ERKEK ÜREME SAĞLIĞI
Güncel Makale Özeti
Cinsel perhizin semen total antioksidan kapasitesi
ve sperm membran lipid peroksidasyonu üzerine etkisi
Marshburn P, Giddings A, Causby S, Matthews M, Rebecca S. et al.
Fertility and Sterility Vol. 102, No. 3, September 2014 705-710
Erkek faktörlü infertilitesi olan çiftlerde, ovulasyon
yip etkilemediği araştırılmış. IUI yapılması planlanan infer-
indüksiyonlu intrauterin inseminasyon (IUI), zamanlan-
til çiftlerden 40 erkekte çalışma gerçekleştirilmiş. Semen
mış cinsel ilişki ile karşılaştırıldığında anlamlı olarak daha
analizi, peroksidaz boyaması ve seminal total antioksidan
yüksek siklüs doğurganlığı sağlamaktadır. Vaz deferens
kapasite (TAK) ve sperm membranı LPO ölçüm işlemle-
ve epididimin kuyruğundaki sperm hücreleri, maruz
ri yapılmış. Cinsel perhiz protokolüne uymama, hacmi 2
kalınan zamanın süresi ile orantılı olarak sperm fonksi-
cc’den düşük örnek, sigara içimi, varikosel varlığı, vazek-
yonunu bozabilecek ejakülasyon öncesi veya sonrası
tomi reversal operasyon öyküsü, destekleyici tedavi alımı
zararlı bir seminal mikroortama maruz kalabilmektedir.
öyküsü (vitamin E ya da C, koenzim Q, taurin ya da glu-
Epididimal spermatozoa, DNA yoğunlaşması için disül-
tatyon) ya da son 6 ay içinde genital enfeksiyon öyküsü
fid köprüsü oluşturmaya yetecek düzeyde reaktif oksijen
olanlar çalışma dışı bırakılmış. Bu çalışmada, cinsel perhiz
ürünlerine (ROS) ihtiyaç duymaktadır, ancak aşırı ROS,
süresini 4 günden 1 güne indirmenin; seminal TAK’ı arttı-
fertilizasyon potansiyelini olumsuz olarak etkilemek sure-
rırken, LPO’da tespit edilebilir değişiklik yapmadığı göste-
tiyle spermatozoa’da oksidatif hasara yol açabilmektedir.
rilmiş. Cinsel perhiz süresinin kısaltılması sonrası aşılama
Matür spermatozoa ROS hasarına özellikle duyarlıdır, çün-
ile verilen daha düşük motil sperm sayılarına rağmen IUI
kü sitozolik organellerinin kaybına sekonder olarak, trans-
sonrası gebelik oranlarının neden daha yüksek olduğu,
kripsiyonel aktiviteyle oksidatif soruna yanıt verememek-
cinsel perhiz süresinin kısaltılmasıyla ROS’un da azalma-
te ve de spermin dış membranı oksidatif hasara oldukça
sıyla açıklanmış.
duyarlıdır. Aşırı ROS üretimi seminal mikro-ortamdaki ölü
Epididim kaudası / vaz deferens mikroortamında za-
spermatozoa ve lökositlerden oluşabilmektedir. Semen-
rarlı ROS düzeyinin yüksek olup olmadığını belirlemek
deki ROS ve/veya yetersiz anti-oksidan savunma sistemi,
önemli olduğu, yüksek ise ejakülasyondan sonra spermler
sperm hasarına yol açabilmekte ve erkek faktörlü infertili-
antioksidanlar ve/veya ROS temizleyiciler (scavenger) içe-
tenin önemli bir sebebi olarak etki edebilmektedir. İnsan
ren aksesuar bez salgıları ile maruz kalıncaya kadar sper-
spermatozoası üzerine oksidatif stresin potansiyel zarar-
min korunamadığı ileri sürülmüş. Bu durumda, sperm ka-
lı etkileri; lipid peroksidasyonu (LPO) aracılığıyla sperm
litesindeki artışın, ancak ejakülasyondan sonra ve sperm
membranlarına hasar, serbest radikal saldırısına sperm
seminal plazmadan ayrılıncaya kadar oksidatif stresin
DNA’sının hassasiyeti veya sperm protein hasarı şeklin-
etkilerini yavaşlatmak ya da tersine çevirmekle mümkün
dedir. Teorik olarak, seminal sıvıdaki artmış antioksidan
olabileceği iddia edilmiş. Agarwal, erkek faktörlü infertili-
kapasite, süperoksid serbest radikallerini nötralize edebil-
tenin yüksek düzeylerde ROS ile ilişkili olduğunu ve sperm
mekte ve sperm hasarını hafifletebilmektedir. Dolayısıy-
DNA fragmantasyonunun, daha uzun cinsel perhiz süre-
la, Ejakülasyon sıklığını arttırmanın; zararlı reaktif oksijen
leriyle arttığına ve bunun da sperm hücresinin epididimin
ürünlerine spermatozoal maruziyeti azaltabileceği, böyle-
kaudası ya da vaz deferens içinde ne kadar uzun süre ka-
likle sperm canlılığının ve fonksiyonunun düzelebileceği
lırsa DNA’sının bozulması olasılığının da o kadar yüksek
vurgulanmaktadır.
olacağını ileri sürmüş. Başka bir çalışmada ise, sperm DNA
Bu hipotezi test etmek için bu çalışmada, kısa cinsel
fragmantasyonunun derecesinin 1, 3, 5 ve 8 günlük cinsel
perhiz süresinin semenin total antioksidan kapasitesini
perhizin ardından değişmediği vurgulanmış. Sunulan bu
veya sperm membranının lipid peroksidasyonunu etkile-
çalışmada, kısa cinsel perhiz sürelerinin ROS hasarından
270
ERKEK ÜREME SAĞLIĞI
Güncel Makale Özeti
koruyarak daha az sayıda hareketli sperm üretilmesine yol
döngülerinde konsepsiyon şansının artacağı ve elde edi-
açsa bile sperm kalitesini artırabileceği belirtilmiş. Elde
len yüksek seminal TAK’ın, LPO’dan bağımsız bir mekaniz-
edilen bulgular, IUI öncesinde optimum bir IUI peryodu
ma ile oksidatif stres ile uyarılan sperm hasarını azaltabile-
tanımlamaya yardımcı olmakta ve IVF için oosit inseminas-
ceği sonucuna varılmıştır.
yonu öncesinde 1 ya da 2 günlük bir cinsel perhizi önermek için gerekçe sağlamakta olduğu iddia edilmektedir.
Sonuç olarak; daha yüksek IUI başarı şansının, motil
Çeviri
Yrd. Dr. Can Benlioğlu1, Prof. Dr. Sefa Resim2
Adıyaman Üniversitesi Tıp Fakültesi, Üroloji AD
sperm sayısından ziyade, kısaltılmış cinsel perhiz süresi-
1
ni takiben sperm kalitesindeki düzelmenin öncülüğü ile
2
uyumlu olduğu ileri sürülmüş. Böylelikle, yardımlı üreme
Üroloji AD
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Tıp Fakültesi
271
Download

Cinsel perhizin semen total antioksidan kapasitesi ve