ADANA DA BĠYOÇEġĠTLĠLĠK
Adana ili biyoçeĢitlilik açısından Türkiye nin en önemli illerindendir. Adana florası
akdeniz vejatasyon katlarının tamamını göstermektedir. Yumurtalık ve KarataĢ gibi denize
kıyısı olan ilçelerinden tutun da Tufanbeyli, Feke gibi alpin kuĢakta yer alan ilçelerine varana
kadar. Aynı mevsimde bir taraftan KarataĢ ilçesinin köylerinde denize girilirken; diğer
taraftan Tufanbeyli köylerinde kar kürelenmekte ve kardan yollar kapanmaktadır. Adana ili
sınırları içerisinde rakım 0 dan 3000 m ye kadar ulaĢabilmektedir. Jeomorfolojijk açıdan
düĢünüldüğünde ise yeryüzü Ģekilleri çok farklılık gösterir. Aladağ ilçesi sarp kayalık,
Tufanbeyli ilçesi adeta Erzurum-Kars platosunu andıran çayırlar ve ovalara sahip, KarataĢ ve
Yumurtalık ilçesi ise deniz sahilinde delta halini almıĢ ovalardan oluĢmaktadır. Ġklimsel ve
jeomorfolojik farklılıklar flora ve faunayı ĢekillendirmiĢtir. Fauna bakımından deniz
seviyesinden 10 m rakıma kadar olan kumul kısım deniz kaplumbağaları üreme alanıdır.
Özellikle Akyatan yaban hayatı geliĢtirme sahası(AYHGS) ve Yumurtalık ilçesi kıyı kesimi
Caretta caretta, Celonia mydas ve seyhan ırmağının denizle buluĢtuğu noktada
Trionyx triunguis Kaplumbağaları üremektedir. Emys orbicularis, Mauremys rivulata türleri
de deniz sevyesinde bulunan derelerde ve tatlı su birikintilerinde gözlemlenmeye
baĢlamaktadır. Testuda grecca (Tosbağa) ise deniz kıyısından alpin kuĢağa kadar her noktada
gözlemlenebilmektedir. KarataĢ Ġlçesine bağlı Akyatan kumul ağaçlandırma sahası 1970
yıllarında turaçlar için koruma altına alınmıĢtır. Fıstık çamı, Kıbrıs akasyası, yalancı akasya,
ökaliptus ve selvilerle ağaçlandırılan bu saha bugün fıstıkçamı ormanına dönüĢmüĢtür. Yer
yer 4 km geniĢliği bulabilen 22 km uzunluğundaki bu alanın bir yanı Akyatan lagünü diğer
yanı ise Akdeniz sahilidir. Ġçerisinde kızıl geyik bile gözlemlemek mümkün olan Akyatan
ormanı Saz kedileri için de ülkemizdeki en iyi habitattır. Tüm bu özelliklerinden dolayı bu
saha Yaban Hayatı GeliĢtirme Sahası ilan edilmiĢtir.
Feke ve Tufan beyli ilçelerinin karaçam, sedir ve göknar ormanlarını aĢılınca ardıç ormanları
karĢımıza çıkar. Ardıçlı dağların ardından orman sınırı üzerine çıkılır ve burada da alpin
kuĢak türleri göze çarpar. KıĢın yolların karla kapalı olduğu bu alanlar bir ucu deniz
kıyısından uzanan Adana ilinin sınırlarında bulunur.
Adana ili yüzölçümü olarak hızla büyümektedir. Büyüyen bu Ģehir içerisinde Çukurova
üniversitesi kampüs alanı yaban hayatı için adeta bir fanus oluĢturur. Adana ili Çukurova
üniversitesi kampüs alanında 2012 yılında düzenli kuĢ gözlemleri yaptım. Belirlediğim
noktalardan biri Otoban yoluna yaklaĢık 400 m mesafede idi. Otoban yolu kenarı örgü telleri
ile çevrilmiĢ olduğu için kendine has flora ve faunaya sahiptir. Çünkü otlatma ve tarımsal
faaliyetlerden uzaktır. Tohumla beslenen ötücü kuĢların(Passeriformes) bir kısmı kıĢın besin
kıtlığı yaĢadıkları zaman yabani bitki tohumu yemek için otoban kenarlarındaki çayırlıkları
kullanırlar. Adana Ģehri merkezinden geçen otoyolun bir kenarı da askeri alandır. Bu nedenle
Avcı baskısından uzak olan alanlar Turaçlar için güvenli bölge oluĢturmaktadır. Ayrıca
tarımsal ilaçlardan ve tarımsal faaliyetlerden(tarla sürme) kaçan küçük fare türleri de zaman
zaman otoyol kenarını kullanmaktadırlar. 2012 yılında Prof.Dr.Cahit ERDEM hocam
danıĢmanlığında bu noktadan belirlediğim bazı memeli hayvan, KuĢ ve sürüngen listesini
aĢağıdaki tablo da belirtmek istiyorum.
MEMELĠLER (Mammalia)
Takım
Familya
Cins
Carnivora(Etçiller) Herpestesidae
Herpestes
(Kuyruksürengiller)
Rodentia
Spalaxidae
Nanspalax
(Kemiriciler)
Carnivora (Etçiller) Canidae (Köpekgiller) Vulpes
Tür
H. ichneumon
(Kuyruk Süren)
Nannospalax sp.
(Kör fare)
V. vulpes
(Tilki)
L. europeus
(Yaban tavĢanı)
R. aegyptiacus
(Mısır meyve yarasası)
Lagomorpha
(TavĢanımsılar)
Chiroptera
Leporidae
(TavĢangiller)
Pteropodidae
Lepus
Chiroptera
Vespertilionidae
Pipistrellus
P. pipistrellus
(Cüce yarasa)
Insectivora
Erinaceinae
Erinaceus
E. concolor
(Kirpi)
KURBAĞALAR (Anura)
Anura
Bufonidae
Pseudepidalea
Anura
Hylidae
Hyla
Anura
Ranidae
Pelophylax
Pseudepidalea variabilis
(değiĢken desenli gece
kurbağası)
H.savignyi
(Levanten
Ağaç
Kurbağası,
YeĢil
Kurbağa)
Pelophylax bedriagae
(Levanten Ova
Kurbağası, Levant
Bataklık Kurbağası)
Roussettus
SÜRÜNGENLER (Reptilia)
SAURIA
(Kertenkeleler)
Lacertidae
TESTUDĠNATA Testudinidae
Phoenicolacerta
Testudo
(Kaplumbağalar)
TESTUDĠNATA Testudinidae
Mauremys
M. rivulata
(Çizgili kaplumbağa)
Chamaeleonidae
(Bukalemungiller)
Colubridae
Chamaeleo
Lacertidae
Lacerta
C.chamaeleon
(Bukalemun)
Dolichopis caspius
(hazer yılanı)
Lacerta sp
Lacertidae
Ophisops
(Kaplumbağalar)
SAURIA
(Kertenkeleler)
Serpentes
Colubridae
SAURIA
(Kertenkeleler)
SAURIA
(Kertenkeleler)
P. laevis
(Hatay
Kertenkelesi,
Suriye Kertenkelesi)
Testudo graeca
(Tosbağa)
Dolichopis
O. elegans
(Tarla kertenkelesi)
Serpentes
Colubridae
Dolichopis
SAURIA
(Kertenkeleler)
Serpentes
Agamidae
Stellagama
Viperidae
(Engerekgiller)
Macrovipera
Dolichopis jugularis
(Kara yılan)
S. stellio
(Dikenli keler)
M. lebatina
(Koca Engerek)
KuĢlar
Takım
Familya
Passeriformes
Alaudidae
(Ötücü kuĢlar)
(Toygargiller)
Passeriformes
Alaudidae
(Ötücü kuĢlar)
(Toygargiller)
Passeriformes
Emberizidae
(Ötücü kuĢlar)
(KirazkuĢgiller)
Passeriformes
Turdidae
(Ötücü kuĢlar)
(Karatavukgiller)
Passeriformes
Turdidae
(Ötücü kuĢlar)
(Karatavukgiller)
Passeriformes
Turdidae
(Ötücü kuĢlar)
(Karatavukgiller)
Galliformes
Phasianidae
(Tavuksular)
(Sülüngiller)
Columbiformes
Columbidae
(Güvercinler)
(Güvercingiller)
Columbiformes
Columbidae
(Güvercinler)
(Güvercingiller)
Passeriformes
Fringillidae
(Ötücü kuĢlar)
(Ġspinozgiller)
Columbiformes
Columbidae
(Güvercinler)
(Güvercingiller)
Passeriformes
Muscicapidae
(Ötücü kuĢlar)
(Sinekkapangiller)
Passeriformes
Passeridae
Tür
Cins
Galerida
G. cristata
(Tepeli Toygar)
Melanocorypha M. calandra
(Boğmaklı toygar)
Miliaria
M. calandra
(Tarla kiraz kuĢu)
Turdus
T. merula
(Karatavuk)
Erithacus
E. rubecula
(Kızıl gerdan)
Turdus
T. philomelos
(Öter ardıç)
Francolinus
F. francolinus
(Turaç)
Streptopelia
S. turtur
(Üveyik)
Columba
C. livia
(Kaya güvercini)
Fringilla
F. montifringilla
(Dağ ispinozu)
Streptopelia
S. decaocta
(Kumru)
Oenanthe
O. oenanthe
(Kuyrukkakan)
Passer
P. domesticus
(Ötücü kuĢlar)
(Serçegiller)
Passeriformes
Turdidae
(Serçe)
Cercotrichas
(Çalı bülbülü)
(Karatavukgiller)
Passeriformes
Muscicapidae
C. galactotes
Saxicola
S. rubicola
(TaĢ kuĢu)
Passeriformes
Paridae
(Ötücü kuĢlar)
(BaĢtankaragiller)
Passeriformes
Emberizidae
(Ötücü kuĢlar)
(KirazkuĢgiller)
Passeriformes
Fringillidae
(Ötücü kuĢlar)
(Ġspinozgiller)
Passeriformes
Fringillidae
(Ötücü kuĢlar)
(Ġspinozgiller)
Passeriformes
Fringillidae
(Ötücü kuĢlar)
(Ġspinozgiller)
Passeriformes
Corvidae
(Ötücü kuĢlar)
(Kargagiller)
Passeriformes
Corvidae
(Ötücü kuĢlar)
(Kargagiller)
Falconiformes
Accipitridae
(Gündüz
Parus
P. major
(Büyük baĢtankara)
Emberiza
E. melanocephala
(Kara baĢlı kiraz kuĢu)
Carduelis
C. carduelis
(Saka)
Carduelis
C. chloris
(Florya)
Fringilla
F. coelebs
(Ġspinoz)
Garrulus
G. glandarius
( Alakarga)
Corvus
C. corone
(Gri leĢ kargası)
Accipiter
yırtıcı (Atmacagiller)
A. nisus
(Atmaca)
kuĢları)
Falconiformes
Accipitridae
Buteo
B. buteo
(ġahin)
Passeriformes
Fringillidae
Serinus
(Ötücü kuĢlar)
Passeriformes
(Küçük iskete)
Sylviidae
Phylloscopus
(Ötücü kuĢlar)
Passeriformes
(Ötücü kuĢlar)
P. trochilus
(Söğüt bülbülü)
Sylviidae
Phylloscopus
(Ötücü kuĢlar)
Passeriformes
S. serinus
P. collybita
(Çıvgın)
Pycnonotidae
Pycnonotus
P. xanthopygos
(Arap bülbülü)
Passeriformes
Sylviidae
Prinia
(Ötücü kuĢlar)
Falconiformes
(Gündüz
(Dikkuyruklu ötleğen)
Falconidae
Falco
yırtıcı (Doğangiller)
kuĢları)
P. gracilis
Alt
F. tinnunculus
(Kerkenez)
Familya:
Falconinae (Doğanlar)
Passeriformes
Hirundinidae
(Ötücü kuĢlar)
(Kırlangıçgiller)
Passeriformes
Hirundinidae
Hirundo
H. rustica
(Kır kırlangıcı)
Delichon
(Ötücü kuĢlar)
C. urbica
(Ev kırlangıcı)
Biyolog Mehmet ARSLAN
Kaynak:
KĠZĠROĞLU, Ġ., 1989: Türkiye KuĢları, The Bird Species of Turkey. Gazi/Ankara.OGM
Basımevi; 314 pp.
YILMAZ, M., E. GÜLTEKĠN ve G. UZUN., 1978. Bitkilendirme Yönünden Mersin-Adana
Otoyolu Üzerinde Bir AraĢtırma. Çukurova Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yıllığı
Peyzaj Mimarlığı Bölümü, Sayı:3, Adana.
http:[email protected]&tur=%C3%87akal
http://tr.wikipedia.org/wiki/T%C3%BCrkiye_T%C3%BCrler_Listesi/Memeliler_(Mammalia)
#K.C3.B6rfareler_.28Spalacidae.29
http://www.trakus.org/kods_bird/uye/?fsx=@
http://www.turkherptil.org/
Download

ADANA DA BĠYOÇEġĠTLĠLĠK Adana ili biyoçeĢitlilik açısından