ODTÜ GELİŞTİRME VAKFI ÖZEL DENİZLİ OKULLARI
EYLÜL AYI SAĞLIK BÜLTENİ
OKUL DÖNEMİNDE AŞILAR
Toplum sağlığı için en önemli unsurlardan biri hastalıkların önlenmesidir. Bir hastalığı önlemek, hastalık
oluştuktan sonra onu tedavi etmekten daha iyidir. Aşılar, aşılanan kişilerde sadece hastalık oluşmasını
önlemekle kalmaz, aynı zamanda aşılanmamış kişilerden de hastalık
bulaşmasından korur.
Mikropların vücuda girip çoğalmalarına “enfeksiyon”, vücuda yabancı olup da
vücutta karşı reaksiyon uyandıran maddelere de “antijen” denir. Vücutta yabancı
maddeye karşı çıkan savunma maddelerine “antikor” denmektedir. Birçok
enfeksiyon hastalığında, hastalığı geçirdikten sonra, kişide, o hastalıklara karşı bir
dayanıklılık durumu (bağışıklık) ortaya çıkar. Bu hastalıklara karşı suni tedbirlerle
kişilere bağışıklık kazandırmak imkânı vardır. Böylece vücudun, hazırlıklı olduğu
hastalık etkenlerinden biriyle karşılaştığında, önceden oluşmuş antikorlar sayesinde
bu maddelerle savaşması kolaylaşır.
Başlıca aşı tipleri şunlardır:
• Canlı aşılar: Enfeksiyon etkeni mikroorganizma ısıtma, kimyasal işlem gibi çeşitli yöntemlerle zararsız
hale getirilerek vücuda verilir. Bazen de enfeksiyon etkenine benzeyen daha zararsız bir mikroorganizma
kullanılır. Örneğin, çiçek aşısında inek çiçek hastalığının etkeni,verem aşısında da hastalık yapma gücü
zayıflatılmış BCG denen verem basili kullanılır.
• Ölü mikropların kullanıldığı aşılar: Örneğin boğmaca ve kolera hastalıklarında bu tip aşılar kullanılır.
• Mikropların ürettiği zehirleri(anatoksin)içeren aşılar: Bu tip aşılarda formol gibi kimyasal maddeler
yada ısı kullanılarak zehrin hastalık yapıcı etkisi yok edilir, ama antikor yapımını uyaran etkisi
korunur(tetanos aşısı,difteri aşısı vb).
Aşıyla korunulabilen hastalıklar:

















Verem
Çocuk Felci
Difteri
Boğmaca (Pertussis)
Tetanoz
Kızamık
Kabakulak
Kızamıkçık
Menenjit
Hepatit B
Hepatit A
Suçiçeği
Zatürre (Pnömani)
Orta Kulak iltihabı
Grip
İshal (Rotevirüs)
Rahim ağzı kanseri (HPV)
Çocuğum aşıdan ne kadar sonra hastalıktan korunur?
Her uygulanan aşıya karşı vücutta oluşan bağışık yanıt süresi değişmekle birlikte genellikle 2-3 hafta
içerisinde artık olunan aşıya karşı vücudumuz direnç kazanmıştır. Birden fazla doz uygulanması gereken
aşılar en uygun bağışık yanıtını, ancak tüm dozlar uygulandıktan sonra sağlamaktadır.
Çocuğum hasta iken aşı yaptırabilir miyim?
Çocuğunuz hasta ise, hastalığının ciddiyetine göre aşılanıp aşılanmamasına karar verilir. Aşağıda belirtilen
nedenler aşılamaya engel teşkil etmez;
• Allerji veya astım (Aşının belirli bir bileşenine karşı bilinen bir alerji dışında),
• 38.5 ºC’nin altında seyreden solunum yolu enfeksiyonu veya ishal gibi hafif hastalıklar,
• Ailede aşıyı takiben yan etki görülme öyküsü,
• Ailede konvülsiyon, felç veya epilepsi bulunma öyküsü,
• Antibiyotik tedavisi görme,
• Anne sütü alma,
• Kronik kalp, akciğer, böbrek veya karaciğer hastalıkları gibi kronik hastalıklar,
• Serebral palsi, Down sendromu gibi kalıcı nörolojik durumlar,
• Prematürite (aşılama ertelenmemelidir),
• Ameliyat öncesi ve sonrası,
• Malnütrisyon,
• Yenidoğan sarılığı öyküsü,
• Topikal (cilt üzerine krem/merhem), aerosol (solunum yolu ile) şeklinde veya lokalize (intraartiküler,
intrabursal veya tendon içi vb.) steroid kullanımı ya da ağız yolu ile düşük doz steroid kullanımı (2 mg/kg
veya 20 mg/gün dozundan az),
• Konvülsiyon öyküsü: Aşılama sonrası ateş görülebileceğinden, febril konvülsiyon öyküsü olan çocuklarda
ateş çıkması beklenen dönemde ateş düşürücü verilmesi uygundur. Çocuk antikonvülzan tedavi alıyorsa,
tedavisine aksatılmadan devam edilmelidir.
Aşının zamanında yapılması önemli midir?
Aşıların zamanında ve uygun aralıklarla uygulanması çok önemlidir. Ancak aşı takviminde belirtilen
aralıklara göre aşıları tamamlanamamış çocuklarda, önceki aşı dozlarının tekrar yapılmasına gerek yoktur.
Aradan uzun bir süre geçmiş olsa bile, aşılamaya bırakılan yerden devam edilir, eksik aşılı çocuk
belirlendiğinde yaşına uygun olarak aşıları tamamlanır.
Aynı anda birden fazla sayıda aşı yapılması:
Rutin aşılamada kullanılan aşılar uygun yaşlarda aynı anda, farklı yerlerde yapılabilir (difteri-boğmacatetanoz aşısı ve hepatit B aşısı gibi). Aynı anda yapılan aşıların yan etki sıklığı tek yapılmaları ile aynıdır.
Aşı sonrası sıkça görülen sistemik reaksiyonlar nelerdir?
 Ateş
 Huzursuzluk, ağlama
 İştahsızlık
 İshal, kusma
 Aşının koruduğu hastalık ile ilgili bulgular
Aşı sonrası lokal reaksiyon
 Kızarıklık
 Şişlik
 Ağrı
İlköğretim döneminde çocuklara yapılan aşılar nelerdir?
İlköğretim 1. sınıf; kızamık-kızamıkçık,kabakulak (KKK) ve Difteri-boğmaca-tetanoz-inaktif Polio (DaBTIPA)
İlköğretim 8.sınıf; difteri-tetanoz (dT)
KKK(Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak) Aşısı
KKK aşısı yapılması sakıncalı olan durumlar nelerdir?
 Neomisin veya jelatine karşı anafilaktik reaksiyon
 Yumurtaya karşı anaflaktik reaksiyon (yani aşı yapıldıktan sonra nefes darlığı, gırtlak ödemi,
bayılma, tüm vücudun şişmesi gibi tepkiler gösterenler) (Anafilaksi dışındaki yumurta alerjileri
engel değildir. Yumurta yedikten sonra hafif kızarma, kaşıntı gibi şikayeti olanların aşı olmasında bir
sakınca yoktur.)
 Malign hastalık (lenfoma, lösemi…)
 İmmün yetmezlik veya ammün cevabın baskılandığı durumlar
Kortizonlu sprey kullanan çocuklara kızamık aşısı yapılabilir mi?
Kortizonlu sprey kullanan astımlı çocuklara kızamık aşısı yapılmasında herhangi bir sakınca yoktur.
Kızamık geçirmiş olanlara aşı yapılması sakıncalı mıdır?
Kızamık geçirmiş olanlara aşı yapılmasına gerek yoktur ama yanlışlıkla yapılırsa da bir soruna yol açmaz.
Aynı şekilde daha önce kızamık aşısı yapılmış olan birine tekrar aşı yapılması da herhangi bir olumsuzluğa
sebep olmaz.
KKK aşısının yan etkisi:
Üçlü KKK aşısının önemli bir yan etkisi yoktur. Kızamık-kızamıkçık-kabakulak aşısından sonra ateş
% 5-15 oranında genellikle en erken 5-6 gün sonra oldukça yüksek seyredebiliyor, 3 gün devam ediyor, % 5
oranında bu duruma döküntü de eşlik edebiliyor.
Aşıdan sonra döküntü olan çocuklar kızamık bulaştırır mı?
Hayır, bulaştırmaz ve bundan dolayı da çocuğun izole edilmesi gerekmez.
DaBT-İPA Aşısı
İlköğretim 1. sınıfta (4-6 yaş) DaBT-İPA (Difteri, aselüler Boğmaca, Tetanoz, İnaktif Polio) aşıları 4’lü
karma aşı olarak uygulanmaktadır.
DaBT-İPA aşısı yapılması sakıncalı durumlar nelerdir?
 DaBT bağlı ensefalopati ( Boğmaca bileşeni çıkarılarak takvime devam edilir.)
 Neomisin, streptomisin veya polimiksin B ye karşı anaflaktik reaksiyon
Yan Etkiler
 %20-40 oranında aşı yeri ve çevresinde ağrı, şişlik, kızarıklık görülebilir. Aşı yerine soğuk uygulama
yapılması ve ağrı kesici, ateş düşürücü ilaç verilmesi önerilir.
 %3-5 oranında 38°C’yi geçen ateş görülebilir. Bu durumda ekstra sıvı verilmesi, ılık pansuman
uygulaması ve ağrı kesici, ateş düşürücü ilaç verilmesi önerilir.
 %20-40 oranında huzursuzluk, kırgınlık ve ishal, baş ağrısı ve/veya kas ağrısı, uyku hali, iştahsızlık
gibi sistemik belirtiler görülebilir. Bu durumda ekstra sıvı verilmesi, ılık pansuman uygulaması ve
ağrı kesici, ateş düşürücü ilaç verilmesi önerilir.
dT(Difteri tetanoz aşısı)
Aşı sonrası lokal alarak enjeksiyon yeride ağrı, kızarıklık ve şişlik görülebilir.
Unutulmamalıdır ki!
Çocukları bağışıklamak, hastalık mikroplarının çevrede dolaşmasını ve bulaşma riskini azaltır. Böylece
sadece aşılanan çocukları değil tüm toplumu, özellikle de bağışıklık oluşmamış kişileri korur. Aşılanma
durumu bilinmeyen çocuklar daha önce hiç aşılanmamış gibi kabul edilirler. Daha önce bağışıklık
sağlananlara kızamık, kızamıkçık, kabakulak ve çocuk felci aşılarının tekrar yapılmasının bir sakıncası
yoktur.
Download

ODTÜ GELİŞTİRME VAKFI ÖZEL DENİZLİ OKULLARI EYLÜL AYI