ODTÜ MEZUNLARI DERNEĞİ
Soma Ziyareti
Değerlendirme Raporu
ODTÜ MD, Soma Çalışma Grubu
Ankara, Temmuz 2014
İçindekiler
ÖZET
2
ZİYARET ÖNCESİ HAZIRLIKLAR
3
ZİYARET SIRASINDA YAPILAN GÖRÜŞMELER
4
BÖLGE ZİYARETİ 1. GÜN
5
Öğrenci Kolektifleri ile Yapılan Görüşme: ................................................................... 5
Soma Ticaret Odası Başkanı ile Yapılan Görüşme: ...................................................... 6
Manisa Barosu, Soma İlçe Avukatı ile Yapılan Görüşme: ........................................... 7
Soma Kaymakamı ile Yapılan Görüşme:...................................................................... 8
Soma İlçe Eğitim Müdürü ile Yapılan Görüşme: ......................................................... 9
Soma için Adalet Platformu Yetkilileri ile Yapılan Görüşme: ................................... 10
DİSK, Dev Maden-Sen, Ege Bölge Temsilcisi ile Yapılan Görüşme: ....................... 12
BÖLGE ZIYARETI 2. GÜN
13
Köseler Köyü Ziyaret Hazırlığı: ................................................................................. 13
Köseler Köyü Halkı ile Yapılan Görüşmeler: ............................................................. 14
Kınık Kaymakamı ile Yapılan Görüşme:.................................................................... 16
Kınık Belediye Başkanı ile Yapılan Görüşme: ........................................................... 16
KESK Tarım Orkam-Sen, İzmir Şube Başkanı ile Yapılan Görüşme: ....................... 17
SONUÇ YERİNE
19
1|Sayfa
Özet
13 Mayıs 2014 tarihinde Manisa-Soma’da bulunan, Soma Holding’in işlettiği
Karanlıkdere Maden Ocağı’nda meydana gelen faciada 301 madenci hayatını
kaybetmiştir. Bu facianın ardından, ODTÜ Mezunları Derneği (ODTÜ MD) olarak
nakdi bağış kampanyası başlatılmış, ihtiyaçların yerinde tespiti için bölgeye gidilmesi
uygun görülmüştür.
Bu kapsamda, facianın yaşandığı bölgeyi doğrudan gözlemlemek, bölge halkının sorun
ve ihtiyaçlarını tespit etmek ve sorunlara ODTÜ MD’nin gücü ölçüsünde çözüm
önerileri geliştirmek amacıyla 4 kişilik bir ziyaret ve gözlem grubu oluşturulmuş, 20-21
Haziran 2014 tarihlerinde Manisa-Soma ve İzmir-Kınık ilçeleri ile Kınık’a bağlı
Köseler köyü ziyaret edilmiştir.
Bu rapor, bölgeye yapılan ziyaret sırasında gerçekleştirilen röportaj ve sohbetlerden
edinilen bilgileri içermekte, sonuç bölümünde ise Soma ile dayanışma kapsamında
genelde Sivil Toplum Kuruluşları (STK’lar), özelde ODTÜ MD olarak neler
yapılabileceği üzerinde durulmaktadır.
2|Sayfa
Ziyaret Öncesi Hazırlıklar
Soma Holding’in işlettiği Karanlıkdere Maden Ocağı’nda meydana gelen faciada 301
madencinin hayatını kaybetmesinin ardından süreci güvenilir kaynaklardan takip
edebilmek için TMMOB Maden Mühendisleri Odası ile, madende çalışanların puantaj
listelerinin temini için ise Ege Mezunları Derneğimizle iletişime geçilmiştir. ODTÜ
Mezunları Dernekleri Konseyi olarak basın açıklaması yapılmış, ODTÜ bileşenleri ile
Maden Mühendisliği Bölümüne gidilerek ileride madenci anıtının inşaa edileceği yere
kömür, kazma, kürek ile geçici anıt yapılmış, Devrim Stadyumuna yürünerek basın
açıklaması gerçekleştirilmiştir. Sivil Toplum Diyalog, Derneğimiz girişinde imgesel
etkinlikler düzenlemiştir.
Facianın ardından, ODTÜ MD olarak nakdi bağış kampanyası başlatılmış, yaşanan
gelişmeleri değerlendirmek, bölgede çalışmalarını sürdüren diğer STK’ların ilgili
raporlarını incelemek ve sürdürülebilir bir eylem planı çıkarmak amacıyla ODTÜ MD
üyeleri ile Soma Çalışma Grubu’nun kuruluş ve toplantı saatleri bilgisi paylaşılarak
ODTÜ MD çatısı altında 16 gönüllüden oluşan Soma Çalışma Grubu kurulmuştur.
Yapılan toplantılar ve değerlendirmeler sonucunda, Soma Çalışma Grubu’nun 4 kişilik
bir heyet ile Soma’yı 20-21 Haziran 2014 tarihlerinde yerinde ziyaret etmesine karar
verilmiştir.
Soma
ziyaretinin
amacı
aşağıdaki
hususları
kapsayacak
şekilde
belirlenmiştir:

Facianın ardından bölgede yaşananları ve sorunları ODTÜ MD üyeleri
nezdinde görünür kılmak,

Yaşamını yitiren madencilerin geride bıraktığı ailelerinin sorunlarını tespit
etmek,

Mevcut durumun anlaşılmasına ve sorunların çözümüne yönelik öneriler
geliştirmek,

Üye bağışlarıyla oluşan nakdi imkânın nasıl değerlendirileceği konusunda
öneriler geliştirmek,

ODTÜ MD’nin kendi imkânları ile yapabileceği olası yardımlar konusunda
öneriler geliştirmek,
3|Sayfa

Bölgede yapılan gözlemler ile bu gözlem ve değerlendirmelere dayalı
önerileri üyeler ve kamuoyu ile paylaşmak.
Ayrıca, ziyaret öncesi hazırlık kapsamında ODTÜ Psikoloji Bölümü Öğretim Üyesi
Prof. Dr. Nuray Karancı ile görüşülerek çeşitli konularda görüş ve önerileri alınmıştır.
Ziyaret Sırasında Yapılan Görüşmeler
Soma ziyareti kapsamında aşağıdaki kurum ve kişiler ile (yaklaşık 50 kişi) görüşmeler
gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmelerin büyük bir çoğunluğunda video çekimi ve ses kaydı
gerçekleştirilmiş, bir kısmında ise görüşülen kişinin ricası üzerine sadece görüşme
notları tutulmuştur. Ziyaret sırasında görüşülen kurum ve kişiler aşağıda yer almaktadır:

Soma Kaymakamı M. Bahattin Atçı

Kınık Kaymakamı İlyas Gün

Kınık Belediye Başkanı Sadık Doğruer

Soma Ticaret Odası Başkanı Hakan Işık

Soma İlçe Eğitim Müdürü Mustafa Dikici

Manisa Barosu Soma İlçe Temsilcisi Avukatı Mustafa Çoban

Soma için Adalet Platformu Yetkilileri

DİSK, Dev Maden-Sen, Ege Bölge Temsilcisi Hacay Yılmaz

KESK Tarım Orkam-Sen, İzmir Şube Başkanı Adil Ümit Tüzen

Öğrenci Kolektifleri

Köseler Köyü halkı ve muhtarı
4|Sayfa
Bölge Ziyareti 1. Gün
ÖĞRENCİ KOLEKTİFLERİ İLE YAPILAN GÖRÜŞME:
Öğrencilere yaz tatillerini neden Soma ve Kınık’ta geçirecekleri sorulduğunda, Öğrenci
Kolektiflerinden Cihan “okumuş insan halkın yanındadır” diyerek faciayı yaşayan
madencilerin ve yakınlarının yanında olacaklarını, madenci çocukları için yaz boyunca
çeşitli eğitsel faaliyetler düzenleyeceklerini ifade ettiler. Madende 301 madencinin
hayatını kaybettiği; bununla birlikte bu faciadan geriye 76 milyon yaralı kaldığını
belirterek madencilerle dayanışmanın öneminden bahsedildi. Ayrıca, hali hazırda
Madenci Evi açılışının çalışmalarının devam ettiğini, bu çalışmalara katkı beklediklerini
ilettiler. Bölge halkına “günü kurtaran” maddi yardımların yanı sıra aşağıda belirtilen
konularda destek verilmesinin öneminden bahsedildi:

Psikolojik destek ve çeşitli sosyal etkinliker

Hukuki destek

Tarımsal faaliyetlerin canlandırılması

Soma’ya ilişkin tüm çalışmaların merkezileşmesinin sağlanması
5|Sayfa
SOMA TİCARET ODASI BAŞKANI İLE YAPILAN GÖRÜŞME:
Soma Ticaret Odası Başkanı Hakan Işık ile yapılan görüşmede; bölgede çiftçilik ile
geçimini sağlayanların ekonomik durumlarının kötü olduğu, çiftçilerin hayatlarını
devam ettirebilmek için yeterli parayı kazanamadığı, dolayısıyla Bağkur primlerini
yatıramadığı; bu nedenle tarımdan uzaklaşıldığı, özellikle kadınların istihdamının
bölgenin kalkınması için önemli olduğu, termik santral aracılığı ile seracılıkta
çalışabilecekleri, Nar Vakfının kadın istihdamı için zeytinyağlı sabun üretim atölyesi
projesinin olduğu, sabunların satışı için saygın otellerde anlaşma yapıldığı bilgileri
edinildi. Hayatını kaybeden madencilerin eşlerinin dul kalması nedeniyle Soma ve çevre
ilçelerde “dul kadınların” yaşama şanslarının olmadığı, köylerine döndükleri de ayrıca
ifade edildi. Yapılan görüşme sırasında bölgenin kalkınması için dile getirilen diğer
projeler aşağıdaki gibidir:

Yeterli arazi temin edilerek (arazi bulunamıyor) Celal Bayar Üniversitesinin
Mühendislik Fakültesi kapsamında Maden Mühendisliği Bölümü’nün Soma’da
açılması

Soma maden faciasının unutulmaması için anıt ya da müze projesi
6|Sayfa

Kadınların istihdamını kolaylaştıracak/sağlayacak Eğitim Merkezi projesi

Tüm madenlerdeki işçilerinin merkezi olarak izlenmesi için dijital takibi
sağlayacak bir sistem geliştirilmesi. Böyle bir sistemin Enerji ve Tabii
Kaynaklar Bakanlığı’na öneri olarak sunulması

Maden ocaklarından çıkartılacak ürün miktarının ve sürenin belirlenmesi ve bu
sayede işçilerin gereksiz zorlanmaması için bir sistem geliştirilmesi
MANİSA BAROSU SOMA İLÇESİ AVUKATI İLE YAPILAN GÖRÜŞME:
Görüşmenin yapıldığı Avukat Mustafa Çoban tarafından; Türkiye Barolar Birliği çatısı
altında Manisa Barosu koordinasyonu ile bir kriz masasının oluşturulduğu, bu kriz
masası aracılığı ile açılacak tazminat davaları hakkında madenci yakınlarına hukuki
bilgilendirme yapıldığı, ayrıca ceza dosyasına tüzel kişi olarak dahil olunduğu bilgisi
verildi. Ceza soruşturmasının Manisa Barosu tarafından tüzel kişi olarak takip edildiği
vurgulandı. Mağdur aileler tarafından 150’ye yakın başvuru olduğunu ve Baro
tarafından ilgili avukatların görevlendirme işleminin yapıldığı söylendi. Davaların ne
7|Sayfa
kadar süreceği konusunda ise bu davalara tek mahkemenin bakması nedeniyle, bu olayla
ilgili 1000 civarında dosya olması beklendiğinden ve 3 ayda bir gelen duruşmalar
düşünüldüğünde sürecin uzun sürebileceği belirtildi. Bu konuda, süreci hızlandırmak
için HSYK’nın iş mahkemesi kurulması yönünde çalışmaların olduğu bilgisi verildi.
Ayrıca, hukuksal sürecin önemli ve belirleyici bir parçası olan bilirkişi raporlarının
gerçeği yansıtan iyi hazırlanmış raporlar olması gerekliliğinin önemi vurgulandı.
Bilirkişiler için üniversitelerden akademisyenlerin görev alacağı beklentisi içinde
oldukları söylendi. Hukuki sürece katkı olarak aşağıdaki hususa dikkat çekildi:

Türkiye Barolar Birliği aracılığı ile Savcılıktan izin alınarak akademisyenler ve
uzmanlardan oluşan bir heyet ile ocağa girilmesi ve bilirkişi ve resmi raporlara
ek ya da alternatif bir raporun oluşturulması
SOMA KAYMAKAMI İLE YAPILAN GÖRÜŞME:
Soma Kaymakamı M. Bahattin Atçı ile yapılan görüşme sırasında (ziyaret edilen tarih
itibariyle) vefat eden madenci yakınlarına henüz maaş bağlanmadığı, yakınını kaybeden
8|Sayfa
ailelerin hepsine 1.000’er TL dağıtıldığı daha sonra sırayla tekrar 1.000’er TL
dağıtılmaya başlandığı öğrenilmiştir. AFAD’da Soma adına biriken bağışların miktarı
konusunda Kaymakam Bey’in de net bilgisi olmadığı anlaşılmıştır. Hayatını kaybeden
madencilerin ailelerine TOKİ tarafından ev yapılacağı bilgisi edinilmiştir. Sayın
Kaymakam, Derneğimizin göstermiş olduğu duyarlılıktan dolayı memnuniyetini
belirttikten sonra Derneğimiz tarafından özellikle eğitim alanında yapılacak olan
katkılara destek vereceğini belirtmiştir. Soma Kaymakamı ile yapılan görüşme
esnasında,
yaklaşık
2
saat
boyunca
faciadan
doğrudan
etkilenen
kişilerin
Kaymakamlıktan talepleri yerinde kaydedilmiş; bu sayede, ODTÜ MD Ekibi sorunlar
ve taleplerin detayları konusunda birinci elden bilgi sahibi olmuştur.
SOMA İLÇE EĞİTİM MÜDÜRÜ İLE YAPILAN GÖRÜŞME:
Soma İlçe Eğitim Müdürü Mustafa Dikici ile yapılan görüşmede facia sonrasında Milli
Eğitim Bakanlığı tarafından yetim kalan çocuklara yüksek öğrenim süreçleri de dahil
9|Sayfa
burs sağlanacağı öğrenilmiştir. Ayrıca, faciadan etkilenen öğrencilerin iletişim bilgileri
alınmıştır. Sayın Dikici, yaptıkları çalışmaları kısaca anlattıktan sonra öğrencilerin çok
yönlü eğitimi için Derneğimizin yapacağı katkının önemli olduğunu ve işbirliği
içerisinde çalışmaktan memnuniyet duyacağını belirtmiştir.
SOMA İÇİN ADALET PLATFORMU YETKİLİLERİ İLE YAPILAN GÖRÜŞME:
Yapılan görüşmede Platform yetkilileri, faciadan önce müfettişlerin gelip maden
ocaklarını teftiş ettiğini; ancak müfettişlerin firma ve Bakanlık ile yakın temasından
dolayı raporların güvenilir olmadığını ifade ettiler. Faciadan günler önce ocakta
sıcaklığın arttığı, madencilerin bunu müdürlere anlatmaya çalıştıkları ancak bunu
yapmaya çalışanların işten atıldıkları belirtildi.
Platformda yer alan madenciler, güvenlik önlemleri alınmadan ağır şartlarda çalıştıkları
için daha önce de farklı iş kazaları nedeni ile hayatlarını kaybeden işçiler olduğunu
ancak kamuoyuna yansıtılmadığını ifade etmişlerdir. Kömürlerin taşındığı bant
mekanizmasına bir cisim kaçtığında bantta kopma olduğunu, bu durumda üretimi
10 | S a y f a
aksattığı için işçiye yevmiye cezası verildiğini, bu cezaya çarptırılmak istemeyen bazı
işçilerin mekanizmaya kaptırdıkları eşyalarını (kazma, kürek vb.) çekmeye çalışırken
mekanizmaya kendilerini kaptırıp ağır yaralandıklarını hatta yaşamlarını kaybettikleri
söylenmiştir.
Kaza sonrası arama-kurtarma faaliyetlerinde çalışan yeterli sayıda profesyonel
olmaması nedeni ile madencilerin de arama-kurtarma faaliyetlerine katıldıkları,
yaşamlarını kaybeden arkadaşlarını dışarı çıkarırken yaşadıklarından kaynaklı ağır
travma geçirdikleri ifade edilmiştir.
Ayrıca faciaya ilişkin hukuki süreç ile ilgili aşağıdaki konularda bilgi alınmıştır:

Mağdurlara hukuk davaları; maddi ve manevi tazminatları ile ilgili olarak açılan
davalar için danışmanlık ve ücretsiz avukatlık hizmeti verilmektedir. Bu
davaların muhattabı madeni işleten Soma Kömür İşletmeleri A.Ş.’nin yanı sıra iş
kanununun 6. Maddesi gereği devredilemeyecek bir işi devrettiği için Türkiye
Kömür İşletmeleri Kurumu’dur.

Sorumluların yargılanmaları ile ilgili olarak açılan ceza davalarına ise bu facia
için özel olarak bir araya gelen “Soma İçin Adalet Platformu” taraf olmuştur. Bu
Platform, sorumluların yaşanan facianın “iş kazası” olarak temellendirilerek
yargılanmalarına
karşı
çıkmaktadır.
Platform,
madendeki
çeşitli
risk
ölçüm/gözlem verilerinin, tehlikeyi haber veren sonuçlarına rağmen, üretimi
aksatmamak adına kasıtlı olarak göz ardı edildiğini öne sürmekte; dolayısı ile bu
kasıt üzerinden bir hukuki temel oluşturulması için çaba sarf etmektedir.

Savcı, faciayı “iş kazası” olarak nitelendirmektedir. İş kazası kapsamında
davanın yürütülmesi durumunda, ölüm vakaları için TCK’nın 85. Maddesi
gereğince “dikkatsizlik ve tedbirsizlikle adam öldürme”, yaralanma vakaları
için ise, TCK’nın 89. Maddesi gereğince “dikkatsizlik ve tedbirsizlikle adam
yaralama” davaları açılmakta, sorumluların yalnızca bir kısmı kısa süreliğine
ceza almakta ve bu cezalar ise para cezasına çevrilebilmektedir. Soma İçin
Adalet Platformu, facianın kaza değil cinayet olduğu iddiasını kanıtlamaya;
böylece sorumluların TCK’nın 77. Maddesindeki “insanlığa karşı suçlar” veya
83. Maddesindeki “belli bir yükümlülüğün ihmali ile ölüme sebep olmak”
suçundan cezalandırılmasını sağlamaya çalışmaktadır.
11 | S a y f a
DİSK, DEV MADEN-SEN, EGE BÖLGE TEMSİLCİSİ
İLE
YAPILAN
GÖRÜŞME:
DİSK, Dev Maden-Sen, Ege Bölge Temsilcisi Hacay Yılmaz İle yapılan görüşmede
hali hazırda varolan sendikaya tepkilerinden dolayı madencilerin DİSK Dev MadenSen'e yoğun ilgisi olduğu öğrenilmiştir. Faciadan bu yana sürekli örgütlenme faaaliyeti
içerisinde bulundukları ve ciddi bir üye sayısına ulaşıldığı; ancak mevcut sendika ve
işveren tarafından işçilere baskı uygulanarak işçilerin üye olmasının engellenmeye
çalışıldığı ifade edilmiştir. İşçilerin sendikaya üye olmalarını sağlamaktan öte
örgütlülük bilincinin ve dayanışma duygusunun arttırılmasının, çalışma koşullarının
iyileştirilmesi için gerekli çalışmaların yapılmasının çalışmalarının temel politikasını
oluşturduğu belirtilmiştir.
12 | S a y f a
Bölge Ziyareti 2. Gün
KÖSELER KÖYÜ ZİYARET HAZIRLIĞI:
14 kayıbın yaşandığı Köseler Köyü’ne baş sağlığı için ev ziyaretleri kapsamında ODTÜ
MD adına “baş sağlığı” paketleri hazırlanmıştır.
13 | S a y f a
KÖSELER KÖYÜ HALKI İLE YAPILAN GÖRÜŞMELER:
Köseler Köyü Muhtarı Ali Toprak, 125 haneli, 387 nüfuslu olan köylerinde kazadan
önce toplam 53 kişinin madende çalıştığını, bu kazada köyden 14 madencinin hayatını
kaybettiğini ve 24 çocuğun yetim kaldığını söylemiştir. Köy muhtarı başta İzmir ve
İstanbul’dan olmak üzere kendilerine pek çok ayni yardım yapıldığını, kimi iş
adamlarının ve STK’ların da maddi yardımda bulunduklarını belirtmiştir.
Köyde suyun yetersiz olması ve arazinin tarıma elverişli olmaması sebebi ile tarım
faaliyetlerinin yapılamadığı, iş alternatifi yaratma konusunda çaresiz oldukları ifade
edilmiştir. Madencilerin servis ile işe ulaşımlarının sağlandığı, madende çalışanların
günde ortalama 160 kilometre yol gittikleri belirtilmiştir. Ayrıca, farklı iş olanaklarının
kısıtlı olması nedeniyle çalışma koşullarının ağırlığı bilinmesine rağmen bölge halkının
madende çalıştıkları söylenmiştir. Kazadan 8 saat sonra sağ kurtulan bir madenci,
çocukları olduğunu, çalışması gerektiğini ve mecburen madende çalışmaya devam
edeceğini ifade etmiştir.
14 | S a y f a
Köseler Köyündeki madencilerle yapılan görüşmelerde aşağıdaki hususlarda bilgi
alınmıştır:

Madenciler, resmi kanallardan herhangi bir psikolojik destek almadıklarını,
bölgede faaliyet gösteren kimi STK’ların bu tür faaliyetleri olduğunu
söylemişlerdir.

Madenciler, iş güvenliği konusunda kendilerine daha önce kısmen bilgilendirme
yapıldığı, temel eğitimin teorik olarak işe girişte verildiğini belirtmiştir. Ayrıca,
madende çökmeye karşı çelik konstrüksiyon kullanılması gerekirken tavanlarda
ahşap malzeme kullanıldığı, son günlerde artan metan gazı oranının yüksekliği
işçiler tarafından bilinmesine ve bildirilmesine rağmen hiçbir adım atılmadığı,
yine ocaktaki ısının oldukça arttığı, işçilerin bolca su tüketmeye başladığı,
çalışırken terden çizmelerinin içinin su ile dolduğu, sendikaya ve işverene
iletilmesine rağmen hiçbir önlem alınmadığı madenciler tarafından ifade
edilmiştir.

Madenciler, sendikanın kendilerinin haklarını savunmadığını, işveren tarafından
sendikaya zorla üye yapıldıklarını, sendikanın işçilerden daha çok işverenin
çıkarlarını korumak için daha yoğun çaba sarfettiğini ifade etmişlerdir.
15 | S a y f a
Sendikanın, madenlerdeki iş kazalarını ortadan kaldıracak ve iş güvenliği
önlemlerini aldıracak asıl güç olması gerekirken; bütün bu olan biteni
görmeyerek, işçiler adına itiraz etmeyerek yaşanan felaketin önlenememesinde
sorumlu olduğu belirtilmiştir. Soma’da beş büyük Maden işletmesinde yaklaşık
17.000 işçinin çalıştığı, işçilerin 13.500’ünün TÜRK-İş’e bağlı Türkiye Madenİş Sendikasına üye olduğu ifade edilmiştir.
KINIK KAYMAKAMI İLE YAPILAN GÖRÜŞME:
Köyde herhangi bir okul öncesi eğitim kurumu bulunmaması, köye en yakın lisenin
Kınık ilçesinde olması ve taşıma sorunu, çocukların okullaşma ve okula devamı
konusunda ciddi engeller olarak öne çıktığı gözlenmiştir. Kınık ilçesine bağlı köylerde
taşıma eğitim yapıldığı, belirli bir süreden sonra öğrencilerin okula gitmediği; bu
nedenle eğitim düzeyinin bu bölgede düşük kaldığı ve çalışma yaşına gelen erkeklerin
madende çalışmasının bir haline geldiği görüşmeler sırasında bölge halkı tarafından dile
getirilmesine rağmen Kınık Kaymakamı İlyas Gün, eğitim sorununun yıllara dayanan
uzun süreli bir sorun olduğunu, eğitimin sağlanması için ellerinden geleni yaptıklarını,
daha fazlasının da kendileri tarafından yapılacağını, Derneğimizin eğitime sunacağı
önemli bir katkının olmayacağını söylemiştir. ODTÜ MD’nin, Köseler Köyündeki
camiye iki adet klima temin ederek yardımda bulunabileceği Kaymakam Bey tarafından
ifade edilmiştir.
KINIK BELEDİYE BAŞKANI İLE YAPILAN GÖRÜŞME:
Kınık Belediye Başkanı Sadık Doğruer ile yapılan görüşmede; henüz yeni bir belediye
başkanı olduğunu ancak bölgede yaşanan sorunları çok iyi bildiğini, bu sorunlardan en
önemlisinin köylerdeki eğitim sorunu olduğu bilgisi edinilmiştir. Ayrıca, kırsal
kesimdeki köylerde tarımın elverişli olmaması nedeni ile iş olanaklarının sınırlı olması
belirtilmiştir. Bu sorunların çözümü için meslek kursları düzenleyeceklerini, taşıma
eğitiminden kaynaklanan sorunun çözümü için de uzun vadeli bir program dahilinde
yoğun çaba harcanması gerektiği ve eğitim alanında Derneğimizce yapılacak katkıların
16 | S a y f a
önemli olduğu, işbirliği yapmaktan memnuniyet duyacağı Sayın Doğruer tarafından
belirtilmiştir.
KESK TARIM ORKAM-SEN, İZMİR ŞUBE BAŞKANI
İLE
YAPILAN
GÖRÜŞME:
KESK Tarım Orkam-Sen, İzmir Şube Başkanı Adil Ümit Tüzen ile yapılan görüşmede
“Soma Dayanışma”sının etkinlikleri hakkında bilgi alınmıştır. Soma faciasından sonra
İstanbul, Ankara ve İzmir bölgelerinden gelen gençlerin katılımı ile oluşturulan Soma
Dayanışması’nın 22 Hazirandan itibaren bölgede dayanışma faaliyetleri yürütecekleri,
özellikle köylerdeki çocuklarla çeşitli pedagojik ve eğitsel etkinliklerde bulunacakları
öğrenilmiştir.
Soma
Dayanışma’sının,
köylerde
çocukları
biraraya
getirerek
yeteneklerini
sergileyebilecekleri bir alan yarattığı; yüz boyama, halat çekme, futbol turnuvası,
bisiklet sürme, resim yapma, hamur şekillendirme gibi çeşitli etkinliklerin düzenlendiği
belirtilmiştir.
17 | S a y f a
Bu etkinliklerin dışında, madenci aileleriyle bir araya gelip acılarını paylaşan
Dayanışma ekibinin aynı zamanda bu facianın hukuki-siyasi olarak takipçisi olduğu
söylenmiş, ayrıca maden ocaklarında çalışmaya devam eden madencilerle bir araya
gelerek çalışma koşulları ile ilgili çeşitli raporların düzenlendiği belirtilmiştir. Bölgede
özellikle kadınların istihdam edileceği organik tarım faaliyetlerinde bulunabileceğini ve
ürünlerin satın alınması konusunda İzmir Büyükşehir Belediyesi’nden destek
alınabileceğini, mesleki eğitim verilerek iş olanaklarının geliştirilebileceğini, bu
kapsamda geliştirilebilecek işbirliklerin son derece önemli olduğu ifade edilmiştir.
Ayrıca, Haziran ayının sonunda Soma Dayanışması ve Bergama Belediyesi işbirliği ile
Bergama’da köylerden gelen çocukların katılımıyla gün boyu sürecek bir etkinlik
programı oluşturulacağı bilgisi verilmiştir. Madenci ailelerin de dahil olacağı bu
programın sabah kahvaltısı ile başlayıp yine çocukların hünerlerini sergilediği bir ortam
haline dönüştürülüp akşam yemeğiyle birlikte çocuklar bulundukları köylere bırakılarak
sonlandırılacağı söylenmiştir.
18 | S a y f a
SONUÇ YERİNE
Soma’da yaşanan facia madencilerin hangi koşullar altında çalıştıklarını bir kez daha su
yüzüne çıkarmıştır. ODTÜ MD Soma Çalışma Grubu olarak, Soma’da yaşananların
basit bir iş kazası olmadığı; yıllardır genelde ülkemizde özelde Soma bölgesinde
uygulanagelen enerji, tarım, çalışma ve eğitim polikalarının bir sonucu olduğu
görüşünde olduğumuzu ifade etmek isteriz. Bu kapsamda gözlemlerimizi özetleyecek
olursak:

Bölgede, uygulanan yanlış tarım politikaları çiftçileri mağdur etmiş ve bölgede
tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin yok olmasına neden olmuştur. Hayvancılıkla
ilgili üreticiye yeterli devlet desteği sağlanmamış/sağlanamamış, madenlere iş
gücü veren bölge kırsalındaki eğitim sorunu çözülememiş, bütün bunların
sonucu olarak da özellikle yeni nesillere başka çalışma alanı alternatifleri
sunulamamıştır. Bu ve benzeri gözlemler, bölgedeki çalışma alanlarının bir an
önce çeşitlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Bölgede iş olanaklarının arttırılması için bir basamak teşkil edebilecek olan
Soma Organize Sanayi Bölgesi’nin bürokratik işlemlerinin hızlandırılarak
açılması Bölgeye önemli katkı sunacaktır. Bölge için istihdamın arttırılmasına
yönelik özel teşvikler verilmesi, var olanların artırılması son derece önemlidir. İş
ve meslek edindirme kurslarının düzenlenmesi, bölgedeki iş olanaklarının
artmasına katkı sunacaktır.

Güvencesiz ve ucuz işgücü olarak çalışmak, bölgede olağan bir durum olarak
kanıksanmıştır. Bu kapsamda özellikle kadınlar daha güvencesiz ve düşük
ücretlerde çalışmakta veya ev işleri ile uğraşarak ev kadını olarak hayatlarına
devam etmektedir. Kadınların çalışma hayatına katılması için gerekli olan
mesleki bilgileri, eğitimleri ve becerileri sınırlıdır. Kadınların istihdamının
arttırılması için İş-Kur ve Halk Eğitim Merkezleri aracılığıyla mesleki eğitimler
sağlanabilir. İş-Kur tarafından öncelikle kadınların istihdamının sağlanmasına
yönelik öncelikler verilmesi oldukça önemlidir.

Afet sonrası eşini kaybeden kadınlar, yaşamlarını sürdürmek, çocukların ve
yaşlıların bakımlarını sağlamak gibi ağır sorumluluklar üstlenmiştir. Bu nedenle,
19 | S a y f a
kadınlara yönelik uzun vadeli programların oluşturularak psikolojik destek
çalışmaların yoğunlaştırılması gerekmektedir. Bölgede alanında uzmanlaşmış
psikolog, psikiyatrist ve sosyologlardan oluşan Rehabilitasyon Merkezi
kurulması önemli bir ihtiyaçtır.

Bölgede kayıp yakınlarıyla yapılan görüşmelerde, erkek çocukların genellikle
maddi imkansızlıklar yüzünden eğitimlerine devam edemediği bilgisi alınmıştır.
Kız çocuklarının eğitim düzeyi de oldukça düşüktür. Eğitimin yetersizliğine iş
olanaklarının yetersizliği de eklendiğinde bölgede madencilik zorunlu ve ucuz
işgücü ile çalışmak zorunda kalınan tek sektör olarak ön plana çıkmaktadır.
Bölgedeki çocukların kaderlerinin değiştirilebilmesi için eğitim politikalarında
radikal değişiklikler yapılması ve eğitimin öncelikli sorun olarak ele alınması
gerekliliği açıktır. Yaptığımız görüşmelerde, Köseler Köyünde üniversitede
okuyan veya mezun olan sayısı iki kişiyi geçmediği öğrenilmiştir. Bölgedeki
okulların, eğitim kalitesi ve fiziksel imkanlar açısından güçlendirilmesi, okulu
bırakma riski olan çocukların ve gençlerin yakın takibi ve ihtiyaçları konusunda
desteklenmesi, çocuklarının yüksek okula devam oranlarının yükseltilmesine
yönelik çalışmalar yapılması oldukça önemlidir. Bu konuda resmi kurumlarla
üniversiteler, STK’lar ile işbirliği yaparak önemli projeler geliştirme şansına
sahiptir.

İş güvenliği kuralları, uluslararası hukuk ve ILO sözleşmeleri çerçevesine
taşınmalıdır. Yaşam Odaları ve çoklu tahliye çıkışlarının olmadığı tüm maden
işletmelerinde üretime son verilmelidir. İş güvenliği denetimlerinin bağımsız
kuruluşlar aracılığıyla sıklıkla yapılması sağlanmalı ve sonuçlar kamuoyu ile
paylaşılmalıdır.

Özel sektörün daha fazla kâr hırsının, madenleri ucuz işgücü cenneti olarak
görülmesinin ölümcül sonuçlar ürettiği kesindir. Koşulları gereği riskler taşıyan
madencilik sektörü özel sektörün kâr hırsına teslim edilmeyecek kadar hayati
önem taşıyan bir konudur. Gizli taşeron düzeni olan ekipbaşı uygulamasına
derhal son verilmelidir.

Yer altı madenciliği gibi oldukça riskli ve ağır çalışma koşullarında taşıyıcı
sistemlerin, iş ve iş güvenliği ekipmanlarının, üretim araçlarının, elektrik alt
yapısının vb. yoğun kullanımı riskleri daha da artıran sonuçları olabilmektedir.
20 | S a y f a
Yoğun çalışmanın getirdiği yorgunluk, dikkatsizlik ve dolayısıyla risklerin
artmasına neden olmaktadır. Bu nedenle mesai uygulamasına son verilmelidir.

AFAD’a
yapılan
bağışların
miktarı
konusunda
hala
kesin
bir
bilgi
bulunmamaktadır. Bu bağışların STK’lar tarafından takip edilmesi ve kamuoyu
ile paylaşılması gerekmektedir.
ODTÜ MD olarak Soma ile dayanışma kapsamında, Ankara’da Soma ile ilgili çalışma
yürüten diğer STK’lar ile ortak platform alanlarının genişletilmesi, bölgedeki kadınlar
için istihdam yaratacak projelerin belirlenmesi (sabun atölyesi, el emeği atölyeleri vb.),
STK’larla işbirliği içinde kadınlara yönelik projelerin hayata geçirilmesi ile Soma ve
Kınık’ta gerçekleştirilen eğitim (köylerde yaz okulu düzenleme, Soma’dan Ankara’ya
çocukları getirerek Ankara’da yaz okulu düzenleme vb.) ve moral etkinliklerine ODTÜ
bileşenleri olarak katkı sunulmasının sağlanması önerilmektedir.
21 | S a y f a
Download

ODTÜ MEZUNLARI DERNEĞİ Soma Ziyareti Değerlendirme Raporu