paslanması
Sebep:
Yetersiz sürtünme, pislenmeden
dolayı yetersiz temas.
Etkisi:
İzin verilmeyen yanal vuruntu
(boșluk) nedeniyle kalınlık farkları
olușması.
Yoğun alt tabaka paslanması
41
Binek otomobil frenleri
için fren diskleri
Kavite veya hava deliği hasarları
Sebep:
Döküm sürecinde hata
Etkisi:
Sağlamlıkta azalma
Kavite veya hava deliği hasarları
Sebep:
• Montaj hatası (fren diski
montajında yanlıș tork).
• İmalat toleranslarına uyulmadığı
için, fren diski doğru oturmuyor.
Fren diski körüğü bölümünde çatlaklar
Etkisi:
Sağlamlıkta azalma, gürültüler
Fren diski körüğü bölümünde çatlaklar
42
Disk fren balatalarında ve fren disklerinde
hasar değerlendirmesi
Daha fazla bilgi için, İnternet üzerinde ilgili siteye bakınız:
www.textar.com
Textar Servis Hattı
+49 (0)2171 / 703 397
nolu telefonu aradığınızda
İș günleri dahilinde ürünlerimiz ve teknolojileri hakkında
sorularınızı cevaplandırıyoruz. Kullanım çerçevesinde
edindiğiniz faydalı bilgileri ve düșüncelerinizi bizimle
paylașırsanız memnun oluruz.
43
Disk fren balatalarında ve fren disklerinde
hasar değerlendirmesi
Notlar
44
Disk fren balatalarında ve fren disklerinde
hasar değerlendirmesi
Notlar
45
Disk fren balatalarında ve fren disklerinde
hasar değerlendirmesi
Notlar
46
Disk fren balatalarında ve fren disklerinde
hasar değerlendirmesi
Notlar
47
B
TMD Friction Services GmbH
Schlebuscher Str. 99
51381 Leverkusen
Almanya
[email protected]
Textar is a registered trademark of TMD Friction.
www.textar.com
Download

Fren diski balataları