Dr. Suat Erdoğan
İçerik —  Hipotalamus ve hipofiz hormonları —  Lokalizasyonları —  Salgıladıkları hormonlar —  Endokrin fonksiyonun kontrolü Hipotalamus ve hipofiz Hypothalamus__
Anterior pituitary__
(adenohypophysis)
Hypothalamus___________
Pituitary__________
(hypophysis)
_____________Posterior pituitary
(neurohypophysis)
Hipotalamus niçin çok önemlidir? —  Düzenleyici hormonları üretir —  RH (releasing hormones, salgılatıcı hormonlar) —  RIH (release-­‐inhibitory hormones, inhibe edici hormonlar) —  Doğrudan hipofizi etkiler Hipotalamus —  Hipofiz ile bağlantılı —  Sinirler ile ARKA (posterior) HİPOFİZE —  Endokrin (arter) ile ÖN (=anterior) HİPOFİZE bağlantılıdır. Latince olarak Sella Turcica adı, ilk kez, Osmanlı döneminde yaygın olarak kullanılan eyerlerin yapısına benzerliği nedeniyle, Padua Üniversitesinin ünlü anatomi bilgini Adrianus Spigelius (1578-­‐1625) tarafından kullanılmış ve (Spigelius'un) ölümünden iki yıl sonra öğrencisi tarafından yayımlanan 'De Corpora Humanis Fabrica' adlı eserle de literatüre kazandırılmıştır. Bu terim, İngilizce Turkish saddle, Almanca Türkensattel, Fransızca Selle Turcique, Arapça Serc-­‐i Turki.” olarak kullanılmaktadır. Hipotalamus hormonları
Hipotalamusun hipofizi etkileyerek hormon salgılatıcı
faktörleri (releasing hormones)
—  CRH (kortikotropin bıraktırıcı hormon)
—  TRH (trotropik hormon bıraktırıcı hormon)
—  GHRH (growth hormon bıraktırıcı hormon)
—  GnRH (gonadotropin hormon bıraktırıcı hormon)
—  PSH (PRH) (prolaktin uyarıcı hormon)
—  Somatostatin (GH salgısını baskılayıcı hormon)
CRH: (kortikotropin bıraktırıcı hormon)
—  Adenohipofizden adrenokortikotropik hormon (ACTH) ve
endorfin salınımını uyarır.
TRH: (trotropik hormon bıraktırıcı hormon)
—  Adenohipofizden TSH (Tiroid Stimüle Edici Hormon)
bırakılmasını sağlar.
—  TSH ise tiroid bezini uyarır.
GHRH: (Growth Hormon Salgılatıcı Hormon)
—  Adenohipofizden Growth Hormon (büyüme hormonu)
salınımını uyarır.
GnRH: (gonadotropin hormon bıraktırıcı hormon)
—  10 amino asit yapılı dekapeptittirler.
—  FSH (Follikül Stimüle edici Hormon) ve
—  LH (Luteinleştirici Hormon) bırakılmasına neden olur.
PSH (PRH) (prolaktin uyarıcı hormon)
—  Prolaktin salınımını uyarıcı hormondur.
Somatostatin: (GH salgısını baskılayıcı
hormon)
—  Adenohipofiz bezinde Growth Hormon salınımı baskılar.
Hipotalamusta üre6len nöronal hormonlar —  Hipotalamustan antidiüretik hormon (ADH) ve oksitosin üretilir ve —  Hipofizin arka lobuna (posterior) sinir aksonları aracılığı ile taşınır. Hipotalamo-­‐hipofizyal aks UYARI
Hipotalamus
Salgılatıcı hormonlar
Hipofiz
Uyarıcı hormonlar
Endokrin
Hedef
Hormon
Hipofiz (hypophysis) Hipofizial çukurlukta bulunur (sella turcica) 9 adet hormon üretir İki bölümü vardır: —  Anterior hipofiz 1. TSH
2. ACTH
3. FSH
4.
LH
________
5. GH
6. PRL
7. MSH
İlk 4 hormon “tropik”
hormonlardır, diğer
hormonların
fonksiyonlarını düzenler
(ön=adenohipofiz) _________________________________________________________________
—  Posterior hipofiz (nörohipofiz) 8. ADH (antidüiretik hormon), veya vazopressin
9. Oksitosin
Kısaltmaların anlamı… —  TSH: thyroid-­‐stimulating hormone —  ACTH: adreno kortikotropik hormon —  FSH: follükül stimüle (uyarıcı) edici hormon —  LH: luteinleştirici hormon —  GH: growth hormone (büyüme hormonu) —  PRL: prolaktin —  MSH: melanosit-­‐uyarıcı hormon —  ADH: antidiüretik hormon —  Oksitosin Hipofiz hormonlarının görevleri ? 4 tropik hormon diğer hormonların fonksiyonlarını düzenler:
—  TSH tiroid bezini uyararak tiroid hormon üretimini uyarır —  ACTH adrenal korteksi (böbrek üstü bezi) uyararak kortikosteroid sentezini sağlar: aldosteron ve kortizol —  FSH folikül büyümesi ve ovaryumdan östrojen üretimini sağlar; sperm üretimini uyarır. —  LH ovulasyona neden olur ve korpus luteum gelişimini sağlar, testislerde androgen üretimini uyarır. Ön hipofizin diğer hormonları… —  GH (= somatrotropic hormone) kemiklerin epifiz ucundan uzamasını ve protein sentezini uyararak vücutta büyümeyi (growth) sağlar —  PRL meme bezlerini uyararak süt üretimini uyarır. Hipofiz (pituitary) hormonları Hipofiz bezinin hedef organları Arka hipofiz hormonları (nörohipofiz) —  ADH (antidiüretik hormon = vazopressin) böbrekleri uyararak suyun vücutta tutulmasını sağlatır, kan basıncını artırır. —  Oksitosin kadınlarda doğum kanallarındaki düz kasların kasılmasını uyararak doğumun kolaylaşmasını sağlar. Ayrıca, meme bezlerinden sütün boşalmasına yardımcı olur. Ön hipofiz hormonları HORMONE TARGET Thyroid (TSH) S6mula6ng Thyroid gland Growth (GH) Many 6ssues FUNCTION TH synthesis & release growth Adrenocor6co-­‐ Adrenal cortex Cor6sol release Tropin (ACTH) (androgens) Prolac6n (Prl) Breast Milk produc6on Follicle (FSH) Gonads Luteinizing (LH) Gonads Egg/sperm prod. Sex hormones Endokrin fonksiyonun kontrolü A.  Pozitif B.  veya Negatif Feedback (geri bildirim) mekanizmaları —  Kendi-­‐kendisini düzenleyen sistem Pozi6f Feedback —  Bebek servikse baskı yapar —  Hipotalamusa sinirsel uyarı gider —  Hipotalamus oksitosin üretir —  Oksitosin POSTERIOR hipofize taşınır ve kana salınır —  Oksitosin uterus kaslarının kasılmasını uyarır —  Bebek doğum kanalını terk ettiğinde bu hormonal döngü durur. Nega6f Feedback —  En sık görülen kontrol mekanizmasıdır. —  Kan veya vücut hormon düzeyi normal düzeye ulaştığında homeostaz aracılığı ile döngü kapatılır ve hipotalamus veya hipofizden hormon salınımı durur. Epifiz bezi (pineal gland) —  Vertebralıların beyinlerinde bulunan küçük bir bezdir (mercimek büyüklüğünde) —  Uyku paternini (sirkadiyan ritm=biyoritm=biyolojik saat) düzenleyen melatonin hormonunu salgılar —  Melatonin triptofan’dan sentezlenir —  Üretimi geceleri (karanlık) artar —  Melatoninin güçlü salgılanmasının kansere karşı koruyucu etkili olduğu rapor edilmektedir. Timüs bezi —  Timüs bezi, tiroid bezinin altında, göğüs boşluğunda ve nefes borusunun önünde bulunur —  Timüs immun sistemin özelleşmiş organıdır. —  T lenfositler timüs bezinde olgunlaşır —  Timüs ergenlik yaşlarında atrofiye olan bir organdır. 
Download

Ders5_Hipotalamus ve hipofiz hormonları