Tekstil Teknolojileri Elektronik Dergisi
Cilt: 8, No: 2, 2014 (48-62)
Electronic Journal of Textile Technologies
Vol: 8, No: 2, 2014 (48-62)
TEKNOLOJİK
ARAŞTIRMALAR
www.teknolojikarastirmalar.com
e-ISSN: 1309-3991
Derleme
(Review)
TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNDE EKOLOJİK ETİKETLER
Fatma GÜNDÜZ BALPETEK, Tülay GÜLÜMSER
Ege Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Tekstil Mühendisliği Bölümü
[email protected]
Özet
Günümüzde tüketiciler, sanayi kirliliğinin çevre ve sağlık üzerindeki olumsuz etkileri ile daha fazla ilgilenmeye
başlamıştır. Özellikle tekstil sektöründe, daha çevre dostu kimyasalların ve üretim süreçlerinin benimsenmesi için
sektör üzerinde baskı gittikçe artmaktadır. Çevre dostu sertifikalı, eko-etiketli, tekstil ürünlerine tüketiciler
tarafından talep her geçen gün fazlalaşmaktadır. Bu ürünlerin tüketici için zararlı olması muhtemel kimyasal
madde içermediğini teyit ederken, bir eko-etiketin gereklilikleri dünya üzerinde aynı değildir.
Eko-etiket, ürün özelliklerinin çevresel etkisi hakkında kısa bilgi sağlamaktadır. Çevre açısından güvenli olan bu
ürünler, çevre dostu malzemeler kullanılarak imal edilmiştir ve kullanıcıya zararlı kimyasal madde
içermemektedir. Ayrıca eko-etiket, pazarlama ve reklam amaçlı kullanılabilecek ilave bir ürün kalitesi
sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler: Eko-etiketler, eko-etiketleme şeması, çevre, sosyal sorumluluk.
ECO-LABELS IN TEXTILE AND APPAREL SECTOR
Abstract
Nowadays consumers are becoming more concerned with the adverse impacts of industrial pollution on the
environment and health. Pressure on industry to adopt more, eco-friendly, chemicals and manufacturing processes
has increased particularly in the textile sector. Eco-label, that certify the eco-friendliness, of textile products are
more and more demanded by the consumers everyday. While this will certify that their products do not contain
chemicals which might be harmful to the consumer, the requirements for an eco-label are not the same around the
World.
An eco-label provides brief information on the environmental impacts of product qualities. Those products which
are environmentally safe; have been manufactured using eco-friendly materials and do not contain chemicals that
is harmful to the user. Also, eco-label provides an additional product quality which can be used for marketing and
advertising purposes.
Keywords: Eco-labels, eco-labeling schemes, environment, social responsibility.
Bu makaleye atıf yapmak için
Gündüz Balpetek F., Gülümser T., “Tekstil Ve Konfeksiyon Sektöründe Ekolojik Etiketler” Tekstil Teknolojileri Elektronik Dergisi 2014, 8(2) 48-62
How to cite this article
Gündüz Balpetek F., Gülümser T., “Eco-Labels In Textile And Apparel Sector” Electronic Journal of Textile Technologies, 2014, 8(2) 48-62
48
Gündüz Balpetek F., Gülümser T.
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
1. GİRİŞ
1990’lı yıllardan itibaren çok sık şekilde duyulmaya başlayan kelimelerden birisi “ekoloji” kelimesidir.
Ekoloji, canlıların birbirleri ve çevreleri ile ilişkilerini inceleyen bir bilim dalıdır.
Gelişen teknoloji, çevre kirliliğini de yanında getirmiştir. İncelen ozon tabakası, azalan yeşil alanlar, artan
hava ve su kirliliği gibi olumsuzluklar karşısında, özellikle gelişmiş ülkelerde duyarlı bir kamuoyu
oluşmaya başlamıştır. Hem sanayileşmeyi sürdürmek hem de çevreyi koruyabilmek için yeni tedbirler
alınmaya başlanmıştır. Yapılan araştırmalar ile kirlettikten sonra temizlemenin maliyetinin, kirletmeden
önce alınacak önlemlerin maliyetinden daha fazla olduğu, ayrıca bozulan ekolojik dengenin tekrar eski
haline getirilmesinin mümkün olmadığı görülmüştür.
1987 yılında ISO tarafından yayınlanan Kalite Standartları Sistemi (ISO 9000) deklarasyonu, sanayicileri
konunun çevre yönünü düşünmeye zorlamış; hammaddeyi minimum düzeyde kullanma, süreçlerde enerji
kullanımının azaltılması ya da temiz enerji kaynaklarının aranması, zararlı olmayan paketleme
malzemelerinin kullanılması ve bu malzemelerin kolay olarak yok edilmesi gibi sorunlara cevap
aranmıştır. Bunların sonuçları oldukça geniş dalgalar halinde tüm sanayi kollarına yansımıştır. Bu durum,
Türkiye’nin en büyük ve en önemli sektörü olan tekstil sektörünü de derinden etkilemiştir.
Ekolojik tekstil veya eko tekstil tanımları, bir tekstil ürününün lif üretiminden bitmiş ürün elde edilinceye
kadar, tüm işlem adımlarında çevrenin korunmasına önem verilmesi, kullanım aşamasında kullanıcıya
zarar vermemesi ve kullanıldıktan sonra atılacak ürünün tekrar geri kazanılabilmesi (recycling) ya da
atıldıktan sonra çevreye zararsız ürünlere dönüşebilmesi olarak açıklanabilir.
2. EKOLOJİK TEKSTİL ETİKETLERİ
Tüketicilerin çevre bilincinin gittikçe artması ile birlikte; birçok marka, tekstil üreticisi, hazır giyim
imalatçısı ve satıcısı, ürünlerini pazarlarken “çevre dostu”, “zehirsiz”, “doğal” gibi terimler kullanarak
avantaj sağlamaya çalışmaktadır. Ancak firmalara özgü olan bu ilk nesil eko etiketler ve eko iddialar, çok
az toksikoloji bilgisine dayanmaktadır. Söz konusu etiketlerin yayılıp kullanımının artması, tüketici
açısından bakıldığında, gerekli bilgileri taşıması yerine, karışıklıklara sebep olmaya başlamıştır. Bu
karışıklıkların sonucunda, birçok enstitü ve profesyonel kuruluş, eko etiket kullanılan tekstil mamullerinin
toksikolojik profillerini belirleyen kriter listeleri hazırlamıştır.
Altyapısı sağlam olan eko etiketler, gerçek parametre ve özellikleri taşıyan yazılı taleplere
dayanmaktadır. Bu etiketler, satın alınan ürünlerin zehirli kimyasallar içermediğini ya da bu kimyasalları
belirtilen sınır değerleri aşmadan içerdiğini, sonuç olarak sağlık tehlikesi arz etmediğini, tüketicilere bir
kanuni sigorta gibi göstermektedir.
Bazı belli başlı mağazalar ve posta ile sipariş alan firmalar, üretimlerinin bazı kısımlarına, eko etiketler
için kullanılan standartlara benzeyen kalite standartları uygulamaktadır. Bu gibi durumlarda, tedarikçiler
teslim anlaşmalarında yazılan belirli ve özel sınır değerleri karşılamalıdır.
Bununla birlikte bu gibi firmalar bir sertifika istemeyip bunun yerine firma içi etiket kullanabilmektedir
ya da ürünlerinin ekolojik özelliklerini tanımlamak için kendi yasal sistemlerini oluşturabilmektedir. [1]
Eko etiketler şu anda 197 ülkede ve 25 sanayi sektöründe yaklaşık 447 eko etiket izleme firması
tarafından verilmektedir.[3]
Avrupa Birliği’nin de bu konuda çalışmaları mevcuttur. Avrupa Birliği tarafından 2010 yılında EkoEtiket Yönetmeliği yayınlanmıştır. Bu yönetmeliğin uygulamaları 2010/66/EC ve 2010/709/EC no'lu
yönetmeliklerde yayınlanmıştır ve 23 ürün ve 2 hizmet için uygulama esaslarını içermektedir. Ayrıca 6
yeni ürün için de yönetmelik hazırlığı yapılmaktadır. 2010/66/EC ve 2010/709/EC no'lu yönetmelikler,
49
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
Tekstil Ve Konfeksiyon Sektöründe Ekolojik Etiketler
eko etiketli ürün ve hizmetler için eko-etiket kavramının uygulama ilkelerini ve bunun yasal dayanağını,
uygulayıcının sorumluluk ve görevlerini belirlemektedir.
Avrupa Birliği üyesi olan veya müzakere aşamasında olan ülkelerin yetkilendirilmiş kurumları da bu
yönetmeliklerin uygulanmasından sorumludur.
Yönetmeliklerin uygulandığı kategoriler aşağıda gösterilmektedir;


























Genel Temizleyiciler: 2005/34/EC
Bulaşık Makinesi Deterjanı: 2003 / 31 / EC
Elle Bulaşık Yıkama Deterjanı: 2005 /342 /EC
Çamaşır Deterjanı: 2003 / 200 / EC
Sabun-Şampuan-Saç Kremleri: 2007/506/EC
Tekstil: 2009/567/EC
Ayakkabı: 2009/563/EC
İç Ortam Boya Vernik: 2009/544/EC
Dış Ortam Boya Vernik 2009/543/EC
PC Bilgisayar: 2005/341/
Notebook: 2005/341/EC
TV: 2009/300/EC
Ahşap Kaplamalar: 2010/18/EC
Halılar: 2009/967/EC
Sert Zemin Kaplamaları: 2009/607/EC
Ahşap Mobilya: 2009/849/EC
Toprak İyileştirme Ürünleri: 2006/799/EC;2007/64/EC
Ampuller: 2002/747/EC
Isı Pompaları: 2007/742/EC
Yağlayıcılar: 2005/360/EC
Yatak Şiltesi: 2009/598/EC
Fotokopi Kâğıdı: 2002/741/EC
Tuvalet Kâğıdı: 2009/568/EC
Hizmet Direktifleri ise;
Kamp Yerleri: 2009/564/EC
Otel Yerleri: 2009/578/EC olarak sıralanabilir.[4]
Genel olarak baktığımızda eko- etiketleme yapılan sektörler aşağıdaki gibi sıralanabilir;
Yapı Ürünleri, Temizlik Ürünleri, Kozmetik/Kişisel Bakım Ürünleri, Elektronik, Enerji, Orman
Ürünleri/Kâğıt, Tekstil, Gıda, Tarım, Baskı Hizmetleri ve Mürekkepler, Taşımacılık, Plastik, Mobilya,
Ambalaj
2.1 Eko-Etiketleme Şeması
Çevresel performans etiketleri ve beyanları ile ilgilenen, gönüllülük veya yasal zorunluluk esasına dayalı
sistemler bulunmaktadır.
Çeşitli tekstil ürün gruplarını kapsayan, eko-etiketleme programları geniş bir yelpazede bulunmaktadır.
Tam yaşam döngü analizi yaklaşımına göre geliştirilen her kriter, sadece son ürünün kalitesine yöneliktir.
Eko-etiketleme programlarını içeren organizasyon tipleri Tablo 1’de gösterilmektedir.
50
Gündüz Balpetek F., Gülümser T.
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
Tablo 1. Eko-etiketleme Organizasyon Şemasında eko-etiket örnekleri ve ilgili kuruluşlar [2].
Özel
Devlete bağlı olmayan
organizasyonlar(NGOs)
Enstitü Bağlantılı
Olanlar
Üretici Birlikleri
Firma Bağlantılı Olanlar
Devlet Ulusal
Çok Uluslu
Good Environmental Choice (İsveç)
Öko-Teks (OekoTex) ®100 (Almanya)
Öko -Teks (OekoTex) ®1000 (Almanya)
Öko -Teks (OekoTex) ® (Almanya)
AKN Trademark (Almanya)
Steilmann
Otto Versand
Hess Natur
Green Cotton
EKO-Seal (Hollanda)
Environmental Choice (Kanada)
Eco-Mark (Japonya)
Green Mark (Çin-Tayvan)
Eco-Mark (Kore)
Environmental Labelling (Çin)
Eco-Mark (Hindistan)
EU-label
Nordic Eco-label
Ulusal eko-etiketler genelde Ulusal Standart Organizasyonu ya da Çevre Bakanlığı tarafından
oluşturulmaktadır. Çok uluslu programlar ise, ortak pazarlarda ticaretin kolaylaştırılması amacıyla
oluşturulmuştur. Özel, devlete bağlı olmayan organizasyon (NGO) ve enstitü eko-etiketleri, farklı
ülkelerde kabul edilebilen kriterler koymaktadır. [2]
Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO), gönüllülük esasına dayanan üç tip etiket tanımlamıştır.
Bunlar; Tip I, Tip II ve Tip III olarak gruplandırılmaktadır.
Tip I Etiket; Gönüllülük ve çoklu karşılaştırma esasına dayanan ürünler için çevresel etiket standardıdır.
3. Taraf sertifikasyon yapılarak ürüne eko-etiket verilmektedir. Yaşam döngüsü analizlerini dikkate alarak
belirli bir ürün kategorisi içinde, ürünün genel olarak tercih edilebilirliğini gösterir. ISO 14024 standardı
bu tür etiketleri içerir. Bu etiket, niteliksel çevresel bilgi verir.
Uluslararası kabul görmüş 1.Tip eko-etiket programları olarak aşağıdakiler sayılabilir:








EU Flower (Avrupa)
Blue Angel (Almanya)
Swan (İskandinav ülkeleri)
NF Environment (Fransa)
Eco-Mark (Japonya)
Good Environmental Choice (Avustralya)
Green Seal (Amerika)
Greenguard (Amerika)
Tip II Etiket; 3. Taraf sertifikasyon olmadan üreticilerin, ithalatçıların, perakendecilerin, distribütörlerin
vs yaptıkları çevresel beyanlardır. ISO 14021 standardı bu tür etiketleri içerir.
Tip III Etiket, Çevresel Beyan; yaşam döngüsü analizinin 3. Taraf doğrulanmasını gerektirir. Niceliksel
bir değerlendirme söz konusudur.[4]
51
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
Tekstil Ve Konfeksiyon Sektöründe Ekolojik Etiketler
Çevre Etiketlerinin Sınıflandırılması
Birinci Taraf Çevre
Etiketleme Programları
Ürünle ilgili
Beyanlar
Sebep
İlişkili
Pazarlama
Ürünlerin
Üzerinde
Raflarda
Üçüncü Taraf Çevre
Etiketleme Programları
Kurumsal
Sebep
İlişkili
Pazarlama
Ürünle ilgili
Kurumsal
Çevre
Performansı
ya da
Aktivitelerin
Promosyonu
Gönüllü
Zorunlu
Tehlike
veya
Uyarı
Etiketleri
Bilgilendirici
Açıklamalar
Çevresel
Belgelendirme
Programları
Reklamlarda
Onay Belgesi (Tip I Eko-Etiketleme)
Tek Nitelik Belgesi (Tip II)
Bilgi Kartları (Tip III Çevre Beyanları)
Şekil 1. Çevre Etiketlerinin Sınıflandırılması [5].
2.2 Tekstilde Kullanılan Çeşitli Eko-Etiket Örnekleri
Better Cotton Initiative: Daha İyi Pamuk İnisiyatifi (BCI), sosyal, çevresel ve ekonomik olarak daha
sürdürülebilir şekilde pamuk yetiştirebilmek için bir dizi kapsamlı üretim ilkesi ve kriterlerini teşvik
etmektedir.
BCI, dünya
çapında
pamuk ekiminin temel çevresel
ve
sosyal
etkilerinde
ölçülebilir iyileştirmeleri teşvik ederek, dünya çapında ekonomik, çevresel ve sosyal açıdan daha
sürdürülebilir bir pamuk ekimi sağlamayı amaçlamaktadır. BCI’nin felsefesi, yeni akım bir ürün olan
“Better Cotton” için bir pazar geliştirmek ve böylece pamuk ürünlerini çevre, çiftçiler ve geçimlerini
pamuktan sağlayan diğer insanlar için uzun vadede faydalı hale dönüştürmektir. Pamuk tedarik
zincirindeki tüm aşamaları kapsayan üye tabanlı bir organizasyondur. [6]
BioForum Biogarantie ve Ecogarantie: Biogarantie ®, Belçika organik etiketidir. Avrupa düzeyinde
kabul edilen koşullardan daha sıkı koşullar koymaktadır. Avrupa yönetmeliği 834/2007 tarafından henüz
kapsam dışındaki yiyecek-içecek, hayvan yemi ve tekstil gibi alanlar için Biogarantie ® spesifikasyonları
altında ek standartlar geliştirilmiştir. Ecogarantie® organik tarım ve/veya mineral kaynaklı içeriği olan
ürünler için kullanılabilen bir markadır. Standart şu anda, kozmetik, deterjan, temizleme ürünleri ve
deniz tuzuyla ilgili parametrelerde geçerlidir. [7]
Blue Angel: Blue Angel etiketi Alman hükümeti tarafından başlatılmıştır. Aynı hizmet kullanımında olan
ürünlerden diğerlerine göre daha çevre dostu olanlarına bağımsız bir jüri tarafından verilmektedir. Ürün
ya da hizmet için verilen her etiket sağlık, iklim, su ve kaynaklar olmak üzere 4 farklı koruma hedefine
odaklanmaktadır. Etiketlendirme, 4 kurum tarafından yönetilmektedir:
52
Gündüz Balpetek F., Gülümser T.
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
-Çevre Etiketi Jürisi; çevre ve tüketici dernekleri, sendikalar, sanayi, ticaret, el sanatları, yerel yönetimler,
bilim, medya, kiliseler ve federal devletler temsilcilerinin oluşturduğu bağımsız bir karar alma organıdır.
-Çevre, Doğa Koruma ve Nükleer Güvenlik Federal Bakanlığı: Etiketin sahibidir. Çevre etiket jürisinin
kararları hakkında kamuoyunu düzenli olarak bilgilendirmektedir.
-Federal Çevre Ajansı: Ajansın “Eko-etiketleme, Eko-deklarasyon ve Eko-üretim” bölümleri Çevre
Etiketi Jüri ofisi olarak rol oynamaktadır ve Blue Angel için Temel Ödül Kriterinin teknik kriterlerini
geliştirmektedir.
-RAL GmbH: Etiket ödüllendirme ajansıdır.
Blue Angel, çevre ve tüketici koruması hakkındaki endişeleri dile getirmektedir. Bu nedenle, özellikle
çevre için yararlı ürün ve hizmetlerin ödüllendirilmesinde, iş sağlığı ve güvenliği, kullanıma
uygunluğunun yüksek standartlarda yerine getirilmesinde görev almaktadır. [8]
Bluesign® Standard: Bluesign ® standardı, tekstil endüstrisinin ekolojik ayak izini azaltmak için tüm
tekstil üretim zincirini bir araya getirmektedir. Standart, bitmiş ürün testlerine odaklanmak yerine, tüm
giriş akış sürecini (hammaddelerden kimyasal bileşenlere, kaynaklara kadar) "Giriş Akış Yönetimi" ile
analiz etmektedir.
Üretim öncesinde bileşenler, ekotoksikolojik etkisine göre değerlendirilmektedir. Dolayısıyla üretim
başlamadan önce bile, potansiyel olarak zararlı maddeler ortadan kaldırılabilir. Bluesign ® standardı,
ürün işlevselliği, kalite ve tasarımdan ödün verilmeden, ürünlerin performans gereksinimlerini kesmeden,
tüm tekstil üretim zincirinde "Mevcut En İyi Teknoloji" (BAT) kullanarak, çevre standartlarının
karşılanmasını sağlamaktadır.[9]
BMP Certified Cotton: Avustralya pamuk endüstrisinin, doğal çevre ile uyum içinde pamuk yetiştirmek
için hazırladığı kılavuzdur.
Avusturalya BMP Pamuk etiketi, bu etiketi taşıyan tekstil ürünleri için bir tüketici garantisidir ve çevre
bakımıyla ilgilenen yetiştiriciler tarafından “En İyi Yönetim Uygulamaları” altında yetiştirilen Avustralya
pamuğunun satın alınmasını sağlamaktadır.[10]
Certified Wildlife Friendly®: Yaban Hayatı Dostu İşletmeler Ağı (WFEN), sorumlu üretim
uygulamalarını, kurumsal gelişimi, eğitimi ve markalaşmayı kolaylaştırma yoluyla yaban hayatını
korumaya teşvik etmek için 2007 yılında resmi olarak kurulmuştur.
-Ürün, türlerin yerinde korunması için doğrudan katkıda bulunuyorsa
-Üretim, yerel ekonomi üzerinde olumlu bir etkiye sahipse
-Yaban hayatı yaşayan hayvan ya da hayvan toplulukları, ürünün, hasat, işleme ya da imalatında yer
alıyorsa
-Ürün koruma misyonu, gerekli koruma önlemlerinin acil sonuçlarının takibi, herhangi bir ekonomik
ceza da dahil olmak üzere açık bir zorlama mekanizması içeriyorsa,
Ürün WFEN tarafından sertifikalandırılabilir. Tekstil ile ilgili olarak alpakaların kırkılması için alınmış
Wildlife Friendly® sertifikası vardır.
Hayvancılık uygulamaları; serbest otlatma, periyodik check-up ve parazit kontrolleri, lif inceliğini
geliştirmek için genetik seleksiyonu içerir. All Things Alpaca Ecuador ortakları, yerel tasarımcılar ve
yerel kadın örme kooperatifleridir. Alpaka koleksiyonu, kazak, eşarp, şapka, battaniye, at meraklıları için
battaniye, eyer ve yünlü kısımlarından oluşur.[11]
53
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
Tekstil Ve Konfeksiyon Sektöründe Ekolojik Etiketler
China Environmental Labelling: Çin Çevre Etiketi, Çin Devlet Çevre Koruma İdaresi (SEPA)
tarafından 1993 yılında başlatılmıştır. Yaklaşık 54 kategori, 800 işletme, 12000 üründe Çin çevre etiketi
bulunmaktadır. Eko-etiketleme ISO 14020 serisi standartlara uygun ve Tip I olarak verilmektedir. İnşaat
malzemeleri, tekstil, araçlar, kozmetik, elektronik ve ambalaj için çevre standartları sağlanmaktadır.[12]
Climatop: Climatop’un hedefi, sınıfında en iyi olan iklim dostu ürünler ve hizmetleri etiketlendirmektir.
Ürün ailesinin (Fonksiyonel Birim) benzer ürünleri, çevresel emisyonları bakımından
karşılaştırılmaktadır. Sınıfında genellikle %20 daha az CO2 –eşdeğeri emisyona neden olan ürünler, etiket
alabilmektedir. Bağımsız kuruluşlar, ISO 14040 standardına göre ürünlerin yaşam döngüsü
değerlendirmesini (LCA) hesaplamaktadır. Etiket iki yıl süreyle geçerlidir.[13]
Coop Naturaline: BIO Suisse ya da Avrupa Birliği kurallarına göre verilen, İsviçre eko-etiketidir. Tekstil
malzemeleri, organik olarak yetiştirilmiş pamuktan yapılır. Sosyal ve çevresel olarak duyarlı metotlara
göre üretim yapılır. Tüm tekstil zincirini kapsar. Dış laboratuarlar ve kalite güvence ortaklarıyla “ek
kirlilik testi” yapmayı taahhüt etmektedir.
COOP Naturaline sertifikalı tekstil üreten şirketler, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) temel
standartlarına uymalıdır, en az BSCI (Ticari Sosyal Uyumluluk Girişimi) kriterlerine göre
sertifikalandırılabilmelidir ve orta vadede, SA 8000 sertifikasyon gereklerini yerine getirmek zorundadır.
Organik üreticileri, pamuk piyasa fiyatının en az % 20’si ve pamuk türevleri piyasa fiyatının en az % 10’u
kadar ek bir ücret almaktadır.[14]
CRI Green Label & Green Label Plus (Carpet): 1992 yılında, Halı ve Kilim Enstitüsü (CRI), halı,
minder ve yapıştırıcıları test etmek ve düşük VOC (uçucu organik bileşikler) emisyonları ile ürün
belirlemeye yardımcı olmak için Green Label programını başlatmıştır. CRI, Amerikan Ulusal Standart
Enstitüsü (ANSI) yeşil belgelendirme kuruluşu olarak kabul görmektedir. Amerikan Ulusal Standart
Enstitüsü ve NSF140-2007 ile Sürdürülebilir Halı Standardı oluşturmaya çalışmaktadır.
İç hava kalitesinin daha yüksek olduğu, en düşük emisyon yayan halı ve yapıştırıcı ürünleri için Green
Label Plus olarak adlandırılan yeni bir seri başlatılmıştır.
Green Label Plus programı, bilimsel standartları kullanarak daha iyi bir çevrede yaşamak için çalışma,
öğrenme ve iyileşme bakımından halı sektörünün taahhüdünü sembolize etmektedir.[15]
Ecomark (India): 1991 yılında Hindistan Hükümeti, tüketici bilincini artırmak, çevre dostu ürünlerin
kolay tanımasını sağlamak için `Eko' olarak bilinen eko-etiketleme programı başlatmıştır.
Bu kriterler, hammadde çıkarımı, imalat ve bertaraf için beşikten mezara yaklaşımı izler. Ecomark etiketi,
belirtilen çevre kriterlerini ve Hint Standartları kalite gereksinimlerini karşılayan tüketim mallarına
verilmektedir.[3]
EcoMark (Japan): Eco Mark programı, ürün seçimlerinde çevre dostu yaşam tarzı sunmaktadır. Çeşitli
endüstrilerdeki akademisyenler, hükümet, tüketici grupları ve uzmanlardan oluşan bir komite standartları
oluşturarak ve sertifikasyonu takip etmektedir. Eco Mark sertifikalı ürün, benzer ürünlerle
karşılaştırıldığında tüm yaşam döngüsü boyunca (ürünü oluşturan hammaddelerin ayıklanması ve
toplanması, üretimi, dağıtımı, kullanımı ve tüketimi, bertarafı ve geri dönüşümü) çevresel etkileri görece
daha az olan üründür.
Eco Mark etiketini alabilmek için, üreticiler tarafından onaylanmak üzere sunulan çevre dostu ürünler
taraması yapılmaktadır daha sonra JEA onayı verilerek, elenen ürünler kamuoyuna duyurulmaktadır.
Eco Mark programı, daha düşük çevresel etkiye sahip bir ürün seçeneği sunmak üzere araç olarak
tasarlanmıştır. Eco Mark programı, ürün kalitesi ve güvenliği gibi tüketicinin doğrudan yararını korumak
için uygun değildir.[16]
54
Gündüz Balpetek F., Gülümser T.
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
Ecoproof: Etiket özellikle pamuktan yapılmış tekstil malzemeleri içindir. Ürünler, çevresel performans,
çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılması ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerin azaltılması da dahil
olmak üzere, tüm yaşam döngüsü boyunca belirli kriterlere uymak zorundadır.[17]
Ekologicky setrny vyrobek / Environmentally Friendly Product: Ekologicky setrny vyrobek", Çek
eko-etiketleme programı (Çevre Dostu Ürünler Etiketleme Ulusal Programı) resmi kayıtlı bir etikettir. 14
Nisan 1994’te başlatılmıştır. Program, Çek Çevre Haber Ajansı (CENIA) tarafından yönetilmektedir.
Programın garantörü Çek Cumhuriyeti Çevre Bakanlığıdır. 2004 yılında turistik konaklama hizmetleri ile
başlayan programın kapsamı, daha fazla hizmet belgelendirebilmek için genişletilmiştir. Şu anda, Çek
Eko-etiketi, 41 ürün kategorisi, 2 hizmet kategorisi, yaklaşık 400 ürün ve hizmet ile piyasada yaklaşık
100 şirket tarafından kullanılmaktadır.[3]
Environmental Choice (Canada): Kanada ulusal etiketi; 1988 yılında, dünyanın ikinci Ulusal etiketi
olarak Çevre Bakanlığının girişimiyle kurulmuştur. Çevresel kriterler 6 başlık altında incelenmektedir.
Bunlar; genel gereklilikler, rüzgâr, güneş, su, biyokütle ve biyogaz olarak sıralanmaktadır. Sertifikasyon
Tip I ve Tip II’ye göre verilmektedir. Etiket Kanada ve Amerika’da geçerlidir.[18]
Environmental Choice (New Zealand): Yeni Zelanda Güven Eko-etiketi, uluslararası standartlar ve
ilkelerin faaliyet gösterdiği gönüllü bir kuruluştur.
Yeni Zelanda Hükümeti tarafından başlatılmıştır. Üreticilerin, kendi ürünlerinin çevresel etkilerini
azaltması ve tüketicilerin çevre için daha iyi olan ürünleri satın alması için güvenilir ve bağımsız bir
kılavuz hizmeti sağlamaktadır.
Tekstil-Deri kategorisi tekstil lif ağırlığının en az % 90’ı giysi tekstil ve aksesuarlarından oluşan ürünleri,
iç giyimi, giyim tekstil ürünleri ya da iç giyim kullanımı için tasarlanmış lif, iplik ve kumaşı içermektedir.
Endüstriyel kullanım ya da halı gibi tekstil ürünlerini içermemektedir.
Bu etiketi kullanabilmek için tekstil ürününün lisanslı olması, çevresel kriterlerden 5. Madde ve ürün
özelliklerinden 6. Maddenin tüm koşullarını sağlaması zorunludur.[19]
Environmental Product Declaration: Çevresel Ürün Deklarasyonu, EPD ®, genel amacı, mal ve
hizmetlerin çevresel etkisi hakkında ilgili, doğrulanmış ve karşılaştırılabilir bilgiler sağlamaktır.
Tekstil ve mobilya kategorisinde aşağıdaki gruplara sertifikasyon sağlamaktadır;
26 Temel modül: İplik ve dikiş ipliği
27 Temel modül: Giysi haricindeki tekstil ürünleri
27.922 Nonwoven (Giysi, koruyucu giysi ve döşeme için)
27.922 Nonwoven (Giyim dışındaki amaçlar için)
28 Temel modül: Örme veya tığ işi kumaşlar; giyim eşyası
29 Temel modül: Deri ve deri ürünleri
2912 Bitmiş büyükbaş deri
38 Temel modül: Mobilya, başka yerde sınıflandırılmamış diğer taşınabilir mallar
3811 Koltuklar
3816 Mobilya Parçaları -Temel modüllere dayalı olmayan mobilya parçaları
26 Dokuma sentetik lifler
27 Endüstriyel ve özel kullanım için masa örtüleri
381 Ofis masası [20]
EU Ecolabel: Kamu ve özel alıcılar dahil olmak üzere, çevreye karşı duyarlı ve Avrupalı tüketiciler için,
piyasa ürün ve hizmet işletmelerini teşvik etmek için tasarlanmış bir gönüllülük düzenidir.
55
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
Tekstil Ve Konfeksiyon Sektöründe Ekolojik Etiketler
Ecolabel logosu tekstil ürünleri üzerine şunları söylemektedir.
Çevreye zararlı maddelerin kullanımı sınırlıdır
Sağlığa zararlı maddeler sınırlıdır
Su ve hava kirliliği azaltılmıştır
Tekstil ürününün yıkama ve kurutma sırasında çekmezlik özelliği bulunmaktadır.
Ter, yıkama, ıslak ve kuru sürtme, ışığa karşı renk dayanımı vardır.
İzin verilmeyen ya da sınırlanan maddeler:
Mineral, cam, metal, karbon lifleri ve diğer inorganik lifler yoktur.
Pestisit kalıntısı sınırlıdır
Kurşun bazlı pigmentler yoktur
Çinko ve bakır kullanımı sınırlıdır
Ağır metaller ve formaldehit yoktur
Azo boyaları yoktur
Kanserojen, mutajen, üreme için toksik olarak sınıflandırılan boyalar yoktur
Plastikleştiriciler veya solventler yoktur.[21]
European Bioplastics: Amacı; kompostlanabilir ürünleri özel bir işaret ile tanımlamak ve özel olarak
geliştirilen süreçlerde oluşturulan malzemelerin geri kazanım için kanalize edilmesini sağlamaktır.
Tekstil ürünleri grubunda kompostlanabilir işareti, ev tekstili, yatak, eşya gibi ürünlere verilmektedir.
Üreticilere ve tedarikçilere, uzun ömürlü, kaliteli, sağlık kurallarına uygun anlamındaki “DIN-Geprüft"
sertifika işareti, bağımsız bir test ve belgelendirme kuruluşu tarafından verilmektedir.[22]
Fair Wertung: Alman Adil Geri Dönüşüm Federasyonu’nun, ikinci el giysilerin toplanması ve
pazarlanması için belirlediği kriterler ve etiketlendirme sistemidir.
Bu kriterlere uyma taahhüdündeki kuruluşlarla bir sözleşme yapılarak, FairWertung etiketini kullanma
izni verilmektedir.
İkinci el giysi toplama ve pazarlamada etik standartları ve şeffaflığı teşvik etmek ile ikinci el giysi ihraç
edildiğinde tüm yasalara, gümrük ve vergilere saygı gösterildiğinden emin olmak amacını
taşımaktadır.[3]
Global Organic Textile Standard: Global Organik Tekstil Standardı (GOTS), organik lifler için
ekolojik ve sosyal kriterler içeren, tüm tekstil tedarik zincirinin bağımsız sertifikasyon tarafından
desteklenmesiyle dünya çapında önde gelen tekstil işleme standardıdır.
Bu standart, en az % 70’i organik doğal lif olduğu onaylanmış tekstil ürünlerinin, liflerinin
yetiştirilmesinden, işlenmesi, imalatı, paketlenmesi, etiketlenmesi, ticareti ve tüm dağıtımına kadar olan
süreci kapsamaktadır.
GOTS’un amacı, tekstil ürünlerinde, tüketicilerin güvenebileceği bir “organik” statüsü kazanabilmeleri
için, ham maddenin hasadından itibaren tüketiciye ulaşana dek, çevreye duyarlı ve sosyal sorumluluk
sahibi bir üretim ile tekstil ürünlerinin organik statüsünü ve uygun bir biçimde etiketlenmesini sağlayacak
kuralları belirlemektir. [23]
Good Environmental Choice (Australia): 2001 yılı Kasım ayında başlatılan Avustralya "Good
Environmental Choice" programı, ürün ve hizmetlerin geniş bir yelpazede tanınması için, çevre
56
Gündüz Balpetek F., Gülümser T.
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
baskılarına duyarlı, çevresel bir işaret sağlar. Program ISO 14024’e genel uyum için geliştirilmiştir.
Kayıtlı değerlendiricilerin kullandığı bir ulusal ağ ile yönetilmektedir.
Halılar, kompostlanabilir biyopolimerler, geri dönüşümlü plastik ürünler, tekstil giyim, (zemin
kaplamaları hariç) iç / dış mekan tekstilleri, (alışveriş, çamaşır ve okul çantaları gibi) tekstil çantaları,
giysilerde kullanılmak için iplik ve kumaş ya da iç mekan tekstil ürünleri için tasarlanmıştır.[24]
Good Environmental Choice "Bra Miljöval": İsveç Doğayı Koruma Derneği (SSNC) 1992’de
tekstillerin çevreye etkilerine bakmaya başlamıştır. 1994 Aralık ayında, tekstil malzemeleri için çevre
kriterlerinin ilk versiyonu tamamlanmıştır.
Sentetik ve doğal liflerden yapılan tüm tekstil türlerinde ve lif üretiminden bitmiş ürüne kadar tüm üretim
zincirinde çevresel gereklilikler sağlanmaya çalışılmaktadır. Elektrik malzemeleri, yük taşımacılığı, yolcu
taşımacılığı, mağazalar, kağıt, tekstil ve kimyasal ürünler kategorilerinde kriterler yayınlanmıştır. Bir
ürün ya da hizmetin "Bra Miljöval" etiketini kullanabilmesi için önce bu kriterleri karşılaması
gerekmektedir.[25]
GoodWeave: GoodWeave International (GWI), el yapımı halı sektöründe çocuk işçi çalışmasının sona
ermesi ve Güney Asya'da çocuklara eğitim olanakları sunulması için çalışan uluslararası bir sivil toplum
örgütüdür.
GoodWeave International (GWI) GoodWeave sertifika etiketinin arkasındaki standartları oluşturmaktadır.
Genel GoodWeave Standardı 1994 yılından bu yana yürürlükte olup, en son güncelleme Ağustos 2012’de
yapılmıştır. Üreticilerin ve ihracatçıların izniyle, kilim üretiminde kullanılan işgücünün yerel müfettişler
tarafından habersiz rastgele denetimleri yapılarak çocuk işçi çalışması engellenmeye çalışılmaktadır. [26]
GreenCircle: Üçüncü taraf çevre sertifikasıdır. Tüketim mallarında ve üretim süreçlerinde
sürdürülebilirlik iddiasında; karbon ayak izi azaltılması, kapalı döngü ürünler, yaşam döngüsü
değerlendirmesi optimizasyonu, hızla yenilenebilen kaynak içeriği, geri dönüşebilen malzeme, geri
dönüşüm içeriği, yenilenebilir enerji kullanımı, sürdürülebilir üretim uygulamaları başlıklarında
verilebilmektedir.[27]
Milieukeur: the Dutch environmental quality label: Milieukeur, ürünler ve hizmetler için Hollanda
çevre kalite etiketidir. Hollanda hükümeti tarafından desteklenmektedir.
Milieukeur kriterleri, ürün ya da hizmetin tüm yaşam döngüsü ile ilgilidir ve sürdürülebilirlik açısından
entegre bir yaklaşım gösterir. Milieukeur sertifikasyon şeması ham maddeler, enerji ve su tüketimi, zararlı
maddeler, ambalaj ve atık açısından daha düşük çevresel etki gösteren ürünlere verilmektedir. Tarım /
gıda ve gıda dışı ürünler için eko-sertifika programları vardır. Belgelendirme kuruluşları ürün ve hizmet
sertifikasyonu için EN 45011 Avrupa yönetmeliklerine göre çalışmaktadır.[28]
Naturtextil Best: BEST standartları 2000 yılından bu yana, ekoloji ve sosyal sorumluluk açısından tüm
tekstil zincirinin incelenmesi ve çevre dostu tekstiller için IVN tarafından geliştirilmekte ve
uygulanmaktadır.
Naturtextil BEST, Avrupa Birliği içindeki mevcut yasal görevlerden çok daha fazlasını istemektedir.
Ekolojik tekstil üretimi için katı gereklilikleri vardır ve mevcut en yüksek teknik düzeyi temsil
etmektedir.
Naturtextil BEST standardı, tüm tekstil üretim zinciri boyunca çevresel ve sosyal kriterlerle ilgilidir.
Sertifikalı %100 organik lif kullanılması, lif proses yöntemlerinin kısıtlanması (ağartma, klorlama,
merserizasyon v.s), boya ve yardımcılarının sınırlı miktarda olması, zararlı madde girişlerinin olmaması
57
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
Tekstil Ve Konfeksiyon Sektöründe Ekolojik Etiketler
(formaldehit, PCP, TCP, ağır metaller, AOX ve diğer maddeler gibi), aksesuarların (düğmeler, cepler v.s)
doğal hammaddelerden yapılması, yüksek kalite parametreleri olması, hazır giyimde kalıntı testleri
yapılması, Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) sözleşmelerine artı yaşam ücreti ana gereklilikleridir.[29]
Nordic Ecolabel veya "Swan": Bir ürünün, iyi çevre seçimi olduğunu göstermektedir. Swan sembolü,
İskandinav ülkelerinde 65 ürün grubu için kullanılmaktadır. Bağımsız laboratuarlardan örnekler,
sertifikalar ve kontrol ziyaretleri gibi yöntemler kullanılarak ürünlerin belirli kriterleri yerine getirdiği
kontrol edilmektedir.
Her İskandinav ülkesinde (Danimarka, İsveç, Norveç, Finlandiya, İzlanda) kriterleri geliştirme, kontrol
ziyaretleri yapma, ruhsatlandırma ve pazarlama sorumluluğu olan yerel ofisler bulunmaktadır. Nordic
Ecolabel her İskandinav ülkesinde, o ülkenin Çevre Bakanlığının yönetimi altında çalışmaktadır.[3]
NSF/ANSI 140 Sustainability Assessment for Carpet: Bu standart, halılarda belirlenen performans
gereksinimleri ve tedarik zinciri boyunca metrik nicelikler için (halk sağlığı ve çevre, enerji ve enerji
tasarrufu, biyo-bazlı, geri dönüşüm içerikli malzemeler, çevreci tercih edilir malzemeler, üretim, yaşam
sonu yönetimi ve yeniden kullanım) bir derecelendirme sistemi içermektedir. [3]
NSF/ANSI 336: Sustainability Assessment for Commercial Furnishings Fabric: NSF Ecolabel,
döşemelik kumaş ürünlerinin (dokuma, dokusuz yüzey, ofis ve otel mobilyaları gibi döşemelikler için
örgü kumaşlar, perdelik veya panel sistemleri kumaşları, yatak örtüleri gibi yaygın olarak kullanılan
türler) çevresel, ekonomik ve sosyal yönlerini ele almaktadır.
Standart aynı zamanda, girdiler, çıktılar ve tekstil ürünlerinin tüm yaşamı boyunca çevresel etkilerini
ölçen yaşam döngüsü değerlendirmesi kriterlerini de içermektedir. [3]
NSF Sustainability Certified Product: NSF Sürdürülebilirlik Sertifikası işareti, NSF / ANSI uygunluk
değerlendirmesini veya diğer ulusal, uluslararası sürdürülebilir ürün standartlarını karşılayan ürünlerde
kullanılmaktadır.
Ürün değerlendirmesi, standartlar ve protokollere karşı uygunluk değerlendirmesi ve üretim sistemlerinin
incelenmesi tamamlandığında, NSF Sürdürülebilirlik Sertifikası işareti kullanılabilir.[3]
Organic Exchange: Organic Exchange standardı ilk olarak 2004 yılında organik ve konvansiyonel
pamuğun karışımlarını içeren ürünlerin desteklenmesi için yazılmıştır. Pamuğun yetiştirilmesi ve
işlenmesi gibi ürün beyanını destekleyen çok sayıda standart olmasına karşın sadece lif beyanını
destekleyen herhangi bir standart bulunmadığı için Organic Exchange, dünyanın çeşitli bölgelerinden
uzmanlarla çalışarak OE Blended ve OE 100 standartlarını geliştirmiştir.
Organik pamuk içeren bitmiş ürünün etiketlenmesinde, OE 100 Standardı referans gösterilerek,
-%100 organik pamuk içermesi durumunda “%100 organik olarak yetiştirilmiş pamuktan yapılmıştır”
ifadesi
-kalan içeriği pamuk olmamak kaydıyla %95 veya daha fazla organik pamuk içermesi durumunda
“organik olarak yetiştirilmiş pamuktan yapılmıştır” ifadesi kullanılabilir.
OE Blended standardı referans gösterilerek, “%X organik olarak yetiştirilmiş pamuktan yapılmıştır”
ifadesi kullanılabilir. Buradaki X; bitmiş üründeki son organik pamuk yüzdesini ağırlık olarak temsil
etmektedir. [30]
Oeko-Tex®: 1992 yılından bu yana Uluslararası Oeko-Tex® Birliği'ne bağlı bağımsız test kurumları
Oeko-Tex® 100 Standardına göre zararlı madde testleri yapmaktadır.
58
Gündüz Balpetek F., Gülümser T.
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
Küresel çapta organize ve son derece spesifik olan tekstil üretimi dikkate alındığında, tekstil ve
konfeksiyon şirketlerine yönelik Oeko-Tex® Kriter Listesi tekstil ürünlerindeki olası problemli
maddelerin değerlendirilmesi için ilk defa standart ve bilimsel bir değerlendirme kriteri teşkil etmektedir.
Oeko-Tex® etiketi, cilde zarar vermeyen kıyafetler ve diğer tekstil ürünler ile ilgili gerçekleştirilen testler
sayesinde ilgili nihai tüketiciler için ilave bir faydayı simgelemektedir. Böylelikle test işareti tekstil
ürünlerin satın alımına karar verilmesinde önemli bir noktayı teşkil etmektedir.
Slogan olarak "Tekstilde Güven" kullanılmaktadır. "Tekstilde Güven" hammaddeden mağaza raflarındaki
hazır ürünlere kadar sorumlu tekstil imalatı için dünya çapında aynı anlamı taşımaktadır. Bu, tekstil
zincirindeki sanayi ve ticaret olduğu kadar modern, fonksiyonel ve çeşitli renkte tekstil ürünleri için de
geçerli olmaktadır.[31]
Oregon Tilth: Organik sertifikasyonun amacı, organik tarım sistemleri sözleşmeleri mutabakatının
organik gıda, yem ve lif üretim sürecinde sadece yetiştiriciler tarafından değil, aynı zamanda tüm insanlar
tarafından uygulanmasını sağlamaktır.
Oregon Tilth bir akreditasyon kurumu olarak, USDA NOP (Birleşik Devletler Tarım Bakanlığı, Ulusal
Organik Programı) standartlarını onaylamaktadır. NOP, organik ürün alıcılarını ve üreticilerini korumak
için sıkı üretim standartları, yerinde denetim ve yasal bağlayıcılığı olan sözleşmeleri birleştiren bir sistem
sağlamaktadır.[3]
Singapore Green Label Scheme (SGLS): Singapur Yeşil Etiketleme Programı (SGLS), Çevre Bakanlığı
tarafından Mayıs 1992 yılında başlatılmıştır. 5 Haziran 1999 tarihinde Singapur Çevre Kuruluna (SEC)
devredilmiştir ve halen SEC tarafından idare edilmektedir.
İnşaat malzemeleri, temizleyiciler-deterjanlar, elektronikler, ev aletleri, aydınlatmalar, ofis makineleri,
ofis ürünleri, ambalaj, kağıt ürünleri ve diğer pek çok ürün için verilebilmektedir.
Tekstil kategorisi; giysi ve yatak ürünleri, iç mekan (pencere panjuru gibi) tekstil uygulamaları, tekstil
çantaları, bitmiş ürün ağırlığının en az %90’ı tekstil lifinden oluşan tüm ürünler için kriterleri
belirlemektedir. Bu kategori ayrıca, dış mekan mobilya ürünlerini, giysilerde kullanılmaya yönelik iplik
ve kumaşları, yatak veya benzer uygulamaları için kullanılan tekstilleri de içermektedir. Zemin
kaplamaları bu kategorinin kapsamına girmemektedir. [32]
Skal Eko Quality Mark: Skal, Hollanda’da organik üretimle ilgili denetim ve belgelendirme
kuruluşudur. Skal, Avrupa Organik Sertifikasyon Konseyi (EOCC) üyesidir. EKO Quality Mark etiketi
vermektedir. Bu etiketin kullanımı, Skal tarafından sertifikalandırılmış organik şirketlerle sınırlıdır. EKO
Quality Mark, sadece %95’ten fazlası organik içeriğe sahip tarım ürünlerine verilmektedir. Organik
dönüşüm altındaki tarım ürünlerinde kullanılamamaktadır. 2013 yılı itibariyle, 3423 şirket Skal’a
kayıtlıdır.[33]
The Soil Association: Çiftliklerde lif üretimi ve bu liflerin tekstillerde işlenmesi organik standartlara göre
yapılmaktadır, üretim zincirinde her adım sosyal ve çevresel sorumluluk açısından kontrol edilmektedir.
The Soil Association, Global Organik Tekstil Standardına (GOTS) göre sertifika vermektedir. [34]
SustentaX: SustentaX, sürdürülebilir ürünler, malzemeler, ekipmanlar ve hizmetleri tanımlamak için
tüketicilere yardımcı olan Brezilya eko-etiketidir. SustentaX Seal, ISO 14024’e dayanmaktadır.
SustentaX Seal etiketli ürünler, kalite ve insan güvenliği açısından değerlendirilmektedir. Üreticiler,
sosyal, çevresel ve pazarlama sorumluluklarını sağlamak zorundadır. [3]
59
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
Tekstil Ve Konfeksiyon Sektöründe Ekolojik Etiketler
Thai Green Label: Green Label, özel ürünlerin ödüllendirildiği bir çevre sertifikasıdır. Bu ürünler, aynı
işlevde hizmet veren diğer ürünlerle karşılaştırıldığında, çevreye zararlı etkisi en az görülen ürünlerdir.
Thai Green Label, gıda, içecek ve ilaç dışındaki ürünler ve hizmetlerde uygulanabilir.
Thai Green Label, Sürdürülebilir Kalkınma için Tayland İş Konseyi (TBCSD) tarafından başlatılmıştır.
Sanayi Bakanlığı ile işbirliği içinde Tayland Çevre Enstitüsü (TEI) tarafından resmi olarak Ağustos
1994’ten itibaren uygulanmaktadır.
Tekstille ilgili olarak, TGL-16-98 kriterlerini sağlayan ürünlere bu etiket verilmektedir.[35]
Tunisia Ecolabel: Tunus Ecolabel 1997 yılındaki bir kararnameyle kurulmuş 1.Tip ulusal eko etikettir.
Tunus ürün ve hizmetlerinin, Avrupa ve Uluslararası pazarlara erişimini kolaylaştırmak amacıyla
oluşturulmuştur.
Tekstil ürünleri ve turizm konaklama hizmetlerinin sertifikasyonu için, teknik ve ekolojik kriterler
oluşturulmuştur. Tarım ve gıda ürünleri içinse kriterler henüz gelişim aşamasındadır.[3]
Water Lily – Lithuania: Litvanya’da eko-etiketleme ulusal programı 1995’te başlamıştır. 1996’da
“Water Lily” eko-etiket ve prosedürleri oluşturulmuştur. Litvanya’nın ulusal eko-etiket programı, Avrupa
Birliğinin “European Flower” programını esas almaktadır. Litvanya Çevre Bakanlığı, 15 ürün grubu için
çevresel kriterler belirlemiştir.[36]
3. SONUÇ
Günümüzde gittikçe önem kazanan ekoloji kavramı bağlamında üretilen ekolojik ürünlerin, iddia edilen
özellikleri taşıdıklarına dair sertifikalandırma hemen hemen her ülkede bir ihtiyaç haline gelmiştir.
Çevreyi, tüketiciyi koruma, tüketicide güven uyandırma, sürdürülebilirlik gibi amaçlarla verilen
etiketlerin kapsadığı ürünler ve kriterler değişiklik göstermektedir. Etiketlerin bir kısmı ulusal, bir kısmı
ise uluslararası geçerliliktedir.
Eko-Etiketler sağladıkları kriterlerin yanında, bir kısım etiketlerin gerekliliği olarak yaşam döngüsü
değerlendirmesi çalışmalarıyla da fark yaratabilen sistemlerdir. Bu tip sistemler, pazarda farkındalık
yaratarak üreticileri bu etikete başvurmaya, duyarlı tüketicileri ise eko-etiketi olan ürünleri satın almaya
teşvik etmekte ve böylece ürünlerin daha temiz yöntemler ile üretilmesine katkıda bulunmaktadır.
Tüketicilerin çevre konularında gittikçe bilinçlenmesi sonucu çevreye duyarlı ürünlere karşı hızla
büyüyen bir pazar oluşmuştur. Üretici firmalar bu pazardan pay kapma yarışındadır. Eko-Etiket sistemi
söz konusu pazarda ticari bir avantaj sağlayacaktır. Tabandan gelen bu talepler yönetmelik ve yasalar ile
de desteklendiğinden yeni bir portföyde müşteri kazanma, firma imajını iyileştirme ve bazı durumlarda
daha yüksek karlar elde etme için, Eko-Etiketler ticari fırsatlar yaratmaktadır.
Tekstil ve konfeksiyon sektöründe kullanılan etiketler ise her zaman sadece tekstil ürünlerini değil, bazen
başka ürün ve hizmetleri de kapsayabilmektedir. Özellikle ihracatçılar için, ürün gönderdikleri firmaların
bulundukları ülkelerde uygulanan etiket sistemlerinin kriterlerini tanımak ve bu kriterlere göre üretim
yapıp, bu sistemlerin içinde olmak büyük önem taşımaktadır.
60
Gündüz Balpetek F., Gülümser T.
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
4. KAYNAKLAR
1. http://www.egeliihracatcilar.com/duyurudoc/200532117552/tekstilde_ekoloji_raporu.pdf 2005, İtkib
Ar&Ge ve Mevzuat Şubesi, “Tekstil Ve Konfeksiyon Sektöründe Ekoloji Ve Ekolojik Etiketler”
2. http://www.ripecap.net/Uploads/680.pdf, Ministry of State for Environmental Affairs Egyptian
Environmental Affairs Agency, 1999, “Guidance Manual Eco-Labelling For Textiles” ,Seam
Programme, Egypt.
3. http://www.ecolabelindex.com/
4. http://www.uenco.com.tr/ekoetiketleme-anasayfa.asp
5. Terra Choice Environmental Services Inc.,2000, “Environmental And Other Labeling Of Coffee:The
Role Of Mutual Recognition Supporting Cooperative Action” 2781 Lancaster Road, Suite 400
Ottawa, Ontario K1B 1A7
6. http://www.bettercotton.org/
7. http://www.certisys.eu/index.php?nomenu=171&lg=en
8. http://www.blauer-engel.de/en/blauer_engel/index.php
9. http://www.bluesign.com/index.php?id=151
10. http://www.bmpcotton.com.au/product/
11. http://www.wildlifefriendly.org/all-things-alpaca
12. http://www.city.sendai.jp/kankyou/kanri/icgps/pdf/special_1-4.pdf
13. http://climatop.org/index.php?l=d&p=home&l=e
14. http://www.coop.ch/pb/site/viva/node/68813801/Lde/index.html
15. http://www.carpet-rug.org/commercial-customers/green-building-and-the-environment/green-labelplus/index.cfm
16. http://www.ecomark.jp/english/nintei.html
17. http://www.tuv.com/en/turkey/services_tr/product_testing_tr/clothing_protective_equipment_tr/clothi
ng_protective_equipment.html
18. http://apps3.eere.energy.gov/greenpower/conference/5gpmc00/jpolak.pdf
19. http://www.environmentalchoice.org.nz/docs/products_services/textiles_skins_leather/
ec3106textilesskinsleather.pdf
20. http://www.environdec.com/PCR/Pcr-Search/?Category=6193
21. http://ec.europa.eu/environment/ecolabel/index_en.htm
61
Teknolojik Araştırmalar: TTED 2014 (2) 48-62
Tekstil Ve Konfeksiyon Sektöründe Ekolojik Etiketler
22. http://www.tuv.com/dincertco/en/compostability_mark.html
23. www.global-standard.org
24. http://www.geca.org.au/standards/12/
25. http://www.naturskyddsforeningen.se/in-english/good-environmental-choice/textiles
26. http://www.goodweave.org/standard
27. http://www.greencirclecertified.com/
28. http://www.milieukeur.nl/232/international/homepage-milieukeur--the-dutch-environmental-qualitylabel.html
29. http://www.naturtextil.com/consumers/quality-seals/best.html
30. http://textileexchange.org/sites/default/files/te_pdfs/integrity/OE100%20Standard_v1.3.pdf
31. http://www.oeko-tex.com/OekoTex100_PUBLIC/index.asp?cls=10&group=all
32. http://www.sec.org.sg/sgls/criterion_pdf/Textiles.pdf
33. http://www.skal.nl/about-skal/eko/, http://www.skal.nl/assets/Uploads/Fact-and-figures-2012.pdf
34. http://www.soilassociation.org/whatisorganic/organictextiles
35. http://www.tei.or.th/greenlabel/Eng%20PDF/Tgl-16-98.pdf
36. http://forumware.wu-wien.ac.at/archiv/1130161259.pdf
62
Download

İndir - Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi