94
RÖPORTAJ
“Ekipmanlarımızda Sürdürülebilir
Verimlilik Esastır”
Atlas Copco RDT, GDE Bölüm Müdürü Bahadır Ergener
Emel Altay
Atlas Copco ile Türkiye’nin
yer altı ve yer üstü kazı
çalışmalarına sundukları
makinalara baktık.
Firmanın RDT, GDE Bölüm
Müdürü Bahadır Ergener;
“Ekipmanlarımızı daha
verimli, daha az yakıt tüketen,
daha kompakt, daha güvenli
ve tüm bunları sürekli sunacak
şekilde üretmek bizler için
esastır” diyor.
ST AĞIR SANAYİ ÇÖZÜMLERİ I HAZİRAN 2014
A
tlas Copco, yer altı ve yer
üstü maden ve inşaat çalışmalarının her aşaması
için ekipman sunuyor.
Firma, dünya çapındaki
başarısını sürdürülebilir verimlilik felsefesine ve üretimdeki titizliğine borçlu
diyebiliriz. Öyle ki İsveç’teki ana merkezinde üretim yapılmayan, sadece Atlas
Copco’nun ürettiği makinaları test etme
amacıyla kurulmuş bir maden ocağı bile
var. Firma, bu anlayışını bulunduğu her
ülke gibi Türkiye’de de sürdürüyor. Atlas
Copco RDT, GDE Bölüm Müdürü Bahadır
Ergener ile Türkiye’de yer altı ve yer üstü
kazı çalışmalarına sundukları hizmetler
üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik. “Biz
her zaman madenin dizaynını görerek
makina seçimini yapıyoruz” diyen Erge-
ner, istenilen kapasitede üretime ulaşmanın yolunun doğru makina ve ekipmanı seçmekten geçtiğini söylüyor. Yer
altı maden ve inşaat kazılarında kullanılan malzemelerde patlayıcı madde hariç
her türlü ürünü sunduklarını söyleyen
Ergener; yer altında mekanize sisteme
geçişin artması gerektiğinin altını çiziyor.
Yer altı ve yer üstü maden ocaklarına
sunduğunuz ürün ve hizmetler hakkında bilgi alabilir miyiz?
Maden ocakları yer üstü ve yer altı olarak ikiye ayrılıyor ve her iki alanda da
Atlas Copco’nun ürünleri kullanılıyor.
Bizim ana makinalarımız delik delen
makinalardır. Delik delen makinalar yüzeydeki madenlerde delikler deliyorlar,
daha sonra da içerisine patlayıcı madde
RÖPORTAJ
koyup madeni deliyorlar. Bu bir üretim
metodu. Kırıcı ya da ekskavatörle de
üretme şekli var. Delip patlatma ile yaptığınızda aynı anda çok büyük bir kütleyi
yerinden hareket ettirmiş oluyorsunuz,
bu üretimi artıran yöntemlerden biridir.
Yer üstü madenciliği, yer altı madenciliğine göre biraz daha rahattır. Kullanım
alanları olarak daha büyük çapta delik
delebilen makinalar seçebiliyorsunuz.
51 milimetreden 400-500 milimetreye kadar delik delen makinalar var. Bu
makinalarla deldiğiniz delik sonucunda
ortaya patlamış malzeme, toz ve titreşim
çıkıyor. Türkiye’de maden ocakları biraz
daha şehrin dışında gibi görünse de artık şehir ocaklara yaklaşıyor. Bu nedenle
büyük patlamalar yapamıyorsunuz, tozdan, titreşimden dolayı kısıtlanıyorsunuz. Bununla birlikte Tüprag Kışladağ
gibi şehrin dışındaki madenlerde daha
büyük çapta delikler delip, daha büyük
ekipmanlar kullanabiliyorsunuz.
Ocakları sınıflarsak; pnömatik, havalı
makinalarla çalışan küçük taş ocakları,
orta ölçekli ocaklar, ki bunlar genellikle
çimento fabrikalarının arka taraflarında
kireç taşı üretilen yerlerdir, bir de daha
büyük çaptaki bakır, altın gibi cevherler
üreten ocakları sayabiliriz. Türkiye mineralizasyon açısından oldukça zengin bir
ülke. Neredeyse her yerde bir maden
var. Tabii bu madenlerin çıkarılabilmesi
için fizıbıl olması lazım. Bir maden üretiyorsanız onun ekonomik ömrünü, başlangıç noktasını iyi belirlemeniz gerekiyor. Madencilikte yatırım eksiden başlar.
İlk başlarda sadece yatırım yaparsınız,
ancak nihai ürün çıkarıldığında kazanmaya başlarsınız.
Yer üstü madenciliği Türkiye’de gelişiyor.
Yer üstündeki madenlerde daha büyük
tonajlı üretimler yapabiliyorsunuz. Yer
altına geldiğinizde iş sizin galeri kesitinize ve üretim yöntemlerinize göre
kısıtlanmış oluyor. Her makinayı yer altına sokamıyorsunuz. Yer altına girecek
makinaların güvenlik teknikleri, gerekli
sertifikaları, yangın söndürme sistemleri, otomatik gazlı fren sistemleri gibi donanımları mutlaka olmak zorunda.
Türkiye’de çok ufak çapta yer altı madenleri var. Galeri kesitleri 2’ye 2, 1,5’a
1,5 gibi sadece bir insanın geçebilece-
ği kadar. Bir de biraz daha büyük çapta mekanize madenler var. Bunlarda
maden kamyonu, kepçesi, jumbo kullanabiliyoruz. Böylelikle yer üstündeki
üretim miktarlarına yaklaşılabiliyor. Yer
altında kamyon, kepçe gibi makinaları kullanmanız için bunların yer altına
özel, işçinin içerisinde rahat edebileceği, yeterli havalandırması olan, yeterli
donanıma sahip olmalı. Yer üstündeki
kepçede uzaktan kumanda bir zorunluluk değilken yer altında eğer kepçe
güvensiz bir ortama girecekse uzaktan
kumanda etmeniz gerekir. Türkiye’de
yer altı madenciliği mekanize olmaya
devam ediyor, umuyoruz ki ileride full
mekanize sistemlere geçen ocaklarımız
olacak. Böylece yer altında risk taşıyan
bölgelerde insanlar hiç riske girmeden
üretim yapılabilecek. Altın, bakır, kurşun
95
gibi madenlerde mekanize üretim daha
yoğun olarak kullanılıyor zaten. Küçük
kesitli maden ocakları daha büyük kesitli
ve mekanize hale getirilebilir.
Atlas Copco, ürünlerini nasıl tasarlıyor? Yer altı ve yer üstü madenciliğine
sunulan makinalar hangi noktalarda
ayrılıyor?
Biz her zaman madenin dizaynını görerek makina seçimini yapıyoruz. Dahası
üretim aşaması içinde Atlas Copco’nun
İsveç’te, üretim yapmadığı, sadece ürettiği ürünleri denediği gerçek bir madeni var. Yer altında bir maden blogu var.
Oradaki cevherin içerisine hangi açıyla
gireceğinizi, yollarlı nasıl tasarlayacağınızı, cevheri nasıl üreteceğinizi düşünmeniz gerekiyor. Sonra da ona uygun
ekipmanı, galeri çapını ve boyutunu se-
ST AĞIR SANAYİ ÇÖZÜMLERİ I HAZİRAN 2014
96
RÖPORTAJ
Bu galerilerde çalışacak ekipmanlar belli ama müşterilerimizin özel isteklerine
göre de üretim yapıyoruz. Bu tabii standart üretime göre daha uzun sürüyor ve
daha pahalı oluyor. Esasen önemli olan
şey; emniyet. Yani o madene yüzde yüz
uyan ekipmanı önermemiz gerekiyor.
çiyorsunuz. Doğru makina ve ekipmanı
seçerseniz istediğiniz üretimi gerçekleştiriyorsunuz. Avustralya, Güney Afrika,
Amerika ve Kanada gibi ülkelerde yer
üstü madenciliği kadar cevher üreten
yer altı madenleri var.
Peki, Türkiye’de yer altı madenciliğinde galeriler daha çok dar çaplı dediniz. O halde Atlas Copco, üretim ya-
parken Türkiye yer altı madenciliğine
özel üretimler mi yapıyor?
Dünyada çeşitli maden yapıları var. Bazıları damar şeklinde olurken bazıları da
yayılmış şekildedir. Siz yaptığınız sondajlarla cevherin tam olarak nerede olduğunu bulabiliyorsunuz. Atlas Copco’nun
Türkiye’ye özel ürünleri de var ama Türk
madenciliği diğer ülkelerle benzerlikler
taşıyor. 3’e 3, 4’e 4 galerilerimiz de var.
Yer altı ekipmanları ürünleriniz hakkında bilgi alabilir miyiz?
Yer altı denilince maden olduğu kadar
inşaat da konumuz arasına giriyor. İnşaatta madenlere nazaran daha büyük
çapta tüneller açılıyor, madenlerde biraz
daha küçük çapta, cevheri takibe izin verecek çapın yeterli olduğu tüneller açılır.
Tünelde her türlü ekipmana ihtiyacınız
oluyor. Önce delik deliyorsunuz, sonra
deliğin içerisine patlayıcı madde şarj
ediyorsunuz, sonra patlatıyorsunuz, havalandırıyorsunuz, kırılacak dökülecek
taşları temizliyorsunuz, çıkan cevheri
yüklüyorsunuz, sonra blonluyorsunuz,
son olarak shot grid atıp bir sonraki bölgeyle devam ediyorsunuz. Bu bir tünel
çevirimi. Bu çevirimde delme ile alakalı
jumbo dediğimiz yer altı delicilerimiz
ve anfo şarj makinalarımız var. Patlayıcımız yok. Havalandırma fanlarımız var,
scering dediğimiz kavlak tarama ya da
taşları düşürme makinalarımız var, kamyonumuz kepçemiz var, blon çakan makinalarımız ve shot grid makinalarımız
var. Özetlersek; tünelde kullanılan malzemelerden patlayıcı madde hariç her
türlü ürünümüz mevcut.
Peki, maden ocakları malzeme alımı
yaparken nasıl seçim yapıyor?
Madencilikte planlanan bir üretim kapasitesi vardır. Ve buna belli bir zamanda
ulaşmak istenir. Seçilen metoda bağlı
olarak en düşük maliyete nasıl ulaşacaklarını hesaplıyorlar. İnşaatta da tünelin
projeye uygun ve planlanan sürede bitmesini istiyorlar. Her tünelcilik faaliyetinde de hedeflerine, üretim metotlarına
uygun ürünler seçmeye özen gösteriyorlar. Şu an Türkiye’deki en büyük makinamız 100 metrekare tüneli kesen makina. E2C ve XE3C ismindeki makinamız
Gülermak firması için çalışıyor.
Yeni maden ocaklarıyla ilgili izinlerin
ST AĞIR SANAYİ ÇÖZÜMLERİ I HAZİRAN 2014
RÖPORTAJ
lerimizin olması, maden zenginliği ve
çeşitliliği ve maden dışında da inşaat
faaliyetlerinin çok yoğun olarak devam
etmesinden kaynaklanıyor.
yeni kanunlarla neredeyse durdurulma
noktasına gelmesi sizi nasıl etkiledi?
Çok fazla etkiledi elbette, karotlu sondaj
bölümümüz özellikle etkilendi. İnsanlar
tedirgin, ya izin çıkmazsa, ya ÇED Onayı
alamazsak diye korkup harekete geçemiyorlar. Yer üstü ve yer altı yatırımları
da etkiliyor bu durum, yurt dışından gelip yatırım yapmak isteyenleri de, dolayısıyla bizleri de…
Bugünlerde gündeminizde olan, ön
plana çıkan projeleriniz nelerdir?
Bizim birçok makinamız birçok yerde çalışıyor. İlklere bakacak olursak, Türkiye’de
bizim satışını ilk kez gerçekleştirdiğimiz
raise boring makinası, Eti Bakır’ın Küre
yer altı projesinde kullanılıyor şu an. Ara
katlı göçertme sistemine sahip bir galeri
bu. Ara katlı göçertme sisteminde maden bir süre sonra derinleşmeye başlar.
Maden derinleşince de havayı oraya götürme hızınız ve patlatmadan sonra ikinci aynaya geçişiniz yavaşlar. Patlatma yapılır, herkes dışarı çıkar, ocak havalanır,
2-2,5 saat sonra insanlar içeri girebilir.
Ancak raise boring ile iki kat arasında
havalandırma deliği açarsanız ve oraya
bir fan takarsanız kaybettiğiniz saati 1,5
saate indirebilirsiniz. Şaft açma makinası, 1,8 metre çapında havalandırma için,
bir de 2,6 metre çapında cevher nakliyesi için kullanılıyor. Bu makine olmadan
da madenler çalışabilir elbette ama delip patlattığınız yüzeylerde kırılma oranı
çok fazla oluyor. Havalandırma için düzgün bir hat açmanız çok daha sağlıklıdır.
Buna ek olarak; cevheri kamyonlarla taşımak yerine bir kuyu açıp, kuyuya atabilir ve bantla taşıyabilirsiniz. Makinamız
bu tür kolaylıklar sağlıyor.
Enerji ve zaman tasarrufu, sürdürülebilirlik kavramları üzerinden baktığımızda Atlas Copco’nun ürünleri
temelde kullanıcılarına ne sunuyor?
Bizim firma hedefimiz sürdürülebilir verimlilik sağlamak üzerine odaklanmıştır.
Verimliliği bir anlık değil, işletme süresi
boyunca taahhüt ediyoruz. Ekipmanlarımızı daha verimli, daha az yakıt tüketen, daha kompakt, daha güvenli ve tüm
bunları sürekli sunacak şekilde üretmek
bizler için esastır. Ayrıca ürünü sattıktan
97
sonra köşemize de çekilmiyoruz. Müşteri
talebi doğrultusunda ürünümüzü geliştirmeye devam ediyoruz. Dünyada bir
ürün çıktığında da ilk denenen ülkelerden biri Türkiye oluyor.
Atlas Copco’nun bilinçlendirme ve
sektörü yukarı çekme gibi bir misyonu da var. Çeşitli zamanlarda üniversitelerde eğitimler veriyorsunuz.
Biraz bu eğitimlerin içeriğinden bahseder misiniz?
Üniversitelerde kaya delme ve sondaj
seminerleri düzenliyoruz, çünkü bu bilincin üniversite çağında yerleşmesini
istiyoruz. En son 2 Nisan’da bir seminer
düzenledik. Bu seminere TTK, MTA’dan
bölgede faaliyet gösteren madencilere
kadar çok sayıda kişi katıldı. Öğrencilerle profesyonelleri bir araya getirmenin
değerli olduğuna inanıyoruz. Arkadaşlarımıza genelde bir maden uygulamaları
sunumu gösteriyoruz. Öğrenciler mezun olmadan staj yapmış olsa da neyi ne
kadar öğrendikleri, gördükleri tartışılır.
Öğrencilere sanal bir maden gösteriyoruz. Bu sanal madende yer altında yükleme yapan kamyonları görebiliyorsunuz.
Merkezinizin Türk maden sektörüne
bakışı nasıl?
İsveç, bizi Avrupa bölgesinde değerlendiriyor. Avrupa’ya baktığımızda İtalya,
Fransa, Portekiz, İspanya gibi ülkelerin
önünde geliyoruz, Avrupa’nın en iyisiyiz
diyebilirim. Bu mevcut proje adedi, toplam delinen delik, halen daha araştırma
sondajı yapılması, halen bakir bölge-
Diğer ülkelerde Soma’daki facianın
etkileri nasıl oldu? İzleme fırsatı bulabildiniz mi?
Soma’daki facia olduğunda ben Portekiz’deydim. Tabii ki herkes neler olduğunu sordu. Öncelikle Soma’da hayatını
kaybeden maden mühendisleri kurtarma çalışmalarına katılıp, ilk seferde kurtardığı insanlarla çıkıp, biraz dinlendikten sonra tekrar girip o noktada hayatını
kaybeden arkadaşlarımızdı. Soma faciası, tüm dünyayı etkiledi ama doğal olarak bizleri de çok etkiledi. Arkadaşlarımızı, tanıdığımız insanları kaybettik. Yer
altında büyük bir birliktelik vardır.
Firmalar, sitelerinde yıllık cevher üretim
kapasitelerini açıklıyorlar. Atlas Copco,
sunduğu oranlarla firmaların üretim kapasitelerini ne oranda etkiliyor?
Galeri ile ilerleme yapıyorlarsa ve siz
galeride 4 metre delme yerine 5 metre
delme sağlıyorsanız, daha fazla ilerleme
daha fazla patlatma yapmasını sağlıyorsunuz. Normalde 50 bin ton üretim
planlıyorlar diyelim, 10 tonluk kepçe 20
tonluk kamyonu yüklerse başka, 15 tonluk kepçe 40 tonluk kamyonu yüklerse
başka üretim miktarına ulaşırsınız. Sadece bu değil, tesisin cevher hazırlama
kapasitesi de önemli. Hepsinin birbiriyle
orantılı bir şekilde sağlanması gerekiyor.
Yedek parça tedariği ve satış sonrası
servis hizmetlerinize bakabilir miyiz?
Yedek parça bulunulabilirliği ve servis
organizasyonu çok önemlidir. Biz şu
anda İstanbul, Ankara, İzmir, Adana ve
Trabzon’da makinaların bütün bakımının yapılacağı yerlerimiz var. Bir de seyyar bakım istasyonlarımız var. Müşteriye
gidip yerinde bakım yapıyoruz. Gerektiği zaman 24 saat şantiyede kalacak servis teknisyenleri gönderiyoruz. Makinaların üzerine yerleştirdiğimiz GPS’ler ile
makinaları izliyoruz ve bakımları yaklaştığında haberimiz oluyor. Online olarak
bizim de de kullanıcının da izleyebildiği
sistemler var.
ST AĞIR SANAYİ ÇÖZÜMLERİ I HAZİRAN 2014
Download

İndir - Atlas Copco