Kayaçların Mekanik Özellikleri ile Keski Kuvvetleri
Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi
Investigation on Relations between Tool Forces and Mechanical
Characteristics of Rocks
S. Yaşar, A. O. Yılmaz, M. Çapik
Karadeniz Teknik Üniversitesi, Maden Mühendisliği Bölümü, Trabzon
ÖZET Keski kuvvetleri, kazı makinesinin seçiminde önemli bir yere sahiptir. Kazı sırasında
üç boyutta keski kuvvetleri oluşmaktadır. Bunlar; kesme kuvveti, normal kuvvet ve yanal
kuvvettir. Laboratuvarda yapılan kesme deneylerinde ( tam boyutlu kesme deneyi ve küçük
boyutlu kesme deneyi) keski kuvvetleri dinamometre yardımı ile ölçülmektedir. Bu
kuvvetlerin, kazılan kayacın mekanik özellikleri ile nasıl değiştiği önemli bir husustur.
Bu çalışmada farklı mekanik özelliklere sahip beş kayaç örneği küçük boyutlu kesme
deneyine tabi tutulmuş ve iki boyuttaki keski kuvvetleri (kesme kuvveti ve normal kuvvet)
kaydedilmiştir. Ayrıca bu örnekler üzerine tek eksenli basınç dayanımı, dolaylı çekme
dayanımı, nokta yük dayanımı ve laboratuvarda Schmidt çekici deneyleri uygulanmıştır.
Verilerin değerlendirilmesinin sonucunda kesme kuvvetinin ve normal kuvvetin, tek eksenli
basınç dayanımı, dolaylı çekme dayanımı, nokta yük dayanımı ve Scmidt çekici geri sıçrama
değeri ile lineer olarak arttığı gözlemlenmiştir.
ABSTRACT Tool forces have an important role in selection of excavation machine. During
rock excavation forces in three dimensions are being occurred. These forces are; cutting
force, normal force and sideway forces. Tool forces are being measured by dynamometers in
laboratory rock cutting tests (full scale rock cutting test and small scale rock cutting test).
This is an important concern how tool forces change with the mechanical characteristics of
rocks.
In this study, five different rock samples which have different mechanical characteristics have
been subjected to small scale rock cutting test and forces in two dimensions (cutting force
and normal force) occurred during rock cutting have been measured and recorded.
Furthermore uniaxial compressive strength, point load strength, indirect tensile strength and
laboratory Schmidt hammer tests have been applied to these rock samples.
As a result of evaluation of experimental data, cutting and normal force is found to be
increased linearly by uniaxial compressive strength; point load strength, indirect tensile
strength and Schmidt hammer rebound value.
1 GİRİŞ
Mekanize kazı inşaat ve maden yapılarının
imalinde sıkça başvurulan bir yöntemdir. Bu
yapıların açılacağı formasyonların makine
ile kazıya uygun olup olmadığı kazıya
başlanmadan önce belirlenmelidir. Bu
tasarım aşamasında kayaç kazısı sırasında
meydana
gelecek
keski
kuvvetleri
belirlenmektedir. Kazı sırasında keski
üzerine etkiyen üç boyuttaki kuvvetler Şekil
1’de verilmiştir. Bu kuvvetler; kesme
kuvveti, normal kuvvet ve yanal kuvvettir.
Kesme kuvveti kazı hattına paralel, normal
ve yanal kuvvet ise kazı hattına dik etkiyen
kuvvetlerdir. Keski kuvvetleri, pratik ve
teorik olarak bulunabilmektedir. Pratik
olarak laboratuvarda bulunan kesme setleri
yardımıyla, teorik olarak ise kayaç ve keski
özelliklerinden
faydalanılarak
bulunabilmektedir.
bir deney olması, az sayıda araştırma
merkezinde
bulunması
ve
deneyin
yapılışında deneyimli personele ihtiyaç
duyulması örnek gösterilebilir (Göktan ve
Güneş, 2005).
Şekil 2. Tam boyutlu kazı setinin
şematik görünümü
Şekil 1. Keskiye etkiyen üç
boyuttaki kuvvetler
Laboratuvarda
keski
kuvvetlerinin
bulunabilmesi için geliştirilen deney setleri
tam boyutlu ve küçük boyutlu kazı setleridir.
Laboratuvar kesme deneylerinde, numune
gerçek ya da özelliği bilinen bir keski ile
kazılmakta ve bu sırada oluşan keski
kuvvetleri
dinamometreler
yardımı
kaydedilmektedir (Feridunoğlu ve Bilgin,
2010).
Tam boyutlu kazı deneyinde gerçek
keskiler ve büyük kaya parçaları ( 70 cm x
50 cm x 50 cm ) kullanılabilmektedir. Kazı
makinelerinde
keski
kuvvetlerinin
bulunmasında en kesin yöntem tam boyutlu
kazı deneyinde kesme yapmaktır. Bu kazı
setinde
farklı
tipte
keskilerde
kullanılabilmektedir. Keskilere gelen kesme
kuvveti, normal kuvvet ve yanal kuvvet
dinamometre
vasıtasıyla
ölçülerek
bilgisayara gönderilmektedir (Feridunoğlu
ve Bilgin, 2010). Şekil 2’de tam boyutlu kazı
setinin şematik görünümü görülmektedir. En
kesin sonucu vermesine karşın tam boyutlu
kazı
deneyinin
bazı
dezavantajları
bulunmaktadır. Bu dezavantajlara maliyetli
Küçük boyutlu kazı seti bir kayacın
kazılabilirlik
tayininin
doğrudan
yapılaiblmesi için geliştirilmiştir. Deney
Uluslararası Kaya Mekaniği Cemiyeti
(ISRM) tarafından standart deney yöntemi
olarak önerilmiştir Deneyde 76 mm veya
daha küçük çaplı karot numuneleri veya 20
cm x 10 cm x 10 cm boyutlarında blok
numune kesilebilmektedir. . Şekil 3’te
İstanbul
Teknik
Üniversitesi
Kazı
Teknolojileri
ve
Maden
Makineleri
Laboratuvarı’nda bulunan küçük boyutlu
kazı seti görülmektedir.
Şekil 3. Küçük boyutlu kazı seti
Numune sabitlendikten sonra kesme açısı
-5 , temizleme açısı 5o ve genişliği 12,7 mm
olan kama uçlu keski ile 5mm kesme
derinliğinden kazı yapılmaktadır (McFeatSmith ve Fowell, 1977’den alıntılayan,
Bilgin ve Shahriar, 1988). Kesme sırasında
oluşan kuvvetler gerilimölçer ile donatılmış
dinamometre ile bilgisayara kayıt edilir.
Kesme
kuvvetinin
teorik
olarak
bulunabilmesi için araştırmacılar tarafından
kesme teorileri önerilmiştir. İlk metal kesme
teorisi Merchant tarafından önerilmiştir
(Merchant, 1945). İlk kaya kesme teorisi
Evans tarafından ortaya atılmıştır (Evans,
1962). Bu teoriye göre, kesme işlemi
malzemenin çekme dayanımının yenilmesi
sonucunda oluşmaktadır. Daha sonraki
çalışmalar neticesinde bu teorinin kömür ve
orta sert kayaçlarda daha doğru sonuçlar
verdiği bildirilmiştir (Roxborough, 1973).
Evans kalem uçlu keskiler (1) ve kama uçlu
keskiler (2) için önerdiği formüller şu
şekildedir:
o
16 t2 d 2
FC ' 
cos 2 ( / 2) c
2 t dw sin 12 ( 2   )
FC ' 
1  sin 12 ( 2   )
(1)
(2)
Burada FC’ kesme kuvveti, d kesme
derinliği, w keski genişliği, α kesme açısı, σ t
çekme dayanımı, σc basınç dayanımı ve ϕ uç
açısıdır.
Nishimatsu’nun teorisi Merchant’ın metal
kesme teorisine dayanmaktadır ve kesme
işleminin kesme dayanımının yenilmesi
sonucu oluştuğunu ortaya koymuştur.
Nishimatsu’nun
önerdiği
matematiksel
formül dayanımı yüksek kayaçlarda gerçeğe
yakın sonuçlar vermektedir (Nishimatsu,
1972). Kama uçlu keskiler için önerilen
formül:
FC ' 
2 s dw cos(   ) cos 
(n  1)[1  sin(     )]
(3)
Burada denklem 1 ve 2’ye ilave olarak, σs
kesme dayanımı, φ kayacın içsel sürtünme
açısı, ψ kayaç ile keski arasındaki sürtünme
açısı, n stres faktörüdür ve formülü şu
şekildedir:
n  12 

2
(4)
Göktan, Evans’ın kalem uçlu keskiler için
önerdiği
matematiksel
denklemindeki
eskiklikleri gidermek adına denklemi
modifiye etmiştir. Göktan’a göre denklemin
başlıca
iki
eksikliği
bulunmaktadır.
Öncelikle uç açısı sıfır olduğunda kesme
kuvveti de sıfır olması gerektiği halde
formüle göre olmamaktadır. Ayrıca formüle
göre kesme kuvveti ile kayacın basınç
dayanımı ters orantılıdır ki pratikte bu ilişki
mümkün görünmemektedir (Göktan, 1997).
Göktan’ın önerdiği formül:
FC ' 
4 t d 2 sin 2 (   )
cos(   )
(5)
Keski kuvvetlerinin pratik ve teorik olarak
bulunmasından
bahsedildikten
sonra
kayaçların mekanik özellikleri ile keski
kuvvetleri
arasındaki
ilişkilere
değinilecektir.
Kayaçların
mekanik
özellikleri ile keski kuvvetleri arasındaki
ilişkilere ilk örnek olarak Evans’ın kesme
teorisi gösterilebilir. Bu teoriye göre kayacın
çekme dayanımı ile kesme kuvveti doğru
orantılıdır (Evans, 1962). Nishimatsu ise
kesme teorisinde ise kesme kuvvetinin
kayacın kesme dayanımı ile lineer olarak
arttığını iddia etmiştir (Nishimatsu, 1972).
Fowell vd. dört farklı kayaç numunesi
üzerinde gerçekleştirdikleri mekanik ve
kesme deneyleri sonucunda kesme kuvveti
ile kayacın tek eksenli basınç dayanımı ve
Young Modülü arasında lineer ilişkiler elde
etmişlerdir (Fowell vd., 1992). Çopur vd.
yaptığı deneysel çalışmanın ham verileri
değerlendirildiğinde kesme kuvveti ve
normal kuvvetin tek eksenli basınç dayanımı
ve dolaylı çekme dayanımı ile lineer olarak
arttığı gözlemlenmiştir (Çopur vd., 2001).
Kel’in doktora çalışması kapsamında
gerçekleştirdiği tam boyutlu kesme deneyleri
ile
mekanik
deneylerin
sonuçları
incelendiğinde kesme kuvveti ile tek eksenli
basınç dayanımı ve dolaylı çekme dayanımı
arasında lineer ilişkilere ulaşılmıştır (Kel,
2003). Tiryaki ve Dikmen’in 6 farklı kumtaşı
üzerinde gerçekleştirdikleri mekanik ve
küçük boyutlu kesme deneylerinin sonuçları
değerlendirildiğinde kesme kuvvetinin tek
eksenli basınç dayanımı ve dolaylı çekme
dayanımı
ile
lineer
olarak
arttığı
gözlemlenmiştir (Tiryaki ve Dikmen, 2006).
2 DENEYSEL ÇALIŞMALAR
Deneysel çalışmada kullanılan örnekler
Doğu
Karadeniz
Bölgesi’nin
çeşitli
illerinden
temin
edilmiştir.
Çalışma
süresince 5 farklı kayaç numunesi
kullanılmıştır. Kayaç örneklerinin adları ve
temin edildikleri yerler Tablo 1’de
gösterilmiştir. Numune temininin ardından
karot alma, tek eksenli basınç dayanımı,
dolaylı çekme dayanımı, nokta yük
dayanımı, laboratuvarda Schmidt çekici
deneyi ve küçük boyutlu kesme deneyleri
gerçekleştirilmiştir.
Çizelge 1. Kayaç numunelerinin
adları ve alındıkları yerler
Numune Adı
Kireçtaşı I
Bazalt
Kumtaşı
Kireçtaşı II
Tüf
Alındığı Yer
Gümüşhane
Gümüşhane
Gümüşhane
Trabzon
Bayburt
2.1 Tek Eksenli Basınç Dayanımı Deneyi
Tek eksenli basınç dayanımı deneyleri 54
mm çapa sahip karot numuneleri üzerinde
gerçekleştirilmiştir. Boy/çap oranı 2 olacak
şekilde
karot
numuneleri
kesilerek
düzeltilmiştir. Yükleme hızı 1kN/sn olarak
ayarlanmıştır.
2.2 Dolaylı Çekme Dayanımı Deneyi
Dolaylı çekme dayanımı deneyleri 54
mm’lik karot numunelerine uygulanmıştır.
Numunelerin boy:çap oranı 1:2 olarak
alınmıştır ve deney sırasındaki yükleme hızı
0,2 kN/sn olarak sabitlenmiştir.
2.3 Nokta Yük Dayanımı Deneyi
Nokta yük dayanımı deneyinde üç tür
yükleme yöntemi bulunmaktadır. Bunlar;
çapsal, eksenel ve blok ve düzensiz
numunelere uygulanan yöntemlerdir. Bu
çalışmada eksenel yükleme yöntemi
kullanılmıştır. Deneyde boy:çap oranı 1:2
olan numuneler kullanılmıştır.
2.4 Laboratuvarda Schmidt Çekici Deneyi
Deneyde L tipi klasik Schmidt çekici ve V
tipi numune beşiği kullanılmıştır. Vuruşlar
54 mm’lik karot numuneleri üzerine
yapılmıştır. Her bir numunenin üzerine 10
vuruş yapılmıştır. Kaydedilen vuruşlar
büyükten küçüğe sıralanmış ve ilk beş
vuruşun ortalaması alınmıştır.
2.5 Küçük Boyutlu Kesme Deneyi
Küçük boyutlu kesme deneyi İstanbul
Teknik Üniversitesi Maden Mühendisliği
Bölümü Kazı Teknolojileri ve Maden
Makinaları
Laboratuvarı’nda
gerçekleştirilmiştir. Deney şartları şu şekilde
belirlenmiştir:
Kesme derinliği
Kesme açısı
Temizleme açısı
Keski genişliği
Keski ucu
kobalt.
: 5 mm,
: -5o,
: 5o ,
: 12,7 mm,
: Tungsten karbid, % 10
Deney 54 mm’lik karot örnekleri üzerinde
gerçekleştirilmiştir. Karot örnekleri numune
kutusuna
yerleştirilmiş
ve
deney
başlatılmıştır. Ardından kazı sırasında
keskiye gelen üç boyuttaki kuvvetler
dinamometre vasıtasıyla elektrik yüküne
dönüştürülmüştür. Arabirimler sayesinde
elektrik yüküne çevrilen kuvvet kgf
cinsinden bilgisayara saniyede 2000 veri
hızıyla kaydedilmiştir. Şekil 4’te Tüf
numunesinin kazısı sırasında oluşan
kuvvetlerin kaydedilmesiyle oluşan kuvvetzaman grafiği görülmektedir. Bu çalışmada
yalnızca kesme kuvveti ve normal kuvvete
yer verilmiştir, yanal kuvvet ihmal
edilmiştir.
toplu sonuçları Tablo 2 ve Tablo 3’te
verilmiştir.
Kesme
deneyleri
gerçekleştirilirken teknik zorunluluklardan
dolayı farklı kesme derinliklerinde deneyler
gerçekleştirilmiştir. Kesme kuvveti ve
normal kuvvet derinliği bağlı olarak lineer
olarak artmaktadır (Roxborough ve Rispin,
1973, Roxborough ve Pedroncelli, 1982,
Bilgin, 1977 , Roxborough, 1985 ve Bilgin
vd., 2006). Bundan dolayı kesme kuvveti ve
normla kuvvet derinliğe bölünerek normalize
edilmiştir.
Çizelge 2. Küçük boyutlu kesme
deneyinin sonuçları
Numune
Adı
Kireçtaşı I
Bazalt
Kumtaşı
Kireçtaşı II
Tüf
FC/d,
kgf/mm
76,53
93,92
45,61
33,80
31,90
FN/d,
kgf/mm
238,31
310,62
82,35
17,11
20,49
Çizelge 3. Mekanik deneylerin toplu
sonuçları
Numune
Adı
Şekil 4. Tüf numunesinin kuvvet-zaman
grafiği
σc,
MPa
σt,
MPa
Kireçtaşı I 88,51 10,44
Bazalt
120,07 10,21
Kumtaşı
62,83 5,31
Kireçtaşı II 50,88 3,66
Tüf
63,71 8,73
I50,
MPa
R
6,80
6,46
2,47
2,28
4,23
42
43
39
36
38
3 BULGULAR
Keski kuvvetleri ile kayaçların mekanik
özellikleri arasındaki ilişkiler incelenirken
istatistiksel olarak belirli bir yöntem
kullanılmıştır. Bu yönteme göre parametreler
arasındaki ilişkiler incelenirken aralarındaki
korelasyon
katsayıları
göz
önünde
tutulmuştur. Korelasyon katsayısı (r), iki
değişken arasındaki doğrusal ilişki ve
ilişkinin gücü hakkında bilgi veren
katsayıdır ve -1 ile +1 arasında değerler
almaktadır (Kalaycı, 2008). İstatistiksel
analize geçmeden önce yapılan deneylerin
Burada FC/d normalize edilmiş kesme
kuvveti, FN/d normalize edilmiş normal
kuvvet, σc tek eksenli basınç dayanımı, σt
dolaylı çekme dayanımı, I50 50 mm çapa
gore düzeltilmiş nokta yük dayanımı ve R
Schmidt çekici geri sıçrama değeridir.
Kesme kuvveti ve normal kuvvet ile
mekanik parametreler arasındaki korelasyon
katsayılarını
gösteren
tablo
aşağıda
verilmiştir.
Çizelge 4. Korelasyon katsayıları matrisi
FC/d
FN/d
0,960
0,956
σt
0,716
0,745
I50
0,838
0,860
R
0,960
0,969
Korelasyon
katsayıları
matrisi
incelendiğinde tüm parametreler ile kesme
kuvveti ve normal kuvvet arasında lineer
ilişkilerin olduğu görülmektedir. Bu ilişkiler
karşılaştırıldığında aşağıda verilen grafikler
oluşturulmuştur.
100
y = 10,754x + 8,3161
R² = 0,703
80
70
60
50
40
30
20
10
0
2
3
4
5
6
7
8
Düzeltilmiş Nokta Yük Dayanımı, I50, MPa
y = 0,9536x - 17,502
R² = 0,9216
60
40
20
40
60
80
100
120
140
Tek Eksenli Basınç Dayanımı, σc, MPa
Kesme kuvveti, FC/d, kgf/mm
100
80
0
90
y = 8,8685x - 295,4
R² = 0,9213
80
70
60
50
40
30
20
10
0
Şekil 5. Tek eksenli basınç dayanımı ile
kesme kuvveti arasındaki ilişki
35
37
39
41
43
45
Schmidt Çekici Geri Sıçrama Değeri, R
Şekil 8. Schmidt çekici geri sıçrama değeri
ile kesme kuvveti arasındaki ilişki
100
90
80
y = 6,4614x + 6,5931
R² = 0,5133
70
350
60
50
40
30
20
10
0
2
4
6
8
10
Dolaylı Çekme Dayanımı, σt, MPa
12
Normal kuvvet, FN/d, kgf/mm
Kesme kuvveti, FC/d, kgf/mm
90
Şekil 7. Düzeltilmiş nokta yük dayanımı ile
kesme kuvveti arasındaki ilişki
120
Kesme kuvveti, FC/d, kgf/mm
Kesme kuvveti, FC/d, kgf/mm
σc
100
y = 4,6287x - 223,75
R² = 0,9141
300
250
200
150
100
50
0
Şekil 6. Dolaylı çekme dayanımı ile kesme
kuvveti arasındaki ilişki
40
60
80
100
120
Tek Eksenli Basınç Dayanımı, σc, MPa
Şekil 9. Tek eksenli basınç dayanımı ile
normal kuvvet arasındaki ilişki
140
çekici geri sıçrama değeri
arasında çok kuvvetli lineer
ilişkiler bulunmaktadır.
Normal kuvvet, FN/d, kgf/mm
350
300
250
(b) Kesme kuvveti ile dolaylı çekme
dayanımı ve düzeltilmiş nokta
yük dayanımı arasında lineer
ilişki bulunmaktadır.
y = 32,735x - 117,3
R² = 0,5546
200
150
100
50
0
2
4
6
8
10
12
Dolaylı Çekme Dayanımı, σt, MPa
Şekil 10. Dolaylı çekme dayanımı ile normal
kuvvet arasındaki ilişki
(d) Normal kuvvet ile dolaylı çekme
dayanımı ve düzeltilmiş nokta
yük dayanımı arasında lineer
ilişki bulunmaktadır.
Normal kuvvet, FN/d, kgf/mm
350
300
y = 53,783x - 105,45
R² = 0,7401
250
200
4 SONUÇLAR
150
100
50
0
2
3
4
5
6
7
8
Düzeltilmiş Nokta Yük Dayanımı, I50, MPa
Şekil 11. Düzeltilmiş nokta yük dayanımı ile
normal kuvvet arasındaki ilişki
350
Normal kuvvet, FN/d, kgf/mm
(c) Normal kuvvet ile tek eksenli
basınç dayanımı ve Schmidt
çekici geri sıçrama değeri
arasında çok kuvvetli lineer
ilişkiler bulunmaktadır.
300
y = 43,642x - 1596,2
R² = 0,9391
250
200
150
100
50
0
35
37
39
41
43
45
Schmidt Çekici Geri Sıçrama Değeri, R
Şekil 12. Schmidt çekici geri sıçrama değeri
ile normal kuvvet arasındaki ilişki
Şekil 5-12’deki grafikler incelendiğinde
şu saptamalar yapılabilir:
(a) Kesme kuvveti ile tek eksenli
basınç dayanımı ve Schmidt
Keski kuvvetleri mekanize kazı açısından
önemli bir yer teşkil etmektedir. Keski
kuvvetlerinin kazılacak kayacın mekanik
özellikleri ile değişimi önemli bir husustur.
Çalışma boyunca tek eksenli basınç
dayanımı, dolaylı çekme dayanımı, nokta
yük dayanımı, laboratuvarda Schmidt çekici
deneyi ve küçük boyutlu kesme deneyleri
gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler
karşılaştırılmıştır.
Sonuç olarak daha önce yapılan
çalışmalara
paralel
olarak
keski
kuvvetlerinin mekanik parametrelerin artışı
ile farklı hassasiyetlerde olmak üzere arttığı
sonucuna ulaşılmıştır. Bu bilgilere ek olarak
daha kesin genellemeler yapabilmek için çok
daha
fazla
numuneyle
deneyler
gerçekleştirilmelidir.
TEŞEKKÜR
Yazarlar,
gerek
deneysel
çalışma
bölümünde
yardımlarını
esirgemeyen
gerekse de tecrübelerini paylaşmaktan
kaçınmayan İstanbul Teknik Üniversitesi
Maden Fakültesi Maden Mühendisliği
Bölümü öğretim üyeleri Prof. Dr. Nuh
BİLGİN’e, Prof. Dr. Hanifi ÇOPUR’a, Doç.
Dr. Cemal BALCI’ya ve Yrd. Doç. Dr.
Deniz TÜMAÇ’a sonsuz teşekkürlerini
sunarlar. Ayrıca yazarlar laboratuvar
çalışmalarındaki yardımlarından dolayı Arş.
Gör. Emre AVUNDUK’a ve Arş. Gör.
Ramazan
ÇOMAKLI’ya
şükranlarını
bildirirler.
KAYNAKLAR
Bilgin, N., 1977. Investigation Into Mechanical
Cutting Characteristics of Some Medium and
High Strength Rocks, Ph.D. Thesis, Newcastle
Upon Tyne University, England, s. 332.
Bilgin, N. ve Shahriar K., 1988. Madenlerde
Mekanize Kazı İçin Bir Ölçme Sisteminin
Geliştirilmesi ve Amasra Karbonifer Havzasına
Uygulanışı, Türkiye 6. Kömür Kongresi, Mayıs,
Zonguldak, Bildiriler Kitabı, 13-28.
Bilgin, N., Demircin, M.A., Çopur, H., Balcı, C.,
Tunçdemir, H. ve Akçin, N., 2006. Dominant
Rock Properties Affecting the Performance of
Conical Picks and the Comparison of Some
Experimental and Theoretical Results ,
International Journal of Rock Mechanics and
Minining Science, 43, 1, 139–156.
Çopur, H., Tunçdemir, H., Bilgin, N. ve Dinçer, T.,
2001. Specific Energy as a Criterion for Use of
Rapid Excavation Systems in Turkish Mines,
Transactions of the Institution of Mining and
Metallurgy Section A, 110, 149–157.
Evans, I., 1962. A Theory of the Basic Mechanics of
Coal Ploughing. Mineral Resources, 2, 761-798.
Feridunoğlu, C. ve Bilgin, N., 2010. Kayaç
Kazulabilirliğinin Tayini İçin Taşınabilir Kayaç
Kesme Deney Aletinin Geliştirilmesi, Itüdergisi,
9, 3, 66-74.
Fowell, R.J., Gillani, T. ve Altınoluk, S., 1992. Wear
Characterization of Rock, EUROCK, Chester,
England, Proceedings Book, 13-18.
Göktan, R.M.A., 1997. A Suggested Improvement
on Evans’ .Cutting Theory for Conical Bits, Proc.
Of the International Symposium on Mine
Mechanization and Automation, Brisbane,
Queensland, Australia, vol.1, A4-57/A4-61.
Göktan, R.M. ve Yılmaz, N.G., 2005. A SemiEmpirical Approach to Cutting Force Prediction
for Point-Attack Picks, Journal of Southern
African Institute of Mining and Metallurgy, 105,
10, 257-263.
Kalaycı, Ş., 2010. SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli
İstatistik Teknikleri, Asil Yayınevi, Ankara, 426
s.
Kel, K., 2003. Investigation of the Cuttability of
Coal Measure Rocks in Zonguldak Coal Basin.
Doktora Tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi,
181 s.
McFeat-Smith, I. ve Fowell, R. J., 1977. Correlation
of Rock Properties and the Cutting Performance
of Tunneling Machines, Conference on Rock
Engineering, Proceedins Book, Newcastle, 581602.
Mercahnt, M.E., 1945. Basic Mechanics of the Metal
Cutting Process, Journal of Applied Mechanics,
66, 168-175.
Nishimatsu, Y., 1972. The Mechanics of Rock
Cutting, International
Journal of Rock
Mechanics and Minining Science, 9, 261-270.
Roxborough, F.F., 1973. The Cutting Rock With
Picks, Mining Engineer, June, 445-454.
Roxborough, F.F., 1985. Research in Mechanical
Rock Excavation: Progress and Prospects, Rapid
Excavation Tunneling Conference, Las Vegas,
Proceedings Book, 225–244.
Roxborough, F.F. ve Rispin, A., 1973. A Laboratory
Investigation Into the Application of Picks for
Mechanized Tunnel Boring in the Lower Chalk,
The Mining Engineer, October, 1-13.
Roxborough, F.F. ve Pedroncelli, E.J.,1982. A
Practical Evaluation of Some Coal-Cutting
Theories Using a Continuous Miner, The Mining
Engineer, 142, 252, 145–155.
Tiryaki, B. ve Dikmen A.Ç., 2006. Effect of Rock
Properties on Spesific Cutting Energy in Linear
Cutting of Sandstones by Picks, Rock Mechanics
and Rock Engineering, 39, 2, 89-120.
Download

Title of paper - ResearchGate