ESKİYAPAR 2013YILI KAZI RAPORU
2013 yılı kazısında ağırlıklı olarak “A” açmasının doğu kesiminde
çalışmalara devam edilmiştir. İlk kez, üçüncü dönem kazılarımızda kuzey güney
yönünde açılmaya başlanan “A” açması, bu yıl doğu yönünde genişletilmiş, yeni kazı
alanına “B” açması adı verilmiştir. “B” açması kademeli bir şekilde oluşturulmuş,
öncelikle 3X5 metrelik sondajlarla duvar takibi yapılmış, açılan sondajlarda
stratigrafik bir basamaklama oluşturularak kazı toprağının yukarıya rahat bir şekilde
çıkarılabilmesi amaçlanmıştır.
Bu genişlemenin başlıca amacı Orta Hitit “A” yapısının doğu kanadının
takibinin
sağlanması,
ayrıca
bu
kesimdeki
Demir
Devri
yerleşimlerinin
belirlenmesiydi. Kazı sırasında Frig yerleşimin bu kesimde yoğunlaştığı ve “A”
yapısını büyük ölçüde tahrip ettiği belirlendi. Daha üst seviyedeki (“0” seviye)
günümüz köy evleri aynı şekilde Frig yapılarını dağıtmıştır. Ancak bazı noktalarda
Frig yapılarına ait temellerin bozuk son taş sıraları kısmen korunabilmiştir. Bu
kalıntılar, seviye tespiti için bırakılmış, derinleşmeye devam edilmiştir. Mevcut
malzemeden ve mimari izlerden en az üç Demir Devri yerleşim katmanının varlığı
anlaşılmaktadır. İlerleyen aşamalarda Frig yapılarının altında 2. seviyeye ulaşılmış ve
“A” yapısının doğu kanadının devamı tespit edilmiştir. Bu arada Frig seviyesinde
pişmiş topraktan bir Frig ritonu bulunmuş, yine aynı seviyenin kuzeye doğru olan
genişlemesinde Frig kült vazosu ortaya çıkarılmıştır. Kült vazosunun yüzeyinde çift
göğüs tasviri arasında bir boğa başı yer almaktadır. Ayrıca Frig çağına ait ağırşaklar,
forma veren ancak kırığı olan bir yonca ağızlı testi ele geçmiştir. Demir Devri
tabakaları Frig olarak tanımlanmakla birlikte, bu dönemde Friglerin Anadolu’ya
geldiklerini ve kültürel izlerini bıraktıklarını biliyoruz. Ancak Anadolu’da olduğu
gibi Orta Anadolu’da da yaşam devam ediyordu. Demir Çağı Anadolu insanı ve
Eskiyapar sakinleri yeni bir kültürü veya bir modayı takip ederek söz konusu eserleri
üretmişlerdir.
Demir Devri temel kalıntılarının kalan izleri korunarak alt seviyeye inilmesini
takiben 2. Seviyeye ait Orta Hitit “A” yapının büyük bir odası belirlenmiştir. Oda
1
içinde adak kapları, geyik boynuzlarına ait parçalar, iri bir küp parçası üzerinde Hitit
damga mühür baskısı bulunmuştur. Bu buluntular “A” yapısının dini niteliğini
desteklemiştir. Bronz okucu ve iğneler, adak kabı parçaları, işlenmiş hayvan kemik
ve dişleri bulunan diğer eserlerdir.
Bu kesimde yaklaşık 3-4 m. derinliğe ulaşıldıktan sonra alttan yangın izleri
görülemeye başlamış, yapılan iç sondaj ile 3 seviyedeki “B” yapısının burada devam
ettiği anlaşılmıştır. Daha sonra doğuya doğru çıkıntı şeklinde bir küçük sondaj
genişlemesi mimarinin devam ettiğini ortaya koymuş ve 2014 yılında kazıların bu
kesimde devam etmesinin gerekli olduğunu göstermiştir. Açmalar derinleştikçe
yaklaşık 1 metrelik basamaklar bırakılmış, kesitlerin desteklenmesi ve en önemlisi
toprağın çıkarılması için bir set oluşturulmuştur. Bu açmaların kazı sonunda
tamamen kapatılması teknik olarak mümkün olamadığından
kademeli setler
kesitlerin sağlam kalmasını sağlayacaktır. Kazı sonunda açmalar içinde yoğun ot
oluşumu kapatılan örtüleri kaldırmakta ya da oluşan yoğun nem ortamı
yosunlaşmaya ve kene gibi zararlıların çoğalmasına yol açmaktadır. Dolayısıyla en
uygun malzeme ile olumsuz koşulların oluşum ihtimali de dikkate alınarak en uygun
şekilde kapatma işlemleri gerçekleştirilmiştir.
Bu yılki çalışmalarının bir başka aşaması 3. seviyedeki “B” yapısının doğuya
doğru takibi yönünde olmuştur. Bu yapının doğuya doğru iki bölmesi daha
belirlenmiş, yapının güney duvarının doğuya doğru uzunluğu 22 metreye ulaşmıştır.
Bu çalışma da “B” açmasının kapsamında sürdürülmüştür. Bu açmada devam eden
kazılarda tespit edilen “A” Orta Hitit yapısının altında, söz konusu Eski Hitit “B”
yapısının devam ettiği anlaşılmaktadır. “A” yapısının duvarları büyük ölçüde,
altındaki “B” yapısının temelleri üstüne oturmuştur. Bunlarda olduğu gibi ortaya
çıkartılan diğer seviyelerdeki yapıların ortak yön birliği mevcuttur. Sadece 1.
seviyedeki Demir Devri yapıları bu düzenin dışında kalmaktadır.
2013 kazısında diğer bir hedef “A” ana açmasının batısında 6-5. seviyeler
arasında yer alan şiddetli yangın tabakasının batıya doğru devamlılığının tespiti
olmuştur. Bu hizada batıya doğru yapılan genişleme “C” açması olarak
adlandırılmıştır. 3X5 ve 3X3 m. olmak üzere iki açma gerçekleştirilmiş, güneyde üst
seviyede kalan sondajda KD-GB yönünde bir Demir Devri taş döşeme yolu tespit
edilmiştir. Sondaj çukuru bu seviyede bırakılarak “C” açmasının ilk seviyesi
2
belirlenmiştir. Hemen kuzeyindeki sondajda 2. Seviyeye ait bir kübün dibi
seviyesinde bırakılmış, 3. ve 4. Seviyenin bozuk dağınık molozları geçilmiş, 5. ve 6.
Seviyelerdeki yangın molozuna ulşaılmıştır. Bu kesimde yoğun yangın molozunun
üst seviyeler tarafından karıştırıldığı içinde duvarların oturduğu belirlenmiştir.
Ayrıca daha alttaki 7. Seviyeye kadar inildiği Eski Tunç Çağı kaplarının bu
karmaşada yukarı çıktığı görülmüştür. Bunların arasında bir Eski Tunç Çağı
vazosunun parçaları toplanmış ve ilerleyen günlerde tamamlanmıştır. Bunun yanında
üç parça halinde bir Eski Tunç Çağı kasesi üç parça olarak bulunmuş ve ilerleyen
günlerde bu çanak tamamlanmıştır. 2014 yılında bu kesimde “C” adıyla ikinci kazı
açması oluşturulacaktır. Kazının son günlerinde genel bir temizliğe geçilerek tüm
alan elden geçirilmiş, temizlenmiş ve kesitler toprak torbaları ile desteklenmiştir.
Höyüğün güzeyinde doğru olan alanda ve “A” açmasının devam ettirildiği kesimdeki
taşınan köy evlerinin temelleri geçen yıl olduğu gibi korunmuş ve “0” seviye olarak
sergilenmiştir. 2014 yılında bu kesimde “D” adı altında üçüncü açmanın
gerçekleştirimesi planlanmıştır. 2013 kazısı ile höyüğün KD sektörünün stratigrafik
ve kronolojik sıralaması belirginleşmiştir.
2013 yılında “B” ve “C” açmaları şekillendirilmiştir. 2014 yılında bu
açmalarda kazıların yoğunlaştırılması planlanmıştır. Özellikle “B” açmasında 2
m.nin altına inilmesi daha kolay sağlanacaktır. İzlerden alttaki 3. Seviyedeki Eski
Hitit yapısının daha iyi korunmuş durumda olduğu anlaşılmıştır.
2013 sezonu ile birlikte Eskiyapar Kazıları için Genel Müdürlüğümüze
verdiğimiz 10 yıllık çalışma programımızın ilk dört yılı tamamlanmıştır. İlk dört
yılda höyüğün kuzeydoğu sektöründe sürdürülen kazılarda 7 arkeolojik katman
ortaya çıkarılmıştır. Bunları kapsayan üç kültür katı: Eski Tunç Çağı, Hitit Çağı ve
Demir Devri, höyüğün kuzey yamacında önem kazanmıştır. Demir Çağı’nın yoğun
tahribat görmesi ve ayrıntılı mimari verememesi nedeniyle, çalışmaların Eski Tunç
Çağı ve Hitit tabakalarında yoğunlaştırılması kararı alınarak “A” sondaj açmasından
doğuya doğru genişletme gerçekleştirilmiştir. Ayrıca yine 2013 yılı sonuçları ile eski
kazı alanlarınındaki mimari ayrımlarının daha rahat yapılabildiğinden bunların
restorasyonu ve düzenlemeleri 2014 yılından itibaren programımıza alınmıştır.
3
2014 yılı kazımızda yukarıda vurgulanan hususlar doğrultusunda çalışmalara
devam edilmesi planlanmaktadır.
Gereğini saygılarımla arz ederim.
Doç.Dr.Tunç SİPAHİ
4
Download

Eskiyapar Kazısı